التبیان فی تفسیر القرآن دوره 11 جلدی نویسنده شیخ طوسی دفتر انتشارات اسلامی نویسنده	شیخ الطائفه ابی جعفر الطوسی ناشر	موسسه النشر اسلامی جامعه مدرسین قم زبان	عربی سال چاپ	1431 جلد کتاب	گالینگوری قطع	وزیری  توضیحات التبیان فی تفسیر القرآن تفسیرى از محمد بن حسن طوسى معروف به شیخ طوسى فقیه و محدّث و متکلم نامور امامى قرن پنجم  تفسیر التبیان اولین تفسیر کامل شیعى از قرآن کریم است که مفسر آن علاوه بر نقل روایات مأثور با تکیه بر عقل و توجه به علوم مختلف به ارزیابى آراى تفسیرى گذشتگان و معاصران خود پرداخته است؛ ازینرو این تفسیر جامع انواع علوم و فنون متعلق به تفسیر قرآن همچون صرف و نحو و اشتقاق و معانى و بیان و حدیث و فقه و کلام و تاریخ است شیخ طوسى خود در کتاب فهرست مى گوید که کتابى بى نظیر در تفسیر قرآن دارد پیش از این تفسیر مفسران شیعه تنها به نقل روایات از صحابه یا ائمه علیهم السلام و نیز اشاره به برخى نکات لغوى و گاه نقل اسرائیلیات پرداخته اند از میان مفسران اهل سنّت نیز تنها طبرى متوفى 310 علاوه بر نقل اقوال به نقد آنها و انتخاب روایاتى که از نظر او اصحّ روایات بوده پرداخته است  التبیان فی تفسیر القرآن تفسیر کل قرآن به ترتیب سوره هاى آن است مفسر در آغاز هر سوره به نام هاى آن و وجه تسمیۀ آنها مکى یا مدنى بودن سوره و وجود آیۀ ناسخ و منسوخ در آن اشاره کرده سپس به بررسى اختلاف قرائات معناى لغوى واژگان اشتقاق صرف نحو و گاه نکات بلاغى آیات پرداخته و سرانجام معناى کلى آیات را شرح و تفسیر کرده است شیوۀ بیان و ترتیب مطالب در تفسیر وى عینا در تفسیر مجمع البیان فی تفسیر القرآن امین الاسلام طبرسى متوفى 538 به کار گرفته شده است با این تفاوت که طبرسى مباحث لغت و اعراب و قرائات و شأن نزول و معناى آیه را به روشنى از یکدیگر جدا کرده است  شیخ طوسى در ابتداى تفسیر خود فصلى مى گشاید و در آن به ذکر پاره اى نکات کلى در تفسیر و علوم قرآنى مى پردازد نخست تحریف قرآن به معناى زیادى یا نقصان در آیات را مردود مى شمارد و در ادامه روایات دالّ بر عدم جواز تفسیر به رأى را مانع از تدبّر در قرآن و فهم ظواهر آیات نمى داند طوسى سپس به تقسیم آیات محکم و متشابه پرداخته و دلایل و فوایدى بر وجود آیات متشابه در قرآن ذکر کرده است موضوع نسخ آیات قرآن آخرین مبحثى است که شیخ طوسى در مقدمه به تفصیل به آن پرداخته است  طوسى در التبیان فی تفسیر القرآن به آثار لغوى و تفسیرى پیش از خود توجه بسیار داشته و همواره آراى ادبى و کلامى و گاه مباحث فقهى و اصولى ایشان را نقل و در بیشتر موارد بررسى کرده است؛ وسعت اطلاعات زبانى و ادبى شیخ طوسى تفسیر وى را از لحاظ ادبى از تفاسیر متقدم شیعه و حتى اهل سنّت متمایز کرده است و در بحث قرائات از آنجا که وى روایات امامیه را مبنى بر جواز قرائت قرآن به اشکال مختلف موجود پذیرفته است به قرائت قرّاء مشهور اشاره و گاه در تأیید رأیى خاص از آنها استشهاد کرده یا برخى قرائت ها را بر برخى دیگر ترجیح داده است؛ اما هیچ گاه قول ایشان را یکسره نپذیرفته و حتى گاه آنان را در نحوۀ قرائتشان تخطئه کرده است  استشهاد از کلام شاعران جاهلى یا اسلامى در تفسیر التبیان فراوان است و به سبب تبحر شیخ طوسى در فقه امامیه و مذاهب اهل سنّت مباحث فقهى و اصولى نیز در تفسیر وى مطرح شده است