دیوان نیر تبریزی آتشکده ی نیژ منظومه ای در شرح وقایع کربلا است در این منظومه که در قالب مثنوی سروده شده نه تنها ذکر روز و ساعت و تاریخ حوادث نیامده حتی نام ها نیز اغلب با کنایه آمده است چنان که درباره ی سرور شهیدان حضرت امام حسین علیه السلام  کنایاتی چون شاه دین شاه تشنه و زاده ی شیر خدا به کار رفته است شاعر در این منظومه و در شرح واقعه ی کربلا بیش تر به دنبال دلیل و جهت  می گردد تا ثابت کند که تنها عشق و مسئولیت الهی عامل این حادثه بوده است و شهدای کربلا عاشقانه در این راه سرباخته اند و به همین دلیل است که اکنون پس از گذشت چهارده قرن هنوز این حادثه بر سر زبان هاست در این منظومه هم چنین ابیاتی درباره ی تاریخ حیات پیامبران و اخبار و احادیث مربوط به اسلام فراهم آمده است کتاب پس از ذکر زندگی نامه ی حجه الاسلام نیژ تبریزی شاعر قرن سیزدهم تبریز ـ نیز بررسی اندیشه و شعر وی هم چنین شیوه ی سخنوری و بیان شعری و عقاید اجتماعی در آثار وی به اشعار وی اختصاص یافته است که عبارت اند از مثنوی آتشکده در شرح واقعه ی کربلا لآلی منظوم مراثی و مدایح غزلیات رباعیات مفردات و ساقی نامه