کتاب آیین کهتران و آیین مهتران آلادب الصغیر و الادب الکبیر نوشته عبدالله بن مقفع ترجمه فرامرزی دانشگاه قم  نگارنده براي اطلاع از كيفيت ترجمه هاي تنها به بررسي دو ترجمه پيشين از اين كتاب پرداخته و از ترجمههاي احتمالي ديگري كه ممكن است توسط افراد مختلف صورت گرفته باشد صرف نظر كرده است ترجمۀ كاملِ اين اثر مربوط به غلامرضا خسروي حسيني در سال 1348 هـ ش تحت عنوان آيين رهروي و رهبري است پيش از اين ترجمه دو ترجمۀ ديگر از رساله الادب الكبير در دست مي باشد كه نخستين آن مربوط به شيخ محمد هادي بن محمد حسين قائني است كه در سال 1323 هـ  ق تأليف و در ذيل عهد نامۀ مالك اشتر در سال 1315 هجري شمسي چاپ شده است ا وجود تلاش فراوان نتوانستم نسخه اي از آن را بيابم نام اين اثر در كتاب الذريعه دو بار ذكر شده است به نظر مي رسد آقاي قائني در ترجمۀ خويش تشابه محتوايي ميانِ كتاب الادب الكبير و عهد نامه مالك اشتر را مد نظر داشته و به همين جهت ترجمۀ كتاب الادب الكبير را در ذيل عهد نامۀ مالك آورده است به جهت عدم دسترسي به نسخه اي از اين ترجمه هر گونه اظهار نظر در باب ويژگيهاي اين ترجمه ناممكن است ترجمۀ ديگري از بخشهايي از كتاب الادب الكبير به قلم ذبيح بهروز وثوق الدوله در دست است كه به حق يكي از بهترين نثرهاي معاصر زبان فارسي است اما با اين همه ضرورت ارايه ترجمه اي ديگر در چند نكته خلاصه مي شود كه غالباً مربوط به كاستيهاي ترجمه هاي پيشين است در ترجمه كامل اين كتاب آيين رهروي و رهبري به نظر مي رسد اسلوب تاريخيادبي و ايجاز بلاغي كتاب باعث شده تا مترجم دچار خبط و خطاهايي بسيار شود تا آنجا كه مطابقت دادن متن عربي با فارسي آن بسيار دشوار شده است گاه فاصلۀ متن عربي با برابر فارسي آن بسيار زياد است و گذشته از اين بخشهايي از متن عربي به هر دليلي ترجمه نشده است دو ترجمه ديگر نيز تنها به كتاب الادب الكبير پرداخته است در باب چند و چون ترجمه قائني كه كتاب الادب الكبير را در ذيل عهد نامه مالك اشتر منتشر كرده اطلاعي در دست ندارم اما ترجمۀ ذبيح بهروز كه تحت عنوان آيين بزرگي به چاپ رسيده متني به غايت استوار و شيوا ميباشد تنها كاستي اين ترجمه در اين است كه مترجم تمام متنِ الادب الكبير را ترجمه نكرده و تنها بخشهايي را گلچين و ترجمه كرده است اين كتاب در سال 1342 هـ ش چاپ شده است از اين رو همچنان ضرورت ترجمه كاملي از كتاب الادب الكبير به قوتِ خود باقي مي ماند كه ارايه ترجمه حاضر تلاشي براي بر طرف كردن كاستيهاي ياد شده است ترجمه هاي مذكور همگي بر اساس نسخۀ تصحيح شده استاد احمد زكي پاشا مي باشد كه در سال 1911 الادب الصغير و در سال 1912الادب الكبير را تصحيح و در بيروت به چاپ رسانده است چاپهاي بعدي كتاب تا به امروز بر اساس نسخه ياد شده صورت گرفته است با اين تفاوت كه در چاپهاي جديدتر براي بندهاي مختلف كتاب عنوانهايي خاص استخراج شده كه اين عنوانها در نسخه تصحيح شدۀ اوليه موجود نمي باشد غالب اين عنوانها خود عبارت محوري همان بخش از متن است كه به صورت عنوان براي آن قرار داده شده است از اين رو تنظيم فهرست موضوعي براي كتاب در ترجمه هاي پيشين به اختيار مترجمان صورت گرفته است اما در ترجمه حاضر اين فهرست موضوعي بر اساس عنوانهاي استخراج شده در چاپهاي بعدي صورت گرفته است مترجم به جز در پاره اي از موارد عيناً همان عنوانها را ترجمه كرده است از اين رو فهرست موضوعي به لحاظ سبكي از يك اسلوب واحد تبعيت نمي كند برخي از عنوانها تركيبهاي اضافي برخي خبري و برخي نيز امري و استفهامي مي باشند غالب عنوانها همان گونه كه اشاره شد بر اساس محتواي آن بند استخراج شده است اما به جهت طيف گسترده اي از مطالب كه گاه در يك بند به آن پرداخته مي شود شايد برخي ناهماهنگيها ميان عنوان و محتواي بند مشاهده شود به عنوان نمونه شايد برخي از عنوانها بيانگر بخش اندكي از يك بند باشند البته اين مسأله در الادب الصغير كه تكثر و دامنه موضوعات مطرح شده بسيار گسترده شده بيشتر مشهود است رض از بيان كاستيهاي ترجمه هاي پيشين اثبات بي نقص بودن ترجمۀ حاضر نيست و تنها ضرورت ارايه ترجمه هاي بهتر از اين كتاب ارزشمند را بيان نمودم مترجم خود واقف است كه امانت داري در ترجمه يك اثر ادبي به ويژه آنكه مؤلف كتاب پيشواي نثر نويسي عربي نيز باشد تا چه ميزان مخاطره آميز مي باشد در ترجمه اثر حاضر تلاش بسيار شده تا علاوه بر حفظ معناي متن سيطرۀ يك اسلوبِ واحد در آن احساس شود به جهت حفظ و مراعات معنا در برخي از بخشهاي متن ناگزير كلمات يا عبارتهايي را درون قلاب قرار دادم تا معناي نهفته در عبارتهاي موجز به زبان فارسي منتقل شود بهتر آن ديدم كه اسلوب ترجمه در عين وضوح و روشني تا حدود زيادي به اسلوب تاريخي نزديك باشد و براي اين مهم خود نيز به مطالعه نثرهاي گذشته زبان فارسي پرداختم و تلاش كردم تا اسلوب پرداخته شده در ترجمه در عين وضوح تداعي كننده فضاي تاريخي آن نيز باشد