کتاب شرح خطبه حضرت زینب الکبری سلام الله علیها فی الکوفه شارح حیدرقلی سردارکابلی نویسنده	 حیدرقلی السردار الکابلی مترجم	 رضا استادی ناشر	 کتابخانه تخصصی علوم حدیث سال انتشار	 1396 نوبت چاپ	 اول قطع	 وزیری نوع جلد	 گالینگور زبان	 عربی تعداد صفحات	 184 صفحه  درباره شرح خطبه حضرت زینب سلام الله علیها شرح خطبه حضرت زینبس در کوفه بیش از هر چیزی صبغه ادبی دارد اهمیّت این اثر نیز از این جهت دو چندان است خصوصاً که با توجه به جلالت ناطق خطبه و مکانت ادبی متن خطبه نیاز دو چندان به چنین شرحی حس می شود؛ به ویژه که نگارنده شرح نیز استادی زبردست و محقق در آثار ادبی است و زحمت بسیاری هم برای تنظیم اثر کشیده استاز 20 شعبان المعظّم 1350هق تا 17 شعبان المعظّم 1351هق نکص126  نگارنده برای تبیین معنای کلام آن حضرتس این خطبه را به فرازهای مختلفی تقسیم نموده و پس از هر فراز به شرح آن می پردازد سردار کابلی ذیل هر فراز از عبارات خطبه مفردات آن را بررسی می نماید عمده مراجعه نگارنده در تبیین معنای لغوی کلمات به تاج العروس است و البته وی از کتب دیگری همچون أقرب الموارد مفردات راغب قاموس المحیط و مصباح المنیر نیز بهره می برد توجه سردار کابلی به تعیین معنای دقیق کلمات از تلاشی که در مراجعه های مکرّر به این فرهنگ های لغت عربی دارد مشخص است اگرچه در برخی موارد نیز بحث به اندازه ای در اختلاف اقوال لغویین می ماند که تکلیف خواننده با شرح کلام مشخص نمی شود ص72 ذیل معنای شباب گاه نیز همین مسأله و توجه به اجزای کلام باعث می شود تا ارتباط فرازها با یکدیگر به روشنی تبیین نشده و این امر به خواننده واگذار شود برای نمونه نک صص9194  به لحاظ ادبی متن این خطبه کاملاً شبیه به کلمات امیرالمؤمنین علیع است و همچون کلام حضرت امیرع گاه فهم هر کلمه از آن حتی برای عرب نیز نیاز به دقّت در معنا و شرح دارد از همین رو این خطبه از دیرباز مورد توجه علمای شیعه بوده و شروح و تعیلقه های مختلفی بر آن نگاشته شده است  حیدرقلی خان برای توضیح برخی عبارات این خطبه به مباحث اجتهادی ادبی ورود پیدا کرده و به نقل اقوال گوناگون درباره یک عبارت می پردازد برای نمونه یک جا بحثی دربارهٔ ماهیت معنای لن می کند ص66؛ کمی قبل تر به بررسی ماهیت ما در بئسما می پردازدص61؛ یا در اواخر اثر معنای کلّا را بررسی می کند ص104و 105؛ و گاه نکات ادبی بدیعی را که در هیچ اثر ادبی پیش از آن مطرح نشده است بیان می نماید برای نمونهص69 تعهّد نگارنده به دقّت در مباحث ادبی به اندازه ای است که وی ترجیح می دهد حتی برخی از احادیث قدسی را از کتب لغت ذکر کند ص114  علی رغم آنکه مباحث لغوی و ادبی نقش پررنگی در تنظیم اثر دارد اما سردار کابلی سعی کرده است تا در موارد نیاز اشاره ای به مباحث تاریخی و تفسیری نیز داشته باشد و گاه کلام وی در این مباحث نیز رنگ و بوی نقد به خود می گیرد؛ برای نمونه ذیل فرازی از کلام آن حضرتس که به آیه ای از قرآنی استشهاد می نمایند سردار کابلی پس از نقل کلام مفسّرین درباره آیه 92 سوره نحل در نقد روایتی مبنی بر درخواست دعای زن مجنونه مذکور در آیه از پیامبرص می گوید کاملاً مشخص است که این روایت متناقض است؛ چرا که اگر این زن مجنونه است پس چگونه از پیامبرص درخواست دعا دارد و پس از آنکه پیامبرص او را مختار بین دعا و عافیت یا صبر و بهشت می کند وی صبر و بهشت را اختیار می کند؛ این نشانه کمال عقل و شعور وی است ص49  نکته دیگری که از محسّنات این شرح محسوب می شود توجه ویژه نگارنده به اختلاف نسخ منابعی است که این خطبه را نقل نموده اند