text: Koudum
  
  
  Gemeente | Súdwest-Fryslân | ||||
  Ynwennertal ([[2011]]) | 2687 | ||||
  Webstee | www.koudum.nl |
  Koudum is in Frysk doarp yn 'e Súdwesthoeke en de gemeente Súdwest-Fryslân. It leit tusken De Fluezen en De Moarre net fier fan 'e Iselmar en de bosken fan Gaasterlân ôf. Der is in soad rekreaasje op en om it wetter. Oant de gemeentlike weryndieling fan 2011 hearde Koudum ta de gemeente Nijefurd, en foar de weryndieling fan 1984 wie it it haadplak fan 'e gemeente Himmelumer Aldefurd. Noch altyd hat it doarp in sintrale funksje foar de omkriten op it mêd fan ûnderwiis, tsjinstferliening, winkels, sport en rekreaasje. Yn 2011 hie Koudum krapoan 2.700 ynwenners.
  Ynhâld
  Skiednis[bewurkje seksje | boarne bewurkje]
  Koudum wurdt foar it earst yn in histoaryske boarne neamd yn 903, mei de namme Colwidum. Dat is yn in list fan besittings fan it kleaster Werden yn Dútslân. De namme 'Koudum' is nei alle gedachten ôflaat fan 'kol' en 'widum', wat 'heechste punt fan de bosk' betsjut. Koudum leit op in stowâl út de iistiid. Om it doarp leine eartiids in soad markes, dy't yn 'e 19e iuw ynpoldere binne.
  Langer as 500 jier wie Koudum it haadplak fan de gritenij Himmelumer Aldefurd en Noardwâlde. It lêste diel fan dy namme waard yn 1952 loslitten. By de gemeentlike weryndieling fan 1984 waard de gemeente, nei de Nederlânske nammefoarm Hemelumer Oldeferd meast koartwei H.O. neamd, opparte yn 'e nije gemeenten Nijefurd (haadplak Warkum) en Gaasterlân-Sleat (haadplak Balk).
  Middels fan bestean[bewurkje seksje | boarne bewurkje]
  Lân- en túnbou hawwe altiten tige wichtich west. Yn de 17e en 18e iuw wie in grut diel fan de befolking belutsen by de ynternasjonale keapfardij. It is noch te sjen oan it rike ynterieur fan de Martinitsjerke dy 't op it heechste punt fan it doarp stiet. Oan de lije súd- en eastkant fan Koudum is sângrûn, dêr't him yn de rin fan de iuwen in humuslaach op foarme hat. Troch de lizzing yn de lijte en it "swarte sân" is dit stik gaadlik foar túnbou dy't sûnt de twadde helte fan de 19e iuw ta ûntwikkeling kaam. Yn de heechtiiddagen hie Koudum in eigen feilinggebou en waarden de griene beantsjes, blomkoal en oare grienten oant fier yn Nederlân ferkocht. De ynwenners krigen hjirtroch de bynamme 'Koudumer beantsjes'.
  Nei 1960 hat Philips hjir in festiging hân dy't letter nei Snits gien is en in Sosjaal Wurkplak.
  Tichtby de Galamadammen leit rekreaasjesintrum De Kuilart mei in jachthaven, in camping en in swimbad.
  Wapen en flagge[bewurkje seksje | boarne bewurkje]
  - wapen
  It wapen fan Koudum is read mei twa gouden dwersbalken; in blau kanton (fjouwerkant), beladen mei in gouden seispuntige stjer. It wapen wie al langer bekend mar earst yn 1993 offisjeel registrearre. It wapen waard doe sprekkender makke yn oerlis tusken de Fryske Rie foar Heraldyk en de Ferienings Doarpsbelangen en kamen it blauwe kanton en de stjer yn it wapen en de flagge. De seispuntige stjer wurdt yn de heraldyk brûkt om in bestjoersfunksje oan te jaan om 't Koudum lange tiid it bestjoerssintrum fan Himmelumer Aldefurd wie.
  - flagge
  In broeking fan blau, mei in lingte fan 3/5 fan de flaggehichte en in flecht yn fiif likehege banen read-giel-ensfh. De ûnderste giele baan rint oant de broeking troch oan de broekside; yn de broektop in giele seispuntige stjer fan 1/2 flaggehichte. De flagge is basearre op it doarpswapen, de blauwe broeking ferbyldet de Fluezen; de ûnderste trochrinnende giele baan stiet foar de Galamadammen rinnende troch de Fluezen. De stjer hat deselde betsjutting as yn it wapen.
  It besjen wurdich[bewurkje seksje | boarne bewurkje]
  - De Rjochting, in wynwizerkeunstwurk by de jachthaven.
  - De herfoarme tsjerke hat protestantsk ynterieur.
  - Yn de Molebuert stiet de stellingmole De Flyt en yn de omkriten twa wynmotors, de Wynmotor Koudum 1 en de Wynmotor Koudum 2.
  Mienskip[bewurkje seksje | boarne bewurkje]
  It multyfunksjonele sintrum fan Koudum hjit De Klink. Foar de bern is der soas De Dobbe. DBK is de feriening foar Befoardering Belangen fan Koudum. Wa't lid is krijt fergees it krantsje "Bulte Nijs". Yn MFA De Swel sitte Doarpsbelangen, it jeugdhonk, de fêstiging fan 'Bogerman', it keunstsintrum en de radiostudio's yn ien gebou. Op dat stee wie earder in sânôfgraving mei in koloanje swellenêsten. De Sândobbe is de sporthal fan it doarp, oan de Boppewei is keatsfjild It Smûkelân. De Welle en It Grovestinshôf binne de basisskoallen en Nij Begjin it pjutteboartersplak. De Súdwester is de feriening foar Kultuer en Ferdivedaasje. De Koudumer Stifting Trochgean set him yn foar de belangen fan ynwenners fan Koudum en de fierdere Súdwesthoeke. Jierliks wurdt de priis Beantsje fan it Jier útrikt oan minsken dy't har tige foar Koudum ynsetten hawwe. Yn 2006 wûn Koudum de Jeropeeske doarpsfernijingspriis.
  Ferienings[bewurkje seksje | boarne bewurkje]
  - Nij Libben - muzykkorps
  - Artiku - toaniel
  - SV Oeverzwaluwen - follybal, gymnastyk, tennis
  - VetZaVot - sealfuotbal
  - It Plúmke - badminton
  - Beantsjes te Wetter - roeien
  - Keatsfreonen - keatsen
  - Moarreruters - hynsteriden
  Berne yn Koudum[bewurkje seksje | boarne bewurkje]
  - Piebe Bakker (2 juny 1929), dirigint († 2002) fan Nij Libben
  - Jacob Binckes, (1637 - 1677), floathaad yn de tiid fan Tromp en De Ruyter.
  Befolking[bewurkje seksje | boarne bewurkje]
  Ferskaat[bewurkje seksje | boarne bewurkje]
  - Yn it wapen en de flagge fan Koudum stiet in stjer as ferwizing nei de eardere bestjoersfunksje. De blauwe kleur ferwiist nei De Fluezen en de giele baan nei de Galamadammen.
  - Foar de simmer, op Himelfeartsdei, is der faak it Dobbefestival.
  - De Koudumer Beantsjes steane sintraal op Beantsjedei. Der is in wedstryd beantsjetriedzjen, in beantsjemiel, in beantsjerees en de oanwizing fan 'Beantsje fan it Jier'.
  - Yn 2006 waard Koudum winner fan de Europeeske doarpsfernijingspriis út 31 nominearre doarpen út 11 Europeeske lannen.
  Strjitten[bewurkje seksje | boarne bewurkje]
  Alle strjitten yn Koudum.
  Iepenbier ferfier[bewurkje seksje | boarne bewurkje]
  - Koudum dielt mei Molkwar it Stasjon Koudum-Molkwar oan it spoar Ljouwert-Starum.
  - Bus, line 44: Boalsert - Tsjerkwert - Warkum - Hylpen - Bakhuzen - Murns - Aldemardum -Nijemardum - Sondel - Wikel - Sleat - Tsjerkgaast - Spannenburch vv.
  Sjoch ek[bewurkje seksje | boarne bewurkje]
  Keppeling om utens[bewurkje seksje | boarne bewurkje]
  Boarnen, noaten en/as referinsjes: |
  
  