text: Dweilorkest
  In dweilorkest of dweilband is in muzykkapel besteande út blazers en slachwurkers. De muzyk dy't spile wurdt is faak karnavalesk, mar yn elk gefal feestlik. Ek wurdt der troch it úttinjen fan de lanlike karnavalhits, hieltiten faker grypt nei arranzjeminten fan bekende wrâldhits. Yn Nederlân wurde ek ferskate festivals foar en troch dweilorkesten hâlden (saneamde dweildagen of dweilbandfestivals wêrfan de Bemmelse Dweildei yn Bemmel (Gelderlân) de grutste is.
  Ynhâld
  Oarsprong namme[bewurkje seksje | boarne bewurkje]
  It wurd 'dweil' yn dweilorkesten komt fan de term 'dweilje', yn de sin fan 'doelleas, dan wol dronken, op strjitte omswalkje'. Yn Brabân, en yn mindere mate Limburch, is (of faker, wie) it wizânsje om by karnaval fan kafee nei kafee te 'dweiljen', dit barde ûnder begelieding fan lytse karnavalskapellen dy't foar de muzyk soargen. Sa ûntstienen al gau de termen 'dweilband' en 'dweilorkest'.
  In ferkearde ferklearring fan de namme 'dweilorkest' is dat dy betrekking hawwe soe op de dweilpauzes by it reedriden, wêryn de iisbaan troch in dweilmasine fersoarge wurdt, en wêryn faak in muzykkapel it publyk fermakket. Dit is in typysk foarbyld fan folksetymology; dizze foutive útlis is benammen algemien yn it noarden fan Nederlân, dêr't de karnavalstradysjes minder bekend binne.
  Oare beneamingen[bewurkje seksje | boarne bewurkje]
  - Blaaskapel
  - Dweilband
  - Willeband
  - Rinorkest
  - Plesierkapel
  - Boerekapel
  - Feestorkest
  Skiednis[bewurkje seksje | boarne bewurkje]
  De oarsprong fan it dweilorkest is nau ferbûn oan dy fan harmonyën en fanfares. Faak bestienen de dweilbandjes út leden fan soksoarte pleatslike muzykferiening, en waard allinnich optreden mei karnaval. Ek hjoeddeisk binne noch in soad leden fan dweilorkesten lid fan soksoarte muzykensemble. Mar mei de eardere gewoante om allinnich mei karnaval op te treden waard medio de jierren santich faak brutsen, en yn Fryslân, dêr't karnaval tradysjoneel net fierd wurdt, binne der "dweilorkesten" dy't by it karnavalsfeest net optrede.
  Besetting[bewurkje seksje | boarne bewurkje]
  In dweilorkest hat, oars as bygelyks in fanfare, brassband of harmonyorkest, gjin foarskreaune (ideale) besetting. Guon ynstruminten, lykas trompetten, slachreau en tromboanes wurde yn hast alle orkesten brûkt, wylst dwersfluiten en hoarns, op in inkel orkest nei, net of komselden foarkomme. Dizze lêsten wurde trouwens oer it generaal net as echte dweilynstruminten sjoen. Oare faak sjoene ynstruminten binne de bariton, soesafoan, saksofoan ( alt of tenor) en klarinet.
  Oantal orkesten/statistyk[bewurkje seksje | boarne bewurkje]
  De Nederlandse Plezierkapellen Site telde yn july 2007 in totaal fan 1517 dweilorkesten, wat in gemiddelde fan 126 dweilorkesten per provinsje jout. Noard-Brabân hat fierwei de measte orkesten, 814, op romme ôfstân folge troch Limburch, mei 236 bands. De provinsje mei de minste dweilorkesten is Flevolân, mei ien inkel orkest.
  Provinsje | Fryslân | Grinslân | Drinte | Oerisel | Gelderlân | Noard-Hollân | Súd-Hollân | Flevolân | Utert | Noard-Brabân | Limburch | Seelân |
  ---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
  Ynwenners | 643.000 | 574.000 | 482.000 | 1.106.000 | 1.967.000 | 2.587.000 | 3.452.000 | 360.000 | 1.162.000 | 2.407.000 | 1.139.000 | 379.000 |
  Dweilorkesten | 13 | 10 | 94 | 96 | 127 | 45 | 96 | 1 | 39 | 814 | 236 | 33 |
  % Dweilorkesten | 0,9% | 0,7% | 6,2% | 6,3% | 8,4% | 2,9% | 6,3% | <0,1% | 2,6% | 53,7% | 15,6% | 2,2% |
  Oantal dweilorkesten per 100.000 ynwenners | 2,0 | 1,7 | 19,5 | 8,7 | 6,5 | 1,7 | 2,8 | 0,3 | 3,4 | 33,8 | 20,7 | 8,7 |
  Ferskaat[bewurkje seksje | boarne bewurkje]
  Ut in rige polls/ûndrsiken fan de Nederlandse Plezierkapellen Site nei it imago fan bepaalde ynstrumintgroepen yn dweilorkesten kaam ûnder mear it folgjende nei foaren:
  - De bassisten en trombonisten drinke neffens sizzen de emaste standertglêzen alkohol.
  - Yn in soad gefallen is de muzikaal lieder in trompettist, folge troch saksofonisten en trombonisten. It oantal muzikaal lieders ûnder slagwurkers wie mar lyts, as ferklearring waard jûn dat in soad slachwurkers gjin muzyknoaten lêze kinne, dan wol ûnbekend binne mei toanhichtes wat it skriuwen en 'dirigearen' fan muzykstikken lestiger makket.
  - In soad orkesten sjogge harren bassist en grutte tromme as it gesicht fan it orkest, op de foet folge troch it slachreau yn it algemien.
  - De tromboane wurdt as it dweilynstrumint by útstek sjoen, dêrnei komt de trompet.
  - Mear manlju as froulju spylje yn dweilorkesten.
  - Hast alle bassisten en trombonisten binne manlju, de measte houtblazers binne frou, it koperynstrumint dêr't relatyf de measte froulju op spylje is de bariton/eufoanium, folge troch de trompet.
  Fryske dweilorkesten[bewurkje seksje | boarne bewurkje]
  - Het Smeilorkest - Appelskea
  - Net sobje mar Blaze - Beetstersweach
  - De Belloblazers - Berltsum
  - De Swalkers - Blauhûs
  - De Wettertoerkapel - Drachten
  - Rûch en Lûd - Hallum
  - Boerekapel De Harrekieten - De Harkema
  - Heegemer Dekdweilers - Heech
  - De Glasblazers - It Hearrenfean
  - De Hollumer Gromkes - Hollum, It Amelân
  - De Koudumer Hofkesjongers Koudum
  - De Galgelappers - Ljouwert
  - Trommel- Toeter- en sjoklup -- Lytsewierrum
  - De Wodkapel - Mearum
  - De Menaemer Feintsjes - Menaam
  - De Trochlûkers - Skearnegoutum
  - De Putkapel - Snits
  - De Blauhúster Dakkapel - Snits
  - De Útlopers - Snits
  - De Harrekieten - Surhústerfean
  - De Boljeiers - De Tynje
  - De Lendebloazers - Wolvegea
  Sjoch ek[bewurkje seksje | boarne bewurkje]
  Boarnen, noaten en/as referinsjes: |