ریشه ایرسا یا ریشه زنبق70 گرم ریشه ایرسا یا بیخ بنفشه عبارت از قطعات خشک و دراز با سطح نا صاف و فرو رفتگیها و برجستگیهای حلقوی  به رنگ قهوه ای روشن متمایل به بنفش است  این قطعات که بویی ملایم  مطبوع و طعم کمی تند تر از نشاسته دارند ریزرومهای متعلق به گونه های زیر از جنس زنبق با نام های علمی  iris germanica L  iris suriapall  iris pseudoacorus L از تیره زنبق Iridaceaeاست  جنس زنبق گلهایی شبیه به کاسبرگ و رنگ های بنفش  آبی  زرد یا سفید ذارد ریشه ایریسا به عنوان مدر  خلط آ ور  ضد انگل های روده ای و نیز اثرات مسهلی مصرف سنتی دارد طبیعت ایرسا گرم و خشک است گرمی بخش لطافت آور رساننده بازکننده و تنقیه کننده خواب آور است و سر درد مزمن را از بین می برد گاهی آن را روغن گل محمدی و سرکه برای رفع سر درد می آمیزند زنبق خود به خود علاج سر درد است عطسه آور است آب پز آن را در دهان گردانند درد دندان تسکین مییابد در مداوای درد پهلو ذات الریه تنگ نفسی حناق خفگی سرفه و به ویژه سرفه ای که ازرطوبت غلیظ باشد سودمند است از آنجا که بسیار لطافت بخش و بازکننده است زائده های بند آمده درد سینه را بیرون می برد ریشه های زنبق به شکل پودر شده بسیار برای موهای بلند مفید هستند پودر زنبق با خرد کردن و آسیاب کردن ساقه های آن به دست می آید که موها را بسیار نرم براق و موقر می سازد