text: Aldemardum
  Aldemardum | |
  ---|---|
  gemeente | De Fryske Marren |
  Gritenij | Gaasterlân |
  Stimmen | 63 |
  Ynwenners (2004) | 1.330 |
  Huzen | {{{huzen}}} |
  Koördinaten | 52° 51' NB, 5° 31' EL |
  Netnûmer | 0514 |
  Postkoade | 8567 |
  Webstee | oudemirdum.nl |
  Aldemardum is in doarp yn de eardere gemeente De Fryske Marren, yn de súdpunt dy't fan de gemeente yn de Iselmar stekt. Yn 2014 is de gemeente opgien yn de gemeente De Fryske Marren. It doarp hat likernôch 1.330 ynwenners. It doarp is foaral bekend om it Aldemardumer Klif en de soad toeristen.
  Ynhâld
  Skiednis[bewurkje seksje | boarne bewurkje]
  De namme Aldemardum wurdt foar it earst neamd yn 1329, mar de earste delsettingen bestienen al foar 850. Eartiids feroare de namme fan ‘Meretha’, yn ‘Merthen’, ‘Maerdum’, ‘Merthum’ en ‘Mirdum’ nei ‘Aldemardum’. Troch de âlde doarpskearn mei in brink docht Aldemardum wat Drintsk oan. Dy âlde doarpskearn, út de Lette Midsiuwen, bestiet út De Brink, de Tsjerke (in ryksmonumint) en de Alde Buorren. Yn de 19e iuw waard de doarpskearn útwreide mei de Jan Schotanuswei en de Tsjerkestrjitte, beide mei in pear âlde pleatsen en huzen oan beide kanten fan de dyk. Midden yn it doarp Aldemardum stiet ek doarpshûs ''t Klif'.
  Gea[bewurkje seksje | boarne bewurkje]
  Aldemardum leit yn Gaasterlân, wêr’t yn 2007 sa’n 20 dasseburchten yn te finen binne. Der binne ferskate ‘dassetunneltjes’ oanlein om it bist te beskermjen tsjin it ferkear. De das is ek de maskotte fan besikerssintrum ‘Mar en Klif’.
  Gebouwen[bewurkje seksje | boarne bewurkje]
  - Herfoarme tsjerke (De Fontein) - út 1790, mei brânskildere glês út 1790 fan Ype Staak
  - Grifformearde tsjerke - út 1930
  - Loftwachttoer - De toer waard yn 1953 op de heechste heuvel fan Gaasterlân boud as útsjochpost foar it Korps Loftwachttsjinst.
  Riniastate[bewurkje seksje | boarne bewurkje]
  De Riniastate leit eastlik fan Aldemardum oan de Star Numanwei. It hûs is fan 1843 nei in ûntwerp fan de Ljouwerter stedsarsjitekt Thomas Romein yn neo-klassisistyske styl foar Geertruida Wilhelmina Godarda Johanna Rinia van Nauta (widdo Drieling). Hja wie in dochter fan Franciscus Rinia van Nauta, abbekaat foar it Hôf fan Fryslân, en Constantia Asuera fan Avenhorn. Constatia erve it bûten Avenhorn yn de Skermer fan har heit. Nei alle gedachten woe Geertruida tichtby har suske Petronella Antonia wenje, dy ‘t "Lycklama-Bosch" bewenne, in riant bûten net sa fier fan Riniastate. Har nicht Titia de Carpentier wenne op it bûten Beuckenswyk, noch in kertierke fierder rinnen oan deselde dyk. It hat in moai ynterieur, it foarste diel fan it hûs bestiet út in haadferdjipping mei in twadde ferdjipping yn ’e midden. It achterste diel bestiet út trije ferdjippingen. It foarste diel hat inkele keamers en in ytseal, dy’t útsein in pear stúkplafonds, noch orizjineel binne. It park deromhinne is oanlein yn lânskipsstyl en kin like âld wêze as it hûs. Riniastate wurdt no partikulier bewenne.
  Stiennen-rûte[bewurkje seksje | boarne bewurkje]
  In rûte mei swerfstiennen út Skandinaavje dy ’t yn de foarlêste iistiid, 140.000 jier lyn, yn Gaasterlân komd binne. Se lizze op in soad plakken, as grins, as monumint of samar foar de pronk. Der lizze in soad op de hiemen mar der sitte noch folle mear yn de grûn. By in tweintichtal stiennen steane ûnderweis ynformaasjebuordsjes.
  De Mergelbult[bewurkje seksje | boarne bewurkje]
  By it Aldemardumer Klif, en deirekreaaasjeterrein "De Hege Gerzen" leit midden yn in stik lân in bysûndere heuvel. Op de heuvel stean hagedoarnen en wurdt yn de folksmûle "De Mergelbult" neamd. Dy bult is oerbleaun fan de mergelwinning, dy't hjir om 1900 wie. Mergel is in mingsel fan klaai en kalk en kin as kalkdongstof brûkt wurde op lânbougrûn. It bysûndere heuveltsje is de stoartbult fan dizze graverij út ± 1900.
  Mienskip[bewurkje seksje | boarne bewurkje]
  It doarpskrantsje hjit "It Pompeblêd"
  Tsjerken[bewurkje seksje | boarne bewurkje]
  Ferienings[bewurkje seksje | boarne bewurkje]
  - Aktiviteiten Kommisje Aldemardum
  - Der binne ferskate buertferienings: De Buorrenhoeke, De Grintfisker, It Rûntsje, Under de toer en De Ikebosker,
  - Toanielferiening
  - Oranjeferiening
  - Skaakferiening Riis en Omkriten
  - VOK - sportferiening
  - Bosk & Greide - Feriening foar Agrarysk en Partikulier natuerbehear.
  - Stifting Gaasterlân Natuerlân
  - Soli Deo Gloria – tsjerklik streekkoar
  Befolking[bewurkje seksje | boarne bewurkje]
  Ferskaat[bewurkje seksje | boarne bewurkje]
  - Der bestiet ek in DVD oer Aldemardum. Dêrop binne in soad ynwenners út de njoggentiger jierren te sjen. De DVD is makke by it 75-jierrich bestean fan Pleatslik Belang yn 1996. Ek bylden fan it doarp en omkriten binne derop te sjen.
  - It Aldemardumer Klif is ek de muoite wurdich. It besikerssintrum Mar en Klif jout ynformaasje oer it gea, de omjouwing en de kultuer fan it gebiet.
  - De Hege Gerzen - In populêre lokaasje foar strânleafhawwers en surfers.
  Strjitten yn Aldemardum[bewurkje seksje | boarne bewurkje]
  Alle strjitten yn Aldemardum.
  Sjoch ek[bewurkje seksje | boarne bewurkje]
  Boarnen, noaten en/as referinsjes: |