text: Drachten
  Drachten | ||
  It Kariljon en de nije Drachsterfeart | ||
  Sifers | ||
  Ynwennertal | 45.186 (2017)[1] | |
  Hichte | 3 m. boppe seenivo | |
  Polityk | ||
  Lân | Nederlân | |
  Provinsje | Fryslân | |
  Gemeente | Smellingerlân | |
  Oar | ||
  Stifting | 17e iuw | |
  Postkoade | 9200 - 9207 | |
  Koördinaten | 53° 7′ NB, 6° 5′ EL | |
  Webside | Webstee Drachten |
  Drachten is it haadplak fan de gemeente Smellingerlân en is mei likernôch 45.186 ynwenners ek it grutste plak fan de gemeente. It is in flekke yn it easten fan de provinsje Fryslân mei mear as 22.000 arbeidsplakken. Nei Ljouwert is Drachten it twadgrutste plak fan de provinsje Fryslân.
  De namme 'Drachten', foarhinne 'Dragten', is nei alle wierskyn ôflaat fan 'Drait'. De Drait wie en is in streamke dat útkaam yn de Smelle Ie. It gebiet eastlik fan it plak hie in soad heechfean. Noarder Drachten (noardeast de Drait) is nei de oanlis fan de Drachtster Feart yn 1641 mei Suder Drachten (súdeast de Drait) útgroeid ta Drachten.
  Ynhâld
  - 1 Skiednis
  - 2 Religy
  - 3 Wiken
  - 4 Wapen en flagge
  - 5 Ferkear en Ferfier
  - 6 Yndustry
  - 7 Kultuer en rekreaasje
  - 8 Sport
  - 9 Befolking
  - 10 Freonskipsbân mei Gobabis
  - 11 Strjitten
  - 12 Berne yn Drachten
  - 13 Sjoch ek
  - 14 Keppeling om utens
  - 15 Boarnen, noaten en referinsjes
  Skiednis[bewurkje seksje | boarne bewurkje]
  - De Wikipedy hat ek in side Skiednis fan Drachten.
  Drachten is ûntstien oan 'e eastside fan it rivierke 'De Drait'. Om it jier 1200 hinne waard der in lytse stiennen tsjerke set (op it plak fan de hjoeddeiske PKN-tsjerke 'de Arke'). Dy tsjerke is sa'n 200 jier brûkt, oant it opkommend wetter de minsken fierder nei it easten dreau. Dêr ûntstienen Noarder Drachten en Suder Drachten.
  Om 1550 hinne wie de Hollânske feanreserve op. Turf wie in wichtige enerzjyboarne wurden foar partikulieren en yndustry en der waard ûnder oaren sjoen nei ûntginningsmooglikheden yn Fryslân. It ferlet fan it hurd waaksjende Hollân yn de 17e iuw wie lykwols grutter as dat Fryslân leverje koe.
  Yn 1641 gienen de boeren fan Noarder Drachten en Suder Drachten in oerienkomst oan mei begoedige lju út De Haach, de 'Drachtster Kompanjons'. Ien fan dy jildsjitters wie sakeman Passchier Hendriks Bolleman út De Haach. Yn de oerienkomst waard fêstlein dat de turf út Smellingerlân allinne ornearre wie foar de Hollânske yndustry. Foar it ferfier mei skippen waard de Drachtster Kompanjonsfeart, de Dwersfeart en guon wiken oanlein. 800 arbeiders hawwe in jier lang oan 't dollen en kroadzjen west om dat klear te krijen. Op it plak dêr't de nije feart en de âlde wei fan noard- nei Súd-Drachten elkoar krústen ûntstie Drachten. Der ûntstienen yn it gebiet ek skipshellingen, herbergen, winkels, touslaggerijen, ensafuorthinne. It ekonomyske súkses fan de turfdollerij duorre lykwols net sa lang (it hat sels laat ta Passchier Bolleman's fallisemint). Doe't it ferfeantsjen dien wie, bleaune earme arbeiders efter; guon waarden gernier, mar de measten wienen net sa gelokkich.
  It hat oant begjin 19e iuw duorre ear't de beide Drachtens offisjeel ien bestjoerlike ienheid foarmen.[2] Om 1830 waard der in gemeentehûs set en ferhuzen in soad notabelen fan Aldegea nei Drachten.
  Drachten hat nea stedsrjochten krige, dat it is noch hieltyd in flekke (allinnich troch grutte, yndustry en iepenbiere foarsjenningen wurdt Drachten faak in stêd neamd). Begjin jierren fyftich fan de 20e iuw hie it plak tsientûzen ynwenners. Yn 1950 kaam der in fabryk fan Philips wêrnei't it tal ynwenners hurd omheech gie.
  Religy[bewurkje seksje | boarne bewurkje]
  Neist dy tsjerke binne noch in soad tsjerklike denominaasjes fertsjintwurdige, sa as Griffermearde Tsjerken, Herfoarme Gemeenten, PKN, Pinkstergemeenten, Folle Evangelyskegemeente, ensafuorthinne. Drachten hat lange tiid de grutste grifformearde gemeente fan Nederlân hân.
  Wiken[bewurkje seksje | boarne bewurkje]
  Wapen en flagge[bewurkje seksje | boarne bewurkje]
  Wapen en flagge fan Drachten |
  Drachten fiert in wapen mei sulveren eftergrûn mei trije swarte turven deryn, pleatst twa-ien. In ienfâldich wapen dat ferwiist nei it feantsjen. Op de Nederlânske-Herfoarme tsjerke fan 1743 is op 'e toer in wynwizer setten: trije turven mei in kroane derop en by elkoar holden troch in bânmotyf yn "régence"-styl.
  Op fersyk fan de stifting It Drachtster skûtsje: De Twee Gebroeders is der in flagge makke foar de flekke Drachten, yn ferbân mei de iepening fan de skouboarch De Lawei. De stifting hie al in rûge skets makke mei de wynwizer deryn. De Fryske Rie foar Heraldyk hat it idee mei beide hannen oanpakt en hat dat ferwurke yn de flagge. Dy kin no sa omskreaun wurde: Twa likelange banen; de boppeste read mei dêrop de giele wynwizer fan de Herfoarme Tsjerke, te witten trije turven mei in kroan fan trije fleurons en twa pearels, by elkoar bûn troch bannen yn régence-styl; de ûnderste besteande út sân likehege banen fan wyt en swart ensafh... Sa is besocht op in evenredige wize Drachten út te byldzjen: "in fleurige flekke, ûntstien út de ferfeaning."
  Ferkear en Ferfier[bewurkje seksje | boarne bewurkje]
  Auto[bewurkje seksje | boarne bewurkje]
  Iepenbier Ferfier[bewurkje seksje | boarne bewurkje]
  Drachten is ien fan de pear gruttere Nederlânske plakken sûnder treinferbining, en nei alle gedachten sels it grutste Nederlânske plak sûnder spoarferbining (fan hokfoar soart spoar dan ek, brûkt as net-brûkt); de spoarline Grins - Drachten, (in âlde tramline dy't nei de oarloch foar frachtferfier brûkt is) is yn 1985 sluten. Dêryn hie feroaring komme kinnen at it Suderseespoar tusken Skiphol en Grins oanlein wie, mar dat is net bard. Plannen fan in lightrail-ferbining mei Grins en It Hearrenfean binne ek net trochgien.
  It busferfier wurdt benammen fersoarge troch Qbuzz. De stedsbus fan Drachten wurdt riden as line 12. Streekrjochte ferbiningen binne der ûnder oaren nei Ljouwert, It Hearrenfean, Grins en Assen. De measte bussen sette ôf fan it Van Knobelsdorffplein.
  - Line 13: Stienwyk - Eesfean - Nijensleek - Frederiksoard - Willemsoard - Noardwâlde - Sânhuzen - Aldeberkeap - Aldhoarne - Jobbegea Skuorregea - Lippenhuzen - De Gerdyk - Terwispel - Drachten - Nijtap - Rottefalle - Surhústerfean - De Harkema - Droegeham - Koatstertille - Jistrum - Noardburgum - Quatrebras - Hurdegaryp - Tytsjerk - Ljouwert
  Fleanfjild[bewurkje seksje | boarne bewurkje]
  Drachten hat ek in fleanfjildsje: Fleanfjild Drachten, in earder airstrip fan Philips.
  Wetterwegen[bewurkje seksje | boarne bewurkje]
  Nei it yndustryterrein de Haven rint de Farwei Drachten. Dy farwei is ferbûn mei it Prinses Margrietkanaal en sa mei it lanlike farwegenet.
  Yndustry[bewurkje seksje | boarne bewurkje]
  Sûnt 1950 sit yn Drachten in fabryk fan it Nederlânske elektroanikakonsern Philips, dêr't de wrâldferneamde Philishave-skearapparaten makke wurde. It fabryk begûn yn 1950 mei 14 meiwurkers. Wyls wurkje der twatûzen minsken.
  Yn Drachten is ek it grutste yndustryterrein fan noard-Nederlân: Yndustryterrein de Haven. Oan de oare kant fan Drachten is lâns de snelwei A7 yndustryterrein Azeven oanlein, alhoewol't dat terrein feitlik yn de gemeente Opsterlân leit.
  Kultuer en rekreaasje[bewurkje seksje | boarne bewurkje]
  Drachten hat in grut en modern teäter: De Lawei en in jongereinsintrum/poppoadium Iduna . It Museum Smellingerlân, sit yn in âld kleaster. It toant wurk fan Fryske keunstners as Pier Pander en Sjoerd de Roos, en hat dêrneist oar wurk fan De Styl-keunstner Theo van Doesburg, syn Drachtster geastbesibben de bruorren Evert en Thijs Rinsema, en de Dada-keunstner Kurt Schwitters. Yn Drachten is noch altyd in wenwyk te finen dy't skildere is neffens in ûntwerp fan Van Doesburg út 1921. Fanwegens de primêre kleuren dy't Van Doesburg foarskreau, wurdt de wyk de Papegaaiebuert neamd.
  Drachten hat fierders in subtropysk swimparadys mei in 50 meter wedstriidbad. Breedtesport kin yn Drachten treflik barre yn ferskate sportakkommodaasjes. Dêrneist is der in grut oanbod foar handikaptensport, en sporten as karate, honkbal, bôge- en gewearsjitten. Drachten docht ek mei oan it skûtsjesilen, mei twa skûtsjes :d'Halve Maen en Drachten.
  Fytsbrêgen[bewurkje seksje | boarne bewurkje]
  Yn it foarjier fan 2006 waarden yn Drachten twa unike fytsbrêgen iepene:
  - De Ring is in fytsbrêge oer de snelwei A7 en is in mienskiplik projekt fan de gemeenten Smellingerlân en Opsterlân.
  - De Slinger is in fytsbrêge oer de Suderhegewei fan de Oerstesingel ôf nei de Ikesingel. Mei de 240 meter lingte is it de grutste fytsbrêge yn Noard-Nederlân. De brêge is boppe in rotonde boud en dy beide soargje tegearre foar in goede trochstreaming fan it ferkear. Eardat de rotonde oanlein waard moasten fytsers en fuotgongers fia in oerstekplak mei ferkearsljochten oer it krúspunt hinne. Dat levere in soad files op, omdat it krúspunt flakby de ôfrit fan de autodyk leit. De brêge sels is frij steil te neamen, wat in pear problemen opleveret foar âlderein en bern. Gelokkich is der yn it midden fan de brêge in útsjochplak makke, dêr't op it oare ferkear delsjoen wurde kin. Om it platfoarm is in stek mei spilen. Dêrboppe sit noch in grutte kegel dy de totale híchte fan de brêge 30 meter makket. Jûns is de hiele fytsbrêge ferljochte.
  Blauwe wei[bewurkje seksje | boarne bewurkje]
  As tarieding op de oanlis fan de Drachtster Feart yn in Moleneind ûntwurp keunstner Henk Hofstra in symboalyske blauwe wei mei in ôfmjitting fan tsien by tûzen meter. Dêryn ferskynt yn it wyt de tekst Wetter is libben, wat teffens de titel fan it keunstwurk is. Dat late ta in soad protest fan de omwenners, omdat se hjir foarôf net of kwealik fan op 'e hichte brocht binne. Ek koste it tydlike projekt de gemeente in bedrach fan € 37.500. De blauwe wei levere Drachten wol in oantal berjochten yn de nasjonale en ek ynternasjonale parse op.
  Sport[bewurkje seksje | boarne bewurkje]
  Drachten hat in subtropysk swimparadys mei in 50 meter wedstriidbad. Breedtesport kin yn Drachten dien wurde yn meardere sportakkommodaasjes. Dêrneist is der in ferskaat oanbod fan handikaptesport, en sporten as karate, honkbal, bôge- en gewearsjitten. Drachten hat sûnt 2005 ek in eigen skeelerbaan.
  Drachten docht ek mei oan it skûtsjesilen, mei twa skûtsjes: d'Halve Maen en Drachten. Sportferienings:
  Befolking[bewurkje seksje | boarne bewurkje]
  Nei de Twadde Wrâldkriich is Drachten hurd groeid. Yn 1950 krige Drachten syn 10.000e bewenner.
  De histoaryske befolkingsûntjouwing fan Drachten:
  Freonskipsbân mei Gobabis[bewurkje seksje | boarne bewurkje]
  Yn 2010 bestie de bân mei Gobabis 15 jier. Yn dy tiid binne ferskate projekten opset mei jildlike- en saakkundige stipe fan Smellingerlân. Beide gemeenten hawwe omtinken jûn oan saken as: húsfestjen, ferwurking fan smoargens, ferbettering fan de brânwacht, it foarkommen fan HIV/Aids en it opsetten fan kompjûterûnderwiis. Guon projekten hawwe al laat ta ferbetterings, benammen ûnder de meast earmen. Ut tank hat de gemeente Gobabis, by gelegenheid fan it 15 jierrich jubileum fan de bân, in nije wenwyk nei wethâlder Jan Rozema neamd, de 'Rozema Heights'.[3]
  Strjitten[bewurkje seksje | boarne bewurkje]
  - De strjitten yn Drachten.
  - Oostra, Jolt, Drachtster namen, toponomie van Drachten, 1987.
  Berne yn Drachten[bewurkje seksje | boarne bewurkje]
  - Binne Bolleman van der Veen (24 maart 1818 – 1892), auteur
  - Ietje Kooistra (8 jannewaris 1861 – Apeldoorn, 25 augustus 1923), pedagoge en direktrise fan de Rykskweekskoalle foar Underwizeressen
  - Pier Pander (1864–1919), byldhouwer
  - A.A. Verdenius (7 maart 1876 - Arnhim 18 oktober 1950), auteur
  - Thijs Rinsema (18 juny 1877 – Smellingerlân, 1 maart 1947), keunstner en skuonmakker
  - S.H. de Roos (14 septimber 1877 - Haarlim, 3 april 1962), letterûntwerper, boekfersoarger en keunstner
  - Evert Rinsema (1880-?), dichter en skuonmakker, broer fan Thijs Rinsema
  - Fedde Schurer (25 july 1898 - It Hearrenfean 19 maart 1968), Frysk dichter
  - Sieuwert Bruins Slot (8 jannewaris 1906 - Haarlim, 4 april 1972), Nederlânsk politikus (ARP) en haadredakteur fan deiblêd Trouw
  - Gerben Sonderman (29 desimber 1908 — Hagestown, Maryland, Feriene Steaten, 20 oktober 1955),testpiloat by Fokker, persoanlik fleaner fan prins Bernhard
  - Sjoerd Leiker (28 maaie 1914 – Hoarn 15 desimber 1988), auteur
  - Ellen de Thouars (11 april 1915 – Amsterdam, 14 july 1997), aktrise
  - Jan Frearks van der Bij (4 novimber 1922 - 5 maart 2013), keunstner
  - Harry Kuitert (11 novimber 1924), Nederlânsk teolooch
  - Klaas de Jong Ozn. (27 febrewaris 1926 - 28 febrewaris 2011), steatssiktaris Underwiis en Wittenskippen (1978-1981)
  - Jan Lammers (30 septimber 1926 - 1 septimber 2011), sprinter
  - Willem Velema, (15 novimber 1929 - 18 april 2019), heechlearaar, predikant en teolooch
  - Reinder van der Leest (29 juny 1933), auteur
  - Anne Woudwijk (11 maaie 1952), byldhouwer
  - Auke Herrema (16 desimber 1956), yllustrator, cartoonist
  - Gerrit Hiemstra (19 augustus 1961), waarman by it NOS Sjoernaal
  - Jaap Paauwe (17 april 1963), fuotballer
  - Klaas Kielstra, 1963, politikus
  - Johan Leutscher (26 july 1964), Frysk roeier
  - Barbara van Beukering, 7 septimber 1966, sjoernaliste
  - Jack de Vries (25 july 1968), steatssekretaris
  - Laura Vlasblom (8 oktober 1968), sjongster (û.o. Kinderen voor Kinderen, Frizzle Sizzle)
  - Arjan Hut (19 jannewaris 1976), stedsdichter
  - Youssef Idilbi (7 maaie 1976 - 15 maaie 2008), akteur
  - Mads Wittermans (22 jannewaris 1977), akteur
  - Wim Stroetinga (23 maaie 1985), hurdfytser
  - Tim Douwsma - (4 novimber 1987), sjonger
  - Iris Kroes - (11 novimber 1992) winnares The Voice Of Holland 2012.
  Sjoch ek[bewurkje seksje | boarne bewurkje]
  Keppeling om utens[bewurkje seksje | boarne bewurkje]
  Boarnen, noaten en/as referinsjes: |
  
  