text: Ljussens
  
  
  Gemeente | Dongeradiel | ||||
  Ynwennertal (2007) | 387 | ||||
  Webstee | [] |
  Ljussens is in doarp dat sûnt 2019 yn de gemeente Noardeast-Fryslân leit, dêrfoar lei it yn de gemeente Dongeradiel. Ljussens hat sa'n 400 ynwenners. De namme Ljussens kin ferklearre wurdt as it hiem fan Lioed of Liud.
  Opfallend is dat de terp fan Ljussens eastlik fan de tsjerke leit. De namme fan it hege stee wie Huickwert, letter troch de Ljussemers ferbastere ta 'Hoek en Wâd'. De kaart fan Schotanus lit sjen dat dy begjin 18e iuw al net mear beboud wie. Deselde Schotanus skriuwt ein 17e iuw ek: "plag de mond van de Paesens eertijds zo wijd en diep te zijn, dat men met carvielen en de andere grote schepen tot Lioessens kon invaren".
  Ljussens wurdt neamd yn in brief fan de Utertske biskop David út 1480. Hy jout dêryn Hear en Master Botto, pastoar fan Eanjum en Johan, pastoar fan Ljussens, it foech om in útspraak oer in skeel te dwaan. Neffens de Tegenwoordige Staat van Friesland út 1786 moat de tsjerke fan Ljussens ûntstien wêze nei dat skeel tusken de hege hearen fan Easternijtsjerk en Ljussens. De Ljussemers besleaten doe om harren los te meitsjen fan it memmedoarp Easternijtsjerk.
  Tusken Moarre en Ljussens is sa'n 500 meter. It jout in dúdlik ferskil tusken it legere greidelân yn Moarre en it hegere boulân yn Ljussens.
  Ynhâld
  De tsjerke[bewurkje seksje | boarne bewurkje]
  - De Wikipedy hat ek in side Herfoarme tsjerke (Ljussens).
  Yn de toer sit noch dowestiennen mitselwurk út de 12e iuw. It 13e-iuwske part fan de tsjerke is noch it bêste te besjen oan de noardkant. Yn de 15e iuw is de tsjerke ferbrede en ferhege yn goatyske foarm. De klok mei ôfbylden fan Sint Petrus en Sint Catherina is fan 1498.
  De grifformearde tsjerke[bewurkje seksje | boarne bewurkje]
  - De Wikipedy hat ek in side Grifformearde tsjerke (Ljussens).
  De tsjerke sa as dy der no stiet is fan 1927. De arsjitekt wie Ane Nauta. De grifformearde gemeente is stifte yn 1851. It wie de ienige ôfskieden tsjerke yn East-Dongeradiel. Hoewol't der in protte minsken yn de Dongeradielen wienen dy't sympatyk tsjinoer de Ofskieding stienen, wie harren de stap dochs te grut. It grutte brek is dan ek kommen mei de Doleânsje nei 1886. It oargel út 1876 is makke troch Lodewijk Ypma en yn 1932 yn de tsjerke set. It stie earder yn de Sint-Martinustsjerke fan Boalsert.
  States[bewurkje seksje | boarne bewurkje]
  Fan Ljussens wurde yn de 15e iuw twa states neamd. Gerroltsma lei op it plak dêr't de Dyksterwei einiget, oan de âld seedyk. Dijkstera lei ek oan dy seedyk, op de grins fan de himrikken fan Eanjum en Ljussens. Op beide plakken stiet Anno 2010 in kop-hals-romppleats.
  Yndustrieële monuminten[bewurkje seksje | boarne bewurkje]
  Mienskip[bewurkje seksje | boarne bewurkje]
  Der is ien skoalle: De Griffel. Yn it doarp stiet kafee 'De Bûnte Bok'.
  Ferienings[bewurkje seksje | boarne bewurkje]
  - Mei nocht foar't ljocht - toaniel
  - Advendo Moarre/Ljussens- fanfare
  Befolking[bewurkje seksje | boarne bewurkje]
  Ferskaat[bewurkje seksje | boarne bewurkje]
  - De balke yn it doarpswapen stelt de dyk troch it doarp foar. De klavers komme fan it boerewapen fan Kornelis Folkerts, de foarfaar fan in hiel soad Ljussemer famyljes. De kaai is it symboal fan de tsjerkepatroan, de Hillige Petrus.
  - De Skotske skriuwster Kate Ashton dy't it boek 'Teatske Alzum har wrâld' skreaun hat hjir en yn Moarre in tiid taholden.
  - Skriuwer Anders Rozendal (*27 augustus 1946) hat ek in skoft yn Ljussens wenne.
  - Mei Ald en Nij 2007/2008 kaam it doarp yn't nijs doe't jongelju aaien en blauwe farve smieten tsjin it hûs fan in ynwenster fan it doarp.
  - Liepke Scheepstra, fersetsstrider yn de Twadde Wrâldkriich waard berne yn Ljussens.
  Strjitten[bewurkje seksje | boarne bewurkje]
  Alddyk, De Kamp, Doarpsstrjitte, Dyksterwei, Garewei, Grytsjewei, Hoek en Waad, Masterspaad, Moarsterwei, Mûnehiem, Mûnewei, Reinsleat, Siniastrjitte, Tsjerkepaed.
  Sjoch ek[bewurkje seksje | boarne bewurkje]
  Mear ynformaasje oer Ljussens is ek te finen ûnder Moarre.