کتاب تمدن شناسی ظهور و سقوط تمدن ها در ادوار مختلف تاریخی از علل و عوامل متعددی سرچشمه می گیرد علل و عواملی که نوع تحلیل و توجه به آن در ظهور و سقوط تمدن های دیگر بی تاثیر نخواهد بود همین مسئله اساسی است که زمینه ساز توجه جدی اندیشمندان غربی علی الخصوص شرق شناسان پس از عصر روشنگری را به نگارش و تحلیل تاریخی تمدن های بزرگ واداشته است و این تحلیل ها بسترساز ساخت اندیشه ای اندیشمندان مشرق زمین گردیده و از همین رو در وابستگی اندیشه ای ما به غرب تاثیر غیرقابل انکار داشته است  در مقابل این جریان سازی تحلیلی از وقایع تاریخی و علل ظهور و سقوط تمدن ها توسط اندیشمندان غربی در دوران معاصر علماء اسلامی تلاش داشته اند تحلیل های تمدنی بریافته از مبانی اسلامی را احیاء و از خلال مباحث کلامی و معرفتی بسط و گسترش دهند چنین تراثی از اندیشمندان اسلامی پایه گذار مبانی گردیده است که زمینه ساز شکل گیری انقلاب اسلامی شده است  کتاب تمدن شناسی در همین راستا سعی داشته تا انگاره های تاریخی تمدنی و دلایل ظهور و سقوط تمدن ها و وضعیت تمدنی انقلاب اسلامی را تحلیل کند  عطاء الله بیگدلی کتاب را با طرح یک پرسش آغاز می کند تمدن ها چگونه ظهور می کنند و چرا و چگونه سقوط می کنند؟ نویسنده در پنج فصل به دنبال پاسخ گویی به این پرسش و مسائلی از این قبیل است  دکتر بیگدلی در فصل اول بعد از تعریف تمدن و نسبت آن با فرهنگ و تفکر تمدن بهینه و ابزار تمدن و تکنولوژی را معرفی می کند؛ در انتهای این فصل هم به موضوع فلسفه ی تمدن می پردازد  در فصل بعد فرآیند ظهور و سقوط تمدن ها را تشریح می نماید فرآیندی که شامل مراحلی همچون ایجاد فکر نو نفی عمل جدید مداخلات سطحی تمدنی الصاق سطحی و  که شامل این فرآیند می گردند را شرح و بسط می دهد  در فصل سوم نکاتی پیرامون تمدن دینی از فربگی تا تناسب و همچنین توصیف یک تمدن به عنوان مثالی از یک تمدن دینی مطرح می گردد  نویسنده در فصل چهارم وارد موضوع انقلاب اسلامی از انتظار تمدن تا تمدن انتظار می گردد مسائلی همچون اصل حکومت در دوران غیبت و نظر امام ره و مخالفین در باب اصل حکومت را تبیین و در ادامه هدف حکومت از منظر امام ره و امام خامنه ای را عنوان می نماید  در فصل آخر به بحث و بررسی برخی توصیه ها و راهبردها می پردازد؛ نویسنده معتقد است که با توجه به آنچه در سراسر کتاب ذکر شد به خصوص در باب روند تولد و مرگ تمدن ها می توان یک توصیه ی عمومی نمود تا مراحل ذکر شده در فصول قبل با جدیت و همت پی گرفته شود؛ توصیه هایی به تفکر و فرهنگ و عمل و ساخت تمدن