دیوان نقابت پژوهشی درباره پیدایش و گسترش اولیه تشکیلات سرپرستی سادات نقابت به معنی سرپرستی و ریاست است و دیوان نقابت بر آن بخش از تشکیلات سیاسی  اداری حکومت عباسیان اطلاق میشد که در نیمه نخست قرن سوم هجری شکل گرفت و وظیفه سرپرستی سادات بنیهاشم را به عهده داشت خلیفه یا سلطان از میان شخصیتهای صالح عالم و مقبول بنیهاشم سرپرستی برای تمامی سادات سرزمینهای زیر فرمان خود برمیگزید که نقیب النقبا نامیده میشد و اداره دیوان نقابت و انتخاب نقیبان شهرها محلّهها و قبایل بر عهده او بود هر نقیب موظف به پرداخت مقرری ماهانه حفظ انساب و صیانت از شن سادات تحت سرپرستی خود بود که بر تحصیل ازدواج اشتغال و معاش آنان نظارت داشت و از حقوق آنها در دادگاهها و دیگر دیوانها دفاع میکرد این تشکیلات از ترکستان چین در شرق تا اندلس در غرب جهان اسلام دامن گسترد و پس از عباسیان نیز قرنها در دولتهای مختلف اسلامی دوام آورد