text: Aldskoat
  Aldskoat | |
  ---|---|
  gemeente | It Hearrenfean |
  Gritenij | Skoatterlân |
  Stimmen | 25 |
  Ynwenners (2010) | 1512 |
  Huzen | {{{huzen}}} |
  Koördinaten | 52° 56' NB, 5° 56' EL |
  Netnûmer | 0513 |
  Postkoade | 8451 |
  Webstee | www.aldskoat.nl |
  Aldskoat, pleatslik sizze se koartwei Skoat, is een doarp yn de gemeente It Hearrenfean. It net troch It Hearrenfean anneksearre part fan it doarp hie yn 2004 sirka 180 ynwenners. It doarp leit besuden de plakken It Hearrenfean en It Oranjewâld en efkes beëasten Nijskoat It oanswettende buorskip Annebuorren falt kadastraal ûnder it doarp.
  Ynhâld
  Skiednis[bewurkje seksje | boarne bewurkje]
  Nei 1408 sprekke se fan Old Schooten, wat letter Aldskoat wurden is. De namme ferwiist nei 'skoat', in útstekkend stik lân. Fan de Midsiuwen ôf wie it doarp it sintrum fan Skoatterlân, hoewol’t it gemeentehûs fan Skoatterlân oant de opheffing fan dy gemeente yn it tichtbylizzende It Hearrenfean stie. It ûntstean hat te krijen mei in hege sânrêch yn it lânskip oan de bochtige Tsjonger dy’t de boel ek wolris ûnder wetter sette. Oant 1580 stie der ek in hospitaal fan de Dútske Oarder. De famylje Schotanus à Steringa komt fan Aldskoat. Opfallend detail is dat It Hearrenfean doe noch Skoatteruterbuorren neamd waard, wat dúdlik oanjout hoe wichtich as Aldskoat doe wie.
  Oant ûngefear 1750 waard der ek rjocht sprutsen yn it doarp en setele de gritenijrie yn Aldskoat.
  De kearn fan it âlde doarp wurdt foarme troch it krúspunt fan de noard-súd as (Marktwei en Wolvegeasterwei) en de east-westas. Dy lêste bestiet út de yn it westlik gedielte fan it doarp begjinnende Peperstraat (dy’’ t by de ynfiering fan strjitnammen yn de 50'er jierren fan de 20e iuw by fersin Kolfbaan neam waaard, in fout dy’t oant no ta altyd noch net wersteld is) en de Skoatterlânskewei (dy’t trochrint oant it doarp Donkerbroek yn Eaststellingwerf). Oan de súdkant fan de Peperstrjitte wie in kolfbaan. Dy waard om 1960 hinne beboud mei trije rigen ienfâldige ‘simplexhuzen’.
  Benammen fytsfabryk Batavus en fetsmelterij Smilde hawwe in soad wurkgelegenheid jûn.
  Yn de 50'er jierren fan de 20e iuw ûntstie der tusken Aldskoat en Nijskoat in yndustryterrein en yn dyselde tiid waard Rykswei 32 oanlein, dy’t it doarp krekt eastlik fan de Nederlânsk Herfoarme tsjerke trochsnie. Hielendal yn de geast fan dy tiid waard de âlde doarpskearn mei yngong fan 1 jannewaris 1965 ynlive by it haadplak It Hearrenfean. De bewenners wienen dêr net gelokkich mei, sa bliek ek noch yn 1996 doe’t der in grutte aksje wie om de sitewaasje fan foar 1965 te werstellen. Yn 2003 krige It Hearrenfean-Súd, sa’t in anneksearre part hiet, dan ek de âlde namme Aldskoat werom.
  Skoattertsjerkje[bewurkje seksje | boarne bewurkje]
  It Skoattertsjerkje stiet der al sûnt 1305, yn 1610 is der in nije boud mei in sealtektoer. Boppe de doar sit in gevelstien mei de namme Menno Coehoorn fan Scheltinga. Dat wie de grytman dy’t der yn 1750 foar soarge dat de rieds- en rjochtsittingen, oant dan yn "De Drie Pilaren" tenei op It Hearrenfean holden waarden.
  Mienskip[bewurkje seksje | boarne bewurkje]
  It buerthûs hjit "De Rank". Der binne akiviteiten foar de jongerein, mar der wurde ek kursussen jûn.
  Skoattermerk[bewurkje seksje | boarne bewurkje]
  Op twadde Pinksterdei is de Skoattermerk. Fanâlds waarden der in soad hynders ferhandele. Op dy jiermerk, dy’t al sûnt 1576 bestiet, binne ek in soad diskes.
  Bekende (Ald)Skoatters[bewurkje seksje | boarne bewurkje]
  - Jacob Hepkema útjouwer fan de 'Hepkema'
  - Sven Kramer (*1986), rider
  - Yep Kramer (*1957), rider
  - Klaas Runia (1926-2006), teolooch, predikant en sjoernalist
  - Willem Wilman (1906-1974), teolooch, predikant en dichter ("Sinte Wilman")
  Befolking[bewurkje seksje | boarne bewurkje]
  1954 | 1959 | 1964 | 1969 | 1973 | 2005 | 2006 | 2007 | 2008 | 2009 | 2010 |
  ---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
  903 | 1044 | 1272 | 222 | 196 | 1498 | 1484 | 1513 | 1496 | 1496 | 1512 |
  Strjitten[bewurkje seksje | boarne bewurkje]
  Iepenbier ferfier[bewurkje seksje | boarne bewurkje]
  Line fan Qbuzz:
  - Line 15: It Hearrenfean - Aldskoat - Mildaam - Ketlik - Nijhoarne - Aldhoarne - Jobbegea Skuorregea - Jobbegea - Hoarnstersweach - Donkerbroek - Easterwâlde - Appelskea - Smilde - Bovensmilde - Assen
  Sjoch ek[bewurkje seksje | boarne bewurkje]
  Keppeling om utens[bewurkje seksje | boarne bewurkje]
  De Heide |
  De Greiden |
  De Ikkers |
  Hearrenfean-Midden |
  Hearrenfean-Noard |
  Nijehaske |
  Skoatterwâld
  
  