text: Mitselwier
  
  
  Gemeente | Noardeast-Fryslân | ||||
  Ynwennertal (2017) | 908 | ||||
  Webstee | www.mitselwier.nl |
  Mitselwier is in doarp dat sûnt 2019 yn de gemeente Noardeast-Fryslân leit, dêrfoar lei it yn de gemeente Dongeradiel. It doarp hat lang it haadplak west fan sawol de gritenij as gemeente East-Dongeradiel. It doarp hat no sa'n 900 ynwenners. Dat betsjut dat it plak oars as oare doarpen yn Dongeradiel twadde helte de 20e iuw grutter wurden is. Ek yn Mitselwier is de terp net geef mear. Oan de wei nei Nijewier leit in hûsterpke út 12e/13e iuw.
  Der is yn Mitselwier in protte dien om it doarp yn âlde steat te hâlden. De doarpsfernijing yn it begjin fan de jierren santich, krige ek fan bûten Fryslân omtinken. Dat hie benammen te krijen mei it opknappen fan de Tsjerkebuorren, in stik as wat steechjes om de tsjerke midden op de terp hinne.
  Ynhâld
  Namme[bewurkje seksje | boarne bewurkje]
  It doarp komt yn 1417 foar yn in tekst as tho Mitzlawere. It earste part fan dy namme giet wierskynlik werom op de manljusnamme Matsila, dêr't de bestjutting 'bewarplak' yn sit. 'Wier' hat as grûnslach it wurd 'werf'. Hjoed-de-dei is in wier synonym foar 'terp'[1]. Yn de rin fan de tiid waard it doarp ek Matsilawier, Metzlawier en Mijtslawier en noch mear farianten oantsjut.
  Tsjerken[bewurkje seksje | boarne bewurkje]
  - De Wikipedy hat ek in side Doarpstsjerke (Mitselwier).
  De Doarpstsjerke is yn 1776 boud. Hy kaam yn 't plak fan in eardere tsjerke út wierskynlik de 13e iuw. J. Stellingwerf syn tekening út 1722 lit in tsjerke sjen mei in mânske sealtektoer. By de restauraasje yn 1970 binne oerbliuwsels fan midsiuwske flieren oan it ljocht kaam. De toer is yn 1925 alris restaurearre.
  Yn de bûtenmuorre fan it koar is in tinkstien oanbrocht dy't seit fan hoe heech it wetter stien hat by de Alderheljenfloed fan 1570. Dêr binne doe 1.800 minsken by omkommen yn de Dongeradielen.
  It oargel is yn 1819 boud troch J.R. Radersma en L. van Dam & Sn. It hat in skoft yn Spannum stien. Yn 1852 is it nei Mitselwier oerbrocht. Yn 1986 hawwe Mense Ruiter Orgelmakers it werombrocht sa as it foar Spannum boud wie.
  Yn de tsjerke leze grêfstiennen foar Focke fan Ropta, Worp fan Ropta (1504) en Wick fan Abinga, Christoffel fan Sternsee (†1560) en Cunera fan Ropta (†1555). Op it tsjerkhôf leit Rintie fan Aytta, de broer fan steatsman Viglius fan Aytta, mei syn frou. Rintie fan Aytta hat fan 1552 oant 1570 grytman west fan Eastdongeradiel.[2]
  Yn 2015 en 2016 waard de tsjerke ferboud en restaurearre nei't hy ferkocht wie troch de tsjerklike gemeente oan de Stichting Doarpstsjerke. De tsjerke waard in multyfunksjoneel mienskipshûs, mar bliuwt ek beskikber bliuwt foar spesjale tsjinsten by gelegenheid fan houliken, begraffenissen en betinkingen.
  States[bewurkje seksje | boarne bewurkje]
  De wichtichste state fan Mitselwier wie Ropta of Ropperda, dat al yn de 13e iuw neamd wurdt. De Ropta's wie in machtich slachte. De Ropta's dy't it measte namme makke hawwe, wiene Worp fan Ropta († 1302) en Worp fan Ropta (* 1505 - † 1551).
  Oan de súdkant fan de tsjerke lei de state Wibalda. Yn de Tegenwoordige Staat van Friesland wurdt de tún en it hûs fan Wibalda-state neamd. Direkt eastlik fan 'e tsjerke, mei in grêft rûnom, lei Jaarsmastate, yn de 18e iuw werneamd ta Uniastate. Fan dy states, dêr't neat fan oer is, wurdt oannaam dat it stinzen west hawwe; fan de neikommende states is dat net wis.
  Noardeastlik fan it doarp lei Fridhuistrastate, dat lykwols ta de himrik fan Moarre hearde, op in lege hichte (pleatslik bekend as 'it âld heech') mei in, diels noch besteande, greft omjûn. Fan Fridhuistra rûn in reed dy't oansluet op De Singel. It terpke wurdt beskôge as archeologysk tige wichtich en hat de status fan beskerme terrein.[3]
  De gefolgen fan de Alderheljenfloed[bewurkje seksje | boarne bewurkje]
  De Alderheljenfloed fan 1570 hat grutte gefolgen foar East-Dongeradiel hân. Der giet in ferhaal dat der net sa fier fan Mitselwier in kabbeljau fongen waard. De gritenijsiktaris, Arend Boymer, soarge der foar dat de fisk oanbean waard oan steedhâlder Willem Loadewyk. Dy waard lykwols earst yn 1584 steedhâlder fan Fryslân, dat it ferhaal doocht net hielendal.
  Yn 1592 waard der risselwaasjes makke. Der kaam in nije seedyk en der waard ek noch in stik lân ynpoldere yn it noarden fan Eastdongeradiel: de Eanjumer- en Ljussenserpolder. Deputearre Steaten joegen Ernst fan Aylva it tafersjoch dêr oer.
  It âlde gemeentehûs[bewurkje seksje | boarne bewurkje]
  Yn earder tiden hâlde de gritenij har gearkomsten yn in herberch; yn Mitselwier stie dy herberch op it plak fan it lettere gemeentehûs oan de Balthasar Beckersrtjitte. Yn 1837 waard de herberch oankocht troch de gritenij, it waard doe noch wol in skoft ferhierd as herberch.
  Yn 1876 wie it gemeentebestjoer fan betinken dat it tiid waard dat der in nij gemeentehûs komme moast. It âlde rjochthûs waard ôfbrutsen. Op 20 febrewaris 1877 waard de earste gearkomste hâlden yn it nije gemeentehûs ûnder lieding fan boargemaster Sybrand Witteveen. In part fan it gemeentehûs hat doe noch oant 1909 yn gebrûk west as herberch.
  It stasjon[bewurkje seksje | boarne bewurkje]
  De ferbining mei Nijewier wie lange tiid in kuierpaad troch it fjild; earst yn 1876 waard der in ferhurde dyk oanlein. Meidat it Dokkumer Lokaeltsje op 1 oktober 1901 oant Mitselwier trochlutsen waard, krige dy strjitte yn de beboude kom al gau de namme Stasjonswei. Lang is it spoar net brûkt: op 30 juny 1936 ried de lêste reizgerstrein tusken Dokkum en Mitselwier. It spoar tusken Eanjum en Dokkum is yn 'e Twadde Wrâldkriich opbrutsen. Oan de westkant fan it doarp leit al noch in stik fan de eardere spoardyk, mei it âlde stasjon dat no brûkt wurdt as wenhûs.
  Kristlik ûnderwiis[bewurkje seksje | boarne bewurkje]
  Op 22 maart 1922 krige Mitselwier in Kristlike legere skoalle. Foar dy datum wienen de bern foar kristlik ûnderwiis oanwiisd op de skoallen yn Nijewier en Easternijtsjerk. Yn 1978 kaam der op it stee fan de âlde skoalle in nijenien. Yn 1985 waarden de beukerskoalle en de legere skoalle gearfoege ta in basisskoalle dy't de namme 'De Rank' krige.[4]
  Mienskip[bewurkje seksje | boarne bewurkje]
  Under de feriening foar Doarpsbelang falle ek de Werynrjochtingkommisje, de Grienkommisje, it Iiskomitee, de Aldjierskommisje en de Braderykommisje. 'De Rank' is de basisskoalle en 'De Pikestjelp' it pjutteboartersplak. Buorljuhelp Mitselwier-Nijewier-Wetsens is in tsjinst foar buorljuhelp. Oan de Stasjonswei stiet fersoargingshûs 'De Skûle'.
  Yn 1978, 1993 en 1997 (skoalreüny) en 2008 wie in doarpsreüny. By it lêste barren is ek in fotoboek útbrocht oer Ald en Nij Mitselwier.
  Ferienings[bewurkje seksje | boarne bewurkje]
  - De Wierklank - sjongen
  - Metslawjisters - jongerein[5]
  - Fuotbalferiening Ropta Boys
  - Tennisferiening Mitselwier - tennis
  - OVMNW - ûndernimmers
  Befolking[bewurkje seksje | boarne bewurkje]
  Strjitten[bewurkje seksje | boarne bewurkje]
  - Balthasar Bekkerstrjitte - Balthasar Bekker wie predikant en teolooch, in bestrider fan byleauwe en ien fan de foarrinders fan de Ferljochting.
  - Julianastrjitte - keninginne Juliana fan Nederlân.
  - Master Fan Loanstrjitte - Jimke fan Loan wie in Frysksinnich ûnderwizer
  - De Oerslach - strjitte tichteby it eardere haventsje
  - De Pelfinne' - Justjes westlik fan de brêge, oan de súdlike ouwer fan de Súdie lei de (Pelfinne)burch of Pelfinne, dêr't lywols fierders neat oer bekend is, dat neffens it floreenkohier fan 1768 ta de eigners fan Roptastate hearde.
  - Reidswâl - Reidswâl is in buorskip eastlik fan Mitselwier oan de Suderie en de Moarster Feart.
  - Roptawei - buorskip Ropta tusken Mitselwier, Easternijtsjerk en Ljussens, neamd nei de eardere Roptastate.
  - Sânewei - dyk fan Ropta nei Ljussens.
  - Singel - in Singel is in âlde namme foar in paad mei beammen, hjir dy fan Bosmanhûs .
  - Skipfearsein - wei nei de ein fan de skipfeart, der't it haventsje wie.
  - Skûlestrjitte - nei fersoargingshûs de Skûle.
  - It Skûtsje - frachtskip Skûtsje.
  - De Snikke - fartúch Snikke.
  - Stasjonswei - meidat it Dokkumer Lokaeltsje op 1 oktober 1901 oant Mitselwier trochlutsen waard, krige dizze strjitte yn de beboude kom al gau de namme Stasjonswei.
  - Tsjerkebuorren - huzen by de tsjerke.
  - Túnstrjitte -
  - Wilhelminastrjitte - keninginne Wilhelmina fan Nederlân.
  Ferskaat[bewurkje seksje | boarne bewurkje]
  - Eartiids wie der in Ielreagerkoloanje yn it doarp yn de beammen fan de singel om de pleats 'Reigershof'.
  - Tilburch hat in Metslawierstraat.
  Sjoch ek[bewurkje seksje | boarne bewurkje]
  Boarnen, noaten en/as referinsjes: |
  
  