text: Hânzestêd
  Hânzestêden binne lid fan it Hânzebûn. Dit wie fan oarsprong in gearwurkingsorganisaasje fan Dútse stêden om de Eastsee. Letter treden ek stêden út de Lege Lannen (it hjoeddeiske Nederlân en Belgje) ta. De grutte Hânzestêden, Gemeene of Principaalsteden neamd, sochten foar de hannel kontakt mei lytsere doarpen en stêden yn harren efterlân.
  Ynhâld
  - 1 List fan histoaryske Hanzestêden
  - 1.1 Noardseekust
  - 1.2 Eastseekust westlik fan de Oder
  - 1.3 Efter-Pommeren
  - 1.4 Prusen, Sileezje en Poalen
  - 1.5 Lyflânske en Sweedske stêden
  - 1.6 Nederryngebiet
  - 1.7 Isel- en Suderseegebiet
  - 1.8 Tusken de Ryn en Weser (Westfaalse stêden)
  - 1.9 Brandenburg
  - 1.10 Midden Dútslân (tusken Oberweser en Saale)
  - 1.11 Tusken de Weser en Elbe (Saksyske Steden)
  - 1.12 Hânzekantoaren
  - 2 Wichtige dependances en hannelsposten fan de Hânze
  - 3 Sjoch ek
  - 4 Keppeling om utens
  List fan histoaryske Hanzestêden[bewurkje seksje | boarne bewurkje]
  Dit is in regionaal strukturearre list nei Dollinger fan steden dêr't keaplju tusken de 14e en 16e iuw Hânzefoarrjocht ferliend waard (in diel mar koart). Ungefear 70 fan de ûngefear 200 hjir wjerjûne stêden bedreaunen akrtyf hanzebelied. De mearderheid van de Hânzestêden liet him (lykas yn de Hânzedagen) troch in gruttere stêd yn de buert fertsjintwurdigje.
  Noardseekust[bewurkje seksje | boarne bewurkje]
  - Bremen, ien fan de lêste Hânzestêden 1669
  - Buxtehude, hartochdom Bremen
  - Grins, frije stêd
  - Hamburg, frije ryksstêd: It ferdrach tusken Hamboarch en Lübeck yn 1241 jildt as bertejier fan de Hânze, ien fan de lêste Hânzestêden 1669
  - Stade, Hartochdom Bremen
  Eastseekust westlik fan de Oder[bewurkje seksje | boarne bewurkje]
  - Anklam, hartochdom Pommeren
  - Bad Segeberg, Sleeswyk-Holstein
  - Demmin, hartochdom Pommeren
  - Greifswald, hartochdom Pommeren
  - Kiel, greefskip Holstein, letter hartochdom Holstein
  - Lübeck, frije Ryksstêd: It ferdrach tusken Hamburg en Lübeck yn 1241 jildt as bertejier fan de Hânze, ien fan de lêste Hânzestêden 1669
  - Rostock, foarstendom Rostock, letter hartochdom Meklenboarch, ien fan de lêste Hânzestêden 1669
  - Stettin, hartochdom Pommeren
  - Stralsund, foarstendom Rugen, letter hartochdom Pommeren
  - Wysmar, hartochdom Meklenboarch
  - Wolgast, hartochdom Pommeren
  Efter-Pommeren[bewurkje seksje | boarne bewurkje]
  - Belgard, hartochdom Pommeren
  - Dramburg, hartochdom Pommeren
  - Gollnow, hartochdom Pommeren
  - Greifenberg, hartochdom Pommeren
  - Kammin, hartochdom Pommeren
  - Kolberg, hartochdom Pommeren
  - Köslin, hartochdom Pommeren
  - Schlawe, hartochdom Pommeren
  - Stargard, hartochdom Pommeren
  - Stolp, hartochdom Pommeren
  - Treptow, hartochdom Pommeren
  - Wollin, hartochdom Pommeren
  - Foarstêd: Danzig, Ordenssteat, sûnt 1457 Stedsteat, ien fan de laêste Hânzestêden 1669
  - Braunsberg, Ordenssteat, letter bisdom Ermland
  - Breslau, Stadstaat (formeel in bisdom Breslau), wegens de fete fan de kening fan Bohemen
  - Elbing, ordenssteat, sûnt 1457 stêdsteat
  - Königsberg, Ordenssteat, letter hartochdom Prusen
  - Kulm, Ordenssteat, letter Republyk Poalen-Litouwen
  - Thorn, Ordenssteat, sûnt 1457 stêdsteat
  - Krakau, Keninkryk Poalen
  Lyflânske en Sweedske stêden[bewurkje seksje | boarne bewurkje]
  - Dorpat (tsjintwurdich Tartu), bisdom Dorpat, letter foarstendom Liiflân (Republyk Poalen-Litouwen), letter keninkryk Sweden
  - Fellin (tsjintwurdich Viljandi), ordenssteat, letter foarstendom Liiflân (Republyk Poalen-Litouwen), letter keninkryk Sweden
  - Goldingen (tsjintwurdich Kuldīga), ordenssteat, letter hartochdom Kurland (Lehen der Republyk Poalen-Litouwen)
  - Grut Roop (tsjintwurdich Straupe), ordenssteat, letter foarstendom Liiflân (Republyk Poalen-Litouwen), letter keninkryk Sweden
  - Kokenhusen (tsjintwurdich Koknese), aartsbisdom Riga, letter foarstendom Liiflân (Republik Polen-Litauen), later Koninkrijk Zweden
  - Lemsal (tegenwoordig Limbaži), aartsbisdom Riga, letter foarstendom Liiflân (Republyk Poalen-Litouwen), letter keninkryk Sweden
  - Pernau (tsjintwurdich Pärnu), Ordensstaat, letter foarstendom Liiflân (Republyk Poalen-Litouwen), letter keninkryk Sweden
  - Riga, Ordensstaat, letter foarstendom Liiflân (Republyk Poalen-Litouwen), letter keninkryk Sweden
  - Reval (tsjintwurdich Tallinn), Estlân (keninkryk Denemark), letter Ordenssteat, letter keninkryk Sweden
  - Stockholm, keninkryk Sweden
  - Visby, Gotlân (oan keninkryk Sweden, 1409-1645 keninkryk Denemark)
  - Wenden (tsjintwurdich Cēsis), Ordenssteat, letter foarstendom Liiflân (Republyk Poalen-Litouwen), letter keninkryk Sweden
  - Windau (tsjintwurdich Ventspils), Ordenssteat, letter Hartochdom Koerlân (letter de Republyk Poalen-Litouwen)
  - Wolmar (tsjintwurdich Valmiera), ordenssteat, letter foarstendom Liiflân (Republyk Poalen-Litouwen), letter keninkryk Sweden
  Nederryngebiet[bewurkje seksje | boarne bewurkje]
  - Keulen (frije Ryksstêd), ien fan de lêste Hânzestêden 1669
  - Dinant, Bisdom Luik
  - Dinslaken, Hartochdom Kleef
  - Duisburg, hartochdom Kleef
  - Düsseldorf, foarstendom Berg
  - Emmerik, hartochdom Kleef
  - Grieth, hartochdom Kleef
  - Utsûndering: Neusskrige yn 1475 fan Keizer Freark III de rjochten fan in (selsstannige) Hânzestêd
  - Nymwegen, Hartochdom Gelre, letter Feriene Provinsjes (Nederlân)
  - Roermond, Hartochdom Gelre, letter Feriene Provinsjes (Nederlân)
  - Tiel, Hartochdom Gelre, letter Feriene Provinsjes (Nederlân)
  - Venlo, Hartochdom Gelre, letter Feriene Provinsjes (Nederlân)
  - Wezel, foarstendom Kleef
  - Zaltbommel, Hartochdom Gelre, letter Verenigde Provinciën (Nederlân)
  Isel- en Suderseegebiet[bewurkje seksje | boarne bewurkje]
  - Arnhim, Hartochdom Gelre, letter Feriene Provinsjen (Nederlân)
  - Boalsert, letter Verenigde Provinciën (Nederlân)
  - Dimter, Oerisel, letter Verenigde Provinciën (Nederlân)
  - Doesburg, hartochdom Gelre, letter Verenigde Provinciën (Nederlân)
  - Elburg, hartochdom Gelre, letter Verenigde Provinciën (Nederlân)
  - Harns, Fryslân, letter Verenigde Provinciën (Nederlân)
  - Hurderwyk, hartochdom Gelre, letter Verenigde Provinciën (Nederlân)
  - Hasselt, Oerisel, letter Verenigde Provinciën (Nederlân)
  - Hattem, hartochdom Gelre, letter Verenigde Provinciën (Nederlân)
  - Hylpen, Fryslân, letter Verenigde Provinciën (Nederlân)
  - Kampen, Oerisel, letter Verenigde Provinciën (Nederlân)
  - Oldenzaal, Oerisel - Twinte, letter Verenigde Provinciën (Nederlân)
  - Ommen, Oerisel, letter Verenigde Provinciën (Nederlân)
  - Starum, Fryslân, letter Verenigde Provinciën (Nederlân)
  - Sutfen, hartochdom Gelre, letter Verenigde Provinciën (Nederlân)
  - Swol, Oerisel, letter Verenigde Provinciën (Nederlân)
  Tusken de Ryn en Weser (Westfaalse stêden)[bewurkje seksje | boarne bewurkje]
  - Haadstêd fan it tredde kertier, foarstêd: Dortmund, frije Ryksstêd
  - Foarstêd: Münster, bisdom Münster
  - Foarstêd: Osnabrück, Bisdom Osnabrück; ien fan de lêste Hânzestêden 1669
  - Foarstêd: Soest, hartochdom Westfalen, letter selsstannich gebiet ûnder Kleefske landhearen
  - Ahlen, Bisdom Münster
  - Allendorf (Sundern), greefskip Mark
  - Altena, greefskip Mark
  - Arnsberg, Hartochdom Westfalen (oan Keur-Keulen)
  - Attendorn, hartochdom Westfalen (oan Keur-Keulen)
  - Balve, hartochdom Westfalen (oan Keur-Keulen)
  - Beckum, bisdom Münster
  - Belecke, hartochdom Westfalen (oan Keur-Keulen)
  - Bielefeld, greefskip Ravensberg
  - Billerbeck, bisdom Münster
  - Blankenstein, greefskip Mark
  - Bocholt, bisdom Münster
  - Bochum, greefskip Mark
  - Bodenfeld,
  - Bödefeld, hartochdom Westfalen (oan Keur-Keulen)
  - Borgentreich,
  - Borken, bisdom Münster
  - Brakel, bisdom Paderborn
  - Breckerfeld, greefskip Mark
  - Brilon, Hartochdom Westfalen (oan Keur-Keulen)
  - Coesfeld, bisdom Münster
  - Dorsten, Vest Recklinghausen (oan Keur-Keulen)
  - Drolshagen, hartochdom Westfalen (oan Keur-Keulen)
  - Dülmen, bisdom Münster
  - Essen, abdij Essen
  - Eversberg, hartochdom Westfalen (oan Keur-Keulen)
  - Freienohl, hartochdom Westfalen (Keur-Keulen)
  - Fürstenau,
  - Geseke, hartochdom Westfalen (oan Keur-Keulen)
  - Grevenstein, hartochdom Westfalen (oan Keur-Keulen)
  - Hachen,
  - Hagen, greefskip Mark
  - Haltern, bisdom Münster
  - Hamm, greefskip Mark
  - Haselünne, bisdom Münster
  - Hattingen, greefskip Mark
  - Herford, abdij Herford
  - Hirschberg yn Sauerland, Hartochdom Westfalen (oan Kurköln)
  - Hörde, greefskip Mark
  - Hüsten, hartochdom Westfalen (oan Keur-Keulen)
  - Iburg, bisdom Osnabrück
  - Iserlohn, greefskip Mark
  - Kallenhardt, hartochdom Westfalen (oan Keur-Keulen)
  - Kamen, greefskip Mark
  - Korbach, foarstendom Waldeck
  - Langscheid (Sundern),
  - Lemgo, greefskip Lippe
  - Lennep, greefskip Berg
  - Lippstadt, freiherrschaft Lippe letter Greefskip Lippe
  - Lüdenscheid, greefskip Mark
  - Lünen, greefskip Mark
  - Medebach, hartochdom Westfalen (oan Keur-Keulen)
  - Melle, bisdom Osnabrück
  - Menden (Sauerland), hartochdom Westfalen (oan Keur-Keulen)
  - Meppen, bisdom Münster
  - Minden, bisdom Minden
  - Neuenrade, greefskip Mark
  - Neustadt,
  - Nieheim,
  - Olpe, hartochdom Westfalen (oan Keur-Keulen)
  - Paderborn, bisdom Paderborn
  - Peckelsheim,
  - Plettenberg, greefskip Mark
  - Quakenbrück, abdij Osnabrück
  - Ratingen, foarstendom Berg
  - Recklinghausen, Vest Recklinghausen (oan Keur-Keulen)
  - Rheine, bisdom Münster
  - Rinteln, greefskip Schaumburg
  - Rüthen, hartochdom Westfalen (oan Keur-Keulen)
  - Schmallenberg, hartochdom Westfalen (aan Keur-Keulen)
  - Schüttorf, greefskip Bentheim
  - Schwerte, greefskip Mark
  - Solingen, greefskip Berg
  - Sundern (Sauerlân),
  - Telgte, bisdom Münster
  - Unna, greefskip Mark
  - Vörden (Marienmünster)
  - Vreden, bisdom Münster
  - Warburg, bisdom Paderborn
  - Warendorf, bisdom Münster
  - Warstein, hartochdom Westfalen (oan Keur-Keulen)
  - Wattenscheid, greefskip Mark
  - Werl, hartochdom Westfalen (oan Keur-Keulen)
  - Werne, bisdom Münster
  - Westhofen, greefskip Mark
  - Wetter (Ruhr), greefskip Mark
  - Wiedenbrück, abdij Osnabrück
  - Wipperfürth, greefskip Berg
  Brandenburg[bewurkje seksje | boarne bewurkje]
  - Berlyn-Cölln, mark Brandenburch, letter foarstendom Brandenburch
  - Brandenburg, mark Brandenburch, letter foarstendom Brandenburch
  - Frankfurt (Oder), mark Brandenburch, letter foarstendom Brandenburch
  - Havelberg, mark Brandenburch, letter foarstendom Brandenburch
  - Kyritz, mark Brandenburch, letter foarstendom Brandenburch
  - Perleberg, mark Brandenburch, letter foarstendom Brandenburch
  - Pritzwalk, mark Brandenburch, letter foarstendom Brandenburch
  Midden Dútslân (tusken Oberweser en Saale)[bewurkje seksje | boarne bewurkje]
  - Duderstadt, aartsbisdom Mainz
  - Erfurt, bisdom Erfurt
  - Göttingen, foarstendom Göttingen
  - Halle, aartsbisdom Maagdenburg
  - Merseburg, bisdom Merseburg, letter hartochdom Sachsen-Merseburg
  - Mühlhausen, frije Ryksstêd
  - Naumburg (Saale), Bisdom Naumburg-Zeits, letter hartochdom Sachsen-Zeitz
  - Nordhausen, frije Ryksstêd
  - Northeim, foarstendom Braunschweig
  - Osterode am Harz, foarstendom Braunschweig
  - Uslar, foarstendom Braunschweig
  Tusken de Weser en Elbe (Saksyske Steden)[bewurkje seksje | boarne bewurkje]
  - Foarstêd: Braunschweig, foarstendom Braunschweig; ien fan de lêste Hânzestêden 1669
  - Foarstêd: Magdeburg, aartsbisdom Maagdenburg
  - Alfeld, bisdom Hildesheim
  - Aschersleben, aartsbisdom Magdeburg
  - Bockenem, bisdom Hildesheim
  - Einbeck, foarstendom Grubenhagen
  - Gardelegen, Mark Brandenburg, letter foarstendom Brandenburg
  - Goslar, frije Rijksstad
  - Gronau, bisdom Hildesheim
  - Halberstadt, bisdom Halberstadt, letter Keurfoarstendom Brandenburg
  - Hameln, foarstendom Calenberg
  - Hannover, foarstendom Calenberg
  - Helmstedt, foarstendom Braunschweig
  - Hildesheim, bisdom Hildesheim; ien fan de lêste Hânzestêden 1669
  - Lüneburg, hartochdom Braunschweig-Lüneburg
  - Osterburg, Mark Brandenburg, letter foarstendom Brandenburg
  - Quedlinburg, Reichsstift Quedlinburg, letter Vorstendom Brandenburg
  - Salzwedel, Mark Brandenburg, letter foarstendom Brandenburg
  - Seehausen, Mark Brandenburg, letter foarstendom Brandenburg
  - Stendal, Mark Brandenburg, letter foarstendom Brandenburg
  - Tangermünde, Mark Brandenburg, letter foarstendom Brandenburg
  - Uelzen, foarstendom Braunschweig-Lüneburg
  - Werben, Mark Brandenburg, letter foarstendom Brandenburg
  Hânzekantoaren[bewurkje seksje | boarne bewurkje]
  Der wienen yn totaal fjouwer Hânzekantoaren, it Hânzekantoar fan Brugge (letter ferpleatst nei Antwerpen om de fersanning fan de Swin), Tyskebrygge yn Bergen, Peterhof yn Novgorod en Stalhof yn Londen. Tyskebrygge is it ienige Hânzekantoar dat bewarre bleaun is.
  De Novgoroder Schra is de ienige folslein bewarre samling bepalingen oer de ynterne regleminten fan de fjouwer Hânzekantoaren.
  Wichtige dependances en hannelsposten fan de Hânze[bewurkje seksje | boarne bewurkje]
  - Aberdeen, keninkryk Skotlân
  - Antwerpen, hartochdom Brabân yn de Nederlannen, letter Súdlike Nederlannen.
  - Bordeaux, keninkryk Frankryk
  - Berwick-upon-Tweed, keninkryk Skotlân, letter keninkryk Ingelân
  - Boston, Lincolnshire, keninkryk Ingelân
  - Bourgneuf, Poitou, keninkryk Frankryk
  - Bristol, keninkryk Ingelân
  - Christiana, Noarwegen, keninkryk Denemark-Noarwegen
  - Damme, greefskip Flaanderen yn de Nederlannen, letter Súdlike Nederlannen
  - Duinkerke, greefskip Flaanderen yn de Nederlannen, letter Súdlike Nederlannen, no Frankryk
  - Edinboarch, keninkryk Skotlân
  - Elbogen (Malmö), Schonen, earst ûnderdiel fan it keninkryk Denemark-Noarwegen, nei 1658 Sweden
  - Great Yarmouth, keninkryk Ingelân
  - Hafnarfjördhur, Yslân, keninkryk Denemark-Noarwegen
  - Helsingborg, Schonen, earst ûnderdiel fan it keninkryk Denemark-Noarwegen, nei 1658 Sweden
  - Hull, keninkryk Ingelân
  - Ipswich, keninkryk Ingelân
  - Kalmar, keninkryk Sweden
  - Kaunas, Gruthartochdom Litouwen, letter Poalen-Litouwen
  - King's Lynn, keninkryk Ingelân
  - Kopenhagen, keninkryk Denemark-Noarwegen
  - La Rochelle, Poitou, keninkryk Frankryk
  - Lissabon, keninkryk Portegal
  - Lödöse (Göteborg), keninkryk Sweden
  - Nantes, Loiredal, keninkryk Frankryk
  - Narwa (Narva), Estlân (keninkryk Denemark), letter Ordenssteat, letter keninkryk Sweden
  - Newcastle-upon-Tyne, keninkryk Ingelân
  - Norwich, keninkryk Ingelân
  - Nyköping, keninkryk Sweden
  - Pleskau (Pskov), earst ûnôfhinklik prinsdom Pskov, nei 1510 ûnderdiel fan it Grutfoarstendom Moskou
  - Polozsk, Earst ûnderdiel fan it Gruthartochdom Litouwen, dêrnei ûnderdiel fan Poalen-Litouwen, no Wyt-Ruslân
  - Ripen (Ribe), Koninkrijk Denemarken-Noorwegen
  - Smolensk, earst ûnderdiel fan it Gruthartochdom Litouwen, sûnt 1514 ûnderdiel fan it Grutfoarstendom Moskou, sûnt 1611 Poalen-Litouwen, no Ruslân
  - Tønsberg, Noarwegen, keninkryk Denemark-Noarwegen
  - Turku, Keninkryk Sweden , no Finlân
  - Feneetsje, Republyk Feneetsje, no Itaalje
  - Wilna, Gruthartochdom Litouwen, dêrnei Poalen-Litouwen
  - Vitebsk, Gruthartochdom Litouwen, dêrnei Poalen-Litouwen, no Wyt-Ruslân
  - York, keninkryk Ingelân