راویان امام رضا در مسند الرضا  نوشته عزیز الله عطاردی  فارسی  وزیریگالینگور راویان امام رضا  عليه  السلام  در مسند الرضا اثر عزیزالله عطاردی کتابی است در شرح حال اصحاب و راویان امام رضا ع   از کتاب مسند الامام الرضا علی  بن موسی ع اثر دیگر نویسنده   که به زبان فارسی در اختیار خوانندگان قرار گرفته است  ساختار  کتاب با پیشگفتار کنگره جهانی حضرت رضاع و مقدمه نویسنده آغاز و اسامی راویان به ترتیب حروف الفبا ذکر شده است کتاب دربردارنده شرح حال 361 تن از اصحاب و راویان امام رضاع می باشد  اصحاب راویان و شاگردان ائمهع نقش عظیمی در اخذ و انتقال اخبار آن بزرگان داشته اند راویان مؤمن و متعهد با انتقال و گزارش دیده ها و شنیده های خود که حاکی از احوال و اقوال ائمهع شیعه می باشد سهمی سترگ در باروری فرهنگ غنی تشیع ایفا کرده اند؛ لکن شناخت اصحاب راستین و راویان مورد وثوق و تمیز دادن آنها از اصحاب ساختگی و جاعلین اخبار شرط اصلی بهره برداری از اخبار و روایات منقول از ائمه معصومینع می باشد کتاب حاضر که حاوی شرح حال اصحاب و راویان امام رضاع است در راستای همین هدف تهیه و تنظیم شده است  محتوا  در پیشگفتار به موضوع کتاب اشاره شده و در مقدمه نویسنده به بیان خصایص و ویژگی های راویان کتاب مسند الرضا که در اثر حاضر به شرح حال آنها پرداخته شده مبادرت نموده است  در کتاب مسند الرضا نام سیصدوشصت نفر که بدون واسطه از آن بزرگوار اخذ حدیث کرده اند ذکر شده است که در میان آنها فقط دو تن از بانوان هستند که یکی از آنها فاطمه دختر خود امام رضاع می باشد که دو حدیث از پدرش روایت می کند و دیگری کنیزی به نام عذر که خدمت گزار آن بزرگوار بوده است اخبار و روایاتی که این راویان نقل می کنند بعضی به صورت شفاهی بوده و موضوعی را خود راوی از امامع سؤال می کند و پاسخ را دریافت می کند گاهی راوی در محضر مقدس امامع بوده و شخص دیگری از امامع مسئله ای می پرسد و امامع هم به وی پاسخ می دهد و او سؤال و جواب را نقل می کند  در جایی راوی خود امامع را مشاهده نکرده و مسئله ای را از آن حضرت کتبا سؤال می کند و امامع به او پاسخ می دهد؛ در جایی دیگر شخص در منزل امامع بوده و یا با او مسافرت می کرده است و در اینجا اعمال و افعال امامع را نقل می کند و از اخلاق و خصایص او سخن می گوید  نویسنده به این نکته اشاره دارد که راویان حضرت رضاع همگان بر یک طریقه و مذهب نبوده اند و در میان آنها از شیعیان و مخلصان اهل بیتع که به ولایت و امامت آنان معتقد بودند وجود دارند که البته اکثریت راویان امامع از شیعیان و معتقدان آن بزرگوار می باشند  وی به وجود گروهی از اهل سنت و رجال سیاست و ارباب مناصب دولتی و شاعران مدیحه پرداز اشاره می کند که برای مطامع دنیوی شعر می گفتند و معتقد است جماعتی هم از واقفیه فطحیه زیدیه غلات و مفوضه بوده اند که به مجلس درس آن حضرت می رفتند و گاهی حدیث از او روایت می کنند  به طور کلی وی معتقد است که چون امام رضاع در مسجد مجلس درس و بیان مسائل داشته و اگر هم گاهی به عللی در منزل خود برای اصحاب سخن می گفته مجلس به صورت عام بوده و از این جهت مردم از همه طبقات در آن شرکت می کرده اند و هر فرقه و جماعتی در آن حضور داشته اند ولذا وی به بحث راجع به خصوصیات این راویان پرداخته و آنها را در چند مؤلفه بررسی نموده است  1 اکثر راویان امام رضاع از شیعیان اهل بیتع می باشند اما همه آنها یکسان نبوده اند در میان آنها جماعتی از فقها متکلمین شعرا امرا وزرا فرماندهان لشکر منشیان و نویسندگان بودند آنها با علم و معرفت از امامع سؤال می کردند و پاسخ خود را دریافت می نمودند گروهی از شیعیان که خدمت امام رضاع می رسیدند از بازرگانان پیشه وران بازاریان و اهل حرفه و صنعت بودند که بیشتر از مسائل مربوط به خودشان سؤال می کردند و گاهی هم از احکام فرعی و مسائل شرعی حلال و حرام گفتگو می نمودند این جماعت از شهرها و ولایات به مدینه می رفتند و با آن حضرت ملاقات می کردند و معمولا در ایام حج تعداد آنان زیاد می شد جماعتی از این راویان عوام الناس بودند که بر طریقی مستقیم ثابت نبودند آنها گرفتار هوس ها و امیال نفسانی بوده و به هرجا رفت وآمد داشتند از هر جا سخنی می شنیدند با سخن های دیگری که شنیده بودند مخلوط کرده و ایجاد شبهه می کردند به اعتقاد نویسنده این جماعت با مختصر معلوماتی که به دست می آوردند شروع به تحریف اذهان مردم می کردند آنها قرآن را با آراء فاسد خود تفسیر کردند و بدعت ها ایجاد نمودند و در هر فتنه و فسادی وارد شده و موجب آزار و اذیت امامانع شدند و اخبار و احادیث را طبق میل و عقیده خود شرح کردند غلات مفوضه و باطنیه همه از این جماعت بودند که ائمهع از آنها تبری فرمودند 2 گروهی از محدثان و مشایخ بزرگ اهل سنت که از آن حضرت اخذ حدیث کرده اند که از میان آنها اسحاق بن ابراهیم حنظلی مروزی و محمد بن اسلم طوسی می باشند که از مشاهیر اهل حدیث زمان خود بودند این دو نفر با گروهی دیگر در نیشابور از حضرت رضاع اخذ حدیث کردند که یکی از آن احادیث حدیث سلسلة الذهب می باشد شیخ صدوق شیخ مفید و شیخ طوسی در کتاب های امالی خود روایات زیادی از طریق علمای اهل سنت از حضرت رضاع نقل کرده اند مخصوصا شیخ ابوجعفر صدوق در سفر خراسان و هنگام اقامت در شهر نیشابور و همچنین در شهرهای مرو بلخ بخارا سمرقند ایلاق و سرخس با گروهی از محدثین اهل سنت ملاقات کرده و روایات امام رضاع را از آنها روایت می کنند کسانی که با آثار شیخ صدوق و مشایخ او آشنایی دارند این مطلب را به خوبی درک می کنند که در کتاب عيون أخبار الرضاع علل الشرائع كمال الدين أمالی و توحید از این گونه روایات بسیار دیده می شود و در کتاب عيون أخبار الرضاع چند روایت هست که همه رجال آن از اهل سنت می باشند و از مردمان خور نیشابور بوده اند