text: Ewan McGregor
  Ewan McGregor | ||
  akteur | ||
  persoanlike bysûnderheden | ||
  echte namme | Ewan Gordon McGregor | |
  nasjonaliteit | Britsk | |
  berne | 31 maart 1971 | |
  berteplak | Perth (Skotlân) | |
  etnisiteit | Skotsk | |
  jierren aktyf | 1993 – no | |
  offisjele webside | ||
  gjint |
  Ewan McGregor (útspr.: ['ju:ən mək'ɡrɛɡər], likernôch "jûën mekgregger"; folút: Ewan Gordon McGregor; Perth (Skotlân), 31 maart 1971) is in Skotsk akteur, sjonger en dokumintêremakker, dy't in protte súkses hân hat mei filmhûsfilms, mar ek mei grutte Hollywood-produksjes. Hy is it bekendst fan films as Trainspotting, Moulin Rouge! en de twadde Star Wars-trilogy, wêryn't er de rol fan 'e (jonge) Obi-Wan Kenobi fertolke. Behalven op it wite doek is McGregor ek aktyf as toaniel- en musicalakteur en hat er ferskate populêre dokumintêresearjes makke oer de tochten dy't er ôflein hat op syn motor.
  Ynhâld
  Libben en karriêre[bewurkje seksje | boarne bewurkje]
  Jonkheid en oplieding[bewurkje seksje | boarne bewurkje]
  McGregor waard yn 1971 berne yn it Keninklik Sikehûs fan it Skotske Perth as de soan fan James Charles Stewart "Jim" McGregor, in gymnastyklearaar, en Carole Diane Lawson, in leararesse en skoalbestjoerster. Hy hat in âldere broer, Colin McGregor, dy't foarhinne in Tornado GR4-piloat wie by de Britske Royal Air Force. McGregor is in lid fan 'e Clan Gregor (of MacGregor). Hy groeide deunby Perth op yn it doarp Crieff, dêr't er ek de middelbere skoalle trochrûn. Dêrnjonken folge er yn 'e fakânsjes in toanieloplieding oan 'e Guildhall School of Music and Drama yn Londen.
  As film- en tillefyzje-akteur[bewurkje seksje | boarne bewurkje]
  Yn 1993 waard McGregor de haadrol taparte yn 'e BBC-tillefyzjesearje Lipstick on Your Collar. Datselde jiers spile er teffens ien fan 'e haadrollen yn 'e BBC-searje Scarlet and Black, as tsjinspiler fan in jonge Rachel Weisz. Ek syn filmdebút fûn dat jiers plak, yn Being Human, fan regisseur Bill Forsyth. Yn 1994 hie McGregor û.m. in tige heech wurdearre rol yn 'e skriller Shallow Grave, dêr't er in Empire Award mei wûn. Syn ynternasjonale trochbraak kaam yn 1996 mei de rol fan 'e heroïneferslaafde Mark Renton, yn 'e mannichfâld bekroane filmhûsfilm Trainspotting, fan regisseur Danny Boyle.
  Fanwegen de rom dy't er mei Trainspotting wûn, kaam McGregor ûnder de oandacht fan 'e Amerikaanske filmmakker George Lucas, dy't him yn 1999 yn 'e Hollywood-mammoetproduksje Star Wars Episode I: The Phantom Menace caste yn 'e rol fan 'e jonge Jedi-ridder Obi-Wan Kenobi, in rol dy't yn 'e oarspronklike Star Wars-trilogy, út 'e jierren santich en tachtich, ferneamd makke wie troch sir Alec Guinness. Mei dy rol waard McGregor ek bekend by it oansjenlike diel fan it bioskooppublyk wêrfoar't Trainspotting te keunstsinnich wie. McGregor wie trouwens net de earste yn syn famylje dy't in rol yn in Star Wars-film spile, mei't syn omke Denis Lawson yn 'e oarspronklike trilogy de byrol fan Wedge Antilles fertolke hie. Yn 2002 en 2005 ferskynde McGregor fannijs as Obi-Wan Kenobi yn 'e ferfolchfilms Star Wars Episode II: Attack of the Clones en Star Wars Episode III: Revenge of the Sith. Hy die o sa war, fral yn it lêste diel fan 'e trilogy, om derfoar te soargjen dat syn lichemsbewegings en lytse oanwensten, de timing fan syn spraak, en syn aksint persiis lieken op dy fan Alec Guinness yn Star Wars Episode IV: A New Hope.
  Yn 2001 spile McGregor yn in oare grutte Hollywood-produksje, Moulin Rouge!, de rol fan 'e jonge dichter Christian, dy't smoarfereale wurdt op 'e terminaal sike koertisane Satine, in rol fan aktrise Nicole Kidman. Datselde jiers hied er ek in rol yn 'e film Black Hawk Down, oer it delheljen troch rebellen fan ferskate Amerikaanske legerhelikopters yn 'e Somalyske haadstêd Mogadisjû, yn 1993, wat late ta de Slach om Mogadisjû. Yn 2003 wie McGregor as tsjinspiler fan Renée Zellweger te sjen yn Down with Love, wylst er dat jiers ek, mei û.o. Jessica Lange, yn 'e troch de resinsinten tige priizge film Big Fish spile.
  Ek yn 2003 wie McGregor as stimakteur yn 't spier foar twa animaasjefilms: Robots en Valiant. Yn 2005 spile er twa rollen (de iene as kloon fan 'e oare) yn The Island, fan regisseur Michael Bay, mei as tsjinspylster Scarlett Johansson, wylst er ek yn 'e psychologyske skriller Stay te sjen wie, mei Naomi Watts en Ryan Gosling. Yn dyselde snuorje giene der geroften dat men him de rol fan James Bond oanbean hie foar de searje-reboot Casino Royale (2006), mar yn in fraachpetear út 2010 ûntkende McGregor dat. Yn 'e film Cassandra's Dream (2007), fan regisseur Woody Allen, spile McGregor foar Colin Farrell oer, yn I Love You, Phillip Morris (2009) wied er te sjen mei Jim Carrey, en yn Amelia (2009) hied er Hilary Swank as tsjinspylster. Ek yn 2009 fertolke er de rol fan kamerlengo Patrick McKenna yn Angels & Demons, de filmadaptaasje fan 'e roman mei deselde namme fan Dan Brown.
  As toanielakteur[bewurkje seksje | boarne bewurkje]
  Njonken syn karriêre as film- en tillefyzje-akteur, har McGregor ek geregeldwei op 'e planken stien. Sa wied er fan novimber 1998 oant maart 1999 û.m. yn Londen te sjen as Malcolm Scrawdyke yn it stik Little Malcolm and His Struggles Against the Eunuchs, dat regisearre waard troch syn omke Denis Lawson. Fan juny 2005 oant april 2007 spile er fierders mei û.o. Jane Krakowski, Douglas Hodge en Jenna Russell yn 'e musical Guys and Dolls, yn it Piccadilly Teäter yn Londen. Foar de rol fan Sky Masterson yn dat stik waard er yn 2007 nominearre foar in tige prestizjeuze Laurence Olivier Award yn 'e kategory bêste akteur yn in musical. Fan desimber 2007 oant febrewaris 2008 spile McGregor yn it Donmar Warehouse de rol fan Iago yn Shakespeare syn trageedzje Othello, mei as tsjinspilers Chiwetel Ejiofor yn 'e titelrol en Kelly Reilly as Desdemona. Dyselde rol fertolke McGregor yn maaie 2008 jitris yn in harkspul op 'e BBC-radio.
  As dokumintêremakker[bewurkje seksje | boarne bewurkje]
  Al sûnt syn jonkheid is McGregor in fanatyk motorrider, en fan april oant juny 2004 ûndernaam er mei syn bêste freon Charley Boorman en kameraman Claudio von Planta in motorreis fan Londen nei New York fia Midden- en East-Jeropa, de Oekraïne, Ruslân, Kazachstan, Mongoalje, Sibearje, Alaska, Kanada en de legere Feriene Steaten op BMW R1150GS Adventure-motorfytsen oer in totale ôfstân fan 35.960 km. De bylden dy't dat opsmiet, makke er neitiid in dokumintêrerige fan mei as titel Long Way Round (frij fertaald: "By Berltsum Om"). Letter kaam der ek in boek oer de reis út, mei deselde titel, dat in grutte bestseller waard.
  Fan maaie oant augustus 2007 ûndernaam McGregor mei Boorman en Von Planta in twadde reis, diskear fan John o' Groats, it noardlikste punt fan Skotlân, nei Kaapstêd, yn Súd-Afrika. Op 'e nij ferskynden der in dokumintêrerige en in boek oer de reis, mei as titel Long Way Down. Yn septimber 2010 sei Boorman dat der in trêde reis op kommendeweis wie, fan Fjoerlân nei Alaska, mar dat is der oant no (2015) ta noch net fan kommen. McGregor wurke yn 2012 ek mei oan in twadielige BBC-dokumintêre mei as titel Ewan McGregor: Cold Chain Mission, wêryn't de akteur per motor, boat, fleantúch en geandefoets reizge om faksêns foar bern oer te bringen nei ôfhandige dielen fan Yndia, Nepal en de Demokratyske Republyk Kongo.
  Priveelibben[bewurkje seksje | boarne bewurkje]
  McGregor troude yn 1995 mei Eve Mavrakis, in Frânske produksje-ûntwerpster. Hja hawwe fjouwer dochters: Clara Mathilde McGregor (1996), Esther Rose McGregor (2001), Jamyan McGregor (2001 yn Mongoalje; oannommen yn 2006) en Annouk McGregor (2011, ek oannommen). It gesin wennet tsjintwurdich yn Los Angeles, dêr't se yn 2010 hinne ferfearn binne, om't McGregor yn syn eardere wenplak Londen net mear normaal libje koe en oeral lestich fallen waard troch fans. Ewan McGregor set him tige yn foar ferskate goede doelen, wêrûnder UNICEF, it bernefûns fan 'e Feriene Naasjes, dêr't er goodwill-ambassadeur foar is. Yn 2013 waard er beneamd ta ofsier yn 'e Oarder fan it Britske Ryk (OBE) foar syn fertsjinsten op it mêd fan toaniel en goeddiedichheid.
  Diskografy[bewurkje seksje | boarne bewurkje]
  - 1997 – Choose Life (mei PF Project), op it album Trainspotting#2: Music from the Motion Picture, Vol. #2
  - 1999 – TV Eye (mei Wylde Ratttz), op it album Velvet Goldmine: Music from the Original Motion Picture
  - 2001 – Come What May (mei Nicole Kidman), op it album Moulin Rouge! Music from Baz Luhrmann's Film
  - 2001 – Elephant Love Medley (mei Nicole Kidman), op it album Moulin Rouge! Music from Baz Luhrmann's Film
  - 2001 – El Tango de Roxanne (mei José Feliciano), op it album Moulin Rouge! Music from Baz Luhrmann's Film
  - 2001 – Your Song (mei Alessandro Safina), op it album Moulin Rouge! Music from Baz Luhrmann's Film
  - 2003 – Here's to Love (mei Renée Zellweger), op it album Down with Love: Music from and included in the Motion Picture
  - 2006 – The Sweetest Gift, op it album Unexpected Dreams: Songs from the Stars
  Keppelings om utens[bewurkje seksje | boarne bewurkje]
  Boarnen, noaten en/as referinsjes: |
  Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: References en Further reading, op dizze side. |