text: Maimonides
  Maimonides, ek ferneamd as de Rambam, (Hebriuwsk: Rabbi Mosjé ben Maimon; Arabysk: Moesa ibn Maimon) (Kordoba (Spanje), 30 maart 1135 – Fostat (Kairo), 13 desimber 1204) wie in rabbyn, gelearde, filosoof en dokter. Hy wurdt beskôge as de meast wichtige rabbyn út it post-Talmoedysk joadendom. Oant de de dei fan hjoed hat syn filosofysk wurk grutte ynfloed op it joadske tinken, mar ek bûten de joadske wrâld.
  Libbenspaad[bewurkje seksje | boarne bewurkje]
  Maimonides is yn syn libben in tal kearen ferhuze. Yn 1148 ferliet syn famylje fanwege ferfolging Córdoba en Spanje, nei de ynvaazje troch de Almohaden (dy't oantrunen ta ferfolging fan dhimmi's en benammen fan de joaden) en setten har nei wenjen yn de stêd Fez, yn Marokko. Yn Fez libbe de famylje ûnder it mom fan moslims. Maimonides lei him dêr ta op joads-religieuze stúdzje en wek wittenskippen. Mei letter jierren festige Maimonides him yn Egypte dêr't er asyl fan de Fatamiden krige en dêr't er as rabbyn fungearre. Nei de dea fan syn broer David besleat er om dokter te wurden, omdat er syn brea net fertsjinje woe mei de Tora. Lang om let waard er de liifdokter fan Salah al-Din Yusuf bin Ayub (Salah ad-Din), de doetiidske hearsker oer Egypte. Jierrenlang wie er tagelyk liifdokter fan Saladin en opperrabbyn fan Kairo. Hy stoar wierskynlik yn Fostat en is beïerdige yn Tiberias .
  De 13 leauwensprinsipes fan Maimonides[bewurkje seksje | boarne bewurkje]
  It joadendom hat in oantal leauwensbegjinsels, mar der is gjin bynende kategismus formulearre. Der is gjin formeel dogma of in rige fan religieuze geloofspunten. Der is wol besocht om ta in definysje fan it joadske leauwe te kommen, mar dy waard nea troch elts oanfurdige. De 13 geloofsartikelen fan Maimonides hawwe it measte gesach. It binne:
  - God bestiet
  - God is ien (dat gjin Hillige Trijefâldichheid, sa't it kristendom hat)
  - God is net fysyk
  - God is ivich
  - God is iennich
  - De wurden fan de Joadske profeten binne wier
  - Mozes is de foarnaamste profeet
  - De Tora is de primêre tekst fan it joadendom
  - Der sil nea in nije Thora komme
  - God is wit alles
  - God beleanet dejinge dy't de geboaden neikomme en straft harren dy't se oertrêdzje
  - De Messias sil komme
  - Ea sille de deaden opstean
  Wurk[bewurkje seksje | boarne bewurkje]
  Maimonides syn meast wichtich wurk op it mêd fan it joadendom binne:
  - Kommintaar op de Misjna (Arabysk, oerset yn it Hebriuwsk troch Yosef Qaafah)
  - Misjnee Tora (ek: Jad HaChazaka) in kompindium fan de joadske wet (Hebriuwsk)
  - De Gids fan Verdoolden (Moreh Nevuchim), in filosofysk wurk oer it joadendom dat him dwaande hâldt mei de harmonisearring fan ferklearrings fan de Tora, de wittenskip en de filosofy fan Aristoteles; it wurk is yn it Judeo-Arabysk skreaun en is foar it earst yn it Hebriuwsk oerset troch Samuel ibn Tibbon
  - Responsa en brieven, sa as de Brief foar Jemen oan de ferhûddûke Joadske minderheid yn Jemen
  Medyske wurken (allegear yn it Arabysk):
  - In wurk oer astma
  - In samling medyske aforismen (bekend ûnder de Hebriuwske namme Pirkei Moshe)
  - Ferkate oaren