تاریخ ایران باستان نویسنده ام دیاکونوف مترجم روحی ارباب دیاکونوف  1907 1945 نویسنده و شرق شناس روسی در این کتاب پیدایش و بسط حکومت در ایران را از دوران هخامنشیان تا روزگار ساسانیان به تصویر می کشد وی در بررسی وقایع تاریخی درباره تاریخ کشورهای هم مرز که هم بستگی فرهنگی با ایرانیان داشته اند نیز سخن گفته است برخی از منابعی که دیاکونوف در تدوین این کتاب از آنها بهره جسته عبارت اند از اشیای مکشوف کاوش های باستان شناسی آثار مکتوب به زبان پهلوی که از ویژگی های مذهبی و تاریخی برخوردارند و کتاب های مولفان عرب و ایرانی در قرون وسطی