کتاب جامعه شناسی نخبه کشی کتاب جامعه شناسی نخبه کشی  هرکس از این حکایت بتواند دانست  که این چه بزرگان بوده اند و همگان برفته اند  و از ایشان نام نیکو یادگار مانده است  و غرض من از نبشتن این اخبار آن است تا خوانندگان را فایده یی به حاصل آید و مگر کسی را از این بکار آید  این جملات از تاریخ بیهقی است و در آغاز کتاب جامعه شناسی نخبه کشی اثر علی رضاقلی آمده است کتابی پر از جزئیات و مستندات که با تحلیلی جامعه شناسانه به علت استبداد و عقب ماندگی در ایران پرداخته و با بررسی دقیق در ریشه های تاریخی ایران آنچه در تاریخ معاصر گذشته است را توضیح داده است جامعه شناسی نخبه کشی کتابی بسیار عمیق است و حقایقی را آشکار می کند که شاید به شکل معمول به آن ها توجه نشود   درباره کتاب جامعه شناسی نخبه کشی اثر علی رضاقلی  جامعه شناسی نخبه کشی قائم مقام امیرکبیر مصدق تحلیل جامعه شناختی برخی از ریشه های تاریخی استبداد و عقب ماندگی در ایران اولین بار سال 1377 در ایران منتشرشده است این کتاب تا سال 1392 در ایران به چاپ سی و ششم رسید نویسنده در این کتاب تلاش می کند به یک سوال مهم پاسخ دهد آیا تغییر و اصلاح در ساخت و بافت جوامع به دست نخبگان و از بالا انجام می شود یا براثر تحول در بستر اجتماعی و از پایین  کتاب با گزارشی کوتاه آغازشده است که نویسنده در آن به روند نگارش کتاب و دلایل خود برای انجام این کار اشاره کرده است علی رضاقلی در این کتاب به تاریخ بیهقی بسیار اشاره کرده است و پیش از مقدمه ی کتابش نیز داستانی را آورده است که احتمالاً به گوش همه ی مدرسه رفته ها خورده باشد داستان به دار آویخته شدن حسنک وزیر شاید این داستان را بتوان آغاز نخبه کشی در تاریخ ایران دانست آغازی که در طول تاریخ ادامه داشته است و افرادی چون قائم مقام فراهانی امیرکبیر و دکتر مصدق قربانیان آن بوده اند  به گفته ی نویسنده در اصل این کتاب 9 سال پیش از انتشار آن نوشته شده است او در مقدمه ی کتاب درباره ی محتوای آن نوشته است کتاب سعی می کند عملکرد متقابل نظام سیاسی حاکم و جامعه را ببیند و نقاط فساد و ضعف را به طور عمیق تری مشاهده کند و عامل اصلی بدبختی را نیز در لابه لای بافت اجتماعی ایران در پانصد سال گذشته جست وجو کند  مروری بر فصل های کتاب جامعه شناسی نخبه کشی  جامعه شناسی نخبه کشی در 4 فصل اصلی نوشته شده است که عناوین آن ها به شرح زیر است  ویژگی فرهنگی اقتصادی ایران  میرزا ابوالقاسم قائم مقام  میرزا تقی خان امیرکبیر اتابک اعظم هفتمین نخست وزیر  از امیر تا مصدق  در پایان کتاب نیز بخشی به نام یادداشت ها آمده است که در آن تمام منابعی که در کتاب از آن ها استفاده شده یا مطلبی نقل شده ذکرشده است دقت ذکر این مطالب به قدری بالاست که هرچند کتاب جامعه شناسی نخبه کشی را نمی توان کتابی دانشگاهی دانست اما منابع آن می تواند تمام نیازهای هر محققی را برطرف کند  نقد کتاب جامعه شناسی نخبه کشی  جامعه شناسی نخبه کشی در نوع خود کتاب بسیار برجسته ای است این کتاب توانسته است جایش را در میان خواننده ی عام و دانشگاهی باز کند و بسیاری از جامعه شناسان نسبت به آن واکنش نشان داده اند پرتال جامع علوم انسانی نقد مفصلی بر این کتاب نوشته است و در آن از نظرات صاحب نظران و فرهیختگان این رشته استفاده کرده است  عباسعلی زنجانی از صاحب نظران این حوزه در جلسه ی نقد و بررسی این کتاب درباره ی انتقاداتی که می توان به نگارش این کتاب وارد دانست گفته است بااین حال من معتقدم که باید بین آکادمیک و روش شناسانه بودن اثر با معتبر بودن آن تفاوت قائل شویم بنابراین ادعای اولیه مولف راه را بر نقدهای آکادمیک نمیبندد بدین ترتیب موارد ذیل مهم ترین نقدهای وارده بر کتاب توانند بود 1 نبود مبنای تحلیلی محکم برای مدعیات مختلف مولف در مورد مصدق امیرکبیر یا قائممقام بدین معنی که مشاهده میشود مصدق موردنظر او فردی است که با توجه به محتویات یک کتاب استنتاج شده است بدیهی است که بیتوجهی به دیدگاه های مختلف در این زمینه منجر به یک سویه شدن اثر میشود به نظر من مولف خواسته مطالب را ساده بیان کند و این بیان ساده منجر به آن شده که اصل حقیقت تا حدودی فدا شود  همچنین این ایشان درباره ی انتخاب شخصیت هایی که در کتاب بررسی شده اند ادامه داده است گذشته از نقدهای فوق به نظر میرسد که از حیث روش معلوم نیست چرا این شخصیت ها انتخاب شده اند ضمناً شرایط زمانی قائممقام مصدق و امیرکبیر برای خیلی ها مشخص نیست و مولف نیز دراین باره کار روشنی برای نشان دادن سنخیت بین این سه وضعیت انجام نداده است  در بخشی از کتاب جامعه شناسی نخبه کشی می خوانیم  نهاد صدراعظمی  نخست وزیری به معنای اصیل و ایرانی آن معنی پیشکار را افاده می کند تا قبل از مشروطه شاهان ایران هم ازنظر شکل سازمانی و ساختار رفتاری و هم ازنظر محتوای فرهنگی به شکل و شمایل رئیس ایلات بودند قدرتی بی حدوحصر داشتند و از فرهنگ اجتماعی شهری  صنعتی به شدت دور بودند اطرافیان آن ها نیز پیشکارانی بودند که علت وجودی آن ها نیاز انجام فرامین شاه و رتق وفتق امور دربار بود نخست وزیر و صدراعظم و نیز بی شباهت به پیشکار کل نبود که منویات ملوکانه را اجرا می کرد به مرور و بعد از مشروطه شکلی از نهادهای غربی بدون توجه به محتوا و قالب های اجتماعی آن ها اتخاذ شد درحالی که ازنظر محتوای فرهنگی همان فرهنگ قبیلگی بود که به قالب نهادهای اقتصادی  صنعتی جدید ریخته شد به همین علت این نهادها هرگز کارایی خود را آن چنان که در غرب دارند پیدا نکردند و صدالبته قادر به اجرای محتوای فرهنگی کهن خود نیز نبودند چون دوران آن سر آمده بود آیا تغییر و اصلاح در ساخت و بافت جوامع به دست نخبگان و از بالا انجام می شود یا بر اثر تحول در زمینه و بستر اجتماعی و از پایین؟ در دو سده ی اخیر برخی از نخبگان سیاسی ایران می خواسته اند در ساخت و بافت جامعه ای که بر صدر آن قرار می گرفته اند اصلاحاتی بکن