معناشناسی حریت درنهج البلاغه حرّیّت همواره در هویت انسان نقش اساسی ایفا کرده اما تعبیر متعددی از آن در دست است که یکی از آن ها در نهج البلاغه منعکس شده است که آن را با بهره گیری تفصیلی از روش معناشناسی توصیفی مورد بررسی قرار داده ایم طی بررسی این مفهوم دریافتیم که حرّیّت در نهج البلاغه دارای معانی متعددی از جمله؛ آزادی در برابر بردگی وآزادی به معنای رهایی از نفس است در رابطه ی افقی و هم نشینی حرّیّت و مشتقات آن با دیگر کلمات ویژگی هایی چون صبر شکر مسئولیت پذیری لماظه تقوا ورع استقامت به آن نسبت داده می شود و ویژگی های امید بستن به بنده ی خدا دین فروشی وابستگی به تعلقات دنیا آز و طمع از آن سلب می شود بررسی در مفاهیم جانشین حرّیّت واژگان خلاص افلات فکاک و ارسال جانشین های لغوی آن محسوب می شوند که نسبت به حرّ از شدت و حدت کمتری در آزادی برخوردارند واژگان  شجاعت زهد رضا غنی طاعت وهب تقوا علم حلم  جانشین های حرّیّت بر اساس محمول های مشترک هستند واژگان  خَوَل رِقّ اسارت اَمَت عبد از لحاظ معنایی متقابل های حرّیّت هستند و واژگان  جَزَع کفر اَدْهی و غَدَر متقابل محمول های آن هستند شناسایی واژگان متقابل ما را در شناخت عمیق تر حرّیّت یاری می کند لذا ویژگی هایی که در متقابل ها وجود دارد از حرّیّت سلب می شوند