شوهر آهو خانم  از شاهکارهای ادبیات ایران  کتابی که هر ایرانی باید بخواند  کتاب شوهر آهو خانم اثر علی محمد افغانی یکی از بهترین رمان های فارسی در پنجاه سال اخیر است ماجراهای این کتاب سرگذشت یک یا چند تن و حوادث آن وقایع روزانه یک یا چند شهر نیست بلکه تمامی روزگار ما و ماجراهای زمانه همچون شط پهناوری در آن جاری است و اهمیت این رمان در همین است در این که همچون آیینه چهار بعدی عظیمی خصوصیات برجسته روزگار ما را منعکس ساخته است رمان شوهر آهو خانم نوشته علی محمد افغانی نخستین بار در مهر ماه سال 1340 با سرمایه خود مولف انتشار یافت و در اندک زمانی به حجم قطور نزدیک به 900 صفحه و گستردگی موضوع و توانایی نویسنده در طرح خُلق و خوی عامه مردم به عنوان یک رمان اجتماعی و اثر بزرگ هنری شهرت خاصی پیدا کرد چنان که در فاصله یک سال به چاپ دوم رسید نویسنده در این داستان از زندگی مردم عادی اجتماع ما تراژدی عمیقی پدید آورده و صحنه هایی پرداخته است که انسان را به یاد صحنه های آثار بالزاک و تولستوی می اندازد و این نخستین بار است که یک کتاب فارسی به من جرات چنین قیاسی را می دهد علی محمد افغانی در شوهر آهو خانم نشان می دهد که نویسنده ای است تیزبین که حرکات زن و مرد و کودک و حتی سگ و گربه را به خوبی می بیند از اختلافات آسیابان و نانوا تا دعوی دو هوو و کتک کاری زن و شوهر همه را می تواند چنان توصیف کند که خواننده صحنه را پیش چشم خود مجسم ببیند از اسرار زنان و عوالم کودکان خبر دارد در هر گوشه از زندگی می تواند زیبایی را ببیند و آن را با قدرت تمام ستایش کند آدم های او آدم های واقعی هستند که در هر کجای داستان پیدا شوند و گوشه ای از شخصیت آن ها باز نموده شود این گوشه با گوشه های دیگر که در جاهای دیگری دیده ایم چنان جفت می شود که از مجموع آنها آدم کامل و صحیح پدید می آید شوهر آهو خانم شاهکاری ادبی ست انتشار آن نه تنها از نظر ادبی نویدبخش و شورانگیز و دلگرم کننده است بلکه از لحاظ تاریخی و اجتماعی نیز در حدّ خود دلیلی است بر آنکه از ایرانی نباید امید برگرفت به رغم تلخکامی ها و فروماندگی ها به رغم سمومی که در هوا پراکنده است هنوز ایران می تواند درست در لحظه ای که انتظار نمی رود شگفتی هایی از آستین خود بیرون آورد