کتاب تمامیت ارضی ایران در دوران پهلوی  رساله حاضر تلاش دارد تا موضوع تمامیت ارضی کشور را در دوره سلطنت رضاشاه پهلوی به بحث گذارد این رساله که بر اساس اسناد عمدتاً منتشر نشده تنظیم گردیده نخستین جلد از این موضوع به دوره رضاشاه و جلد دوم این تحقیق به تحولات مرزی و تمامیت ارضی ایران در دوره محمدرضا شاه پهلوی اختصاص دارد  خلیج فارس و جزایر آن در درازنای تاریخ برای ایران از اهمیتی بسزا برخوردار بوده و آوردگاه جانبازی های ایرانیان برای پاسداری از کیان این سرزمین کهن بوده است مبارزه ایرانیان با استعمار نیز از خلیج فارس آغاز شد و اولین پیروزی های ایرانیان بر استعمار به وسیله امامقلی خان سردار نامی شاه عباس صفوی در خلیج فارس تثبیت شد  نبرد نیروی دریایی ایران به فرماندهی دریادار بایندر با نظامیان متجاوز انگلیسی در جنگ جهانی دوم شهادت سه نظامی ایران در جریان آزادسازی جزایر سه گانه و سرانجام هشت سال دفاع مقدس از آب و خاک ایران در برابر تجاوز صدام بعثی و حامیان وی همگی صحنه های ماندگاری هستند که خلیج فارس را به جایگاه شامخی در تاریخ ایران رسانیده است  میان جزایر خلیج فارس سه جزیره ایرانی ابوموسی یا بوم سبز تنب بزرگ و تنب کوچک شاهد جلوه های کم نظیری از عزم و اراده مردم برای پاسداری از تمامیت ارضی استقلال و منافع ملی ایران بوده است جزایر سه گانه گرچه از دیدگاه راهبردی و اقتصادی نیز مهم هستند اما ارزش آنها برای ایران و ایرانیان بیش از هرچیز به خاطر جایگاه نمادینی است که از منظر نشان دادن همبستگی و اراده ملی برای نگهبانی از تمامیت ارضی ایران داشته اند  در تاریخ معاصر ایران موضوع حق حاکمیت ملی ایران بر جزایر سه گانه به خط قرمزی تبدیل شده است که در عمل هیچ قدرت خارجی و نیروی سلطه گری را یارای تعرض به آن نیست و در افکار عمومی ایرانیان موضوع پاسداری از حاکمیت ایران بر جزایر سه گانه نمادی روشن از اراده ملی برای دفاع از وجب به وجب خاک ایران گردیده و مقابله با هرگونه ادعا علیه حاکمیت ایران بر این جزایر به سان تکلیفی ملی و بیانگر پاسداشت غرور و حیثیت تاریخی ملت ایران است  با توجه به جایگاه و ارزش ملی جزایر ابوموسی و تنب بزرگ و کوچک پژوهش های تاریخی و سیاسی و حقوقی درباره این جزایر نیز موضوعی حساس و بااهمیت به شمار می روند پژوهش هایی که تاکنون در مورد جزایر سه گانه انجام شده است بیشتر تلاشی برای بررسی دلایل در پیوند با مالکیت جزایر و نیز اشغال آنها به وسیله انگلیس و واکنش ایران به این اشغالگری بوده است  مسأله استقلال بحرین در سال 1350 بدون تردید مهمترین موضوع در پیوند با تمامیت ارضی ایران در عصر پهلوی است دولت ایران همواره بحرین را جزئی جدایی ناپذیر از خاک خود می دانست و تا میانه دوران ناصرالدین شاه قاجار نیز حاکمان محلی بحرین بر حاکمیت ایران بر بحرین اذعان داشتند و ایران در این جزیره راهبردی جنوب خلیج فارس اعمال حاکمیت می کرد پس از این که طی کودتایی شیخ عیسی بن علی آل خلیفه با پشتیبانی همه جانبه دولت بریتانیا عموی خود شیخ محمد حاکم منصوب دولت ایران در بحرین را سرنگون کرد بدون این که بحرین اعلام استقلال نماید و یا حتی بریتانیا مسئولیت اشغال آن را بپذیرد از اعمال حاکمیت ایران بر این بخش از سرزمینش جلوگیری شد و متعاقباً بریتانیایی ها مدعی شدند که بحرین تحت الحمایه آنان است  این تحولات هیچ گاه مورد پذیرش دولت ایران قرار نگرفت و دولت ایران کماکان بحرین را در قلمرو قانونی و مشروع خود می دانست انگلیسی ها نیز در عمل هیچ گاه دلیل و توجیهی حقوقی برای سلب حاکمیت ایران بر بحرین ارائه ندادند و صرفاً ادعای حاکمیت ایران بر این جزیره را رد می کردند چنین وضعیتی منجر به کشاکش دیپلماتیک ده ها ساله ایران با دولت بریتانیا بر سر حاکمیت بر جزیره بحرین گردید  در سال های پایانی دهه 1960 میلادی موضوع خروج بریتانیا از خلیج فارس مطرح گردید در سال 1347 نیز محمدرضاشاه پهلوی در مصاحبه ای در دهلی نو به طور ضمنی از ادعای حاکمیت ایران بر بحرین صرف نظر کرد و در پی آن با ترتیباتی که بر اساس نظر و اراده انگلیس ها اتخاذ شده بود سرنوشت بحرین با مداخله سازمان ملل متحد تعیین و در نتیجه بحرین از ایران به طور رسمی جدا و به کشور مستقلی تبدیل شد  پژوهش حاضر افزون بر بررسی تفصیلی از اصول و دلایل حاکمیت تاریخی ایران بر جزایر سه گانه به دیدگاه کشورها و حکومت های عربی درباره این موضوع و به ویژه نگاه شیخ نشین های حاشیه جنوب خلیج فارس نسبت به آن هم به گستردگی پرداخته است این پژوهش به یاری انبوه اسناد نشان داده که حاکمیت ایران بر جزایر سه گانه در جهان عرب و به ویژه میان مقامات مسئول در حکومت های حاشیه جنوبی خلیج فارس امری مسلم و بی شبهه بوده و شخصیت های مهم جهان عرب از جمله زمامداران و دولتمردان و مقامات دیپلماتیک کشورهای گوناگون عربی و البته بیش از همه مقامات مسئول در کشورهای حاشیه خلیج فارس بارها به بیانی صریح و مشخص بر حاکمیت ایران بر جزایر سه گانه اذعان داشته اند  دیگر موضوعی که به اهمیت تحقیق حاضر می افزاید منبع اصلی آن است اسناد ساواک منبع اصلی تحقیق هستند و شالوده پژوهش بر مبنای این اسناد استوار است اسنادی که دربرگیرنده واقعیت هایی ارزشمند درباره حاکمیت ایران بر جزایر و روایتی مستند از ابعاد گوناگون حق حاکمیت ایران بر جزایر هستند به یاری حدود چهار هزار سند ساواک که مبنای تدوین کتاب حاضر بوده اند ناگفته های بسیاری درباره حاکمیت تاریخی ایران بر جزایر بازگو شده اند و صدها سند رونمایی شده که مستنداتی محکم از حق حاکمیت ایران بر جزایر هستند ارائه شده و در دسترس پژوهشگران قرار گرفته است