قلب سگ مترجم معصومه تاجمیری  سگ در این داستان نماد مردم روسیه است که قرن  ها تحت ستم و خشونت بوده و با او همچون حیوانات رفتار کرده اند جراح عجیب داستان تجسم حزب کمونیست یا شاید خود لنین است و عمل پیوند دشواری که برای تبدیل سگ به انسان انجام می شود نمادی از انقلاب است بولگاکف در این داستان با طنزی تلخ نشان می دهد این مغز نیست که انسان  ساز است بلکه قلب شالوده و پایه ساخت انسان است صرف داشتن عقل نمی تواند آدم بسازد بلکه احساس و روح انسانی است که انسان می سازد  قفسه 324