شرائع الاسلام فی مسائل الحلال و الحراممحقق حلیعربی4جلدیتحقیق بقالبنیادمعارف شرائع الإسلام فی مسائل الحلال و الحرام تألیف ابوالقاسم نجم الدین جعفر بن حسن هذلى معروف به محقق حلى محقق اوّل متوفای 676 ق  این کتاب از بى نظیرترین آثار فقهى امامیّه و از مشهورترین و مهم ترین آثار بجامانده از محقق حلى قده در فقه فتوایی مى باشد  جایگاه آن  این کتاب از زمان نگارش مورد توجه فقهاى عظام واقع شده و شروح متعددى همچون مسالک الأفهام شهید ثانى م 966 ق مدارک الأحکام سید محمد عاملى متوفای 946 ق جواهر الکلام شیخ محمدحسن نجفى متوفای 1261ق مصباح الفقیه آقا رضا همدانى متوفای 1322 ق بر آن نگاشته شده است  در الذریعة پس از ذکر نام تعدادى از حواشى کتاب این گونه مى نویسد هذا ما حضرنی من الشروح التی لها عناوین خاصة تذکر فی محالها و سیأتی قرب مائة شرح بعنوان شرح الشرائع لیس لها عنوان خاص  این کتاب از زمان نگارش در حوزه هاى علمیه تدریس مى شده و بیش از هفتصد و پنجاه سال متن درسى حوزه هاى علمیۀ شیعه بوده است  اگر چه محقق حلى داراى آثار علمى همچون مختصر النافع النهایة و نکتها و المعتبر مى باشد امّا شرایع الاسلام به دلیل نظم و ترتیب کم نظیر فروعات فقهى و دقت و شیوۀ بى نظیر در طرح مباحث از جایگاه خاص و رتبۀ والایى برخوردار است  آقا بزرگ تهرانى در الذریعة دربارۀ این کتاب مى نویسد و کتابه هذا من أحسن المتون الفقهیّة ترتیبا و أجمعها للفروع  فهرست  شیوۀ تقسیم بندى مطالب کتاب از مشخصه هاى بارز کتاب مى باشد مباحث فقهى در چهار قسمت عبادات عقود ایقاعات و احکام دسته بندى شده و سپس هر کدام از این چهار قسمت به صورت کتاب هاى مستقلى که در موضوعى واحد داراى اشتراک هستند گردآورى شده  سپس هر کتاب را به ارکان فصول مقدمات انظار و اطراف بصورت منظم به بخش هاى جداگانه تقسیم شده است و در نهایت هر کدام از آنها را به فقرات و سپس آنها را به بحوث و بعد از آن به اجزاء مشخصى تقسیم نموده است بنابراین مباحث فقهى در یک شبکۀ معظم مدون شده است  کتاب از دو مجلد تشکیل شده است جلد اول شامل دو قسمت عبادات و عقود و جلد دوم شامل دو قسمت ایقاعات و احکام مى باشد  جلد اول قسمت عبادات شامل 10 کتاب مى باشد که عبارتند از طهارت صلاة زکات خمس صوم اعتکاف حج عمره جهاد امر به معروف و نهى از منکر  قسمت دوم عقود شامل 15 کتاب است که عبارتند از تجارت رهن ضمان صلح مضاربه مزارعه و مساقاة ودیعه عاریه اجاره وکالت وقف صدقات هبات سبق و رمایه وصایا و نکاح  البته در این قسمت کتاب هاى مفلس حجر شرکت سکنى و حبس نیز آورده شده است  جلد دوم قسمت سوم ایقاعات از 11 کتاب تشکیل مى شود که عبارتند از طلاق خلع و مبارات ظهار ایلاء لعان عتق تدبیر و مکاتبه و استیلاء اقرار جعاله أیمان و نذر  قسمت چهارم احکام شامل 12 کتاب است که عبارتند از صید ذباحه اطعمه و اشربه غصب شفعه احیاء موات فرائض قضا شهادات حدود و تعزیرات قصاص و دیات  قابل توجه است که قسمتى از بخش احکام در قسمت اول کتاب از صفحۀ 154 به بعد آورده شده است