رمان جنایت و مکافات در جنایت و مکافات دانشجوی جوانی به نام راسکولنیکف به دلیل انگیزه های پیچیده ای که دارد مرتکب قتل می شود یک روز که راسکولنیکف از رفتارهای صاحب خانه اش که زن رباخواری است به تنگ آمده او را با تبر می کشد و پول و جواهرات او را برمی دارد و پنهان می کند به دلیل حضور غیرمنتظره ی خواهر پیرزن مجبور به قتل او نیز می شود  پس از قتل تب و هذیان به سراغش می آید و مدام در کلنجار روحی به سر می برد او نمی تواند پول ها را خرج کند و مدام در چالش با خودش و افکارش است با این حال از پس قاضی پرونده برمی آید و او را فریب می دهد اما سونیا معشوقه ی راسکولنیکف از از او می خواهد که به گناهش اعتراف کند  ساختار خوب و محتوای عمیق داستان خواننده را به سمتی می برد که نگران قاتل داستان باشد تا بازرس باهوش پلیس که برای کشف جرم تلاش می کند نکته این است که راسکولنیکف را نمی توان به راحتی محکوم کرد   این رمان داستایفسکی را نه تنها در روسیه بلکه در عرصه  ی بین المللی به اوج شهرت رساند این رمانی از داستایفسکی است که در بین کتاب های او بیشترین اقتباس از آن 18 اقتباس به ثبت رسیده است