فرهنگ عقاید و مذاهب اسلامی ترجمه ی بحوث فی ملل و نحل1تا8 در 5مجلد فرهنگ عقاید و مذاهب اسلامی ترجمه ای است از کتاب بحوث فی الملل و النحلآیت الله جعفر سبحانی  در جلدهای اول تا چهارم نشانی از نام مترجم نیست ولی در جلد پنجم به نام محمدعیسی جعفری به عنوان مترجم یاد شده است  ترجمه ای که در این اثر ارائه شده از زبـانی سـاده و روان برخوردار است؛ به گونه ای که خواننده تصوری از ترجمه بودن این کتاب ندارد بلکه آن را همانند اصل می داند و این خود از توانایی مترجم بشمار می رود  از لحاظ محتوا تغییر چندانی در محتوای ترجمه و اصل کتاب یافت نشد؛ به جز اینکه مترجم فرقه وهابیت را که در جلد چهارم کتاب اصلی بوده در جلد سوم آورده است لذا نویسنده در ابتدای این جلد مقدمه متفاوتی ارائه داده است و می گوید در بخش اول و دوم از این فرهنگ عقاید اهل حدیث و حنابله و اشاعره به صورت کلی مطرح شد و مورد تجزیهوتحلیل قرار گرفت و شایسته بود پس از این دو گروه به دیگر طوایف اسلامی که از اصالت و قدمت بیشتری برخوردارند بپردازیم؛ مانند فرقه های معتزله ماتریدیه و ولی چون خط فکری اهل حدیث و اندیشه های حنابله و سلفی ها امروز به وسیله پیروان ابن تیمیه و محمد بن عبدالوهاب ترویج می شود و در حقیقت پیروان این دو شخصیت احیاگران اندیشه های محدثان و حنابله هستند مناسب دیده شد که موضوع بخش سوم فرهنگ تبیین عقاید ابن تیمیه و عقاید محمد بن عبدالوهاب باشد که از مجموعه به نام وهابیت اسم می بریم  از دیگر اختلافات تفاوت عناوین و زیرعنوان ها در ترجمه و متن اصلی است این اختلاف علاوه بر تعداد در نام گذاری آن ها نیز به چشم می خورد؛ مثلاً در جلد اول در کتاب اصلی بعد از مقدمات شش فصل به چشم می خورد ولی در ترجمه مترجم کتاب را به سه بخش تقسیم نموده است این اختلاف فقط در جلد اول کتاب نیست بلکه در جلدهای دیگر هم وجود دارد؛ مثلاً در جلد دوم مطالب کتاب در پنج فصل مطرح شده ولی در ترجمه همان مطالب در سه بخش آمده است