سمرقند  رمان لبنانی تاریخی  امین معلوف  محمد قاضی نیمه ی نخست این رمان  در ایران می گذرد  و   داستان زندگی  و عشقِ   خیام  به بانویی شاعر    است     و  نیمه ی دوم کتاب   به  تلاش های مردی آمریکایی برای بدست آوردنِ نسخه ی اصلی ی رباعیات خیام میگذرد