کتاب دیوان و سفرنامه ناصر خسرو نوشته حکیم ابومعین حمید الدین ناصر بن خسرو ناصر خسرو از شاعران بزرگ فارسی زبان حکیم و جهانگرد ایرانی بود وی بر اغلب علوم عقلی و نقلی زمان خود از قبیل فلسفهٔ یونانی و حساب و طب و موسیقی و نجوم و فلسفه و کلام تبحر داشت و در اشعار خویش به کرات از احاطه داشتن خود بر این علوم تأکید کرده است ناصر خسرو به همراه حافظ و رودکی جزء سه شاعری است که کل قرآن را از برداشته است وی در آثار خویش از آیات قرآن برای اثبات عقاید خودش استفاده کرده است سفرنامه ناصرخسرو گزارش های سفر هفت ساله او را ارائه می دهد سفر ناصرخسرو از مرو آغاز شد و در بلخ پایان گرفت او از مرو به سرخس نیشابور جوین بسطام دامغان سمنان ری قوهه و قزوین می رود و از راه بیل قپان خرزویل و خندان به شمیران می رسد او همچنین از شهرهای حلب بیروت صیدا صورعکا حیفا و بیت المقدس مکه و مدینه نیز می گذرد این کتاب یکی از منابع اصلی تاریخی و از جمله نخستین سفرنامه ها به زبان فارسی است