کتاب هنالک الولایهجلد شومیز  هنالک الولایه  تفسیر آیۀ شریفۀ هُنَالِكَ ٱلْوَلَٰيَةُ لِلَّهِ ٱلْحَقِّ  حضرت آیة الله حاج سیّد محمّد صادق حسینی طهرانی حفظه الله  280 صفحه  بخشی از مقدمۀ کتاب  بحث ولایت  از مهمترین مباحث در قرآن کریم روایات معصومین علیهم السلام و لسان اولیاء الهی است و اطّلاع از حقیقت اهمّیت و راههای وصول به آن برای سالکان راه خدا و مشتاقان علوم و معارف الهی  بسیار مهم و سرنوشت ساز است ايجاد و پرورش موجودات بدون ولايت محال است زيرا كه ايجاد و إحياء و إماته و تربيت همه در ظلّ اسم و صفت ولى و ولايت است و بدون آن امكان تحقّق ندارد  ولايت در هر موجودى هست به حسب سعه و ضيق هويّت وجودى آن موجود؛ زيرا ولايت عبارت است از عدم حجاب و فاصله بين خلق و خالق و تا حجاب و فاصله اى باشد خلقت ممتنع است  از منظری دیگر می توان گفت خلقت به واسطۀ عشق بوده است و این معنا با اینکه ایجاد مخلوقات در پرتو ولایت است کاملاً مطابق است چون عشق محصول همان ولایت است؛ یعنی هم صحیح است بگوئیم عشق خدا به مخلوقاتش آنها را به وجود آورده است و به هر يک از آنها طبق استعدادهاى مختلف و ماهيّات متفاوت لباس هستى و بقا پوشانيده و به صفات خود به هر كدام متناسب با خودشان متّصف نموده و اين عشق است كه عالم را سر پا کرده است و هم صحیح است که گفته شود  خلقت موجودات براساس ولایت صورت گرفته است  مطلب دیگر فرق ولایت و نبوّت است که در بسیاری از کتب عرفان نظری بحث و بررسی گردیده است در نزد عرفاء شامخین  ولایت باطن نبوّت است و تا ولایت نباشد نوبت به نبوّت نمی رسد؛ چراکه ولی کسی است که به عبودیّت مطلقه رسیده و حقائق را بلاواسطه از خداوند اخذ می کند حال اگر معارف و حقائق الهی را از فرشتگان نیز اخذ و با آنها تکلّم نماید نبی نیز می باشد البتّه نبوّت در لسان بزرگان مختلف معنا گردیده است  نکتۀ بسیار مهم دیگر اینکه همانگونه که تحقّق و ایجاد موجودات به سبب ولایت کلّیۀ  الهیّه صورت می پذیرد و او واسطۀ  فیض خداوند بر ماسوی الله است همین طور برای رسیدن به معرفت خداوند و وصول به لقاء الهی  این آینۀ  تمام نمای خداوند تنها وسیلۀ  تقرّب بوده و وصول به آن براى صعود و رسيدن به مقام توحيد و عرفان خداوند ضرورت دارد  اگر هدف از خلقت عبودیّت و معرفت ذات اقدس پروردگار است چنان چه صریح آیات و روایات بسیاری است و اگر راه وصول به این هدف قرارگرفتن در شاهراه ولایت مطلقۀ الهیّه است  پس هیچ گریزی از اتصال به نفس مقدّس و مطهّر خاتم الاولیاء علیه السّلام نمی باشد بنابراین ولایت معصومین علیهم السّلام به قدری در سلوک راه خدا اهمّیت و ضرورت دارد که هیچ گاه سالک إلی الله در سلوک خود به سوی معبود بلکه در نهائی ترین مراحل آن و حتّی بعد از وصول به حضرت حق  از آن بی نیاز نیست و عرفاء شامخ و اولیاء الهی بر این مطلب تأکید و تصریح نموده اند  و اما استاد خاص آن است كه بخصوصه منصوص به ارشاد و هدايت است و آن رسول خدا و خلفاى خاصّۀ حقّۀ او هستند و سالک را در هيچ حالى از احوال از مرافقت و همراهى استاد خاص گريزى نيست اگر چه به وطن مقصود رسيده باشد البتّه مراد همان مرافقت باطنى امام است با سالک نه فقط همراهى و مصاحبت در مقام ظاهر؛ چون واقعيّت و حقيقت امام همان مقام نورانيّت اوست كه سلطه بر جهان و جهانيان دارد و امّا بدن عنصرى او گرچه آن نيز از ساير بدنها امتياز دارد لیكن آن منشأ اثر و متصرّف در امور كائنات نيست  ولایت گرانبهاترین تحفۀ عالم خلقت  باری اندکاک و فنای بنده در معبود خویش و برچیده شدن تمامی حجُب بین عبد و ربّ که همان رسیدن به عبودیّت مطلقه است که از آن تعبیر به ولایت می شود گرانبهاترین تحفه در عالم خلقت است و باارزش تر از آن در ملک و ملکوت وجود ندارد و بر سالکین إلی الله است که وجهۀ همّت خود را به صورت حدّاکثری برای وصول به آن حقیقت مصروف نمایند  محبّت و عشق راه رسیدن به ولایت  بزرگان عالم توحید و عرفان طریق وصول به ولایت و عبودیّت مطلقه را تحصیل عشق و محبّت پروردگار دانسته اند  چراکه تنها با اکسیر محبّت می توان از هستی مجازی گذشت و اراده و اختیار محبوب را حاکم گردانید انجام اعمال صالح به شرط آنکه با اعتقادی راسخ و عشقی استوار همراه باشد تأثیر بسیاری در تقرّب به محبوب دارد ولی عمده همان عشق و محبّت است که می تواند باعث جایگزینی هوای دوست بر هوای خویش شود بلکه برسد به آنجا که وجودی برای خود و ماسوی الله نبیند