text: Hylpen
  
  
  Gemeente | Súdwest-Fryslân | ||||
  Ynwennertal (2011) | 853 | ||||
  Webstee |
  - Dizze side giet oer de stêd Hylpen. Foar de eardere gemeente, sjoch: Hylpen (gemeente).
  Hylpen (argaysk ek Hynljippen; Nederlânsk en offisjeel: Hindeloopen; Hylpersk: Hylpen) is in stêdsje yn de Fryske gemeente Súdwest-Fryslân. Oant 2011 lei Hylpen yn de eardere gemeente Nijefurd. It is mei 874 ynwenners (1 jannewaris 2002) nei Sleat de lytste fan de Fryske âlve stêden. It leit oan de Iselmar.
  Ynhâld
  Skiednis[bewurkje seksje | boarne bewurkje]
  Hylpen krige yn 1372 stedsrjochten, wêrtroch it ien fan de âlve stêden is. It hie lang gjin haven mar allinnich in ree yn de Sudersee; dochs wie it lange tiid in Hânzestêd en fiskersplak. De skippen fan de fiskers hiene de registraasjeletters HI. De grutte bloeiperioade fan it stedsje lei tusken 1650 en 1790, doe't Hylpen in grutte float hie fan mear as tachtich skippen. Oan de kapitale kapteinshuzen út de 17e en 18e iuw is noch te sjen hoe ryk oft de Hylpers wienen. De kapteinshuzen hienen faak in lyts ankerke yn de gevel om sjen te litten dat de kaptein thús wie. As de kaptein simmerdeis de see op wie gienen de froulju mei de bern yn de likhûzen, dat binne lytsere húskes dy't efter yn de tún tsjin it wetter oanboud wiene.
  It stêdsje[bewurkje seksje | boarne bewurkje]
  Hylpen hat in stasjon oan it spoar fan Ljouwert nei Starum.
  It besjen wurdich[bewurkje seksje | boarne bewurkje]
  Alhoewol't Hylpen lyts is, is der in soad te besjen:
  - Westertoer út 1593
  - Kapteinswenten
  - herfoarme tsjerke út 1632
  - it eardere stedhûs, no museum.
  - it eardere Havengebou no as Slûshûs, mei iepen klokke(stoel)toer, út 1619.
  - eardere oerdekte fiskôfslach, no Leagenbank út 1785.
  - gevelbyldnis op it Slûshûs de "Wonderbare fiskfangst" út 1911.
  - de âlde fiskershaven yn 2006 rekonstruearre nei de haven út 1934.
  Hylpen hat (of hie) syn eigen dracht, en de Hylper skilderkeunst is wiidferneamd. Tsjintwurdich toant allinnich de folkloristyske sjong- en dûnsgroep "Aald Hielpen" de klederdracht noch by optredens yn Hylpen of fier dêrbûten, oant Amerika en Japan ta. Ek de Hylper skilderkeunst is wrâlwiid bekend.
  Tsjintwurdich is Hylpen benammen yn trek by toeristen dy't fral yn de maitiid en simmerdeis it stedsje oandogge. Ek is der in grutte jachthaven. En in lytsere âlde gemeentefiskershaven, dy't hjoed de dei in passantehaven fan de Feriening Hylper Haven is. De eardere suderseeslûs (fan 1785) wurdt noch altyd mei de hân betsjinne, de slûs is 20 meter lang, 5 meter breed en de drompelhichte is 1 meter 30. De slûs is fan maaie oant oktober iepen en oars op ôfspraak (0514-522009) foar trochfeart. NB de brêgen yn it binnenlân binne 2,20 meter heech en yn de rin fan 2008 wurdt de trochfearthichte op 3 meter brocht.
  Foarsjennings[bewurkje seksje | boarne bewurkje]
  Troch de wettersport en musea binne der nettsjinsteande it lytse ynwennertal yn ferhâlding in soad foarsjennings yn Hylpen. Sa is der in lytse middenstân en in tsiental horekagelegenheden. De jachthaven Hylpen is in 4-stjerren jachthaven mei in protte foarsjennings, lykas in oerdekt swimbad, sauna, kegelbanen, wettersportwinkels ensfh. De âlde fiskershaven biedt ek gelegenheid foar oernachting mei alle nedige fasiliteiten. Fierders binne tichtby Hylpen 3 kempings, yn de stêd Hylpen 3 pensjons en 2 hotels.
  Mienskip[bewurkje seksje | boarne bewurkje]
  It mienskipssintrum hjit De Foeke. Ek Pleatslik Belang hat hjir har gearkomsten.
  Ferienings[bewurkje seksje | boarne bewurkje]
  - Folkloaristyske sjong- en dûnsgroep "Aald Hielpen"
  - Iisklub Hielpen
  - Grietje Sprot - fiskwivekoar
  - Aucke Wybesz - shantykoar
  - Damklup
  - Skaakklub
  - SV Hielpen - fuotbal
  Befolking[bewurkje seksje | boarne bewurkje]
  Ferskaat[bewurkje seksje | boarne bewurkje]
  - Op 14 novimber 1981 en op 23 novimber 1991 wie Hylpen it plak wêr't de lanlike yntocht fan Sinteklaas wie. In dy fan '81 makke Michiel Kerbosch syn debút as de wolbekende Paadwiispyt.
  - Op in oarkunde út 1355 hinget in segel mei in hartesoarte der op. Op it stedswapen stiet ek sa'n hart.
  - Hylpers wurde ek wol ribbekliuwers neamd. It soe komd wêze trochdat de ynwenners op it iis ynstee fan redens ribben ûnderbûnen.
  Musea[bewurkje seksje | boarne bewurkje]
  - Museum Hindeloopen Hylper skilderkeunst, kostúms en skipfearhistoarje
  - Earste Frysk Reedmuseum Redensmuseum:
  Iepenbier ferfier[bewurkje seksje | boarne bewurkje]
  - Stasjon Hylpen (Arriva), oan it spoar Ljouwert – Snits – Starum.
  - Busline 44: Boalsert - Tsjerkwert - Parregea - Warkum - Hylpen - Bakhuzen - Murns - Aldemardum - Nijemardum - Sondel - Wikel - Sleat - Tsjerkgaast - Spannenburch vv
  Strjitten[bewurkje seksje | boarne bewurkje]
  Alle Strjitten yn Hylpen