نظریه پیدایش جهان در حکمت یمانی و حکمت متعالیه چگونگی پیدایش جهان از آن دسته پرسش های معرفتی است که فکر بشر را از دیرباز به خود مشغول داشته و بسته به نوع نگرش وی به هستی در طول تاریخ پاسخی مناسب برای آن جستجو می کرده است  این مسئله در منابع دینی و به دنبال آن در متون کلامی و فلسفی مطرح و نظریّات مختلفی درباره آن بیان شده است در این میانه توجّه به دو نظریّه رایج در حکمت یمانی و حکمت متعالیه حائز اهمیّت است میرداماد با طرح نظریّه حدوث دهری و تقسیم عالم به سه ساحت وجودیِ  زمان دهر و سرمد کوشیده است نوعی عدم واقعی برای هر ساحت نسبت به ساحت مقدّم بر آن تصوّر نماید  در برابر صدرالدین شیرازی با ارائه نظریِّه حدوث طبعی و تقسیم هستی به دو ساحت ربوبی و زمانی مدّعی خروج موجودات مجرّد از ساحت عالم و قرار گرفتن زمان به عنوان یکی از ابعاد وجودی هر شیء مادّی است بدین ترتیب جهان مادّی جهانی سیّال و متحرّک است کهزمان دار بودن حقیقتی غیر قابل انفکاک از آن بوده پرسش از وجود عالم پیش و پس از زمان آن گونه که در اندیشه های کلامی مطرح شده بی معنی است  کتاب نظریّه پیدایش جهان در حکمت یمانی و حکمت متعالیه بازنشر رساله دکتری آقای سعید نظری توکّلی است که می کوشد با بررسی آثار هریک از این دو فیلسوف بزرگ در مقایسه ای تطبیقی وجوه تمایز و اشتراک این دو نظریّه را برشمارد