کتاب تاریخ ایران در قرون نخستین اسلامی دوره دو جلدی نویسنده برتولد اشپولر ناشر علمی و فرهنگی چاپ چهارم 1379 لطفاً توجه کنید  جهت محافظت از جلد و عطف کتاببا چسب پنج سانتی کاور شده است  کتاب حاضر براساس بیش از هفتصد مقاله و کتاب علمی به هفده زبان مختلف و نیز بر پایه منابع علمی دیگر مانند سکه ها بناها و سایر آثار تاریخی نگارش یافته و از اینرو آئینه تمام نمائی از اوضاع عمومی ایران و طرز زندگی مردم این کشور در چهار قرن اول دوره اسلامی است  پژوهش حاضر بر اساس متون اصلی و کتب منشا به زبان های عربی فارسی ترکی و تحقیقات اروپائیان درباره دیگر منابع قدیمی مانند مسکوکات و آثار تاریخی ایران پدید آمده است مولف کتاب پروفسور اشپولر سالیانی طولانی فعالیت های علمی خود را وقف تاریخ و فرهنگ ایران کرد و در این اثر کم نظیر خود علاوه بر مسائل سیاسی ایران در صدر اسلام به اوضاع اجتماعی ساخت اقتصادی مناسبات داخلی شیوه حکومت مسائل بازرگانی و نحوه داد و ستد و سرانجام حیات معنوی ایران در قرون نخستین اسلامی پرداخته است  برتولد اشپولر در آغاز جلد اول کتاب نظری اجمالی به سیر تاریخ سیاسی ایران و نفوذ اسلام و اهمیت آن برای کشور ایران می اندازد به عقیده او علت اساسی و محرک اصلی حمله اعراب دین جدید و اعتقادات تازه پیامبر اکرمص بود همچنین گذری کوتاه به فتح و گشوده شدن بین النهرین که آغاز و کلید تصرف ایران به شمار می آمد داشته است لیکن آن را نخستین راه فتح سرزمین اصلی ایران نمی داند بلکه آغاز فتح ایران را زمانی می داند که حکمران بحرین علاء بن خضرمی از راه دریا به سواحل فارس تاخت اشپولر این حرکت را پیشروی شگفت انگیز خوانده که تا نزدیک شهر تاریخی اصطخر در نزدیکی تخت جمشید صورت گرفته است  پس از اولین فتوحات مسلمانان در ایران اشپولر به فتح دیگر سرزمین های ایران طبق ترتیب زمانی و جغرافیایی پرداخته است طبق نظر اشپولر فتح اهواز و خوزستان و نیز فتح نهاوند و همدان از اهمیت قابل ملاحظه ای برخورداراست اشپولر در پایان استیلای اعراب به فتح نواحی سیستان و بلوچستان امروزی از جمله ناحیه مکران و زابلستان خراسان ترکستان و در انتها طبرستان مازندران کنونی اشاراتی دارد او فتح سرزمین های شمال ایران را در سال 30 هجری ذکر کرده و احتمال داده است که نوادگان پیامبر اسلامص؛ یعنی امام حسنع نیز در آن شرکت داشته اند طبق منابع جغرافیایی قدیم فتح طبرستان به دلایل جغرافیایی از راه خراسان و قومس صورت گرفته است  اشپولر در ادامه کتاب به ذکر دوره های تاریخی پرداخته و پس از ذکر دوره امویان به فتح ماوارءالنهر و خوارزم و گرگان اشاره کرده است سپس درباره دوره عباسیان طاهریان و صفاریان اطلاعات مفیدی به دست می دهد او در ذکر دوره سامانیان و اوج قدرت آن ها هنر خود را در بیان ویژگی های این دوره به خصوص اوضاع جغرافیایی و تاریخی نشان می دهد در ادامه نیز به مبارزات آل بویه و آل زیار رویدادهای زمان غزنویان و تسخیر ایران توسط سلجوقیان می پردازد  از نکات بارز در ذکر وقایع تاریخی ایران در سده های نخستین اسلامی توضیحات و اطلاعاتی است که اشپولر درباره شهرها و جغرافیای تاریخی ایران به دست می دهد به طور مثال او در دوره امویان درباره شهرهای قدیم؛ از جمله اصطخر بادغیس هرات و پوشنگ و نیز اوضاع خراسان اطلاعات مفید و گرانبهایی ارائه کرده استاز دوره عباسی نیز می توان اطلاعات مهمی از وضع ترک ها اطلاعاتی درباره نواحی سُغددر جمهوری تاجیکستان شهر نیشابور سرحدات سرزمین کوهستانی شرقی بین النهرین و شهرهای مهم آن در کتاب اشپولر یافت  از وضع ایران در دوره طاهریان نیز علاوه بر وقایع و رویدادهای مهم مسائلی مربوط به شهرهای قم سرزمین های پیرامون رود سند شمال شرق ایران و مازندران ذکر شده استاشپولر پس از این وقایع درباره نبرد صفاریان و سامانیان برای کسب قدرت در مشرق ایران به تفصیل مطالبی را ذکر کرده است او در اوج قدرت صفاریان درباره تمدن و فرهنگ ایران شهرهای خراسان شهر ری حرکت و مسیر سامانیان پیروزی و نیز اوضاع جغرافیایی مسیرهای فتح توضیحاتی داده است  هنگام توصیف مبارزه آل بویه و آل زیار در به قدرت رسیدن در ایران نیز اطلاعاتی درباره شهرهای قدیم ایران در قرن چهارم هجری؛ از جمله اصفهان همدان گرگان و شهر ری ذکر شده استمقارن سقوط سامانیان اشپولر از شهر بلاساغون در قسمت علیای رود چو به عنوان مقر قدرت خاندان ایلگ خانیان یا قراخانیان نام می برد و از شهر اورگنج و جنگ های آن بحث می کنددر کنار وقایع و رویدادهای دوره غزنویان نیز از نقاط جغرافیایی قرن پنجم هجری مطالب مفیدی ارائه شده است  در اواخر جلد اول اشپولر به موضوع گسترش سلجوقیان در ایران پرداخته و از شهرهای قرمیسین کرمانشاه و منطقه حلوان در مغرب ایران خوزستان بین النهرین و سرزمین های داخلی ایران بحث کرده است او پس از ذکر وقایع و رویدادهای تاریخ ایران تا دوره سلجوقی به مبحث فرهنگی ایران در سده های اولیه پرداخته است در این بخش به جریان اسلامی شدن ایران روابط اجتماعی میان شهرها و روستاها و نیز اوضاع روستاها توجه شده است  از مطالب قابل ذکر اشپولر در این قسمت می توان به پراکندگی اولیه مذاهب در ایران و نیز گسترش و پراکنش بعدی آن ها اشاره کرد آداب و رسوم دین به خاک سپردن اموات خوارج فرقه اسماعیلیه شیعیان دوازده امامی از دیگر مطالب این جلد از کتاب است  از مطالب اشپولر در قسمت های فرهنگی و به ویژه توضیحات او درباره اقوام و ساکنان ایران و نحوه مناسبات آن ها می توان به چگونگی مسائل مروادات و نیز ارتباطات در گستره جغرافیای آن زمان توسط گروه های مختلف قومی به ویژه در حوزه جغرافیای سیاسی ایران پی برددر انتهای این جلد دو نقشه ایران در قرن چهارم هجری با اطلاعاتی درباره مرزهای ولایات و سرزمین های تاریخی شهرها و جمعیت بعضی از آن ها دریاچه های شور وو نیز تقسیم بندی ادیان و مذاهب اسلامی و غیر اسلامی و شهرهای مقدس و مذهبی آمده است