خدمات متقابل اسلام و ایران استاد مرتضی مطهری استاد مطهری در فصل اول این کتاب مفهوم ملیت ایرانی را مورد بررسی و مداقه قرار می دهد و به طور مستند در مورد نحوه ارتباط ایرانیان با اسلام چه قبل و چه بعد از برخورد نظامی بین اعراب و ایرانیان می پردازد در فصل دوم با عنوان خدمات اسلام به ایران می نویسد که اسلام دینی نژادی نیست و منطبق با فطرت انسان ها است و اسلام با روح ایرانیان طوری در هم آمیخت که قابل جدایی نیست گرایش ایرانیان به اسلام از روی اجبار نبوده بلکه با عشق به آموزه های اسلامی مثل عدالت و همچنین استعداد ایرانی ها برای پذیرش اسلام بوده است مطهری در این بخش به ادعاهای بعضی نویسندگان مبنی بر تحمیلی بودن اسلام به طور مستند پاسخ داده است مطهری همچنین به این مسئله پاسخ می دهد که آیا ورود اسلام به ایران این کشور را در مسیر بهتری قرار داد و باعث رشد آن شد یا آن را به سمت تباهی و اختناق برد او همچنین حضور ادیان غیرزردشتی در ایران از جمله مانوی و مزدکی و مسیحی و یهودی را بررسی می کند در فصل سوم کتاب با عنوان خدمات ایرانیان به اسلام می نویسد که ایرانیان بیش از هر قوم دیگری استعداد و ابتکار خود را صادقانه در اختیار اسلام قرار دادند او همچنین به جنبش های اعتراضی ایرانی در قبال مسائل اسلامی می پرازد و همچنین نقش ایرانیان در تبلیغ اسلام در سطح جهان و نمونه های فداکاری و جانبازی ایرانیان برای اسلام را بررسی می کند در ادامه سیر پیدایش و گسترش علوم مختلف در جهان اسلام را توضیح می دهد و سپس نسل های مختلف فلاسفه و عرفای مسلمان را طبقه بندی می کند در بخش بعدی با نام ذوق و صنعت به شاه کارهای صنعتی و هنری ایرانیان در دوره اسلام می پردازد و بخش آخر حاوی انتقادهایی از کتاب دوقرن سکوت زرین کوب است این کتاب استفاده شده است ولی تمیز و در حد نو است