الحاوی فی الطب الحاوی فی الطببه زبان عربینام کتاب معروف محمدبن زکریای رازی است که آن را الجامع الحاصر لصناعت الطبحاصر صناعت الطبالجامع الکبیروالجامعنیزمی نامند کتابالحاویاعظم واهم کتب مولفه محمدبن زکریای رازی است به پژوهش وبرگردان محمدابراهیم ذاکر این کتاب 15 سال وقت رازی را گرفت و خود او می گوید که سوی چشمش را نیز با خود برد؛ بااین همه کتاب الحاوی در زمان حیات رازی تدوین نهایی نشد بلکه این اثر پس از وفات محمد بن زکریا رازی و به امر ابوالفضل بن عمید استاد صاحب بن عباد وزیر رکن الدوله دیلمی از اوراق مشوش و پراکنده ای که از رازی باقی مانده بود به اهتمام شاگردانش جمع آوری شد و پس از جمع این اوراق پراکنده کتاب الحاوی را تهیه کردند ستایش بزرگان قدما در باره این کتاب بسیار معتقد بوده و مقام آن را در میان کتب طبی بس گرامی می داشتند و تقریبا تمام مورخین از آن ستایش کرده اند  نظامی عروضی سمرقندی نظامی عروضی سمرقندی در مقاله چهارم کتاب خود درباب علم طب و هدایت طبیب می نویسد پس از کتب بسائط یکی به دست آرد چون ستت عشر جالینوس یا حاوی محمد زکریا یا کامل الصناعت یا صد باب بوسهل مسیحی یا قانون بوعلی سینا یا ذخیره خوارزمشاهی و به وقت فراغت مطالعت همی کند  ابن ابی اصیبعه ابن ابی اصیبعه گوید کتاب حاوی از بزرگ ترین و مهم ترین کتب طبی است به جهت آنکه در آن جمیع امراض و درمان بیماری ها چه از متقدمین و چه از متاخرین تا زمان رازی را شامل است و در آن هر موضوعی را که از گوینده نقل کرده نامش را ذکر کرده است  چنان که می دانیم عموم مورخین بلااستثناء نام کتاب حاوی را الجامع الحاصر لصناعت الطب گویند و از این عبارت معلوم می گردد که جامع ترین کتاب طب تا آن زمان بوده است  ادوارد براون ادوارد براون در کتاب طب عرب می گوید این کتاب بر سایر کتب طبی اسلامی مزیت و برتری دارد؛ به دلیل آنکه رازی اتفاقات و مشاهداتی که به رای العین دیده در آن نوشته است  ساختار کتاب متاسفانه هنوز تعداد و مطالب مجلدات و فصول و ابواب این کتاب به طور تحقیقی و دقیق معلوم و معین نیست ابن ندیم در شمار تالیفات رازی آورده است که کتاب حاوی الجامع الحاصر لصناعت الطب نیز نام دارد و آن در دوازده قسمت است  در فهرستی که بیرونی برای مولفات رازی نوشته جزء دوازدهم حاوی را کتابی جداگانه دانسته است  قفطی قفطی در تاریخ الحکماء گوید کتاب الحاوی فی الطب و یسمی الجامع الحاصر لصناعت الطب اثنی عشر قسما و در جای دیگر گوید کتابه الذی سماه الجامع و هو سبعون مقالت  ابن ابی اصیبعه ابن ابی اصیبعه در عیون الانباء گوید کتاب الجامع و یسمی حاصر صناعت الطب و غرضه فی هذا الکتاب جمع ما وقع الیه و ادرکه من کتاب طب قدیم او محدث الی موضع واحد فی کل باب و هو ینقسم اثنی عشر قسما  نسخه موجود در برنامه دارای 7 جلد است و مطالب آن در قالب 23 جزء که هر جزء مشتمل بر بخش های کوچک تری همچون باب فصل و است تنظیم شده است  گزارش محتوا اروپائیان به این کتاب بیشتر از مورخین شرق اهمیت می دهند؛ به دلیل آنکه محتویات آن مجموعه مشاهدات و اتفاقاتی است که رازی به رای العین دیده و این بزرگ ترین و مهم ترین وجهی است که حاوی را بر سایر کتب طبی اسلامی مزیت و برتری می دهد و رازی در این کتاب جمیع عقاید اطباء یونان و ایران و عرب و روم را تا زمان خود با عملیات و نظریات خویش جمع آوری کرده و منبعی عالی برای پی بردن به مقام وی می باشد و به این دلیل در تاریخ طب رتبه ارجمندی را داراست  به طور اجمال همان طور که از فصول و ابواب کتاب حاوی معلوم می شود در این کتاب از جمیع شعب طب و اصول تداوی و حفظ الصحت و علم الامراض و دواسازی و سایر شعب به خوبی بحث شده است و چنان که متتبعین به آن نام دائرتالمعارف داده اند بسیار بجا و مناسب می باشد و کمتر در میان کتب طبی قدیم کتابی به این پایه و مایه می رسد  این کتاب علاوه بر معلومات مزبور جمیع اطلاعات مطبی و بیمارستانی و شرح حال بیماران و اوضاع مریض خانه ها را با طرزی نیکو بیان کرده است