تحریر اصول اقلیدس اثر خواجه نصیرالدین طوسی ترجمه قطب الدین شیرازی نشر مولی تحریر اصول اقلیدس اثر خواجه نصیرالدین طوسی ترجمه قطب الدین شیرازی نشر مولی تعلیق سید عبدالله انوار و تصحیح سلمان مفید صُحُف  بیان جایگاه اصول اقلیدس از علامه حسن زاده آملی شيخ در فصل پنجم فن سوم شفا ص 199 گويد اقليدس در قرن سوم قبل از ميلاد مى زيست دانشمندى مبرز در علوم رياضى بود كتابى بسيار گرانمايه و ارزشمند در حساب و هندسه نوشته است آن كتاب معروف به اصول حساب و هندسه است و اصول اقليدس نيز مى گويند و چه بسا در كتب رياضى و فلسفى كتاب اصول به طور مطلق مى گويند و مراد همان اصول اقليدس است نه اصول فقه  اصول اقليدس جامع اصول رياضى است و دستورى بزرگ در اين فنّ است چنانكه قفطى جمال الدين علىّ بن يوسف قفطى 568646 ه‍ ق در تاريخ حكما آورده است  ص 62 پيش از وى كسى در يونان كتابى جامع چنانكه بدين شأن باشد تأليف نكرده است و پس از وى هر دانشمند رياضى دان كه آمده است در حول آن دور زده است و حكماى يونان بر ابواب مدارسشان مى نوشتند كه كسى كه اصول اقليدس را نخوانده است در اين مدرسه وارد نشود  فروغى در سير حكمت در اروپا در ترجمۀ افلاطون آورده است كه وى در بيرون شهر آتن باغى داشت كه وقف علم و معرفت نمود مريدانش براى درك فيض تعليم و اشتغال به علم و حكمت آنجا گرد مى آمدند و چون آن محل آكادميا نام داشت فلسفۀ افلاطون معروف به حكمت آكادمى شد و پيروان آن را آكادميان خواندند و امروز در اروپا مطلق انجمن علمى را آكادمى مى گويند  گفته اند كه بر سر در باغ آكادمى نوشته بود هركس هندسه نمى داند وارد نشود اين مطلب را ابن خلدون نيز در مقدمه تاريخش آورده است كه ترجمه آن به فارسى اين كه بر در منزل افلاطون نوشته بود كه هركس هندسه نمى داند در منزل ما وارد نشود و پس از آن گفت بزرگان ما مى گفتند ممارست در علم هندسه براى فكر به منزلۀ صابون است براى جامه كه اين جامه را تميز مى كند و آن فكر را روشن مى نمايد  اين جانب گويد كه هندسه ورزش فكرى است و به تازى رياضى خوان و رياضى دانان را مرتاض مى گويند چنانكه ورزش بدنى را رياضت و ورزشكار را مرتاض مى گويند و چون مطالب هندسى همه روى قواعد و اساس منظم و متين است فكر را اعتدال مى دهد و از اعوجاج و انحراف بازمى دارد حتى در ديگر آثار او اثر مى گذارد مى گويد منظم و مى نويسد منظم تأليف و تصنيف او همه حساب كرده و منظم است تأليفات خواجه نصير طوسى دربارۀ گفتارم شاهد صادق است  اصول اقليدس كه اكنون متداول است به تحرير خواجه نصير الدين طوسى است و آن پانزده مقاله است و به تصريح خواجه در اوّل و آخر كتاب؛ دو مقاله آخر آن كه مقاله چهاردهم و پانزدهم است ملحق به اصول است و اين هر دو مقاله منسوب به ابسقلاؤس است و قفطى در تاريخ الحكماء گويد اين دو مقاله به اصلاح ابسقلاوس است كه اصل آن دو از كتاب اقليدس است و اكثر آن مقاله ها مصدر به يك سلسله تعريفات و حدود و ضوابط كلّى است كه مربوط به مسايل و أشكال آن مقاله است