کتاب مرشد و مارگاریتا استاد و مارگریتا رمانی روسی نوشته میخائیل بولگاکوف است به باور بسیاری این اثر در شمار بزرگ ترین آثار ادبیات روسیه شوروی در سده بیستم است بیش از صد کتاب و مقاله درباره این کتاب نگاشته شده است بولگاکوف نوشتن این رمان را در سال 1928 آغاز کرد و اولین نسخه خطی آن را دو سال بعد به دست خود آتش زد دلیل این کار احتمالاً ناامیدی به دلیل شرایط خفقان آور آن زمانِ اتحاد جماهیر شوروی بوده  است در سال 1931 بولگاکوف دوباره کار نوشتن این رمان را آغاز کرد و پیش نویس دوم در سال 1935 به اتمام رسید کار بر روی سومین پیش نویس نیز در سال 1937 به پایان رسید و بولگاکوف با کمک گرفتن از همسرش به دلیل بیماری کار بر روی نسخه چهارم پیش نویس را تا چهار هفته پیش از مرگش در سال 1940 ادامه داد استاد و مارگریتا در نهایت در سال 1941 توسط همسر بولگاکوف به پایان رسید اما در زمان استالین اجازه چاپ به این اثر داده نشد و سرانجام در سال 1965 با حذف 25 صفحه و تغییر برخی نام ها و مکان های ذکر شده در تیراژ محدودی به چاپ رسید که با استقبال شدید مردم مواجه شد نسخه های آن یک شبه به فروش رفت و کتاب با قیمتی نزدیک به صدبرابر قیمت روی جلد به کالایی در بازار سیاه تبدیل شد این رمان از سه داستان موازی تشکیل شده  است که در نهایت یکپارچه می شوند سفر شیطان به مسکو داستان پونتیوس پیلاطوس و به صلیب کشیده شدن مسیح و عشق استاد و مارگریتا