خاستگاه فرهنگی نهج البلاغه گارنده کتاب بر آن است تا اوضاع فرهنگی عراق را به منزله زمینه های پیدایش نهج البلاغه بررسی و موقعیت فرهنگی و تمدن عراق پیشینه تاریخی و جغرافیایی سیاسی و اجتماعی آن و نیز نقش فرهنگی ـ مذهبی ادیان در عراق را تحلیل نماید  از دیگر مسائلی که در این کتاب بررسی شده عبارت اند از وضعیت کوفه پس از اسلام؛ انگیزه ورود مسلمانان به عراق؛ علل انتخاب کوفه؛ ساختار جمعیتی و عناصر تشکیل دهنده کوفه طبقات اجتماعی آن و مسئله پیوستگی اقتصاد و فرهنگ در کوفه؛ بیداری کوفیان؛ حضور برگزیدگان صحابه و موالی در کوفه و جامعه شناسی کوفه