کتاب آذربایجان در مسیر تاریخ اثر ابراهیم فائقی دو جلدی کتاب آذرب‍ای‍ج‍ان  در س‍ی‍ر ت‍اری‍خ  ای‍ران  از آغ‍از ت‍ا اس‍لام  به طوری که از نامش بر می آید یک اثر دو یا حتی چند لایه به شمار می رود   چه در تالیف آن سعی بر این بوده است که آدربایجان در زمینه وجریان تاریخ ایران و در مواردی تاریخ منطقه ای که این سرزمین را در برگرفته مورد مطالعه و بررسی قرار گیرد  زیرا هیچ جامعه ای حتی اگر در ناحیه پرتی نیز قرار گرفته باشد باز از تاثیر کم و بیش و عواقب و اثار روی دادهای تاریخی و تاریخ ساز منطقه ای که خود در گوشه ای از آن شکل گرفته بر کنار نمی ماند  آذربایجان نیز که در یکی از پرآمد و رفت ترین و حاثه بارترین گذرگاهای اقوام و کشور گشایان و بازرگانان و حاملان فرهنگها و تمدنهای گوناگون قرار گرفته  بدیهی است در عین حال که تاریخ بویژه خود را دارد از جریان عمومی تاریخ ایران و خاور نزدیک و میانه نیز اثرها پذیرفته است  از سوی دیگر در پرتو توجه به جریان عمومی یاد شده روند تاریخ ویزه این سرزمین نیز روشنتر به نظر می رسد و از این رهگدر بسیاری از خلاء ها و گسیختگی های موجود را که در درجه اول حاصل فقدان اطلاعات کافی هستند تا حدودی می توان پر کرد و آن را بصورت روندی بهم پیوسته در نظر آورد   بعبارت دیگر می توان گفت که این کتاب از زیر قلم یک آذربایجانی در امده است که ضمن مرور تاریخ میهن خویش دم به دم از خود می پرسیده است که پس در آن برهه از زمان در اذربایجان چه می گذشته و جریان زندگی در این سامان چه رنگ و روبی داشته است