title: ΠΡΩΤΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΞΕΤΑΣΗ ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΠΛΕΥΡΑΣ ΣΤΗ ΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

eurovoc_concepts:
EU act
EU policy
European integration
cultural policy
culture

text: ΕΓΠΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ Βρυξέλλες, 17. 04. 1996 COM(96) 160 τελικό ΠΡΩΤΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΕΕΤΑΣΗ ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΠΛΕΥΡΑΣ ΣΤΗ ΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ (υποβλεθείσα από την Επιτροπή) ΓΕΝΙΚΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ της συνθήκης Στο προοίμιο στις 7 Φεβρουαρίου -προχωρήσουν σε ενα νεο στάδιο άρχισε με τη δημιουργία ένωση των λαών της Ευρώττης γ ια την Ευρωτταΐκή Ενωση,του υπεγράφη στοΜάαστριχτ 1992, τα Υψηλά Συ φαλλό με να Μέρη εκφράζουν την αττόφασή τους "να ττρος την ευρωτταΐκή ολοκλήρωση ττου στενότερη της διαδικασίας των Ευρωττα'ίκων Κοινοτήτων. ττρος μ ια ολοένα. ". βούληση να εμπλακούν όλο και -περισσότερο Η διακηρυγμένη δ ι α δ ι κ α σ ία της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης μεταφράζεται ευρωπαϊκής εισαγωγή πολιτιστικά νέων τομέων στο πεδίο αρμοδιοτήτων δ η μ ό σ ια υγεία, ι ας ("θεσπίζεται προστασία ι θαγενε θέματα, στην πράξη με τη θέσπιση οι λαοί της Ευρώττης στη της ρητή ι θ α γ ε νε ta τ ης Ενωσης"), και με την (εκπαίδευση, της Κοινότητας νέοι, των καταναλωτών κ. α). Η ευρωπαϊκή ολοκλήρωση, οι κυριότεροι με τις οικονομικές επί διευρυμένης αίσθημα; του ανήκε ιν στην Ευρωπαϊκή Ενωση, με παράλληλο σεβασμό της των παραδόσεων που έχουν σημασία. Me σα από αυτό το πρίσμα είναι της οποίας συνδέονται , καλείται συνεπώς να τους πολίτες και εμπορικίς βάσεως, να εμπλέξει δραστηριότητες περαιτέρω ο ρόλος της πολιτιστικής και των εθνικών και τοπικών παράγοντες πολιτισμών ευνόητος ιστορικά εμπεδωθεί το πολυμορφίας ιδιαίτερη δράσης. και να ενισχύσει Μεταξύ των αλλαγών που εισάγονται σχέση με τον πολιτισμό αναφέρονται οι εξής: με τη συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ενωση και έχουν -το άρθρο 3 π α ρ. ο) τ ης ΕΚ, όπου μ ε τ α ξύ των διαφόρων Koινότητας επίπεδου,καθώς και (η) ανάπτυξη αναγράφεται σε μία π α ι δ ε ία και κ α τ ά ρ τ ι ση ισμών των κρατών των πολιτ "συμβολή στόχων της δράσης μελών", της υψηλού - το άρθρο 92 παρ. 3 εδ. δ) της ΕΚ, όπου θεωρούνται αγορά "ο ι εν ισχύσεις πολι τιστι κ ης κληρονομιάς, ανταγωνισμού για την προώθηση στην Κ ο ι ν ό τ η τα σε βαθμό αντίθετο του πολιτ ισμού και της διατήρησης εφόσον δεν άλλο ιών ου ν τους όρους συναλλαγών με την κοι νή της και με το κοινό συμφέρον", ότι συμβιβάζονται - ο τίτλος Χάρθρο 128 της ΕΚ ο οποίος παρεχε δράσεων δράσεις και περίφερε ενθάρρυνσης των κρατών μελών σε συγκεκριμένους που προορίζονται ιακή πολυμορφία και τονίζοντας ι ειδική να στηρίξουν βάση γ ια την υλοποίηση και να συμπληρώσουν ι την των τις εθνική κληρονομιά. τομείς, χωρίς να παράβλεπε την κοινή πολιτιστική Η θέσπιση μέσω της συνθήκης γ ια π ο λ ι τ ι σ τ ι κά θέματα υπογραμίζε τομέα αυτό αποκτά δ ρ α σ τ η ρ ι ό τ η τ ας τ ης Κ ο ι ν ό τ η τ α ς. διαρκή χαρακτήρα για την Ευρωπαϊκή Ενωση μ ι ας ε ιδικής νομικής ι το γεγονός ότι στο εξής η κοινοτική και αποτελε ι αναγνωρισμένο βάσης δράση στον της κλάδο 1. Το άρθρο 128 της συνθήκης γ ια την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, όπως τροποποιήθηκε από τη συνθήκη γ ια την Ευρωπαϊκή Ενωση IX άρθρο 128 της συνθήκης ΕΚ αποτέλεσε αντικείμενο της ανακοίνωσης ι ο της Ευρωπαϊκής Ο τίτλος στο πλαίσιο Συμβού) Ευρωπαϊκής Κοι νότητας πλαίσιο "Καλειδοσκόπιο" για το βιβλίο γ ια τη θέσπιση ανάλυσης και το της Επιτροπής Ενωσης (COM(94) 356 τ ης 27. 07. 1994) : "Η δράση της στον π ο λ ι τ ι σ τ ι κό τομέα". Η ανακοίνωση αυτή α π ο τ ε λε σε το το προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο απο την Επιτροπή προγραμμάτων λεπτομερούς δράσης, τριών και πολιτιστικές για τις καλλιτεχνικές δραστηριότητες, και την ανάγνωση και το "Raphaël" γ ια την πολιτιστική το "Ariane" κληρονομιά. Στην ανακοίνωση αυτή εξετάστηκαν: 1/ οι στόχοι της πολιτιστικής πολιτισμών των κρατών μελών με σεβασμό της εθνικής και περιφερειακής τους και ταυτόχρονη προβολή της κοινής πολιτιστικής ευρωπαϊκής πολιτιστικής χώρες και τους διεθνείς η συμβολή στην ανάπτυξη των πολυμορφίας κληρονομιάς, η ενθάρρυνση της τρίτες δημιουργίας, η πολιτιστική δράσης, και ειδικότερα συνεργασία με τ ις οργανισμούς, 2/ο ι τόμε (ς παρέμβασης: γνώση και διάδοση του πολιτισμού ευρωπαϊκών λαών, δ ι ατή ρήση της πολιτ α ν τ α λ λ α γ έ ς, η κ α λ λ ι τ ε χ ν ι κή και λ ο γ ο τ ε χ ν ι κή ιστ ικής κληρονομιάς,ο δημιουργία, και της ιστορίας ιστ ι πολιτ των ικές παρέμβασης της συνεργασίας της Κοινότητας: με βάση τ ις αρχές η παρέμβαση συνίσταται και συμπληρωματικότητας, να χ ρ η σ ι μ ο π ο ι η θ εί ως νομική βάση μεταξύ των κρατών μελών στους εκάστοτε της 3/ οι λεπτομέρειες σε μέτρα επικουρικότητας τομείς ενθάρρυνσης για παρέμβασης. Ίο άρθρο 128 δεν μπορεί ενέργειες εναρμόνισης των νομοθετικών διατάξεων των κρατών μελών. Πρέπει να τονιστεί ότι η διάταξη αυτή που ε ισάγεται με τη συνθήκη γ ια την Ευρωπαϊκή Ενωση ουδόλως επηρεάζει τις βάσεις επί των οποίων λαμβάνονται υπόψη ορισμένες πράξεις νομοθετικής περιλαμβάνουν κάποια πολιτιστική διάσταση ή έχουν επίπτωση στον πολιτιστικό τομέα. Συνεπώς, δεν επηρεάζεται η ικανότητα της Κοινότητας να συνεχίσει και να εμβαθύνει τη δράση της ι η Συνθήκη. Η συνθήκη γ ια την Ευρωπαϊκή δυνάμε ι των αποστολών που της ανάθετε στην Κοινότητα- δεν της αφαίρεσε. Κ Ενωση ανέθεσε συμπληρωματικές αρμοδιότητες στο συνθήκη, με το άρθρο 128 παράγραφος 4, διευκρινίζει εξής να λαμβάνε ι υπόψη την π ο λ ι τ ι σ τ ι κή διάσταση κατά την εφαρμογή άλλων π ο λ ι τ ι κ ών ή δράσεων. εναρμόνισης που αποβλέπουν σε άλλους στόχους αλλά ότι η Κοινότητα πρέπει 4/η δ ιαδ ικασίαλήψης (συναπόφαση) και πρόβλεπε Συμβούλιο αποφασίζει αποφάσεων ει να ι ε κ ε ι ν η π ου αναφέρεται ι διαβουλευσε ις με την επιτοπή των περίφερε με ομοφωνία καθ' όλη τη διάρκεια αυτής της στο άρθρο 189 Β ιών. Το διαδικασίας. 2. Η εξέταση των πολιτιστικών πτυχών (άρθρο 128 παρ. 4) Η παράγραφος 4 του άρθρου 128 ορίζει πολιτιστικές συνθήκης". τις πτυχές όταν αναλαμβάνει δράση δυνάμει άλλων διατάξεων της παρούσας ότι "η Ko ι νότητα λαμβάνε ι υπόψη της για ουσιώδους σημασίας διάταξη που εισήχθη στη συνθήκη από ταΥψηλά Ιίρόκειται Συμβάλλομε να Μέρη και ερμηνεύει τη βούληση τους να θέσουν τον Πολιτισμό με ταξύ των μεγάλων στόχων της Ενωσης. Ε διάταξη αυτή εκφράζει συγκεκριμένα την υποχρέωση στόχο σε όλες τ ις πλευρές της Κοινότητας να λαμβάνει υπόψη της τον πολιτιστικό των "πολι τ ιστ ικών πτυχών", της δράσης της. Ίο άρθρο 128 παρ. 4, με την εξέταση δε εφόσον οι καθ ιστά αυτή την υποχρέωση αναγκαιότητα, πολιτιστικές πτυχές παραμένουν σε πολύ μεγάλο βαθμό στην αρμοδιότητα των κρατών μελών και τα κράτη μέλη έχουν τη δυνατότητα να καθορίζουν τους στόχους τους και την πολιτική τους στα θέματα αυτά. ακόμα περισσότερο Με τον τρόπο αυτό, το άρθρο 128 παρ. 4απαιτεί ακόμα περισσότερο από τον κο ι νοτικό κάποιο νομοθέτη να συμβιβάζει τους διάφορους στόχους της συνθήκης όταν θεσπίζει μέτρο. Βέβαια, η απαίτηση αυτή εφαρμοζόταν καθ' όλη τη διάρκεια ης ιστορίας της Κοι νότητας και λαμβάνονταν διαφορές κατά τη θέσπιση υπόψη οι πολιτισμικές κοινοτικών πράξεων, όπως π. χ. κατά τη θεμελίωση κοινών πολιτικών ή κατά τη σύσταση της εν ιαίας αγοράς. Ομως, με την έναρξη ισχύος της συνθήκης γ ια και τη λειτουργία την Ευρωπαϊκή Ενωση η απαίτηση αυτή γίνεται πράξεις τ ις νομοθετικές όσο και γ ια τις κοινές πολιτικές. υποχρεωτική και συστηματική τόσο για χαρακτήρας και οι επιπτώσεις ι κ ες που ανοίγονται η Επιτροπή στην κατάρτιση είχε της Κοινότητας, ότι θαπροβεί Γ ια να ε κ τ ι μ η θ εί ο ρεαλιστικός άρθρου 128 παρ. 4, καθώς και οι προοπτ δράσης πολιτιστικής ανακοίνωση προαναφερόμενη πολιτ ιστ δ ιαβιβαστε Εξάλλου, η Επιτροπή μέτραπου τον καθορισμό πολιτιστικό και την εφαρμογή τομέα. θα παρέχουν τη δυνατότητα ί στο Ko ι νοβούλιο, ική δ ιάσταση τω ν κοινοτ ικώ ν π ο λ ι τ ι κ ώ ν, και ό τι η εν λόγω έκθεση το Συμβούλιο είχε επίσης ανακοινώσει και την επιτροπή ότι θα τεθούν σε εφαρμογή ε ισαγωγής των πολιτιστικών απαιτήσεων πολι τ ικώ ν που επηρεάζουν των κοινοτικών έκθεσης σχετικά του των διατάξεων της γ ι α την ανάπτυξη ι στην εξάγγειλε με την θα ιών. εσωτερικά κατά τον των περίφερε Ηπαρούσα έκθεση συνεπώς δεν αφορά τις πολιτιστικές την Ko ι ν ό τη τα δυνάμε (καλλιτεχνικές "Ariane" (β ι βλ ί ο και ανάγνωση) και το πρόγραμμα που εξετάζονται ι του άρθρου 128, δηλαδή από τα Οργανα. ι ς) που άρχισε εκδήλωσε δράσε ις που διεξήχθηκαν από "Κάλε ι δ ο σ κ ό π ι ο" να ι σ χ ύ ει τον Μάρτιο του 1996, το πρόγραμμα κληρονομιά) "Raphaël" (πολ ι τ ι στ ι κή το πρόγραμμα 3. Μ ε θ ο δ ο λ ο γ ι κή προσέγγιση της έκθεσης ως προς το άρθρο 128 παρ. 4 έκθεσης κοινοτικές να λαμβάνουν υπόψη τις πολιτιστικές του τρόπου με τον οποίο οι διάφορες Η εξέταση έχουν λάβε ι ή εξακολουθούν -αποτελεί της παρούσας εννοιαΠολιτισμός. Η ε ν ν ο ι α Π ο λ ι τ ι σ μ ός ε ί ν αι έννοιαχωρίς διάφερε Μπορ ε ί να αφορά τ ι ς Καλές Τ έ χ ν ε ς, τη Λ ο γ ο τ ε χ ν ία α λ λά το ίδιο καλά μπορ ε ί να μ ι ας επεκτείνεται κ ο ι ν ω ν ί ας που επιτρέπουν πολιτικές πτυχές - το θέμα στην που εποχή. ώστε να καλύψει το σύνολο των γνώσεων και των χαρακτηριστικών του ορισμού που δίνεται σταθερό περιεχόμενο με την κάθε σχολή σκέψης, την κάθε κοινωνία, φυσικά συνάρτηση να κατανόησε ι ανάλογα την κάθε σε αυτήν πράξεις κόσμο. ι τον και Ο καλλι τ ε χ ν ι κ ός χώρος ί η συν ιστάμενη κυρίαρχε ερμηνεία ευρίσκουμε Συνέδριο της Unesco γ ια τ ις πολιτιστικές των δ ι α κ ρ ι τ ι κ ών χαρακτηριστικών, συναισθηματικών, που χαρακτηρίζουν 1982). στον ορισμό ε ί ν α ι, κατά τον F. Braudel, "ο χώρος π ο λ ι τ ι σ τ ι κ ών χαρακτηρ ορισμένων εντός οποίου ιστ ικών". Παρόμο ι α του Π ο λ ι τ ι σ μ ού όπως εδόθη κατά το Παγκόσμιο το σύνολο και υλικών, π ν ε υ μ α τ ι κ ών και (Μεξικό, f/μια κοινών ική ομάδα" πολιτικές: ψυχικών μ ια κοινωνία "Οπολιτισμός είναι του έκθεσης, δεδομένου της παρούσας οικοδόμησης, οι να θεωρηθούν ως έκφραση και έργο πολιτιστικού Το εύρος αυτού του ορισμού κάνει σαφείς τις δυσκολίες την κατάρτιση της ευρωπαϊκής μπορούν "πολιτ συμβατικά τέχνη, λογοτεχνία συμμετέχουν ικές πτυχές" περιοριστούν ονομάζουμε κ. α), τότε κινδυνεύουν στη δ ι α μ ό ρ φ ω ση του'πολιτισμού. ίδιες ιστ κατά που αντιμετωπίστηκαν ότι επ' αυτής της βάσης, το σύνολο πράξεις χαρακτήρα. Αν τι θ ε τα, αν οι ι κάπου ζωντανή ι που σοβαρές παράμετρο "πολ ι τ ι στ ι κή πολ ι τ ι κή" (πολ ι τ ι σ τ ι κή κληρονομιά, οι συνθήκες και όλες οι παράγωγες μόνο στα π α ρ α δ ο σ ι α κά τους συστατ να παραληφθούν Ε κ τ ι μώ ' τ ας ό τι δ εν ε ί ν αι στη δ ι και ο δ ο σία των οργάνων καθορισμό εξαντλητική,ακολουθεί α ν α ζ η τά την απάντηση πραγματιστική στα ακόλουθα του περιεχομένου της έννοιας ερωτήματα: "πολιτισμός", πορεία και μέσα στα όριααυτής η έκθεση αυτή, κάθε άλλο παρά πορείας της να προβαίνουν στον -Ποιε'ς εΓναι οι πράξεις και ο ι πολιτικές της Κοινότητας που αντιμετώπισαν και αντιμετωπίζουν πολιτιστικά θέματα, που είχαν και μπορεί να έχουν επίπτωση στους πολ ι τι στ ι κο υ ς τόμε ίς, που έχουν απόκτησε ι π ο λ ι τ ι σ τ ι κή διάσταση; -Πώς επετεύχθη επιδιωκόμενων ελήφθησαν υπόψη οι πολιτιστικές σε αυτές τις πράξε ι ς ή πολιτικές ο συμβιβασμός μεταξύ των στόχων και των στόχων πολιτ ιστ ικου χαρακτήρα; Σε ποιο βαθμό πτυχές; - Οι κατευθύνσεις και οι αποφάσεις που χαράχθηκαν σε κοινοτικό επίπεδο εδραίωσαν, επηρέασαν, αποδυνάμωσαν τις κατευθύνσεις και τις αποφάσεις της πολιτιστικής επίπεδο; πολιτικής που ελήφθησαν σε περιφερειακό ή εθνικό -Ποιες ε Γναι οι πολιτικές ληφθούν υπόψη οι "πολιτ ιστ ικές πτυχές"; προθεσμίες στο μέλλον που απαιτούν ε ιδικότερα να Μετά τη διαπίστωση των ανωτέρω, η παρούσα έκθεση μελετά τους τρόπους και τα μέσα ί στις νέες αποστολές που της με τα οπο ία η Ko ι ν ό τη τα μπορεί ναανταποκριθε ιστ ικό τομέα. ανατίθενται με τη συνθήκη για τη ν Ευρωπαϊκή Ενωση στον πολιτ προτείνεται Ειδικότερα υπόψη ο ι μια μέθοδος με την οποία θα λαμβάνονται πολιτιστικές πλευρές κατά την κατάρτιση των πράξεων καθώς και τον προσδιορισμό και την εφαρμογή των πολιτικών που ενδεχομένως πολιτιστικό γίνεται να έχουν επίπτωση τομέα, ενώ τηρούνται παράλληλα οι αρχές της επικουρικότητας σεβαστή η πολιτιστική των κρατών μελών. πολυμορφία στον και ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΗΕΤΑΣΗ ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΠΛΕΥΡΑΣ ΣΤΗ ΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ (άρθρο 128 παρ. 4 της συνθήκης ΕΚ) Ι. ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΕΝΙΑΙΑ ΑΓΟΡΑ - ΚΑΝΟΝΙΣΤΙΚΕΣ ΠΛΕΥΡΕΣ Κ ε φάλα ι ο Ι : ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑ ΚΑΙ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΕΣ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ Κεφάλαιο II: ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΥ Κεφάλαιο III: ΦΟΡΟΛΟΓΙΑ Κεφάλα ι ο IV: Η ΠΟΛΙΤΙΚΙΗ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΥ Κεφάλα ι ο V: ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΑΓΑΘΩΝ Κεφάλα ι ο VI: ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΕΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΕΣ ΓΕΩΡΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΓΩΓΕΣ Κεφάλα ι ο VII: Ο ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΟΙ ΑΠΟΦΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ Ε. Κ. II. ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΕΣΩΤΕΡΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΤΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ Κεφάλαιο Ι:ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ, ΣΥΝΟΧΗ ΚΑΙ ΑΡΜΟΝΙΚΗ ΤΟΠΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ 1. 2. 3. ιακά προγράμματα Περιφέρειες του στόχου 1 Περιφέρειες του στόχου 2 Περιφέρειες του στόχου 5α Πολιτισμός και περίφερε * * * Τα προγράμματα κοινοτικής πρωτοβουλίας με περιφερειακό και ο πολιτισμός Το άρθρο 10 του κανον ισμού FEDER χαρακτήρα Κεφάλαιο II: ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ, ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΙ ΠΟΡΟΙ 1. 2. Πολιτισμός, απασχόληση και κοινώνική Πολιτισμός και ανθρώπινο ι πόροι συνοχή Κεφάλαιο III : ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΡΟΗΓΜΕΝΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ 1. 2. Προηγμένες τεχνολογίες Βιομηχανία του περιεχομένου της πληροφορίας και αγορά και επικοινωνίας πληροφορίας Κεφάλαιο IV : ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΑΛΛΕΣ ΕΣΩΤΕΡΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ 1. 2. 3. 4. 5. 6. και πολιτισμός πολιτισμός Περιβάλλον και πολιτισμός Τουρισμός Ερευνα και Μικρομεσαίες Κοινωνική οικονομία και πολιτισμός Ko ινο τ ική δράση γ ι α την αδελφοποίηση Ευρώπης επιχειρήσεις δήμων και κο ινοτήτων της III. Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΤΟΝ ΟΠΤΙΚΟΑΚΟΥΣΤΙΚΟ ΤΟΜΕΑ Κεφάλαιο Ι : ΚΑΝΟΝΙ ΣΤ ΙΚΕΣ ΠΛΕΥΡΕΣ Κεφάλαιο II: ΕΝΕΡΓΕΙΕΣ ΣΤΗΡΙΗΗΣ IV. ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΕΞΩΤΕΡΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ THç ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ Κεφάλαιο Ι ΕΞΩΤΕΡΙΚΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΕΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ Κεφάλαιο II: ΕΞΩΤΕΡΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ V. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΜΕΡΟΣ I : ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΕΝΙΑΙΑ ΑΓΟΡΑ - ΚΑΝΟΝΙΣΤΙΚΕΣ ΠΛΕΥΡΕΣ στη διάπλαση Το τμήμααυτό της έκθεσης εξετάζει πτυχές του κοινοτικού τον οποίο η Κο ι ν ό τη τα συμβ ι βάζε πολιτιστικές νομικές πολιτιστικές δικαίου. Εχει στόχο νααναλί/σει τον τρόπο με της Ενωσης με τ ις ι τους γεν να αποκλίνουν από τις Συνθήκης. της οι οποίες μερικές φορές μπορεί από την εφαρμογή κατά πόσον λαμβάνονται που απορρέουν παραμέτρους, υποχρέωσεις υπόψη οι στόχους ικούς χώρο στους κυριότερους Η εξέταση αυτή αφορά κατά προτεραιότητα πολιτιστικό θεμελε ιώδε ις ε λ ε υ θ ε ρ ί ες της συνθήκης υπηρεσιών και κεφαλαίων), τα δικαιώματα ανταγωνισμού, παραγώγου ενδεχόμενος γίνει το Δ ι κ α σ τ ή ρ ιο α ν τ ι μ ε τ ώ π ι σε τις δ ι και ου και προσδιορίζεται ρόλος της νομολογίας την κυκλοφορία των πολιτιστικών τα θέματα που σχετίζονται δικαίου: του κοινοτικού τομείς (ελεύθερη δημιουργού, κυκλοφορία τη φορολογία, την πολιτική αγαθών. Εξετάζονται οι πράξεις στην κ α τ ά ρ τ ι ση αυτών των πράξεων του Δικαστηρίου. Εξάλλου, κρίθηκε σκόπιμο τις άμεσα με τον τέσσερεις προσώπων, αγαθών, του του ο να τρόπο με ποιο περιεχόμενο. μια καταγραφή των κυριοτέρων αποφάσεων ώστε να καταδειχθεί διαφορές με πολιτιστικό Σε κάθε κεφάλαιο αυτού του τμήματος αξιολογείται οι πολιτιστικές στο μέλλον θα ε ί ν αι αναγκαίο όλα τα μέτρα και οι αποφάσε του άρθρου σε ποιο βαθμό λαμβάνονται στις περιπτώσεις οι κυριότερες να ληφθούν αυτές υπόψη. Πρέπει να τονιστεί ότι έχουν ληφθεί πριν από τη ι ς που εξετάζονται υπόψη οποίες σχεδόν θέσπιση γ ια την Ευρωπαϊ κ ή Ενωση. πτυχές και υποδεικνύονται 128 όπως τροποποιήθηκε από τη συνθήκη Κεφάλα ιο Γ. ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑ ΚΑΙ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΕΣ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ Μ I I: ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΥ Κεφάλαιο Κ ε φ ά λ α ιο I I I: ΦΟΡΟΛΟΓΙΑ Κεφάλα ι ο IV: Η ΠΟΛΙΤΙΚΙΗ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΥ Κεφάλα ι ο V: ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΑΓΑΘΩΝ Κ ε φ ά λ α ιο VI: ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΕΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΕΣ ΓΕΩΡΓΙΚΕΣΠΑΡΑΓΩΓΕΣ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ Κ ε φ ά λ α ιο VII: Ο ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΟΙ ΑΠΟΦΑΣΕΙΣ ΤΟΥ Ε. Κ. ΚΕΦΑΛΑΙΟ I : ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑ ΚΑΙ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΕΣ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ της Κοινότητας Οι υπήκοοι άλλο κράτος μέλος από εκείνο δικαίωμα μισθωτή δραστηριότητας Οι επαγγελματίες του πολιτιστικού κ ο ι ν ο τ ι κ ής αρχής, διαμονής ή μη μισθωτή επιτρέπει αυτής. της ελεύθερης έχουν τη δυνατότητα όπου βρίσκεται σε κάθε κοινοτικό να δ ι α κ ι ν ο ύ ν τ αι ή να διαμένουν η μόν ι μη κατ ο ι κ ία τους. Αυτό σε το υπήκοο1 να αναζητά και να ασκεί της και αν είναι ο κλάδος δραστηριότητα, οπο ιοσδήποτε τομέα κάνουν πλήρη χρήση αυτής της θεμελιώδους κυκλοφορίας των προσώπων. 1/ Οι αρχές * Η ελεύθεοτ) κυκλοώοοία ΕΚ) των εργαζομένων μισθωτών (αοθοα48 κ. ε. TVC συνθήκησ το άρθρο 48 της συνθήκης ΕΚ, η ελεύθερη κυκλοφορία των λόγω ι θ α γ έ ν ε ι ας μεταξύ των Οπως ορίζει συνεπάγεται την κατάργηση κάθε διακρίσεως των κρατών μελών, όσον αφορά την απασχόληση, εργασίας. την αμοιβή και τους άλλους εργαζομένων εργαζομένων όρους Ε ν τ ο ύ τ ο ι ς, ε ί ν αι δυνατοί δημοσίας διατήρησε 48 π α ρ. 4). ορισμένο και δημοσίας ασφαλείας ι κάποια επιφύλαξη ως προς την απασχόληση υγείας, και επί πλέον, ο νομοθέτης στη δημόσια διοίκηση ι περιορισμοί γ ια λόγο υ ς δημοσίας τάξεως, έχει (άρθρο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων της απασχόλησης Το Δικαστήριο με την έννοια αφορά μόνο τις περιπτώσε άσκηση δημόσιας γ ε ν ι κά συμφέροντα εξουσίας" ι ς απασχόλησης στη δημόσια δ ι οίκηση και έκρινε ότι η εξαίρεση αμέσως ή εμμέσως που έχουν σκοπό να "δ ιαφυλάξουν ισμών της τοπικής που συνεπάγεται ή σε καθήκοντα του Κράτους" ή των οργαν σχετικά αυτή "την τα αυτοδιοίκησης2. είχε την ευκαιρία να αποφανθεί Μετά από τις αποφάσεις αυτές, πολλά κράτη μέλη χρειάστηκε νομοθετικές του τομέα τους ρυθμίσεις της δ η μ ό σ ι ας διοίκησης. όσον αφορά τους όρους πρόσβασης σε θέσεις να τροποποιήσουν τις απασχόλησης Οι πλέον πολιτιστικό ενδιαφερόμενοι από αυτή την ελευθέρωση τομέα, ήσαν η ραδιοτηλεόραση τομείς, και η διδασκαλία σε συνδυασμό σε δημόσια με τον ιδρύματα. * Η ε λ ε ύ θ ε ρη κυκλοφορία : το εγκατάστασηο (άρθρο 52 κ. ε. τηο συνθήκηα ΕΚ) και π ελεύθερη παοοντ) (άρθρο 59 κ. ε. τησ συνθήκη€ ΕΚ) των μη μισθωτών εργαζομένων δικαίωμα υπηρεσιών εγκατάστασης Με την ελευθερία εγκατάσταση ο ε ν δ ι α φ ε ρ ό μ ε ν ος με σκοπό Με την ελεύθερη παροχή υπηρεσιών αμοιβής αλλά χωρίς σε ένα κράτος μέλος άλλο από εκείνο στο οποίο ε ί ν αι νοείται κύρια ή δευτερεύουσα ε π α γ γ ε λ μ α τ ι κή εγκατεστημένος την άσκηση μη μισθωτών εξάλλου, νοείται δραστηριοτήτων. η απλή παροχή υπηρεσίας μόν ι μη ς ή διαρκούς αντί μορφής. ε π α γ γ ε λ μ α τ ι κή εγκατάσταση Κάβε πρδσωττο με i6ayéve ια ίνας των κρατών μελώι/ 2 Δύο αποφάσεις της 17. 12. 1980 και 26. 5. 1982 Εττιτροττή κατά Βελγίου η κυκλοφορία εργαζομένων, των μισθωτών τάξεως, δημοσίας ασφαλείας που συνδέονται,άμεσα και η ελεύθερη παροχή υπηρεσιών μπορούν να υπαχθούν σε Οπως και γ ια την ελεύθερη εγκατάστασης γ ια λ ό γ ο υς δημοσίας περιλαμβάνε ι τις δραστηριότητες δημόσιας ε ξ ο υ σ ί α ς. Το Δικαστήριο την άσκηση δημόσιας εξουσίας κάνοντας διάκριση μεταξύ της ένοιας και της έννοιας μπορ ε ί να α π ο τ έ λ ε σε ι εμπόδιο Είτε πρόκειται πρώτα να εξασφαλίσει ι θ α γ έ ν ε ι α ς. ελευθερία περιορισμούς και δεν ή έμμεσα, με την άσκηση ι από που πρόκυπτε "δραστηριότητα" στην άσκηση δημόσιας εξουσίας δεν του2. σε ένα επάγγελμα πρέπει εθνική εκάστοτε λόγω "επάγγελμα". Ετσι, η συμμετοχή στην πρόσβαση ή μη μισθωτούς,η δηλ. την απαγόρευση κάθε διάκρισης στο σύνολο νομοθεσία στενά την εξαίρεση ίση μεταχείριση, για μισθωτούς και δημοσίας ερμήνευσε υγείας, την ι με τις θ ε μ ε λ ι ώ δ ε ις α υ τ ές ελευθερίες που δεν αιτιολογούνται Ε ξ ά λ λ ο υ, ε ί ν αι ασυμβίβαστο αναγνωρίζονται αυτοί απολαύουν ε ί ν αι σε θέση να υλοποιήσουν σε σχέση με τον προβλεπόμενο περιορ λιγότερο ισοδύναμης ιστι κά από τη συνθήκη οι περιορισμοί που εφαρμόζονται από ε π ι τ α κ τ ι κ ο ύς λ ό γ ο υς γ ε ν ι κ ού συμφέροντος προστασίας στη χώρα εγκατάστασης του ενδιαφερομένου, τον επιδιωκόμενο στόχο και αν δεν ε ί ν αι σκοπό (δηλ. αν μπορούν μέτρα). να αν τ ι κατασταθούν αδιακρίτως,αν που δεν αν δεν υπερβολικές από Μεταξύ των περιορισμών απορρέουν από το γενικό ι κό γ ια τον πολιτ ιστ που δικαιολογούνται συμφέρον, το Δικαστήριο αναγνώρισε τομέα4. από αντικειμενικούς λόγους οι ορισμένες επιταγές οποίοι και 2/ Σ υ ν ο δ ε υ τ ι κά μ έ τ ρα Η ελεύθερη λειτούργησε κυκλοφορία ι πλήρως αν δεν συνοδευόταν των εργαζομένων, μισθωτών ή μη, δεν θα μπορούσε από τα ακόλουθα συμπληρωματικά να μέτρα: την α μ ο ι β α ία αναγνώριση τον συντονισμό αφορούν τον συντονισμό αφορούν r την κοινώνική την ανάληψη των δ ι π λ ω μ ά τ ω ν, των νομοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων που και την άσκηση μη μ ι σ θ ω τ ής δραστηριότητας, των νομοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων που ασφάλιση. οδηγίες αλλά αφορούν κυρίως τα ιατρικά και τα Εχουν θεσπιστεί παραϊατρικά Μεταξύ των μη ιατρικών πολλές κατά τομείς επαγγέλματα. επαγγελμάτων, ενδιαφέρουσα γ ια τον πολιτιστικό τομέα είναι της 10. 6. 19855 σχετικά - η οδηγία αφορά "τη ν αμοιβαία αναγνώριση των πτυχίων, πιστοποιητικών στον τομέα της αρχιτεκτονικής άσκησης με το επάγγελμα του δικαιώματος και ελεύθερης εγκατάστασης των αρχιτεκτόνων, και άλλων και τη θέσπιση μέτρων για τη διευκόλυνση η οποία τίτλων της υπηρεσιών". παροχής Στη συνέχεια, αντιμετώπιση εκδόθηκ(. ·ν τα κοινοτικά και θεσπίστηκε όργανα αποφάσ ι σαν να θέσουν τέρμα στην κατά περίπτωση σύστημα αναγνώρισης. Προς το σκοπό αυτό έναγενικό δύο οδηγίες: 3 Α-ηδφαση του Δικαστηρίου των Ευρωπαικύν Κοινοτήτων, υτχόθ. "Reyners" της 21. 6. 1974 Βλ. κεφάλαιο VII σελ. 24-27 5 ΕΕαριβ. L223 της 21. 08. 1985 ηπρώτη, αναγνώρισης σπουδών της 21. 12. 1988 (με ι σ χ ύ α πό 1. 1. 1991), αφορά τη θέσπιση των πτυχίων τριτοβάθμιας ε ί ν αι ί ση ή ισοδύναμη προς εκπαίδευσης τρία γ ια τα οποία η έτη, τουλάχιστον συστήματος διάρκεια η δεύτερη διάρκειας επαγγελματικής πλαίσιο εκδόθηκε στις μικρότερης ικανότητας της δευτεροβάθμιας 24. 7. 1992 (με ι σ χύ από 18. 6. 1994 αφορά των ετών και καθώς επάρκειας σπουδές πιστοποιητικά στο που εκδίδονται ικής ή ε π α γ γ ε λ μ α τ ι κ ή ς. τριών και βεβαιώσεις εκπαίδευσης,γεν Οι δυο αυτές οδηγίες και έχουν στόχο να διευκολύνουν που υπόκειται, κατοχυρωμένα στο κράτος επαγγέλματα. ισχύουν στις περιπτώσεις όπου δεν υπάρχει κατά τομέα την άσκηση κάθε επαγγελματικής υποδοχής, σε κατοχή τίτλου, δηλαδή οδηγία δραστηριότητας νομικά στα Το σύστημα αυτό βασίζεται υπάρχουν εξαιρετικά διάρκεια κάποια περίοδο μεγάλες διαφορές στην αρχή της αμοιβαίας στην κατάρτιση, ως προς το περιεχόμενο μέτρα, εμπιστοσύνης. Ε ν τ ο ύ τ ο ι ς, όταν ή τη είτε να ε π ι β ά λ ει εξισορροπητικά της, το κράτος υποδοχής μπορεί προσαρμογής είτε δοκιμασία ικανότητας. 1996, η Επιτροπή Τον Φεβρουάριο συστήματος 1991-1994, στην οποία δ ι α π ι σ τ ώ ν ε τ αι ότι αυτό το νέο σύστημα λε ι τ ο υ ρ γ εί κατά ι κανοπο έκθεση επί της λειτουργίας του γ ια την τριτοβάθμιας των πτυχίων αναγνώρισης εκπαίδευσης ι η τι κό. ενέκρινε γενικού περίοδο τρόπο Γ ια τον πολιτιστικό κατά το μεγαλύτερο τομέα, τα νομοθετικά μέρος των περ ι πτώσεων, σ τ ο γ ε ν ι κό σύστημα κατοχυρωμένα επαγγέλματα υπόκεινται, αναγνώρισης. Για παράδειγμα, στη Γαλλία, το επάγγελμα δημοπρασίας σύστημα αναγνώρισης. ε ί ν αι ν ο μ ο θ ε τ ι κά κατοχυρωμένο του εντεταλμένου και υπόκειται με την πώληση δ ια γενικό στο ή μη μισθωτούς Οσον αφορά την κοινωνική ασφάλιση, τα διάφορα εθνικά συστήματα που στους μισθωτούς συντονίζονται της 2. 6. 1983. Η κ ο ι ν ο τ ι κή νομοθεσία περίθαλψη" που προβλέπεται τομέα και οι καλλιτέχνες ολοκλήρου εφαρμόζονται Κοινότητας της 14. 6. 1971 ο οποίος συμπληρώθηκε με άλλον ι α τ ρι κ ή αποκλε πολιτιστικό εξ γ ια τους ημεδαπούς. Οι εργαζόμενοι στον εντός που διακινούνται κ α ν ο ν ι σ μ ο ύς α υ τ ο ύ ς. ί ε ι την "κο ινών ική και που διακινούνται της Κοινότητας εργαζόμενους με κοινοτικό κανονισμό εμπίπτουν στους εντός Ε ξ ε τ ά ζ ο ν τ ας αυτά τα διάφορα στοιχεία σταμάτησε ι τ ις προσπαθεί κυκλοφορία ώστε η ελεύθερη κυκλοφορία και στους επαγγελματίες διαπιστώνεται ότι η Κοινότητα ες να κατάστησε ι πλήρως αποτελεσματική την δραστηριότητα κατά τρόπο δεν έχε ι ελεύθερη μεριμνά και ικανοποιητικό των προσώπων να εφαρμόζεται του π ο λ ι τ ι σ τ ι κ ού τομέα. των προσώπων που ασκούν κάποια οικονομική Εντούτοις, ανάγκασαν οποίες ασκούνται μέχρι καλλιτέχνες. κατάσταση κλπ. )· εντούτοις του σημείου ορισμένα προβλήματα τους υπουργούς πολιτισμού που αφορούν ειδικά να εξετάσουν τις τους εν λόγω ιδιόμορφες τα πολιτιστικά νααναφερθε επαγγέλματα, ί ακόμα και η ι δ έα ε ν ός καταστατ και ο προβληματισμός Τα περισσότερα των καλλιτεχνικών κράτη μέλη υπογράμμισαν επαγγελμάτων (άμεση φορολογία, το ενδιαφέρον επέμειναν ότι τα θέματα αυτά υπάγονται στις εθνικές επαγγελματίες συνθήκες υπό τ ις έφτασε ι κού γ ια τους τους για αυτός την κο ινών ι κή κατάσταση αρμοδιότητες 10 και τόνισαν ότι επί του παρόντος δεν μπορούν να αιτιολογήσουν κοινοτική δράση, ε ιδ ι κότερα στο πλαίσιο επικουρικότητας6. της αρχής της Μέσα στις γενικότερες ενέργειες της για την ελεύθερη κυκλοφορία, η Επιτροπή έχει αυστήοε ι "ομάδα υψηλού επιπέδου για την ελεύθερη κυκλοφορία", η οποία έχε ι ως αποστολή την προετοιμασία, πρι ν από το τέλος του έτους, έκθεσης γ ια τις κάθε οι είδους δυσκολίες (νομικές, διοικητικές πολίτες κατά την άσκηση του δικαιώματος εργασίας και εγκατάστασης σε άλλο κράτος μέλος. Η Επιτροπή θα συνεχίσει να παρακολουθεί με μεγάλη προσοχή, ιδίως δυνάμει πολιτιστικό του άρθρου 128 παρ. 4, τις δυσκολίες που συνδέονται ειδικότερα με τον τομέα. και πρακτικές) που αντιμετωπίζουν Ατυπο συμβούλιο της Αμβίρσας, 19 και 20 Εετττεμ/3ρίου 1993 11 ΚΕΦΑΛΑΙΟ I I: ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΥ ΚΑΙ ΣΥΓΓΕΝΙΚΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ Το δικαίωμα πλευρές. Οι από την χρησιμοποίηση σχέση με το γεγονός δημιουργού πρώτες αφορούν το δικαίωμα έχει ταυτόχρονα νομικές και να α ν τ λ εί χρηματικά του έργου του γ ια ο ι κ ο ν ο μ ι κ ο ύς σκοπούς. Οι δεύτερες την πν ευ ματ ική και καλλιτεχνική οικονομικές, του δημιουργού πολιτιστικές οφέλη έχουν δημιουργία. ό τι ευνοούν το δικαίωμα Γενικά, εκμετάλλευσης από δυο προϋπόθεσε ηθικού χαρακτήρα. του δημιουργού ορίζεται ως δικαίωμα ενός λογοτεχνικού,μουσικού και καλλιτεχνικού έργου. ις,αφενός σχετικά με την πολιτιστική κληρονομιά αποκλειστικής Αποτελείται και αφετέρου Οσον αφορά την πολιτιστική απολαύει επικοινωνία έργου με κάθε τεχνική ουσιαστικά ο κάτοχος δύο προνομίων: δίδει ά δ ε ια γ ια την δημόσια εκτέλεση του δικαιώματος κληρονομιά, με το κοινό) ή την αναπαραγωγή του έργου του (υλική ενσωμάτωση δημιουργού (άμεση του δ ι α δ ι κ α σ ί α ). απολαύει Ο δημιουργός α ν τ ι τ ί θ ε τ αι σε κάθε παραποίηση πατρότητα, δημιουργού με βάση το γεγονός του. επίσης δικαιώματος ηθικού χαρακτήρα, όπως το δικαίωμα να του έργου του ή το δ ι καίωμα να δ ι ε κ δ ι κ εί την ότι το έργο αντικατοπτρίζει την προσωπικότητα του δικαιώματα του δημιουργού Τα συγγενικά δικαίωμα επαγγελμάτων του όρου, όπως π. χ οι ηθοποιοί υλικού έγκεινται και αποσκοπούν στα δικαιώματα που ε ί ν αι παραπλήσια στην προστασία ορισμένων που δεν καλύπτουν δραστηριότητα δημιουργίας με την αυστηρή και οι ερμηνευτές έργων, ο ι παραγωγοί προς το καλλιτεχνικών έννοια φωνογραφικού και οι ο ρ γ α ν ι σ μ οί ρ α δ ι ο φ ω ν ι κ ών μ ε τ α δ ό σ ε ω ν. Η εμφάνιση των νέων τ ε χ ν ο λ ο γ ι ών και η υλοποίηση έδωσαν ν εα ώθηση στη δράση της Κ ο ι ν ό τ η τ ας στον τομέα α υ τ ό. της εσωτερικής αγοράς το 1992 1. Η κατάσταση μέχρι σήμερα το 1990 ενός προγράμματος στον τομέα αυτό άρχισαν δημιουργού πνευματικού της Κοινότητας για τα δικαιώματα Οι εργασίες Βιβλίου που ο υ σ ι α σ τ ι κά α π ο τ ε λ ο ύ σε ανάλυση οικονομικού θέσπιση π ρ ο σ έ γ γ ι ση που σ υ ν δ υ ά ζ ει τη δ ι π λή φύση ,πολιτ του δημιουργού. Εκεί η Επιτροπή τόνιζε δικαιώματα δικαιώματος του πραγματοποιείται απαραίτητα γ ια την πολιτιστική διατήρηση της καλλιτεχν δημιουργού βάσε ι υψηλού επιπέδου δημιουργία της δημιουργικότητας ικής βιομηχανίας, και την ανάπτυξη των καταναλωτών και εργασίας*, στο οποίο η Επιτροπή το 1988, με τη θέσπιση Πράσινου πρόκληση7, και την τεχνολογική αλλά κυρίως με τη χαρακτήρα, νέα καθορίζει ιστ ι κή και οικονομική, του των σ υ γ γ ε ν ι κ ών δ ι κ α ι ω μ ά τ ων πρέπει προστασίας, και η προστασία δεδομένου ι ειδικότερα ότι κάθε εναρμόνιση να ό τι α υ τά ε ί ν αι τους καθιστά δυνατή τη δημιουργών, ι κότερα. γεν προς το συμφέρον των και του συνόλου ΗΚο ι ν ό τη τα π ρ ά γ μ α τι π ρ ο σ α ν α τ ο λ ί ζ ε τ αι προς την ενίσχυση δικαιώματος άνω). και των συγγενικών του δημιουργού δικαιωμάτων της προστασίας (εναρμόνιση του προς τα 7 COM(88) 172 τελικό, 07. 06. 1988 ο Ενίργειες με βάση το Πράσινο Βιβλίο -πρόγραμμα εργασίας TTJÇ Επιτροπής σχετικά με τα δικαιώματα πνευματικού δημιουργοΟ και τα συγγενικά δικαιώματα, COM(90) 584 τελικό, της 17. 01. 1991 12 Πρέπει να τονιστεί Επιτροπή να υποβάλει ότι η ιδιαίτερη ε υ α ι σ θ η σ ία στον π ο λ ι τ ι σ τ ι κό τομέα ώθησε την πριν κύκλους να προβεί σε πολλές διαβουλεύσεις περί ο π ο ι α δ ή π ο τε πρόταση με τους επαγγελματικούς ε ν α ρ μ ό ν ι σ η ς. Μεχρ ι σήμερα υψηλότερο ευνοϊκό πλαίσιο και αποτελεσματικότερο γ ια την ανάπτυξη βαθμό π ρ ο σ τ α σ ί ας α λ λά π ρ ο σ φ έ ρ ο υν της πνευματικής και πολιτιστικής σε επίσης δημιουργίας. έχουν εκδοθεί ορισμένες οδηγίες που όχι μόνο αποσκοπούν Οι οδηγίες αυτές αποτελούν σε κοινοτικό δημιουργού επίπεδο, και τα σ υ γ γ ε ν ι κά επί του παρόντος υψηλό βαθμό προστασίας δικαιώματα. το πρώτο βήμα μέτρων που θα σε θέματα που αφορούν το επιτύχουν, δικαίωμα Οι ο δ η γ ί ες που εκδόθηκαν ε ί ν αι οι α κ ό λ ο υ θ ε ς: 1. Οδηγία γ ια τη νομική προστασία τ ης 14. 5. 19919 των προΊραμυάτων ηλεκτρονικών υπολογιστών. Στόχος αυτής της ο δ η γ ί ας ε ί ν αι να παρασχεθεί του δημιουργού στα προγράμματα ηλεκτρονικών μορφή και να ε ί ν αι αυτά, ως λ ο γ ο τ ε χ ν ι κά έργα. Η ο δ η γ ία προσδιόριζε δ ι κ α ι ο ύ χ ο υς α υ τ ής τη ς προστασίας, προστατευόμενων ενεργειών, ΊΟ με την οδηγία δικαιώματος οποιαδήποτε ι τους τα α π ο κ λε ι στ ι κά δι κ α ι ώ μ α τα των ή απαγόρευση (50 έτη που επεκτάθηκαν καθώς και τη διάρκεια δ ιάρκε περί προσώπων γ ια την συναίνεση η προστασία υπολογιστών, ι ας που αναφέρεται ισμένων σε της προστασίας κάτω). υπό του πιο ορ 2. 3. σχετικά Οδηγία δ ι κ α ι ώ α α τ α σ υ γ γ εν t κ ά π ρο c την π ν ε υ μ ατ ι κή ιδιοκτησία τ ης δ ι α ν ο ί α ς, τ ης 19. 11. 199210 προϊόντων με το δικαίωαα ε κ μ ί σ θ ω σ ης και δανέ ισμού. και στον τομέα ορισμένα των ισμού Η ο δ η γ ί α α υ τή πρόβλεπε δανέ ορισμένες εκτελεστές, ενσωμάτωσης, παρουσίασης δ ι κ α ι ω μ ά τ ω ν. ι αφενός τα αποκλειστικά δικαιώματα εκμίσθωσης έργων που προστατεύονται κατηγορίες παραγωγοί φωνογραφημάτων ή ταινιών), και αφετέρου τα από το δ ι καίωμα (δημιουργοί, καλλιτέχνες δικαιούχων αναπαραγωγής, στο κοινό διανομής, τομέα στον ραδιοτηλεοπτικής της προστασίας ερμηνευτές και δημιουργού,για ή δικαιώματα και των σ υ γ γ ε ν ι κ ών μετάδοσης Ο δ η γ ία π ε ρί σ υ ν τ ο ν ι σ μ ού ο ρ ι σ μ έ ν ων κανόνων όσον αώοοά το δημιουργού τηλεοπτ ι κ ες μ ε τ α δ ό σε ι ς και την καλωδ ιακή αναμετάδοση, δ ι καιώματα που εφαρμόζονται και τα συγγενικά OTIC δ ο ο υ ό ο ο ι κ ες τ ης 27. 9. 1993" δικαίωμα Η ο δ η γ ί α α υ τή συμπλήρωνε ι, ως προς την πνευματική 3. 10. 1989 "Τηλεόραση χωρίς σύνορα"12, και αποσκοπεί στη νομοθετική του ενιαίου της συμβατικής χώρο και αφετέρου διαπραγμάτευση της εναρμόνιση στο προσκήνιο αφενός την αρχή μέσω δορυφόρου σε ε ν ι α ίο γ ια τη της αρχή της συλλογικής των δ ι κ α ι ω μ ά τ ων κ α λ ω δ ι α κ ής προκειμένου αναμετάδοσης. κτήσης των δικαιωμάτων οπτικοακουστικού χώρου θέτοντας την οδηγία διαχείρισης ιδιοκτησία, μετάδοσης 9 91/250, ΕΕ α ρ ι β. L 122 της 17ης Ηαιου 1991 σελ. 42 10 92/Ι00/ΕΟΚ, ΕΕ αριθ. L 346 της 27. 11. 1992 σελ. 61 11 93/83/ΕΟΚ, ΕΕ α ρ ι β. L 248 της 6. 10. 1993 σελ. 15 12 Οδηγία89/552/ΕΟΚγια το συντονισμό ορισμίνων νομοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων των κρατών μελών σχετικά με την άσκηση τηλεοπτικών δραστηριοτήτων, ΕΕ α ρ ι θ. L 298 της 17. 10. 1989 13 4· Οδτ7Ύίαπεοί ε ν α ρ μ ο ν ί σ ε ως τ ης δ ι ά ρ κ ε ι ας π ρ ο σ τ α σ ί ας τ ου δ ι κ α ι ώ μ α τ ος πνευαατικής ιδιοκτησίαο και ορισμένων συγγενών δικαιωιιάτων. της 29. 10. 199313 Η οδηγία αυτή εναρμονίζει μ ε τά τον θάνατο του δημιουργού προσιτό καθορίζεται στο κοι ν ό. Η δ ι ά ρ κε ι α της προστασίας των συγγενών σε 50 ε τη μ ε τά το γ ε ν ε σ ι ο υ ρ γό γ ε γ ο ν ό ς. τη διάρκεια του δικαιώματος ή σε 70 έτηαφότου δημιουργού το έργο κατέστη σε 70 ετη νομίμως δικαιωμάτων 5. Ποόταστ? ο δ η γ ί ας γ ια τη νομοθετική προστασία των βάσεων δεδομένων το αντικείμενο στην ε ν α ρ μ ό ν ι ση του δικαιώματος κοινής θέσης του Συμβουλίου δημιουργού Η πρόταση αυτή αποτέλεσε 10. 7. 1995 και αποσκοπεί ισχύει γ ια τ ις βάσεις δεδομένων υπό οιαδήποτε μορφή τους (ηλεκτρονική βεσπίζει προστατεύεται βάσης δεδομένων α δ ε ί ας εξαγωγή ή/και επαναχρησιμοποίηση ολοκλήρου ή ουσιαστικού του περιεχομένου σ τ ις που ή μη), oiKaioyia(suigenerisδικαίωμα)με το οποίο κατασκευαστή ι την άνευ τμήματος του νααπαγορεύε και η επαγγελματική ένα νέο οικονομικό και του παρέχεται η δυνατότητα η οικονομική της βάσης δεδομένων. επένδυση επίσης 2. Οι ε ξ ε λ ί ξ ε ις Η Ε π ι τ ρ ο πή συνέχιζε πνευματική (βλ. ανωτέρω), όπως η γ ια ί δ ια χρήση αντιγραφή ηχητικών και οπτικοακουστικών η φωνοαναπαραγωγή, στο "Πρόγράμμα Εργασίας τα οποία αναφέρονται η συλλογική και τέλος ιδιοκτησία διαχείριση το ηθικό εργασίες ι τις της και σε άλλα θ έ μ α τα σ χ ε τ ι κά με τ ην γ ια το 1991" έργων, δικαίωμα. Εξάλλου, δημιουργού προκειμένου υπό αυτές ακόλουθους στ ι ς 19. 7. 1995, η Ε π ι τ ρ ο πή θέσπισε το Πράσινο Β ι βλ ί ο14 γ ια το και τα σ υ γ γ ε ν ι κά δ ι κ α ι ώ μ α τα στην κ ο ι ν ω ν ία των να προκαλέσει γενικότερο επιβάλλονται προβληματισμό νέες νομοθετ και να καταλήξει ικίς πρωτοβουλίες τις συνθήκες, δικαίωμα πληροφοριών, κατά πόσον, στους τομείς: - το εφαρμοστέο - η αποδυνάμωση - το δ ι καίωμα - η παρουσίαση - τα δικαιώματα - το ηθικό - η εκμετάλλευση - τα συστήματα δίκαιο των δ ι κ α ι ω μ ά τ ων αναπαραγωγής κοινό στο ψηφιακής διανομής και ρ α δ ι ο τ η λ ε ο π τ ι κ ής μετάδοσης δικαίωμα των δ ι κ α ι ω μ ά τ ων εξακρίβωσης και προστασίας των έργων. των διαφόρων αυτών εξελίξεων, δ ι α π ι σ τ ώ ν ε τ αι ό τι η κοινοτική της εσωτερικής αγοράς ως προς το Υπό το πρίσμα έ τ σι όπως δ ι ε ξ ά γ ε τ αι στο πλαίσιο δημιουργού π ο λ ι τ ι σ τ ι κ ών συμφέρον καλλιτεχνική δημιουργία και τα σ υ γ γ ε ν ι κά δ ι καιώματα, δεν πραγματοποι των, αλλά αντί θετά εξασφαλίζεται δράση, δικαίωμα των ει τα ι εις βάρος στην πν ε υ ματ ική και προστασίας. υψηλός και α π ο τ ε λ ε σ μ α τ ι κ ός βαθμός Οσον αφορά θέματα με τα οποία δεν έ χ ει ακόμα ασχοληθεί, η Κοινότητα κάθε προσπάθε επίπεδο ι α- όπως έ χ ει κάνε ι μέχρι να διατήρησε προστασίας. στιγμής- ι θα καταβάλε ι αυτό το υψηλό 13 93/98/ΕΟΚ, ΕΕ αρι0. L 290 της 24. 11. 1993 , 4COM(95)382 τελικό 14 ΚΕΦΑΛΑΙΟ I I I: ΦΟΡΟΛΟΓΙΑ της ε ν ι α ί ας αγοράς και η κατάργηση Η υλοποίηση και φορολογικών φραγμών που συνεπάγεται μέρους του φορολογικού ισχύει σ τ ις ε ν δ ο κ ο ι ν ο τ ι κ ές αγορές, και στην προσέγγιση π ρ ο σ τ ι θ έ μ ε ν ης α ξ ί ας κ αι των δασμών που εφαρμόζονται των ενδοκοινοτικών αυτή, οδήγησαν σε αισθητή καθεστώτος της Κοινότητας των συντελεστών σε κάθε κράτος τελωνειακών εκ που του φόρου μέλος. γ ια τον κύκλο εργασιών τροποποίηση Η Κο ι ν ό τ η τα καθ ι έρωσε την 1η Ι α ν ο υ α ρ ί ου 1993 μ ια μεταβατ προσέγγιση σύγκλιση των συντελεστών ΦΠΑ και δασμών που εφαρμόζονται της έμμεσης φορολογίας15. Ηφάση αυτή κατέστησε ική φάση για την τη σ τ α δ ι α κή δυνατή στα διάφορα κράτη μέλη. τροποποιήθηκε Προς το σκοπό αυτό, στις 19 Οκτωβρίου οποία μπορούν μικρότερο επίσης προϊόντων να προσφύγουν και υ π η ρ ε σ ι ών που μπορούν η οδηγία προσωρ 1992, η Κοινότητα 77/38817. Σύμφωνα με σ·υτό το κείμενο, σε δύο μόνο κατηγορίες συντελεστών, από 5% και ένα κανονικό όχι μικρότερο απο 15%18. Η οδηγίααυτή ι ς από το γεν ι ν ες παρ ε κ κλίσε ι κό σύστημα ε θ έ σ π ι σε ο δ η γ ί α16 με την μέλη όχι προβλέπει κατάλογο τα κράτη ένα με ιωμένο καθώς και να τύχουν μ ε ι ω μ έ ν ου φόρου. Το μεταβατ φορολογούμενους ενώ επιτρέπε ι κό σύστημα, έτσι την αρχή της φορολόγησης όπως τέθηκε ι ταυτόχρονα την κατάργηση σε εφαρμογή, των αγαθών εντός των ελέγχων γ ια διατηρεί τους της χώρας κατανάλωσης στα σύνορα. Οσον αφορά το ο ρ ιστ φορολόγησης έτους 1996 τις βασικές ένα εφικτό χρονοδ ι κό σύστημα φορολόγηση στις χώρες καταγωγής, η Επιτροπή θα παρουσιάσει ς που θα βασί ζ ε τα ι στην αρχή κατά τη διάρκεια της του καθώς και ιδέες ιάγραμμα της για τη θέσπιση γ ια την εφαρμογή οριστικού του. συστήματος 1· Η κατάσταση ιιέγοι σήυ,εοα ιστ ί ότι ο ευρωπαίος Α - Τα α γ α θά και οι πολιτ υπογραμμίστε κράτη μέλη να εφαρμόζουν,για τον με ιωμένο ΦΠΑ, με σκοπό ε ι δ ι κότερα π ν ε υ μ α τ ι κ ής δημιουργίας ικές υπηρεσίες νομοθέτης υπάγονται έχε ι πρόβλεψε τα περισσότερα από αυτά τα αγαθά και τ ις της καλλιτεχν στον ΦΠΑ. Πρεπε ι να γ ια τα υπηρεσίες, και ικής ι τη δυνατότητα την ενθάρρυνση και την πρόσβαση στον π ο λ ι τ ι σ μ ό. 15 Συμβούλιο ECOFIN της 18. 12. 1989 Οδηγία92/77/ΕΟΚ,ΕΕαριθ. ί384 της31. 10. 1992σελ. 47γιαταμετρααπλούστευσης τουφόρου ττροστιθίμενηςαξίας Εκτη οδηγία του Συμβουλίου των κρατών μελών, των σχετικών 18 της 17. 5. 1977 (ΕΕ αρ ι θ. L 145 της 13. 6. 1977 σελ. 1)περί εναρμονίσεως των νομοθεσιών με τους φόρους κύκλου εργασιών. Η Επιτροπή υπέβαλε πρόσφατα -πρόταση οδηγίας με την οποία τ ρ ο π ο π ο ι ε ί τ αι η οδηγία 77/388/ΕΟΚ γ ια το κοινό σύστημα φόρου -προστιθέμενης α£ίας (κανονικός συντελεστής). Στην -πρόταση αυτή προβλέπεται να -περιλαμβάνεται 25%. ο καν ο ν ι κός συ ν τελεστής ΦΠΑ ε ν τός της γ α λ λ ί δ α ς" ε λ ά χ ι σ το ς συντελεστής 15% -ανώτατος συ ν τελεστής Λ*- ,6 Ε τ σ ι, ο μ ε ι ω μ έ ν ος ΦΠΑ εφαρμόζεται: και περιοδικά, στα βιβλία στο δικαίωμα σ τ ις ε κ θ έ σ ε ις και τ ις π ο λ ι τ ι σ τ ι κ ές ε κ δ η λ ώ σ ε ι ς, στα δικαιώματα σ τ ις τηλεοπτικές σε κι νηματογράφους, δημιουργού υπηρεσίες (εισφορές εισόδου τηλεόρασης, και τα σ υ γ γ ε ν ι κά δ ι κ α ι ώ μ α τ α, θέατρο, μουσεία, συναυλίες, συνδρομές). ο κανονικός ΦΠΑ εφαρμόζεται σε άλλα πολιτιστικά αγαθά και πολιτιστικές Αντίθετα, υπηρεσίες, όπως π. χ. : ι, ο ι δίσκο οι κ α σ έ τ ες μ ο υ σ ι κ ή ς, ο ι βιντεοκασέτες, οι δίσκοι CD Rom και CDI, καθώς επίσης εργασίες και συντήρησης και αποκατάστασης μνημείων. Τέλος, προβλέπονται οποία την 1η Ιανουαρίου συντελεστή ΦΠΑ: μέχρι το 1997 ορισμένες παρεκκλίσεις 1991 εφάρμοζαν συντελεστές μικρότερους γ ια τα κράτη μέλη τα ιωμένο από τον με 0% γ ια τον κ α θ η μ ε ρ ι νό τύπο Βε"λγιο : σ υ ν τ ε λ ε σ τ ής 0% γ ια τον κ α θ η μ ε ρ ι νό και περιοδικό Δαν ία: συντελεστής Ιρλανδία ΓαλλΓα: σ υ ν τ ε λ ε σ τ ής 2,1% γ ια ορισμένα βιβλιοπωλείων Ηνωμένο Βασίλειο: 0% γ ια τα /3ι/3λία, συντελεστής0%για '. συντελεστής ταβιβλία, τον καθημερινό αν τ ι κει μένα πρακτορείων τύπο, τύπου και και τον περιοδικό τύπο. 1994, το Συμβούλιο Β-Στις 14 Φεβρουαρίου αφορά τα μεταχειρισμένα αρχαιολογικής αφορά τα αγαθά που αποτελούν αντικείμενο σε κάθε στάδιο μεταβίβασης διπλής επιβολής φορολογίας αξΓας. Η ο δ η γ ί α α υ τή άρχισε στα κράτη αγαθά, και τα αντικείμενα την γένεση φορολογικών καλλιτεχνικής, συμπλήρωσε αυτό το σύστημα με οδηγία που ή ι την 1η Ι α ν ο υ α ρ ί ου 1995 και προκαλούν κίνδυνος και εσόδων ενώ υπάρχει πολλαπλών μεταβιβάσεων συλλεκτικής να ισχύε μέλη. Τα ουσιώδη στοιχείααυτού του νέου συστήματος μπορούν να συνοψιστούν ως εξής: 1. 2. 3. Οι π ω λ ή σ ε ις μ ε τ α ξύ ι δ ι ω τ ών δ εν υ π ό κ ε ι ν τ αι σε ΦΠΑ. κέρδους του μεταπωλητή Γ ια τους επαγγελματίες, η αρχή της φορολόγησης περιθωρίου ο μεταπωλητής αγοράζει για να αποφευχθούν στις δ η μ ο π ρ α σ ί α ς. δημοπρασίες οι σωρρευτικές φορολογήσεις. Οι ίδιες από εντεταλμένους που οργανώνονται της τιμής στην το αγαθό και της τιμής στην οποία το πωλεί) και (η διαφορά μεταξύ του ΦΠΑ επί του οποία τούτο ισχύουν με πώληση δ ι α ε ί ν αι εκείνη διατάξεις Ο σ υ ν τ ε λ ε σ τ ής ΦΠΑ ε πί των περιθωρίων κανονικός συντελεστής τ ις πωλήσε ις που γίνονται του, μπορεί του εκάστοτε να εφαρμοστεί κράτους μέλους α π ε υ θ ε ί ας από τον καλλιτέχνη μειωμένος συντελεστής, (τουλάχιστον 5%). του εκάστοτε κράτους μέλους κέρδους της μεταπώλησης (τουλάχιστον ή τους ο μειωμένος ε ί να ι ο 15%). Γ ια κληρονόμους συντελεστής Ως προς τους εφαρμοζόμενους σ τ ο ι χ ε ί α: συντελεστές ΦΠΑ, ελήφθησαν υπόψη τα α κ ό λ ο υ θα 17 Το πολιτιστικό ι δ ι α ί τ ε ρο π ο λ ι τ ι σ τ ι κό ε ν δ ι α φ έ ρ ον μπορεί συντελεστής ενδιαφέρον: ΦΠΑ. σε ορισμέ να αγαθά ή υπηρεσίες που να εφαρμοστεί εμφανίζουν μ ε ι ω μ έ ν ος Τα κράτη μέλη μπορούν να εφαρμόζουν τον μειωμένο συντελεστή παραδόσε ι ς αντικειμένων της Κ ο ι ν ό τ η τ α ς, καθώς επίσης καλλι τεχν ι κής, συλλεκτι κής ή αρχαιολογι κής αξίας. Κατά προσωρ ι νή παρέκκλ (μέχρι από αυτές ε ι δ ι κ ό τ ε ρα γ ια αξίας που π ραγ ματ οπο ιού ν τα ι εντός και γ ια τ ις ε ι σ α γ ω γ ές α ν τ ι κ ε ί μ ε ν ων τις 30. 06. 99), το Ενωμένο Βασίλειο ε ι σ α γ ω γ ές ε ι δ ι κό συντελεστή να εφαρμόζει 2,5%. ι ση ορισμένες καλλιτεχνικής μπορεί για τις κ α λ λ ι τ ε χ ν ι κ ής α ξ ί α ς: πράγματι, ι μετατόπισης,προς Οι κίνδυνο αντικειμένων και των δασμών που ε ισπράττονται καταλήξει ούτε σε στρέβλωσε στην Κο ι στη μετατόπιση νότητα. εντός της Κοι νότητας προς ορισμένες τρίτες τρίτες χώρες, ενός τμήματος της αγοράς οι αλλαγές στο ύψος των φόρων δεν θα πρεπε ι να συναλλαγών ι ς χώρες ορισμένων πράξε ι ς όσον αφορά τις ε ισαγωγες και τ ις εσωτερικές αν ταγών ι σμό των τρίτων Αυξημένο φόρων και των δασμών που εφαρμόζονται προκάλεσε των συναλλαγών ε υ α ι σ θ η σ ί ας της αγοράς έργων τέχνης και της υψηλής τιμής που αγοραπωλούνται. χωρών - κάθε τροποποίηση στην Κοινότητα προς τρίτες ι διαρροή κινδυνεύει του ύψους των να μεγάλης ιμενων των αντικε χώρες λόγω της μεταξύ Ανταγωνισμός σύστημα φορολόγησης ε ί χε ε ι δ ι κό καθεστώς που καθ ιστού σε δυνατή εισαγωγές α ν τ ι κε ι μένων καλλ ι τ εχν ι κής, συλλεκτι κής ή αρχαιολογ εφόσον αυτές ίδιο των κρατών μελών: τα κράτη μέλη δεν έχουν όλα το των έργων τέχνης. Γ ια παράδε ιγμα, το Ηνωμένο Βασίλε ι ο την απαλλαγή από ΦΠΑ γ ια τ ις ι κής α ξ ί α ς, π ρ α γ μ α τ ο π ο ι η θ εί πριν από το 1973. είχαν 2. Οι ε£ελί£ε te Ο καθορισμός πολιτιστική γ ια ορισμένα κοινοτικού ιδιομορφία συστήματος έμμεσης φορολογίας ορισμένων αγαθών ή υπηρεσιών και προβλέπει έχε ι λάβε ι υπόψη του την δυνατότητα την κράτη μέλη να εφαρμόζουν μειωμένο συντελεστή. την πώληση Οσον αφορά ε π α γ γ ε λ μ α τ ι κ οί κύκλοι ζητούν επίμονα των υπηρεσιών λόγους: δίσκων, (παραγωγοί κασετών, βίντεο αυτά τα προϊόντα CD Rom και CDI, οι και πολυμέσων, παραγωγοί στον κατάλογο να συμπεριληφθούν που μπορούν να τύχουν μειωμένου συντελεστή,για τους ευρωπαϊκοί δίσκων κλπ. ) των αγαθών και ακόλουθους - Η εφαρμογή διαφορετικών κινηματογράφου στον ανταγων δ ι α φ ο ρ ε τ ι κ ο ύς τρόπους συντελεστών και της τηλεόρασης και αφετέρου του βίντεο ισμό ε ις βάρος του βίντεο, (5 και 15% τουλάχιστον) του στρεβλώσεις ενώ στην π ρ α γ μ α τ ι κ ό τ η τα πρόκε ι τ αι γ ια μεταξύ αφενός δημιουργεί μετάδοσης των ιδίων ταινιών ή προγραμμάτων, - το βίντεο πολιτ και οι εξοπλισμοί πολυμέσων αποτελούν νέα μέσα διάδοσης ισμού και πρόσβασης σε αυτόν, και ως εκ τούτου θα πρεπε ι να του ενθαρρυνθούν. Οι επαγγελματικοί κατάλογο βιντεοκασέτες, καθοριστεί κύκλοι των αγαθών σ τα οποία ζητούν συνεπώς από την Κο ινοτητα να επεκτείνε εφαρμόζεται μ ε ι ω μ έ ν ος συντελεστής τον εξοπλισμό πολυμέσων και τους δίσκους προκε ιμένου ι τον στις να το οριστικό σύστημα του ΦΠΑ. Επί του παρόντος, τα περισσότερα κράτη μέλη δεν φαίνεται μείωση του συντελεστή ΦΠΑ Μέχρι σήμερα η Επιτροπή δεν έχει λάβει τυπικά παρά μόνο δύο αιτήσεις αναθεώρησης προς αυτή την κατεύθυνση. Κ εφαρμογή μειωμένου ΦΠΑ είναι εφαρμογής προαιρετική και π ρ έπε ι να τον ι στ ει ότι η διεύρυνση του πεδίου μειωμένου συντελεστή κινδυνεύει να καταλήξει σε πολλαπλασιασμό των διαφορών μεταξύ των νομοθεσιών των κρατών μελών και ως εκ τούτου να προκαλέσει σημαντικές στρέβλωσεις να επιθυμούν αυτή τη των συναλλαγών. Εξάλλου, ο καθορισμός ορίων ως προς την έμμεση φορολόγηση αγαθών και υπηρεσιών που μπορούν να τύχουν μειωμένου συντελεστή μπορεί να εξεταστεί μόνο βάσει κάποιου από τα εξής κριτήρια: - είτε την ίδια τη φύση του αγαθού ή της υπηρεσίας, οπότε ο εφαρμοζόμενος συντελεστής είναι ανεξάρτητος προς τον πολιτιστικό προορισμό του αγαθού ή της υπηρεσίας ί παράδε ιγμα αυτού του των βιβλίων σήμερα αποτελε προβλήματος για την εξισορρόπηση μεταξύ με ιωμενου και κανονικού συντελεστή) (η περίπτωση - είτε το π ο λ ι τ ι σ τ ι κό π ε ρ ι ε χ ό μ ε νο του αγαθού ή της υπηρεσίας, υποχρεωτική η διαφορετική αντιμετώπιση ακόμα και μέσα στην ίδια κατηγορία αγαθών ή υπηρεσιών, εις βάρος της απλότητας του φορολογικού συστήματος. Εξάλλου, είναι εξαιρετικά δύσκολο ναγί ν ε ι διάκριση μεταξύ πολιτιστικής δραστηριότητας και ψυχαγωγικής δραστηριότητας. οπότε ε ί να ι Τέλος, για να μπορέσει να εφαρμοστεί αποτελεσματικά η αρχή της ουδετερότητας του φόρου επί των διαφόρων μέσων και εξοπλισμών διάδοσης, πρέπει να εξασφαλιστεί ότι εφαρμόζεται κατά τον ίδιο τρόπο κάθε φορά που συντρέχουν οι ί δ ι ες συνθήκες. Οσον αφορά τ ις εργασΓες συντήρησης και αποκατάστασης των μνημε ίων, λόγω της σημασίας που έχει το θέμα αυτό για τη διάδοση του πολιτισμού και την πρόσβαση του ευρωπαίου πολίτη σε αυτόν, ζητάται από τους μη κυβερνητικούς οργανισμούς που κληρονομιάς να εφαρμοστεί και εκεί μειωμένος δρουν στο χώρο της πολιτιστικής συντελεστής. Παρατηρείται εντούτοις ότι,λαμβανομένων υπόψη της φύσης και του χαρακτήρα των αγαθών αυτών, η ύπαρξη δύο διαφορετικών συντελεστών ανάλογα με το κράτος μέλος, δεν φαίνεται να διαταράσε ι σοβαρά τη λε ιτουργία της εσωτερικής αγοράς (δεν υπάρχει κίνδυνος στρέβλωσης του εμπορίου)1 9. Η έκθεση της Επιτροπής γ ια τους με ιωμένους συντελεστές, που καλύπτε ι τα πρώτα χρόνια εφαρμογής της οδηγίας του 1992, καταλήγει στο συμπέρασμα ότι δεν υπάρχει, τουλάχιστον επί του παρόντος, στρέβλωση του ανταγωνισμού ή του εμπορίου που να ιστ ι κών αγαθών ή/και υπηρεσ ιών στον μπορ ε ί νααιτ κατάλογο ειδών με μειωμένο ι προσθήκη πολιτ συντελεστή20. ι ολογήσε 19 - Οι υπουργοί -πολιτισμού ε ί χα ν μ ια πρώτη ανταλλαγή απόψεων επι του βεματος αυτού κατά το άτυπο συμβούλιο υπουργών πολιτισμού στο Wurtzburg το 1993 Έκθεση της Επιτροπής στο Συμβούλιο συμφωνάμε ταάρθρα 12 παρ. 4 και 28 παρ. 2 εδάφ. ζ) της 6ης οδηγίας ΦΠΑ (COM(94)584). 19 ΚΕΦΑΛΑΙΟ IV: Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΥ των οικονομικών σταθερότητα, Η π ο λ ι τ ι κή του ανταγωνισμού ανάπτυξης αυξημένη Συνεπώς, συμβάλλε αγοράς και παράλληλα ευνοεί εργοδοτών. π α ί ^ι σημαντικό ρόλο για την προώθηση της δραστηριοτήτων,την την τ α χ ε ία ανύψωση στο βιοτικό ι στην εξασφάλιση αποτελεσματικής διαρκή, και ισόρροπη επέκταση, αρμονικής την Κοινότητας. εσωτερικής των καταναλωτών, των μισθωτών και των επίπεδο λειτουργίας της της την προστασία Κ πολιτ ι κή αυτή συνίσταται στα ακόλουθα: επιχειρήσεων (άρθρο 85 κ. ε της συνθήκης ΕΚ): έτσι να κρατών μελών και έχουν ως α ν τ ι κ ε ί μ ε νο ή ως εντός δεσπόζουσας οριζόμενες κάποιες ή τη νόθευση του ανταγωνισμού της σαφώς υπό ορισμένες εκμετάλλευση που μπορούν επιτρέποντας στις μεταξύ το εμπόριο επιχειρήσεις τον περιορισμό την παρεμπόδιση, αφενός όλες οι συμφωνίες ή οι ενώσεις - κανόνες που εφαρμόζονται απαγορεύονται επηρεάσουν αποτέλεσμα της εσωτερικής αγοράς, και αφετέρου η καταχρηστική θέσης (άρθρο 86). Εντούτοις, προϋποθέσεις, συμφωνίες Πρεπε ι να υπενθυμιστεί (4069/89) γ ια τον έλεγχο αυτό η Επιτροπή δ ι α σ τ ά σ ε ω ν ". Και σύμφωνα με το άρθρο 3, ως συγκέντρωση καθοριστικού η συνθήκη προβλέπει, αποκτά την εξουσία ε π ι χ ε ι ρ ή σ ε ω ν2 1. της δραστηριότητας επηρεασμού να ελέγχε μεταξύ παρέκκλιση από αυτή την αρχή της απαγόρευσης εξάλλου ότι στις 21. 12. 1989 το Συμβούλιο των συγκεντρώσεων εξέδωσε μεταξύ επιχειρήσεων. Με τον ι τις συγκέντρωσε νοείται κανονισμό κανονισμό "κοινοτικών δυνατότητα μ ι ας ε π ι χ ε ί ρ η σ η ς" (συγχώνευση κ. α. ). ι ς "η με την κοινή αγορά οι εν ισχύσεις επί των κρατών μελών και ειδικότερα επί των κρατικών από τα κράτη μέλη (άρθρο 92 κ. ε της συνθήκης ΕΚ): έτσι τις τον ή ορισμένων κλάδων που ν ο θ ε ύ ο υν ή α π ε ι λ ο ύν να νοθεύσουν ορισμένων επιχειρήσεων που επηρεάζουν κρατών μελών συναλλαγές, - κανόνες που εφαρμόζονται που χορηγούνται ενισχύσεων θεωρούνται ασυμβίβαστες μεταξύ ανταγωνισμό με την ευνοϊκή μεταχείριση παραγωγής Εντούτοις,η δεν ε ί ν αι απόλυτη. Το άρθρο 92 πρόβλεπε συμβιβάζονται ή μπορούν αρχή του μή συμβατού των κρατικών ενισχύσεων ορισμένες ότι συμβιβάζονται να θεωρηθούν ι πράγματι με την εσωτερική μορφές ενισχύσεων με την κοινή αγορά που αγορά. κάποια συγκεκριμένη Το άρθρο 128 παρ. 4 βρίσκει εδάφιο δ), κατά το μέτρο που το τελευταίο συμβιβάζονται και τη διατήρηση συναλλαγών συμφέρον". με την κοινή αγορά "οι ενισχύσεις κληρονομιάς, και αν ταγών ισμού στην Κο ι νότητα της πολιτιστικής πρόβλεπε ι ό τι μπορεί αντιστοιχία να θεωρηθούν με το άρθρο 92 παρ. 3 ότι πολιτισμού όρους κοινό τους με το για την προώθηση του εφόσον δεν αλλοιώνουν σε βαθμό αν τ ίθετο αγαθά και οι υπηρεσίες Εάν τα πολιτιστικά τομέας υπάγεται, ως προς την οικονομική όπως και οι άλλοι τομείς. Είναι ότ ι δεν στρεβλώνεται εγγύηση δυσανάλογες επιδοτήσεων προς τους εμφανίζουν πολιτιστικός πλευρά του, στους κανόνες ανταγωνισμού, ιδιομορφίες, ο λοιπόν αναγκαίο να υπάρχει και γ ια αυτόν τον ο αν ταγών ισμός και ότι αποφεύγονται ε π ι δ ι ω κ ό μ ε ν ο υς π ο λ ι τ ι σ τ ι κ ο ύς τομέα π ρ α κ τ ι κ ές στόχους. 21 Το άρθρο 85 παρ. 3 της συνθήκης προβλίπει εξαίρεση για τις συμφωνίες που πληρούν τους εξής 4 όρους: της παραγωγής ή της - συμβάλλουν στη βελτίωση - προωθούν την τεχνική ή οικονομική • εξασφαλίζουν •δεν επιβάλλει στις ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις στόχων της συμφωνίας. πρόοδο, διανομής, στους καταναλωτίς δίκαιο τμήμα από το όφελος που πρόκυπτε ι, περιορισμούς μη απαραίτητους για την επίτευξη των 20 Και κατά το παρελθόν αλλά και σήμερα, η πολιτική από την Κοινότητα λαμβάν ε ι υπόψη τα ίδια χαρακτηριστικά Υπό το πρίσμα αυτό, η π ο λ ι τ ι κή αυτή ε π ι τ ρ έ π ει τη χορήγηση κατάλληλης στις πολιτιστικές πάγια τακτική του πολιτισμού τήρηση στα κράτη μέλη. Η Επι τ ροπή μάλιστα που αποβλέπουν κληρονομιάς κανόνων της εσωτερικής εξασφαλίζοντας αγοράς και της πολιτιστικής του ανταγωνισμού των θεμελιωδών τις κρατικές να επιτρέπει ενισχύσεις ενέργειες που του πολιτιστικού και του αν ταγών ακολουθεί την στην προώθηση την ισμού. ταυτόχρονα εφαρμόζεται τομέα. ενίαχυοης 1/ Κανόνες ανταγωνισμοϋ που εφαρμόζονται στις επιχειρήσεις Στον πολιτιστικό των εκδόσεων χώρο,αυτοί και τον οπτικοακουστικό οι κανόνες ανταγωνισμού τομέα. αφορούν ειδικότερα τον τομέα Α/ Ο τομέοΐ€ των εκδόσεων 1. Η κατάσταση μέχρι σήμερα Οσον αφορά το βιβλίο, και πιο συγκεκριμένα τιμών του, η Επι τροπή καταβάλλε τρόπο τ ις π ε ρ ι π τ ώ σε ι ς που της π α ρ ο υ σ ι ά ζ ο ν τ α ι, λόγω του ε ι δ ι κ ού χαρακτήρα τομέα πολιτιστικής κανόνων 128 π ε ρί του νέου άρθρου ι πάντως ν α μ ε ρ ι μ ν ά γ ια την τήρηση των του άρθρου τα συμβατικά συστήματα καθορισμού των ρεαλιστικό του διάστασης. Η Επι τροπή οφείλε ι πάντοτε προσπάθεια και της προσθήκης να ε ξ ε τ ά ^ε ι με και ειδικότερα της συνθήκης στη συνθήκη του βιβλίου 85. η πρώτη επιβεβαιώθηκε Μέχρι σήμερα, η Επιτροπή δύο περιπτώσε οποίων επιβεβαιώθηκε ακυρώθηκε ως προς την εφαρμογή άλλες περιπτώσε προβεί εξετάζει την δυνατότητα σε οικονομική έχει αντιμετωπίσει τέσσερεις ις προέβη σε απαγόρευση (υπόθεσε μεν ως προς το άρθρο 85 παρ. 1 ( α π α γ ό ρ ε υ ση των συμφων ι ς, και για μια ακόμα φορά την υπόθεση NBA, η Επιτροπή και νομική ανάλυση, και επι του παρόντος του άρθρου 85 παρ. 3 (εξαίρεση). Ως προς τις πρέπει περιπτώσεις εξαιρέσεων. Σε ις VBVB/VBBB και NBA), εκ των δεύτερη ιών) α λ λά δύο να να εξακολουθεί και η ή μη να παράσχει εξαίρεση. απόλυτα από το Δικαστήριο Εξάλλου, πρέπει των βιβλίων κυκλοφορία μέχρι ασυμβίβαστη τροποποιηθεί στιγμής να υπενθυμιστεί υπόκεινται ου σ ιαστ των εμπορευμάτων ότι τα νομοθετικά ι κά στ ου ς κανόνες συστήματα καθορισμού την που διέπουν τιμής ελεύθερη (άρθρο 30 κ. ε). Μόνο δύο κράτη (Γαλλία, Ι σ π α ν ί α) έχουν ευρέθη να η γ α λ λι κή α ν τί θ ε τά χ ρε ι άσ τήκε η ι σ π α ν ι κή ρύθμιση δεν της στη σ χ ε τ ι κή ρύθμιση. Ενώ το κ ο ι ν ο τ ι κό δίκαιο, προβεί προς προκειμένου να σ υ μ β α δ ί σ ει με τ ο υς κοινοτικούς κανόνες. 2. Οι ε ξ ε λ ί ξ ε ις σχετικά ανάλυση μοιάζουν στο συμπέρασμα με τον καθορισμό κοινό-καταναλωτές βιβλιοπώλες και να αποκλίνουν σε τέτοιο βαθμό,η του γεν ι κότερου προβλήματος ό τι δεν πρεπε ι ε πί του παρόντος Μέσα σ' ε να τόσο α ν τ ι φ α τ ι κό κ ο ι ν ο τ ι κό π λ α ί σ ι ο, όπου εκδότες, αναγνωστικό μετά από ενδελεχή κατέληξε πλαίσιο παρατήρηση ό τ ι, από πολιτιστική που π ρέπε στοιχείο σφαιρικής πολιτικής να α π ο σ κ ο π εί στην ενθάρρυνση προσφορά και θα εγγυάται ταυτόχρονα στη στήριξη εκδόσεων. τομέα ι πρόταση- στην αποτελεί ι ναλαμβάνεται εφαρμογή γ ια το βιβλίο και την ανάγνωση. Μια τ έ τ ο ια π ο λ ι τ ι κή θα πρέπει ποικίλη σ τ α π ο λ ι τ ι σ τ ι κ ά α γ α θ ά, και αποτελεσματικού της τ ι μ ής των βιβλίων. Εξάλλου, προέβη της ανάγνωσης, η οποία θα στηρίζεται της τιμής να υποβάλε την π ρ ά γ μ α τι κ ή πρόσβαση υπόψη κατά τον καθορισμό άποψη, το θέμα της τιμής δεν και την και της διατήρησης Επιτροπή, βιβλίων, της δημιουργίας των βιβλίων ενός των των στη 21 Ε ξ α λ λο υ, ο δυναμισμός παραμέτρους, όπως η διαφήμιση, η εκπαίδευση, του τομέα του βιβλίου εξαρτάται η κατάρτιση, επίσης και από τα μέτρα χωροταξίας άλλες κλπ. Β/ Ο οπτικοακουστιKÔc τoμέaç ία στα μέσα μαζ ι κής ενημέρωσης Τα άρθρα 85 και 86 της συνθήκης δεν θεσπίστηκαν την πολυφων Ε ν τ ο ύ τ ο ι ς, η Επιτροπή μπόρεσε ν α χ ρ η σ ι μ ο π ο ι ή σ ει ε π ι δ έ ξ ια τα νομοθετικά είχε στη διάθεση διατήρηση των προγραμμάτων στην αγορά και να συμβάλει στην στο των διαρθρώσεων ανταγωνισμού της γ ια τον ανταγωνισμό που προσφέρονται ή άλλο ν πολιτ να εξασφάλισε προκειμένου κοινό. αρχικά με σκοπό να προστατεύσουν στόχο. ι κής φύσης μέσα που τη ποικιλία ι έμμεσα ιστ Μερικές περιπτώσεις αυστηρή επίδραση τους στην καθιστούν εφαρμογή των κανόνων ανταγωνισμού πολυφωνία: εμφανή τη βούληση της Επιτροπής λαμβάνοντας να μεριμνά γ ια την παράλληλα υπόψη της την κο ι νής επιχείρησης της MSG Media Service, κ α τά την οποία ομίλους * η περίπτωση σύσταση BundepostTelekom, με την αιτιολόγηση συνέπε της επί πληρωμή τηλεόρασης αγορά και να π ε ρ ι ο ρ ι σ τ εί ως εκ τούτου η πρόσβαση της αγοράς στους φορείς, τη όπως η Bertelsmann, Deutsche θα είχε ως γερμανική ανταγωνιστικούς κοινή επιχείρηση ια να αποκλειστεί ότι μ ια τέτοια από μεγάλους η πρόσβαση απαγόρευσε η Επιτροπή στη η περίπτωση αποτέλεσμα τη c Nordic Satellite Distribution, κ α τά την οποία με αρνητική Επιτροπής, απόφαση της επετεύχθη συγκρίσιμο η περίπτωση μέρη του ομίλου VERONICA) να εξεύρουν ο λ λ α νδ ι κή αγορά της Holland Media Group (HMG\ κατά την ο π ο ία η Ε π ι τ ρ ο πή ζήτησε από τα κανάλι ό τι η φορείς. (και ε ι δ ι κ ό τ ε ρ α α πό την RTL4 και RTL5, καθώς και το εγγύηση τους αν ταγών τα κατάλληλα μέτρα ώστε να υπάρχει θα παραμε ιστικούς ανοιχτή ίνει για την ευκαιρία Η Επιτροπή ε ί χε επίσης 21. 02. 1990, ως προς τη σημασία που αποδίδεται των μέσων μαζικής Ετσι ελέχθη ότι η πολιτ επίσης πολυφωνίας π ο ι κ ι λ ία των προγραμμάτων να έχε ι ως στόχο να επιτυγχάνεται αλλά α ν τί θ ε τα με την ενίσχυση ι κή της Επιτροπής ενημέρωσης. να εκφράσει την άποψη της στην ανακοίνωση στο σεβασμό της πολυφωνίας στον της τομέα στον οπτικοακουστικό η ανάπτυξη του τομέα όχι ε ις βάρος τομέα π ρ έπε ι της την ε ι δ ι κότερα που προσφέρονται του, ενθαρρύνοντας στο κοινό. της πολυφωνίας όμως δεν αποτελεί την μόνη μέριμνα έχει ταχθεί σε πολλές περιπτώσεις Ο σεβασμός θέμα αυτό. Η Επι τροπή επίσης των σημαντικών γεγονότων, έτσι ώστε να εξασφαλίζεται μπορεί να αναφερθεί 86 της συνθήκης, εξέτασε κατά πόσον τα παραχωρηθέντα αποκλειστικά συνιστούν η υπόθεση MGM/UA όπου η Επιτροπή, δυνάμε συμπεριλαμβανομένων κατάχρηση. και των πολιτιστικών η πρόσβαση του κοινού στην πληροφορία. Γ ια της Επιτροπής στο υπέρ της κάλυψης εκδηλώσεων, παράδειγμα ι των άρθρων 85 και δεν δικαιώματα της πολιτιστικής μόνο από την προστασία Πάντως, η εξέταση πλευράς ε ί ν αι κατ' αρχήν περιορισμένη φύσης των κανόνων ανταγωνισμού. Ετσι, ε ί ν αι ε λ ά χ ι σ τα πιθανό μεμονωμένη να θεμελιούται σημε ι ω θ εί ό τι έ χ ο υν ήδη ληφθεί προβλέπονται περίπτωση την συμφωνία περιβάλλοντος. δ εν στην ομίλων υπό κρίση (βλ. ο δ η γ ία 89/340 γ ια του πρόσφατα, να μπορέσουν στο μέλλον να ληφθούν από την υπόψη από την Επι τροπή άλλα κριτήριαπου ρητά στο άρθρο 85 π α ρ. 3, όπως π. χ. το κ ο ι ν ω ν ι κό κριτήριο της αναδιάρθρωσης σ υ ν θ ε τ ι κ ών Δεν αποκλείεται οικονομικών ι ν ώ ν) ή, πιο στόχου. Πρεπε ι όμως να λόγω της εξαίρεση ενός πολιτιστικού την προστασία λοιπόν για 22 Επιτροπή υπόψη πολιτιστικά κύριος στόχος της εσωτερικής αγοράς. κριτήρια, χωρίς εντούτοις να τίθεται σε κίνδυνο ο 23 11/ πολιτική πολιτιστικό χώρο σχετικά με τις ενισχύσεις που χορηγούνται απο τα κράτη στον Α/ Ενισγΰσε ic στον πολιτιστικό τομέα Η κατάσταση μΙχρι σήμερα ΗΕπιτροπή εχε ι εκδοσε ι σε ιράαποφάσεων με τ ις οποίες γίνεται όσον αφορά τις πολιτιστικής χορηγείται ε ι δ ι κ ό τ ε ρα στ ις ε ικαστικές αποδεκτή ως αιτιολόγηση στον πολιτιστικό εν ισχύσεις ποικιλίας γίνεται τομέα, Ετσι, η προώθηση της ενίσχυσης σαφής η θέση της της που βιβλίων. τέχνες και στις εξαγωγές στον πολιτ προβλήματα ιστ ι κό τομέα δεν δημιουργούν Γ ε ν ι κ ά, οι εν ισχύσεις εξ ε τα^ όμε ν ες από τη ν πλευρά της πολ ι τ ι κής αν ταγών ι σμο ύ. Εν το ύ το ι ς, η Επι τροπή τους αλλά χρειάστηκε ν α α ν τ ι τ α χ θ ει σε α υ τ ίς τ ις ενισχύσεις όχι λόγω τηςφύσης ι προς τις θεμελε ιώδεις αρχές της λόγω των όρων χορήγησης τους που συχνά αντίβαινε Ευρωπαϊκής Κοινότητας. Υπήρξαν, γ ια παράδειγμα, περιπτώσεις επιχορηγήσεων που αντέβαιναν στη θεμελιώδη αρχή της μη διάκρισης λόγω ιθαγένειας, όπως αναφέρεται στο άρθρο 6 της συνθήκης γ ια την Ευρωπαϊκή Ενωση, και κατά τ ις οποίες οι υπήκοοι άλλων κρατών μελών έπρεπε να απολαύουν της ίδιας μεταχείρισης όπως και οι υπήκοοι της χώρας που χορηγούσε την ενίσχυση. Ετσι, η Επιτροπή υποχρεώθηκε να απόρριψε ι προϋπόθεση που επέβαλε η γερμανική κυβέρνηση, συμφωνάμε την οποία ο σκηνοθέτης τ α ι ν ί ας που δικαιούτο έπρεπε να ε ί ν αι γερμανός υπήκοος ή να έχε ι γ ε ρ μ α ν ι κό π ο λ ι τ ι σ τ ι κό παρελθόν. ενίσχυσης Οι εξελίξεις στον πολιτιστικό χώρο (άρθρο 92παρ. 3 εδάφιο δ), και προκειμένου με τις Μετά την προσθήκη στη συνθήκη του άρθρου 128 και της διάταξης σχετικά να ενισχύσεις ισμού επέλθουν περαιτέρω διευκρινίσεις, η δυνατότητα θέσπισης κατευθυντηρίων γραμμών επί του θέματος γ ια να εξεταστεί αυτού. Πάνω σε αυτή τη βάση, ορισμένες σε επιδότησε δραστηριότητες που δεν νοθεύουν τον ανταγωνισμό και δεν να επηρεάζουν σοβαρά τις εκθέσεων κ. α), μπορούν να συναλλαγές μεταξύ των κρατών μελών (θέατρα, αίθουσες επιτραπούν χωρίς περιορισμό,με σε όλους τους δικαιούχους δυνάμει η Επιτροπή κίνησε δ ιαδ ι κασία προβληματ την προϋπόθεση ότι προσφέρονται ις που χορηγούνται στο ενδιαφερόμενο κράτος μέλος. Β/ Ε π σ ν Ο σ ε ιο στον οπτικοακουστικό τομέα Ε ν ι σ χ ύ σ ε ις στην τηλεόραση και την κινηματογραφική παραγωγή τρόπους, και πιο συγκεκριμένα Τα κράτη μέλη ενθαρρύνουν την ανάπτυξη των οπτικοακουστικών κλάδων παραγωγής με διάφορους ιδικών παραγωγών, με φορολογικά πλέον ε κτήματα γ ια επενδύσε ι ς σε κ ι νηματογραφικών ε π ι χ ε ι ρ ή σ ε ις του τομέα αυτού, με τη χρηματοδότηση στήριξη κινηματογραφικών φεστιβάλ. Τα μέτρα αυτά εντάσσονται τρόπο συνεκτικό και ως προς τους στόχους τους, στην πολιτική τομέα, που απόβλεπε οπτικοακουστικό α ν τ α γ ω ν ι σ τ ι κ ό τ η τ ας της ευρωπαϊκής βιομηχανίας της κατάρτισης και με τη κατά στον της γενικότερα, της Κοινότητας ι, μεταξύ άλλων, στην ενίσχυση με την άμεση επιδότηση προγραμμάτων. ε Τα μέτρα στήριξης μπορεί να έχουν χαρακτήρα τοπικό, περιφερειακό ή εθνικό. Εφόσον τα μέτρα αυτά δεν προκαλούν στρέβλωση του ανταγωνισμού και δεν επηρεάζουν σοβαρά ιδρύσεως της τις συναλλαγές μεταξύ των κρατών μελών, το άρθρο 92 της συνθήκης περί Ευρωπαϊκής Κοινότητας, όπου προσδιορίζονται ενισχύσεων, δεν εφαρμόζεται δεν έχε ι λόγο να παρέμβε οι κανόνες περί κρατικών και η Επιτροπή ι. 24 Δεδομένου όμως ότι οι οικονομικοί φορείς της σχετικής αγοράς ευρίσκονται σύχνασε ανταγωνιστική μεταξύ τους σχέση, ορισμένα μέτρα ενισχύσεων που προορίζονται για την παραγωγή τηλεοπτικών ταινιών μπορούν ναέχουν καθόλου αμελητέα επίπτωση στον ανταγωνισμό και τις συναλλαγές μεταξύ των κρατών μελών. Ανέκαθεν η Επιτροπή δέχεται το σεβασμό της πολιτιστικής ποιλικίας ως αιτιολόγηση της κρατικής ενίσχυσης στην κινηματογραφική βιομηχανία και την παραγωγή τηλεοπτικών προγραμμάτων, με την προϋπόθεση ότι αυτή η ενίσχυση δεν προκαλεί αθέμιτη στρέβλωση του ανταγωνισμού. Το άρθρο 3 εδάφιο ο) της συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ενωση ορίζει ότι η δράση της Κοινότητας περιλαμβάνει "συμβολή στην ανάπτυξη των πολιτισμών των κρατών μελών". Το άρθρο 92 παρ. 3 εδάφιο δ) και το άρθρο 128 προστέθηκαν στη συνθήκη γ ια την ΕΚ κατ' εφαρμογή αυτής της αρχής - χωρίς αυτό να σημαίνει αναγκαστικά αναπροσανατολισμό της σχετικής πολιτικής. Η Επι τροπή έχει ήδη λάβει υπόψη αυτές τις μελλοντικές εκτιμήσεις κατά την αξιολόγηση της ενίσχυσης στον τομέα αυτό. Κατά τις τομέα, η Επιτροπή θα αξιολογήσεις εξακολουθήσει να επιδιώκει την ισορροπία μεταξύ των διαφόρων παραγόντων: απαίτηση της προώθησης του πολιτισμού και της πολιτιστικής κληρονομιάς, ελεύθερες συναλλαγές και ανταγωνισμό στην ε ν ι α ία αγορά, και ανάγκη να αποφευχθούν οι στρέβλωσεις. των κρατικών ενισχύσεων στον οπτικοακουστικό θεμελιώδη αθέμιτες Η νρηματοδότηση των κρατικών οογανισμών ραδιοτηλεοπτικών μεταδόσεων ισχυρίζονται Δυνάμει των κανόνων περί κρατικών ενισχύσεων, οι ιδιωτικοί φορείς ραδιοτηλεοπτικών μεταδόσεων της Γαλλίας, Ισπανίας και Πορτογαλίας έθεσαν στην Επιτροπή το ειδικότερο θέμα της χρηματοδότησης των κρατικών οργανισμών ραδιοτηλεοπτικών μεταδόσεων. Οι οργανισμών ενάγοντες ραδιοτηλεοπτικών μεταδόσεων από το κράτος με τη μορφή εισφορών, άμεσων επιδοτήσεων ή τακτικών εισφορών κεφαλαίων αποτελούν αθέμιτο ανταγωνισμό εις βάρος τους. Το θέμα αυτό αποκτά μεγάλη σημασία και ενδιαφέρον γιαρλόκληρη την Κοι νότητα. Η Επι τροπή ανέθεσε σε εξωτερικούς συμβούλους να μελετήσουν την ισορροπία στη χρηματοδότηση των κρατικών οργαν ισμών από το κράτος και στη συ ν εχε ι α θα εξέτασε ι τις τρέχουσες υπόθεσε ις υπό το πρίσμα αυτής της ανάλυσης (που καλύπτε ι επίσης και τα νέα κράτη μέλη). ότι η χρηματοδότηση των κρατικών Οι κατευθυντήοιεο γραμμές Για να προσδιοριστεί περαιτέρω η πολιτική της στον τομέα αυτό, η Επιτροπή μελετά επί του παρόντος τις κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με τις επιδοτήσεις στον πολιτιστικό χώρο, τις τέχνες και τον οπτικοακουστικό τομέα. Η Επι τροπή επιβεβαίωνε ι έτσι την ευνοϊκή της στάση ως προς την παραγωγή τηλεοπτικών ταινιών και προγραμμάτων, συμπεριλαμβανομένων και των ταινιών /βίντεο και των μουσικών εγγραφών, εφόσον μπορεί να απο δ ε ιχθεί η ανάγκα ι ό τη τα αυτών των εν ισχϋσεων γ ι α την προώθηση ήΙκαι τη διατήρηση του ευρωπαϊκού πολιτισμού, καθώς και η σημασία είναι σε συνάρτηση με τους επιδιωκόμενους στόχους. ΗΕπιτροπή επίσης θα μερίμνησε ι ώστε να αποφευχθεί κάθε διάκριση για λόγους ιθαγένειας μεταξύ των υπηκόων των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ενωσης και κάθε εμπόδιο στην ελεύθερη κυκλοφορία αγαθών, υπηρεσιών, προσώπων και ιδεών σε όλο το έδαφος της Κοινότητας. ιστ ικές παράμετροι ευνοϊκά τη στήριξη της πολιτιστικής είναι καθ ορ ιστ ι κής σημασίας, η Επι τ ροπή θα Οταν οι πολιτ αντιμετωπίσει κληρονομιάς με επιδοτήσεις στη διανομή τηλεοπτικών προγραμμάτων, βίντεο κλπ. ΗΕπιτροπή θεωρεί ότι οι κρατικοί οργανισμοί ραδιοτηλεοπτικών μεταδόσεων παίζουν καθοριστικό ρόλο στην προώθηση του πολιτισμού σε περιφερειακό, εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο καθώς και στην ανάπτυξη της τηλεοπτικής βιομηχανίας στην Ευρώπη. ΗΕπιτροπή έχει συναίσθηση του γεγονότος ότι ο δημόσιος τομέας έχει ως αποστολή να προσφέρε ι στους πολίτες εκπομπές ενημερωτικές, 25 εκπαιδευτικές, πολιτιστικές, ψυχαγωγικές και αθλητικές. Η Επιτροπή /βλέπει θετικά την επέκταση των κρατικών και εμπορικών οργανισμών ραδιοτηλεοπτικών μεταδόσεων και θα ισόρροπη λύση προκε ιμε νου να επιτευχθεί ο διπλός αυτός προσπαθήσει να εξεύρει σκοπός. 26 Συμπεράσαατα παραγωγής και διανομής στόχους. Ή Το άρθρο 92 παρ. 3 εδάφιο δ) λαμβάνε ι ειδικά υπόψη τους πολιτιστικούς και ευρωπαϊκή βιομηχανία προγραμμάτων αποτελεί, πράγματι, σημαντική πλευρά του ευρωπαϊκού πολιτιστικού χώρου. Η προώθηση του πολιτισμού γίνεται δεκτή από την Επιτροπή ως αιτιολόγηση των κρατ ικών εν ισχύσεων στη κ ι νηματογραφική βιομηχανία και την παραγωγή τηλεοπτικών προγραμμάτων, με την προϋπόθεση ότι αυτές δεν προκαλούν αθέμιτη στρέβλωση του ανταγωνισμού. τηλεοπτικών ταινιών ΚΕΦΑΛΑΙΟ V: ΤΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΑ ΑΓΑΘΑ ΣΤΗΝ ΕΣΩΤΕΡΙΚΗ ΑΓΟΡΑ Η ελεύθερη κυκλοφορία, θεμελιώδης αρχή της συνθήκης ΕΚ και προϋπόθεση γ ια την υλοποίηση της ενιαίας αγοράς, αφορά επίσης και τα πολιτιστικά αγαθά. Συνεπώς ισχύουν για αυτά οι σχετικές διατάξεις της συνθήκης (και ειδικότερα τα άρθρα 9, περιορισμοί 10, 12 κ. ε - δασμοί και τα άρθρα 30 εως 34 - ποσοτικοί κλπ). των πολιτ Η αρχή της ελεύθερης κυκλοφορίας συμβιβάζεται με τη θεμιτή προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς των χωρών μας, και πιο συγκεκριμένα ιστ ικών αγαθών όμως π ρ έπε ι να των εθνικών θησαυρών τους. Στο άρθρο 36 T7?c συνθήκης επίσης προβλέπεται ότι τα κράτη μέλη μπορούν να παρεκκλίνουν από τις διατάξεις των άρθρων 30 εως 34 επιβάλλοντας ή διατηρώντας απαγορεύσε ι ς, περιορισμούς ή άλλα ισοδύναμα μέτρα ε ισαγωγών, εξαγωγών ή διαμετακομίσεων στο εσωτερικό της Κοινότητας εφόσον πρόκειται για την προστασία ι κή αξία2 2. εθνικών θησαυρών που έχουν καλλ ι τεχν ι κ ή, ιστορική ή αρχαιολογ εξαίρεση από την αρχή της ελεύθερης κυκλοφορίας που Το άρθρο 36 περιλαμβάνει από τις ίδιες τις διάταξε ι ς του άρθρου, και συνεπώς πρέπε ι να προσδιορίζεται δίκαιο, τύχει στενής ερμηνείας. Εντός των ορίων που καθορίζονται από το κοινοτικό εναπόκειται κατ' αρχήν σε κάθε κράτος μέλος να προσδιορίσει τις απαιτήσεις που αποσκοπούν στην εξασφάλιση των στόχων του άρθρου 36- στη συγκεκριμένη περίπτωση τον προσδιορισμό της έννοιας εθνικοί θησαυροί επί του εδάφους του - σύμφωνα με τον τρόπο που αυτό ε π ι λ έ γε ι και σύμφωνα με τη δική του κλίμακα αξ ιών, με την προϋπόθεση ότι αυτή ευρίσκεται σε λογικό επίπεδο και είναι τέτοιας φύσεως ώστε ελεύθερη να συμβίβαζε κυκλοφορία. ι την προστασία της πολιτ ιστ ι κής κληρονομιάς και την Η εξουσία που απονέμεται εντούτοις αυθαίρετη: πρέπει να λαμβάνει υπόψη τις μεγάλες αρχές που διέπουν το κοινοτικό δίκαιο κατά την εφαρμογή του, πράγμα που ελέγχεται από τα κοι νοτικά όργανα. στα κράτη μέλη με το άρθρο 36 δεν είναι Πρέπει να σημειωθεί ότι διάταξη παρόμοια προς το άρθ ρο 36 προβλέπεται στον κανονισμό με τον οποίο από το 1977 θεσπίζεται στην Κοινότητα κοινό καθεστώς εξαγωγών προς τις τρίτες χώρες (κανονισμός 2609/69αρβρο 11). Ετσι, rj είαίρεστ? που προβλίπεται εξαγωγές προς τις τρίτες Οι περιορισμοί αυτοί στις συναλλαγές δεν αντιβαίνουν προς τους κανόνες της ΙΤΔΕ(αρβρο 20, ί δ ι α μ ν ε ί α γ ια τους εβνικοΰς θησαυρούς). στο άρθρο 36 γ ια το ενδοκοινοτικό εμπόριο είναι η ίδια που προβλέπεται γ ια τ ις χώρες. 27 ι. ιιροοληματα σ γ ε τ ι κα ue τον πουυυιυοισμο και των πολιτ ικών αγαθών ιστ τηρ ε ν ν ο ι αο των ευνικων θησαυρών Ε ί ν αι εξαιρετικά επί του παρόντος περιεχόμενό της. δύσκολο ε ί ν αι λ ε π τό να καθοριστούν να προσδιοριστεί η έννοια του "εθνικού κοινά κριτήρια θησαυρού", και το γ ια να οριστεί Η νομοθεσία ετερόκλιτες, τα αποκλίνοντα των κρατών μελών και οι πρακτικές και αυτό εξηγείται που ακολουθούνται πολιτιστικές στο καθένα ε ί ν αι και παραδόσεις συμφέροντα από τις διαφορετικές καθενός. του Δυό μεγάλες θησαυρού: τάσεις μπορούν να διακριθούν στην ερμηνεία της έννοιας Του εθνικού διασταλτική πολιτ ιστ καταγραμμένη ερμηνεία, που αποτελεί ι κά αγαθά και έχουν πλούσια με κάθε λ ε π τ ο μ έ ρ ε ι α, την περίπτωση ιστ πολιτ των χωρών που ι κή κληρονομιά, "εξάγουν" σπάν ι α σ τ ε νή ε ρ μη ν ε ία, που αποτελε πολιτιστικά όπου συχνότατα αγαθά και έχουν περιορισμένη ε ί ν αι εγκατεστημένα σε όγκο πολιτιστική κέντρα μεγάλα εμπορίου ί την περίπτωση των χωρών που "ε Η δυσκολία να προ σδ ι οριστούν πρόβλημα όταν πρόκειται και το πεδίο όσον αφορά τα όρια της έννοιας "πολιτιστικό αγαθό" να καθοριστεί, σε διεθνές ή κοινοτικό πλαίσιο, της των αμοιβαίων υποχρεώσεων των χωρών με την προοπτική την προστασία των αγαθών α υ τ ώ ν2 3. ισάγουν" κληρονομιά, τέχνης. δημιουργεί το εύρος συνεργασίας I I. Τα κοινοτικά μ ε γ ά λ ης α γ ο ρ άο συνοδευτικά μέτρα Ύΐα τα πολ ι τ ι στ ι κά αταθά στην υλοποίηση τηε Η υλοποίηση της ε ν ι α ί ας αγοράς επέβαλε,από κάθε ελέγχου εξαίρεση, γ ια όποιο προϊόν στα ενδοκοινοτικά και αν πρόκειται. σύνορα- υποχρέωση την 1η Ιανουαρίου 1993, την κατάργηση καμία που δεν επιδέχεται των ορίων του άρθρου 36,αφενός ιστ ι κά αγαθά, τα κράτη μέλη διατηρούν Οσον αφορά τα πολιτ εντός τους και αφετέρου προστασία γ ια να ε ξ α σ φ α λ ί ζ ο υν την α π ο τ ε λ ε σ μ α τ ι κ ό τ η τα αυτών των ναπροσδιορίζουν τα α ν α γ κ α ία μέτρα να κάνουν ελέγχους τους. Εντούτοις, να λαμβάνουν δεν μπορούν το δικαίωμα, δυνάμει και τους ε θ ν ι κ ο ύς θησαυρούς γ ια να ε ξ α σ φ α λ ί ζ ο υν την στα εσωτερικά μέτρων. σύνορα Έτσι, η Κοινότητα συνόρων να μην έχει επέλεξε ναλά/βει μετράμε συνέπειες εις βάρος της προστασίας τα οποία μεριμνά ώστε η κατάργηση των θησαυρών. των εθνικών ια στα 15 κράτη μέλη απαιτεί, Π ρ ά γ μ α τ ι, η α π ο τ ε λ ε σ μ α τι κ ή προστασία συνέχε σύνορα αγορά, να συμβάλλει του άλλου. στην ε ν ι α ία και χωρίς ελέγχους των "εθν ικών θησαυρών" σ τα 12 και στη εσωτερικά των εθνικών θησαυρών στα κάθε κράτος μέλος στην προστασία 23 Στην δυσκολίααυτή προσέκρουσαν οι διαπραγματεύσεις συνεργασία για τη ν προστασία των αγαθών ή ακόμα και για την παρεμπόδιση της παράνομης διακίνησης Unesco σ χ ε τ ι κά με την ε ισαγωγή, εξαγωγή και παράνομη μεταβίβαση ΕυμβοΟλιο της Ευρώπης, ευρωπαϊκή σύμβαση για παραβάσεις που αφορούν τα πολιτ εργασίες του υηίώοΊίγια τα κλαπενταή παρανόμως εξαχθεντα πολιτιστικά επιστροφή, σε δ ι ε θ ν ές επίπεδο, για τα κυριότερα κείμενα ή συμβάσεις που απέβλεπαν στη (1970: Σύμβαση πολιτιστικών αγαθών - 1985: ιστ ι κά αγαθά- 1980 και ε {ης: αγαθά - 1995: Σύμβαση του Unidroit γ ια την των κλαπέντων ή παρανόμως πολιτιστικών εξαχθεντων ιδιοκτησίας αγαθών). - 28 εκτός Κο ι νότητας. Οχι Προς το σκοπό αυτό, ε ί ν αι απαραίτητο θησαυρών ανήκουν εδάφους του πρώτου, επωφελούμενοι Αυτόο ε ί ν αι ο OTOYOC α γ α θ ώ ν. πολιτιστικών του κανον σε άλλα κράτη μέλη και που μπορεί να ελέγχει κάθε κράτος μέλος την εξαγωγή μόνο των δικών του θησαυρών αλλά και εκείνων εκείνη της κατάργησης ισμού τη στιγμή των ελέγχων στα εσωτερικά α ο ι θ. 3911 TVC 9. 12. 1992 π ε ρί εξαγωγών να ευρίσκονται επί εθνικών που του σύνορα. επί του παρόντος ε ί ν αι καθοριστικό σε ένα συγκεκριμένο εγγύηση γ ια την επιστροφή πολιτιστικών ως εθνικοί θησαυροί, τα οποία έχουν απομακρυνθεί του δεύτερου κοινοτικού συνοδευτικού με την επιστροφή που δεν υφίσταται της Κοινότητας, να υπάρξει κατά το μέτρο κληρονομιάς αγαθό ευρίσκεται Εξάλλου, πολιτιστικής πολιτιστικό Τα κράτη μέλη επιθυμούν μπορούν να χαρακτηριστούν από το έδαφος τους. Στόχος 93/7/ΕΟΚτης 15ης Μαρτίου 1993 σχετικά έχουν παράνομα απομακρυνθεί το κράτος μέλος επιστροφή Ιανουαρίου 1993. Η ο δ η γ ία "περί επιστροφής" της πολιτιστικής της Ενωσης και με δυνατότητα της οποίας του στο έδαφος και οι όροι κληρονομιάς επί του εδάφους του οποίου το πεδίο το γεγονός μέτρου (οδηγία η ι δ έα τ ης κ ο ι ν ής κάποιο ό τι κράτος μέλος και όχι σε άλλο. αγαθών που παράνομα αριθ. αγαθών που ώστε ι την την 1η της μεταξύ των χωρών υποχρέωση των πολιτιστικών από το έδαφος κράτους μέλους) ε ί ν αι να επιτευχθεί το αγαθό να εξασφάλισε μετά παράνομα στην επαναφορά στο έδαφος της χώρας απ' όπου απομακρύνθηκε αποβλέπει ενός κράτους μέλους, δημιουργώντας, ευρίσκεται δ ι καστι κής προσφυγής, υποχρέωση επιστροφής, εφαρμογής καθορίζονται επακριβώς. μεταξύ ικό προστατευτικό Οσο δεν υπάρχει της έννοιας συσταθούν προσδιορισμένες, κοινοτ δίκτυο επίπεδο, μετά το 1992, προστατευτικά της κατάργησης έγινε γ ια να εξασφαλιστεί οι περισσότερο κ ο ι ν ο τ ι κό ε π ί π ε δ ο, τηρώντας και της ασφάλειας κυκλοφορίας κο ι νό παοάρττ/ιια του κανον συμφωνία για κάποιο μηχανισμό "αμοιβαίας " ε θ ν ι κ ός θησαυρός", η προσέγγιση στα δύο αυτά νομοθετικά των κρατών μελών αμο ijSai ες υποχρέωσε για να εξασφαλιστεί, με ένα κοινό σκληρό πυρήνα πολιτιστικών που θα προστεθεί σε μέτρα, των οποίων όμως η αποτελεσματικότητα, στα ήδη υφιστάμενα των ελέγχων στα εσωτερικά σύνορα, θεωρείται ι αν όχι όλοι οι εθνικοί στον κοινό αυτό σκληρό πυρήνα (στον οποίο θησαυροί) επαρκής βαθμός προστασίας αναγνώρισης" ι ς, αλλά στο στάδιο των ορισμών μέσα ήταν να αυτό αγαθών, εθνικό λόγω ότι έχει αμβλυνθεί. Τούτο περιλαμβάνονται σε ελεύθερης στο παράλληλα των συναλλαγών. Ο "σκληρός πυρήνας" καταρτίστηκε τις θεμελίωσε ι ς αρχές της ισμού και της οδηγίας που αναφέρονται πιο πάνω. πολιτιστικά αγαθών γ ια τ ις οποίες Από τα πολυάριθμα κατηγοριών πολιτιστικών όπως η φύση του πολιτιστικού κατηγοριών προεκτείνουν προστασία συνεπώς τους εθνικούς θησαυρούς κατά την έννοια στη διακριτική θεωρούνται οδηγία εθν ι κοι θησαυροί και τον κ α ν ο ν ι σ μό να εκφεύγουν παράρτημα. της πολιτιστικής υποχρεώσεων κληρονομιάς το πεδίο ευχέρεια αγαθά, στο παράρτημα καταρτίστηκε αγαθών που επελέγησαν από εμπειρογνώμονες κατάλογος με βάση αγαθού, η ηλικία, η α ξ ί α. Πρόκε ι τα ι περί καταλόγου τα κράτη μέλη ε ί ν αι προς στιγμήν διατεθειμένα τους προκε ι με ν ου να συνεργαστούν του καθενός. Το παράρτημα δεν προσδιόριζε του άρθρου 36, έννοια που των κρατών μελών. Μπορεί έτσι ορισμέ να πολιτιστικά από το πεδίο που καλύπτει το κοινό κοινών κριτήρια των να γ ια την ι εναπόκειται αγαθά που στην Αν και το περιεχόμενο κατηγοριών πολιτιστικών το πεδίο εφαρμογής του παραρτήματος των δύο νομοθετικών αγαθών) ε ί ν αι κοινό και γ ια τον κανονισμό δεν ε ί ν αι α π ό λ υ τα ταυτόσημο. μέσων (ο κατάλογος των και γ ια την οδηγία, Συγκεκριμένα, αναφέρονται υποχρέωση όσον αφορά την τ ελών ε ιακή πλευρά, για όλα τα πολ ι τ ι στ ι κά αγαθά που στο παράρτημα ( ε ί τε θ ε ω ρ ο ύ ν τ αι ε θ ν ι κ οί θησαυροί είτε όχι) να υποβάλλεται ά δ ε ια προς εξαγωγή με ΕΔΕ 24. Οντως, η ενδεχόμενη 24 ΕΔΕ : Ενιαίο άιοικητικο Εγγραφο ι σ χ ύ ει η ποιότητα 29 των εθνικών θησαυρών, των πολιτιστικών αγαθών που καλύπτονται από το παράρτημα, δεν αποτελεί σχετικό κριτήριο ελέγχου γ ια τ ις τελωνειακές αρχές. 30 Μπορούν να αναφερθούν και άλλες διαφορές, ειδικότερα λεπτομέρειες που αφορούν την προβλεπόμενη αγαθά μικρής αξίας. γ ια αρχαιολογικά εξαίρεση Αντίθετα, η ενέργεια της επιστροφής που προβλέπεται από την οδηγία α ρ χ ί δι μόνο γ ια θησαυροί κατά την έννοια του άρθρου 36 και όχι τα αγαθά που θεωρούνται πολιτιστικοί γ ια όλα τα πολιτ πεδίο εφαρμογής της οδηγίας ιστ ι κά αγαθά των κατηγοριών του παραρτήματος. Το συνεπώς προσδιορίζεται επακριβώς. υλικό Κύριο σημείο της συζήτησης αποτέλεσε η συμφωνία γ ια το κατά πόσο θα έπρεπε να ή να επεκταθεί ο αριθμός των κατηγοριών του παραρτήματος. Το αποτέλεσμα περιοριστεί πολιτικής ήταν πολιτικός ευαισθησίας του θέματος τα Οργανα της Ενωσης πρόβλεψαν ότι κάθε τροποποίηση του παραρτήματος πρέπε ι να υπόκειται στη διαδικασία του άρθρου 100Α της συνθήκης. συμβιβασμός, από τη φύση του βελτιώσιμος. λόγω της I II Οι ε £ ε λ ί £ε te 1. Τα υφιστάμενα κ ο ι ν ο τ ι κά μέτρα (κανον ισμόο και οδηγία) Με βάση τις εκθέσεις που υπε/βαλαν τα κράτη μέλη, η Επιτροπή θα υποβάλει κατά τη διάρκεια του 1996 την πρώτη ανά τριετία έκθεση που προβλέπεται από τα δύο μέτρα για να εκτεθούν οι δυσχέρειες που αντιμετωπίστηκαν και η ανάγκη ενδεχομένως να γίνουν προσαρμογές Εξάλλου η Επι τ ροπή, χωρίς να περίμενε ι την τριετή έκθεση που αναφέρεται πιο πάνω, υπέβαλε πρόταση τροποποίησης την συμπερίληψη των υδατογραφιών (ακουαρέλες) και υδροκομμιογραφιών (γκουάς) στο κοινό παράρτημα του κανονισμού και της οδηγίας (19. 10. 1995, COM(95)479 τελικό). γ ια ένα συγκεκριμένο σε αυτά. σημείο: 2. Κ διοικητική πλαισίου συνεργασία για τα πολιτιστικά του κανονισμού και τηο οδηγίαο αγαθά πέραν του συγκεκριμένου τονΝοεμβρ ι ο 1995 με την απόφαση 95/468/ΕΟΚ το τ υ Συμβουλίου Πρόσφατα εμφανίστηκαν τα πολιτιστικά αγαθά στο πρόγραμμα IDA (τ ο δίκτυο τηλεματικής ανταλλαγής δεδομένων μεταξύ των δημοσίων δ ι ο ι κήσεων)που και εγκρίθηκε αποβλέπει στη διευκόλυνση της ανταλλαγής πληροφοριών μεταξύ των διοικήσεων. Εξάλλου, στο πλαίσιο π ρογ ράμματος, η Επι τ ροπή συγχρηματοδοτεί ένα έργο με την ονομασία GRASP, στόχος του οποίου είναι να ανάπτυξε ι, με τηλεματικό σύστημα καταγραφής κάθε απωλεσθέντος ή κλαπέντος την συνεργασία των αστυνομικών δυνάμεων των 15 κρατών μελών. αντικειμένου, του τέταρτου ερευνητικού ΣυνεργασίαΎΐα την καταπολέμηση τηο παοάνομηο διαμετακομιστώ στο πλαίσιο εσωτερικών και δικαστικών υποθέσεων (αστυνομική συνεργασία, TPITOC πυλώναο) Το θέμα της αστυνομικής συνεργασίας στην παράνομη διαμετακόμιση έργων τέχνης συζητείται μέσα σε αυτό το συγκεκριμένο πλαίσιο. 3. Συνεργασία αεταΕύ των πολιτιστικών και άλλων αρμοδίων αργών στα κράτη μέλη Σε γεν ικές γραμμές, η ανάπτυξη της συνεργασίας μεταξύ των πολιτιστικών και άλλων αρμοδίων αρχών των κρατών μελών σε κοινοτικό επίπεδο αποτελεί την μέλλον τ ική οδό για την προστασία των πολιτ ιστ ικών αγαθών που θεωρούνται εθνικοί θησαυροί στην Ενωση. 31 Μπροστά σε ένα τόσο πολύπλοκο θέμα θα πρεπε ι να αποφευχθούν οι σπατάλες και η διπλή προσπάθε ια ενώ αν τι θετά πρεπε ι να γ ί νε ι πλήρης εκμετάλλευση υφιστάμενων κοινοτικών μέτρων και μέσων. Μετά τη σταδιακή εφαρμογή των μέτρων εκθέσεις), θα και την αξ ιολόγηση της λε ιτουργίας τους(π. χ. με τις τριετείς προκύψουν ενδεχομένως οι νέες ανάγκες ως προς τη διοικητική συνεργασία. των Τηρώντας την αρχή της επικουρικότητας και σεβόμενη τις αρμοδιότητες που της έχουν ανατεθεί από τη συνθήκη, η Επιτροπή θα καταβάλει κάθε προσπάθεια ώστε να ενθαρρύνε ι και να ενισχύσει τις προσπάθε ι ες που έχουν αναλάβει οι αρμόδιες αρχές των κρατών μελών και πιο συγκεκριμένα οι πολιτ ιστ ικές αρχές, προκε ι μέν ου να ανταποκριθεί όσο γίνεται καλύτερα στις ανάγκες αυτές και να καταλήξει με τον καιρό στη βέλτιστη της πολιτιστικής κληρονομιάς. προστασία 32 ΚΕΦΑΛΑΙΟ VI: ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΕΣ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΕΣ ΓΕΩΡΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΓΩΓΕΣ Οι διατάξεις της συνθήκης για τη γεωργία, και ειδικότερα την κοινή γεωργική πολιτική (ΚΓΠ), δεν αφορούν τον πολιτ ιστ ι κό τομέα. Υπάρχει όμως σύμφυτος πολιτ δεδομένου ότι η γεωργία υπήρξε ανέκαθεν κινητήριος δύναμη του ιστ ι κός χαρακτήρας στ ιςγεωργ ικές καλλιέργειες, πολιτισμού. Η γεωργία επηρεάζει επίσης τη χωροταξία, τα τοπία και το περιβάλλον του ευρωπαϊκού χώρου γεν ι κότερα. πολυμορφία Η Ευρωπαϊκή Κοι νότητα πρέπει να μεριμνά ώστε να τηρείται η πολιτιστική των κρατών μελών και των περίφερε ιών τ ου ς. Στη ν Ευρώπη, από την τοπική και την περιφερειακή τεχνογνωσία έχει προκύψει μεγάλη ποικιλία παραδοσιακών προϊόντων που αποτελούν αναπόσπαστο τμήμα της πολιτιστικής ταυτότητας του χώρου από τον οποίο προέρχονται. Με την υλοποίηση της ενιαίας αγοράς έχε ι καταστεί δυνατό να προσφερθούν αυτά τα προϊόντα σε πολύ ευρύτερο κύκλο. Η Κοι νότητα όμως χρειάστηκε να παρέμβει προκειμένου να εξασφαλιστεί η προστασία της τοπικής ταυτότητας αυτών των προϊόντων. Υπό αυτή την έννοια συνεπώς, είναι δυνατόν να λεχθεί ότι και στον γεωργικό τομέα η Κοινότητα έχει λάβει υπόψη της την πολιτιστική πλευρά κατά τη νομοθετική της δράση. Με δύο πρωτοβουλίες ενισχύθηκε η διατήρηση των παραδοσιακών γεωργικών παραγωγών ή των παραγωγών που συνδέονται με κάπο ια γεωγραφική καταγωγή: ο κανονισμός αριθ. 2081/92 για την προστασία των γεωγραφικών ενδείξεων και των ονομασιών προέλευσης των γεωργικών προϊόντων και τροφίμων, ο κανον ισμός αριθ. 2082/92 γ ια τις/?ε/3α ι ώσ ε ις ι δ ι ο τ υ π ί ας των γεωργι κών προϊόντων και των τροφίμων. Ο στόχος των δύο αυτών κανονισμών είναι κοινός: έγκειται αφενός στο να πρόβαλε ι την ιδιομορφία ορισμένων προϊόντων ως προς τον παραδοσιακό τρόπο παρασκευής τους ή ως προς την προέλευση τους, και αφετέρου στο να προστατεύσε ι τον καταναλωτή από αθέμιτες πρακτικές και απομιμήσεις. Χάρη στην ομοιογένεια των εθνικών συστημάτων προστασίας, ο κανονισμός 2081/92 δίνε ι τους απαραίτητες ορισμούς στον τομέα των γεωγραφικών ονομασιών. Κάνε ι διάκριση μεταξύ των γεωγραφικών ενδείξεων και των ονομασιών προελεύσεως που ορίζουν προϊόντα στενά συνδεδεμένα της οποίας φέρουν το όνομα. με την περιοχή Ο κανον ισμός 2082/92 απόβλεπε χαρακτήρα των προϊόντων με την βεβαίωση ι δ ι ο τ υ π ί α ς. Ο πολιτιστικός αντίκτυπος αυτών των κ ε ι μένω ν έγκειται συνεπώς στην προβολή μιας περιοχής καθώς και στην προστασία της τοπικής μεθόδου παραγωγής ή του παραδοσιακού τρόπου του τυπικού και παραδοσιακού ι στην αξιοποίηση παρασκευής. Πρεπε ι επίσης να αναφερθεί και η δημιουργία, συμβόλου ε ιδικά για τα γεωργικά προϊόντα των απομακρυσμένων περιοχών της Κοινότητας (Υπερπόντια διαμερίσματα, Κανάριοι Νήσοι, Αζόρες και Μαδέρα), που αποβλέπει στην προβολή των γεωργικών παραγωγών ποιότητας, χαρακτηρ ι στ ι κών των περιοχών αυτών. τον Νοέμβριο 1994, ενός γραφικού 33 ιστ ι κές πτυχές. Για Επί πλέον, σε πολλούς τομείς της κοινής γεωργικής πολιτικής συναντώνται σημαντικές πολιτ παράδε ιγμα, η καλλ ι έργε ια της εληάς και η παραγωγή ελαιόλαδου αποτελούν αναπόσπαστο τμήμα της πολιτιστικής κληρονομιάς των μεσογειακών περιοχών της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Ας σημειωθεί επίσης ότι οι προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την αναμόρφωση της κοινής οργάνωσης αγοράς του οίνου (COM94/117) λαμβάνουν υπόψη τη σημασία του τομέα την αυτού ως προς την περιβαλλοντική πολυμορφία και τις παραδόσε ις που συνδέονται με την παραγωγή του κρασιού στην Ευρωπαϊκή Ενωση. του άποψη, σεβόμενες και την πολιτιστική Επί πλέον, στο πλαίσιο των μέτρων που συνοδεύουν την αναμόρφωση της ΚΓΠ του 1992, ο κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 2078/92 αφορά τ ις μεθόδους γεωργικής παραγωγής που συμβιβάζονται με τις απαιτούμενες προϋποθέσεις για την προστασία και τη διατήρηση του α γ ρ ο τ ι κ ού χώρου. Τα προγράμματα που αποτέλεσαν το αντικείμενο συμφωνίας με τα κράτη μέλη στο πλαίσιο αυτού του μέτρου μπορεί να περιλαμβάνουν σημαντικές πολιτιστικές προεκτάσεις, π. χ. διατήρηση των παραδοσιακών και ιστορικών τοπίων. Ετσι, το πρόγραμμα της ορεινής περιοχής Bolzano στην Ιταλία απόβλεπε ι στην ενθάρρυνση της εκτατικής εκμετάλλευσης των βοσκοτόπων και τη δ ι ατή ρήση των ο ρε ινών πολ ι τ ιστ ικών στο ιχε ίων. Τα μέτρα περιλαμβάνουν Στο Ηνωμένο Βασίλε ι ο, το "Country Steward Ship Scheme" α π ο τ ε λ εί ε να από τα μέτρα που εγκρίθηκαν στο π λ α ί σ ιο του κανον ισμού (ΕΟΚ) αριθ. 2078/92, που αποβλέπουν στη διατήρηση, συντήρηση ή ανασύσταση των τύπων τοπίων με ιδιαίτερη και χαρακτηριστική φυσική ομορφιά, της ποικιλομορφίας της πανίδας ή/και της ιστορικής ή ψυχαγωγικής αξίας, σε συνδυασμό με την διατήρηση των παραδοσιακών τρόπων γεωργικής παραγωγής. των παραδοσιακών στη διατήρηση ενίσχυση τοπίων. 34 ΚΕΦΑΛΑΙΟ VII: Ο ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΟΙ ΑΠΟΦΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΔΙΑΚΑΣΤΗΡΙΟΥ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ Ι· ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΝΟΜΟΛΟΓΙΑΣ Οσον αφορά τ ις ε ξ α ι ρ έ σ ε ις στην ελεύθερη υπηρεσιών, το Δικαστήριο που δεν εισάγουν κοινοτικό και 66. διακρίσεις. δίκαιο μόνο αν εμπίπτουν κυκλοφορία εμπορευμάτων, προσώπων και κάνει σαφή διαχωρισμό μεταξύ μέτρων που εισάγουν Τα μέτρα που εισάγουν διακρίσεις σε ρητή δ ι ά τ α ξη παρέκκλισης, συμβιβάζονται και μέτρων με το όπως τα άρθρα 36, 56 της νομολογίας Η εξέταση 48 παρ. 3,56 και 66 της συνθήκης, περιόριζε έννοιας του π ο λ ι τ ι σ τ ι κ ού συμφέροντος δείχνει ότι το Δικαστήριο ι σημαντικά με στενή ερμηνεία την ενδεχόμενη συνεκτίμηση των άρθρων 36, της τάξεως25. υπό το πρίσμα της δημοσίας Συγκεκριμένα τ ά ξ ης δεδομένου σοβαρής ύπαρξη το Δικαστήριο δέχεται κατ' αρχάς στενό ορισμό ότι η προσφυγή α π ε ι λ ής θ ί γ ο υ σ ας θεμελιώδες στην αι τ ιολογία της έ ν ν ο ι ας της δημόσιας αυτό,"την αυτή προϋποθέτε συμφέρον ι, κατ' της κ ο ι ν ω ν ί α ς "2 6. Επίσης ακόμη και όταν πληρούται επιβάλλει αυτή, το Δικαστήριο του άρθρου 56, καθόσον η εφαρμογή της συνεπάγεται συνθήκης, περιορίζονται προορίζονται κατά στα αυστηρώς α ν α γ κ α ία σε σχέση με τα συμφέροντα να δ η προϋπόθεση ουσίας που α π α ι τ ε ί τ αι από την απόφαση ότι "η δ ι ά τ α ξη από θεμελιώδη αρχή της να αυτά αυστηρό όρο α ν α λ ο γ ι κ ό τ η τ ας κρίνοντας τα αποτελέσματα να ερμηνεύεται τρόπον ώστε που τα μέτρα ιαφυλάξουν". παρέκκλιση πρέπει της Αυτή η περιοριστική ισχυρισμό προσέγγιση προϋποθέτει ότι το Δικαστήριο π ο λ ι τ ι σ τ ι κ ού χαρακτήρα που επικαλείται τη δ η μ ό σ ια θα απόρριψε τάξη. ι κάθε Ε ν τ ο ύ τ ο ι ς, α ν α γ ν ω ρ ί ζ ε τ αι κ ά π ο ια π ρ ο σ τ α σ ία των πολιτιστικών λόγους σύσταση ν ο μ ο λ ο γ ί ας που στηρίζεται μεταχείρισης όσον αφορά απο κλε ι στ ι κά τα μέτ ρα μη διακριτικής σε επιτακτικούς γενικού λόγω ιδιομορφιών με τη συμφέροντος ι θ α γ ε ν ε ί α ς. Ετσι, η νομολογία του Δικαστηρίου αυτό το ά ν ο ι γ μα προς στόχους πολιτιστικής δ ι α κ ρ ί σ ε ι ς. για την ελεύθερη κυκλοφορία των υπηρεσιών πολιτικής,που δεν ε ισάγουν μαρτυρά ουσιαστικά ι στ ική πολιτ Σ τ ις αποφάσε ις του γ ια την υπόθεση Mediawet27, το Δικαστήριο πολιτ δικαιολογεί ελευθερίας και φιλοσοφικών , που ε Γ να ι παρούσες σε μ ια χώρα". περιορισμούς ική" μπορεί να συνιστά επιτακτικό έκφρασης των διαφόρων τάσεων, ιδίως κοινωνικών, πολιτιστικών, λόγο γενικού στην ελεύθερη παροχή υπηρεσιών καθώς και "τη διασφάλιση αναγνώρισε ότι συμφέροντος " μ ια και να της θρησκευτικών Επίσης, επιτρέπεται υπηρεσιών που συνεπάγονται προστασία π. χ. κάποιου ναλαμβάνεται υπόψη ο ιδιαίτερος χαρακτήρας ειδικές * καλλιτέχνη α π α ί τ η σε ις προκειμένου 28. 25 Απόφαση της 16. 12. 1992, Επιτροπή κατά Βελγίου, 211/91 26 Απόφαση της 27. 10. 1977, Bouchcrau, 30/77 27 Αποφάσε ι ς της 25. 07. 1991, Mediawet, 353/89 και 288/89 28 Απόφαση της 18. 01. 1979, Van Wesemael, 110/78 ορισμένων να εξασφαλιστεί παροχών η 35 Σ τ ις υποθέσεις των "Ηεναγών"29, "η διατήρηση αρχαιολογικού μπορούν πλούτου"αναγνωρίστηκαν να δικαιολογήσουν περιορισμούς ως επιτακτικοί και η αξιοποίηση λόγοι ελεύθερη στην του καλλιτεχνικού γενικού συμφέροντος και που παροχή υπηρεσιών. ευαισθησία Επίσης, στον τομέα της ελζϋθερ-ης κυκλοφορίας και πάλι στ ι ς ε ι δ ικές ανάγκες διατήρησης όπου το Δικαστήριο πολιτική γλώσσα". απεφάνθη ότι "ο ι. δι. ατάξε της πολιτιστικής προωθήσεως ταυτότητας. Αυτό μπορεί που συνεπάγονται των ερναίοαένων. το Δικαστήριο επέδειξε της να φ α ν εί στην υπόθεση Greener30, στην την επιδίωξη δεν αντικε ινται ις της συνθήκης της ε θ ν ι κ ής γλώσσας που ε ί ν αι συγχρόνως και η πρώτη επίσημη εκ μέρους Τέλος,στον βούληση Συγκεκριμένα, το οποίο "προκειμένου καταγωγής πραγματοποιείται με προβολή στις αίθουσες δίκαιο. το κοινοτικό τοιχέα ττ?ς ε λ ε ύ θ ε ο πο κυκλοφορίας του Δικαστηρίου, να π ρ ο φ ύ λ α ξε ι την πολιτ εμπορευμάτων. διαπιστώνεται ική στην απόφαση Cinsfoeque31, το Δικαστήριο απεφάνθη ότι ένα εθνικό να ενθαρρύνει κινηματογραφικών τη δημιουργία ι ότι ε π ι δ ι ώ κ ει να εξασφάλισε αρχικά και γιαπεριορισμένο η κυκλοφορία χρονικό ιστ ίδια η πολυμορφία. σύστημα, έργων αδιακρίτως θα των έργων αυτών διάστημα, κατά π ρ ο τ ε ρ α ι ό τ η τα όσον αφορά κινηματογράφου", επι δ ιώκ,ε ι στόχο δικαιολογημένο Το ί δ ιο συνέβη και στην απόφαση "B&Q"32, όπου το Δικαστήριο το κλείσιμο των επιλογών πολιτιστικές από το κ ο ι ν ο τ ι κό δ ί κ α ι ο. των καταστημάτων κατά τις Κυριακές, ότι η εν λόγω πράξη αποτελεί των κρατών μελών που εξαρτάται από τις εθνικές ή τοπικές κοινωνικές ιδιομορφίες, με έκφραση και ις που απορρέουν εφόσον τα κράτη μέλη σέβονται τις απαίτησε επιβεβαίωσε, σχετικά αυτός λόγος μπορεί Ο επιτακτικός η διάδοση της πολιτιστικής μέλους μέσα σ' ένα πλαίσιο κληρονομιάς ε ι σ α γ γ ε λ έα κ. Van Gerven στην υπόθεση C. 17/9233. κληρονομιάς "πλουραλιστικό" των κρατών μελών"-για να περιγραφεί να επαναλάβουμε γενικά ως "η προστασία, η ανάπτυξη του κάθε κράτους μέλους ή περιοχής και ως "συστατικό της κοινής τα συμπεράσματα και κράτους πολιτιστικής γενικού του Π ά ν τ ω ς, το Δικαστήριο έχει θέσει ορισμένα όρια στην αναγνώριση αυτή. Απεφάνθη λοιπόν ότι αυτοί οι επιτακτικοί τα ο π ο ία ε ί ν αι απρόσφορα βαίνουν σκοπού. πέραν του ότι είναι απολύτως αναγκαίο γ ια την επίτευξη για την επίτευξη του επιδιωκόμενου λόγοι δεν μπορούν να αιτιολογήσουν εμπόδια οποία επιδιωκόμενου στόχου ή τα του Το Δικαστήριο πρέπει δεν ρυθμίζονται α μ οι β α ί ας περιόρισε επίσης την έκταση αυτών των επιτακτικών να υφίστανται διαφορές μεταξύ των κρατών μελών οι οποίες λόγων στο βαθμό που ή ή με την εφαρμογή της αρχής της δεν ρυθμίζονται επαρκώς από κάποιο μέτρο εναρμόνισης αναγνώρισης. 29 Απόφαση της 26. 02. 1991, Ξεναγοί, 154/89 30 Απόφαση της 28. 11. 1989, Groener, 379/87 31 Απόφαση της 11. 07. 1985, Cincthcque, 60 και 61/84 32 Απόφαση της 16. 12. 1992, B&Q, 169/91 ' Απόφαση της 4. 05. 1993, Fedicine κατά Ισπανίας, 17/92 36 να αναφερθεί Εξάλλου, το Δικαστήριο ανέφερε ρητά ότι ο_πρλιτισμός 7 i a o i K O ^ t K 6 j r j j o g T a j [ e u j r^ μπορεί το Δικαστήριο κυβέρνησης ως " έ χ ο υ σ ες στόχο στην πραγματικότητα ανταγωνισμό τους". άλλοθι παράδειγμα η απόφαση στην υπόθεση Επιτροπή κατάΒελγίου της I6. I2. Î99234, δττου βελγικής αποτελεσματικό εσόδων δεν πρέπει των άλλων κρατών μελών. Τια ι κοϋ χ α ρ α κ τ ή ρα α ιτ ι ο λ ο γ ί ες της με σκοπό τη διατήρηση των διαφημιστικών να με ιώσουν τον τις πολ ι τ ιστ να αποτελέσει των εθνικών απέρριψε εταιριών Επε ρ ι οριστική Δικαστήριο όπως έγινε " μ ια εθνική ανταποκρίνονται επίτευξη αυτή προσέγγιση την ύπαρξη δευτερευουσών στον υγειονομικό δεν αποκλείε ι εντούτοις να μπορεί να δεχτεί οικονομικών επιπτώσεων αυτών των τομέα στην υπόθεση "OmroepOrganisatie"35, όπου δέχτηκε ρύθμιση στις και άλλων στόχων επιταγές δικαιολογημένη από α ν τ ι κ ε ι μ ε ν ι κ ές περιστάσεις επιδιωκόμενων συμφερόντων μπορεί οικονομικής φύσεως". να επιτρέψει το ρυθμίσεων, ότι που την πρόθεση να αρνηθεί τον Δι καστηρίου στόχων συχνά συνδέεται με οικονομικούς Δεν αποτελεί πολιτιστικών να απόφυγε ι ώστε τα κράτη μέλη να χρησιμοποιήσουν οικονομικής αξιολόγηση μέτρου. των "κυρίων - δευτερευουσών" πολιτικής. Ε ισορροπία της νομολογίας το γεγονός ότι η παράγοντες- προσπαθεί αυτή την έννοια βασικά για συνεπώς έγκειται περισσότερο προαγωγή μάλλον σκοπούς στην εθνικού επιπτώσεων του εκάστοτε πολιτιστικού Οσον αφορά το τελευταίο νομολογία όπως φαίνεται MedJawet, απόφαση Επιτροπής Δικαστήριο θα χρειαστεί όριο, δηλαδή να επιβεβαιώνει κατάΒελγίου) τον μη δ ιακριτ ικό χαρακτήρα του σειρά ολόκληρη αποφάσεων (π. χ. οι μοιάζει μέτρου,η αποφάσεις κατ"1 αρχήν πολύ αυστηρή. Πάντως, το αυτό. του στο σημείο τη νομολογία πιθανότατα να διευκρινίσει να σημειωθεί, ι ακόμα να ισχύει τέλος, ότι οι περισσότερες λοιπόν απλώς για δημιούργημα Πρέπει πριν αρχίσε Πρόκειται ε ιδικής ισχυρισμούς σημασία της π ο λ ι τ ι σ τ ι κ ής πολυμορφίας, παραμένει αυτής της νέας δ ι ά τ α ξ ης στην ν ο μ ο λ ο γ ία τον των κρατών μελών. Δεδομένου νομικής από αυτές τις αποφάσεις η συνθήκη του Μάαστριχτ και ειδικότερα του Δικαστηρίου, το οποίο παρά την εκδόθηκαν το άρθρο 128. απουσία βάσης, χρε ι άστη κ ε να α π ο φ α ν θ εί σ χ ε τ ι κά με τ ο υς π ο λ ι τ ι σ τ ι κ ο ύς ότι η συνθήκη γ ια την Ενωση α ν α γ ν ω ρ ί ζ ει τη το ερώτημα ποια θα ε ί ν αι η επίπτωση Δικαστηρίου. δεν προτίθεται να αμφισβητήσει την παραδοσιακή (Piageme και Bosman36) όπου αναφέρεται Οι πρώτες αποφάσεις το Δικαστήριο του και υπενθύμισε γ ια να παρακάμπτουν προκύπτει θεμελιωδών Κοινότητας ε ί ν αι (άρθρο 128 παρ. 4) η ανάγκη να λαμβάνε αναλαμβάνει δράση. Το Δικαστήριο υποχρέωσης, το άρθρο 128, απέ δ ε ιξαν ότι νομολογίας ότι τα κράτη μέλη δεν πρέπε ι να κάνουν χρήση αυτής της δ ι ά τ α ξ ης Από τις αποφάσε ι ς αυτές επ' ο υ δ ε νί λόγο να θ ί ξ ει την έκταση των της ι άλλων δ ι α τ ά ξ ε ων της συνθήκης. Ημόνη υποχρέωση της Κ ο ι ν ό τ η τ ας όταν της ότι το άρθρο 128 δεν μπορεί που ορίζονται να προσδιορίσει του ι υπόψη της τις πολιτιστικές θα χρειαστεί τον τομέα ελευθεριών δυνάμε όπως έκανε και. για την έκταση αυτής τις αρμοδιότητες από τη συνθήκη ι κή νομοθεσία. περιβάλλοντος. γραμμή της υφιστάμενη κο ινοτ πτυχές επίσης ούτε ' Απόφαση της 16. 12. 1992, Επιτροπή κατά Βελγίου, 211/91 35 Απόφαση της 6. 10. 1987, Omroep Organisât!*; Ncrtsvooederfabriek, 118/86 36 Απόφαση της 12. 10. 1995, Piageme, 85/94 Απόφαση της 15. 12. 1995, Bosman, 415/93 37 II. ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΕ ΚΑΙ ΕΣΩΤΕΡΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΤΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ Κεφάλαιο Ι : ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ, ΣΥΝΟΧΗ ΚΑΙ ΑΡΜΟΝΙΚΗ ΤΟΠΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ 1. 2. 3. ιακά προγράμματα Περιφέρειες του στόχου 1 Περιφέρειες του στόχου 2 Περιφέρειες του στόχου 5α Πολιτ ισμός και περίφερε * * * Τα προγράμματα κοινοτικής πρωτοβουλίας με περιφερειακό χαρακτήρα και ο Το άρθρο 10 του κανον ισμού FEDER πολιτισμός Κεφάλαιο II: ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ, ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΙ ΠΟΡΟΙ 1. 2. Πολιτισμός, απασχόληση και κοινωνική και ανθρώπινο Πολιτισμός ι πόρο ι συνοχή Κεφάλαιο III :ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΡΟΗΓΜΕΝΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ 1. Προηγμένες τεχνολογίες Τεχνολογίες Τηλεματικές Τεχνολογίες επικοινωνίας και εφαρμογές και πληροφορίας και πολιτισμός πολιτισμός της πληροφορίας επικοινωνίας και πολιτισμός 2. Η βιομηχανία λογισμικού και αγορά των πληροφοριών Δίκτυα τηλεπικοινωνίας και πολιτ Αγορά της πληροφορίας και πολιτισμός ισμός Κεφάλαιο IV: ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΑΛΛΕΣ ΕΣΩΤΕΡΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ 1. 2. 3. 4. 5. 6. πολιτισμός πολιτισμός Περιβάλλον και Τουρισμός και Ερευνα και Μικρομεσαίες Κοινωνική οικονομία και πολιτισμός Κοινοτική δράση για την αδελφοποίηση δήμων και κοινοτήτων της Ευρώπης επιχειρήσεις πολιτισμός 38 ΜΕΡΟΣ I I: ΠΟΛΙΤΣΜΟΣ ΚΑΙ ΕΣΩΤΕΡΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΤΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ Το δεύτερο κοινοτικών "απολογισμός" δέσμευσης περαιτέρω προσδ προσέγγιση αυτό μέρος ενεργειών της έκθεσης με πολιτιστική αποσκοπεί διάσταση, θα συμβάλλει ώστε να σχηματιστεί σε ότι αφορά τον πολιτισμό. Αποσκοπεί στον προσδιορισμό είτε άμεση είτε γ ια πρώτη φορά η εικόνα της αποτελεσματικότητα ι ορισμό των τομέων εκείνων των ήδη υφισταμέννω όπου η Κο ινοτητα στην καταγραφή των κεκτημένων, αλλά και δράσεων, να βελτιώσει θα μπορούσε των διαφόρων έμμεση. Αυτός ο κοινοτικής στην στον την δράσεων. της με την ανάπτυξη καλύτερης συνεργίας μεταξύ των διεξαγόμενων H ανάλυση του πολιτιστικού από τους ακόλουθους τέσσερεις στοιχείου στις κοινοτικές δράσης: τομείς πολιτικές θα διαρθρωθεί γύρω και αρμονική Π ο λ ι τ ι σ μ ό ς, συνοχή Π ο λ ι τ ι σ μ ό ς, κο ινών ική πολιτική Ι. II III. Π ο λ ι τ ι σ μ ός κ αι προηγμένες IV. Π ο λ ι τ ι σ μ ός και ά λ λ ες εσωτερικές μικρομεσαίες τεχνολογίες πολιτικές ε π ι χ ε ι ρ ή σ ε ι ς, κο ινών ική ο ι κ ο ν ο μ ία κλπ). (περιβάλλον, τοπική και ανθρώπινο α ν ά π τ υ ξη ι πόροι τουρισμός, έρευνα, ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙίΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ, ΣΥΝΟΧΗ ΚΑΙ ΑΡΜΟΝΙΚΗ ΤΟΠΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΗΗ και κοινωνικής Η π ο λ ι τ ι κή οικονομικής της συνθήκης ΕΚ προκειμένου να καταστήσει της ε ν ι α ί ας ευρωπαϊκής αγοράς, αντιπροσωπεύε προϋπολογισμού. αποσκοπεί στη μείωση μ ε ι ο ν ε κ τ ι κ ών περιοχών των διαφορών των Χρηματοδοτείται έναντι δυνατή την αρμό ν ική ανάπτυξη συνοχής που τέθηκε σε εφαρμογή με το άρθρο 130Α πλαίσιο κοινοτικού και ι πλέον πάνω από το 30% του ταμεία της Κοιννότητας στο από τα διαρθρωτικά μ ε τ α ξύ των ε π ι π έ δ ων α ν ά π τ υ ξ ης των π λ έ ον ανεπτυγμένων. Η δράση των κοινοτικών Ανάπτυξης, Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο, ΕΓΤΠΕ-προσανατολ ισμός, ΧΜΠΑ) στρέφεται από τρεις (Ευρωπαϊκό Ταμείο προτεραιότητα: διαρθρωτικών ταμείων άξονες Περιφερειακής γύρω με ενίσχυση ενίσχυση ανάπτυξη ενίσχυση (στόχος περιοχές στις γ ια την μετατροπή (στόχος 2), στη διατήρηση 5β). με αναπτυξιακή περιοχών καθυστέρηση (στόχος 1), που πλήττονται από την βιομηχαν ική και την ανάπτυξη των ευαίσθητων αγροτικών περιοχών Ενας ακόμα άξονας, ο λεγόμενος δ ι ε ύ ρ υ ν ση τ ης Ενωσης, κ αι αφορά τις αρκτικές "στόχος 6", συμπλήρωσε αυτό, το μέσο κατά την τελευταία περιοχές με αραιό πληθυσμό. Σε όλους αυτούς τους στόχους μαζί αφιερώνεται συνοχής, γεωγραφικών που γ ια την περίοδο που ε ί ν αι επιλέξιμες περιοχών το 85% των πιστώσεων της πολιτικής 1994-1999 α ν τ ι π ρ ο σ ω π ε ύ ει 165 δ ις ECU, υπέρ της των για τη δράση των διαρθρωτικών ταμείων. Διακρίνονται τρεις κύριοι τύποι παρεμβάσεων: προγράμματα τα επιχειρησιακά Κ ο ι ν ό τ η τ α ς, των κρατών μελών και δ ι α ρ θ ρ ω τ ι κ ών κ ο ν δ υ λ ί ω ν ), οι "κο ινοτ ικές πρωτοβουλίες" Ε π ι τ ρ ο π ή ς, οι " κ α ι ν ο τ ό μ ες δράσε ις" (1%). που υλοποιούνται με συνεργασία των ιδίων των περίφερε της Ευρωπαϊκής ιών (90% των (9%), που δ ι εξάγονται με πρωτοβουλία της 39 αυτά έχουν στόχο την οικονομική και κο ινών ι κή ανάπτυξη. Αφορούν Τα προγράμματα πολιτιστικό σημαντικό και μ ι ας στρατηγικής θέσεων δημιουργία τομέα κατά το μέτρο που οι πολιτιστικές δραστηριότητες τμήμα μιας πολιτικής γ ια την αξιοποίηση των περιφερειακών γ ια την οικονομική ανάπτυξη, και αποτελούν απασχόλησης. τον αποτελούν ή τοπικών πόρων τη βάση για τις κοινωνίες μας χαρακτηρίζει χρόνια, Τα τελευταία α υ τ ών των δραστηριοτήτων, μεταλλαγές, πολιτιστικής ενεργοποίηση με την ανάπτυξη κληρονομιάς, του τοπικού που συνδέεται πολιτικών με την ανάπτυξη κ ο ι ν ω ν ι κ ού ι σ τ ο ύ. κυρίως με τις κοινών που αποσκοπούν των βιοτεχνικών μ ια τάση γ ια πολλαπλασιασμό νομικές στην α ξ ι ο π ο ί η ση τ ης και την δραστηριοτήτων ι κοο ι κ ο Ι. Π ο λ ι τ ι σ μ ός και περίφερε ιακά προγράμματα Α) Η ενίσχυση στις περιοχές με αναπτυξιακή καθυστέρηση (στόχος 1) αφορά τις εσωτερικό προϊόν ε ί ν αι μικρότερο από το 75% του περίοδο αυτή αφιερώνονται % δις ECU για την των οποίων το ακαθάριστο μέσου όρου. Στην ενίσχυση περιφέρειες κοινοτικού 1994-1999 (+ 166 ε κ α τ. ECU γ ια την Α υ σ τ ρ ία γ ια την περίοδο γ ια τον στόχο 1 $ωνες επελέγησαν από το Συμβούλιο συγκεντρώνουν πλαίσιο στρατηγικής, από το 27% του πληθυσμού της Ενωσης. Οι ενέργειες αυτό προτάθηκαν από τις εθνικές και στη συνέχε ια συζητήθηκαν αυτήν. 1995-1999). Οι ε π ι λ έ ξ ι μ ες της Ευρωπαϊκής Ενωσης το 1993 και στο αναπτυξιακής εγκρίθηκαν που χρηματοδοτούνται τμήμα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και αρχές ως αναπόσπαστο Η στήριξη αποτελεί τ ης Κο ι ν ό τ η τ ας στα έ ρ γα π ε ρ ί φ ε ρε ιακής ανάπτυξης α ν τ ι κ ε ί μ ε νο ε ν ός " ε ν ι α ί ου εγγράφου π ρ ο γ ρ α μ μ α τ ι σ μ ο ύ ". κάθε κράτους μέλους Το έγγραφο αυτό περιλαμβάνει διαρθρωτικών προτείνουν ορισθένετες και τη φύση και τη χρηματοδότηση ταμείων στην Επιτροπή προγράμματα προ κειμένου στόχο ι. Αυτά τα ε π ι χ ε ι ρ η σ ι α κά προγράμματα οριοθετούν ενεργέ για τις ενδιαφερόμενες τους στόχους και τους άξονες στρατηγικής των εφαρμοζόμενων ζώνες. Στη συνέχε επιχειρησιακά της δράσης των μέλη ια, τα κράτη να υλοποιηθούν οι τους στόχους καθώς ιών. Κ εξέταση περίοδο προγράμματα (πολιτισμός, των 75 επιχειρησιακών που ελήφθησαν 1994-1999 κ α τ α δε ι κ ν ύε ι ό τι 11 από α υ τά περιλαμβάνουν στον πολιτ ρητά παρεμβάσεις προγραμμάτων υπόι/'ηγια την μέρους επί ιστ ικό τομέα που προβλέπουν πολιτιστική κληρονομιά, τέχνες). Δεν πρέπει εδώ να βγει το συμπέρασμα ότι τα υπόλοιπα 64 επιχειρησιακά αφορούν καμιά ενέργεια επιχειρησιακά στόχοι η πολιτιστική μέσα π ε ρ ι φ ε ρ ε ι α κ ής α ν ά π τ υ ξ η ς. δεν χαρακτήρα. Απλώς, αυτό σημαίνει ότι στα υπόλοιπα δεν θεωρούνται ως ή ως συγκεκριμένα προγράμματα προγράμματα ή οι τέχνες πολιτιστικού κληρονομιά T a ll ε π ι χε ι ρησ ιακά προγράμματα παρεμβάσεις 75 ε π ι χ ε ι ρ η σ ι α κ ών προγραμμάτων πολιτιστικής συνολικά. που περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων ενεργέ φύσεως καλύπτουν το 12,5% του προϋπολογισμού ιών, και όλων των των ότι η Επιτροπή ενέκρινε επιχε ιρησιακό πρόγραμμα γ ι α την Αναφέρεται χαρακτηριστικά ανάπτυξη των νήσων του βορείου Αιγαίου Πελάγους, το οποίο περιλαμβάνει πέντε κύριους άξονες: τουρισμός,γεωργικές ική ανάπτυξη, ανθρώπινοι πόροι, τοπική ανάπτυξη. Ο πρώτος άξονας (τουρ ιστ ική ανάπτυξη) πρόβλεπε ι την (π. χ. ναυτικά αθλήματα), την ενθάρρυνση ενίσχυση της άξονααυτό πολιτιστικής αφιερώθηκαν 38 εκατ. ECU των κοινοτικών της προγράμματος. Κοινότητας που διατέθηκαν γ ια την εφαρμογή αυτοϋ του επιχε ιρησιακοϋ και τηλεπ ι κοι ν ω ν ί α ς , κ αι την αξιοποίηση κληρονομιάς αυτών των νησιών. Στον πιστώσεων, ήτοι το 18% των πιστώσεων των μέσων συγκοινωνίας και αρχαιολογικής δραστηρ ιότητες,αγροτ και βιομηχανικές δραστηριοτήτων εναλλακτικών τουριστικών 40 εξοπλισμού γ ια πολιτιστική -αμο γραμμάτων συντείνουν πολλές ενέργειες με Στο πλαίσιο αυτών των επιχειρησιακών αν τι κ τύπο στο ν πολ ι τι στ ι κό τομέα. Ορισμένες από α υ τ ές αποβλέπουν στην άμεση χρηματοδότηση κέντρων ή θεατρικών αιθουσών σε αγροτικές π. χ. περιοχές). Αλλες αποτελούν συνοδευτικά μέτρα για κληρονομιάς (διαρρύθμιση χώρων πράσινου την αξιοποίηση του πλούτου της πολιτιστικής ενδιαφέρον ή μνημεία, χάραξη περιπάτων ή πεζόδρομων γύρω από χώρους με πολιτιστικό κ. α)ή της τοπικής παραδοσιακής βιοτεχνίας). (παραγωγή και πώληση προϊόντων χρήση (δημιουργία πολιτιστικών τεχνογνωσίας της Β)Η ενίσχυση για την μετατροπή των περιοχών που πλήττονται απο την βιομηχανική ύφεση (στόχος 2) αφορά τις περιοχές με βιομηχανική παράδοση στις οποίες το ποσοστό μέσο όρο. Οι ανεργίας και βιομηχανικής απασχόλησης είναι ανώτερο από τον κοινοτικό περιοχές αυτές συγκεντρώνουν περίπου το 17% του πληθυσμού της Ενωσης και θαλάβουν 15,3 δ ις ECU κατά την τρέχουσα περίοδο προγραμματισμού των διαρθρωτικών ταμείων. Στο ποσό αυτό θα προστεθεί ενίσχυση 444 εκατ. ECU γ ια την περίοδο 1995-1996 γ ια τα τ ρ ία νέα κράτη μέλη της Ενωσης. Ο κύριος στόχος αναπτυχθούν οικονομικές απασχόλησης. της ενίσχυσης γ ια την μετατροπή αυτών των περιοχών δραστηριότητες που θα μπορέσουν να δημιουργήσουν ε ί ν αι να θέσεις Στο πλαίσιο αυτό, η "πολιτιστική άξονες: διάσταση" εγγράφεται σχη ματ ι κά γϋ ρω από τρεις - ο π ο λ ι τ ι σ μ ός ως στοιχείο -ηαναδιάπλαση του περιβάλλοντος "φυσικού" χώρου,που δεν τ ί θ ε τ αι εδώ ως πρόβλημα ικοί χώροι κλπ. ), διατήρησηςίαξιοποίησης - η αποκατάσταση της "οικοδομημένης" κληρονομιάς, είτε πρόκειται για χώρους εργασίας (εργατικές πολυκατοικίες κλπ. ) (βιομηχανικά κτίρια, εργοστάσια κα) είτε γ ια κατοικίες των υφιστάμενων (εγκαταλημένο και κ α τ ά ρ τ ι σ η ς, απασχόλησης ι βιομηχαν 1. Το παράδειγμα του Lowery Centre: Πρόκειται γ ια την ανέγερση ενός πολιτιστικού κέντρου γ ια εικαστικές Greater Manchester, Lancashire and Chesire, προβλεπόμενου συνολικοί κόστους 71,8 εκατ. ECU, εκ των οποίων 12,2 εκατ. ECU αποτελούν κ ο ι ν ο τ ι κή στήριξη (± 17%). Από το έργο αυτό αναμένεται να προκύψουν 6. 500 θέσε ις εργασίας στους τομείς του εμπορίου, του τουρισμού και της ψυχαγωγίας. Εκτός από το ότι το κέντρο αυτό θα προσελκύσει (θιάσους καλλιτεχνών γ ια την παρουσίαση θεαμάτων, συναυλιών κ. α), υπολογίζεται η προσέλευση±700. 000 επισκεπτών κατ' έτος. επαγγελματιών εμπόρων, Η εφαρμογή αυτού του σχεδίου βιομηχανίας καλλιτεχνών, ενός Πανεπιστημίου, οργανισμών διαρκούς κατάρτισης, της τουριστικής και περιβαλλοντικών η ανάπτυξη των τοπικών οδικών δικτύων (δρόμο ι πρόσβασης, τραμ, ποτάμια συγκοινωνία) καθώς και η βελτίωση της ποιότητας των υδάτων. φορέων. Στο σχέδιο αυτό περιλαμβάνεται θα -γίνε ι με τη στενή συνεργασία τέχνες στην περιφέρεια επαγγελματίες των διαρθρωτικών ταμείων γ ια τον στόχο! 2. Το π α ρ ά δ ε ι γ μα τηç Basse-Normandie - Δυο λεκάνες απασχόλησης, στο Χερβούργο και την Καν, είναι επιλέξιμες γ ια τον στόχο 2 κατά την περίοδο 94-96 (κοι νοτικη συνε ισφορά57,8 εκατ. ECU). Η λεκάνη του Χερβούργου έχε ι ήδη τύχε ι παρέμβασης μεταξύ 1989 και 1993, καθώς και του προγράμματος κοινοτικής πρωτοβουλίας RENAVAL. Το 1993, η λεκάνη του Χερβούργου μέσω του προγράμματος K. ONVER. -Αυτές οι δυο λεκάνες απασχόλησης έτυχαν ενίσχυσης που αποσκοπεί στη στήριξη στρατηγικών διαφοροποιημένων ανάλογα με τα πλεονεκτήματα της κάθε περιοχής: στην Καν ο στόχος ε ί ν αι να και στο ανακοπεί η βιομηχανική Χερβούργο να αυξηθεί η ποικιλομορφία των δραστηριοτήτων υπεργολαβίας που εξαρτώνταναπό τους τομείς πυρηνικής ενέργειας και ναυπηγικής. Και σ τ ις δυο περιπτώσεις, πρέπει να ενισχυθεί ο λ ι μ ε ν ι κ ός χαρακτήρας ύφεση που οφείλεται στο κλείσιμο των μονάδων σιδηρουργίας, των λεκανών. ενισχύθηκε 41 το 2. 3 "Διαφοροποίηση τρεις άξονες π ρ ο τ ε ρ α ι ό τ η τ α ς: - Προς τον σκοττό αυτό καθορίστηκαν a£ovac 1: στήριξη στις τοπικές επιχειρήσεις και στην κατάρτιση του ενεργού πληθυσμού (κοινός άξονας)-(13,72 εκατ. ECU), της λεκάνης της Καν (25,92 ε κατ. ECU), της οποίας επί μέρους ά£ ο vac 2: επαναβ ι ο μηχανοποίηση άξονας είναι που απο σκοπέ ί σε δραστηριότητας" της οικονομικής "Συλλογικές ε ν ε ρ γ έ ι ε ς γ ι α τ η β ι ο τ ε χ ν ία και τ ις υπηρεσίες [. ]. Τουριστικός εξοπλισμός και αγιοποίηση τηο π ο λ ι τ ι σ τ ι κά και αοΥίτεκτονικήσ να αυξηθεί η τ ο υ ρ ι σ τ ι κή έλξη της π ε ρ ι ο χ ής της Καν" (2,59 εκατ. ECU ήτοι 10%). afovac 3: συνέχιση της μετατροπής της λεκάνης απασχόλησης του Χερβούργου (17,53 εκατ. ECU), της οποίας επί μέρους άξονας είναι το 3. 5 "Τουριστική διαφοροποίηση της λεκάνης απασχόλησης" που αποσκοπεί "στις εγκαταστάσεις στέγασης, ναυπηγικούς χώρους, χώρους ψυχαγωγίας, πολιτιστική κληρονομιά" : (7,0 ε κατ. ECU, ή το ι ± 40%). κληοονοαιάς, προκειμένου στις περιοχών επιλέ ξ ι μες περιοχές, Από την μελέτη 20 περίπου ποσού που αφιερώνεται οποίων ε ί ν αι τα δυο προαναφερόμενα τριών αξόνων που επενδύεται περίπου το 1/3 αντιστοιχεί πολιτιστικής 2/3 α ν τ ι π ρ ο σ ω π ε ύε ι μέτρα έ ν τ α ξ η ς, διαρϋθμισης έχουν σε παρεμβάσεις σε οποιοδήποτε μόνο σχέση με τον π ο λ ι τ ι σ τ ι κό παραδείγματα, μικρή του στόχου 2 που αποτελούν χαρακτηρ μπορεί να εκτιμηθεί βαθμό στην "κοινοτική φύσεως. Περισσότερο των βιομηχαν τομέα. το 14%. Η ανάλυση αυτών των τριών αξόνων καταδεικνύει ι στ ικές περιπτώσεις το 1/4 του σ υ ν ο λ ι κ ού των ότι το μέρος των αποτελεί από υπόλοιπα διάσταση" ότι κάπως λιγότερο από τα ικών ζωνών, χώρους που Ε τ σ ι, το τμήμα των χρηματοδοτήσεων πολιτιστικού συνολικής χρηματοδότησης. χαρακτήρα ή με πολιτιστικό του στόχου 2 που προορίζεται να εκτιμηθεί στόχο μπορεί γ ια ε ν έ ρ γ ε ι ες περίπου σε 4% της και την ανάπτυξη των ευαίσθητων αγροτικών 5/3)αφορά τ ις π ε ρ ι ο χ ές που ανταποκρίνονται σε δύο τουλάχιστον στη διατήοησν 3)Η ενίσχυση (στόχος ακόλουθα κριτήρια: ε ι σο δη μα, μικρή πυκνότητα πληθυσμού υψηλό δείκτη απασχόλησης στον αγροτικό πληθυσμού. Ο ι περιοχές της Ενωσης και θα τύχουν ενίσχυσης πεοιοΎών τρία τομέα, χαμηλό α γ ρ ο τ ι κό το 8% του από τα αυτές συγκεντρώνουν 7 δ ις ECU μέχρι το 1999. επί μέρους στόχους, συγκεκριμένα τον άξονα γεωογίαο και α λ ι ε ί α ο, και τον άξονα β) γ ια τ ις ζώνες, αντικατοπτρίζει την τάση προς μια όλο και συχνότερη και γεωργικού, πράγμα που στη σ υ ν έ χ ε ια έ χ ει και τη σχετική των διαρθρώσεων του στόχου 5 σε δύο ξεχωριστούς Η διάσταση α) γ ια την προσαρμογή αγροτικές αγροτικού κ ο ι ν ο τ ι κ ές π ο λ ιτ ι κές. Παράλληλα, στη διαπίστωση κάποια πολιτική που απαιτούσε να προστεθεί απαιτεί στηριζόμενη η ιδέα ότι υπάρχει κίνδυνος πάνω σε ενδογενείς σφαιρικότερη πολιτική παράγοντες διάκριση επίδραση μεταξύ σ τ ις του γεωργικού πληθυσμού - σιγά-σιγά που περιοχών, γ ια να καταπολεμηθεί αυτή η έξοδος - έρχεται "απερήμωσης" ορισμένων περιοχών, γεγονός κατά της εγκατάλε ιψης των αγροτικών ανάπτυξης. της μείωσης Μιάαπό τ ις συ ν έπε ι ες α υ τ ής της ε ξ έ λ ι ξ ης α π ο τ ε λ εί η έκταση που κατέλαβε αναλύσεων ανάπτυξη. αλλά και στα συγκεκριμένα του "πολιτισμού" έργα, ο ρόλος στην στο πεδίο αγροτική σε περίφερε να σημειωθεί ότι ακόμα κι' όταν το ΕΓΤΠΕ-τμήμα εγγυήσεων Σχετικά πρέπει έστω και σε μικρό βαθμό λόγω του ύψους των απαιτούμενων υπαγόμενες προϊόντων και μάλιστα βάσει του άρθρου 8, που μα^ί με τα άλλα ταμεία(ΕΚΤ και ΕΤΠΑ) στην εφαρμογή σχεδίων με πολιτιστική των περιοχών 5β). χρηματοδοτεί, (μη γεωργικών ορισμένων γ ια το ΕΓΤΠΕ-τμήμα προσανατολισμού, συνεισφέρει στόχου του όπως το ελαιόλαδο, στην ουσία πρόκειται διάσταση στο πλαίσιο γ ια την προώθηση ιακή ταξινόμηση) ποσών,μερικές ενέργειες 42 Η μελέτη της κατανομής της κοινοτικής μερίδας γ ια τον "στόχο 5β" ανά άξονα αναπτυξιακής προτεραιότητας καταδεικνύει ότι, για την περίοδο 1994-1999, το 7,9% των πιστώσεων χορηγήθηκαν στην τοπική ανάπτυξη και την ανακαίνιση χωριών (ήτοι 532,8 εκατ. ECU σε τρέχουσες τιμές 94-95) και 12,3%(831,3 εκατ. ECU) στον τουρισμό - άξονες που περιλαμβάνουν μέτραπολιτ του ποσού, της τάξεως των 227 ε κατ. ECU ετησίως, μόν ο ένα μέρος αφιερώνεται στον "πολιτισμό". Αυτή η τελευταία διάσταση καλύπτει περισσότερο συγκεκριμένες προσεγγίσεις, διαφορετικές από αυτές που αναφέρθηκαν πιο πάνω. ιστ ικής φύσεως. Από το σύνολοαυτοϋ και αξιοποίηση τοποθετούνται στα Οι ενέργειες που μπορούν να χαρακτηριστούν,άμεσα ή έμμεσα,ως πολιτιστικές εξής: - Σε θέματα τουρισμού, γίνεται σαφής μνεία στοιχείων πολιτιστικής στοιχεία, όπως π. χ. "η αποκατάσταση των καναλιών", "η αξιοποίηση του αγροτικού πλούτου και της αγροτικής π ο λ ι τ ι σ τ ι κ ής κληρονομιάς", και "τα τ ο υ ρ ι σ τ ι κά σχέδια, μελέτες - Σε "περιβαλλοντικά" θέματα, περιλαμβάνονται έργα που αφορούν "την αξιοποίηση και προστασία των φυσικών χώρων", ήακόμα"τη διαχείριση του χώρου","τη διαμδρφωση του τοπίου" καθώς και "τη διατήρηση και τη διαχείριση της πανίδας και της χλωρίδας, την αποκατάσταση και τη διαχείριση των βιοτόπων, την προστασία -Τέλος, οι πολιτιστικού" χαρακτήρα διαστάσεις ανευρίσκονται και στη βελτίωση του βιοτικού επιπέδου, όπως π. χ. "ηαποκατάσταση και αξιοποίηση των παραδοσιακών κτιρίων","η βελτίωση του εξοπλισμού και ηανακαίνιση των χωριών", η ακόμα "η διαμόρφωση και η τροποποίηση τουαστικου χώρου". κληρονομιάς ή πολιτιστικά πολιτιστικού τοπικές των υδατικών χώρων". του χώρου". , Λόγω της μεγάλης ποικιλίας των περιπτώσεων (οι επιλέξιμες περιοχές για τον στόχο 5β αν τ ιπροσωπεύονν το 1/3 του κοινοτικού εδάφους), είναι δύσκολο να προσδιοριστεί ακρ ιβώς η πολιτ ιστ ική επίπτωση αυτών των χρηματοδοτήσεων. Σχετι κά, θα ήταν ενδιαφέρον να καθοριστούν στο μέλλον ορισμένες περιοχές στις οποίες δοκιμαστικά θα δοθεί μεγαλύτερη σημασία στην πολιτιστική διάσταση ως παράγοντα αρμονικής ανάπτυξης των περ ιοχών. τους ως προς τις φυσικές συνθήκες Πράγματι, αυτές οι περιοχές, παρά την ποικιλία (κλίμα κ. α), τους τρόπους αξιοποίησης των εδαφών τους, αλλά και την ποικ ιλία του πολιτιστικού πλούτου τους,έχουν κοινό χαρακτηρ ιστ ι κό ότι διαθέτουν χώρο και συνεπώς να μπορούν να εκμεταλλευτούν αυτόν τον "πόρο",προωθώντας νέες α ξ ί ες με μεγάλες αναπτυξιακές δυνατότητες, όπως ο "πράσινος τουρισμός", "οι διαδρομές στη φύση", "πάρκα και φυσικοί δρυμοί" κ. α. , που εγκλείουν τις ίδιες ευκαιρίες αξιοποίησης όπως και αυτό που με κοινή συναίνεση ονομάστηκε φυσική κληρονομιά. Πέρα από αυτά, διαπιστώνεται η ανασύσταση νέων αξ ιών με βάση την ταυτότητα, που στηρίζονται σε γλωσσικά στοιχεία, σε κοινούς τρόπους ζωής, σε κοινά αρχιτεκτονικά στοιχεία γύρω από τις οποίες μπορούν να αναπτυχθούν δραστηριότητες καλλιτεχνικής ή π ο λ ι τ ι σ τ ι κ ής φύσεως. ή άλλους παράγοντες, Η πολιτιστική διάσταση στις πολιτικές που αποσκοπούν στην ενθάρρυνση βιώσιμης ανάπτυξης ευαίσθητων αγροτικών περιοχών πρέπε ι να καταλαμβάνε ι μεγαλύτερο χώρο μέσο γ ια την ανάληψη εναλλακτικών διότι δραστηριοτήτων και επενδύσε ις που μπορούν να στηρίξουν την τοπική απασχόληση. Η προσέγγιση αυτή μπορεί εξάλλου να συνδεθεί με την όλο και μεγαλύτερη ανησυχία για την προστασία περιβάλλοντος. να αποτέλεσε ι εξαίρετο μπορεί του 43 διαρθρωτικών πρόγραμμα εξωτερική) μέρος των ορισμένες πλευρές I I. Τα προγράμματα πολιτισμός κο ινοτ ι κής πρωτοβουλίας με περιφερειακό χαρακτήρα και ο πολιτικής κοινοτικής Τα προγράμματα διαρθρωτικής πρωτοβουλία. Αντιπροσωπεύουν γ ια την περίοδο των οποίων Οι πρωτοβουλίες πολιτ ικών γ ια την περίοδο οι 8 αποσκοπούν πρωτοβουλίας (ΠΚΠ) α π ο τ ε λ ο ύν τα ειδικά που προτείνει η Επιτροπή το 9% των διαρθρωτικών μέσα στα κράτη μέλη με δική κονδυλίων, της της ήτοι 13,45 δ ις ECU εκ 1994-1999. Γ ια την περίοδο στην αρμονική 1994-1999 υιοθετήθηκαν των ανάπτυξη των μεγάλων στόχων των 13 πρωτοβουλίες, περιοχών. αυτές συμβάλλουν στην υλοποίηση 1994-1999. 1) Η ε νΐσΥυση χρηματοδοτούμενο στην διασυνοριακή συνεργασία με 1,9 δ ι ς ECU γ ια την περίοδο (INTERRAG II) ε ί ν αι 1994-1999. Ο ρόλος φαίνεται κονδυλίων πρωτοβουλίες που μπορούν του πολιτισμού στη διασυνοριακή συνεργασία πολύ περιορισμένος γ ια την περίοδο (εσωτερική 1989-1993. Το βασικό και διατέθηκε σε "μεγάλα" που χρηματοδοτήθηκαν να θεωρηθούν έργα για τις υποδομές. Εν τ ο ύ το ι ς, περιλαμβάνουν μέσα σ' αυτό το πλαίσιο πολιτιστικές: -Το πρόγραμμα Ισπανίας-Πορτογαλίας (1990-1993) αφορούσε πάνω από το ήμισυ του πορτογαλικού και Λεόν,ΕξτραμαδοΟρα εδάφους και ένα τμήμα των ισπανικών περιοχών της Γαλικίας,Καστίλλης και Ανδαλουσίας (± 6 ε κατ ο μ. άτομα). Στο πρόγραμμααυτό εκατ. ECU. διατέθηκαν από την Κοι νότητα 410,82 εκατ. ECU, επί συνολικής δαπάνης 592,83 KDpioi άξονες του προγράμματος ήσαν η βελτίωση των τηλεπι κοινών ιών (76,4% του συνόλου), η σύσφιγξη του π ο λ ι τ ι σ τ ι κ ού και του περιβαλλοντικού Υπό τον τελευταίο αυτό άξονα χρηματοδοτήθηκε η διαρρύθμιση των σχέσεων μεταξύ των πόλεων. και των φυσικών πάρκων και δρυμών. ν συ ν τονισμένη του Φυσικού, διαχείριση πλούτου. "την αξιοποίηση της τουριστικής -Το πρόγραμμα Βελγίου (Ανατολική Φλάνδρα)-Γαλλίας (Nord/Pas-de-Calais) που διεξήχθη μεταξύ 1991 συνδρομή ανήλθε σε 13,87 εκατ. ECU) και 1993 (28,33 εκατ. ECU εκ των οποίων η κοινοτική περιλάμβανε κληρονομιάς" για ε να μεγάλο μέρος του (40,2%). Ο (20,6%), όπως n καταπολέμηση Tnc στόχος αυτός συνδέεται διάβρωσησ των αιιμόλοφων Tnc παραλίας. Στο πλαίσιο των έργων που ελήφθησαν υπόψη και αφήνουν να διαφανεί η διασυνοριακή δαντέλλας τνς Φλάνδρας. εντάσσεται π. γ. n εκστρατε ί α γ ια την αγιοποίηση της στενά με περιβαλλοντικές πολιτική, πτυχές Γ ια την περίοδο ποοΎοααματισαού 1994-1999. εκτιμάται θα απο τ ε λ ε ί μόνο το 1%της σ υ ν ο λ ι κ ής δ ιάθεσης ετησίως. Τα ποσά αυτά θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν που συνδέονται προώθηση "του τουρισμού αγροτικής με διάφορες μορφές "πολιτιστικής και αγροτικού ανάπτυξης". τουρισμού" ότι η πολιτιστική πιστώσεων, για τη χρηματοδότηση συνεργασίας" διάσταση ήτοι ±3 εκατ. ECU ενεργειών στην "της ή εντάσσονται ή ακόμα και στην προώθηση 2) Η ενΐσΥυση επιτρέψει συνεργασίας. ι δ ι αί τ ε ρα στ ι cαπouακpυσμe ν ε<τπε ο ι o v ec (REGIS Π) α π ό β λ ε πε ι στο να ι κής πλήρως στα δίκτυα να συμμετάσχουν δ ιακρατ στ ι ς περιοχές αυτές Στο πρόγραμμα έχουν δ ι α τ ε θ εί 600 εκατ. ECU γ ια την περίοδο οποίες αφορά (τα γαλλικά υπερπόντια διαμερίσματα Ρ ε ϋ ν ι όν , οι Αζόρες και η Μαδέρα της Πορτογαλίας και οι Κανάριοι Νήσοι της Ι σ π α ν ί α ς) πρέπει προγραμμάτων ή γ ια σ υ ν ο λ ι κ ής ε π ι δ ο τ ή σ ε ι ς. Γουαδελούπη, Γουιάνα, Μαρτινίκα 1994-1999. Οι περιοχές υπό τη μορφή επιχε τους για συνδρομή να υποβάλουν τ ιςαιτήσεις ιρησ τις και ιακών 44 Τα ε π ι λ ες ιμα γ ια το REGIS il μέτρα διαρθρώνονται γύρω από 5 κύριους άξονες. τις" ε ν ισχύσε ι ς γ ια επενδΟσεις που συνδέονται με τη ν ανάπτυξη ενός Υπό τον άξονα "διαφοροποίηση των οικονομικών δραστηριοτήτων" και από τον τίτλο ευρίσκουμε ανακάλυψης περιοχών, που ευρίσκονται καλύτερα προσαρμοσμένου στον τοπικό χαρακτήρα και που δεν θέτε ι σε κίνδυνο τ ι ς ευαίσθητες περιοχές (παράδειγμα: καταφύγια, ξενοδοχεία δ ιαιχόοώωση σχετική με τη δημιουργίαή ποτάμια, δρόμοι ν ια πορείεc παγιοποίηση των υπαργόντων κτιρίων και των τοπικών καλλιεονείώνΥ "τουρισμός" τουρισμού εκτός των πολυσύχναστων τουριστικών περιοχών, τουρισμού βιολογικά τουριστική την ανάπτυξη φυσ ι κών πάρκων, εκδρομές σε τροπικά δάση και οικογενειακής διαχείρισης, Η ενίσχυση στην πρωτοβουλία REGIS χορηγείται μόνο για επενδύσει που συνδέονται με την ανάπτυξη του τουοισιιού ανακάλυινηο νέων πεοιονών και περιλαμβάνει την αγιοποίηση των παραδοσιακών κτιρίων και των τοπικών καλλιεργειών. Δεν πρόκειται συνεπώςγια πολιτιστική ιδιόμορφων πολι τ ισμών. σαφώς στην αξιοποίηση αυτών των τόσο ενέργεια στηριζόμενη ανάπτυξης 3)Το ποόγοαμαα LEADER II ("Σχέσε ι ς μεταξύ ενεργειών οίκον ο μι ας") αφορά κατά το κύριο μέρος του (90%) τ ις περιοχές πρωτοβουλίααυτή αποτελεί συνέχε ια του προγράμματος LEADERI (1991-1993) και της έχε ι διατεθεί 1. 400 εκατ. ECU ν ια την περίοδο 1994-1999. εκ των οπο ίων 900 εκατ. ECU για τ ις περιοχές του στόχου 1. Το βάρος πέφτει στον καινοτόμο ναοακτήοα και ναρακτήρα επίδειέτ/c των ενεργειών αγροτικής ανάπτυξης. Αυτές τίθενται σε εφαρμογή είτε μέσω των "Ομάδων τοπικής δράσης ",που έχουν ήδη συσταθεί με το LEADERI, ε ί τε μέσωπιο εμπορικά ή γεωργικά επιμελητήρια κ. α. ) θεσμοποιημένων φορέων (τοπική αυτοδιοίκηση, γύρω από το κύριο θέμα της τοπικής του στόχου 1 και 5/?. Η της α γ ρ ο τ ι κ ής ανάπτυξης. όλους. επίπεδο. τμήματος της Ουαλλίας, μέσω κυρίως Το σ χ έ δ ιο SPARC (South Pembrokeshire Partnership for Action with Rural Communities, "ΟμάδαΤοπικών Ενεργειών" του προγράμματος LEADER Ι) αποτελεί παράδε ιγμα πρωτοβουλίας που στοχεύει στην επανανάπτυξη μ ι ας α γ ρ ο τ ι κ ής π ε ρ ι ο χ ής του νοτίου πολιτιστικών ενεργειών. Η περιοχή είναι άκρως μειονεκτική, με βιοτικό επίπεδο 70% χαμηλότερο από το μέσο κοινοτικό Αρχή αυτού του σχεδίου είναι να κινητοποιηθεί όλος ο πληθυσμός "για να γίνε ι ότι χρειάζεται", δίνοντας τη δυνατότητα στην κάθε μία από τις 35 κοινότητες που ευρίσκονται εκεί να δράσουν σε έργα που αφορούν Πρώτη έκφραση αυτών των πολιτιστικών πρωτοβουλιών ήταν η εκ νέου χάραξη όλων των μονοπατιών γ ια περιπάτους που συνδέουν αυτά τα χωριά, συνολικού Μετά από αυτή την πρώτη πρωτοβουλία, το αληθινό βάρος έπεσε στην αποκατάσταση του αγροτικοί; τοπίου. Ολα τα χωριά άρχισαν να ενδιαφέρονται Ύΐα την ανασύσταση της πολιτιστικές τους κληρονομιάο. τη συντήρηση των χωριάτικου στυλ επίπλων TOVC. των παλαιών κτισμάτων, των γεωοΎικών εργαλείων. Πολλά ε ί ν αι τα μνημεία που επωφελήθηκαν από αυτή την ε ν έ ρ γ ε ι α: ένα μεσαιωνικό πανδοχείο (Llangollen Medieval Hospice), ένα παλαιό ζ υ θ ο π ο ι ε ίο κλπ. Επί πλέον, εγκαινιάστηκε παράδοση της Ουαλίας. Μετά από αυτή την πρώτη πρωτοβουλίαακολούθησε δεΰτερη,με στόχο την προστασία rnc ναελ ι Kfic Ύλώσσαο. Αν και η προστασία αυτή δε ν αποτελεί τον καθαυτό στόχο, εντούτοις καλύτερη κατανόηση τόυ τοπικού Τέθηκαν σε εφαρμργή περίπου 300 σχέδια, το συνολικό ποσό των οποίων έφθασε περίπου τα2,5 εκατ. το 1/5 αυτής της δαπάνης, ενώ α γ γ λ ι κ ές λ ί ρ ε ς. Το πρόγραμμα LEADERI χρηματοδότησε περίπου π ε ρί που 3000 άτομα παρ ε ί χ αν ε θ ε λ ο ν τ ι κά τ ις υ π η ρ ε σ ί ες τους γ ια να εμψυχώσουν α υ τ ές τ ις δραστηριότητες έναετήσιοόεστιβάλνιαπαραστάσε ις έργων που συνδέονται και τα σχέδια. χιλιομέτρων. πληθυσμού. μήκους 80 θα οδήγησε με την ι σε Οι πρωτοβουλίες στοιχεία, επικεντρώνεται πληθυσμού. έχουν μετάβαλε αυτές, και ειδικότερα πολιτιστικά ζώνη,που όλο και περισσότερο στην "ποιότητα ζωής" και την ενεργό συμμετοχή του ι τη λογική της τοπικής ανάπτυξης που στηρίζονται σε αγροτική εκείνες σε 45 Ετσι λοιπόν, το LEADERII περιέλαβε στοιχεία της προαγωγής της τοπικής συμπεριλαμβανομένης πολιτιστικής κληρονομιάς καθώς και της διοργάνωσης πολιτιστικών και της γλωσσικής, της διατήρησης και της αξιοποίησης ταυτότητας, της εκδηλώσεων. 41 Οι κοινοτικές, πρωτοβουλίες γιαττ/ν ιιετατοοπή των πεοιογών με ένα novo τύπο βιομηΎανιαο Η ευρωπαϊκή οικοδόμηση, που στηρίχθηκε στην αρχή της πάνω στους τομείς του σιδήρου και χάλυβα και του άνθρακα, αποσπάστηκε σταδιακά από τον τομεακό της χαρακτήρα μέχρις ότου, κατά τη δεκαετία του '80, οι τομείς ακριβώς που αποτέλεσαν σε μεγάλο βαθμό το κρίσης. βάθρο γ ια την ευρωπαϊκή βιομηχαν Ετσι, με πρωτοβουλία της Κοινότητας, θεσπίστηκαν ενισχύσεις για την μετατροπή των περιφερειών που επλήγησαν περισσότερο από την κρίση στους "παραδοσιακούς" αυτούς τομείς, και συγκεκριμένα με τα προΊοάιιιιατα RESIDER Ι το 1988 (μετατροπή των περιοχών σιδήρου και νάλυ/3α\ΚΕΟΗ^ΙΙ το 1989(περιονές άνθρακα\ΚΕΤΕΧ το 1992 (υώαν του ργία - ένδυση! KONVER το 1993 (στρατιωτικές και αμυντικές δραστηριότητες), PESCA το 1 9 9 4 ( α λ ι ε υ τ ι κ ός ική ανάπτυξη, εισήλθαν σε περίοδο και τέλος τομέας) Τα προγράμματα αυτά αποφασίστηκα ν με κλιμακωτά χρονοδιαγράμματα καλύπτουν TIC ί δ ι ες περιόδους προγραμματισμού. Ετσι έχουν διαφορετική κάλυψη: και συνεπώς δεν χρηματοδοτική νέο πρόγραμμα, το RESIDER II με 500 ε κατ. ECU, γ ια - Με τά το RESIDER Ι (1988-1993), αποφασίστηκε π ε ρ ί ο δο 6 ετών (1994-1999). -MετάτoRECHARI(1989-1993)ακoλof5θησε το RECHARII (500 ε κατ. ECU) y ια την περίοδο 1994- 1997. -To RETEX που αποφασίστηκε αρχικά για! ECU). -Τα σχέδια γ ια την στρατιωτική Κοινοβουλίου το 1991 (PERIFRA Ι) και το 1992 (PERIFRA Π), υπήρξαν οι πρόδρομοι του KONVER που τέθηκε σε εφαρμογή αρχ ι κά γ ια ένα έτος (1993) και στη συνέχεια παρατάθηκε επί πολυετούς βάσεως αεγρι το τέλοο του 1997(500 εκατ. ECU). To PESCA αποφασίστηκε ετη (1992-1993) παρατάθηκε μένρι το 1999(500 εκατ. το 1994 -νια 5 έτη με χορήγηση 250 εκατ. ECU. μετά από αίτημα του Ευρωπαϊκού" μετατροπή που ξεκίνησαν Αυτές οι κοινοτικές πρωτοβουλίες επικεντρώνονται στον κοινό στόχο της οικονομικής μετατροπής των σχετικών περιοχών μέσω της διαφοροποίησης των δραστηριοτήτων. Οι τύποι των επιλέξιμων μέτρων αφορούν αφενός την αναζωογόνηση του τοπικού οικονομικού ιστού, ειδικότερα με την προώθηση νέων δραστηριοτήτων από τχς MME, και αφετέρου την προσαρμογή του εργατικού απασχόληση. γ ια την κατάρτιση και την δυναμικού με εν ισχύσεις ότι γ ια τ ις Εκτός από τους δύο αυτούς μεγάλους άξονες, πρέπει παλαιότερες από τις κοινοτικές πρωτοβουλίες διευρϋθηκαν τα επιλέξιμα μέτρα, ιδίως σε ότι έχει σχέση με το περιβάλλον να σημειωθεί τουρισμό. και τον Στους δύο αυτούς τομείς μπορούμε να δ ιακρίνουμε πολιτιστ ι κή διάσταση. ενέργε ι ες που έχουν κάπο ι α Στο RESIDER Π(6 τδποι επιλέξιμων μέτρων) και στο RECHAR Π (7 τύποι επιλέξιμων μέτρων), αλλά δυο μέτρα και σε μικρότερο βαθμό και στο KONVER (9 τΟποι επιλέξιμων μέτρων), αν ευρίσκονται οικονομική με πολιτιστική και μετατροπή παλαιών βιομηχανικών εγκαταστάσεων" και "προώθηση των τουριστικών δραστηριοτήτων, κυρίως αυτών που βασίζονται διάσταση, συγκεκριμένα του περιβάλλοντος στη βιομηχανική "Αποκατάσταση κληρονομιά". 46 ι κών χώρων και i tut ro REitiA, ένα μονό μέτρο άφορα την αποκατάσταση εγκαταλε ιμε νων βιομηχαν την μετατροπή παροπλισμένων εργοστασίων, την ενίσχυση γ ια την επεξεργασία υγρών λυμάτων και άλλων βιομηχαν ρυπογόνων διαδικασιών". ικών αποβλήτων, την τ εχν ική βοήθεια για την εξεύρεση λιγότερο Τέλος, ένα από τα επιλέξιμα μέτρα του PESCA αφορά "την διευθέτιση επενδύσε ι ς σε νέες δραστηριότητες (τουρισμό, βιοτεχνία)". των λιμένων και τις ενίσχυση Συναντώνται λοιπόν και πάλι τα στοίχε ία που έχουν εκτεθεί και για την δυνάμει του στόχου 2, ενδεχομένως με την παρατήρηση ότι εδώ ελλείπουν σχετικά οι ενέργειες για την συντήρηση/διατήρηση της κληρονομιάς που θα μπορούσε να αποτέλεσε ι μέτρο αυτών των μεταλλαγών, θα μπορούσε, λόγου χάρη στον τομέα της συνοδευτικό αλιείας, "η χρόνια υπέρ ικανότητα, που είναι σχεδόν γενική, των αλιευτικών στόλων" που "επιβάλλε σκαφών "' να συμβ ι /βάφεται με τη διατήρηση Ι συντήρηση Ι αξιοποίηση των παλαιών επαγγελμάτων, των πλοίων, των εργαλείων ν α υ σ ι π λ ο ΐ ας ή α λ ι ε ί ας κ. α. ενός σημαντικού αριθμού αλιευτικών ι τον παροπλισμό μέτρα με διάσταση (στο σύνολο τους ή εν μέρει) αφορά σχετικά χαμηλό ποσό (της Τέλος, το μέρος της ενίσχυσης που χορηγείται πολιτιστική τάξεως των 5 ε κατ. ECU ανά έτος, ήτοι το 1,15%) των κοινοτικών πρωτοβουλιών ενώ τα άλλα μέτρα αφορούν σοβαρότατες δαπάνες (υποδομή, συλλογικό εξοπλισμό,οικοδόμηση νέων κτισμάτων κλπ. ) στα διάφορα επιλέξιμα I I I. Το άρθρο 10 του κανονισμού ΕΤΠΑ Εκτός από τις παρεμβάσεις των διαρθρωτικών ταμείων για τα προγράμματα που υποβάλλουν τα κράτη μέλη και τα προγράμματα κοινοτικής πρωτοβουλίας, το ΕΤΠΑ χρηματοδοτεί, δυνάμει του άρθρου 10, μελέτες και πιλοτικά σχέδια με καινοτόμο χαρακτήρα για να ενθαρρύνε ι, άμεσα ή έμμεσα, τη μεταφορά τεχνογνωσίας. Το άρθρο αυτό αποτελεί λοιπόν μέσο χρηματοδότησης των περιφερειακών πολιτικών2 που πρόβλεπε ι, για την περίοδο 1995- προτεραιότητες: 1999 κατανομή του κονδυλίου των 395 εκατ. ECU σύμφωνα με τέσσερεις 1. Την εσωτερική και εξωτερική 2. Τις καινοτόμες άξονες: ενέργειεςπεριφερε διαπεριφερειακή (180 εκατ. ECU) ιακής ανάπτυξης (90 ε κατ. ECU) με τρεις συνεργασία -Κινητοποίηση - Τ ε χ ν ο λ ο γ ι κή και τ η λ ε μ α τ ι κή ανάπτυξη ( κ ο ι ν ω ν ία της - Πολιτισμός και οικονομική του τοπικού δυναμικού, ενδογενούς ανάπτυξη πληροφορίας) 3. Πολιτική 4. Χωροταξία (45 εκατ. ECU). γ ια τ ις αστικές περιοχές (80 εκατ. ECU) Πολλά από τα έργα μπορεί να περιλαμβάνουν ενέργειες πολιτιστικού πολιτιστικό στόχο, όπως οι ενέργειες πολεοδομικά π ι λ ο τ ι κά σχέδια. δ ιαπεριφερε χαρακτήρα ή με ιακής συνεργασίας ή ακόμα και 2 Κοι ΙΌ τ ι κή -πρωτοβουλία γ ια την αναδιάρθρωση του τ ο μία της άλΐ€ίας - (PESCA) 94/C180/01. Προβλέπεται απδ τον κανονισμό (ΕΟΚ)αριθ. 2052/88 του Συμβουλίου για τις αποστολές των διαρθρωτικών ταμ€ίων 47 Οσον αφορά τις ε ν έ ρ γ ε ι ες γ ια τ ις α σ τ ι κ ές π ε ρ ι ο ν ε ς. α υ τ ετ ε γ κ αι νιαυ τι/καν καια τη διάρκεια 1989-1993 οπότε και συγχρηματοδοτήθηκαν 32 πιλοτικά θέματα ύψους 101 εκατ. ECU. Ενα από τα "π αναζωογόνηση της περιόδου σε κοινοτικό πολεοδομικά συνολικού κέντρων". ιστορικών επίπεδο τέσσερα σχέδια ήταν των γειτονιών μελέτες που της πόλεως. Το ίργο "Maralhado Livramento" περιλαμβάνει Το παράδειγμα της Λι σαβάνας: η ανάπτυξη αυτοΟ του έργου στηρίχθηκε σε τεχνικές χρηματοδοτήθηκαν στο πλαίσιο του άρθρου 10 του ΕΤΠΑ. Στόχος του ήταν η οικονομική αναζωογόνηση των δύο ιστορικών τη δημιουργία ενός πανοράματος, ενός μουσείου και εργαστηρίων καλλ ι τεχνών. Ά δεύτερη πρωτοβουλία την ανακαίνιση του ανακτόρου PancasPalha, εν δς κτιρίου σε προχωρημένη κατάσταση περιλαμβάνει να στεγάσει ένα νέο κέντρο γ ια επιστημονικούς και πολιτιστικούς ερήμωσης που προβλέπεται οργανισμούς μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα. Ενα από αυτά τα ιδρύματα θα αποτέλεσε ι διαρκές και περιφερειακών πολεοδομικών παρατηρητήριο βελτίωση Με την ευκαιρίααυτή θα δοκιμαστούν επίσης οικοδομικές τεχνικές που θα επιτρέψουν οι τ η ς α ν τ ι σ ε ι σ μ ι κ δ τ η τ ας των κτιρίων. Για εργασίες που αφορούν το PancasPalha, προβλέπεται κοινοτική επιδότηση 5,665 ε κατ. ECU. Εκτός από την ανακαίνιση των ιστορικών μνημείων και την ανάπτυξη των πολιτιστικών δραστηριοτήτων, το δραστηριοτήτων. αναμενόμενο αποτέλεσμα είναι αύξηση των τοπικών βιομηχανικών και εμπορικών το έργο αυτό, του οποίου έχουν ήδη ολοκληρωθεί μελετών. διαπεριφερειακής Οι ενέργειες ΕΤΠΑ δ ιαρθρώθηκαν εσωτερικής OUVERTURE/ECOS, που ά ρ χ ι σ αν το 1991 (προγράμματα συνεργασίας, γύρω από δύο προγράμματα, συνεργασίας που διεξήχθησαν δυνάμει το RECITE (48 ε κ α τ. ECU, 36 του άρθρου 10 του δίκτυα το αποκεντρωμένης εξωτερ ι κής δ ι α π ε ρ ι φ ε ρ ε ι α κ ής σ υ ν ε ρ γ α σ ί ας στην Ενωση από το 1990) κ αι 20 εκατ. ECU το καθένα και 250 χρηματοδοτούμενα σ χ έ δ ι α ). και αγροτικού της Μεσογείου, προτείνει ι ο", το οποίο, στηριζόμενο η κατάσταση με την αξιοποίηση τουρ ισμού. Η κοινοτική συνδρομή για το σχέδιο αυτό πολιτιστικό στη διαπίστωση να του ναυτικού τουρισμού καθώς και του είναι Στο πλαίσιο των ευρωπαϊκών δικτύων συνεργασίας, το μόνο σχέδιο με έντονο χαρακτήρα ε ί ν αι το "Τουρισμός στηΜεσόγε κάποιας ύφεσης του τουρισμού στις ευρωπαϊκές περιοχές αντιμετωπιστεί πολιτιστικού 1 εκατ. ECU ε πί σ υ ν ο λ ι κ ής δαπάνης 1,3 εκατ. ECU. Για τον ναυτικό τουρισμό, το σχέδιο φιλοδοξεί λ ι μ ά ν ι α" αναψυχής που ε ί ν αι κατ εγγραμμένα, διαπεριφερειακών αλλά και με την ανάπτυξη διαπεριφερειακών μέσα πληροφορικής και τηλεματικής προκειμένου ναβελτιωθούν οι συνθήκες λε καθώς και με την προαγωγή αυτού του τύπου τουρ Οσον αφορά τον πολιτιστικό λιγότερο γνωστοί αρχαιολογικοί της ενδοχώρας κυκλωμάτων που θαπροταθοϋν στους παραθεριστές ως "πλήρη προϊόντα", ομίλων που θα έχουν πρόσβαση σε σύγχρονα ιτουργίας, τουρισμό, στόχος ε ί ν αι να αξιοποιηθούν οι χώροι σε συνδυασμό με την ανάπτυξη στους τα540"μικρά και μεσαία δημιουργία ε ι δ ι κ ό τ ε ρα με τη δεν αναφέρεται και πολιτιστικοί νααξιοποιήσει και αγροτικό τουριστικούς που συχνά οδηγούς. ισμού. των ενεργειών Πάντοτε στο πλαίσιο 1990 από το Ευρωπαϊκό Κο ι νοβούλιο Αρχικά αποτελούμενο από δύο διαφορετικά το PACTE επέτρεψε σε τοπικούς φορείς συνεργασία εμπειριών με την ανταλλαγή τοπικοί ή οργαν φορείς ισμοί ε ν δ ο π ε ρ ι φ ε ρ ε ι α κ ής συνεργασίας, εγκαινιάστηκε το το πρόγραμμα? ACTE (εκτός άρθρου 10 του ΕΤΠΑ). το 1994, διακρατική τρεις να έρθουν σε μ ια πρώτη επαφή με τη στις οποίες συνεργάστηκαν τα οποία συνενώθηκαν προγράμματα, τουλάχιστον στα δ ι άφορα κράτη μέλη. 48 1)Το σχέδιο που τέθηκε σε εφαρμογή την περίοδο 1992-1993 στον τομέα "πολιτισμός και ανάπτυξη" από το κοινοτικό συμβοΟλιο της πόλης Aude (Γαλλία), σε συνεργασία με τη Μυτιλήνη και την Ανω Σύρο (Ελλάδα), TorroelladeMontgri (Ισπανία) και Μπολώνια ( Ι τ α λ ί α ), συγκέντρωσε και κοι νότητεςπου εγνώρισαν τοφαινόμενο τωναιρεΌεων κατά το ν Μεσαίωνα. Οι συναντήσεις των να εκπροσώπων αυτών των φορέων αφορούσαν τ ις μεθόδους που εφαρμόστηκαν προκειμένου χρησιμοποιηθεί η ιστορική,φυσική ή πολιτιστική κληρονομιάως στοιχείο οικονομικής ανάπτυξης σε μια περιοχή. Ως πλαίσιο αναφοράς στην ανταλλαγή των εμπειριών χρησιμοποιήθηκε το πείραμα σφαιρικής ανάπτυξης της περιοχής Cathare (Aude), μέσω του οποίου οι άλλοι εταίροι του σχεδίου μπόρεσαν να δουν μέχρι ποίου σημείου θα μπορούσαν να κάνουν χρήση της πολιτιστικής κληρονομιάς ως μέσου οικονομικής ανάπτυξης. πόλεις έχουν προβλέψει Οι εταίροι των πόλεων τους, και την ανάληψη κοινών δραστηριοτήτων για την ανταλλαγή εμπειριών και τεχνικής συνδρομής σε ποικίλους τομείς όπως το περιβάλλον, έρευνα και την επισήμανση την αδελφοποίηση την ιστορική προϊόντων. 2) Πάντοτε στον τομέα "πολιτισμός και ανάπτυξη", το σχέδ ι ο TV REGIO- Οπτικοακουστικός χώρος των περιφερειακών τηλεοράσεων στην Ευρώπη" (1994-1995) που διεξήχθη στην π ε ρ ι ο χή Midlands (Ηνωμένο Βασίλειο) συγκέντρωσε σε εταιρική σχέση πολλές πόλεις: Αλσατία (Γαλλία), Πι εμό ντε (Iταλία),RheinlandPfalz(Γεpμαvία),BoΓnholm(Δαvία),Norte(Πopτoγαλία),Bαλέvτσια(Iσπαvία), Μαδρ ί τη (Ισπαν ία), Καταλων ία(Ισπαν ία),Λισα/?όνα και Vale de Tejo (Πορτογαλία), Κοπεγχάγη (Δαν ία), Βόρε ιο Ολλανδία (Κάτω Χώρες). Το σχέδιο αυτό συγκεντρώνει από διάφορες χώρες ερευνητές και επαγγελματίες μαζικών μέσων ενημέρωσης και επιτρέπει τη δημιουργία δ ι κτύου ανταλλαγών προγραμμάτων, απόψεων μεταξύ των ευρωπαϊκών περιφερειών, με σκοπό την υλοποίηση συμπαραγωγών: διασυνοριακά περιοδικά και εφημερίδες, ντοκυμαντέρ, μουσικές εκπομπές. Το δίκτυο εξέδωσε ένα κατάλογο περιφερειακών τηλεοράσεων, κατάλογο συμπαραγωγών και ενημερωτικά δελτία. Μελετάται επίσης έναπρόγραμμα κατάρτισης δημοσιογράφων και τράπεζα δεδομένων γ ια τ ις περιφερειακές εκπομπές. Το σχέδιοαυτό θα μπορέσει να οδηγήσει σε ουσιαστική υλοποίηση της διαπεριφερειακής συνεργασίας σε ένα α λ η θ ι νά καινοτόμο τομέα. του χώρου των Από τους τομείς της διαπεριφερειακής ανάπτυξη" παράμενε ι περιθωριακός θεμάτων συνεργασίας όπως η "δημόσια διοίκηση και τοπική αυτοδιοίκηση"(22%)ή "ο ι κο νομική ανάπτυξη, απασχόληση και βοήθεια σ τ ις MME" (23%). οικονομική στο 2% περίπου, κατά πολύ επόμενος των άλλων η συνεργασίας, ο "πολιτισμός και Για την περίοδο προγραμματισμού 1995-1999, το άρθρο 10 του κανονισμού ΕΤΠΑ πρόβλεπε ι συν ε ισφοράς μέχρι 600. 000 ECU κατ' ανώτατο όριο ανά την δυνατότητα κοινοτικής συνεργασίας στην σχέδ ι ο, για τη χρηματοδότηση πιλοτικών σχεδίων διαπεριφερειακής οικονομική ανάπτυξη με πολιτικό στόχο. Για την περίοδο αυτή προβλέπεται συνολικό ποσό 15 ε κατ. ECU γ ια τη χρηματοδότηση τ ου ν εν λόγω π ι λ ο τ ι κ ού σχεδίου. Τα σχέδ ια έχουν στόχο να ενισχύσουν την οικονομική και κοινωνική συνοχή συμβάλλοντας αφενός στην κατάρτιση δικτύου μεταξύ των περιφερειών και των πόλεων της Ενωσης, με βάση τον πολιτισμό, και αφετέρου στην αγιοποίηση της περιφερειακής και τοπικής πολιτιστικής κληρονομιάς με προοπτική διαπεριφερειακής συνεργασίας και οικονομικής ανάπτυξης"1. Οι τομείς συνεργασίας που καλύπτονται είναι οι ακόλουθο ι,χωρίς να είναι αυστηρά οι μόνο ι: ιστορική και αρχαιολογική κληρονομιά (πολεοδομική, αρχαιολογική, θρησκευτική, στρατιωτική, βιομηχανική βιοτεχνική κληρονομιά(παραδοσιακά επαγγέλματα,βιοτεχνίες, ναυτική κ. α) κληρονομιά (υφαντουργία, σιδηρουργία) τεχνογνωσία κ. α). ίΐρδσ κλήση γ ια τη ν υποβολή προτάσεων των δικτύων τοπικών και περίφερε απόκοι νούπιλοτικάσχεδιαδ ιαπεριφερε ιακήςσυνερ-γασιαςγιατην ιακων αρχών νου επιθυμούν να ο ι κονομι κήανάπτυξη με npayματοποιήσουν π ο λ ι τ ι σ τ ι κό σκοπό δυνάμει του άρθρου 10 του ΕΤΠΑ - (95/38) 49 Συνολικά, παράλληλα με τον καθαράπολιτιστικό άξονα, που δεσμεύει 15 εκατ. ECU, το μέρος του πολιτισμού στις τέσσερεις προτεραιότητες του άρθρου 10 του ΕΤΠΑ αφορά κάτι περισσότερο από 2 εκατ. ECU ετησίως έναντι 1 εκατ. ECU που διατέθηκε προηγούμενη κατά την περίοδο. Αποδεικνύεται συνεπώς ότι, υπ" αυτές τις συνθήκες, ο καθορισμός ενός πεδίου ειδικά πολιτιστικού περιεχομένου στις καινοτόμες ενέργειες διαπεριφερειακής συνεργασίας, αντιπροσωπεύει άλμα ση μαντικό όχι μόνο από πο ι οτ ική άποψη αλλά και ποσοτική, δεδομένου ότι θα ση με ιωθεί αύξηση από ±0,5% σε περίπου 6% του ποσοστού που χορηγείται στο σύνολο των ενεργέ ιών αυτών. 50 ΚΕΦΑΛΑΙΟ I I: ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ, ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΙ ΠΟΡΟΙ Μια διαρθρωμένη και συνεκτική δράση της Ενωσης πρεπε ι να συμβάλλει στην αποκατάσταση ενός υψηλού επιπέδου απασχόλησης, πράγμα που αποτελεί συνθήκης. Η α ν ε ρ γ ία πράγματι πλήττει εκατομμύρια άτομα στην Ενωση, και μάλιστα νέοι, γνωρίζουν τις συνέπειες της. Λόγω των κοι νων ικών και οικονομικών πλεονεκτημάτων πουπροσφέρει ποικίλης πολιτιστικής κληρονομιάς, οι πολιτιστικές δυνατότητες μεταλλαγών, του τρόπου ζωής και κατανάλωσης, των στη ν Ευρώπη, η ύπαρξη μιας ιδιαίτερα πλούσιας και δραστηριότητες κρύβουν μέσα τους ένααπό τους στόχους της τα θ ε μ έ λ ια της κ ο ι ν ω ν ί ας μας: σχεδόν 20 απασχόλησης που θα πρέπει εκμετάλλευσης. να τύχουν 1. ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ. ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΣΥΝΟΧΗ ενέργειες Εκτός από τις παρεμβάσεις δυνάμει των περιφερειακών στόχων 1,2 και 5β, στο πλαίσιο των οποίων το ΕΚΤ χρηματοδοτεί τομέα, η πολιτική οικονομικής και κοινωνικής συνοχής εφαρμόζεται επίσης μέσω των παρεμβάσεων του ΕΚΤ δυνάμει των στόχων 3 και 4. Οι παρεμβάσεις αυτές συμπληρώνονται με τις δύο κ ο ι ν ο τ ι κ ές πρωτοβουλίες ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ και ADAPT, καθώς και με το άρθρο 6 του κανον ισμού ΕΚΤ σε ότι αφορά τις καινοτόμες ενεργεί ες. Μέσω αυτών των αποστολών που αναφέρονται πιο πάνω, οι παρεμβάσεις συχνά αφορούν ή συμπεριλαμβάνουν πολιτιστικές πλευρές, οι οποίες, με την αξιοποίηση των εμπλεκόμενων ανθρωπίνων πόρων, επιτρέπουν να αμβλυνθεί κατάρτισης στον πολιτιστικό περιθωριοποίησης. ο κίνδυνος Η αποστολή τ ο υ σ τ ό χ ο υ 3 ε ί ν αι να καταπολεμηθεί η μακράς δ ι άρκ ε ι ας α ν ε ρ γ ί α, να διευκολυνθεί η επαγγελματική ένταξη των νέων και η ένταξη των ατόμων που έχουν εκτεθεί στον αποκλεισμό από την αγορά εργασίας. Ο στόχος 4 απόβλεπε βιομηχαν ι στη διευκόλυνση της προσαρμογής των εργαζομένων στις ικές αλλαγές και στην εξέλιξη των συστημάτων παραγωγής. Οι στόχο ι αυτοί απορροφούν 14 δις ECU κατά την τρέχουσα περίοδο προγραμματισμού 1994-1999. Με προϋπολογισμό 1,4 δ ις ECU, η κοινοτική πρωτοβουλία ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ αποτελείται από τρία σκέλη που έχουν στόχο την από κοινού επίλυση των προβλημάτων αποκλεισμού και περιθωριοποίησης στην αγορά εργασίας. Το σκέλος ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ-NOW στηρίζει την ανάπτυξη μεθόδων και μέσων, καινοτόμων και ένταξη των γυναικών. αποτελεσματ ικών, για την κατάρτιση και την επαγγελματική Το σκέλος ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ-HORIZON ενθαρρύνει ένταξη ατόμων με ειδικές ανάγκες και μειονεκτικών ομάδων προκειμένου να καταπολεμηθεί ο οικονομικός και κοινωνικός αποκλεισμός την επαγγελματική τους. Το σκέλος ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ-YOUTHSTART στηρίζει επαγγελματική εκείνων που απειλούνται με μακράς διάρκειας ανεργία και τον σταδιακό αποκλεισμό από την ενεργό σχέδια που ενθαρρύνουν επαγγελματικών προσόντων, ένταξη των νέων που στερούνται την ιδίως κοινωνία. 51 Η κοινοτική πρωτοβουλία ADAPT επιχορηγείται τέσσερε και περιλαμβάνει ις αλληλεξαρτώμενους στόχους: επίσης με προϋπολογισμό 1,4 δις ECU, - - - πρόληψη της ανεργίας με τη βελτίωση των προσόντων του εργατικού - διευκόλυνση επιτάχυνση της προσαρμογής του εργατικού δυναμικού στις βιομηχανικές μεταλλαγές, τους, ενίσχυση στις επιχειρήσεις δυναμικού, νέων για να αυξήσουν το βαθμό ανταγωνιστικότητας νέων θέσεων απασχόλησης και εφαρμογή της δημιουργίας δραστηρ ι οτήτων. που Οι δ ι κ α ι ο ύ χ οι της πρωτοβουλίας ADAPT ε ί ν αι κατά κύριο λόγο οι εργαζόμενοι εργαζόμενους ι κές μεταλλαγές πλήττονται από τ ι ς βιομηχαν απασχολούμενους μεν αλλά απειλούμενους από την ανεργία είτε για εργαζόμενους που μόλις έχασαν την εργασία τους λόγω αναδιοργάνωσης της επιχείρησης όπου εργάζονταν. είτε προκε ι τα ι για Κατά την περίοδο 1989-1993, η Κοι νότητα συνέβαλε ενεργά στην εφαρμογή ομάδων, επί μακρόν ανέργων, κο ινών ι κοεπαγγελματ ι κής επανένταξης υπέρ μειονεκτικών νέων χωρίς προσόντα, διακινούμενων εργαζομένων. Ενα από τα χαρακτηριστικά των ενεργειών που τέθηκαν σε εφαρμογή την εν λόγω πενταετία είναι και το γ ε γ ο ν ός ό τι ο π ο λ ι τ ι σ μ ός καταλαμβάνει σπααντι κό τιιήμα OTIC ε ν έ ρ γ ε ι ες ε π α γ γ ε λ μ α τ ι κ ής κ α τ ά ρ τ ι σ η ς. και με ιονεκτούντων πολιτικών Η κατάρτιση αυτή μπορεί να απευθύνεται κατεύθυνση σχετική με πολιτιστικά σε νέους που έχουν ήδη ε π ι λ έ γ ει κάπο ι α θέματα. Παράδε ιγμα 1 -Οι ενεργέ ι ες κατάρτι one στον τομέα τηςα£ ι οπο Înonc της aoyaιoλoyικήc καλλιτεγνiKfic κληρονομιάς στην Ι τ α λ ί α. και πολλαπλασιάστηκαν Οι ενέργειεςαυτές στη Ιταλία, σε διάφορες περιοχές, ιδίως το 1993. Πολλοί νέοι διαΑέτουν επαγγελαατικά προσόντα στον τομέα του πολιτισμού αλλά συναντούν δυσκολίες να εισέλΑουν στην ay ορά εργασίας. Οι ενεργεί ες κατάρτισης που τέθηκαν σε εφαρμογή ενθαρρύνουν μια οικονομική και παραγωγική προσέγγιση των καλλιτεχνικών επαγγελμάτων και αφορούν διάφορους τ ο μ ε ίς (εκδοσε ι ς, μουσεία, μουσικό τομέα, α ρ χ ι τ ε κ τ ο ν ι κή αποκατάσταση κ. α). Η π ο λ ι τ ι σ τ ι κή δ ιάσταση φαίνεται το ε ν δ ι α φ έ ρ ο ν. Μετα£0 των πρωτοβουλιών -ΣτηνΟύμπρια, εργαζόμενους π ρ έ π ει να αναφερ0οθν οι παλαιών βιβλίων και κατάρτιση σε ιράμαθημάτων σε μουσεία. Το ποσοστό που υποστηρίχθηκαν για τους το 100%. των συμμετεχόντων να φθάσε ι σχεδόν τ ι ς δυνατότητες και τους κινεί αποκατάστασης ότ ι αξιοποιεί τοποθέτησης αναμένεται εξής: -ΣτηνΤοσκάνη και την Εμίλια-Ρομάνα,ποικίλες σειρές μαθημάτων κατάρτισης σχετικών με τους τομείς της μουσικής, της μουσικής αποκατάστασης κινηματογραφικών ταινιών) και του θεάτρου. Ίο ποσοστό τοποθέτησης στην Τοσκάνη αναμένεται να φθάσε ι το 80%. (μουσική κάλυψη παλαιών -Τέλος, στη Βενετία, όπου οι ανάγκες συντήρησης της καλλιτεχνικής σειρές μαθημάτων για τεχνικούς φθάσε ι το 80%. Στις περισσότερες περιπτώσεις, οι δικαιούχοι αυτών των κύκλων κατάρτισης βρήκαν εργασία σε δημόσιες επιχειρήσεις όπερ και συχνότερο, είτε είτε σε ιδιωτικές εταιρίες που είχαν οργανώσει την κατάρτιση ή ακόμα, κληρονομιάς είναι μεγάλες, αποκατάσταση. Ίο ποσοστό τοποθέτησης θα στην αρχιτεκτονική συνεταιρισμούς. σε ΤΙαράδε ιγιια2-Η περιογη~ του Belfort. το ΕΚΤ και τ? επαγγελιχατι κ τ? ενταίτι νέων καλλιτεννών Τα ευρωπαϊκά Φυτώρια προσφέρουν στους νέους καλλιτέχνες ερευνητική τους εργασία και τη δημιουργία τους από την πόλη που τους Εκτός από τ ις υλικές δι ευ κολύ ν σε ι ς που τίθενται φιλοξενεί, οι καλλιτέχνες λαμβάνουν κάποια υποτροφία του φορέα "φυτώριο" γ ια να ολοκληρώσουν επιτυχώς το έργο τους και να αρνίσου ν ενεργέ ι ες που θα οδηΎϋσουν στην επαγγελματικά και π ο λ ι τ ι σ τ ι κά TOUC ένταξη μέσω της καλλι τ ε γν iKfic τους δράσης. τους εντός περιόδου στη διάθεση τα μέσα να πραγματοποιήσουν 3-9 μηνών. την 52 Οι καλλιτέχνες του ιδίου κλάδου αλλά διαφορετικών εθν ικοτήτων ανταλάσσουν τις εμπειρίες ενώ δ ι οργάνων οντά ι διάφορες επαφές με το κοινό με θέμα τα έργα τ ους (εκθέσει εκδόσεις, Το ΕΚΤ συνέδραμε το 1993 αυτό το σχέδιο με το οποίο ενθαρρύνεται η επαγγελματική" ένταξη των νέων κ α λ λ ι τ ε χ ν ώ ν. τους, ς, κατάλογοι, θεάματα). Και άλλες ενεργείς που στήριξε το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο (ΕΚΤ) έχουν πολιτιστική διάσταση, όχι γιατί πρόκειται για κατάρτιση απευθυνόμενη σε καλλιτέχνες αλλά γιατί οι προσλήψεις στις οποίες απέβλεπαν αφορούν δραστηριότητες του πολιτιστικού τομέα. Αυτοί οι τύποι κατάρτισης προορίζονται για νέους με δυσκολίες ως προς την ένταξη στην αγορά εργασίας λόγω έλλε ιψης αρχικής κατάρτισης και αρχικών προσόντων. Παράδειγμα -Οι Escuelas-Talleres (εργαστήρι α μαθητείας) και οι Cases de ΟΑοκκίεπαγγεματ ι κού οίκο ι) εκπαίδευσης, γεγονός που αποτελεί εμπόδιο στην επαγγελματική του Εθνικού Οι Escuelas-Talleres και οι Cases de Oficios είναι δημόσια προγράμματα υπό τη διαχείριση Οργανισμού Απασχόλησης. Οι ενέργειες απευθύνονται σε νίους που δεν έχουν ολοκληρώσει τον κύκλο πρωτοβάθμιας κατάρτιση. Η κατάρτιση ενάλλασσε ι την θεωρητική μαθητεία και την πρακτική εργασία και συνδυάζουν φάσεις παροχής συμβουλών και προσανατολισμού. Επί 1 έως3 έτη, οι μαθητές λαμβάνουν κατάρτιση σε δημόσια έργα και σε τομείς που έχουν χαρακτηριστεί ως δυνατότητες δημιουργίας απασχόλησης από το Αευκό Βιβλίο για την ανάπτυξη, την ανταγωνιστικότητα και την απασχόληση, όπως n αποκατάσταση Tnc καλλι τεγν ι Kfic. τηοαΡΎαιολΟΎΐκ^. τ-nc πολιτιστικά διατήρηση του περιβάλλοντος Οι δημόσιοι οργανισμοί περιπτώσε επαγγελματικούς δραστηριοτήτων Αυτός ο τύπος προγράμματος και θα μπορούσε ονομασία (συντήρηση κήπων) καθώς και μαθητεία σε βιοτεχνικούς κλάδους. που εμπλέκονται σε αυτά τα προγράμματα προσλαμβάνουν σε ορισμένες που υπήρξαν μαθητές σε αυτά τα εργαστήρια μαθητείας ή τους των που αποτελούν έχει ήδη τεθεί σε λε ιτουργία να εξαπλωθεί και σε άλλα κράτη μέλη υπό άλλη ις τους εργαζόμενους την Κοινότητα. και της πολεοδοαικνο κλ-npovouiac. η το αντ ι κείμενο οίκους, τους. για εργασίες σε ολόκληρη ή υπηρεσίες Παράδε ιγμα-Ναυπήγηση OKaéouc του 16ου α ι. "Batavia", γ ι α την έντα£η νέων άνεργων γωρίς ε π α γ γ ε λ μ α τ ι κά προσόντα (Κάτω Χώρες) που χρηματοδοτήθηκε Το σχέδιοαυτό, άνεργων και απασχολούσε κάθε χρόνο 50 περίπου μαθητευόμενους επί μία πενταετία μαθητευόμενοι Η εργασία, κυρίως ξυλουργική, επέτρεψε σε 350 περίπου νέους που συμμετείχαν ε ι δ ί κ ε υ σ η, και σε 224 από αυτούς να ενταχθούν στην αγορά αποκτήσουν του στόχου 3,απέβλεπε στην ένταξη νεαρών (1990-1995). Οι σε μικρές ομάδες υπό την καθοδήγηση ενός έμπε ιρου εργάτη. στο πρόγραμμα να εργασίας ήσαν κατανεμημένοι στο πλαίσιο διάσταση στις κοινών ικές πολιτικές Τρίτη πολιτιστική πολιτισμός ως κατ' εξοχήν μέσον έκφρασης και επιβεβαίωσης ατόμων που αντιμετωπίζουν δυσκολίες, και συνεπώς ως βοήθε ιαστην ένταξη τους κατά κύριο λόγο στην αγορά εργασίας. είναι εκείνη που έχε ι ο Παράδειγμα-Κέντρο δραματικής τέγνης του Blvth : αγιοποίηση του ταλέντου επί ιιακρόν ανέργων και πολύ λεπτή προσωπική αξιολόγηση, πρακτική Το σχέδιο ε ί χε σκοπό να δημιουργηθεί που θα επι τ ρέψε ι να α ν τ ι μ ε τ ω π ι σ τ ο ύν κατάρτιση οι ειδικές ανάγκες που υφίστανται επί μακρόν. Απέβλεπε στο να προσφέρει στους αποτελεσματικά ενδιαφερόμενους τ ις βασικές γνώσεις που τους έλλειπαν γ ια να μπορέσουν να παρακολουθήσουν στη συνέχε ια άλλη σε ιρά μαθημάτων κατάρτισης. ιδία που να συνδυάζει μια νέα καινοτόμος 53 Οι υπεύθυνοι του σχεδίου έκαναν δεκτά άτομα ηλικίας άνω των 25 ετών, χωρίς απασχόληση κατά τους τελευταίους 17 μήνες, με αναγνωρισμένη ιδιομορφία ως προς τ ις ανάγκες κατάρτισης τους. Στο πλαίσιο αυτής της κατάρτισης, οι συμμετέχοντες συμμετείχαν σε κάποια ομαδική δραστηριότητα, συγκ ε κρ ι μένα στη ν προ ε τ ο ι μ α σ ία μ iac θεατρικής παράστασηο. Η προς τογενικόσυμφερον,και στους ενδιαφερόμενους αυτοπεποίθηση, ενθουσιασμό και εργασίααυτή καινοτόμο πνεύμα, να τελειοποιήσει τις ήδη υπάρχουσες ικανότητες τους και να ενθαρρύνει νέες. Ία θέματα καταρτίστηκαν κατά τη διάρκε ια του προγράμματος και συμφωνάμε την κατάρτιση που ελάμβαναν, ανάλογα με τ ις ε ι δ ι κ ές ανάγκες του καθενός. Οι σχετικοί φάκελλο ι υποβλήθηκαν στη από αυτήν. συνέχε ι α σ τ ην Royal Society of Arts με σκοπό να τύχουν της σχε τ ι κής αναγνώρισης είχε σκοπό νααναπτύξει Το δεύτερο συμπέρασμα που προέκυψε από την ανάλυση της περιόδου 1989-1993 είναι ότι ο πολιτισμός αποδείΎτηκε ιδανικός τομέας γ ια ττι δημιουργία θέσεων απασνόλησης και, συνεπώς μεταξύ των καλύτερων φορέων προαγωγής της απασχόλησης. περιλαμβάνεται Ηδυσκολία έγκε ιται στην κατανόηση της επίπτωσης του πολιτισμού στην απασχόληση: πρέπε ι να ενταθούν οι σχετικές δραστηριότητες και να πλουτιστούν τα εργαστήρια στατιστικών στον πολιτιστικό τομέα. Το πρώτο εργαστήριο αώορά την παραγωγή και διάδοση στατιστικών περιεχομένου σε κάθε χώρα της Ευρωπαϊκής Ενωσης, καθώς και τους χώρους προσέγγισης που μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Πραγματοποιήθηκε προς τούτο διερευνητική έκθεση στην οποία προσδ ι ορίζονται ικές προσέγγισεις, το πεδίο πολιτιστικής δράσης, οι πηγές αξιολόγησης αυτού του πεδίου και ο τρόπος αναμενόμενης επικύρωσης αυτών των αποτελεσμάτων. τρεις κύριες μεθοδολογ πολιτιστικού Όσον αφορά τον προσδιορισμό ονοματολογία της UNESCO, οι ακόλουθες κατηγορίες: του πολιτιστικού πεδίου, ελήφθησαν υπόψη, από την λογοτεχνία κληρονομιά Πολιτιστική Εντυπα και Μούσι κή και θέαμα Πλαστικές τ έ χ ν ες Ακουστικά και οπτι κοακουστι κά μέσα Κο ι νων ι κ ο π ο λ ι τ ι σ τ ι κ ές δραστηριότητες Η πληθώρα των στοιχείων που είναι διαθέσιμα στις περισσότερες χώρες κατέστησε αναγκαίο να καθοριστούν τα κριτήρια προκειμένου να επιλεγούν τα στοιχεία εκείνα που θαλαμβάνονταν υπόψη σε μια συνεχή διαδικασία στο επίπεδο της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Καταγράφηκαν λοιπόν σε αυτό το στάδ to ο ι πηγές δεδομένων που είχαν το τριπλό χαρακτηριστικό να είναι εθνικές, επαναλαμβανόμενες και διαθέσιμες. Η επικύρωση των αποτελεσμάτων έγινε με άμεσες επαφές με τους κυριότερους εθνικούς φορείς συλλογής στοιχείων, με την εκμετάλλευση των πληροφοριών που τους υποβλήθηκαν και με προοπτική να συσταθεί ένα κοινοτ - ο βαθμός κρατικής χρηματοδότησης - η αξιολόγηση του βάρους του πολιτιστικού τομέα και των συνισταμένων του στην ικό πλαίσιο προβληματισμού του π ο λ ι τ ι σ τ ι κ ού τομέα επί τριών θεμάτων: απασχόληση, - η γνωριμία με τις πολιτιστ ικές πρακτικές Το δεύτερο εργαστήριο αποβλέπει στο να γίνε ι ευρύτερα γνωστή η έκταση του πολιτισμού στις κοινοτ ικές πολι τ ικές, ειδικότερα με τις έ ρ ευ ν ες "Απασχόληση" και "Ψυχαγωγία" (των νοικοκυριών) που διεξάγει η Στατ ιστ ική Τπηρεσια των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, αλλά εκμετάλλευση των στοιχείων που περιλαμβάνονται στα και με την συστηματικότερη σχέδια που έχουν υποβληθεί στο πλαίσιο των διαρθρωτικών ταμείων ή των κοινοτικών πρωτοβουλιών γ ια την απασχόληση. 54 αξιολόγησης Είναι συνεπώς αναγκαίο να αναπτυχθούν και να επιβεβαιωθούν τα εργαλεία της πολιτιστικής διάστασης στις κοινοτ ικές κοινών ικές πολιτ ι κές. Ο τομέας της ψυχαγωγίας, της τέχνης, και του πολιτισμού γενικότερα, περιλαμβάνει σήμερα τόσους και περισσότερους απ' εργαζόμενους όσους και ο τομέας της αυτοκινητοβιομηχανίας όσους ο τομέας ένδυσης και υπόδησης (έκθεση για την απασχόληση στην Ευρώπη το 1994). Εκτός αυτού, η Ενωση έχει αναλάβει ενεργό έρευνα καταγράφοντας 17 πρωτοπόρους τομείς δραστηριότητας με τις σημαντικότερες δυνατότητες απασχόλησης, μεταξύ των οποίων η αξιολόγηση ανάπτυξη και ο οπτικοακουστικός χώρος, και έχει ξεκινήσει καινοτόμες ενέργειες (δυνάμει του άρθρου 10 του ΕΤΠΑ, βλ. κεφάλαιο κληρονομιάς, η τοπική πολιτιστική της πολιτιστικής Ι του παρόντος μέρους). Ο στόχος αυτής της σειράς καινοτόμων ενεργειών είναι διπλός: να ενθαρρυνθεί η εκπόνηση τοπικών, ή κατά προτίμηση, υπερτοπικών στρατηγικών, και στη συνέχε ια πιλοτικά σχέδια στήριξης της δημιουργίας θέσεων απασχόλησης μέσω της τοπικής πρωτοβουλίας. Αυτές οι ενεργέ αναπτυξιακή προσέγγιση και στους κατά προτεραιότητα τομείς δράσης που επελέγησαν από τους 17 τομείς του "λευκού Βιβλίου". Ο ι ενέργειες συμπληρώνονται, σε κοινοτικό επίπεδο, με που αποβλέπουν αποκλε ιστικά σε άνεργους γ ια μακρό χρονικό άλλες ειδικότερες διάστημα. ι ες θα στηριχθούν σε ολοκληρωμένη - Ολοκληρωμένη αναπτυξιακή Προκε ιται γ ια την εφαρμογή, υπέρ της απασχόλησης μέσω τοπικών πρωτοβουλιών,μιας δράσης ολοκληρωμένης τόσο όσον αφορά τα μέσα όσο και τους συνεργάτες. Η ολοκληρωμένη αυτή δράση θα πρέπει να στηριχθεί σε ευρεία εταιρική βάση που θα συγκεντρώνει τους τομέα. κυριότερους δημόσιους φορείς, τον επιχειρησιακό τομέα και τον ιδιωτικό προσέγγιση δράσης - Οι τομείς Επελέγησαν από το "λευκό Βιβλίο",αφορούν όλους ως προς τη βελτίωση της ποιότητας ζωής, και μπορούν να δ ι α κ ρ ι θ ο ύν σε τ ρ ία υποσύνολα: 1) - απαχόληση συνδεόμενη με τον πληθυσμό (πολιτιστικές υπηρεσίες, τοπικές υπηρεσίες στον οπτικοακουστικό χώρο) 2) - απασχόληση συνδεόμενη με το πλαίσιο 3) - απασχόληση συνδεόεμνη με το περιβάλλον (προστασία και συντήρηση των φυσικών ζωής (νέες μορφές τουρισμού) περιοχών). Οι ε π ι λ έ ξ ι μ ες ενέργειες εκπόνηση περίφερε απασχόλησης μέσω τοπικών πρωτοβουλιών πιλοτικά σχέδια στήριξης γ ια τη διάρθρωση της προσφοράς υπηρεσιών (διάρκειας 16 μηνών) οργανώνονται υποχρεωτι κά σε δύο επάλληλες φάσε ι ς: ιακών ή τοπικών στρατηγικών στήριξης γ ια τη δημιουργία (διάρκειας 8 μηνών), Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, οι επιλεγέντες αναλαμβάνουν εκτός των άλλων την τους και να διαδίδουν τα αποτελέσματα τους. υποχρέωση να αξιολογούν τις ενέργειες Στο πλαίσιο των ενεργών πολιτικών απασχόλησης που συστήνονται στολευκόΒιβλίο για την ανάπτυξη, την ανταγων ιστικότητα και την απασχόληση, η ενθάρρυνση των τοπικών πρωτοβουλιών ανάπτυξης και απασχόλησης (ΕΕ αρ ι θ. 265/3 της 12. 10. 95) προσφέρε ι αναμφισβήτητα ένα ενδιαφέρον στοιχείο από την άποψη ανάλυσης κόστους-ωφέλειας. Με βάση την μακροοικονομική αξιολόγηση του δυναμικού δημιουργίας απασχόλησης που έγινε από τρία κράτη μέλη της Ενωσης (Γαλλία,Ηνωμένο Βασίλειο και Γερμανία), είναι δυνατόν να επιβεβαιωθεί το γεγονός ότι μια τέτοια πολιτική που περιλαμβάνει πολιτιστική διάσταση μπορεί να αυξήσει σε ετήσια βάση την απασχόληση στην Ευρώπη κατά 140-400. 000 θέσεις - περίπου το 40% του στόχου έντασης της ανάπτυξης μέσω της απασχόλησης που αναφέρεται στο λευτκό Βιβλίο ώστε να με ιωθεί κατά το ήμισυ μέχρι το σαφή 55 2000 τοποσοστο ανεργίας. Υπό απασχόλησης αποτελούν αποθεματικό το οποίο μπορεί να εκμεταλλευτεί κανείς κυρίως με την αύξηση του ποσοστού απασχόλησης (κυρίως των γυναικών) και την καταπολέμηση της ανεργίας των νέων. το πρίσμα αυτό, οι νέες δυνατότητες Οσον αφορά τις εργασίες για την αναζήτηση νέων τομέων αύξησης της απασχόλησης, η εμπλεκόμενους φορείς, δ ι εξάγε ι ή Κοινότητα, σε συνεργασία με τους κυριότερους συνδράμει χρηματοδοτικά πολλές ενέργειες ανάλυσης και ανταλλαγής εμπειριών με θέμα τη σχέση "απασχόλησης - πολιτισμού". Μεταξύ αυτών μπορούν να αναφερθούν οι ακόλουθες: - τομέα, - διοργάνωση, στο πλαίσιο του προγράμματος LEDA(Δράση για την ανάπτυξη της τοπικής απασχόλησης), θεματικού κυκλώματος γ ια τ ις νέες ευκαιρίες απασχόλησης στον πολιτιστικό έρευνα και δράση για την οικονομική επίπτωση και η συμβολή τους στην απασχόληση των πόλεων όπου διοργανώνονται διάφορα φεστιβάλ. Το σχέδιο αυτό περιλαμβάνει 13 φεστιβάλ σε 5 κράτη μέλη (Θεσσαλό νίκη και Ηράκλε ι ο για την Ελλάδα, Σπολέτο, Πι ζάρο και Τορίνο για την Ιταλία, Wexford για την Ιρλανδία, Εδιμβούργο και Μάντσεστερ για το Ενωμένο Βασίλε ι ο, Αβιβιόν, Λοριάν και Μπουρί για τη Γαλλία, Γκράτς και Σάλτσμπουργκ γ ια την Αυστρία), έρευνα και δράση για την οικονομική επίπτωση και η συμβολή τους στην απασχόληση των μουσείων (NEMUS). Στο σχέδιο αυτό συγκεντρώθηκαν οι διοικητικοί φορείς των μουσείων 20 πόλεων ή περίφερε ιών 7 κρατών μελών, - μελέτη για τη δυνατότητα δημιουργίας θέσεων απασχόλησης στον πολιτιστικό τομέα, στη νότιο Ευρώπη, στήριξη του συνεδρίου με την επωνυμία "Making Music Work" που διοργανώνεται στο πλαίσιο των Europodays, όπου συνήλθαν, τον Μάιο 1996, πάνω από 150 εταιρίες από όλη την Ενωση, - στήριξη του σχεδίου "διεθνής π ο λ ι τ ι σ τ ι κή απασχόληση", που απόβλεπε ενθάρρυνση της κινητικότητας των εργαζομένων στον πολιτιστικό ι στην τομέα, - στήριξη της διοργάνωσης σεμι ναρίων με θέμα την ο ι κο ν ο μία του πολιτ ισμού (Π ε ρ ο ύ τ ζ ι α, 1995 - Temple Bar Δ ο υ βλ ί ν ο υ, 1994 - Liverpool Institute of Performing Arts, 1994 κ. α). Τέλος, πρέπε ι να σημειωθεί ότι η Κοινότητα στηρίζει χρηματοδοτικά(235. 000 ECU το ι ες που 1995) μα^ί με το πρόγραμμα HELIOS II γ ια τα με ιονεκτούνταάτομα, τομέα. διεξάγονται από μειονεκτούντες ενέργε ευρωπαίους καλλιτέχνες στον πολιτιστικό 56 2. ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΙ ΠΟΡΟΙ Η επαγγελματική Μάαστριχτήταν Ευρωπαϊ κής Ενωσης. Η π α ρ έ μ β α ση τ ης Κο ι ν ό τ η τ ας στον τομέα της κατάρτισης προγράμματος κατάρτιση αναφερόταν βέβαια στη συνθήκη της Ρώμης, αλλά η συνθήκη του της εκείνη που συμπεριέλαβε επαγγελματικής του κατάρτισης. της δεκαετίας και μεταξύ των αρμοδιοτήτων μ ε τ α ξύ πανεπιστημίων '80 με την έναρξη κατά τη διάρκεια την εκπαίδευση αναπτύχθηκε συνεργασίας ιδρυμάτων Το 1993, το λευκό Βιβλίο απασχόληση υπογράμμισε μετατροπή στο λευκό Βιβλίο (COM(95) 590 "δ ι δ α σ κ α λ ία και μάθηση γ ια την εκπαίδευση της οικονομικής της Επιτροπής γ ια την ανάπτυξη, την ανταγωνιστικότητα τη σημασία του ρόλου της εκπαίδευσης ανάπτυξης σε θέσεις απασχόλησης. Το και της κατάρτισης ίδιο θέμα και την στην επαναλήφθηκε το 1995 και την κατάρτιση που εξέδωσε η Επιτροπή - προς μ ια κο ινών ία γνώσεων") καλύτερα Γ ια να εκπληρώσει τα προγράμματα της σχετικά με την εκπαίδευση σε τρία κυρίως προγράμματα: κ α τ ά ρ τ ι σ η) και το "Νέοι γ ια την Ευρώπη". το "Socrates"(εκπαίδευση), τον ρόλο της η Ενωση οργάνωσε και εξορθολόγισε, και την κατάρτιση, και τα το 1995, συγκέντρωσε το "Leonardo"(επαγγελματική Το πρόγραμμα Socrates την περίοδο 1995-1999, επιχορηγείται Το πρόγραμμα αυτό καλύπτει στην εμπε ιρία που αποκτήθηκε ECU και στηρίζεται προηγούμενες LINGUA και διάφορες εκπαίδευσης,από την προσχολική αποστάσεως μάθηση, την κατάρτιση πληροφοριών και εμπειριών η πολυμορφία του αποτελούν διάσταση αυτή εξυπακούεται πρόγραμμα. με 850 εκατ. ERASMUS, βαθμίδες την εξ την εκμάθηση των ενηλίκων καθώς και την προώθηση των ανταλλαγών και η στο στον τομέα της εκπαίδευσης. Δεδομένου ότι ο πολιτισμός συνολικά από τα προγράμματα πίλο τ ικές ενέργε έως την ανώτατη, ουσιαστικό στις περισσότερες ι ε ς. Αφορά ό λ ες τ ι ς του εκπαιδευτικού από τις ενέργειες που προβλέπονται περιεχομένου, γλωσσών, στοιχείο ε ί ν αι να α ν α π τ υ χ θ εί η πολιτιστική να ε ν ι σ χ υ θ εί το πνεύμα της ευρωπαϊκής του προγράμματος ιμένου κληρονομιά Στο σύνολο του, στόχος της εκπαίδευσης,προκε υπόβαθρο την πολιτιστική διάφορες ενθάρρυνση της ανάπτυξης καλύτερη συνεργασία μεταξύ καθώς επίσης και την ενθάρρυνση την προώθηση σπουδών, μεθόδους,από κάθε κράτους μέλους. Ο στόχος επιτυγχάνεται γνώσης ξένων γλωσσών μέχρι την προώθηση της καλύτερης της διαπολιτιστικής ιδρυμάτων,την κινητικότητα διάστασης της διδασκαλίας, σπουδαστών και της αναγνώρισης ακαδημαϊκών τίτλων και των ανταλλαγών και των ε μ π ε ι ρ ι ών κλπ. διάσταση ι θ α γ έ νε ι ας με με την την εκπαιδευτικών, περιόδων To "Erasmus" και η Ο ι α π ο λ ι τ ι σ τ ι κή διάσταση της εκπαίδευσης στην ανώτατη βαθμίδα των σπουδαστών τους υποτροφίες ι πάνω απ' όλα την κινητικότητα χορηγώντας Το πρόγραμμα "Erasmus" ( π ρ ο ϋ π ο λ ο γ ι σ μ ός 1995: 128 εκατ. ECU) αφορά την ενθαρρύνε εκπαίδευση, δ ι δ α κ τ ι κ ού προσωπικού γλωσσική προ ετοιμασία. Η δράση αυτή υποστηρίζει σ υ ν ε ρ γ α σ ί ας σε τομείς πολιτιστική διάσταση ενεργέ συνάρτηση έχουν εξωτερικού αυτήν καταγωγής και να μεταφραστεί σπουδαστών και διδακτικού τριτοβάθμια του και επαρκή επίσης σ χ έ δ ια δ ι α π α ν ε π ι σ τ η μ ι α κ ής τα γ ν ω σ τά ως "θ ε μ ατ ι κά δι κτυα". Η αν και παρούσα σε κάθε επίπεδο των Αποτελεί οποίοι του αξιοποιήσουν της χώρας οι την κ α τ ά ρ τ ι ση τους σε πανεπιστήμια να τελε και να βελτιώσουν τους γνώσεις και τέλος να σε αριθμούς. προσωπικού, αυτής της πρωτοβουλίας, κυρίως της συμμετοχής ιστ ικών κυκλωμάτων ιών, ε ί ν αι δύσκολο α ξ ί α" των πολιτ την "ευρωπαϊκή και παρέχοντας να απομονωθεί ενδιαφέροντος, τ ις γλωσσικές την ευκαιρία προστιθέμενη ι οπο ιήσουν κοινού τους. τους 57 Ο πολιτιστικός χαρακτήρας μιας τέτοιας ενέργειες απορρέει επίσης από το γεγονός συμβάλλει στο άνοιγμα και την ευαισθητοποίηση ευρωπαϊκούς των συμμετεχόντων π ο λ ι τ ι σ μ ο ύς στους ότι διάφορους Παράδε ιγμα - Πολυφωνία (Ευρωπαϊκό μουσικό δίκτυο) : 12 σχολές μουσικολογίας και ακαδημίες μουσικής της Ευρώπης οργανώθηκαν τόσο των σπουδαστών όσων και του να ενθαρρυνθεί ή κινητικότητα σε δίκτυο συνεργασίας διδακτικού προσωπικού τους (κοινές σειρές μαθημάτων και εντατικά προγράμματα). Ίο δίκτυο αυτό κατέληξε στη δημιουργία δωματίου και σ' ένα σύνολο μ ι ας ορχήστρας προκειμένου κρουστών. "Comenius" και η συνεργασία στην προσχολική, την πρωτοβάθμια και την δευτεροβάθμια εκπαίδευση To "Comenius", με στόχο την προώθηση της ευρωπαϊκής και διαπολιτιστικής διάστασης στην προσχολική και σχολική εκπαίδευση, περιλαμβάνε ι σειρά ενεργειών που αποβλέπουν της συνεργασίας στην της ενθάρρυνση επαγγελματικότητας των διδασκόντων και στη βελτίωση με αυτό τον τρόπο της ποιότητας της σχολικής στις Η ενέργεια αυτή μπορεί να στηρίξει θεωρείται ως συνδετικός που ανήκουν σχολείων διάφορες διάφορα σχέδια πάνω σε ένα πολιτιστικό θέμα που κρίκος και ως βάση του προβληματισμού σχετικά με τα δίκτυα χώρους. σε τόσο δ ι α φ ο ρ ε τ ι κ ο ύς χώρες της Ευρώπης. διδασκαλίας ιδρυμάτων, σχολικών ενίσχυση στην Παραδείγματα από την προπαρασκευαστική ώάση Tnc έναρξης Tnc ε ν έ ρ γ ε ι ας Comenius: Παράδε ιγμα 1 - Meithal Αρχική κατάρτιση διδασκάλων και ευρωπαϊκή διάσταση από το 1990, το δίκτυο Meithal(γαέλικη λέ£η που θέμα σημαίνει "συνεργασία") συγκεντρώνει κάθε χρόνο επί ένα μήνα και γιαγιά (π. χ. "Ητέχνη στην Ευρώπη" το 1984), διδασκάλους και μελλοντικούς εκπαιδευτικών ιδρυμάτων από S χώρε ς της Ένωσης. Στόχος της ενέργειας είναι να ενθαρρυνθούν οι ανταλλαγές και η συνειδη. τοποίηση της ευρωπαϊκής κάποιο συγκεκριμένο 12 διάστασης στην αρχική κατάρτιση διδασκάλους διδασκάλων. των Παράδε ιγμα 2 - Ζούαε ιιαΚί στην Ευρώπη της πιλοτικής "Socrates". Το ν συντονισμό του ανέλαβε έναλύκειο Το σ χ έ δ ιο "How to live together in Europe -Le forme dellaconvivenzain ΕϋΓορα"αναπτΟ χ θηκ ε το διάστημα δράσης πολύπλευρης σχολικής συνεργασίας που προηγήθηκε του 1992-1994 στο πλαίσιο προγράμματος στο Παλέρμο της Ι τ α λ ί ας και η υλοποίηση του πραγματοποιήθηκε χάρη σε δίκτυο σχολείων της Αυστρίας, της Γαλλίας, της Γερμανίας, του και με του Ηνωμένου Βασιλείου, των Κάτω Χωρών, της Ισπαν ίας. Χάρη στην πολυδιάσταση προσέγγιση τη συνεργασία τόσο διαφορετικές μεταξύ" τους όπως ιστορία, φιλοσοφία, φιλολογία, κοινών ιολογία, ανθρωπολογία, φυσικές επιστήμες, πολιτιστικής τηνανα^ήτηση των κοινών ριζών, την κατανόηση των διασυνδέσεων μετα^δ της εθνικές κληρονομιάς, των άλλων χωρών της Ευρώπης και του κόσμου. ιστορίας τέχνη κ. α, το σχέδιο συνέβαλε στην αξιοποίηση καθηγητών πολλών ε ιδικοτήτων σε συγκεκριμένες της συνείδησης της κοινής διδακτικές ενότητες και της ιστορίας έ ν α μ ν η μ ε ίο που συγκέντρωσε κληρονομιάΧαθε σχολείο που συμμετέχει πάνω απ ο 350 σχολε ία από 12 πόλε ι ς της Ενωσης, με 0 έ μα εργασίας Παράδε ιγμα 3 - Το σΎολείο υιοθετεί Το σχέδιο αυτό ξεκίνησε το 1992 από ένα ιταλικό ίδρυμα και συντονίστηκε το ίδρυμα Pégase. Η Ευρωπαϊκή Ενωση προσέφερε τη στήριξη της και το σχέδιο κατέληξε στη δικτύου αρχιτεκτονική στην πόλη του, συμπεριλαμβάνει μεταξύ άλλων τ ις νέες τεχνολογίες πληροφοριακό υλικό κλπ, σε στενή συνεργασία του μνημείου και του αρχαιολογικού διαχείριση δ ι α κ ρ α τ ι κ ές σ υ ν ε ρ γ α σ ί ας που περιλαμβάνουν συναντήσεις εκπροσώπων των διδασκάλων και των μαβητών των συμμετεχόντων μαθητών μεταξύ σχολείων κλπ. σε ευρωπαϊκό επίπεδο από δημιουργία την στο σχέδιο υιοθετεί συμβολικά ένα μνημείο (χρησιμοποιώντας ι γ ια τη δραστηριότητες εντύπου, σχολείων,ανταλλαγές με τις τοπικές αρχές και τους αρμόδιους χώρου. Ίο σχέδιο προβλέπει εξάλλου στο πρόγραμμα του λεπτομερή μελέτη του μνημείου την έκδοση μην ιαίου πληροφοριακού και τα πολυμέσα), οργάνωνε ι ς, συγκέντρωνε ι ξενάγησε 58 ισότητας Επί πλέον, η ε ν έργε laCominius αποσκοπεί στη στήριξη ε ργαζ ο μένων, των ατόμων που ασκούν ε υ και ρ ιών για τα πα ι διάτων διακινουμένων των ταξιδιωτών και των αθίγγανων. Εδώ η πλανώδιες επαγγελματικές του γλωσσικού και πολιτιστικού στήριξη σχεδίων που ενθαρρύνουν τη συνειδητοποίηση πλούτου αναμένεται ότι συμβάλλει στην καταπολέμηση του κοινωνικού αποκλεισμού, του ρατσισμού της ένταξης και της δραστηριότητες, ξενοφοβίας. και της υιοθετούν και τα σχέδια που τυγχάνουν στήριξης στο πλαίσιο της Την ίδια προσέγγιση "Διαπολιτισμικής Εκπαίδευσης". Αυτά αποβλέπουν στο να βοηθήσουν τους μαθητές να ανακαλύψουν, με τη συγκριτική που ενώνουν μελέτη διαφόρων πολιτ αλλά και διαχωρίζουν την ανθρωπότητα, και να αναπτύξουν πνεύμα κρίσης και κατανόησης όσον αφορά την πολιτ ισμών,παράγοντες ποικιλομορφία. ιστ ική Η πολιτιστική διάσταση των εγκάρσιων προς το Socrates μέτρων: Lingua, Arion κ. α να την αποτιμήσουμε. χώρων, χαρακτήριζε διάσταση, στενά συνδεδεμένη που δίνεται ι στην επιβίωση ε κ π α ι δ ε υ τ ι κ ών ιδρυμάτων και μεταξύ ι επίσης και τα εγκάρσια μέσα που προβλέπονται ιών και εμπε ι ρ ιών, και ε ι δ ι κότερα όταν προκε ι τα ι για θέματα (όπως και γ ια οι άλλες ε ν έ ρ γ ε ι ε ς) με τ ις διαφορετικών ευρωπαϊκών γλωσσών. Κ προτεραιότητα και δ ιδασκόμε ν ες γλώσσες συμβάλλε εμπλουτισμό της Ενωσης. στο του προγράμματος Socrates. Είναι όμως δύσκολο να την προσδιορίσουμε και ακόμα γ ια την ενέργεια που αποβλέπει στην προώθηση της εκμάθησης γλωσσών της γνώσης όλο και σ τ ις ολιγότερο τους και στον Πολιτιστική έ ν ν ο ι ες ανταλλαγής μεταξύ πολιτιστικών πλαίσιο δυσκολότερο Αυτό συμβαίνει (LINGUA), που θέτε ι σε εφαρμογή σε ιρά μέτρων γ ια τη βελτίωση περισσότερων ομιλούμενες πολιτιστικό γ ια να-ενθαρρύνουν την ανταλλαγή Οσον αφορά τις εν έργε ι ες που διοργανώνονται κοινού πληροφορ ενδιαφέροντος ή το ευρωπαϊ κό δίκτυο πληροφόρησης σχετικά με θέματα εκπαίδευσης (EURYDICE), οι ενέργειες αυτές μπορούν, τομέα. Η λογικά, να αναφέρονται σ τ ις πλευρές της εκπαίδευσης στον πολιτιστικό αναγνώριση των διπλωμάτων και της εκπαίδευσης που παρέχεται σε άλλες χώρες (για την οποία καταβάλλε εθν ι κών κέντρων πληροφοριών γ ια την αναγνώριση ακαδημαϊκών τίτλων) αποτελεί θέμα που αφορά και τις μελέτες Ενας από τους κυριότερους στόχους της ενέργειας που φέρει την επωνυμία ενηλίκων" ε ί ν αι η διάδοση των γνώσεων γ ια τον πολιτισμό, τ ις παραδόσε ι ς και τις διάφορες γλώσσες της Ευρώπης, με τη στήριξη πιλοτικών σχεδίων που υποβάλλουν δίκτυα ιδρυμάτων και οργανισμών τουλάχιστον ενίργειααυτή, τριών κρατών μελών. Ως προς την μπόρεσε να υπολογιστεί ότι από τον προϋπολογισμό των 3 εκατ. ECU που χορηγήθηκε γ ια την εν έργε ι α αυτή κατά το 1995, το 29% χρη σ ι μοπο ι ήθη κ ε για την στήριξη σχεδ ίων πολιτ ι κάθε δυνατή προσπάθε ια το NARIC, το δίκτυο σ χ ε τ ι κ ά με την πολιτ ική της εκπαίδευσης ιστ ικής φύσεως. "Εκπαίδευση πολιτιστικού χαρακτήρα. Η συνάντηση εκπαίδευσης και πολιτισμού εκπαίδευσης και της καλλιτεχνικής : η κοινοτική πρωτοβουλία στον τομέα της κατάρτισης διακρατικής το 1994 και απόβλεπε μεταξύ των ιδρυμάτων εκπαίδευσης ι κή αυτή πρωτοβουλία ξεκίνησε συνεργασίας Η κο ινοτ δραστηριοτήτων καλλιτεχνικής κατάρτισης στην Ευρωπαϊκή Ενωση. Αφορά κυρίως το επίπεδο και προσπαθεί να απο κατάστησε ι τη μέτρια θέση που κατέχουν τα μαθήματα στα εκπαιδευτικά προγράμματα. Καλύπτει τη διοργάνωση σειράς εκπαιδευτικής φύσεως στο σύνολο των πολιτιστικών (κι νηματογράφος, φωτογραφία, βίντεο κλπ), τον χορό και το σχέδιο υφάσματα και έπιπλα) μέχρι τις καλές τέχνες (κλασική (ζωγραφική και γλυπτική), τομέων, από τον και σύγχρονη) προώθηση και μεταδευτεροβάθμιο καλλιτεχνικά δραστηριοτήτων οπτικοακουστικό τέχνες, τη μουσική (γραφικές θέατρο. και το ι στην 59 Κατά την προκαταρκτική φάση, το 1994, η Επι τροπή χρηματοδότησε 61 σχέδ ια επίδε ι ξης που εκάλυπταν όλους τους προαναφερόμενους χρηματοδοτήθηκαν 52 σχ<Γδια συνολικού- προϋπολογισμού τομείς. Το 1995, επελέγησαν 700. 000 ECU και 60 - Ξύλο - Χαλκόε Παράδειγμα 1 - Γρανίτηη Το σχέδιο αυτό είναι τμήμα τελειοποίησης, στο οποίο σπουδαστές καλών τεχνών και νέοι καλλιτέχνες παρακολουθούν μαθήματα που παραδίδουν επαγγελματίες καλλιτέχνες με άριστη γνώση των τεχνικών της γλυπτικής σε γρανίτη, χαλκό και ξύλο. Κατά τη διάρκε ιά του οι συμμετέχοντες μελετούν τησχέση μεταξύ" των τριών υλικών. Αναμιγνυ*οντας τα υλικά κατά τη διάρκεια του μαθήματος, ο ι καθηγητές και οι σπουδαστές συνεργάζονται, ανταλλάσουν τις εμπειρίες τους και τις μεθόδους τους, και θέτουν σε εφαρμογή νέες προσεγγίσεις σχετικά με τη γλυπτική. Το έντυπο που θα εκδοθεί στο τέλος του σχεδίου αναμένεται ναενβαρρΟνει την καλύτερη συ ν εργασία σε ευρωπαϊκό-επίπεδο μεταξύ σχολών και εργαστηρίων γλυπτικής. Ίο συντονισμό του σχεδίου ανέλαβε ένα εργαστήριο γλυπτικής τηςΣκωτίας με το οποίο συντάχθηκαν και εργαστήρια από την Ιρλανδία και τη Σουηδία. Παοάδειγμα2- θέσπιση "κοι vf?c δομή(:"για TIC ανώτατεο καλλιτεγνικέο σπουδέσ στην Ευρωπαϊκή Ενωση Υπό τον συντονισμό TouUniversidaddelaLagunadeTenerifeKai με τη συνεργασία της Ecole régionaledes Beaux-Arts et des arts plastiques της ΤουλοΟ£ης και του Nationaal Hoher Instituut en koninklijke Akademievoor schonekunsten της Αμβέρσας, το σχέδιο αυτό πρόσβλεπε ι στη διεξαγωγή* έρευνας γ ια την κατάσταση των ιδρυμάτων καλών τεχνών στην Ευρωπαϊκή Ενωση, τον κοινωνικό τους ρόλο και ότι αφορά τη δημιουργία έγγραφο για τα διάφορα διπλώματα θέσεων απασχόλησης σε σχέση με ταπροσόντα. και τους τίτλους σπουδών στον τομέα των καλών τεχνών στην Ευρωπαϊκή Ενωση. Απώτερος στόχος του σχεδίου είναι να δημιουργηθεί μια δομή, κοινή σε όλα τα κράτη μέλη, που θα λαμβάνε ι υπόψη τις ανάγκες των σπουδαστών όσον αφορά την προετοιμασία τους για την επαγγελματική" ζωή και παράλληλα την αναγνώριση των δ ε ξ ι ο τ ή τ ων τους στα άλλα κράτη μέλη. θα προετοιμαστεί συνεργασίας στην εκπαίδευση στους κ α λ λ ι τ ε χ ν ι κ ο ύς τομείς, αντίστο μεταξύ των ιδρυμάτων κ α λ λ ι τ ε χ ν ι κ ής εκπαίδευσης Τα σχέδ ι α που επελέγησαν κατά το 1994 και το 1995 καταδε ικνύουν την ποικ ι λ ία που τις υφίσταται : ενίσχυση των δραστηριοτήτων διαφορές οπτικής γωνίας που προτείνει η ίδια η ενέργεια και διακρατικής κατάρτισης στην Ευρωπαϊκή Ενωση, αύξηση της κινητικότητας των σπουδαστών και των διδασκόντων, στήριξη των πρωτοβουλιών που ενθαρρύνουν τη διάδοση πληροφοριών και την ανταλλαγή ειδικών μαθημάτων ή διεθνών εργαστηρίων και σεμιναρίων που θα προσθέσουν ευρωπαϊκή διάσταση εκπαίδευση. Με χαρακτήρα συχνά πολύ κλαδικό, πολλά καταφεύγουν στις στην καλλιτεχνική ενώ εμφανίζουν καθόλου αμελητέο πληροφορίας και επικοινωνίας, νέες τεχνολογίες κοινωνικοοικονομικό δυναμισμό. εμπε ι ρ ιών, και τέλος ενθάρρυνση της παραγωγής ιχης προς στοιχείων, Το πρόγραμμα Leonardo da Vinci και η π ο λ ι τ ι σ τ ι κή διάσταση της επαγγελματικής κατάρτισης καλύπτει ιών, έχουν συγκεντρωθεί κατάρτισης, και συγκεκριμένα των προσόντων που συνδέονται με συνολικό προϋπολογισμό620 σε αυτό τα προηγούμενα κο ι νοτικά την περίοδο εκατ. ΕΟΙ. Με σκοπό τον 1995-1999 και έ χ ει εξορθολογισμό προγράμματα το FORCE (συνεχής κατάρτιση), το PETRA επιχειρήσεων) τεχνολογική Όπως και το Socrates, το πρόγραμμα επιχορηγηθεί των ενεργέ επαγγελματικής (αρχική κατάρτιση), το COMETT (συνεργασία μεταξύ πανεπιστημίων και τοEUROTECNET(προαγωγή καινοτομία). Το πρόγραμμα αυτό εξασφαλίζει τη στήριξη σε διάφορα πιλοτικά σχέδια, σε προγράμματα τοποθέτησης στο να ευνοηθεί η βελτίωση και η πλαίσιο διακρατικής κατάρτισης όσο και καλύτερη κατανόηση τόσο των εθνικών συστημάτων επαγγελματικής των ενεργειών στις οποίες προβαίνουν οι επιχειρήσεις και της μεταξύ πανεπιστημίων συνεργασίας Το π ε δ ίο εφαρμογής του ε ί ν αι ευρύτατο και επιτρέπει πολιτιστικού επαγγελματιών σε εργασία/ανταλλαγών, σε έρευνες και αναλύσε ις, που διεξάγονται χαρακτήρα που αποσκοπούν στην κατάρτιση ή επαγγελματική του κ α λ λ ι τ ε χ ν ι κ ού ή βιοτεχνικού συνεργασίας, με σκοπό ειδικότερα σχεδίων τελειοποίηση και ε π ι χ ε ι ρ ή σ ε ω ν ). (συμπεριλαμβανομένης την ένταξη σε αυτό και με την χώρου. 61 Παράδε ιγμα 1 - Συνεχήο κατάρτιση Υπό τον συντονισμό μιας ισπανικής ένωσης επιχειρήσεων με δράση στον τομέα της κεραμουργίας, σχέδιο αυτό έχε ι ως στόχο να εκπονήσει σύστημα μαθημάτων συνεχούς επαγγελματικής προκειμένου υπεργολάβων, το κατάρτισης, να συμπληρωθούν τα σοβαρά κενά που υπάρχουν στην κατάρτιση των βιοτεχνών και των στον τομέα Tnc κ α λ λ ι τ ε χ ν ι κά κεpαμoupγίαc σε ότι αφορά την χρησιμοποίηση τεχνολογιών. ειδικότερα των νέων Οι δραστηριότητες στον τομέα αυτό αποβλέπουν στην κατάταξη των επαγγελμάτων ανάλογα με το επίπεδο. τους, στη μελέτη του τεχνολογικού περιεχομένου κάθε επαγγέλματος, στην εκπόνηση σειρών μαθημάτων κατάλληλα προσαρμοσμένων στο εκάστοτε περιεχόμενο και στις ειδικές ανάγκες της κατάρτισης, και τέλος β έ τ ει σε δοκιμή τις λύσεις προτείνονται. που Αλλα σχέδια έχουν στόχο να προκαλέσουν σε ευρωπαϊκό επίπεδο τον προβληματισμό ως σχετικού με τον κ α λ λ ι τ ε χ ν ι κό τομέα, προς τη μεθοδολογία προκειμένου η λ ε ι τ ο υ ρ γ ία και η α π ο τ ε λ ε σ μ α τ ι κ ό τ η τ α. επί ενός επαγγέλματος να βελτιωθεί Παράδε ιγμα 2-Οι επαγγελματίες στα μουσεία-απόκλιση ιιεταίύ εκπaίδεuσnc και επαγγέλματος Το σ χ έ δ ιο αυτό απο σκοπέ ί α τη γεφύρωση των διαφορών που υπάρχουν μεταξύ" της π α ρ α δ ο σ ι α κ ές κατάρτισης των επαγγελματιών στα μουσεία και των ε ιδικών αναγκών των ιδρυμάτων αυτών. Για το σκοπό αυτό προβλέπεται η έναρξη διαλόγου μεταξύ των διαφόρων πανεπιστημιακών σχολών που συνδέονται με μουσε ιακές σπουδές και των επαγγελματικών οργανώσεων που εκπροσωπούν τους εργαζόμενους σε συστημάτων μουσεία. Η ανταλλαγή απόψεων θα πρέπει κατάρτισης ώστε να ευνοηθεί η εκπόνηση διδακτικής μεθοδολογίας, νέας και καλύτερα προσαρμοσμένης σ τ ις α ν ά γ κ ες του τομέα. Συγκεκριμένα, το σχέδιο θαδιε^αχβεί υπό τη μορφή πολλών σεμιναρίων, όπου θασυζητηθούν οι διάφορες πλευρές τα συμπεράσματα της θα κοινοποιηθούν μεταξύ άλλων με δελτία, περιοδικά και σεμινάρια σε όλες τις χώρες που συμμετέχουν. Στο πρόγραμμα,που συντονίζεται από σουηδικό οργανισμό, συμμετέχουν εταίροι από τη Δανία, τ ις Κάτω Χώρες και το Ενωμένο Βασίλε ιο. του προβλήματος. ϋπρωτοβουλίαθαολοκληρωθε να κατάληγε ι σε ανάλυση των υφιστάμενων ί με τηνέκδοσηκοινούεντύπουκαι Το πρόγραμμα "Νέοι για την Ευρώπη" Με 105 εκατ. ECU προϋπολογισμό γ ια την περίοδο 1995-1999, το πρόγραμμα αυτό έχει ως στόχο να προωθήσει την ανάπτυξη ανταλλαγών μεταξύ των νέων καθώς και πρωτοβουλιών που απευθύνονται προς τους νέους. Γενικά, τα πιο ελκυστικά θέματα για την επικοινωνία και τις ανταλλαγές μεταξύ νέων ε ί ν αι τα πολιτιστικά. Η τέχνη μπορεί να δράσε ι ως καταλύτης και της ενέργειας,ως ένταξης στην κοινωνία. Υπό την προοπτική αυτή, το πρόγραμμα "Νέοι γ ια την Ευρώπη" έχει προσφέρει τη στήριξη του σε διάφορες πρωτοβουλίες, όπως γ ια παράδειγμα οι ακόλουθες: μέσο αφύπνησης,ανάπτυξης για την εξωτερίκευση Graffiti: σχέδιο στΌ πλαίσιο του οποίου διοργανώθηκαν συνάντησε ις και έκθεση με θέμα graffiti και ε£εδό0η σχετικό λ ε ύ κώμα (hip hop) Μουσική για TOUC vέouc : δημιουργία στούντιο μαγνητοφώνησης για τους νέους μουσικούς και ανταλλαγή των μαγνητοφωνήσεων αυτών μεταξύ" των νέων σε όλη την Ευρώπη. Δράση υπέρ της γλώσσας και του πολιτισμού διαφόρων περιφερειών και μειονοτήτων Σύμφωνα με την ε π ι θ υ μ ία που εξέφρασε διαχειρίζεται,από και του πολιτισμού προϋπολογισμός ανήλθε στα 4 εκατ. ECU. η Επιτροπή το 1983, μια δράση γ ια την προαγωγή και τη διαφύλαξη της γλώσσας Γ ια το 1996 ο το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, και μειονοτήτων. περιφερειών διαφόρων Κ δράση απόβλεπε ι κυρίως στην ενθάρρυνση της ανάπτυξης πρωτοβουλιών στους τομείς της εκπαίδευσης, ευρωπαϊκής και της πληροφόρησης,στην του πολιτισμού ενίσχυση διάστασης και την τόνωση της συνεργασίας μεταξύ όλων εκείνων που μοχθούν γ ια την προαγωγή αυτών των γλωσσών και πολιτισμών, στη βελτίωση της ανταλλαγής πληροφοριών ή προώθηση των και της μεταφοράς περίφερε εκπαιδευτικές φάσεις, από το νηπιαγωγείο ιακών γλωσσών ή των γλωσσών των με ιονοτήτων βελτίωση σε όλες τις στη συστηματοποίηση, έως την κατάρτιση εμπειριών, ενηλίκων. της 6% Τα εγκεκρ ι με να σχέδια καλύπτουν ευρύ φάσμα εκπαιδευτικών και δραστηριοτήτων, όπως π. χ. τη διδασκαλία αυτών των γλωσσών, την κατάρτιση διδασκάλων και ενηλίκων, εκδόσεις για παιδιά και ενήλικες, τυποποίηση της γλώσσας και εργασίες βίντεο, ορολογίας, συνέδρια και σε μ ι νάρ ι α, πολ ι τι στ ι κ ές εκδηλώσεις, παραγωγή ραδιοφωνικές και τηλεοπτικές πολιτιστικών εκπομπές. Παράδειγμα 1 - Γλώσσεα τηο Ευρώπης Το σχέδ ι ο αυτό ξεκίνησε εκπόνηση βάσης δεδομένων και γραφικών παραστάσεων σχετικά με τις ομιλούμενες στην Ευρώπη γλώσσες. Τα δεδομένα, συνταγμένα στην καταλανική, την αγγλική και τη γαλλική γλώσσα και καταγραμμένα σε δισκέτα, αποτελούν ενδιαφέρουσα απόδοση πολύγλωσσου διδακτικού υλικού υπό τη μορφή παιδαγωγικού π α ι γ ν ι δ ι ο ύ" γ ια π α ι δ ιά 10 έως 15 ετών. το 1994από την ομάδα TIDOC στη Βαρκελώνη, και κατέστησε δυνατή την Παράδε ιγμα 2 - Φεστιβάλ κέλτικου" κινηματογράφου Το "Δι ε0νές Φεστιβάλ Κελτικοί; Κινηματογράφου" αποτελεί εξαιρετικά σημαντική πολιτιστική εκδήλωση γ ια την προαγωγή της γλώσσας και του πολιτισμού της Ουαλίας και της Κορνουάλης. Η 16η εκδήλωση έγινε στο Fort Williams της Σκωτίας τον Απρίλιο 1995 με τη συμμετοχή παραγωγών του κινηματογράφου και της τηλεόρασης και εκπροσώπων επαγγελματικών οργανώσεων αυτού του τομέα. Στο πλαίσιο του φεστιβάλ προβλέπονται επίσης συμπόσια, σεμινάρια και βράβευση των καλύτερων ταινιών. τηςΣκωτίας, τηςΒρετάνης, της Ιρλανδίας, Παράδε ιγμα 3 - Marixtu Berritsu Πρόκε ιται γ ια ραδιοφωνικό πρόγραμμα που απευθΟνεται σε π α ι δ ιά της Γαλλίας και της Ισπανίας με μητ ρ ική γλώσσα τη βασ κ ική. Ο ι εκπομπέςαυτές,διάρκε ιας μίας ώρας κάβε μέρα, γ ί ν ο ν τ αι με τη συνεργασία εκπαιδευτικών και μαθητών του δημοτικού σχολείου και έχουν στόχο να βοηθήσουν τα π α ι δ ιά να αναπτύξουν τ ις ι κ α ν ό τ η τ ες ε π ι κ ο ι ν ω ν ί ας στη βασκική γλώσσα. 63 ΚΕΦΑΛΑΙΟ I II : ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΡΟΗΓΜΕΝΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ με αφενός πιλοτικών παραδείγματα και αφετέρου του πολιτιστικού των πληροφοριών, του τομέα των προηγμένων προγράμματα επικοινωνίας τομέα. Στη μερικά των προηγμένων αναφέρονται, η μελέτη σε ένα ειδικότερο Στο κεφάλαιο αυτό ε ξ ε τ ά ζ ο ν τ αι κατ' αρχάς τα διάφορα κοινοτικά τεχνολογιών αλληλεπίδραση αγοράς περιγράφονται εφαρμογής παραδείγματα επικεντρωθεί οι πινακοθήκες τέλε πολ ιτιστι θεωρούν ότι οι προηγμένες μοναδικό εργαλείο βοηθηθεί στενή και της συνέχεια, πρωτοβουλιών τ ο μ έ α. Τα ε π ι λ ε γ έ ν τα να προκειμένου και τομέα του π ο λ ι τ ι σ τ ι κ ού χώρου. Τα μουσεία και των πολυμέσων της με την ενσωμάτωση ία αποτελούν και γ ια να στον πολιτιστικό του δυνατού, στα μουσεία η μεταξύ τους συνεργασία τους. γ ια να ενθαρρυνθεί του ειδικού ι α α πε ικό ν ι ση των πλεονεκτημάτων τεχνολογιών κατά το μέτρο στα προγράμματα προηγμένων περαιτέρω στόχου εξάλλου προνομιούχο και επι κο ινών ίας Εξαλλο υ, τα μουσε τομέα εφαρμογής που συνδέονται κής διάστασης η εκπλήρωση και μεγάλων πληροφορίας τεχνολογιών. τεχνολογίες αποτελούν σχεδίων Ι. ΟΙ ΠΡΟΗΓΜΕΝΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ τεχνολογιών δραστηριότητας της έρευνας και ανάπτυξης τομείς του τεχνολογικού υπόβαθρου της ευρωπαϊκής βιομηχανίας Ο τομέας κυριότερους την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας τέταρτο που περιμνά (RDT)αφενός και της κοινωνικής και οικονομικής του προγράμματος για τη βελτίωση ποιότητας των προηγμένων ε ί ν αι ένας από τους και δαπάνης της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Εχε ι ως στόχο στήριξη στο 1994-1998), ανάπτυξης συνοχής αφετέρου, θεμελιώδης ώθηση η επιστήμη και η τ ε χ ν ο λ ο γ ία της (προϋπολογισμός 12. 700 εκατ. Ε Ο Ι γ ια την περίοδο έρευνας και ε ι δ ι κ ό τ ε ρα γ ια τη συνέπεια μεταξύ της τεχνολογικής αποτελεί της αν ταγών η βούληση να χρησιμοποιηθούν και τη εγγράφονται επίπεδο. Οι σχετικές πρόγραμμα-πλαίσιο της ευρωπαϊκής της σε διεθνές βιομηχανίας ι κής θέσης ζωής στην ενέργειες Ευρώπη. και ιστ Η π ο λ ι τ ι κή RDT ε ν έ χ ει εξαιρετική όσον αφορά τη στήριξη τεχνολογιών προηγμένων των τεχνολογιών διάδοση περιγράφονται την τεχνολογία μεταξύ μερικά προγράμματα στον πολιτιστικό των πολιτιστικών δραστηριοτήτων στον πολιτιστικό πληροφορίας οργανώσεων σημασία γ ια τον πολιτιστικό σε μουσεία τομέα ε ί ν αι απαραίτητη τομέα και και βιβλιοθήκες. Ή. ειδικότερα ε ι σ α γ ω γή μελλοντική γ ια τη και την εφαρμογή τους. Πιο κάτω την έρευνα και συνεργασία και υποστηρίζουν και επικοινωνίας που ενθαρρύνουν τομέα, ευνοώντας παράλληλα τη στενότερη της Ευρώπης. 1· T 6 γ y o λ o γ ί εc τηc επικοινωνίαα και πολιτισμδα στην ολοκλήρωση των επικοινωνιών, αιχμής στον τομέα των τηλεπικοινωνιών Αφιερωμένο σ τ ις τεχνολογίες φάσε συμμετοχή δαπάνης που ήταν της τάξης των 2. 500 εκατ. ECU). Ο στόχος προϋποθέσεις τηλεπικοινωνιών θα απόκτησε το πρόγραμμα RACE (Ερευνα και ανάπτυξη σε δύο στην Ευρώπη) διεξήχθη ι ς, το RACE Ι (1988-1992) και το RACE II (1992-1995), με σ υ ν ο λ ι κή χ ρ η μ α τ ο δ οτ ι κή συνολικής οι υπηρεσίες κόστους, ενώ παράλληλα η Ευρώπη νωνιών. ι ισχυρό και α ν τ α γ ω ν ι σ τ ι κό σε δ ι ε θ ν ές ε π ί π ε δο τομέα τηλεπικοι στους Ευρωπαίους να αποκτήσουν πρόσβαση σε τ ης Κοι ν ό τ η τ ας 1. 103 ε κ α τ. ECU (το ήμισυ του RACE ήταν να τεθούν καλύτερης ποιότητας της εκτ ιμηθείσης που θα επιτρέψουν και μικρότερου 64 Οσοναφοράτην εφαρμογή των προηγμένων τεχνολογιών στον πολιτιστικό τομέα, και ειδικότερα στην πολιτιστική κληρονομιά που αφορά επίπλωση, θα πρέπει στο πλαίσιο των προγραμμάτων του RACE να προβληθούν κυρίως δύο έργα: (1) (2) του RACE Ι: το έργο ΕΜΝ (European Museums Network, Ευρωπαϊκό Δίκτυο Στο πλαίσιο Μουσείων), με άξονα τις πλευρές που συνδέονται με τις βάσε ι ς δεδομένων, ανάπτυξε ένα πλήρες δοκιμαστικό σύστημα ψηφιακών πολυμέσων ξεκινώντας από την σχέση πελάτη-εξυπηρετητή. Το σύστημα εγκαταστάθηκε σε S μουσεία και επέτρεψε να δημιουργηθεί κοινή βάση δεδομένων με πολυμέσα γ ια 800 αντ ι κείμενα. Καθένα αποτελείται από τη βασική τεκμηρίωση και σειρά συναφών τεκμηρίων υπό τη μορφή πολυμέσων. Το σχέδιο κατέληξε ειδικότερα στη δημιουργία ενός εργαλείου που επιτρέπει στα μουσεία να εκδίδουν και να συνθέτουν τη δική τους τεκμηρίωση με πολυμέσα. Η δεύτερη εφαρμογή ήταν ένα σύστημα εισαγωγής των αμύητων επισκεπτών στο περιεχόμενο του μουσείου, ώστε να μπορέσουν να κινηθούν από αντικείμενα που βρίσκουν με λέξεις κλειδιά και βασίζονται στους συνειρμούς εντυπώσεων των επισκεπτών. Το σύστημα συ το εκπονήθηκε μεταξύ 1989 και 1992 και έτυχε συνολικής κο ι νοτ ι κής στήρ ι ξης ύψους 5 εκατ. ECU. Στο πλαίσιο του RACE Ι: το σχέδιο RAMA (ε ξ αποστάσεως πρόσβαση στα αρχεία των μουσείων), που διεξήχθη από το 1992 έως το 1995 με συνολική κοινοτική ενίσχυση 8,6 εκατ. ECU,αποσκοπούσε στην ευρύτερη χρησιμοποίηση των βάσεων δεδομένων και των βάσεων εικόνων στα οποία έχουν πρόσβαση τα μουσεία που συνδέονται με το σύστημα, και να προσφέρε ι την εξ αποστάσεως πρόσβαση σε ευρυζων ι κές τα αρχεία των μουσείων ως πηγές. Το πιλοτικές υπηρεσίες που χρησιμοποιούν RAMA επιτρέπε τα άρχε ία τους ηλεκτρονικά, να προτείνουν νέες μορφές παρουσίασης με πολυμέσα για την έκθεση των συλλογών τους (ή των συλλογών άλλων μουσείων), και να καταστήσουν αυτή την πληροφορία προσιτή εξ αποστάσεως. Το σχέδιο RAMA αναμένεται να οδήγησε ι στη δημιουργία δικτύου μουσείων που προσφέρουν τη δυνατότητα της εξ αποστάσεως χρησιμοποίησης των αρχείων τους σε ερευνητές, εκδότες, σχολεία και ειδικούς σε διεθνές επίπεδο. Κ επιλογή των έργων τέχνης θα πραγματοποιηθεί ηλεκτρονικά με βάση την εμπλουτισμένη πληροφόρηση από πολυμέσα που αφορά τα μουσεία. ι στα ευρωπαϊκά μουσεία να οργανώνουν και υπηρεσίες τηλεπικοινωνίας), 671 εκατ. ECU γ ια την περίοδο Το πρόγραμμα RACE παραχώρησε πλέον τη θέση του στο πρόγραμμα ACTS (Προηγμένες τεχνολογίες διατεθεί 1995-1999. To ACTS υ λ ο π ο ι εί την προϋπολογισμός σε προσπάθε ι α της Ευρωπαϊκής Ενωσης να ενθαρρυνθεί η έρευνα και η τεχνολογία προανταγωνιστικό τέταρτου προγράμματος-πλαίσιο γ ια τ ις ε ν έ ρ γ ε ι ες τεχνολογικής έρευνας και ανάπτυξης και επίδε ι ξης (1994-1998). Η εφαρμογή του προγράμματος ACTS απο τελεί αποφασιστικό μιας κοινωνίας της πληροφορίας προς τη δημιουργία στάδιο σε θέματα τηλεπικοινωνίας δυνάμει του στην Ευρώπη. για το οποίο έχει βήμα Η πρόοδος που σημε ι ώ θ η κ ε σ τ ο ν τ ο μ έ α τ ω ν τ η λ ε π ι κ ο ι ν ω ν ι ών α π ο τ ε λ εί μ ία από τ ις τομέας, ο ι δυνάμεις της εξέλιξης αυτής. Από μόνες τους βιομηχανικός κινητήριες αποτελούν επίσης την απαραίτητη υποδομή για την ανάπτυξη άλλων τηλεπικοινωνίες η υπηρεσιών, συμπεριλαμβανομένου ολοκληρωμένη υλοποίηση των δυνατοτήτων που προσφέρονται από τις τηλεπικοινωνίες, πρέπει να χαραχθεί πλαίσιο σταθερό και προβλέψιμο, εντός του οποίου οι διάφοροι φορείς, ακόμα και ανταγωνιστικοί, του τομέα θα μπορέσουν να εκπληρώσουν αμοιβαία τους ρόλους τους κατά τρόπο εποικοδομητικό. Για να εξασφαλιστεί και του πολιτισμού. 65 σε θέματα τηλεπικοινωνιών Οι πρόοδοι πέραν των οικονομικών πλευρών, δεδομένου ότι έχουν παράλληλα πολιτιστικές και κοινωνικές πτυχές. Οι τεχνολογίες της επικοινωνίας πρέπει να υπερβούν το στάδιο των ποσοτικών (ποιότητα βελτιώσεων για να αξιοποιήσουν τις βελτιώσεις αυτές από άποψη ποιότητας της επικοινωνίας) και καταλληλότητας (επικοινωνίαμε τον σωστό συνομιλητή ή απόκτηση της επιδιωκόμενης ε ί ν αι ε ν τ ο ύ τ ο ις σημαντικοί σωστής υπηρεσίας πληροφορίας) ή η ψηφιακή καταγραφή της πολιτιστικής Ενα από τα πλεονεκτήματα της κοινωνίας της πληροφορίας θα είναι η εύκολη πρόσβαση στην πολιτιστική πληροφορία, και ειδικότερα στα πολυμέσα και τα δεδομένα που αφορούν τα επιτεύγματα στον πολιτιστικό τομέα. Επιβάλλεται ενίσχυση της συνεργασίας για να και η εκπόνηση επιταχυνθεί και τεχνικών συστημάτων για την αποθήκευση στοιχείων και εύληπτων επιχειρησιακών την πρόσβαση σε αυτά. Αναμένεται ότι δεν θα είναι καθόλου εύκολο να επιτευχθεί η ολοκληρωμένη διαλε ιτουργικότητα των ποικίλων συστημάτων που χρησιμοποιούνται επί τόπους. Κ συνεργασία θα πρέπει του παρόντος από διάφορους χρήστες σε διαφορετικούς να ευνόησε ι τη συμφωνία όσον αφορά την προστασία της πνευματικής τα δ ι καιώματα δημιουργού της π ο λ ι τ ι σ τ ι κ ής και και τη διαχείριση γλωσσικής π ο ι κ ι λ ί α ς. και διαφύλαξη κληρονομιάς ιδιοκτησίας, Στόχος είναι η βελτιστοποίηση των πλεονεκτημάτων της ολοκλήρωσης και των καινοτόμων εξελίξεων, η θέσπιση ενός μηχανισμού συνεννόησης και η ενθάρρυνση των συνεργιών με τις προσπάθε ι ες στην αλληλεπίδραση συναφείς τομείς και υπηρεσίες, επικεντρώνοντας των τομέων. Ο κύριος στόχος ε ί ν αι στο εξής να προσδιοριστούν προκειμένου καθοριστούν: να οι μεγάλες προτεραιότητες (1) οι στόχοι της ψηφιακής καταγραφής των πληροφοριών σχετικά με τ ις συλλογές (πολυμέσα). (2) οι στόχοι της ερμηνείας των επι κοινών ιών με πολυμέσα και των συστημάτων πρόσβασης, (3) οι στόχοι της συγκέντρωσηςίψηφιακής της κληρονομιάς των μειονοτήτων που είναι ευπρόσβλητες ή απε ιλού ν τα ι καταγραφής των καταλόγων υλικού πολιτιστικής με εξαφάνιση, (4) οι στόχοι δυνατότητας πρόσβασης σε βιβλιοθήκες, σχολεία, πανεπιστήμια και δημόσιες υπηρεσίες, (5) οι στόχοι (6) οι στόχοι γ ι α τ ις κατευθυντήριες αρχές σχετικά με τα δικαιώματα πνευματικής της αλληλεπίδρασης με δεδομένα πολυμέσα, σε ι δ ι ο κ τ η σ ί α ς, τα δικαιώματα δημιουργού, τη χρέωση κλπ. 2. Τηλεματικες εφαρμογξς και τηλεόραση (1994-1998) που στρέφονται τέταρτου To TAP (Πρόγραμμα Τηλεματ ι κών Εφαρμογών) απο τελεί ένα από τα μέρη του ειδικότερα προς τις τεχνολογίες προγράμματος-πλαίσιο (ΤΠΠ). Στο πλαίσιο αυτό αναπτύχθηκε δράση στον τομέα της πληροφοριών και επικοινωνίας πρόσβαση μηχανικής της πληροφορίας που αποσκοπεί στην ευκολότερη και επιλεκτικότερη της, με μεθόδους και σε κάθε μορφή πληροφορίας και στην ευκολότερη χρησιμοποίηση της συστήματα βασιζόμενα στην τηλεματική και στρεφόμενα γύρω από το περιεχόμενο πληροφορίας. Στόχος λοιπόν είναι η πρόσβαση, η εύκολη χρησιμοποίηση και το λογισμικό παρόντος με πολυμέσα. Ο νέος αυτό δημοσιονομικός προϋπολογισμό γ ια το σύνολο του Προγράμματος Τηλεματικών Εφαρμογών γ ια την εν λόγω 37 εκατ. ECU από τα 900 εκατ. ECU περίπου που προβλέπονται τομέας λαμβάνει ε πί του περίοδο. Η δράση αυτή έχει τους ακόλουθους στόχους προτεραιότητας: 66 - - στην της προσπάθειας επικέντρωση α π ε υ θ ύ ν ε τ αι στους χρήστες χρηστών έ ν τ α ξη του συνεπαγόμενου κόστους στα εύχρηστα χρησιμοποιούνται αυτών στη δ ι α δ ι κ α σ ία σύλληφης), και τις ανάγκες στα διάφορα ικανοποίηση στάδια - αξιοποίηση και ευκολότερη χρησιμοποίηση της μορφής και του περιεχομένου,αναζήτηση στο τοπικό πληροφορίας της πληροφορίας - η διαχείριση π λ α ί σ ι ο ), καταλογογραφήσε ι ς πληροφοριών). των απαιτήσεων τους, και βασίζεται των χρηστών (η ι δ έα των στη συμμετοχή συστήματα της α λ υ σ ί δ ας τ ης μέσων και μεθόδων που πληροφορίας, της πληροφορίας (λειτουργικός της πληροφορίας,χρησιμοποίηση σχεδιασμός της των πολυμέσων (κυρίως σ τ ις μη ήλεκτρο ν ικές Η δράση α υ τή εντάσσεται υπαγορεύεται περισσότερο συνεπάγεται πληροφορίας δημιουργία, διείσδυση χρήστες ολόκληρη συγκεκριμένων χρηστών πολλών πιλοτικές (την ηλεκτρονική τη δ ι άδο ση της πληροφορίας στην αγορά, και την διερεύνηση σε ένα γ ε ν ι κ ό τ ε ρο εμπορικό από τη ζήτηση παρά από την τ ε χ ν ο λ ο γ ί α. Η προσέγγιση δεδομένου πλαίσιο εφαρμογές που συνδυάζουν τους τρεις κρίκους έκδοση που στρέφεται γύρω από τους δημιουργούς που επι κεντρώνεται της πληροφορίας της αλυσσίδας ότι της της και τη στη δ ι άδ ο ση και τη στους δέσμη επί επίπεδο που στηρίζεται με τη σε ιρά τους και την εύκολη χρησιμοποίηση), που προϋποθέτουν εργασιών που συμμετέχουν έρευνας και την εφαρμογή σε ρεαλιστικό στη δ ι α δ ι κ α σ ία τ ης α ν ά π τ υ ξ η ς. Στο πλαίσιο πρόκειται τ η λ ε μ α τ ι κ ής πολυμέσων) αυτό χρηματοδοτείται διάσταση: και ένα έργο με αναμφισβήτητα γ ια τη δράση AQUARELLE (δ ι άδο ση τηο π ο λ ι τ ι σ τ ι κ ής κληρονομιάς αέσω τηο ιστ ι κή πολιτ στ ι ς αρχές συστήματος πληροφορίας ν ικά έγγραφα αναφοράς, ε ι κ ό ν ες που περιγράφουν ι κής, μνημεία, μουσικά όργανα, θα έχουν την πρόσβαση και κινούμενες τις δυνατότητες του οποίου προβλέπεται ενός αποκεντρωμένου σε ήλεκτρο σε σταθερές έργα ζωγραφ ι κής,γλυπτ Το έργο αυτό, η έναρξη συμπληρώσει επιτρέποντας αναγραφές, κληρονομιά: Ολες οι βάσε ι ς δ ε δ ο μ έ ν ω ν, των οποίων τη διαχείριση εθνικές επιφορτισμένες της πολιτιστικής θα συνδέονται προσφέροντας ευρωπαϊκής μεταξύ τους για να σχηματίσουν κληρονομιάς. στον χρήστη κληρονομιάς ταυτόχρονα υπηρεσίες την πολιτ του 1996, α ν α μ έ ν ε τ αι να με πολυμέσα σε τ υ π ο π ο ι η μ έ ν ες ική ιστ έπιπλα κλπ. και καταλογογράφηση χώρου, δίκτυο, ε ικό να της ιστορικά τοπικοί του ιδιωτικού φορείς με την ψηφιακή καταγραφή και την καθώς και εκδότες και οργανισμοί ομοιογενές διάφανη πρόσβαση και δ ι εκμεταλλεύσιμο και σφαιρική Οι χρήστες μουσείων, δημόσιοι φορείς και την προστασία εκδίδουν έργων εικονικής δ ι ο ρ γ α ν ω τ ές ε κ θ έ σ ε ω ν. στους οποίους προσβλέπει το σύστημα ε ί ν αι κυρίως επαγγελματίες: της πολιτιστικής τα κ α λ λ ι τ ε χ ν ι κά προϊόντα κληρονομιάς, της πληροφορίας με την καταλογογράφηση, εκδότες του εμπορικού ( β ι β λ ί α, δίσκους CD, επιφορτισμένοι πραγματικότητας), ιστορικούς της τέχνης, εταιρίες την άρχε έφοροι ιοθέτηση χώρου που εκθέσεις καλών τεχνών και να προσφέρει στους χρήστες αυτούς παγκόσμια Το έργο αποσκοπεί πληροφορίας,με δικαιωμάτων "θεματικών ισχυρούς πολυγλωσσική υποστήριξη, πνευματικής φακέλλων" που θα συγκεντρώνουν αυτών μ η χ α ν ι σ μ ο ύς ανακάλυψης ιδιοκτησίας, εγγυημένη πρόσβαση μ έ σ α α ι χ μ ής γ ια τη σύσταση τις χρήσιμες των ηλεκτρονικών και προστασία δ ι άδο ση της των υπερηλεκτρονικών και πηγές πληροφορίας, πηγών. Η ε π ι τ υ χ ία του έργου συνδέεται αλλελεπί θα συμμετέχουν ιδρύματα, πολιτιστικές οργανώσεις, δράση μεταξύ των διαφόρων φορέων και εταίρων στο σ χ έ δ ιο ( ε π ι χε ιρήσε ις τ ε χ ν ο λ ο γ ι ών της πληροφορίας, να π ρ α γ μ α τ ο π ο ι η θ εί η α ν α γ κ α ία που ερευνητικά του τομέα με κοινοπραξίες με την ικανότητα εκδότες και κάτοχοι πηγών στον ιδιωτικό τομέα, 67 ειδικοί στην αξιολόγηση της εύκολης χρησιμοποίησης), και οργάνωση του συντονισμού και της διαχείρισης του έργου. 68 Οσο\αφορά^το σκέλος του Προγράμματος Τηλεματικών Εφαρμογών που αφορά τη διοίκηση, συνεργασίας μεταξύ των τοπικών V δ/^ση αποβλέπει στην τόνωση της διακρατικής πολιτικών οργφώσεων μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα, στην υποστήριξη των πολιτιστικών στηννίυρωπαϊ κή Ενωση και στη δ ι ευκόλυ νση της ενσωμάτωσης τους στη δ ιαδ ι κασία συντς'ι/ ισμού, σχεδιασμού και εφαρμογής,καθώς και στην κάλυψη της ανάγκης ενός μηχανισμού που θα θέσει στη διάθεση όλων των πολιτών τις πολιτ ιστ ικές και της Ευρώπης. τουριστικές δυνατότητες ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Τα μουσεία και οι πινακοθήκες στην Ευρώπη είναι Ο πολιτιστικός τομέας, και ειδικότερα ο τομέας των μουσείων, παρουσιάζουν σ' αυτό το πλαίσιο πρωτοπόροι παγκοσμίως σε ότι αφορά θέματα πολ ι τ ισμού: 15. 000 περίπου τον αριθμό, δέχονται των οποίων της Ευρώπης, ή ακόμα και από άλλες ηπείρους - και προέρχονται από άλλες περιοχές τους αποτελούν με τον τρόπο αυτό μεγάλη οικονομική σημασία πέρα από την πολιτιστική την οποία έχουν απόκτησε ι άμεσα ή μέσω των εκπαιδευτικών ή άλλων φορέων. κάθε χρόνο πάνω από 500 εκατομμύρια επισκέπτες - πολλοί Εντούτοις, ένα μεγάλο μέρος των συλλογών τους δεν μπορεί να εκτεθεί ελλείψε ι χώρου ή μέσων. Εξάλλου, πολλοί θα επωφελοϋντο από την ευρύτερη πρόσβαση: άτομα που κατοικούν σε απομακρυσμένες περιοχές ή άτομα με ειδικές ανάγκες ή ακόμα και όλοι εκείνοι που θεωρούν ότι τα μ ο υ σ ε ία και οι πινακοθήκες "δεν ε ί ν αι γ ι' αυτούς". Κατά γ ε ν ι κ ή άποψη, τα ιδρύματα αυτά καλούνται να αποκτήσουν νέα υπόσταση, του αξιόλογου πόρου μέσα στην κοινωνία της πληροφορίας που στήνεται γύρω μας. Κ εξέλιξη αυτή θα τους επιτρέψει επί πλέον πηγές εσόδων σε αντιστάθμισμα της μείωσης των κρατικών επιδοτήσεων. Πολλά κοινοτικά και έργα σχέδια έχουν ήδη ξεκινήσει αλλά απειλούνται από αμερικάνικα προγράμματα που τυγχάνουν σημαντικών χρηματοδοτικών μέσων. να εξασφαλίσουν επίσης ιδιαίτερης μνείας το σχέδιο MAGNETS, που Μεταξύ αυτών των πρωτοβουλιών, αξίζει εντάσσεται στο Πρόγραμμα Τηλε ματ ικών Εφαρμογών (σκέλος "Διοίκησε ι ς"). Το έργο MAGNETS (Μελέτη νέων τεχνολογιών γ ια τα μουσεία και τ ις πι νακο θήκες - επίσημος τίτλος RINASCIMENTO & EMMA) έχε ι στόχο την πρόταση ανάλυσης των απαιτήσεων των χρηστών καθώς και των μεγάλων εμπορικών και τεχνολογικών θεμάτων, στο πλαίσιο διεθνούς μελέτης των αναγκών και της πείρας των μουσείων. Τα την εκπόνηση μελλοντικών κοινοτικών έργων και θα συμπεράσματα θα διευκολύνουν της δώσουν την "εικόνα" των μουσείων και των πινακοθηκών υπό την προοπτική πληροφορίας. μ ε λ λ ο ν τ ι κ ής κ ο ι ν ω ν ί ας της εμπεριστατωμένης Κ μελέτη αυτή θα συμβάλλει στην εμπέδωση του σχεδιασμού και της διαχείρισης έργων και των προγραμμάτων που αφορούν τα πολιτιστικά συστήματα σε ευρωπαϊκή, εθνική και περιφερειακή κλίμακα σε ολόκληρη την Κοινότητα, θα προσδιορίσει τις ανάγκες και τις απαίτησεις τους, τους δυνατούς και τους διαθέσιμους πόρους τους, τις λύσεις και τις προοπτικές, θα συμβάλλει στην καλύτερη κατανόηση των επιπτώσεων στη διάδοση της πληροφορίας για τις συλλογές των μουσείων και των πινακοθηκών και της πρόσβασης στις ήδη δ ι α θ έ σ ι μ ες πληροφορίες γ ια την πολιτιστική κληρονομιά. των τέχνες, την αρχαιολογία και την ιστορία, η μελέτη θα Με επίκεντρο τις εικαστικές μπορούσε να αποτέλεσε ι παράδε ιγμα γ ια άλλους τομείς. Αναμένεται ότι πολλά μουσεία και πινακοθήκες, καθώς και οι αρμόδιες άμεσο ενδιαφέρον γ ια τα συμπεράσματα που θα προκύψουν από την ανάλυση. εθν ικές υπηρεσίες, θα επιδείξουν Τη διαχείριση του σχεδίου MAGNETS θα αναλάβουν αφενός μ ια ε υ ρ ε ία ένωση αποτελούμενη από 40 μουσεία, με βάση δεδομένων σε εικόνες του 20ού αι. που θα καλύπτει ΙΟΟ. ΟΟΟαντικείμενα τέχνης(VIDEOMUSEUM) και αφετέρου μια"ΜΜΕ-πολιτισμός"που 69 VASAWEnteiri^s5 * "" ™'° ^ " "^ " ° ' " ° ' ' ** ί Ρ Υβ Ί ' " ™λ< ' < < " < « * ™ < ^ « ™, το 70 υπολογίζεται σε 2,5 εκατ. ECU. Το κόστος του σχεδίου Το Πρόγραμμα Τηλεματικών Εφαρμογών καλύπτε ι επίσης έρευνες στον τομέα των βιβλιοθηκών με σκοπό να διευκολυνθεί η πρόσβαση στις γνώσεις που διαφυλλάσσονται ενδιαφέρεται στις βιβλιοθήκες ιδιαίτερα για τη σύσταση δικτύου, την κατάρτιση καταλόγων, την ανακάλυψη πόρων, τη δημιουργία εικόνων, γ ια τα πολυμέσα, την εξ αποστάσεως εκπαίδευση, τις προδιαγραφές και τα δικαιώματα ολόκληρης της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Το πρόγραμμα δημιουργού. Μετά από μερικές προπαρασκευαστικές ενέργειες (1986-1990) που είχαν επιχορηγηθεί με προϋπολογισμό 5 εκατ-ECU, το Libraries Programme ξεκίνησε μαζί με το τρίτο πρόγραμμα- 25 εκατ. ECU. Στόχος του ήταν να τονωθεί η πλαίσιο (1990-1994) και επιχορήγηση συνεργασία μεταξύ βιβλιοθηκών (60%) και MME, ερευνητικών ιδρυμάτων και πανεπιστημίων τεχνικές (30%). Τα αποτελέσματα είναι ενθαρρυντικά ως προς τους νέους τομείς, τις δημιουργία εργασίας σε δίκτυο, τα συστήματα εικόνας και υπερ-κε ι μέ ν ο υ, και τη νέες καταλόγων εκμεταλλεύσιμων από μηχανή. Στ ο στάδιο της μελέτης ευρίσκονται υπηρεσίες βιβλιοθηκών, ειδικότερα όσον αφορά τα ακουστικά αρχεία και τις εικόνες. Το πρόγραμμα Telematics for Libraries, που εγγράφεται στο τέταρτο πρόγραμμα-πλαί σιο (1994- δικτύου. 1998)με προϋπολογισμό 30 εκατ. ECU, στρέφεται περισσότερο στη δημιουργία Το πρόγραμμα εργασίας πρόβλεπε ι διεύρυνση προς ολόκληρο το χώρο της πληροφορίας σε δίκτυο, στο πλαίσιο του οποίου οι βιβλιοθήκες μπορούν να κινηθούν ως ενδιάμεσοι παράγοντες του έργου ε ί ν αι η ενσωμάτωση προηγούμενων αποτελεσμάτων στις διασυνδεδεμένες και ανοιχτές υπηρεσίες. για την ανακάλυψη γνώσεων. Το κεντρικό στοιχείο Οι β ι β λ ι ο θ ή κ ες ε ί να ι π ο λ ι τ ι σ τ ι κά ιδρύματα, που παράλληλα με την ανάπτυξη των υπηρεσιών πρόσβασης στις πληροφορίες σε δίκτυο που εξυπακοϋονται από το πρόγραμμα, βλέπουν το ιστορικό και πολιτιστικό υλικό τους να εντάσσεται όλο και περισσότερο στις ηλεκτρονικές υπηρεσίες τους. Πολλά από τα έργα που επιλέγονται αφορούν υλικό με πλούσιο πολιτιστικό ενδιαφέρον στον χώρο των καλών τεχνών, της ιστορίας της τέχνης, των ιστορικών χειρογράφων και της ιστορικής βιβλιογραφίας (π. χ. τα σχέδ laVANEYCK, ELISE, HISTORIA, BAMBI, INCIPIT κλπ. ) των εργασιών της ομάδας "Educational software and multimedia", ορισμένα Στο πλαίσιο προγράμματα, ειδικότερα τα "Προγράμματα Τηλεματικών Εφαρμογών", προβλέπουν ενίσχυση των δραστηριοτήτων τους στον πολιτιστικό τομέα. 3. Τ ε ν ν ο λ ο γ ί εο τηο πληοοώοοΐαο και πολιτισμόο Κατά τη διάρκε ια του δευτέρου (1987-1990) και του τρίτου 1. 532 εκατ. ECU γ ια το διάστημα 1990-1994) προγράμματος-πλαί σι ο, το ESPRIT (Ευρωπαϊκό πρόγραμμα στρατηγικής για την έρευνα και την ανάπτυξη στις τεχνολογίες πληροφορίας) επέλεξε δράση που εστράφη, με τη στήριξη των τεχνολογιών, προς μια βιομηχανία της πληροφορίας εν πλήρε ι ανάπτυξε ι. Τα σχέδια του ESPRIT που έχουν σχέση με πολιτιστικά αντιπροσωπεύουν 19,6 εκατ. ECU γ ια την περίοδο 1987-1994. (προϋπολογισμός θέματα (προϋπολογισμός 2. 035 εκατ. Ε ϋ ϋ γ ια την περίοδο 1994- Το τέταρτο πρόγραμμα-πλαίσιο 1998, εκ των οποίων 8,5 εκατ. ECU έχουν ήδη χορηγηθεί γ ια πολιτιστικά σχέδια) κάνει μεγαλύτερη χρήση των TEE στις υποδομές της πληροφορίας με σκοπό να δημιουργηθεί η του μέλλοντος. Συνεπώς, το βάση της ολοκληρωμένης κο ι νωνίας της πληροφορίας πρόγραμμα καθορίζεται, σε μεγάλο βαθμό, από τις ανάγκες των χρηστών και της αγοράς, και θα δώσε ι ως εκ τούτου μεγαλύτερη προσοχή στα σχέδ ι α που συνδέονται με τον πολιτισμό. Ο γενικός του στόχος είναι να συμβάλλει στην ορθή ανάπτυξη των υποδομών της πληροφορίας για να ενισχυθεί η ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής βιομηχανίας στο σύνολο της και όχι μόνο της βιομηχανίας των τεχνολογιών πληροφορίας, και να βελτιωθεί η ποιότητα ζωής των πολιτών. 71 Το πρόγραμμα επιμένει στη διευκόλυνση της πρόσβασης των επιχειρήσεων, της διοίκησης και τις τεχνολογίες. Οι και των ιδιωτών στην πληροφορία, στις υπηρεσίες δραστηριότητες γύρω από τη που αναπτύσσονται χρησιμοποίηση και την εύκολη χρήση των τεχνολογιών καθώς και την ορθή πρακτική. στο πλαίσιο αυτό στρέφονται της πληροφορίας απευθύνονται σε πολιτιστικούς φορείς, όπως π. χ. Πολλές τεχνολογίες τα μουσεία, οι πινακοθήκες και οι δημιουργοί τον οπτικοακουστικού τομέα. Ετσι, για ι χρήση των τεχνολογιών παράδε ιγμα, για τις πολιτιστικές α ι χ μ ής όπως ε ί ν αι η προβολή σε επίπεδη οθόνη, η ε ικον ική πράγματι κό τη τα και η προσομοίωση, των οποίων η ταχεία εκτέλεση επιτρέπει πλέον τη διαλογική σχέση με τους λήπτες. Το κόστος εκμετάλλευσης αυτών των εφαρμογών γίνεται υποφερτό, ακόμα και για τ ις μικρομεσαίες παραστάσεις μπορεί ναγίνε επιχειρήσεις. * To ESPRIT πρόβλεπε ι ορισμένες ενέργειες που θα οδηγήσουν στην έναρξη πιλοτικών σχεδίων. Τα μουσεία και οι πινακοθήκες ενθαρρύνονται να συμμετάσχουν στην ανάπτυξη εφαρμογών με άμεσο αντίκτυπο στα ίδια. Οσον αφορά τις τεχν ικές πολυμέσων, δίδεται ιδιαίτερη προσοχή σε θέματα όπως η πνευματική ιδιοκτησία. Οι προσπάθειες αναζήτησης κοινής γραμμής σε θέματα τυποποίησης κατέληξε στον καλύτερο συντον ισμό των εμπλεκομένων φορέων. Με τον ίδιο τρόπο, τα μουσεία και οι πινακοθήκες, αλλά και άλλοι τομέα, καλούνται να προσφέρουν και εδώ τη συνεισφορά τους. φορείς του πολιτιστικού Ακολουθούν μερικά παραδείγματα έργων που αναπτύχθηκαν με αυτό το πνεύμα και στηρίχτηκαν από το πρόγραμμα ESPRIT: VASARI (Καλλ ι τενν ι κά οπτικά συστήματα αον ε ι οθέτησηα και ε£αγωγτ/ο εικόνων). Το του οποίου είχε ανάλαβε ι η Brameur (Ηνωμένο Βασίλε ιο) σχέδιο αυτό, την διαχείριση κατά το διάστημα 1989-1992, είχε ως κύριο στόχο την εκπόνηση συστήματος επί κτήσης υψηλής ευκρίνειας και μεγάλης πιστότητας των χρωμάτων, καθώς και την εκπόνηση του συναφούς προς αυτό λογισμικού γ ια τη δημιουργία ζωγραφικών έργων των μουσείων. Εδειξε σαφώς την σκοπιμότητα και τα πλεονεκτήματα των τεχν ικών της ψηφιακής επεξεργασίας ε ικόνων για την παρουσίαση των εικαστικών εκατ. ECU ε πί συνολικού προϋπολογισμού 3,66 εκατ. ECU). υψηλής πιστότητας και ποιότητας των τεχνών. (Κοινοτ ική χρηματοδότηση 2,1 ε ικόνων αναπαράστασης των MARC (Μεθοδολογία γ ια TIC έγνοωμεο αναπαοαστάσε ic έογων τέννηο). Υπό τη δ ι α χ ε ί ρ ι ση της Thomson (Γαλλία) κατά το διάστημα 1992-1995, το σχέδιο αυτό αποσκοπεί στην ανάπτυξη ολοκληρωμένου συστήματος για την αριθμητική επίκτηση, την αποθήκευση και το χε ιρισμό ε ικόνων των έργων ζωγραφικής με χρωματομετρικές παραμέτρους με σκοπό την έκδοση τους. Κ ιδέαπίσω απ' αυτό το έργο ε ίνα ι να αντιμετωπιστεί του κοινού ως προς τις εικόνες τέχνης με τη*ν εκτύπωση τους αφενός, και τις εμπορικές αφετέρου, θα εκδοθούν κατάλογοι υψηλής ποιότητας που θα περιλαμβάνουν πίνακες από διάφορα ευρωπαϊκά μουσεία με βάση έργα ζωγραφικής που έχουν τύχε ι ψηφιακής επεξεργασίας. Το MARC στηρίζεται στην πείρα που αποκτήθηκε από το έργο VASARI, και αποτελε ί στην ου σία προέκταση αυτού στον χώρο των εκδόσεων. (Κο ι νοτι κ ή 2,98 εκατ. ECU ε πί συνολικού προϋπολογισμού 5. 232 εκατ. ECU). χρηματοδότηση η ανάγκη ευαισθητοποίησης που συνδέονται δυνατότητες 72 MUSA (Χρησ ι ιιοπο ίτ)ση των πολυμέσων για τη διατήρηση τηα πολιτ ιστ ικήο κληοονοαιάς στην Ευρώπη). Βασι ζόμενο στααποτελέσματα τουΕ8ΡΙΙΙΤστον τομέα των ψηφιακών τεχνικών δημιουργίας εικόνων και πολυμέσων, το σχέδ ι ο MUSA (1992-2994) αποσκοπεί στο να προσφέρει αφενός στη βιομηχανία της έκδοσης πολυμέσων άμεση πρόσβαση σε στοιχεία και εικόνες υψηλής ποιότητας σχετικά με τις ε ικαστ ικές τέχνες στα μουσεία, συμπεριλαμβανομένης και της οπτικής απεικόνισης τρισδιάστατων μοντέλων των απε ικον ι ζο μένων αντικε ι μένων, και αφετέρου στα μουσεία νέα μέσα (και νέες πηγές εισοδήματος) για τη συντήρηση και τη διάδοση έργων τέχνης. To MUSA δίνε ι στα μουσεία τη δυνατότητα να προτείνουν στους εκδότες ένα ηλεκτρονικό κατάλογο με εικόνες και κείμενο. Το κείμενο θα περιγράφει τις εικόνες, τα έργα ζωγραφικής ή άλλα έργα τέχνης. συνολικού προϋπρλογισμού (Κοι νοτική χρηματοδότηση 1,4 εκατ. ECU επί 2,5 εκατ. ECU) 3D-MSC (Κέντρο βοήθε tac γ ια τρισδιάστατα πολυμέσα): σχέδιο γ ια τη δημιουργία κέντρου βοήθειας με το οποίο παρέχονται τεχνολογίες χρήση των μουσείων και άλλων τρισδιάστατης σάρωσης προς ιδρυμάτων. Ολααυτά τα σχέδια προσφέρουν στα μουσεία τη δυνατότητα να εφαρμόζουν τις νέες για δική τους χρήση και να αντλούν από αυτές τα σχετικά οφέλη. τεχνολογίες 73 I I. Η ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ ΚΑΙ ΑΓΟΡΑ ΤΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ τεχνολογίες της συνεργασίας πληροφορίας και επικοινωνίας μεταξύ των πολιτιστικών Οι προηγμένες ενθάρρυνσης φορείς παίζουν παράλληλα σοβαρό ρόλο στην εκπόνηση υπηρεσιών και τη προϊόντων κάνει περιεχόμενο της αγοράς της ηλεκτρονικής ζωής αφενός και την απόκτηση αποτελούν προνομιούχο μέσο πολιτιστικοί δημιουργία τις ηλεκτρονικό περιεχόμενο ποιότητας των "υπέρ-λεωφόρων" της πληροφορίας και το μη ηλεκτρον της πληροφορίας. Κ πληθώρα των πηγών τους πληροφορίας, με διπλό στόχο τη βελτίωση όλο και πιο π ε ρ ι ζ ή τ η τ ες προκειμένου συμπληρωματικών να τροφοδοτηθεί της μελλοντικής ε ι σ ο δ η μ ά τ ων οργανώσεων. Οι αφετέρου. κοινωνίας το ικό της 1. Δίκτυα τ η λ ε π ι κ ο ι ν ω ν ι ών και πολιτισμδα το θεμέλιο των δικτύων τηλεπικοινωνίας, θα την ευρωπαϊκή αγορά σε νέες εφαρμογές και νέες υπηρεσίες που θα αποτελέσουν δίκτυα της μ ε λ λ ο ν τ ι κ ής κ ο ι ν ω ν ί ας της πληροφορίας. αυτής της κο ι νωνίας της στην Ευρώπη και σ' ολόκληρο τον κόσμο, αλλά και γ ια τη λε ι τ ο υ ρ γ ία της ευμάρειας ενίσχυση προϋπολογισμός Η σύσταση των διευρωπαϊκών δικτύων, και ειδικότερα ανοίξει ακριβώς απο δ ε ι κ ν υ ο ν τ αι απαραίτητα πληροφορίας ε ν ι α ί ας αγοράς, γ ια την υλοποίηση των στόχων διαφύλαξης και τόνωσης της στην Ευρώπη του αύριο, γ ια τη δημιουργία της οικονομικής πρόβλεπε ECU γ ια το 1997, 77 εκατ. ECU γ ια το 1998 και 114 εκατ. ECU γ ια το1999. και κο ινών ι κής συνοχής στην Ευρώπη. Ο κ ο ινοτ δίκτυα τηλεπικοινωνιών γ ια το 1996,35 εκατ. νέων θέσεων απασχόλησης και για την ι 30 εκατ. ECU γ ια τα διευρωπαϊκά όχι μόνο γ ια τη δημιουργία ικό ς Τα τομείς Τα σχέδια εφαρμογής κοινού ενδιαφέροντος κοινοπραξία των διευρωπαϊκών δικτύων τηλεπικοινωνίας. Κάθε σχέδιο προτείνεται φορέων του τομέα και των εμπλεκομένων μερών που προτίθενται να προβούν στην ανάπτυξη εφαρμογής συλλογικού κατά κύριο λόγο συμφέροντος. Ενα από τα εν λόγω σχέδια αφορά την δ ι ε υ ρ ω π α ϊ κή πρόσβαση 10 συγκεκριμένους στην πολιτιστική έχουν καθορίσει της Ευρώπης. κληρονομιά από Η δ ι ε υ ρ ω π α ϊ κή πρόσβαση στην πολιτιστική κ λ η ρ ο ν ο μ ιά τηο Ευρώπηο μεγαλύτερη Η πρόσβαση σε δίκτυο μουσείων και πι νακοθηκών προσφέρε συμπληρωματικά ευκολία επαφής με την ευρωπαϊκή κληρονομιά και χ ρ η σ ι μ ο π ο ί η σ ης και ε ισοδήματα, τα οποία προκύπτουν από τα τέλη σύνδεσης των έργων. Τα μουσε ία και καθ ιστουν δυνατή την καλύτερη συντήρηση και παρουσίαση οι πι νακοθήκες στην Ευρώπη έχουν στην κατοχή τους την πλουσιότερη συλλογή έργων τέχνης σε ολόκληρο τον κόσμο. Σε σημαντικό μέρος από τη συλλογή αυτή όμως δεν έχουν ιψης χώρου και μέσων ούτε το ευρύ κο ινό,λόγω πρόσβαση γένι κότερα. Η σύσταση ενός δι ευρωπαϊκού πλαισίου ι κού δικτύου πρόσβασης μέσω ηλεκτρον σοβαρή πολιτιστική αποκτά συνεπώς ούτε οι ειδικοί και εμπορική και αφετέρου σημασία. ι αφενός έλλε Το σχέδ ιο αυτό αποσκοπεί στο να τεθούν ο ι τεχν ικές, λε ι του ργ ικές και βάσεις για την ηλεκτρονική Ευρώπης. διευρωπαϊκή πρόσβαση στην πολιτιστική εμπορικές της κληρονομιά του πλαισίου με την αποστολή του δημοσίου συμφέροντος Οι πρώτες α ξ ι ο λ ο γ ή σ ε ις θ α α φ ο ρ ο υ ν π ι θ α ν ό τ α τ α τ ην τεχν συμβατότητα και των πινακοθηκών που συμμετέχουν ανάγκες των σχολείων, των πανεπιστημίων τη βιωσιμότητα επαναδιανομή στα μουσεία και τ ις πι νακοθήκες των εσόδων από τα τέλη ι κή σ κ ο π ι μ ό τ η τ α, τη των μουσείων και τ ις και του κοινού γενικά, καθώς επίσης και της αγοράς όσον αφορά τη συλλογή και σύνδεσης. στο σχέδιο, τα κέντρα ενδιαφέροντος των δομών και της διαχείρισης 74 Αυτές οι αξιολογήσεις σκοπιμότητας συνέχεια, κατά το δεύτερο έτος, θαακολουθήσει κράτη μέλη της ΕΕ, με την προοπτική θα πρέπει να ολοκληρωθούν εντός έτους και στη σταπερισσότερα εφαρμογή πιλοτική ευρύτερης επέκτασης της αγοράς. Οι φορείς που συμμετέχουν στο σχέδιο θα πρέπει να προσδιορίσουν ως προς τ ι ς ορθές π ρ α κ τ ι κ ές γ ια την ηλεκτρον κλήρο ική πρόσβαση νομιά. τις στην πολιτ κατευθύνσεις ιστ ι κή 2. Αγορά των πληροφοριών και π ο λ ι τl o uôc της πληροφορίας έχε ι ξεκινήσει επίπεδο, ΗΕπιτροπή ευρωπαϊκό περιλαμβάνεται υπηρεσιών βιομηχανίας εκδότες και άλλους παράγοντες και ναπροτείνουν εκμετάλλευση ι κότερα γεν του ευρωπαϊκού στις υπηρεσίες που αποβλέπουν στην πληροφορία. Μεταξύ και η πρωτοβουλία IMPACT (Πρόγραμμα δράσης για τη δημιουργία πολλές πρωτοβουλίες η πρόσβαση ευκολότερη και την ενίσχυση πληροφορίας). Το πρόγραμμα αυτό δίνε να εισέλθουν στην αγορά της ηλεκτρονικής στο να καταστεί, σε αυτών αγοράς της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής στους πληροφορίας την και δ ευ τ ικάή φυχαγωγι κά) με στόχο ιστ ι κής κληρονομιάς ι κίνητρο και την προστασία της ευρωπαϊ κής πολιτ π ο λ ι τ ι σ μ ο ύ, από ευρύ κοινό και σχολεία. εκεί προϊόν τα τους(εκπαι για να εξασφαλιστεί, ιστ ι κών πόρων που ανήκουν στο δημόσ to φορέα προκε στόχος είναι να προσφερθούν πληροφορίες και υπηρεσίες Ο πολιτιστικός χαρακτήρα πολιτ ενδιαφέρον προβλέπει στενή συνεργασία με στους κατόχους του λογισμικού κ. α), τους εκδότες πανευρωπαϊκού των το του κοινού και παράλληλα η αγορά των πολι τ ιστ ικών αγαθών. Το πρόγραμμα (μουσε ΐο> εκμετάλλευση ι μέ ν ου να διευρυνθεί σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η δυναμική και τους παράγωγους της πληροφορίας πολυμέσων. Στην προσπάθεια του να προαγάγει το πρώτο πρόγραμμα συγχρηματοδότησε IMPACT, με προϋπολογισμό ένα έργο με κατ' εξοχήν τις πολιτιστικές πτυχές στην αγορά των πληροφοριών, 1989-1990, 36 εκατ. ECU γ ια την περίοδο πολιτιστική δ ι ά σ τ α σ η: Το πρόγραμμα NARCISSE (Network of Art Research Computer Images Systems in Europe) ι τους καλλ ι τεχν ι κού ς σύστησε θησαυρούς το των ευρωπαϊ κών μουσείων. Την Laboratoire de Recherche des Musées de France (Γαλλία). τράπεζα ε ικόνων υψηλής ευ κρίνε ι ας, που καλύπτε δ ι ο ι κητ ι κή με ρ ιμνα του έργου είχε Αξιοποιώντας την αποκτηθείσα από το σχέδιο NARCISSE πείρα, το πρόγραμμα IMP ACT-2, 22 έργα που με προϋπολογισμό 64 εκατ. ECU γ ια την περίοδο πολυμέσων, γύρω από την εφαρμογή διαλογικών στρέφονται με σκοπό την παραγωγή CD-ROM και CD-I. 1991-1995, χρηματοδότησε συστημάτων με πληροφορίες Από τα 22 έργα διαλογικών πολυμέσων, ε ν νέα (μ ε προϋπολογισμό σχεδόν 2 εκατ. ECU) ευαισθητοποίηση αφορούν τον π ο λ ι τ ι σ μό και τ ις τ έ χ ν ε ς, και η επίδραση όσον αφορά την πολιτιστική και την σύγχρονη κληρονομιά ήταν σημαντική. Για μερικά από αυτά θα πρεπε ι ν α γ ί ν ει ε ιδ ι κότερη μν εΐα: τους στην Via Lucis - Museums for the Community : To Via Lucis είναι ανακάλυψη του θεαματικού σταθερών και κ ι ν ο υ μ έ ν ων ε ι κ ό ν ων και ειδικών εφφέ. κόσμου της τέχνης μπαρόκ μέσα από μια πλούσια ένα CD-I πο υ οδηγέ ί στη ν συλλογή Museum of London - Journey through 19th Century London : Αυτό το CD-ROM α ν τ λε ί από του Museum of London και συνδύαζε ι πάνω από 1000 ε ικόνες τ ις αναρίθμητες τα πρώτα κ ι ν η μ α τ ο γ ρ α φ ι κά έργα. με αυθεντικές συλλογές ηχογράφησε ι ς και με ρ ικάαπό 75 The Genesis of European Art - the Flemish Contribution : Πρό κ e ι ΤΛ> / γ / η, CD-ROM κ α τά κύριο λόγο αφιερωμένο 14ου - 17ου αιώνα, και στην επίδραση κληρονομιά. στη ζωγραφική και τα σ χ έ δ ια των φλαμανδών καλλιτεχνών του του έργου τους στην ευρωπαϊκή κ α λ λ ι τ ε χ ν ι κή The Gothic Cathedrals of Europe : To πρώτο θέμα μ ι ας σειράς "Monumenta", ο ι ηλεκτρον αρχιτεκτονικής μπορούν ναών. επωνυμία της της Ευρώπης. Με φιλμ και φ ω τ ο γ ρ α φ ί ες οι χ ρ ή σ τ ες θα 35 καθεδρικών κληρονομιάς ν α π ρ ο β α ί ν ο υν στη λεπτομερή της αρχιτεκτονικής ις της οποίας ι κές εκδοσε θα αφορούν τη μελέτη ανάλυση με την Ολα αυτά τα έργα εκπόνησαν υλικό και λογισμικό που μπορεί ως ε κπα ι δ ευ τ ι κά μέσα και μέσα κ α τ ά ρ τ ι σ ης προς όφελος ειδικευμένου να χρησιμοποιηθεί όχι μόνο για την ευαισθητοποίηση κοινού. για τα νέα τους προϊόντα πολυμέσων, του κοινού αλλά και και ή ακόμα του ευρέως 1996-1999ανέρχεται σε 65 εκατ. ECU και ο στόχος είναι αφενός να Τα προγράμματα πρόγραμμα χρησιμοποίηση περίοδο οι ευρωπαίοι πολυμέσων σημασία του λογισμικού Βιομηχανίας τ ις πρωτοβουλίες της ανάγκης IMP ACT έχουν σήμερα παραχώρησε που προτάθηκε λογισμικού από την Επιτροπή της πληροφορίας προμηθευτές και αφετέρου λογισμικού να ενθαρρυνθεί να αναπτύξουν η ζήτηση τέτοιων πολυμέσων έχει αναγνωριστεί στις 6 και 7Νοεμβρίου 1995 κάλεσε ε ι δ ι κ ό τ ε ρα την Επιτροπή της γ ια την βιομηχανία του λογισμικού να διαδοθούν λογισμικό και υπηρεσίες με πολυμέσα. Ο προϋπολογισμός γ ια να τονώσε και νέες υπηρεσίες ι την ανάπτυξη ι τη θέση τους στο JNFO2000, κοινοτικό τη για την ενθαρρυνθούν προϊόντα υπηρεσιών και προϊόντων. Κ από πολλούς φορείς. Το Συμβούλιο ι δεδομένης βιομηχανίας. της πληροφορίας, στο σύνολο να συνέχισε της και της πληροφορίας To INFO2000 στρέφεται λογισμικού ικανή να ανταποκριθεί επιχε αύξησης, της ανταγωνιστικότητας κοινών ι ρήσεων και των ευρωπαίων πολιτών, με την προοπτική αφενός της και της απασχόλησης και αφετέρου της ικής και π ο λ ι τ ι σ τ ι κ ής α ν ά π τ υ ξ ης του ατόμου. ου σιασ τ ι κά στην ανάπτυξη ευρωπαϊ κής που θα ε ί ν αι α ν τ α γ ω ν ι σ τ ι κή σε παγκόσμιο μιας στις ανάγκες σε λογισμικό της πληροφορίας των επίπεδο βιομηχανίας και ευρωπαϊκών οικονομικής επαγγελματικής, Οσον αφορά την πολιτιστική εκμετάλλευσης οικονομικής νέων υπηρεσιών πληροφορίας λογισμικό δ ι α σ ύ ν δ ε σ η. κληρονομιά, το INFO2000απόβλεπε ι στην ενθάρρυνση της ευρωπαϊκής πολιτιστικής με πολυμέσα. Τα έργα αναμένεται πληροφορίας πολυμέσων και να το καταστήσουν προσιτό με ηλεκτρονική κληρονομιάς ότι θα δημιουργήσουν της με την εφαρμογή νέο ή άλλη που θα τεθούν στη διάθεση Οι υπηρεσίες εύκολη μέθοδο πρόσβασης, κατάλληλα προσαρμοσμένης να καλύψουν, θα πρέπει επίσης γ ια να α ξ ι ο π οι ε ί τ αι α ν ε π ι φ ύ λ α κ τα η τ ε χ ν ο λ ο γ ι κή τους να προσφέρουν ένα λογισμικό των χρηστών θα πρέπει δεδομένων υψηλής εφαρμογή. να χ ρ η σ ι μ ο π ο ι ή σ ο υν προορίζονται ποιότητας προς τ ις ανάγκες που καινοτόμων να στοχεύουν χαρακτήραπου στην ανάπτυξη προϊόντων την καλύτερη κατανόηση θα επιτρέπουν να συμβάλλουν στην κατάρτιση μια ευρωπαϊκής Τα έργα πρέπει ψυχαγωγικού κεκτημένων, θα πρέπε ι επίσης λ ο γ ι σ μι κού πληροφοριών σημειωθεί και τη χρησιμοποίηση επιδιώξουν θα μπορέσει και υ π η ρ ε σ ι ών με π ρ ο σ τ ι θ έ μ ε νη α ξ ί α. ή κών βιομηχανίας π. χ. την πρόοδο που έχε ι σε δίκτυο να των δ ι κ τ ύ ων ε π ι κό ι ν ω ν ί α ς. Τα έ ρ γα θα πρέπε να τεθούν στη διάθεση του κοινού οι πόροι ψηφιακών δεδομένων, τους οποίους να επαναχρησιμοποιήσει ο τομέας των εκδόσεων γ ια την ανάπτυξη προϊόντων πληροφοριών με πολυμέσα, τ ις εμπειρίες εκπαιδευτικού των πολιτιστι όσον αφορά τις υπηρεσίες επι δε ικνϋοντας με πολυμέσα, ι ειδικότερα 76 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Αν και ακόμα μέτρια, η θέση που κατέχε εδραιώνεται κατά τρόπο που υπόσχεται τεχνολογική (το λογισμικό), εφαρμογής δεδομένου τις προηγμένες ανάπτυξη(το ό τι ακριβώς για υλικό) ε ί ν αι έτοιμη τεχνολογίες. ι ο πολιτισμός τεχνολογίες στις προηγμένες πολλά. Προκε ι τα ι εδώ γ ια έ να τομέα όπου η διάσταση μιαπολιτ τομέα ιστ ική προνομιούχο να υποδεχτεί αποτελεί ο πολιτισμός στους π ο λ ι τ ι σ τ ι κ ο ύς οργαν να δοθεί τις τεχνολογίες μας κληρονομιάς της πληροφορίας γ ια να αντιμετωπιστεί βήμα θα ε ί να ι συνεπώς να χρησιμοποιήσουν Το επόμενο δυνατότητα για να εκπληρώσουν την ειδική αποστολή τους. Η ενεργός συμμετοχή απαραίτητη γ ια παράδειγμα, πολιτιστικής εργασιών προς αυτή την κατεύθυνση, δεδομένου ευρωπαϊκό χαρακτηριστικό στην παγκόσμια πολιτ Φεβρουάριο υπουργούς σχετικού του 1995 για την κοι νωνία της πληροφορίας και της Γαλλίας,αποτελεί προβληματισμού. σε ηλεκτρονική η πρόκληση, της Ιταλίας πολιτισμού ισμού ς η επικοινωνίας και της τους αποδεικνύεται της α ν α γ ω γ ής τ ης των μόνο πρόσβασης με πολυμέσα των 7 τον τους από σαφήαπε ι κ ον ι ση του αλλά παγκόσμιο: το πιλοτικό ιστ ική κληρονομιά, που αποφασίστηκε από τη συνδιάσκεψη σχέδιο μορφή. Σημε ιών ε τα ι τάση επίσπευσης ότι η πρόκληση αυτή δεν αποτελεί και συντονίστηκε ι ς και ανάγκες. Οι Ε ί ν αι ε π ε ί γ ον να εν ισχύ θ ει η συνεργασία τεχνολογικοί προσεγγίσε ενσωματωθούν εφαρμογές παραμελείται προσέγγιση, δημιουργία η διασπορά κενών. ήδη από το πρώτο στάδ στο περί εχόμενο των ενεργέ π α ρ ά γ ο ν τ ε ς, δ ι ά φ ο ρε τ ι κοι από τηφϋση α π α ί τ η σε ι ς των πολιτ τους,έχουν ιστ ικών παραγόντων λόγω του ότι οι πολιτ ιστ ικοί και οι σ υ μ π λ η ρ ω μ α τ ι κ ές ι να ο ι πρέπε ι ο της δ ι αδ ι κ α σί ας γ ια να προσαρμοστούν και τη χρήση που τους προορίζουν η συνοχή τους ως παράγων αποτελεσματικότητας. να οδήγησε ιών μπορεί οι χρήστες, Αν δεν υπάρξε χωρίς ι να τέτοια τους ή στη ι σε επανάληψη ζεται τομέα κο ινοτ ικατοπτρί η συνεργασία του πολιτιστικού ήδη σε ορισμένες των ενδ ιαφερομένων, με τον ικές πολιτ τομέα της ικές που στηρίζονται Αυτή τεχνολογίας αντ στη ιδ ι α ί τ ε ρα στον χώρο των μουσείων. Η Ευρωπαϊ κή Ενωση συνεργία π α ί ζ ει καταλυτικό ρόλο στον καθορισμό του πλαισίου αυτής της συνεργασίας μεταξύ του π ο λι τ ι σ τι κού κόσμου ( κ ά τ ο χο ι λογισμικού) εμπορικών πληροφοριών συμφερόντων(βιομηχανίες τ η λ ε π ι κ ο ι ν ω ν ι ών κλπ. ). Απτή απόδε ι ξη α υ τ ής της βούλησης εμπλεκόμενων παραγόντων φαίνεται μεταξύ εκπροσωπούνται τους στόχους ναχαράσουν και τα σχε τ ι κά αποτελέσματα, επίπεδο συνάπτονται τομείς καθορίζουν και τους. Εχοντας υπόψη την ήδη α π ο κ τ η θ ε ί σα π ε ί ρα ο κύριος στόχος ε ί ν αι να τ ε θ εί σταθερή βάση σε ευρωπαϊκό εκμετάλλευσης γ ια την ανάμε ι ξη όλων των που τους σε θέματα σχετικά με τα μουσεία και τις προηγμένες τομέα. Αυτοί ε ί ν αι πλέον σε θέση, όταν οι του δημόσιου και του ιδιωτικού να αποτελούν οι εταιρικές μέσω μ ι ας συνεπούς τη δράση τους, να και υλικού,φορείς και των βιομηχαν π ρ ο σ έ γ γ ι σ η ς. ικανοποιητικά, τη στρατηγική να εξετάζουν με σαφήνεια τεχνολογίες, από κοινού ικών και σχέσεις των Αν συμπεριληφθεί δυνατό περιγράφηκαν πιο πάνω: πολιτιστική διάσταση στις προηγμένες τεχνολογίες θα καταστεί για τον τομέα των μουσείων να ά ν τ λ η σε ι τ ρ ία τ ο υ λ ά χ ι σ τ ον από τα οφέλη που (α) (β) θα ενθαρρυθοϋν τα μουσεία ε π ι τ α χ ύ ν ο υν την ψηφιακή η συνολική π ο λι τ ι σ τι κής πο ιότητας κ ο ι ν ω ν ι κ ο ο ι κ ο ν ο μ ι κ ών επιπτώσεων περισσότερο καταγραφή των έργων θα αυξηθεί, αφενός αξία να συνεργαστούν των συλλογών στον τομέα αυτό και θα τους, με την εξισορρόπηση μεταξύ και της τεχνολογ ι κής πο ιότητας αφετέρου, υψηλής και των 77 (γ) η εμπειρία και η δημιουργικότητα των μουσείων θα εξυπηρετήσουν καλύτερα τον στόχο να δοθεί εμφανής πολιτ ιστ ική διάσταση στη μελλοντική κοι νωνία της πληροφορίας. 78 Φαίνεται ότι ο τομέας των μουσείων και πινακοθηκών είναι ο πλέον ανεπτυγμένος όσον αφορά την ενσωμάτωση της πολιτιστικής τεχνολογίες. έχουν γίνει σημαντικές προσπάθειες και στον τομέα των βιβλιοθηκών καθώς Εντούτοις και των αρχείων. Οι άλλοι τομείς του πολιτιστικού κληρονομιά, θέατρο, μουσική και χορός, γ ια παράδε ιγμα- προσφέρουν και αυτοί μη ευκαταφρόνητες δυνατότητες διάστασης σ τ ις προηγμένες χώρου-αρχιτεκτονική κατεύθυνση. ανάπτυξης προς την ί δ ια ΚΕΦΑΛΑΙΟ IV: ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΑΛΛΕΣ ΕΣΩΤΕΡΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ 1. Περιβάλλον και πολιτlouôc καμία Το 1972, η Κο ι νότητα εκλήθη γ ια πρώτη φορά να θέσε ι σε εφαρμογή χωρίς και των καθυστέρηση κοινή πολιτική στον τομέα της προστασίας του περιβάλλοντος περιβαλλοντικής καταναλωτών. Το επόμενο έτος, είδε το φως το πρώτο πρόγραμμα δράσης το οποίο ακολούθησαν τρία ακόμα προγράμματα. Το 1987, με την εν ι α ία ευρωπαϊκή πράξη και πιο πρόσφατα, με τη συνθήκη γ ια την Ευρωπαϊ κή Ενωση (τίτλος XVl άρθρο 130Ρ, Σ, Τ), η προστασία του περιβάλλοντος αναγνωρίστηκε ως αναπόσπαστο μέρος της π ο λ ι τ ι κ ής τηε Ενωσης και των στόχων της. τον Φεβρουάριο 1993 γ ια Το πέμπτο πρόγραμμα περιβαλλοντικής μια οκταετία και έχει την ονομασία "Προς μια αειφόρο ανάπτυξη". Στόχος του είναι να μη περιορίζεται σε διορθωτικά μέτρα, αλλά να συμβαδίζει με την αναγκαία οικονομική αύξηση. Αυτή η ολοκληρωμένη εικόνα, και τη βάση σε μακροπρόθεσμα και όλη η προβληματική γύρω από το περιβάλλον, αποτελεί διάφορες πλέον η προστασία του περιβάλλοντος δράσης θεσπίστηκε ι η Επιτροπή. που εφάρμοζε πρωτοβουλίες Το χρηματοδοτικό μέσο γ ια το περιβάλλον (LIFE) της γ ια το περιβάλλον ι σε ιράχρηματοδοτικών να θέτει σε εφαρμογή την πολιτική γ ια το Περιβάλλον - Β ι ό τ ο π ο ι ). Το πλέον πρόσφατο, Από το 1984, η Κο ι νότητα έχε ι απόκτησε επιτρέπουν Κ ο ι ν ο τ ι κ ές Δράσεις τονΜάιο 1992αρχικάγια "(LIFE), θεσπίστηκε "Χρηματοδοτικό Μέσο για το περιβάλλον (1993-1995), με συνολικό προϋπολογισμό π ε ρί που 400 εκατ. ECU. Το μ ια τριετία τομείς οργανώθηκε πρόγραμμα ανάπτυξης προτεραιότητας, δύο εκ των οποίων είναι αφενός η προώθηση λελογισμένης και η ποιότητα του περιβάλλοντος (LEFE-Περιβάλλον που απορροφά περίπου το 40% των διαθέσιμων πόρων), και αφετέρου η προστασία των βιοτόπων και της φύσης (LDFE-Φύση, με το 45% περίπου μέσων που της (1984-1991), τρόπο ώστε να καλύπτει των πόρων). με τέτοιο πολλούς το Στο πλαίσιο αυτού του τελευταίου χρηματοδοτήσουν της οδηγίας 92/43/ΕΟΚ του Συμβουλίου γ ια τη διατήρηση άγριας πανίδας και χλωρίδας (Οδηγία Βιότοπο Συμβουλίου να έργαπου προσφέρουν κίνητρα και τα οποία εγγράφονται στο πνεύμα των φυσικών βιοτόπων, της ι), και της οδηγίας 79/409/ΕΟΚ του γ ια τη διατήρηση των άγριων πτηνών (Οδηγία Πουλιά). τομέα αναπτύχθηκαν δράσεις που προορίζονται Το LEFE-Φύση, που κατά κύριο λόγο προσβλέπει στη διατήρηση της φυσικής κληρονομιάς και της βιοποικιλίας, δίνει διαφορετική ερμηνεία στον πολιτισμό απ' ότι η παρούσα έκθεση όπως δ ι α τ υ π ώ ν ε τ αι στο άρθρο 128 της συνθήκης. 79 Περιραλλον και π ο λ ι τ ι σ μ ός Το τμήμα "Περιβάλλον" του LIFE, αντίθετα, χρηματοδοτεί έργα που περιλαμβάνουν ε ι δ ι κότερα κάπο ια πολιτ ακόλουθες προτεραιότητες: ιστ ι κή δ ιάσταση και εγγράφονται στις - ενέργειες με στόχο την εκπόνηση και την ανάπτυξη προτύπων που αποβλέπουν στο του χώρου, να λαμβάνεται υπόφη το περιβάλλον στη χωροταξία και τη διαχείριση καθώς και στις κοινωνικές και οικονομικές δραστηριότητες. Την προτεραιότητα αυτή συμμερίζεται η αγροτική ανάπτυξη και ο αειφόρος τουρισμός, -ενέργειες αστικό χώρο, τόσο στο κέντρο όσο και στην περιφέρε που αποβλέπουν στη βελτίωση της ποιότητας του περιβάλλοντος στον ια. ανάπτυξης, Μεταξύ των έργων που τυγχάνουν στήριξης στο πλαίσιο της αγροτικής διάφορα που αφορούν την αξιοποίηση ή την αποκατάσταση των περιλαμβάνονται ιστ ι κή δ ιάσταση λόγω της " ι στο ρ ικών" τοπίων, και τα οπο ία ενέχουν την πολιτ αλληλεπίδρασης του φυσικού χώρου και των κατοίκων του, καθώς και των τουριστικών δυνατοτήτων χάρη στην παρέμβαση τους. που ανοίγονται Αναφέρεται χαρακτηριστικά το μεσογε τουριστικό σε σχέση με την πολιτιστική σκοπό (Σικελία, Ιταλία). ΤΙρόκει τα ι πάντως γ ια μια καλλ ι έργε ια αρκετά η παραγωγή και η αξιοποίηση φυσικών αρωμάτων από φυτικά έλαια από και περιθωριακή διάσταση στις διάφορες πολιτικές όπως την ορίζε ι η παρούσα έκθεση. οικολογικό ιακά μακί γ ια να διαφυλαχτεί το μεσογε ιακό τοπίο, με οικονομικό, Αντίθετα, όσον αφορά τον αε ιφόρο τουρισμό,μπορούμε να απαριθμήσουμε αρκετά έργα, των οποίων το πολιτιστικό περιεχόμενο συνδέεται αμεσότερα με το πεδίο ορισμού του άρθρου 128 της συνθήκης. να εξαφανίζει του αρχαιολογικού το 1994με διάρκεια54μηνών, χώρου των μεγαλίθων του Καρνάκ"(στη Το έρ"γο "άιαρρύθμιση και αξιοποίηση Βρετάνη της Γαλλίας), που εγκαινιάστηκε έχει στόχο την αναστήλωση και αποκατάσταση του αρχαιολογικοί χώρου και του φυσικού του περιβάλλοντος. Ο υπερβολικά μεγάλος αριθμός επισκεπτών, συγκεντρωμένος είχε τη βλάστηση, πράγμα το οποίο προκαλούσε σταδιακή έκπλυση του εδαφικού αρχίσει υλικού και διάβρωση της γης, και παράλληλα απογύμνωση του βραχώδους βάθρου, απειλώντας τα μενίρ λαμβάνοντας με εκλάκκωση. Το πρόγραμμα αποσκοπεί στην προσαρμογή των συνθηκών επίσκεψης πλήρως υπόψη όλα τα στοιχεία τουριστικούς σε άλλες παρόμοιες περιορισμούς, συμφωνάμε μια μέθοδο που θα μπορέσει να επαναχρησιμοποιηθεί περιπτώσεις στον ευρωπαϊκό χώρο. Επί συνολικού προϋπολογισμού 15. 164. 634ECU, περίπου το 1,68% (254. 614 ECU) ανέλαβε το LIFE. και τους ο ι κ ο λ ο γ ι κ ο ύ ς, π ο λ ι τ ι σ τ ι κ ο ύς και και τοπικό διάστημα, σε σύντομοχρονικό Στον τομέα προτεραιότητας γ ια τη βελτίωση της ποιότητας του περιβάλλοντος στον αστικό χώρο, ορισμένα έργα αφορούν την αειφορο διαχείριση της πρόσβασης και της στους σημαντικότερους τουριστικούς χώρους. πο ιότητας του περιβάλλοντος ιστορικό κέντρο της κάτω πόλης της Κώ(Ελλάδα)" έχει Το έργο "ΤΙρόσβαση του κοινού στο εμπορικό διάρκεια 20 μηνών, αρχής γενομένης από τον Νοέμβριο 1995. Απόβλεπε ι στη βελτίωση της ποιότητας του περιβάλλοντος στη κέντρο της πόλης και την καλύτερη πρόσβαση και κυκλοφορία των επισκεπτών ιστορικές και εμπορικές -γειτονιές. Μεταξύ των πολλών μέτρων, κυρίως πολεοδομικών, που θα στις του χώρου ληφθούν γ ια την υλοποίηση αυτών των στόχων,πρέπε ι να υπογραμμιστεί γύρω από τα α ρ χ α ία μνημεία. To LIFE στηρίζει το έρ-yo με 232. 439 ECU ε πί συνολικού προϋπολογισμού 826. 960 ECU (28,11%). η διαρρύθμιση 80 λαμβάνοντας υπόψη το περιβάλλον στην ευρύτερη του έννοια,φυσικό, μεταμορφωμένο από τις επεμβάσεις του ανθρώπου,αγροτικό ή αστικό, καθώς και τα προβλήματα που τίθενται στον κάθε χώρο, τοLIFE-Περιβάλλον περιλαμβάνε ι μη ευκαταφρόνητη πολιτιστική δ ιάσταση. Μπορεί να συμβάλει άμεσα, όπως φαίνεται από τα αναφερθέντα παραδείγματα, στη διαχείριση και την αε ιφόρο ανάπτυξη των χώρων που μπορούν να θ εωρη θ οϋ ν ως "πολ ι τ ιστ ι κά τοπία" (αρχαιολογ ικοί ή ιστορικοί χώρο ι,αστικοί ή τοπικοί χώροι, τοπία δημιουργημένα από τον άνθρωπο κλπ. ) 81 Π ο λ ι τ ι σ τ ι κ ές πλευρές του Life-Περιβάλλον Π ρ ο ϋ π ο λ ο γ ι σ μ ό ς, σε δ ις ECU Κράτος μέλος ή προτεραιότητα Life δαπάνη Ε υ ν ο λ ική έργων με π ο λ ιτ ι σ τ ι κή διάσταση του Συμμετοχή Life σε " π ο λ ι τ ι σ τ ι κ ά" Ι ρ γα % " π ο λ ιτ ι στ ικών" έργων σ τ ις π ί σ τ ω σε ι ς Life Γ ια τα ετη 1992 και 1993, η συμμετοχή του Life σε " π ο λ ι τ ι σ τ ι κ ά" Ι ρ γα α π ο τ ε λ εί εκτίμηση LIFE 92 LIFE 93 LIFE 94 Α15 Α17 ΣΥΝΟΛΑ Α15 Α17 ΣΥΝΟΛΑ Β έ λ γ ιο Γ ε ρ μ α ν ία Ελλάδα Ι σ π α ν ία Γ α λ λ ία Ι ρ λ α ν δ ία Ι τ α λ ία Π ο ρ τ ο γ α λ ία 1202 1445 3230 4271 19112 1507 2305 2049 Ηνωμένο Β α σ ί λ ε ic 2932 Ά λ λ ες χ ώ ρ ες 0 Α151 Α152 ΣΥΝΟΛΑ LIFE 95 Β έ λ γ ιο Γ ε ρ μ α ν ία Ελλάδα Ι σ π α ν ία Γ α λ λ ία Ι τ α λ ία Π ο ρ τ ο γ α λ ία 11181 26872 38053 2079 579 1813 4840 2226 824 212 Ηνωμένο Β α σ ί λε te 1871 Ά λ λ ες χ ώ ρ ες 0 Α17 ΣΥΝΟΛΑ 14444 14444 ΕΥΝΟΛΟ 92-95 2763 2392 5155 5227 3159 8386 513 713 1464 1361 2111 680 1015 903 1459 0 4715 5504 10219 935 290 720 1180 915 342 80 616 0 5078 5078 28838 90% 80% 19% 90% 80% 14% 2 1% 10% 33% 29% 30% 26% 16% 52% 2 1% 0% 86% 100% 19% 26% 4% 22% 25% 14% 5% 7% 12% 0% 8 1% 1 1% 1 5% 82 Μερικοί αριθμοί πολιτιστικές έργων που εμφανίζουν στον αστικό χώρο" (αναζήτηση του γ ια τα έτη 1994 και 1995, το σύνολο της προτεραιότητας εκτίμηση του ποσού των πιστώσεων LWE-Πε ρ ι βάλλον που "αε ιφόρος "αγροτική ανάπτυξη" και "βελτίωση "πολιτιστικού" των έργων), μπορεί να προβεί κανείς σε κάποια Εξετάζοντας, τουρισμός" και μεγάλο τμήμα των προτεραιοτήτων της ποιότητας του περιβάλλοντος χαρακτήρα σύμφωνα με τις ονομασίες ενδεικτική γ ια τη στήριξη π λ ε υ ρ έ ς. Γ ια το 1994, ε πί συνολικού προϋπολογισμού 53. 085. 000 ECU, η συμμετοχή του LIFE σε έργα αυτού του τύπου ανήλθε σε 10. 219. 000 ECU περίπου, ήτο ι το 19%. Γ ια το 1995, ε πί συνολικού ποσού 48. 147. 000 ECU, αντιπροσώπευε το 11%, περίπου 5. 078. 000 ECU. Τα στοίχε ία γ ια το 1992 και 1993 προκύπτουν από προβολή σε αυτά τα έτη των ποσοστών που προκύπτουν από την ανάλυση των ετών 1994 και 1995. Ετσι,για το 1992, διατέθηκε ποσό 5. 155. 000 ECU επί συνολικού προϋπολογισμού έργα, ποσό το 27. 038. 000 ECU γ ι α "πολιτιστικά" οποίο αντιστοιχεί σε 19%. Το 1993, οι δαπάνες στον τομέα αυτό ανήλθαν σε 8. 386. 000 ECU επί συνολικού προϋπολογισμού 58. 517. 000 ECU, ήτοι ποσοστό 14%. Συνεπώς, γ ια κατά προσέγγιση ότι το ποσοστό την περίοδο 1992-1995, ε ί ν αι δυνατόν να εκτιμηθεί των πιστώσεων που διατέθησαν έργα πολ ι τ ιστ ι κού χαρακτήρα γ ια να στηριχθούν α ν τ ι σ τ ο ι χ εί σε 15% του συνολικού προϋπολογισμού του LIFE-περιβάλλον. χρησιμοποιούνται Το έργο "Αε ιφόρες Πόλεις" και η ισόρροπη διαχείριση του αστικού περιβάλλοντος της πολιτιστικής πολιτικής. Τη διαχείριση ενώ η τροφοδότηση προσέγγισης που μπορεί ν α γ ί νε ι στο πλαίσιο ανέλαβε ομάδα εμπειρογνωμόνων εξασφαλίζεται η Επιτροπή το 1993, ε ί ν αι Η περίπτωση του έργου "Αε ιφόρες Πόλε ις", που ξεκίνησε της χαρακτηριστικό του περιβαλλοντικής από ευρύ δίκτυο που αστικού περιβάλλοντος των αποτελείται στον τομέα του περ ι βάλλοντος, κο ινών ι κών εταίρων, οργανώσεων δραστήριων της καθώς και τις υπηρεσίες οργαν ισμών ε ι δ ι κ ε υμένων στην αστική διαχείριση, Επιτροπής. Στόχος ε ις βάθος η αε ιφόρος ανάπτυξη ευρωπαϊκών αστικών συνόλων και στη συνέχεια να ευνοηθεί η υλοποίηση συγκεκριμένων σχεδίων από εκπροσώπους των κρατών μελών, της τοπικής αυτοδιοίκησης, του σχεδίου είναι να μελετηθεί στον τομέα αυτό. να κυκλοφόρησε το 1994 σε έκθεση με τον τίτλο Το αποτέλεσμα των πρώτων εργασιών παρουσιάστηκε ι το 1996. Στο "Αε ιφόρες Πόλε ις", νέα έκδοση της οποίας αναμένεται της χρήσης της γης", ένα κεφάλαιο τμήμα που αφορά το θέμα "Ισόρροπος σχεδιασμός υπό το ε ί ν αι αφ ι ερωμένο στην πολιτ περιβάλλοντος πρίσμα τριών παραγόντων με προτεραιότητα: την ποιότητα του αστικού έτσι όπως αυτή αντικατοπτρίζεται και φυσική κληρονομιά των ευρωπαϊκών πόλεων, τον τουρισμό και την ψυχαγωγία, και τέλος την επίπτωση αυτών και την π ο ι ό τ η τα του α σ τ ι κ ού των τελευταίων των πόλων και περιβάλλοντος. Η έκθεση προτείνει αισθητική τον καλλωπισμό τ ο υ ς , γ ια την αναστήλωση ιστορικών κτιρίων,για την ιστό, κ. α. π ο ιό τη τα των νέων κατασκευών και την ένταξη τους στον παλαιότερο ιστ ική κληρονομιά. Το θέμα αυτό αναλύεται σειρά μέτρων γ ια την διαρρύθμιση ιστ ι κή κληρονομιά στην πολιτιστική στην πολιτ 83 Συμπέρασμα ι κό πολιτιστικό και του φυσικού χώρου που χαρακτηρίζουν πολιτικής Οι δραστηριότητες που αναπτύχθηκαν στο πλαίσιο της περιβαλλοντικής ενέχουν ένασημαντ στοιχεί ο, ε ι δ ι κότερα κατά την εξέταση του περιβάλλοντος όπως αυτό τροποποιήθηκε από την αλληλεπίδραση ανθρώπου και φύσης. Πρέπει πάντως να υπογραμμιστεί, στην σφαιρική εικόνα του περιβάλλοντος, ότι οι διάφορες διαστάσε ι ς που το ορίζουν είναι στ ε να αλληλο επι καλυπτόμενες, και ότι τους έκταση. Εξάλλου, είναι δύσκολο να προσδιοριστεί και να μετρηθεί η πολιτιστική τα σύνορα μεταξύ του πολιτιστικού το περιβάλλον δεν είναι ευδιάκριτα και ποικίλλουν ανάλογα με τις διάφορες απόφε ις. Στο πλαίσιο αυτό, η ε ι δ ι κότερη ο ι κολογ ι κή σημασία του περ ι βάλλοντος (όπως αναπτύχθηκε στο LIFE-ΦύσηΧαν και αντιπροσωπεύε ι το σημαντικότερο τμήμα της κο ινοτ ι κής δράσης στον τομέα αυτό, δ εν έχε ι ληφθε ί υπόψη στο κεφάλα ι ο αυτό. Αντίθετα, δίδεται μια δ ιάσταση περισσότερο "πολι τ ιστ ική" από τα έργα που προβλέπουν παρεμβάσεις στην αρχιτ έκτον ική κληρονομιά, η οποία θεωρείται ως σημαντικό στοιχείο του περιβάλλοντος, τόσο του αστικού όσο και του αγροτικού, και ως ο υ σ ι α σ τ ι κό στοιχείο Ηαρχιτεκτον ι κ ή κληρονομιά, κατά τρόπο άμεσο ή έμμεσο, επηρεάζεται από τους ανθρωπογενείς παράγοντες (δημογραφία, κοινωνιολογία, οικονομία και πολιτισμός), φυσικούς υλικά, λ ε ι τ ο υ ρ γ ί ε ς) και περιβαλλοντικούς τύχουν σφαιρικής εξέτασης. Το γεγονός ότι πρέπει να λαμβάνονται ταυτόχρονα υπόψη διάφορα στοιχεία βάσει των πολιτικών για το περιβάλλον, την τεχνολογική έρευνα και ανάπτυξη, την περιφερειακή πολιτική, τον τουρισμό και τα πολιτιστικά θέματα, αναπτύσσοντας ήδη υφιστάμενες ή νέες συνεργίες, θα επιτρέψει στην Ενωση να θέσει σε εφαρμογή μια ολοκληρωμένη πολιτική που θα ανταποκρίνεται στις σύγχρονες επιταγές της διαχείρισης της χρήσης κληρονομιάς. του εδάφους και της διαφύλαξης της π ο λ ι τ ι σ τ ι κ ής (ρύπανση, αειφορο διατήρηση και διαχείριση), οι οποίοι πρέπει να (συγκοινωνίες, πυκνότητα, μορφολογία, π ο ι ό τ η τ ας ζωής. 84 2. Τουοισμβο και π ο λ ι τ ι σ α όο στο να υπογραμμιστεί η σημασία της π ο λ ι τ ι σ τ ι κ ής κληρονομιάς γ ια τον Οι άμεσες πρωτοβουλίες της Κοινότητας σε θέματα τουρισμού αναπτύχθηκαν δυνάμει της απόφασης αριθ. 92/421 /ΕΟΚ του Συμβουλίου, όπου αναφέρεται ότι :"η δράση της Επιτροπής αποβλέπει ριζών, των πολιτισμών, τουρισμό, και να προωθηθεί η καλύτερη γνώση των πολιτιστικών των τρόπων ζωής των Ευρωπαίων"]. Η απόφαση αυτή υπογράμμιζε ι έτσι σαφώς τη στενή τον τουρισμό και την σχέση που συνδέει τον τουρισμό και τον πολιτισμό, και ειδικότερα οι δύο πολιτιστική πολιτιστικής συμπληρωματικοί ευαισθητοποίησης της ταυτότητας. Παράλληλα, ο π ο λ ι τ ι σ τ ι κ ός τουρισμός, αποτελεί καθοριστικό παράγοντα γ ια την πρόοδο της ιδέας της ευρωπαϊκής επίδραση ιθαγένειας, έχοντας ταυτόχρονα όλο και μεγαλύτερη οικονομική και κοινωνική για πολλές χώρες της Ενωσης. και σχεδόν αχώριστοι πόλοι ενός πελώριου ρεύματος και επαναπροσδιορισμού Αυτά τα δύο στοιχεία έχουν πράγματι κληρονομιά. γίνει Σύμφωνα με την αρχή της "επικουρικότητας" και η διαχείριση έτσι τη δυνατότητα Κοινότητας σχετικά με το θέμα αυτό είναι να προσδίδει στις τουριστικές ευρωπαϊκή διάσταση στηρίζοντας και χρηστών πρακτικών μέσω δ ι ε θ ν ι κ ών έργων. την κοινοτική δράση, η ανάπτυξη του τουρισμού υπάγονται στην αρμοδιότητα των κρατών μελών, που έχουν του ς. Ο ρόλος της πρωτοβουλίες τεχνογνωσίας να αξιοποιήσουν τον πλούτο του πολιτισμού την ανταλλαγή πληροφοριών, ειδικότερα που διέπει Το "Πολυετές στον τομέα του τουρισμού" σχέδιο κοινοτικής δράσης και ο π ο λ ι τ ι σ τ ι κ ός τουρισμός ΗΕπιτροπή κατάρτισε "Πολυετές σχέδιο κοινοτικής που καλύπτε ι την περίοδο 1993-1995 και χορήγησε σε αυτό προϋπολογισμό Σημαντικός αριθμός έργων που στηρίζονται χαρακτήρα, δράσης στον τομέα του τουρισμού" 18 εκατ. ECU. πολιτιστικό μέσα σε αυτό το πλαίσιο έχουν συγκεκριμένα: και περιφέρειες διαδρομών α) Στήριξη των πρωτοβουλιών που αποσκοπούν στη χάραξη νέων πολιτιστικών τις στην Ευρώπη με τ ο υ ρ ι σ τ ι κή δ ιάσταση, σε συνεργασία ενδιαφερόμενες και τοπικές αρχές, καθώς και στην προβολή τους μέσω φυλλαδίων και άλλων δημοσιεύσεων ή πολυμέσων. (Πρόσκληση για την υποβολή προτάσεων 93/C 128/09 ΕΕ α ρ ι θ. C 128 της 8. 5. 93, σελ. 7). β) Κίνητρα και ενίσχυση γ ια τη χρήση ευρωπαϊκών δικτύων που θα καταστήσουν δυνατή την ανταλλαγή εμπειριών μεταξύ των τουριστικών φορέων, τονίζοντας προτάσεων 94/C 122/07 ΕΕ α ρ ι θ. C 122 της 4. 5. 94, σελ. 9). μεταξύ άλλων, την α ξ ία της κληρονομιάς. (Πρόσκληση γ ια την υποβολή επαφών και των πολιτιστικών με τα κράτη μέλη και - "Πόλεις τέχνης στην Ευρώπη", που τέθηκε σε εφαρμογή από την Ομοσπονδία Οργαν ισμών Τουρισμού των Ευρωπαϊκών Πόλεων (1994-1995) και αποσκοπεί στη σύσταση ενός ευρωπαϊκού ενδιαφέρον σε 11 δικτύου απαρτιζόμενου από 31 πόλεις με καλλιτεχνικό χώρες της ΕΕ, με τη συνεργασία επαγγελματικών τουρ ι στ ι κών φορέων του δημόσιου και του ι δ ι ω τ ι κ ού τομέα. Το βάρος θα δοθεί στον των πόλεων που θα γ ί νε ι αποτελεσματι κ ό τ ε ρ ο ς κ αι ελκυστικότερος με τη τουρισμό και πληροφοριακού δήμιουργία"πακέτων" τεχνολογιών. ειδικότερα υλικού, τουρισμού και την ανάπτυξη διαφημιστικού μέσω της πληροφορικής ιδρυμάτων και των των πολιτιστικών και των νέων και ιστορικό Για την ανάλυση του συνόλου των κοινοτικών evepyeiûv irou ίχουν ίΐίίιπωση στον τουρισμό, βλ. tyypcepo COM(96) 29 τ£ λ ικό της 05. 02. 96 85 -Το σ χ έδ ιο " Ε υ ρ ω π α ϊ κ ές π ό λε ι ς στην άκρη των δάχτυλων" α π ο τ ε λε ί έργο έκδοση σε Μπράιγ φυλλαδίων που εκθέτουν προς χρήση από τυφλούς, επεκταθεί θα χαραχτούν επίσης υπάρχουν. την κληρονομιά ειδικές τους αν ήδη η χρήση (European Cities witmn reach) την πόλεων, ή θα αρκετών ευρωπαϊκών διαδρομές πολιτιστικές του Royal National Institute for the Blind (1993-94-95) κ αι έ χε ι στόχο Μετά από το πρόγραμμα την χάραξη συμμετοχή νέων τουριστικών έφθασε το 1. 200. 000 ECU. εργασίας του 1993, υλοποιήθηκαν διαδρομών με πολιτιστικό το 1994 δεκαοκτώ έργα με στόχο κοινοτική ενδιαφέρον. Η ενός πολιτ 21 έργων κατά την περίοδο αντικατοπτρίζουν Γ ια το 1994, ε πί συνόλου πραγματοποιήθηκαν τους ήταν η τόνωση της ανταλλαγής φορέων, και η δημιουργία επελέγησαν από αξιοποίηση ανακάλυψης προσέγγιση τουριστικών σχετικό (βλ. ανωτέρω διαδρομών,ή με την κληρονομιά παράδε του τουρισμού όπως ε ί ν αι η προβολή ιγμα). που στηρίχθηκαν από 1994-1995,11 είχαν πολιτιστικό τουριστικών και Στόχος πολιτιστικών ι κού δ ι κτϋ ου γ ια κάθε έ ρ γ ο. Τα έ ρ γα που την Επιτροπή χαρακτήρα. και μεταξύ ιστ εμπειριών διάφορες απόψεις και διάφορους πολιτιστικούς της α ρ χ ι τ ε κ τ ο ν ι κ ής κληρονομιάς από όσο γίνεται μεγαλύτερο του πολιτισμού η έκδοση πληροφοριακών των ευρωπαϊκών πόλεων, προοριζόμενο την ενθάρρυνση στόχους: με σκοπό της ική κοινό, μέχρι μια πιο κοινών εθν ικών με ιονοτήτων με τη χάραξη περιεχόμενο εντύπων σε Μπράιγ με γ ια χρήση από τυφλούς Από συνολική γ ια τη στήριξη κοινοτική αυτών ενίσχυση των πολιτ Σ υ μ π έ ρ α σ μα ύψους 6. 566. 400 ECU, 1. 093. 863 ECU χ ρ η σ ι μ ο π ο ι ή θ η κ αν ιστ ι κού χαρακτήρα το 16,66%). έργων (ήτοι ε ί ν αι αναμφισβήτητη σ η μ α ν τ ι κή π ρ ο σ τ ι θ έ μ ε νη α ξ ί α. και έτσι η κοινοτική δράση στον πολιτιστικές χωρίς και κο ι νων ι κ έ ς. Η αξ ι ο π ο ί η ση της π ο λ ι τ ι σ τ ι κ ής των να σύμβαλε περιοχής. Μπορεί όμως να αποτελέσει σε ρεύματος που απορρέουν από ι τόσο στη διαφύλαξη τουριστικού ρυθμίσεις τουρισμός δεδομένου δυνατότητες, τομέας με μεγάλες και πολιτισμού οπωσδήποτε είναι αλλά και οικονομικές γ ια τουριστικούς Η σχέση τουρισμού τομέα αυτό αποκτά Ο πολιτιστικός αμφιβολία, σκοπούς μπορεί κληρονομιάς αγαθών όσο και στην ανάπτυξη της ενδιαφερόμενης και δίκοπο μαχαίρι, αρχαιολογικούς αυτήν,μπορεί δ ι α τ ή ρ η ση α υ τ ής τ ης π ο λ ι τ ι σ τ ι κ ής Ετσι, και με την προοπτική απαραίτητο, αποδεικνύεται οι προσδοκίες του κοινού,αλλά α ρ μ ο ν ι κ ής δ ι α χ ε ί ρ ι σ ης τ ης π ο λ ι τ ι σ τ ι κ ής Αυτό θα επιτευχθεί, επισκεπτών, και αφετέρου με την ενημέρωση και την ευαισθητοποίηση των κατοίκων επίσης κυρίως και οι επιταγές κληρονομιάς. ε ν ι σ χ υ μ έ ν ης δράσης σε συνεργασία χώρους και μουσεία καθώς και οι σχετικές μ ε τ α ξύ άλλων, αφενός με την καλύτερη ό τι η πρόσβαση ανεξέλεγκτου με τον πολιτιστικό κληρονομιάς. τουριστικών περιοχών. της Ενωσης στον τουριστ ικό τομέα, τομέα, να ληφθούν υπόψη και της της διατήρησης να δημιούργησε ι κι νδύνους γ ια την α κ ε ρ α ι ό τ η τα και τη μακροπρόθεσμη διαχείριση της ροής των και των επισκεπτών 3. Ε ρ ε υ να κ αι πολιτlouôc Τα κ ο ι ν ο τ ι κά προγράμματα Τέταρο Πρόγραμμα-Πλαίσιο γ ια την Ερευνα(1994-1998) και έχουν δημοσιονομική 12,7 δ ις ECU. στον τομέα της έρευνας προκύπτουν από το κάλυψη που διεξήχθηκαν 86 Η επιστήμη και η έρευνα αποτελούν αναπόσπαστο τμήμα του πολιτισμού. Είναι πηγή νέων γνώσεων και πρακτικών,χρησιμοποιώντας τ ις α ξ ί ες και τη θεώρηση του κόσμου των ομάδων μέσα στις οποίες σημαντική παράλληλα και αντικατοπτρίζοντας αναπτύσσονται. Εξεταζόμενη στο σύνολο της, η πολιτική της έρευνας και της τεχνολογικής ανάπτυξης της διάσταση. Συμβάλλει στην ενίσχυση Ενωσης έχει συνεπώς μια αναμφισβήτητη πολιτιστική της θέσης της επιστήμης και της τεχνολογίας τονώνοντας παράλληλα την έκφραση, στον τομέα αυτό, του ευρωπαϊκού στον ευρωπαϊκό πολιτισμό, πολιτισμού. Ηπολιτιστική διάσταση της πολιτικής σαφής στην περίπτωση των ακόλουθων μεγάλων κατηγοριών δράσης: της έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης είναι Α) Ενέργειες της Ενωσης στον τομέα των σχέσεων μεταξύ επιστήμης και πολιτισμού. Η δράση αυτή έχει διπλό στόχο: - Να τονώσει, σε ευρωπαϊκή κλίμακα, τον προβληματισμό και τη συζήτηση γύρω από την επιστήμη και την τεχνολογία. Το κυριότερο μέσο για τον σκοπό αυτό είναι το "Ευρωπαϊκό το πλαίσιο ερευνών και συνεδρίων Βήμα Επιστήμηα και ΤεννολογιαεΛ που αποτελεί για και ηθικές πλευρές της επιστήμης και της τις πολιτιστικές, τεχνολογίας περίπου 800. 000 ECU ανά έτος). Το Φόρουμ αυτό συστάθηκε το 1994 και α π ο τ ε λ εί το πλαίσιο στην Ευρώπη (προϋπολογισμός: ιστορικές, κοινωνικές 4-5 έργων κάθε χρόνο. - Κ δράση του Φόρουμ συμπληρώνεται με την έκδοση Tpiuvviaiac επιθεώρησης με τίτλο "EuroscientiaForum". Στόχος της έκδοσης αυτής είναι ναπροεκταθεί ο προβληματισμός και η συζήτηση τους και την τεχνολογία στα συνέδρια του Φόρουμ και πέρα από τα θέματα που συζητούνται εκεί. συμμετέχοντες στην Ευρώπη πέρα από την επιστήμη για - Να τονώσει, σε ευρωπαϊκή κλίμακα, τη γνώση και την κατανόηση της επιστήμης και της στο ευρύ κοινό. Κύριο μέσο προς τον σκοπό αυτό ε ί ν αι "Η ευρωπαϊκή τεχνολογίας (προϋπολογισμδα 1 εκατ. ECU ανά εβδομάδα επιστημονικού και τεννολογικοϋ πολιτισμού" ι νόπωρο, και έτος). Η πρωτοβουλία αυτή οργανώνεται από το 1993 κάθε χρόνο,τοφθ τηλεοπτικά αποτελεί προγράμματα, συνέδρια, εκθέσεις, εκδηλώσεις κλπ. )που αποσκοπούν στην προσέγγιση του κοινού στην επιστήμη και την τεννολογία στην ευρωπαϊκή τουα διάσταση (ευρωπαϊκή στις άλλες επιστημονική χώρες της Ευρώπης). Κάθε χρόνο προετοιμάζονται 20 έως 30 σχέδ ια αυτού του τύπου σε συνεργασία το πλαίσιο για διάφορες εκδηλώσεις (ημερίδες ενημέρωσης, ειδικά συνεργασία, η επιστήμη και η τεχνολογία με οργανισμούς των διαφόρων και τεχνολογική χωρών. Β) Ενεργέ ευρωπαϊκής ι ες της Ενωσης στην TEA γ ια την προστασία και τη διατήρηση της κληρονομιάς 1. Το πρόγραμμα "Περιβάλλον": η έρευνα και η τεχνολογία στην υπηρεσία της διατήρησης της πολιτιστικής κληρονομιάς Το 1986, η Κοι νότητα άρχισε να στηρίζει του προγράμματος της "Περιβάλλον". ερενητικά σχέδια με πολιτιστική διάσταση μέσω 87 Το πρόγραμμα ερευνητικές και πολυθεματικών περιβάλλοντος αφετέρου. αυτό εχε ι ως γεν ικους που διεξάγονται στόχους να ο ι ευρύ ν ε ι και επί του παρόντος με τη στήριξη να ι υνωυ* δραστηριότητες σχεδίων και της ποιότητας που αποβλέπουν στη συμφιλίωση της ζωής αφενός, με τη βιομηχαν της βελτίωσης ική ι ι ς ι διεθνικών του ανάπτυξη, πτυχή: Εκτοτε, το πρόγραμμα αυτό πέρασε τέσσερις φάσεις δραστηριότητας κάθε μία και μ ια ειδική πολιτιστική 1. "Οι ε π ι π τ ώ σε ις της ατμοσφαιρικής (1986-1990). 2. "Ηπροστασία και η συντήρηση STEP- 1989-1992). 3. "Η προστασία (Πρόγραμμα Περιβάλλον κληρονομιάς 4. " Τ ε χ ν ο λ ο γ ί ες γ ια την προστασία και την αποκατάσταση (Πρόγραμμα Περιβάλλον κληρονομιάς" και η συντήρηση -1991-1994). της ευρωπαϊκής πολιτιστικής του περιβάλλοντος και Κ λ ί μ α- 1995-1998). ρύπανσης ιστορικά στα της ευρωπαϊκής της ευρωπαϊκής που περιελάμβαναν και τα μνημεία" κτίρια κληρονομιάς"(πρόγραμμα πολιτιστικής πολιτιστικής κληρονομιάς Οπως φαίνεται πρωτοβουλιών τεχνολογικής κινητής, Είτε πρόκειται παράγοντες) πρόκειται π λ α ί σ ιο α υ τό αφορούν προσφυγή πολιτιστικός σε έρευνες για ενδογενείς ή εξωγενείς(δηλ. για μέτρα προστασίας εξαιρετ στόχος. αφετέρου. σαφώς από τις ονομασίες συνδέεται με τη στενή ανάπτυξης σχέση αυτές, η πολιτ αυτών των ιστ ική διάσταση της ε π ι σ τ η μ ο ν ι κ ής έ ρ ε υ ν ας κ αι τ ης και της πολιτιστικής,ακίνητης αφενός και της συντήρησης αιτίες φθοράς (συμπεριφορά κλιματικούς και περιβαλλοντικούς του υλικού σε παράγοντες), και συντήρησης, ικάπο και μέσα των τεχνολογιών τα σχέδια που τυγχάνουν στήριξης ικίλα προβλήματα, με κοινό παρονομαστή α ι χ μ ής προκε ιμένου να επιτευχθεί εξωτερικούς είτε στο την ο Γ ια παράδειγμα, θα αναφερθεί κέντρων της Ιταλίας, τη συμμετοχή ονομασία "Marine spray and polluted atmosphere as factors of damage to monuments in the Mediterranean coastal environment", δ ι ά ρ κ ε ι ας 36 μηνών, που ξ ε κ ί ν η σε την 1η Ι α ν ο υ α ρ ί ου 1993. του Β ε λ γ ί ο υ, της Ι σ π α ν ί α ς, της Π ο ρ τ ο γ α λ ί ας και της Ελλάδας,με της Μάλτας και της Ρουμανίας. Πρόκειται από δίκτυο πανεπιστημίων το έργο που υλοποιήθηκε γ ια το έργο με την και επιδράσεων στη διεξαγωγή ε π ι σ τ η μ ο ν ι κ ής μελέτης στη δ ι α δ ι κ α σ ία γήρανσης και τα προ βλήματα φθοράς Το έργο αποσκοπεί περιβαλλοντικών πέτρας με την οποία ε ί ν αι χτισμένα Ευρώπης, με ειδικότερη ατμοσφαιρικών που θα επιτρέψει την κατανόηση των φαινομένων γήρανσης. Αυτό θα μπορούσε να αποτέλεσε εφαρμογή Κοι ν ό τ η τα με 1. 200. 000 ECU. και της των μεσογε της Νοτίου δράση των θαλασσίων αλάτων και των μελέτης διευκολύνει ι τη βάση γ ια την από την τα μνημεία προσοχή στη σωρευτική στόχος αφορά την ανάπτυξη μεθοδολογίας Το έργο αυτό στηρίζεται των λίθων που μπορεί των χαρακτηριστικών ρύπων. Ο δεύτερος ικών συντήρησης. των κλιματικών ιακών περιοχών καταλληλότερων αξιολόγηση τεχν της να ια 2 έως 3 ετών και οφείλουν Τα έ ρ γα που στη ρ ι ζ οντά π α ν ε π ι σ τ ή μ ι α, ερευνητικά διάρκε χωρών), να εμφανίζουν π ρ ο σ έ γ γ ι ση και τη βέλτιστη Κατά τη διάρκε (1986-1990, 1989-1992 και 1991-1994), περίπου εργαστήρια πολιτιστικής ια των τριών τελευταίων κληρονομιάς. ενδεχόμενη και ι στο π λ α ί σ ιο του προγράμματος αυτού υλοπο ιούνται κέν τα ή ειδικευμένες μικρομεσαίες να έχουν ευρωπαϊκή διάσταση επιχε ι (συμμετοχή υψηλό ε π ι σ τ η μ ο ν ι κό ε π ί π ε δ ο, και να αποδεικνϋουν από ρήσεις. Εχουν πολλών καινοτόμο ιδρύματα, υπέβαλαν και υλοποίησαν έργα στον τομέα της συντήρησης περιόδων εκμετάλλευση των δραστηριότητας 130 από τα κυριότερα αποτελεσμάτων. του προγράμματος ε π ι σ τ η μ ο ν ι κά της 88 Το πρόγραμμα περιλαμβάνει επίσης προπαρασκευαστικά και συνοδευτικά μέτρα γ ια την ενθάρρυνση της χρησιμοποίησης και της διάδοσης των αποτελεσμάτων των ερευνών. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται συνέδρια* εργαστήρια με συγκεκριμένα θέματα (π. χ. η συντήρηση ο ι κοδομημάτων,Ι&χνζχϊ,Οκτώβριος 1984),τ; σύσταση ομάδων εργασίας των τουβλόχτιστων σε δίκτυο, η δημοσίευση εκθέσεων στις οποίες παρουσιάζονται έργα και η έκδοση του "European στο πλαίσιο στήριξης που τυγχάνουν Cultural Heritage Newsletter on Research". του προγράμματος, τα σημαντικότερα Για την περίοδο 1990-1994, επί συνολικού προϋπολογισμού 315 εκατ. ECU, χορηγήθηκαν εν συνόλω 11 ε κ α τ. Ε Ο Ι γ ια την υλοποίηση 18 έργων π ο λ ι τ ι σ τ ι κ ής φύσεως, ήτο ι 3,5%- σε 2,2 εκατ. ECU το χρόνο. ποσοστό που αντιστο ιχεί 2. "Περιβάλλον και κλίμα" : 1995-1998 Το τρέχον πρόγραμμα με την ονομασία "Περιβάλλον και κλίμα" αφορά την περίοδο 1995- της 1998. Το τμήμα που αφορά την έρευνα γ ια την προστασία π ο λ ι τ ι σ τ ι κ ής κληρονομιάς και τη συντήρηση γενικούς στους ακόλουθους αποβλέπει στόχους: γνώση των αιτίων και των μηχανισμών φθοράς που οφείλεται σε παράγοντες, με παράλληλη αξιολόγηση των παραγόντων κινδύνου που νέα - Καλύτερη περιβαλλοντικούς συνδέονται με την κατάχρηση τεχνολογικών ο ι κ ο δ ο μ ι κά υλικά κλπ) και με τον μαζικό - Ενθάρρυνση της ανάπτυξης και της εφαρμογής μεθόδων και τ ε χ ν ο λ ο γ ι ώ ν. υπογραμμίζοντας κυρίως την αξιολόγηση των ορίων τους, τα πλεονεκτήματα τους και την κατάλληλη εφαρμογή τους στο πλαίσιο των αιτίων, των μηχαν ισμών, των επιπτώσεων - Συμβολή στη δημιουργία βάσης επιστημονικών δεδομένων γ ια τη και της α ν τ ι μ ε τ ώ π ι σ ης της φθοράς του εφαρμογών (π. χ θέρμανση, κλιματισμός, περιβάλλοντος. της μελέτης συντήρηση. τουρισμό. Στο πρόγραμμα αυτό έχει χορηγηθεί συνολικός προϋπολογισμός λογικό να αναμένε τα ι ότι τουλάχιστον το ίδιο ποσοσστό με την προηγούμενη περιεχόμενο. (3,5%) θα αφιερωθεί αντ ιστό ι χ εί σε ποσό τ ο υ λ ά χ ι σ τ ον περίπου 20 ε κατ. ECU γ ια την περίοδο δηλαδή ετήσιο 566,5 εκατ. ECU. Είναι περίοδο Αυτό θα 1994-1998, ποσό περίπου 4 εκατ. ECU. έργων με πολιτιστικό στη χρηματοδότηση 3. Συμβολή των μέτρων και των αναλύσεων στη συντήρηση της πολιτιστικής κληρονομιάς: το πρόγραμμα "Τυποποίηση, μέτρα και δοκιμές " (1994-1998) τομέα, και ε ιδικότερα "Έρευνα",περιλαμβάνουν επί του παρόντος στο πλαίσιο τέταρτου Αλλες πρωτοβουλίες, που αναπτύσσονται μέτραπου θα μπορούσαν να επηρεάσουν προγράμματος-πλαισίου κατά κάποιο τρόπο τον πολιτιστικό πολιτιστικής κληρονομιάς. Το πρόγραμμα "Τυποποίηση, μέτρα και δοκιμές" (1994-1998) απόβλεπε ι γενικά και στην ανάπτυξη ενός εναρμονισμένου συστήματος μέτρων και αναλύσεων,αξιόπιστών επαναλήψιμων, προκειμέν ευρωπαϊκής βιομηχανίας. Το θέμα I II του προγράμματος, για τα "Μέτρα στην υπηρεσία της κοινωνίας", να ενθαρρύνει τις έρευνες που θα συμβάλλουν στη βελτίωση της υγείας και προορίζεται περιβάλλοντος της ασφάλε ι ας των ατόμων καθώς και τη βελτίωση της ποιότητας κληρονομιάς). (συμπεριλαμβανομένης του και της διαφύλαξης της ευρωπαϊκής πολιτιστικής η αν ταγών ι στ ι κότη τα της ου να βελτιωθεί τον τομέα της του 89 νέα μέσα και συστήματα μέτρων γ ια τον καθορισμό των πολιτιστικών για την αξιολόγηση της που χρησιμοποιούνται γ ια τον προσδιορισμό της προέλευσης των αγαθών και αποτελεσματικότητας συντήρηση, γ ια τη και της και τη συντήρηση αυτό,αναπτύσσονται τη διατήρηση των ζημιών, μεθοδολογία Στο πλαίσιο παραμέτρων που επηρεάζουν τον προσδιορισμό των τρόπων αντιμετώπισης τεχνικές δειγματοληψίας, σ ύ ν θ ε σ ης των α ν τ ι κ ε ι μ έ ν ω ν. Στο πρόγραμμα π ε ρ ί π ο υ4 εκατ-ECU θ α δ ι α τ ε θ ο ύν γ ια τ ις δραστηριότητες χαρακτήρα. Το ετήσιο ποσό αυτών των δαπανών αναμένεται 800. 000 ECU. και των προϊόντων μεθοδολογίες έχε ι χορηγηθεί προϋπολογισμός συνολικός που εμφανίζουν 184 εκατ. ECU. Ε κ τ ι μ ά τ αι ό τι πολιτιστικό συνεπώς να π ρ ο σ ε γ γ ί σ ει τ ις 4. Το πρόγραμμα ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ Το πρόγραμμα ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ περιλαμβάνε ι πιλοτικά και συμπερίληψη ενέργειες των επιστημονικών στην προβολή και τεχνικών ευρωπαϊκού κεκτημένων πολιτισμού της κοινωνικής, στη δημιουργία που στοχεύουν ενός σχέδια που αποσκοπούν και κατά σ υ ν έ π ε ια και πολιτιστικής, ενός περιβάλλοντος ευνοϊκού στην ευρωπαϊκή κοινωνία, και της καινοτομίας. κατανόηση στην διάστασης στις γ ια τη διάδοση γενικότερα Η συστηματική συμμετοχή ορισμένες δεσμούς διάδοση των χρηστών πρακτικών κο ι νωνικών φορέων σ τ ις δ ι άφορε ς καινοτόμες χώρες της Ενωσης και απούσες ή σπάνιες και μεθοδολογιών που ενθαρρύνουν δ ι α δ ι κ α σ ί ε ς, κο ι ν ές σε σημαντικούς ολοκλήρωσης. σε άλλες, προκαλεί της ευρωπαϊκής τη συνεργασίας και συμβάλλε ι στην τόνωση και αποτέλεσαν Οι προϋποθέσεις ε π ι τ υ χ ί ας αυτών των ενεργειών μεταφοράς τεχνογνωσίας τόπου εμπε ι ρογνώμον ες, δημοτικοί/κοινοτ συμμετείχαν στη Δανία και χρησιμοποιείται ί δ ια συμπεράσματα επί π ε ι ρ α μ α τ ι σ μ ών (πάνω από 500 15 π ε ρ ί π ου πόλεων που αναπτύχθηκε στα το α ν τ ι κ ε ί μ ε νο ευρέων ι κοι παράγοντες (Initiative European Awareness Scenario Workshops, EASW). στο πρόγραμμα), στην περίπτωση μ ι ας ε ι δ ι κ ής μεθοδολογίας σήμερα σε δέκα περίπου άλλες πόλεις που κατέληξαν και κάτοικοι αναλύθηκαν αυτής Κ αποτελεσματικότητα εξέφρασαν διάφορα δίκτυα και οργανισμοί Ευρώπης, το Eurocities, Campagne des Villes Durables, υπό το συ ν το ν ι σμό της ΓΔ IX, D, το πρόγραμμα Περιβάλλον στο πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών καθώς και άλλες ομάδες που άλλων, λιγότερο της προσέγγισης επιβεβαιώθηκε γνωστών, δικτύων. όπως το Συμβούλιο Δήμων και Περιφερειών με την υποστήριξη που της Διεύθυνση εργάζονται c νέα θέματα τα οποία ήρθαν στην επιφάνεια Βάσε ι των ανωτέρω, θαξεκινήσει ερευνούν (υγεία και ποιότητα κλπ) καθώς και νέες μεθοδολογίες μετά από την πρόσκληση π ρ ο ϋ π ο λ ο γ ι σ μ ός περίπου ζωής, κινητικότητα υποβολής 2 εκατ. ECU. προσεχώς μ ια ν έα σε ιράπαρομο με την κοινωνία ιων έργων που θα πληροφορίας και δυνατότητα πρόσβασης, γήρανση κ ο ι ν ω ν ί ας προκύψουν χορηγηθεί γ ια τ ις οποίες Τα έργααυτά πρακτικές. έχει της θα προτάσεων ή καλύτερες Γ. Α λ λ ες ε ν έ ρ γ ε ι ες της Ενωσης διάσταση της κατάρτισης α ρ ι θ μ η τ ι κά ο π ρ ο ϋ π ο λ ο γ ι σ μ ός που χορηγείται ε ί ν αι εμφανής σε ένα τμήμα της δράσης της Ενωσης που αφορά τη των ερευνητών. Είναι λ ι γ ό τ ε ρο εύκολο να και την κινητικότητα Η πολιτιστική στήριξη προσδιοριστεί π ο λ ι τ ι σ τ ι κό χαρακτήρα πρόγραμμα με το Λευκό Β ι β λ ίο γ ια την ανταγωνιστικότητα, την ανάπτυξη και την απασχόληση, ενθάρρυνση των ερευνητών ολόκληρη με την TEA. Το των ερευνητών" (1994-1998) αποσκοπεί, σύμφωνα σε άλλα π ρ ογ ράμματα ή δράσε σε ε ν έ ρ γ ε ι ες με της κι νητικότητας και τη δημιουργία ι ς που συνδέονται και κινητικότητα την Ευρώπη. "Κατάρτιση δικτύων έρευνας στην σε 9Ù εφαρμογών, την ανταλλαγή συμπερασμάτων κλπ. Η επίτευξη αυτή του στόχου επιδιώκεται αφενός με τη χορήγηση υποτροφιών για έρευνα, έτσι την ευκαιρία σε ευρωπαίους ερευνητές να πραγματοποιήσουν περίοδο δίνοντας κατάρτισης 3 μηνών έως 3 ετών έξωαπό τη χώρα καταγωγής τους, και αφετέρου με τη σύσταση δικτύων έρευνας που προορίζονται να ευνοήσουν τις επαφές, την πραγματοποίηση πειραματικών Το πρόγραμμα περιλαμβάνε (Euroconferences)Kai άλλων επιστημον ικών συναντήσεων,μαθημάτων θερινών μαθημάτων. Η πολιτ ιστ ική διάσταση αυτού του προγράμματος συνδέεται προφανώς με τη συμμετοχή ερευνητών που προέρχονται από το χώρο των ανθρωπιστικών και κο ι νων ικών επιστημών. Βρίσκουμε πράγματι στο πρόγραμμα αυτό σχέδια με έντονη πολιτιστική διάσταση (σχέδιο στον τομέα της ιστορίας της επιστήμης, της πολιτιστικής ανθρωπολογίας, της αρχαιολογίας, της κοινωνιολογίας των αξιών, της μελέτης γλωσσών κλπ. ). ι επίσης συνοδευτικά μέτρα, όπως η διοργάνωση συνεδρίων και κατάρτισης πολιτιστική Μεταξύ άλλων πρωτοβουλιών που συνδέονται με την TEA χωρίς να έχουν τομέα, πρέπει διάσταση αλλά που μπορούν να ασκήσουν κάποια επίδραση στον πολιτιστικό το πρόγραμμα με την ο νομασία "Technology Stimulation Measures for small and να ση μ ειωθεί medium size enterprises" (1994-1998, με προϋπολογισμό 700 εκατ. ECU). To πρόγραμμα αυτό αποσκοπεί στην ενθάρρυνση της συμμετοχής των MME στα κοινοτικά προγράμματα TEA, και μπορεί να βοήθησε ι τις MME που επιθυμούν να θέσουν σε εφαρμογή νέα τεχνολογικά μέσα στους τομείς της τέχνης και της π ο λ ι τ ι σ τ ι κ ής κληρονομιάς. Συμπεράσματα πλευράς της επιστήμης και της τεχνολογίας, Η καλύτερη συνεκτίμηση της πολιτιστικής η στήριξη της έρευνας στην υπηρεσία της ευρωπαϊκής κληρονομιάς και η έρευνα επί των κοινωνικών προβλημάτων με έντονη πολιτιστική διάσταση,αποτελούν ένα τρίπτυχο επί του οποίου, τα τελευταία χρόνια, αναπτύχθηκε η πολιτιστική διάσταση στην πολιτική της έρευνας και της τεχνολογικής ανάπτυξης στην Ενωση. Κ εξέλιξη αυτή θα πρέπε ι να συνεχιστεί και στο μέλλον, εντός των ορίων των στόχων της ερευνητικής πολιτικής που καθορίζονται στη συνθήκη. 91 Σχέση με το Πρόγράμμα Ε και Α ΤΙεριβάλλον (Α) Τομέας και έρευνας επιστήμης (Β) Σύνολο κονδυλίων (Γ) Π ο λ ι τ ι σ τ ι κ ές ενέργειες Κονδύλια για δράσε για δράσεις πολιτιστική ι ς με διάσταση Ποσοστό συνόλου κονδυλίων για δράσεις με πολιτιστική διάσταση Πρόγραμμα Περιβάλλον 315 6 κατ. E CU 18 11 εκατ. ECU 3,5 Κατάλογος σχεδίων έρευνας στον τομέα της προστασίας του περιβάλλοντος και τη διατήρηση της Ευρωπαϊκής Πολι τ ι σ τι κής κληρονομιάς που χρηματοδοτούνται δυνάμε ι του προγράμματος Ε και Α Περιβάλλον (1990-1994) Συντονιστής Εταίρος Ονομασία τον êpyov Κοινοτική συνεισφορά (ECU) Διάρκεια (μήνες) Syremont SpA (Ι ταλ ί α) Ελλάδα, Ισπανία, Ιταλία, Γ α λ λ ία Institut fïlr Instandhaltung G m bH (Γερμανία) Ηνωμένο Βασίλειο, Ελλάδα, Κ ά τω Χώρες English Heritage (H. B) Ηνωμένο Βασίλειο, Ιρλανδία Μ ε λ έ τη της μικρομετρικής που οφείλεται χρησιμοποίηση σύγχρονων μεθόδων σε περιβαλλοντικούς παράγοντες, υποβάθμισης των λιθοειδών με τη ραντάρ μνημει ων 600. 000 Ταξινόμηση αρχείων ανάλογα με την περιβάλλον τική διατήρησης της πολιτιστικής εδάφους σε χώρους ανασκαφών στην Ευρώπη επίπτωση και τη δυνατότητα κληρονομιάς Προστασία του ξύλου: κατανόηση από σαράκι και της γήρανσης προκείμενου σημερινές, φθοροποιές και μη αποτελεσματικές. σε εφαρμογή λύσεις των ευρωπαϊκών της σχέσης να τεθούν της σήψης του ξΰ) κτιρ'ι ι κες προ ιστορικών εναλλακτ ου ων, : τις 518. 000 500. 000 164. 000 Gifford & Partners Ltd (H. B) Γερμανία, Πορτογαλίο Η. Β. Συντήρηση λίθινων προσόψεων. Birbeck Collegio (H. B) Κάτω Χώρες, Ιταλία περιβαλλοντική κληρονομιάς έρευνα y ια τη διατήρηση της καλλιτεχνικής 580. 000 (ERA) Βασιλική ακαδημία Καλών Τεχνών (Δανία) Middlesex University (H. B) Γαλλία, Βέλγιο, Η. Β Φθορά και συντήρηση δερμάτων δεψημενων με φυτικές ουσίες 480. 000 Πορτογαλία, Αυστρία, Η. Β Ρύπανση στα μόρια και φθορά της λίθου 471. 000 30 24 36 24 36 24 24 92 Πανεπιστήμιο Πατρών (Ελλάδα) Ι τ α λ ί α, Ι σ π α ν ία Ε π ι κ α θ ή σ ε ις αερίων και μορίων και η δ ι α β ρ ω τ ι κή τους δράση π ο λ ι τ ι σ τ ι κά και κ α λ λ ι τ ε χ ν ι κά α ν τ ι κ ε ί μ ε να εντός μου σε ίων j τα 280. 000 Πανεπιστήμιο του Manchester (Η. Β) Carl von Ossietzky Universitàt Oldenburg (Γερμανία) Δανία Τ ε λ ε ι ο π ο ί η ση των τεχνικών σιδηρουργήματα δ ι α τ ή ρ η σ ης σε αρχαιολογικά 300. 000 Ι τ α λ ί α, Ι σ π α ν ία ·* Βιολογικές Μεσογε ίου και ορυκτολογικές α ν τ ι δ ρ ά σ ε ις των μνημείων της 116. 000 TNO, Bouw (Κάτω Χώρες) Β ε λ γ ι ο, Ι τ α λ ία Α π ο τ ε λ ε σ μ α τ ι κ ό τ η τα της ε π ε ξ ε ρ γ α σ ί ας της ε π ι φ ά ν ε ι ας γ ια ττ( έργων συντήρηση κεραμόχτιστών Katholieke Université it Leuven (Βέλγιο) Κάτω Χώρες, Ι τ α λ ί α, Γ ε ρ μ α ν ία Έμπειρο κεραμόχτιστών σύστημα γ ια την α ξ ι ο λ ό γ η ση της έργων παλαιών ι σ τ ο ρ ι κ ών υποβάθμισης κτιρίων Fraunhofer Institut fiir Silicatforschung WUrtzburg (Γερμανία) Ηνωμένο Β α σ ί λ ε ι ο, Πορτογαλία Αξιολόγηση και πρακολοΰθηση π ο λ ι τ ι σ τ ι κ ού ε ν δ ι α φ έ ρ ο ν τ ος του περιβάλλοντος ακινήτων 410. 000 600. 000 900. 000 Fraunhofer Institut filr Silicatforschung WUrtzburg (Γερμανία) Ηνωμένο Βασίλε ι ο, Δανία, Ρουμανία, Τ σ ε χ ι κή Δημοκρατία Πανεπιστήμιο της Γάνδης (Βέλγιο) Ι σ π α ν ί α, Β έ λ γ ι ο, Γερμανία, Ι τ α λ ία Πανεπιστήμιο της Μ ε σ ο γ ε ί ο υ ( Ι τ α λ ί α) Universita degli Studi di Trieste ( Ι τ α λ ί α) Ι σ π α ν ί α, Ελλάδα, Πορτογαλία, Β έ λ γ ι ο, Γερμανία, Ι τ α λ ί α, Μάλτα Γαλλία, Ι τ α λ ία Νέες μέθοδοι συντήρησης εξωτερικών χάλκινων γλυπτών 714. 000 Αμφίδρομη φυσική μελέτη β ι ο α π ο δ ε κ τ ι κ ό τ η τ ας των δοκιμών της αλλοίωσης της λίθων με το μ ο π υκ νο μ ε τρ ία και 600. 000 δεκάδες μνημείων και ατμοσφαιρική σε παραλιακές ρύπανση ως παράγοντες υποβάθμιση ς των 1. 200. 000 περιοχές της Μεσογείου Μη κ α τ α σ τ ρ ε π τ ι κ ές δοκ ι μ ές γ ια την δ ιαγνωστι κή αξ ιολόγηση των σταθεροποίησης μεθόδων και των τεχνικών ιστορικά που εφρμόζονται κ τ ί σ μ α τα σι 660. 000 Université Parigi Val-de-Marne (Γαλλ ία) Ι τ α λ ί α, Ε λ β ε τ ί α, Γ α λ λ ία Π ε ι ρ α μ α τ ι κή π ρ ο σ έ γ γ ι ση και προτυποποίηση μνημείων αλλοίωσης των της επιφανε ιακή< 250. 000 24 24 24 24 24 36 24 30 36 36 27 93 4. Μικρομεσαίες ε π ι γε ιοίισε te. ευ,ποοιο και πολιτισμό^ επιχειρήσεις, πολλών κοινοτικών ενεργειών στήριξης στο πλαίσιο Η παραγωγή στις μικρομεσαίες αποτελούν το αντικείμενο πολυετούς προγράμματος για τις επιχειρήσεις αυτό, που αποσκοπεί μεταξύ άλλων στον εκσυγχρονισμό του εμπορίου και της διανομής και υπογραμμίζει τον ρόλο του εμπορίου στην τοπική ανάπτυξη, θέτει σε εφαρμογή ενέργειες οι οποίες εμμέσως εμ<ρανίζουν πολιτιστική διάσταση, κυρίως λόγω της ενθάρρυνσης των καλλιτεχνικών το εμπόριο και η διανομή του και τις MME (1994-1996). Το πρόγραμμα και βιοτεχνικών δραστηριοτήτων εμπεριέχουν. η βιοτεχνία, που Απο αυτή την αποψη,αξιζει νααναφερθουν τρεις πρωτοβουλίες. Ππρώτη, με την ονομασία "Στήριξη σεμιναρίων, συνεδρίων και μελετών" και συνολικό προϋπολογισμό 300. 000ECU, στήριζε ι μη κερδοσκοπικές ενέργειες με ενδιαφέρον για το εμπόριο και τη διανομή. Τα περιεχόμενο. συνέδρια και τα σεμινάριαπου την αφορούν μπορεί να έχουν πολιτιστικό για"Το μέλλον των λιανέμπορων και οι υπηρεσίες στις Ίο 1994, οργανώθηκε σεμινάριο αγροτικές περιοχές". Σε αυτό αναλύθηκε ο ρόλος που παίζει το εμπόριο στη διατήρηση των οτγροτικών κοινοτήτων και στην επιβράδυνση Το 1966, διοργανώθηκε στο Εμπολι της Ιταλίας σεμι ν ά ρ ι ο γ ι α τ ην κοινωνικοοικονομική εμπορίου στα αστικά ιστορικά κέντρα στα διάφορα κράτημέλη, με ιδιαίτερη αναφορά στον επίπτωση του τουρισμό. αστυφιλίας. της Π δεύτερη πρωτοβουλία συνίσταται στη στήριξη και τη συμμετοχή της Επιτροπής στο συνέδριο τέχνης που δ ιοργανώθηκε τον Ιούν ιο 1994 στοΑονδίνο από το British Craft Council. ι ρήσεων, που έγινε στο Βερολίνο στ ι ς 26 και ΙΤΣεπτεμβρίου μικρομεσαίων CRAFT-Τέλος, κατά το δεύτερο ευρωπαϊκό συνέδριο βιοτεχν επιχε 1994, τα θέματα αφορούσαν επίσης και την χειροτεχνία και ειδικότερα ευρωπαϊκό βραβείο χειροτεχνίας. Η Επιτροπή είναι πρόθυμη να σταθεί χορηγός σε μια τέτοια πρωτοβουλία, η οποία θα ξεκινήσει από εκπροσώπους του ιδιωτικού φορέα. Κ πρωτοβουλία αυτή θα αποβλέπει στην αναγνώριση του έργου των βιοτεχνών, στη βελτίωση των γνώσεων, της διαφάνειας και της αντιπροσωπευτικότητας, και στην ένταξη της μέσα στο ευρωπαϊκό πλαίσιο. Με ένα έπαθλο θα επιβραβευόταν το ταλέντο των αναγνωρισμένων βιοτεχνών ενώ ένα δεύτερο βραβείο θα ενθάρρυνε νέους της βιοτεχνίας βιοτέχνες. ιών και Ο τομέας των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, και ειδικότερα εκείνων που ασχολούνται με πολιτιστικής τη χειροτεχνία κληρονομιάς ή ακόμα με τις εφαρμοσμένες νέες τεχνολογίες στις δραστηριότητες αυτές, έχει σημαντική πολιτιστική και να αξιολογηθεί διάσταση, αν και είναι δύσκολο να προσδιοριστεί πολιτικής. και την καλλιτεχνική βιοτεχνία,με μέσα στο πλαίσιο τη διαφύλαξη της της σημερινής κοινοτικής Η δράση της Ενωσης στον τομέα αυτό με την τόσο ιδιαίτερη στ/μασία, θα μπορούσε επαναξιοποίηση πολιτιστικών οικονομική και κοινών ική να συμβάλει ουσιαστικά αφενός στη δ ιαφύλαξη και την των παραδοσιακών επαγγελμάτων και αφετέρου στην εμφάν ι ση νέων δυνατοτήτων. 9Η 5. Η κοινών ική οικονομία και ο πολιτ louôc Τα ιδρύματα περιλαμβάνονται υπολογίζεται Τουλάχιστον εκδήλωσεις δράσης, και στην Ευρώπη. 150 ιδρύματοΐδρουν στον τομέααυτό, είτε με τη στήριξη που παρέχουν σε είτε με την άμεση διοργάνωση μεταξύ των κυριότερων φορέων πολιτιστικής στον τομέααυτό ότι περίπου 152 εκατ. ECU επενδύονται εκδηλώσεων. που συγκεντρώνεται και οι ενώσε ι ς χρησιμοποιούνται γ ια να υλοπο ιήσε ι ένα κοινό στόχο, ο ι Ως ομάδα εθελοντών συχνά ως μέσο γ ι α τη διοργάνωση συνεταιρισμοί ιδιαίτερα δραστήριο ι στην εφαρμογή ολοκληρωμένης δραστηριοτήτων. Είναι πολιτιστικών στον πολιτισμό, και σε προσέγγισης ομάδες όπως είναι οι πένητες και οι εθνικές με ι ονότητες. Η προσπάθεια μειονεκτικές να αποκτήσουν ευρωπαϊκή διάσταση αυτοί οι συνεταιρισμοί, οι ενώσεις και οι φορείς αλληλοβοήθειας, όπως και οι άλλες προτεραιότητες που περιλαμβάνονται στο πρόγραμμα δράση. εργασίας της κοινωνικής οικονομίας, διευκολύνουν την διευρωπαϊκή πολιτιστική και επεκτείνουν τις πολιτιστικές προοπτικές Ο πολιτισμός αποτελεί όλο και μεγαλύτερη πηγή ανταγωνιστικών πλεονεκτημάτων γ ια την Ευρώπη. Είναι συνεπώς σκόπιμο να συνεχίσουν οι οργανώσεις κοινωνικής οικονομίας την επαγγ ελματ ισμού, όπως ε ί να ι π. χ. τα σχέδ ια κατάρτισης που στηρίζονται από το ΕΚΤ στους τομείς της μουσικής, του θεάτρου και του τμήμαπολυθεματικών κωμικού θεάματος. Μερικές φορές, οι ενέργειες αυτές αποτελούν έργων γ ια την αποκατάσταση ι κή κατάρτι ση στον τομέα του πολιτ των αστικών κέντρων. Μερικά από τα σχέδια που τυγχάνουν στήριξης στο πλαίσιο του πολυετούς (1994-1996) της Επιτροπής γ ια τους συνεταιρισμούς, ενώσε ι ς και τα ιδρύματαστην προϋπολογισμός ένα μικρό τμήμα του χρησιμοποιείται προγράμματος τις ιάσταση. Ο είναι σήμερα της τάξης των 2,5 εκατ. ECU/έτος, και ενεργειών. Κο ι νότητα παρουσ ιάζουν πολιτ για τη στήριξη πολιτιστικών τους φορείς αλληλοβοήθειας, του προγράμματος ιστ ική δ 6. Η κοινοτ ική δράση ν ια την αδελώοποΐηση ευρωπαϊκών πόλεων στρέφεται περιοχές κατά προ τ ε ρα ι δ τη τα στους μικρούς δήμους/κοινότητες της περιφέρειας, Η ενέργε ια αυτή αποσκοπεί στην ενθάρρυνση πόλεων και δήμων/κοινοτήτων της Ευρώπης να συσφίγξουν τους μεταξύ τους δεσμούς μέσω αδελφοποίησης. Μέχρι σήμερα, στην ενέργε ι α αυτή έχουν συμμετάσχε ι περίπου 15. 000 πόλε ις. Η οικονομική στήριξη της στις Κοινότητας και σκοπεύει στην ευνόηση των πολυμερών μειονεκτικές αυτές μπορεί να αφορούν ανταλλαγών και κοινών σχεδίων δράσης. Οι δραστηριότητες πολιτιστικές άμεσα τον πολιτισμό και την πολιτιστική πτυχές. Ο προϋπολογισμός το 1996 αυξήθηκε προϋπολογισμού πολιτιστικού που χορηγήθηκε σ' αυτή τη δράση κατά το 1995 ήταν 3,5 εκατ. ECU. Για συνολικού σε 7,5 εκατ. ECU. Εκτιμάται δραστηριοτήτων της δράσης αυτής χρησιμοποιείται χαρακτήρα. κληρονομιά ή να περιλαμβάνουν γ ια τη στήριξη ότι περίπου το 10% του 2 Βλ. "Cultural Funding in Europe", European Foundation Centre, 1995 95 η λειτουργία ενός αληθινού ευρωπαϊκού χώρου για της πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ενωσης στον ο π τ ι κ ο α κ ο υ σ τ ι κό τομέα ΤΜΗΜΑ I I I: Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΤΟΝ ΟΠΤΙΚΟΑΚΟΥΣΤΙΚΟ ΤΟΜΕΑ Η ανάπτυξη ανταποκρίνεται - να καθοριστεί υπηρεσίες τις να τεθεί π ρ ο γ ρ α μ μ ά τ ω ν. σε δύο θ ε μ ε λ ι ώ δ ε ις και να εξασφαλιστεί στόχους: στον ο π τ ι κ ο α κ ο υ σ τ ι κό τομέα, ενίσχυσης - σε εφαρμογή μια στρατηγική της ευρωπαϊκής ρ°ιομτ/χανίας Οι δυο α υ τ οί στόχοι, που συνδέονται επιδιώκονται πολιτικής, οπτικοακουστικού δι έπε ι τον ευρωπαϊκό στήρ ι ξης. με την ανάπτυξη της αγοράς και της λαμβάνοντας πλήρως υπόψη την πολιτιστική τομέα. Αυτό ε ί ν αι εμφανές τόσο στο επίπεδο ρυθμιστικού οπτικοακουστικό χώρο όσο και σ τ ις διάφορες βιομηχανικής του διάσταση πλαισίου που πρωτοβουλίες 1. ΠΡΩΤΟΣ ΣΤΟΧΟΣ - ΕΝΑΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΣ ΧΩΡΟΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΟΠΤΙΚΟΑΚΟΥΣΤΙΚΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ - (ΡΥΘΜΙΣΤΙΚΕΣ ΠΛΕΥΡΕΣ) Η οδηγία "τηλεόραση α κ ρ ο γ ω ν ι α ίο λίθο οπτικοακουστικές ελεύθερη κυκλοφορία τρόπο να ενθαρρύνει παρ. 2 και 66 της συνθήκης χωρίς σύνορα"1 που εκδόθηκε από το Συμβούλιο του ρ υ θ μ ι σ τ ι κ ού π λ α ι σ ί ου ε ν ός ε υ ρ ω π α ϊ κ ο ί) χώρου γ ια τ ις υπηρεσίες. των τηλεοπτικών την ανάπτυξη διεθνών υπηρεσιών. Στηρίζεται της ε ί ν αι να κατάστησε εκπομπών στην Ευρωπαϊκή Ενωση και με αυτόν την τον συνεπώς στα άρθρα 57 το 1989 α π ο τ ε λ εί τον ι δυνατή Κύριος στόχος ΕΚ. Αυτή η ελεύθερη εφαρμοστέου δικαίου και της ελεύθερης λήψης: κυκλοφορία στηρίζεται στη διπλή αρχή της μοναδι κότητας του κάθε ραδιοτηλεοπτικός από το οποίο προέρχεται κοινές τα κράτη μέλη δεν εμποδίζουν προέρχονται τόμε ίς. οργανισμός υπόκειται μόνο στη νομοθεσία του κράτους α π α ι τ ή σ ε ις σ τ ο υς υπό ε ν α ρ μ ό νι ση ή ε ί ν αι εγκατεστημένος, και οφείλει τομείς, να τηρεί τις μέλους ελάχιστες από άλλα κράτη μέλη γ ια λόγους που υπάγονται στους υπό εναρμόν στο έδαφος τους εκπομπών που ιση τη λήψη ή αναμετάδοση να καταστούν συνεπώς ε ί ν αι ο συντονισμός Κ μέθοδος που χρησιμοποιείται σημε ία όπου αυτό ε ί ν αι α ν α γ κ α ί ο, προκειμένου μπορούν εκπομπών. Η ελεύθερη κυκλοφορία αποτελεί οδηγία λαμβάνε ι υπόψη και άλλους στόχους, όπως την προστασία ανηλίκων, δ η μ ό σ ια υ γ ε ί ας κλπ. των εθνικών διατάξεων στα οι δ ιαφορές που υφί ν τα ν τα ι να μην τηλεοπτικών η των καταναλωτών και των της την προστασία τον κύριο στόχο της οδηγίας. Εντούτοις, την προώθηση της ευρωπαϊκής ε μ π ό δ ια στην ελεύθερη βιομηχανίας, κυκλοφορία τηλεοπτικής νομικά των τομέων περιλαμβάνεται οργαν Μεταξύ των υπό συντονισμό γ ια την υπαγωγή ενός ραδιοτηλεοπτικού μέλους, η τηλεοπτική και το περιεχόμενο ένα ε ι δ ι κό κεφάλαιο τηλεοπτικών τους), η προστασία αφ ι ερωμένο προγραμμάτων. διαφήμιση των ανηλίκων, στην προώθηση ισμού στη δικαιοδοσία ο καθορισμός κριτηρίων προκειμένου κράτους μηνυμάτων το δ ι καιωμα απάντησης, καθώς και ιανομής της παραγωγής και της δ ενός και χορηγία (το ποσοσστό των διαφημιστικών Οδηγίααριθ. 89/552/ΕΟΚ του Συμβουλίου, ικών, διατάξεων των κρατών μελών σχετικά με την άσκηση τηλεοπτικών δραστηριοτήτων -ΕΕ της 3ης Οκτωβρίου 1989 γ ια τον ουντον ισμό ορισμένων νομοθετ ρυθμιστικών και διοικητικών α ρ ι θ. L298 της 17. 10. 89 86 Το κεφάλαιο αυτό περιλαμβάνει διαρθρωτικό κανόνα σχετικά με την ανεξάρτητη παραγωγή, καθώς και κανόνα που αποβλέπει ώστε τα περισσότερα από τα μεταδιδόμενα από τους ευρωπαϊκούς τηλεοπτικούς οργανισμούς έργα να είναι ευρωπαϊκά. Ο τελευταίος αυτός την ελάχιστη κανόνας έχει σαφή πολιτιστική οθόνες. προβολή των εθνικών και ευρωπαϊκών πολιτισμών από τ ις ευρωπαϊκές διάσταση δεδομένου ότι εξασφαλίζει Το βασικό πλαίσιο που παρέχει η οδηγία "τηλεόραση χωρίς σύνορα" συμπληρώνεται σε διάφορους άλλους τομείς προκειμένου ελεύθερη κυκλοφορία των υπηρεσιών, και μάλιστα με άλλα νομικά μέσα όπου λαμβάνεται επίσης του τηλεοπτικού υπόψη η πολιτιστική να εξασφαλιστεί η ουσιαστική διάσταση τομέα. στην καλωδιακή δ ιανομή μέσω δορυφόρου"2 * Η οδηγία "δικαιώματα δημιουργού συμπλήρωσε το 1993 την οδηγία "τηλεόραση χωρίς σύνορα" στο πλαίσιο των διασυνοριακών εκπομπών. * Εξάλλου, το λευκό Βιβλίο για τη νομική προστασία των κωδικοποιημένων υπηρεσιών3 παρουσίαζε ι, προς διαβούλευση από τα ενδιαφερόμενα μέρη,ανάλυση των θεμάτων που συνδέονται με την πειρατεία επί πληρωμή τηλεοπτικών υπηρεσιών, και συνεπώς έμμεσα και με τα οπτικοακουστικά έργα. Εξετάζει, ειδικότερα, κατά πόσον η λήψη μέτρων σε κοινοτικό επίπεδο, προκειμένου να θεσπιστεί αντίστοιχο επίπεδο προστασίας σε όλα τα κράτη μέλη, θα ήταν αναγκαία για να συμπληρωθεί το ρυθμιστικό πλαίσιο του ευρωπαϊκού οπτ ι κοακουστ ι κού χώρου που έχει χαραχθεί από τις οδηγίες "τηλεόραση χωρίς σύνορα" και "δορυφορική καλωδιακή μετάδοση". εκπομπές τα κράτη * Βέβαια, και σε άλλους τομείς σχετικούς με τις ραδιοτηλεοπτικές μέλη διατηρούν το δικαίωμα να νομοθετούν σύμφωνα με το κοινοτικό δίκαιο, ειδικότερα όσον αφορά την αρχή της μη εφαρμογής διακρίσεων και την αρχή της αναλογικότητας. Στους τομείς αυτούς, η εφαρμογή του άρθρου 59 της συνθήκης, το οποίο πρόβλεπε ι την εξάλειψη εμποδίων στην ελεύθερη παροχή υπηρεσιών, καθιστά δυνατό να αποφευχθούν νέοι κατακερματισμοί του ευρωπαϊκού τηλεοπτικού χώρου. Η εφαρμογή του άρθρου αυτού όμως στον τηλεοπτικό ιδιομορφίες. τομέα λαμβάνε ι επίσης υπόψη τ ι ς πολιτιστικές Συγκεκριμένα, έχει αναγνωριστεί η δυνατότητα για ορισμένα κράτη μέλη να διατηρούν ορισμένα εθνικά μέτρα που αποβλέπουν σε στόχους της γλωσσικής πολιτικής τους (Βλ. Μέρος Ι, Κεφάλαιο VII - Ο Πολι τι σμό ς και οι αποφάσε ις του Δικαστηρίου Ε. Κ. ) * Τέλος, η καλή λειτουργία ενός ευρωπαϊκού οπτ ι κοακουστ ι κού χώρου προϋποθέτε ι τη διατήρηση pi ας ανοιχτής αγοράς και ένα ουσιαστικό ανταγωνισμό. Οσον αφορά τις κρατικές εν ισχύσεις,πρέπει ναγίνει πλήρης εκμετάλλευση των νέων δυνατοτήτων που παρέχονται από το άρθρο 92 παρ. 3 εδάφιο δ) της συνθήκης του Μάαστριχτ. ις, τόσο Ο οπτ ι κοακουστ ι κός τομέας ευρίσκεται αντιμέτωπος με ταχύτατες εξελίξε τεχνολογικής φύσεως όσο και οικονομικές. Οι ειδικότερα σχετικές με την ανάπτυξη νέων τύπων οπτ ι κοακουστ ι κών υπηρεσιών και από τις δυο ιών. πλευρές των παραδοσιακών ορίων τηλεοπτ ι κής μετάδοσης και τηλεπικοινών ι ς αυτές ει να ι εξελίξε Τώρα που αμέτρητα κανάλια δορυφορικής σύνδεσης και επί πληρωμή τηλεόρασης αρχίζουν να πλημμυρίζουν μετάδοσης επιτρέπει ανάπτυξη τον ευρωπαϊκό οπτικοακουστικό χώρο, η επανάσταση της ψηφιακής να διαφανεί η πολλαπλάσια προσφορά προγραμμάτων καθώς και η υπηρεσιών όπως το pay-per-view ή τηλεθέαση ε πί μέτρω. Οδηγία α ρ ι θ. 93/83/ΕΟΚγια το συ ν το ν ι σμό ορισμένων κανόνων του δικαιώματος δημιουργού και συγγενών δικαιωμάτων που ισχύουν στη ραδιοτηλεοπτική 3 Εγγραφο COM(96) 76 τ ε λ ι κ δ διανομή μέσω δορυφόρου και την αναμετάδοση μίσω καλωδίου 9f Ε π ί σ η ς, χ ά ρη σ τ ις προόδους τηλεπικοινωνιών ηλεκτρονικών γίνονται της ψηφιακής συμπίεσης επαρκή μ έ σ α γ ια τη μετάδοση (digitalcompression) τα εικόνων και την ανάπτυξη δίκτυα νέων υ π η ρ ε σ ι ών και α λ λ η λ ο δ ρ ώ ν τ ων προγραμμάτων. τις σ' αυτές Μπροστά οπτ ι κοακουστ υφιστάμενων ευνοήσει την ανάπτυξη υπόψη την πολιτιστική εξελίξεις, η διατήρηση ι ταυτόχρονα βασικών και ορισμένες για το πλαίσιο νέων υπηρεσιών. Ολες αυτές οι νέες ενέργε τομέα. πλευρά του κανόνων και μια μελέτη προοπτικών ι κό χώρο προϋποθέτε αρχών στον προσαρμογές που ενδεχομένως ευρωπαϊκό των θα επαρκώς ι ες λαμβάνουν Πέρα από την περιορισμένη προοπτικών ο π τ ι κ ο α κ ο υ σ τ ι κ ές υ π η ρ ε σ ί ες που θα ολοκληρωθεί αναθεώρηση της οδηγίας μέσα στο πλαίσιο θα δ ι εξαχθεί "τηλεόραση χωρίς σύνορα", η μελέτη ενός Πράσι νου Β ι β λ ί ου γ ια τ ις ν έ ες του 1996. τη διάρκεια κατά 2. ΔΕΥΤΕΡΟΣ ΣΤΟΧΟΣ - Η ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ - (ΕΝΕΡΓΕΙΕΣ ΣΤΗΡΙΗΗΣ) αυτής πολιτικής. ανταγωνισμό της βιομηχανίας της κληρονομιάς και τηλεοπτικών τις διαρθρωτικές μπροστά στον αυξανόμενο ία παραγωγή ς κινηματογραφικών της αδυναμίες της, η προγραμμάτων των να γι ν ε ι α υ τή κοινοτικής Αν και ισχυρότατη ως προς τον πλούτο και την ποικιλομορφία ευρωπαϊκή βιομηχαν αποκάλυψε δ ι εθνών αγορών. Κ ενίσχυση α ν τ α γ ω ν ι σ τ ι κ ό τ ε ρη α π ο τ έ λ ε σ αν εξ α ρ χ ής θεμελιώδη οπτικοακουστικής Εκτός από την βιομηχαν και έντονη πολιτιστική ε ί ν αι συνηθισμένα προϊόντα. Ως κατ' εξοχήν φορείς τους πολλαπλασιάζονται. Ως ζωντανοί μάρτυρες χώρας, αξίζουν εξασφάλισε ευρωπαϊκών πολιτισμών, πρόκειται ενυπάρχει δεν τη δική διαρκώς της κάθε να των λόγω της θέσης που κατέχει η ε ι κ ό να στην κοινών ί α μ ας σήμερα, ική διάσταση αυτού του στόχου, είναι διάσταση. Τα κινηματογραφικά κάθε ενθάρρυνση. Μόνο μ ια ευρωπαϊκή βιομηχανία των νέων τύπων οπτ ι κοακουστ ι κών προϊόντων των παραδόσεων και της ταυτότητας και η βούληση στόχο και τη διεθνή ακτινοβολία εδώ γ ια ε να σοβαρότατο διατηρούν που δυνατή θα μπορούσε σαφές ότι εκεί του πολιτισμού, και τηλεοπτικά προγραμμάτων ι ταυτόχρονα προγράμματα την ποικιλία ιδιομορφία μεταξύ άλμα. πολιτ της ικό ιστ του προβλήματος βελτιώθηκε και αναπτύχθηκαν - το πρόγραμμα MEDIA4 και το πρόγραμμα δράσης γ ια την στην Ευρώπη5, και τα δύο με βάση το άρθρο 235 της συνθήκης ΕΚ- επίπεδο. ι ες που γίνονται στόχους με άμεση αποβλέπουν σε διαρθρωτικούς τους τόσο στην παραγωγή ευρωπαϊκών έργων όσο και στην κυκλοφορία σε εθν ικό στήριξης. τηλεόραση μέσα στήριξης μέσα κοινοτικής Τα τ ε λ ε υ τ α ία χρόνια, ο τρόπος διάγνωσης τα σχετικά Τα σημαντικότερα προηγμένη συμπληρώνουν α π ο τ ε λ ε σ μ α τ ι κά τ ις προσπάθε Τηρώντας την αρχή της επικουρικότητας, ή έμμεση επίπτωση στα κράτη μέλη. Επίσης, το ευρωπαϊκό ταμείο από την Επιτροπή6, απόβλεπε να κ ι ν η τ ο π ο ι ή σ ει τ ις ε π ε ν δ ύ σ ε ις προς οπτικοακουστικών ι στη δημιουργία προγραμμάτων. εγγύησης γ ια τον οπτικοακουσικό ενός χρηματοδοτικού όφελος της ευρωπαϊκής τομέα, όπως προτείνεται μέσου που θα μπορέσει βιομηχανίας 4 Το πρόγραμμα MEDIA θεσπίστηκε με την οδηγία αριθ. 90/685/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 21ης Δεκεμβρίου 1990 για την εφαρμογή προγράμματος δράσης για την ενθάρρυνση της ανάπτυξης της ευρωπαϊκής οπτικοακουστικής (MEDIA 199-1995). βιομηχανίας Το πρόγραμμα αυτό αναμορφώθηκε στο πρόγραμμα MEDIA II βάσε ι δύοαποφάσεων του Ζυμβουλί ου: την απόφαση αριθ. έργων 95/563/ΕΚ. για πρόγραμμα ενθάρρυνσης τηςανάπτυξης (MEDIA I I - α ν ά π τ υ ξη και δ ι ανομή) (1996-2000), και την απόφαση 95/564/ΕΚγια πρόγραμμα κατάρτισης των επαγγελματιών της ευρωπαϊκής βιομηχανίας οπτικοακουστικών προγραμμάτων (MEDIAII- κατάρτι ση)) (1996-2000). ευρωπαϊκών οπτικοακουστικών και της διανομής Απόφαση αριθ. 93/424/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 22. 07. 1993 για τη θέσπιση σχεδίου δράσης για την εισαγωγή των προηγμε ν ων υπηρεσ ιών τηλεόρασης στην Ευρώπη, ΕΕ αρι θ. L 196 της 5. 8. 93 Πρόταση απόφασης του Συμβουλίου γ ια τη σύσταση ευρωπαϊ κού ταμε ίου εγγυήσεωνγ ι α την ενθάρρυνση της κινηματογραφικής και τηλεοπτ ικής παραγωγής, έγγραφο COM(95) 546 τελικό της 14. 11. 1995 98 Αυτό το καινοτόμο II παρεμβαίνοντας δυνατή επιτύχουν μέσο προορίζεται άμεσα στο επίπεδο να συμπληρώσει της οπτικοακουστικής της χρηματοδότησης τη δράση του προγράμματος MEDIA καταστήσει έργων ώστε να παραγωγής, θα ευρωπαϊκών την αποτελεσματική βελτίωση τη διάδοση τους στον πανευρωπαϊκό και παγκόσμιο χώρο. Δεδομένου ό τι ο κ ύ ρ ι ος στόχος τους ε ί ν αι να ε υ ν ο η θ εί η α ν ά π τ υ ξη της προγραμμάτων, (βιομηχανία) λαμβάνουν προσπαθούν πλευρές σύμφωνα με το πνεύμα του βιομηχαν του άρθρου πλήρως υπόψη τις πολιτιστικές της συνθήκης ΕΚ. Ομως, τ α μ έ σ α α υ τ ά, όπως ακριβώς και το σχέδιο το MEDIA II και το ταμείο να προωθήσουν, εγγύησης νομική έχουν βάση το άρθρο 130 δράσης, που ι κού τομέα 128 π α ρ. 4. βιομηχανίας βραβείων και φεστιβάλ Εξάλλου, στο π λ α ί σ ιο τ ης "Ευρωπαϊκής δ ι ά σ τ α σ ης στον οπτικοακουστικό υποστήριξη φεστιβάλ ευρωπαϊκά προβάλλουν τριπλό την χρηματοδοτική όπου κι νηματογραφικές αυτή, που άρχισε άποψη: την ώρα που οι εμπορικές ταινίες. Κ ενέργεια από π ο λ ι τι σ τ ι κή έργα ποιότητας κυρίως αμερικανικές ιδίως του κινηματογράφου, οπτικοακουστικού περιεχομένου, ασήμαντο ανέκαθεν επιτρέπει καθόλου στόχο, τομέα", η ενίσχυση προβάλλονται αίθουσες το 1992, έ χ ει ι την προώθηση ευρωπαϊ κών έργων, - επιτρέπε ευνοεί μέρος την κυκλοφορία των ταινιών και τη διανομή του προβάλλεται - δ ι ε υ κ ο λ ύ ν ει την αμοιβαία εμπλουτισμό στον των πολιτ γνωριμία ιστ τους (ενώ, σε κάθε κράτος μέλος, μικρό στα άλλα κράτη των εθνικών κινηματογράφων ανταλλαγών. ικών και συμβάλλει μέλη), μόνο έτσι ι κού χώρου, από δ ε ιξη του οποίου ένωσης φεστιβάλ Η ε ν ε ρ γέ ια αυτή προκάλεσε ε ξ α ι ρ ε τ ι κό ε ν δ ι α φ έ ρ ον στο σύνολο του επαγγελματ "Ευρωπαϊκής χρηματοδοτική τους παρά τους περιορισμούς προϋποθέσεις επίσης ορισμένα γ ια τη χορήγηση ε ί ν αι η έκταση του εορτασμού μέλη. που επιβάλλουν εθνικών και περιφερειακών κινηματογραφικού σύσταση της εκτός από τη προγραμμάτων ευνοϊκές ενισχύσεων. Χαρακτηριστική σε του κινηματογράφου ί η πρόσφατη έγκειται, της εκατονταετηρίδας κινηματογράφου". τον εμπλουτισμό ενώ απέκτησαν Το ενδιαφέρον ότι επέτρεψε οι διανομείς, στο γεγονός ενίσχυση, αποτελε κράτη των ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ δυνάμε παράδε πολιτική σε ισχύ,το των ενεργέ τις επιταγές η οπτικοακουστική με τον πολιτιστικό ι άλλων δ ιατάξεων ιών της που γίνονται του άρθρου 128 παρ. 4. Αυτή η στάση ήταν ήδη εμφανής αποτελούν, ι γ μα τ ης λήψης υπόψη από την Κοι νότητα 1993, η συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση και ο ι διάταξε χωρίς σύνορα" εκδόθηκε "τηλεόραση Τα μέσα που χρησιμοποιεί χαρακτηριστικό πλευράς ακολουθώντας να τεθεί σχετικά και το π ρ ό γ ρ α μ μα MEDIA Ι το 1990), και κατά σ υ ν έ πε ια δ εν υπάρχε ι κ α ν έ ν ας λ ό γ ος να και σε έχε ι σήμερα λιγότερη της άλλους χωρίς σύνορα" (ελεύθερη κυκλοφορία) και του προγράμματος MEDIA οδηγίας των στόχων Π (ανάπτυξη της οπτικοακουστικής που αναφέρονται στην παρ. 2 του άρθρου 128, και συνεπώς ανάγονται σε άλλες δ ι α τ ά ξ ε ις της συνθήκης. Είναι όμως εξ ίσου σαφές ότι ακριβώς γ ια τον λόγο αυτό πρέπε ι να τ ί θ ε τ αι σε εφαρμογή κατά κάποιο τρόπο, της πολι τ ιστ ι κής συνθήκης, πριν ι ς της το 1989 τομείς ως τρόπος προσέγγισης. "τηλεόραση σημασία. Το πρότυπο αυτό θα έπρεπε Ε ί ν αι /8έ/3αια σαφές ότι οι κύριοι δεν περιλαμβάνονται να χρησιμοποιηθεί τομέα (η οδηγία 4 του άρθρου η παράγραφος βιομηχανίας) μεταξύ στόχοι 128. της πρωτοβουλίες που αναπτύσσονται ι κής, η Ευρωπαϊκή Ενωση συμβάλλει αναμφισβήτητα σεβόμενη πάντα την ποικιλομορφία πολιτ Μέσα από τ ις π ο ι κ ί λ ες κοινοτικές οπτικοακουστικής και διάδοση τη βιομηχαν τους κανόνες φύση, πολιτιστική διάσταση πρωτοβουλιών. των ευρωπαϊκών πολιτισμών, ική και την εμπορική της συνθήκης, εντούτοις και οικονομική, της π ο λ ι τ ι κ ής φαίνεται Ετσ ι, η Επιτροπή λογική αυτής που δ ι έ π ει αυτές τίποτα δεν εμποδίζει του οπτικοακουστικού τομέα. Αντίθετα, η να ε ν ι σ χ ύ ε τ αι στο πλαίσιο θα μεριμνάε ι δ ι κότερα ώστε να γίνεται στο πλαίσιο στη της διατήρηση τους. Παρά τις ενέργε ι ες σύμφωνα με να λαμβάνεται υπόψη η διπλή πολιτιστική νέων πλήρης των 99 εκμεταΛΛευοη ιων υυ ναι υτητων ουνεμγαυ tut, νου ποΛίτιστικου τομέα και της οπτ ι κοακουστ ι κής πολπ ο χώρος των πολυμέσων. ι κής προ κειμένου να εν ισχυθεί 100 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ι: ΕΗΩΤΕΡΙΚΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΕΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ Η δ ι ε θ ν ής πολιτιστική μεγαλύτερη στοιχεία πολιτική και οικονομική συ ν ε ρ γ α σ ία π ρ ο σ λ α μ β ά νε ι σε ολόκληρο σημασία. Κ πολιτ ιστ ική διάσταση φαίνεται πλέον ως ένα από τα των διεθνών σχέσεων και της εξωτερικής πολιτικής και συμπληρώνει τον κόσμο όλο και καθοριστικά την έτσι διάσταση. αντίκτυπο και στο επίπεδο της Ευρωπαϊκής αυτή έχει αντίστοιχο Η εξέλιξη Η συνθήκη περί από την Κοινότητα τρίτες χώρες. ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, και τα κράτη μέλη να ευνοούν στο άρθρο 128 παρ. 3 ζητά, ιστ ική) συνεργασία την (πολιτ Κοινότητας. πράγματι, τις με Με τη Λομέ I II (1986-1990) και βάσει ε ι σ ή γ α γε μνεία σ υ ν ά π τ ει με τ ις τρίτες πολιτιστική του πολιτιστικού διάστση λόγω του γεγονότος του άρθρου 131 παρ. 3 της συνθήκης ΕΚ, η Κοινότητα μορφές συμφωνιών που στοιχείου στην πλέον μόνον ως ότι η Κοινότητα στις διάφορες δεν θεωρείται περιπτώσεις, γίνεται μνεία χώρες. Στις περισσότερες και Ανατολικής ανεξάρτητα μ ε σ ο γ ε ι α κή πολιτική Ευρώπης (ευρωπαϊκές κράτη (συμφωνίες συνεργασίας (ευρω-μεσογε συμφωνίες και συμφωνίες και εταιρικής συμφωνίες ιακές σύνδεσης). ,. συνεργασίας), , T77Ç Κεντρί κής με τα νέα σχέσης) και, πρόσφατα, με τη οι οποίες πολιτ Οι συμφωνίες γίνεται μνεία Χαρακτηρίζονται π λ α ί σ ια διαπραγματεύσεων ιστ ι κής φύσης έχουν πολλαπλασιαστεί από μεγάλη ποικιλία ως προς την μορφή που προκύπτει που χ ρ η σ ι μ ο π ο ι ή θ η κ α ν. συνήφθησαν μεταξύ Κοινότητας και των τρίτων χωρών και όπου από το 1986 και μετά. από τα διάφορα Μπορ ε ί ν αδ ι α κρ ι θ ο υν έξι κατηγορίες Κ ο ι ν ό τ η τ ας με τ ις τρίτες χώρες και τους διεθνείς ο ρ γ α ν ι σ μ ο ύ ς: συμφωνιών π ο λι τ ι σ τι κής σ υ ν ε ρ γ α σ ί ας τ ης 1. Πολιτ ιστ ική συνεργασία με τις χώρες ΑΚΕ. Η σύμβαση του Λομέ IV, που υπογράφηκε το 1991 και δ έ σ μ ε υ σε π ρ ο ϋ π ο λ ο γ ι σ μό 14,6 δ ις ECU γ ια την περίοδο π ε ρι λ α μ β ά νε ι άρθρο (το 139) αφ ι ερωμένο στην πολιτιστική 1996-2000, συνεργασία. Στο π λ α ί σ ιο α υ τ ής τ ης σύμβασης, προγράμματα για τις χώρες ΑΚΕ προσδιόριζε ως ειδικό συνεργασίας. τομέα περίπου το 45% από τα 70 ε θν ι κά ενδεικτ ι πλέον και τυπικά τον πολιτιστικό ικά τομέα Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή Λομέ, περίπου έχει χρηματοδοτήσει 250 πολιτιστικά προγράμματα μέχρι σήμερα, στο πλαίσιο που υπερβαίνουν των συμβάσεων τα 62 εκατ. ECU. Περίπου το 1/3 των πολιτιστικών οπτικοακουστικό παραγωγής ταινιών , ή στα κι ν η μ α τ ο γ ρ α φ ι κά τομέα90 ε ν έ ρ γ ε ι ε ς ), ε ί τε με τη συμμετοχή (πάνωαπό 60) ε ί τε με τη στήριξη φεστιβάλ. στη διανομή στη χρηματοδότηση τους, στην τον της κατάρτιση προγραμμάτων που χρηματοδοτήθηκαν αφορούν Στον τομέααυτό, και συμβάλλει και ευρωπαϊ κό η Ευρωπαϊκή Ενωση έχει γίνει ο πρώτος χρηματοδότης στην αποτελεσματική προβολή του πολιτισμού της στο ευρύ γ ια την Αφρική, αφρικανικό κοινό. 101 το αΛΛΟ σημαν ι ικυ κεφάλαιο η τα ν η υ /ι/μ ι ζ// /ΙΟΛΙ τ ι σ τ ι κ ων εκοηΛωσεων t ç a i p t/ ι κ α σημασίας, όπως η Αγορά Αφρ ι καν ι κού θεάματος στο Abidjan, η Μπιενάλε στη μεγάλης εκδήλωση Ντακάρ, το Μουσικό Φεστιβάλ της Δυτικής Αφρικής και η μεγάλη πολιτιστική AFRICA 95 στο Ενωμένο Β α σ ί λε ι ο. η σημασία που δόθηκε στη διαφύλαξη και την αξιοποίηση της Με ταξί; των υ πολ ο ι πω ν ε ν ε ρ γέ ιών που χρηματοδοτήθηκαν, ειδικότερα κληρονομιάς. Στον ενέργειες, της πολιτιστικής το άυλο στοιχείο των χωρών αυτών (π. χ. η διαφύλαξη γλωσσών κυρίως για την φυσική κληρονομιά κληρονομιάς, της προφορικής και της παραδοσιακής μουσικής). τομέα αυτό, η Ευρωπαϊκή Επι τ ροπή έχει χρηματοδοτήσει στις χώρες ΑΚΕ, χωρίς να τόσο καθοριστικό γ ια την παράδοσης, η στήριξη των πρέπε ι να σημε ι ωθεί πολιτιστικής πολλές παραβλεφθεί ταυτότητα τοπικών 2. Σε ορισμένες περιπτώσεις, κράτη μέλη προβλέπουν οι συμφωνίες που συνήφθησαν από την Κο ι νότητα και τα προγραμμάτων πολιτιστικών κοινοτικών την έναρξη Ευρώπης συνεργασίας]) και Ανατολικής "Κάλε ι δοσκόπι ο", "Ariane" και "Raphael") - Σ υ μ φ ω ν ία Ευρωπαϊ κού Οικονομικού Χώρου ( Ι σ λ α ν δ ί α, Νορβηγία, Λ ι χ τ ε ν σ τ άι ν (Πολωνία, - Σ υ μ φ ω ν ί ες σ ύ ν δ ε σ ης με τ ις χώρες Κεντρικής Ουγγαρία, Τσεχική Δημοκρατία, Σλοβακία, Ρουμανία, Βουλγαρία, Εσθονία, Λ ε τ ο ν ί α, Λιθουανία, Σλοβενία [μονογραφή], Αλβανία [ π ρ ο ε τ ο ι μ ά ζ ε τ αι σ χ έ δ ιο οδηγιών γ ια νέα συμφωνία -Συμφωνία σύνδεσης με την Κύπρο και τη Μάλτα (η έναρξη προβλέπεται προγραμμάτων -Ευρωμεσωγε ι α κ ές συμφωνίες προγραμμάτων στάδιο Στο σημείο Νοεμβρίου 1995 εισάγει διάσταση πολύπλευρη στις πολιτιστικές αναγνωρίζουν της Μεσογείου. Συγκεκριμένα, "οι συμμετέχοντες και πολιτισμικές παραδόσεις των πολιτισμών αποτελούν την βελτίωση προγραμματίστηκε Μπολώνια, με θ έ μα την π ο λ ι τ ι σ τ ι κή με την Τυνησία και το Μαρόκο και η έναρξη στο που ευρίσκονται την Ιορδανία και το Ισραήλ. ότι η Δήλωση ττ/c Βαρκελώνης της 27/28 σχέσεις με τις χώρες πολιτιστικές ότι οι και των δύο πλευρών της Μεσογείου, ο δ ι ά λ ο γ ος μεταξύ ανταλλαγές των λαών και Βαρκελώνης, από το συνέδριο γ ια τ ις 22 και 23 Α π ρ ι λ ί ου 1996 στη και οι ανθρώπινες, οι επιστημονικές γ ια την προσέγγιση επίσης με τον Αίβανο, την Αίγυπτο, των διαπραγματεύσεων αυτό πρέπει και οι τεχνολογικές και την κατανόηση νέο, ευρωμεσογειακό αναγνώρισης". Μετά να υπογραμμιστεί στις συμφωνίες της αμοιβαίας στο κείμενο προβλέπεται κληρονομιά. ουσιαστικό σύνδεσης σύνδεσης συνέδριο στοιχείο των της ι κά πολιτ τρίτων χωρών στα κο ινοτ Η συμμετοχή τις συμπληρωματικές πιστώσεις που θα καθοριστούν απόφασης Ariane). Πιο συγκεκριμένα, Λ ι χ τ ε ν σ τ άι ν ρυθμίζεται τ ις ΧΚΑΕ με τα συμπληρωματι "με βάση διαδικασίες και της η συμμετοχή της Ισλανδ. ίας, της Νορβηγίας και του με τη συμφων ία ΕΟΧ (Ευρωπαϊκού ΟικονομικουΧώρου) και γ ια πρωτόκολλα. με τις χώρες αυτές" (άρθρο 4 της απόφασης Καλειδοσκόπιο που πρέπει ναχορηγηθούν ευρωπαϊ κές συμφωνίες ιστ ι κά προγράμματα συμφωνάμε τις κά προς τις γίνεται 3. Σύμφωνα με τη συμφωνία ΕΟΧ, η Ι σ λ α ν δ ί α, η Νορβηγία και το Λ ι χ τ ε ν σ τ άι ν: με απόφαση από τη συμφωνία, - θα έχουν πρόσβαση, καλύπτονται προγραμμάτων, - θα έχουν, στο ε π ί π ε δο των επιτροπών των τρ ο γραμμάτων, τα ίδια δικαιώματα μέλη, - θα συμβάλλουν χ ρ η μ α τ ο δ ο τ ι κά στα προγράμματα της κο ι νής επι τροπής, στα προγράμματα σ υ μ π ε ρ ι λ α μ β α ν ο μ έ ν ων κ αι των που πολιτιστικών που επικουρούν και τις υποχρεώσεις την Επιτροπή εφαρμογή που έχουν και τα κράτη στην κατ' α ν α λ ο γ ία π ρ ος το ΑΕΠ τους. 102 4. Τα συμπληρωματικά πρωτόκολλα σ τ ις ευρωπαϊκές συμφωνίες, του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της Κοπεγχάγης σύμφωνα με τα (21-22 Ι ο υ ν ί ου 1993), τους όρους γ ια την Ι σ λ α ν δ ί α, τηΝορβηγία και το Λ ι χ τ ε ν σ τ άι ν στην των ΧΚΑΕ και τ ις περιορισμένες χρηματοδοτικές δυνατότητες τους. Έτσι, συμπεράσματα προσάρμοσαν ιδιομορφία σύμφωνα με αυτά τα πρωτόκολλα: - το συμβούλιο λεπτομέρε προγράμματα, σύνδεσης που συστάθηκε με την ευρωπαϊκή συμφωνία θα καθορίζει ι ες και τους όρους συμμετοχής της εκάστοτε χώρας στα τις κοινοτικά της εκάστοτε χώρας στη χρηματοδότηση - η συνεισφορά βάσε ι της αρχής της ανάληψης από τη χώρα αυτή των δαπανών τ ης συμμετοχής - η Κοινότητα συμμετάσχε να α π ο φ ά σ ι σε ι, κατά περίπτωση, ι συμπληρωματικά του προγράμματος στη συν εισφορά υπολογίζεται της, κατά πόσο θα ενδεχομένως μπορεί αυτή. 5. Στις άλλες περιπτώσε ις, προβλέπεται από τις διάφορες κοινές επιτροπές που έχουν ανάλαβει τη νααναπτυχθεί και η παρακολούθηση πολιτιστική συνεργασία της οποίας θα π ρ έ πε ι να διαχείριση χαρακτήρα, η εκτέλεση γενικότερου εξασφαλίζονται των συμφων ιών αυτών: εταιρικής -Συμφωνίες Ουκρανία, Λευκορωσία, Μολδαβία, Κα^αχστάν, Κυργκιστάν, Γεωργία, Αρμενία, σχέσης και συνεργασίας τζάν, Ουζμπεκ Αζερμπαϊ ι στάν), με τα Νέα Ανεξάρτητα Κράτη (Ρωσσία, διαπραγμάτευση και υπό συνεργασίας με τη λατινική -Συμφωνίες Παραγουάη), την Κεντρική Αμερική Νικαράγουα, Παναμάς), το Σύμφωνο των Ανδεων (Βόλιβία, Κολομβία, Βενεζουέλα), το Mercosur και τα μεμονωμένα (Χιλή,Μεξ Αμερική κράτη. (Κόστα Ρ ί κ α, Σαλβαδόρ, Γουατεμάλα, ικό, Ουρουγουάη, Βραζιλία, Ονδούρα, Ισημερινός,Περού, - Συμφωνίες διαπραγμάτευση με τη Νότιο Κορέα), συνεργασίας με τ ις α σ ι α τ ι κ ές χώρες ( Ι ν δ ί α, Μακάο, Σρι Λάνκα και υπό συνεργασίας που περιλαμβάνουν να -Συμφωνίες στη συνθήκη. επεκταθούν και σε άλλα θέματα οι τομείς συνεργασίας με το Βιετνάμ Για παράδε "Within the framework of this Agreement, either of the Partiew may πρόβλεπε put forward suggestions for expanding the scope of the cooperation, taking into account the experience gained in its application". ιγμα, το άρθρο 15 παρ. 2 της συμφωνίας που μονογραφήθηκε ι τα ακόλουθα: ρήτρα,η οποία επιτρέπει που προβλέπονται εξελικτική εξαιρέσεις, όπως το MED-MEDIA γ ια τη Μεσόγειο (5 εκατ. ECU, 1994- Εκτός από μερικές 95) κ αι το "Cross Cultural Project" με την Ι ν δ ία (30 ε κ α τ. ECU γ ια 5 έ τ η ), γ ια την πολιτιστική χρηματοδότηση, προγραμματισμένο, εξωτεριής χώρες δεν προβλέπεται να αναπτυχθεί λοιπόν να εξαρτάται εντελώς από τις μεταλλαγές και θα συνεχίσει της Κοινότητας με τις τρίτες θα μπορέσει συνεργασία ειδική τρόπο της πολιτικής. συνεπώς κατά δεν 6. Οι κοινές δηλώσεις που υπογράφτηκαν στο πλαίσιο της πολιτικής της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και ορισμένων ανεπτυγμένων Καναδάς και Ιαπωνία) περιλαμβάνουν επίσης πολιτιστικό πρόβλεψη στον π ρ ο ϋ π ο λ ο γ ι σ μό τους. συνεργασίας μεταξύ χωρών ( Η ν ω μ έ ν ε ς Π ο λ ι τ ε ί ε ς, ειδική σκέλος χωρίς όμως Πρέπε ι επίσης "δημοσίων σχέσεων" της Κοινότητας εκδηλώσεις, όπως π. χ. περιοδείες και πότε την άλλη πολιτική ορχηστρών, συναυλίες που ακολουθείται στο πλαίσιο να τον ι σ τέ ί η συχνή προσφυγή στον πολιτισμό προς τα έξω (στήριξη σε διάφορες ως στοιχείου των πολιτιστικές κ. α) που συνοδεύει πότε τη μ ια σχέσεων. των εξωτερικών 103 Λόγω της φυοεως at/νου 7ου τύπου παρεμβάσεων, οι εν λόγω ενέργειες αυτές στην εξωτερική πολιτική της Κοινότητας. υπάγονται και Τέλος, συχνά αναφέρεται, αλλά σπάνια προσδιορίζεται σαφώς, η εντολή που έχει δοθεί στην Κοινότητα και τα κράτη μέλη (άρθρο 128 παρ. 3) να συνεργάζονται με τους άλλους δ ι ε θ ν ε ίς οργανισμοΟς σε θέματα π ο λ ι τ ι σ τ ι κ ά, και μάλιστα με το Συμβούλιο της Ευρώπης και την Unesco. Αυτή η συνεργασία με τους διεθνείς οργανισμούς, κατά το μέτρο που προκε ιται για συνεργασία (συμμετοχή σε συσκέψεις α μ ο ι β α ί ου ε ν δ ι α φ έ ρ ο ν τ ος και τεχνική ενημερωτικές ανταλλαγές), δεν είναι καινούρια. Οι σχέσεις με το Συμβούλιο της Ευρώπης στηρίζονται σε ανταλλαγή επιστολών της 16ης Ιουνίου 1987 σχετικά με την παγίωση και τη σύσφιγξη της συνεργασίας, την περί οδική δ ι οργάνωση συσκέψεων υψηλού επιπέδου μεταξύ* των υπαλλήλων της Γραμματε ίας του Συμβουλίου της Ευρώπης και της Επιτροπής, μεταξύ άλλων και στον τομέα του πολιτ ισμού. ότι 112 κράτη συνδέονται Παρά το γεγονός εμπεριέχουν και πολιτιστικές αποτελεσματικό μηχανισμό οργάνωσης και συντονισμού ούτε κατάλληλο προϋπολογ ι σμό γ ια να α ν τ ι μ ε τ ώ π ι σε ι αυτή τη σημαντική πρόκληση με την Κο ινοτητα με συμφωνίες που ρήτρες, η Κοι νότητα δε ν διάθετε ι επί του παρόντος της κ ο ι ν ο τ ι κ ής πολιτικής. Σήμερα, η τάση της Κοινότητας, λόγω κυρίως της προέλευσης της χρηματοδότησης, όπου αυτή προβλέπεται, είναι να κάνει διάκριση αφενός μεταξύ των χωρών που καλούνται να συμμετάσχουν στα κοι νοτικά πολιτιστικά προγράμματα και,αφετέρου, των άλλων, τρίτων χωρών. Πρέπε ι να υπενθυμιστεί ότι σε εθνικό επίπεδο, οι υπουργοί πολιτιστικών θεμάτων και οι υπουργοί εξωτερικών σχέσεων έχουν αρμοδιότητες και ειδικό προϋπολογισμό για την ανάπτυξη της εξωτερικής πολιτιστικής συν εργασίας. Ενεργού ν βέβαια βάσε ι μιας άποψης, μ ι ας δ ι α φ ο ρ ε τ ι κ ής λ ο γ ι κ ή ς. Οι α ν τ ί σ τ ο ι χ ες δ ι α φ ο ρ ε τ ι κ ής πολιτικής αρμοδιότητες των αρχών αυτών είναι δύσκολο να προσδιοριστούν, αλλά δεν τίθεται ποτέ υπό αμφισβήτηση η αρχή της διπλής τους αρμοδιότητας. Αντίστοιχη διπλή αρμοδιότητα επίπεδο. ανευρίσκεται και στο κοινοτ ικό 104 ΚΕΦΑΛΑΙΟ I I: ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ πολιτική 1. Η εμπορική Κατά την εξέταση πτυχώνγινόταν εμπορική διαπραγμάτευση μακρές συζητήσεις Το σημείο αυτό δεν επιλύθηκε αρνήθηκαν άποψη. Η γνωστότερη της Κοινότητας βασίζεται στα άρθρα 110 έως 115 της των εμπορικών θεμάτων στο ευρωπαϊκό επίπεδο, μνεία συνήθως μόνο αν αυτές είχαν σοβαρές ε π ι π τ ώ σ ε ις από οικονομική της Γενικής Συμφωνίας Εμπορίου και πλέον πρόσφατη περίπτωση και Υπηρεσιών σχετικά με το κατά πόσον έπρεπε να ζητηθεί "πολιτιστική ποτέ και οι συνομιλητές μας κατά τις των σχετικά συνθήκης. πολιτιστικών και ε ί ν αι η (ΓΣΕΥ), όπου έ γ ι ν αν εξαίρεση". διαπραγματεύσεις τομέα. σαφώς την αρχή αυτή και την εφαρμογή της στον οπτικοακουστικό 2. Η έκβαση της ΓΣΕΥ δι ε λ ε υ κ ά ν θη δεδομένου " π ο λ ι τ ι σ τ ι κή εξαίρεση"ούτε"πολιτιστική υπηρεσίες. Εντούτοις, δέσμευση γ ια την πρόσβαση στην αγορά και τον χειρισμό καθόλου αμελητέα ελευθερίαγια τους π ο λ ι τ ι σ τ ι κ ο ύς στόχους ι ούτε οπτικοακουστικές ότι η ΕΕ και τα κράτη μέλη της δεν α ν έ λ α β αν καμία τους αφήνει τους και ότι η ΠΟΕ δ εν θεωρεί ιδιομορφία" ναπροστατεϋσουν τους. σε εθνικό την πολιτιστική ότι υπάρχε το γεγονός επίπεδο, πολιτική στις έργα, ώστε ο χειρισμός έθνους) που ζητήθηκαν σημαντική πολιτιστική και κριτήρια τομέα περιλαμβάνουν τους ή άλλες ανάλογες όσον αφορά τη διανομή και σε οπτικοακουστικά έργα που ανταποκρίνονται τα ευρωπαϊκής προέλευσης ις ΠΕΕ (πλέον ευνοούμενου 3. Εξάλλου, δύο εξαίρεσε στον οπτικοακουστικό αφορά τα μ έ τ ρα που καθορίζουν σε εθν ικό επίπεδο επεκτείνεται κριτήρια σύμβαση διασυνοριακής με τ ις οποίες μπορεί η προαγωγή των πολιτιστικών δεύτερη τηλεοπτικών με τη συμπαραγωγή ε ι δ ι κ ό τ ε ρα όσον αφορά τη διανομή και την πρόσβαση σε χρηματοδότηση. Κ αποσκοπεί στην προώθηση των πολιτιστικών χωρών. καταγωγής, και προέρχονται του Συμβουλίου τηλεόρασης ε ξ α ί ρ ε ση ΠΕΕ αφορά την παραγωγή και διανομή να συναφθεί συμφωνία. Αιτιολόγηση προγραμμάτων, και καλύπτει ι κών έργων που χρε αξιών και η επίτευξη δεσμών μεταξύ οπτ ι κοακουστ ιάζονται επίσης στόχων της γλωσσικής κινηματογραφικών των μορφές μετάδοσης σε ορισμένα από την ΕΕ δ ιάσταση. Κ πρώτη τους να γλωσσικά τη χώρες αποτελεί πολιτικής. Κ έργων και εθν ικό σχετικά χειρισμό. αυτή εμπλεκόμενων εξαίρεση της Ευρώπης ή από ευρωπαϊκές αυτής της εξαίρεσης συμφων ί ε ς-πλαίσιο μεταξύ κυβερνήσεων από χώρες που έχουν υπογράψει Οι δ ι ά τ α ξε ι ς α υ τ ές α π ο τ ε λ ο ύν θετικό επιχείρημα πολιτιστικό προστατευτικού ότι οι εξαιρέσεις και ότι οπωσδήποτε θα επανεξεταστούν δεν χρησιμοποιείται χαρακτήρα. Πρέπει πάντως να υπενθυμιστεί ότι η ΓΣΕΥ ορίζει αυτές δεν πρέπει, κατ' αρχήν, να παραταθούν πέραν περιόδου κατά τους προσεχείς κύκλους με την προϋπόθεση ό τι το γ ια ε ν έ ρ γ ε ι ες εμφανώς επακριβώς 10 ετών διαπραγματεύσεων. σημείο εκκίνησης, ως δικαιολογία ότι θα αρχίσουν ε ν τ ός των προσεχών μηνών). Ε ί ν αι ουσιαστικό Οι δ ι α π ρ α γ μ α τε ϋσε ι ς γ ια τ ις ε π ι δ ό τ η σε ις (άρθρο XV) θ α α π ο τ ε λ έ σ ε ο υν ε ξ α ι ρ ε τ ι κή ε υ κ α ι ρ ί α α π ό δε ι ξ η ς. (Αν και δ εν έ χ ει ακόμα καθοριστεί αναμένεται σταθεί του πολιτιστικού σχέσεις, συνεπώς μελλοντικών αφορά την υλοποίηση τους. γ ια την ΕΕ να του οπτ ι κοακουστ ι κού και εμπορικές επίπτωση στις Επιβάλλονται πολυμορφία. των αυτών τα αποτελέσματα της ΓΣΕΥ σε ό,τι από εκείνα της. ενωμένη στην άμυνα της υπέρ των καθεστώτων ενίσχυσης να έχουν σημαντική έχουν μεγάλη σημασία για μια Ευρώπη με πολιτιστική π ρ ο π α ρ α σ κ ε υ α σ τ ι κ ές εργασίες να ε ί ν αι πιο ικανοποιητικά ι κών στόχων της ΕΕ και των κρατών μελών τομέα, οι οποίοι,χωρίς το χρονοδιάγραμμα διαπραγματεύσεων αν θέλουμε των πολιτ ιστ Κ εξέλιξη προϊόντων εκείνου σχετική διάσταση των τεχνολογιών,η των πολυμέσων με έντονο πολιτιστικό ανάδυση της κοινωνίας της πληροφορίας που ονομάζουμε εμπορία - σε όλες τ ις μορφές της - κατά τις εμπορικές να λαμβάνεται τους,απαιτούν "πολιτιστική βιομηχανία ακόμα περισσότερο υπόψη η διαπραγματεύσεις συνεχής υπηρεσίες" και η εμφάνιση ανάπτυξη και η πολιτιστική μέλλοντος. του περιεχόμενο,η και πολιτιστικές 105 ΜΕΡΟΣ V: ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΗΕπιτροπή εξέτασε κατά πόσον η Κοινότητα λαμβάνε ι υπόψη την πολιτιστική πλευρά κατά τις ενέργειες που διεξάγει, και κατέληξε σ τ ις εξής δύο διαπιστώσεις: Η πρώτη διαπίστωση είναι ότι οι νομοθετικές πράξεις και η νομολογία του Δικαστηρίου χρε ιάστηκε, σε πολλές περιπτώσε ις, να συμβιβάσουν την υλοποίηση των στόχων της συνθήκης με τους στόχους των πολιτιστικών πολιτικών. Οι πρωτοβουλίες σε κοινοτικό επίπεδο ή οι αποφάσει ς του Δικαστηρίου επέτρεψαν να παγιωθούν ο ι ιδέες που πρεσβεύονται σε πολλούς τομείς κατά τη διοργάνωση πολιτιστικών ενεργειών τόσο σε εσωτερικό όσο και σε εξωτερικό επίπεδο. Αυτή η διαπίστωση είναι ιδιαίτερα έντονη στον τομέα των δικαιωμάτων του δημιουργού ή της προβολής των οπτικοακουστικών έργων. Σε άλλους τομείς, η συμφιλίωση αυτή αποδείχτηκε δυσκολότερη, λόγω του οικονομικού και ε μπορ ι κού χαρακτήρα των σχετικών πολιτιστικών δραστηριοτήτων, και χρειάστηκε να γίνει κάποιος συμβιβασμός μεταξύ των διατάξεων της συνθήκης και των πολιτιστικών στόχων. Αυτός πήρε τη μορφή κάποιας εξέτασης της πολιτιστικής πλευράς,χωρίς όμως να τους δοθεί το κύριο βάρος που τους δίνεται σε μερικά κράτη μέλη (π. χ. το θέμα της τιμής του βιβλίου, η φορολόγηση ορισμένων πολιτιστικών αγαθών και υπηρεσιών ή ακόμα και στον τομέα του ανταγων ισμού). Η δεύτερη διαπίστωση είναι ότι οι περισσότερες πολιτικές και οι περισσότερες δράσεις της Κοινότητας περιλαμβάνουν πλέον πολιτιστική δ ιάσταση ή έχουν επίδραση σε ορισμένους πολιτιστικούς χώρους. Αυτή η "επένδυση" του πολιτιστικού πεδίου έγινε σταδ ιακά όσο περισσότερο συν ε ιδητοπο ιού ν οι φορείς τη σημασία που έχουν στην υλοποίηση της ενιαίας αγοράς οι συνοδευτικές πολιτικές: οικονομική και κοινωνική συνοχή, περιβάλλον, ενέργεια και τεχνολογία, κοινών ι κή πολιτική. Ετσι, οι π ο λ ι τ ι κ ές προεκτάσε ι ς των πράξεων της Κο ι νότητας ή των πολιτ ικών που δ ι εξάγονται από αυτήν πολλαπλασιάζονται συνεχώς. Πρέπει μεταξύ άλλων να διευκρινιστεί ότι η παρούσα έκθεση δεν περιλαμβάνει παρά μέρος μόνος των περιπτώσεων κατά τις οποίες λαμβάνεται υπόψη αυτή η πολιτ ιστ ι κή δ ιάσταση. Λοζ,^ 107 Δεν είναι δυνατόν να γνωρίζει κανείς πλήρως όλες τις ενέργειες που απορρέουν από την κοινοτική παρέμβαση και διεξάγονται σε αποκεντρωμένο επίπεδο, παρά μόνο αν διεξαχθεί ευρεία μελέτη των επιπτώσεων σε περιφερειακό και τοπικό επίπεδο. Μια τέτοια μελέτη πάντως θα συμπλήρωνε μόνο τις πληροφορίες για ένα φαινόμενο που είναι κατανοητό μόνο στις βασικές γραμμές του και του οποίου η απλή γνώση επιτρέπει ήδη να εξαχθούν διδάγματα ως προς την πολιτική δράση στο μέλλον. 1. Πρώτα διδάγματα από τις διαπίστωσε ι ς: 1. Οι πολιτιστικές πλευρές των διαφόρων πολιτικών στήριξης που διεξάγει ηΚοινότητα είναι πολλές, σημαντικές και ποικίλες. Οι περισσότερες κοινοτικές πολιτικές έχουν πολιτιστική δ ιάσταση, αλληλεπιδρούν στον πολιτιστικό τομέα, κινητοποιούν φορείς του πολιτ ιστ ικού τομέα. Μέσα σημαντικά υπάρχουν. 2. Ομως, αν και αφιερώνονται σημαντικά μέσα στις πολιτιστικές δραστηριότητες ή την πολιτική διάσταση, οι υλοποιούμενες ενέργειες δεν υπάγονται - ή υπάγονται σπάνια - σε κάποια συγκεκριμένη πολιτ ι κήπου ανταποκρίνεται στην αποστολή της Κοινότητας στον πολιτιστικό τομέα. Δεν αντιστοιχούν σε κάποιο πολιτιστικό έργο και έχουν μικρή ή καθόλου κο ινοτ ική πολιτιστική επίπτωση. 3. Η συνθήκη για την Ενωση χορηγεί συγκεκριμένες αρμοδιότητες στην Κοινότητα όσον αφορά τον πολιτ ιστ ικό τομέα- υπάγεται συνεπώς πλέον στην αρμό δ ιότητά της να συμβιβάζει τους στόχους της εκάστοτε πολιτικής με τους πολιτιστικής φύσεως στόχους. Αυτό συνεπάγεται αφενός ότι οι στόχοι και ταμεσα της πολιτιστικής πολιτικής της Κοινότητας είναι εκ των προτέρων προσδιορισμένοι, και αφετέρου ότι αυτοί οι στόχοι και ταμεσα ει ναι ενταγμένοι στον ορισμό και την εφαρμογή των συγκεκριμένων πολιτικών της Κοινότητας. Η πολιτιστική πολιτική περιλαμβάνε ι τις ενέργειες ενθάρρυνσης που διεξάγονται βάσει του άρθρου 128, τις λαμβανόμενες πράξεις και τις π ο λ ι τ ι κ ές που διεξάγονται δυνάμει άλλης νομικής βάσης που οφείλουν να λαμβάνουν υπόψη την πολιτιστική πλευρά. 108 L. Σ,τοχοι και μέσα της κοινοτικής ποΛίτιστικης πολιτικής Η κοι νοτική πολιτιστική πολιτική που τίθεται σε εφαρμογή δυνάμε ι ειδικότερα του άρθρου 3 παρ. ο) και του τίτλου IX της συνθήκης ΕΚ δεν πρέπε ι να συγχέεται με τις πολιτ ιστ ι κές πολιτικές που εφαρμόζουν τα κράτη μέλη, ο ι περιφέρειες ή άλλοι αποκεντρωμένοι φορείς. Η πολιτική αυτή ανταποκρίνεται σε συγκεκριμένες αποστολές που έχουν ανατεθεί στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα. Η πολι τ ι στ ική πολι τ ική εντάσσεται στην προοπτική της ευρωπαϊκής οικοδόμησης και αποτελεί σχετικά ένα παράγοντα ολοκλήρωσης στη διαδικασία "μιας διαρκώς στενότερης ένωσης των λαών της Ευρώπης", όπως αναφέρεται στο προοίμιο της συνθήκης. Από αυτή την άποψη,η πολιτιστική πολιτική πρέπε ι να συμβάλλε ι στην παγίωση και διάδοση "του ευρωπαϊκού υποδείγματος κοινωνίας που έχε ι ο ικοδομηθεί επί συνόλου αξιών κοινών σε όλες τις ευρωπαϊκές κοινωνίες"(Γνώμη της Επιτροπής για τη σύγκληση της διακυβερνητικής δ ιάσκεψης το 1996). Ο πολιτ ισμός, με τον πλούτο και την ποικιλομορφία του,αποτελεί σοβαρότατο εποικοδομητικό στοιχείο αυτού του ευρωπαϊκού υποδείγματος κοινωνίας. Η δράση της Κοινότητας πρέπει να ευνοεί τη συντήρηση και τον εμπλουτισμό αυτού που σχηματίζει τις πολιτιστικές και γλωσσικές ταυτότητες και πραγματικότητες των λαών της Ευρώπης. Αυτή ακριβώς τη βούληση διατύπωσαν στη Μαδρίτη, τον Δεκέμβρ ι ο 1995, ο ι αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων δ ιακηρϋσσοντας ότι :"το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο επιβεβαιώνει τη σημασία της πολιτιστικής δράσης στην ενθάρρυνση της κοι νοτικής διάστασης του πολιτισμού όλων των κρατών μελών που απαρτίζουν την Ένωση". Υπό την προ οπτ ι κή αυτή, τρεις ε ί ν αι οι κατευθϋνσε ι ς δράσης που προσλαμβάνουν ιδιαίτερη σημασία: - Η αξιοποίηση των κοινών καταβολών και ρευμάτων των Ευρωπαίων, που έχουν συμβάλει και εξακολουθούν να συμβάλλουν στη δημιουργία της πολιτιστικής ταυτότητας και πραγματικότητας των λαών της Ευρώπης. Ο πολιτ ισμός είναι έκφραση της κοινωνίας, είναι ακόμα το αποτέλεσμα ανταλλαγών και συγκρούσεων των κοινών ιών μεταξύ τους. Αίγες είναι οι φιλοσοφικές, επιστημονικές ή καλλιτεχνικές τάσεις που δεν είχαν στην Ευρώπη διεθνική δ ιάσταση. Κ πολιτιστική πολιτική της Κοινότητας πρέπει να καταστήσει δυνατό τον εμπλουτισμό αυτών των ανταλλαγών, αλλά πρέπει παράλληλα να μερίμνησε ι ώστε να υπάρχει σεβασμός προς την πολιτ ιστ ική ταυτότητα και τις ικανότητες έκφρασης και δημιουργίας του κάθε λαού. 109 - Μια πολιτιστική δράση που θα κατάστησε ι δυνατή τη δημιουργία μόνιμων δικτύων μεταξύ των πολιτιστικών παραγόντων των διαφόρων κρατών και θα τους προσφέρει τα μέσα να συνάψουν μόνιμους δεσμούς, εμφανείς στους πολίτες. - Να καθοριστούν προτεραιότητες από την Κο ι ν ό τ η τ α , γ ια να εξασφαλιστεί και να αυξηθεί η σύγκλιση των σχετικών ενεργειών στήριξης. Κ μέθοδος αυτή θα είχε σαν πλεονέκτημα να συσφίγξει τη συνοχή μεταξύ των παρεμβάσεων στον πολιτιστικό τομέα και να απάλειφε ι την εντύπωση της προχειρότητας που ενυπάρχει κατά την εξέταση ορισμένων από τ ις δ ι ε ξ α γ ό μ ε ν ες ε ν έ ρ γ ε ι ε ς. Τέλος, στο εξωτερικό της Ευρωπαϊκής Ενωσης, η πολιτιστική πολιτική της Κοινότητας πρέπει να ευνοήσει τη διάδοση του πολιτισμού των ευρωπαϊκών λαών και του ευρωπαϊκού υποδείγματος κοι νωνίαςΑν στο εσωτερικό της Ενωσης αποτελεί παράγοντα ολοκλήρωσης, στο εξωτερικό αντιπροσωπεύε ι όργανο συνεργασίας που πρέπει να χρησιμοποιηθεί κατά το διάλογο μεταξύ πολιτισμών. 3. Συστάσεις για την εξέταση των πολιτιστικών στόχων κατά τη δράση της Κοινότητας Η εξέταση των πολιτιστικών πλευρών κατά τη δράση της Κοινότητας αποτελεί υποχρέωση που επιβάλλεται πλέον στα όργανα της Ενωσης από την έναρξη ισχύος της συνθήκης γ ια την Ευρωπαϊκή Ενωση. Η παρούσα έκθεση θα επιτρέψει στα όργανα να εκτιμήσουν το εύρος αυτής της υποχρέωσης και θα προώθησε ι τον προβλημαστισμό και τ ις ενέργειες για την ανάπτυξη της κοινοτικής πολιτιστικής πολιτικής με βάση τους στόχους και τα μέσα που περιγράφονται πιο πάνω. Αποδεικνύεται έτσι ότι από αυτά τα ίδια μέσα είναι δυνατό να υλοποιηθεί η πολιτιστική φιλοδοξία σε ευρωπαϊκή κλίμακα αν υπάρξει πολιτική βούληση να συντον ιστόϋν αυτά τα μέσα. Η πρόθεση να ξαναβρεί ο πολίτης τη θέση του στο κέντρο της ευρωπαϊκής οικοδόμησης αποκτά εδώ ιδιαίτερη σημασία, σε μια εποχή που η Ενωση ει να ι έ τ ο ι μη να προχώρησε ι σε νέα αποφασ ιστ ι κά στάδ ι α. 110 Από τη μεριά της,η Ευρωπαϊ κή Επι τροπή θα λάβε ι τα αναγκαία εσωτερ ικά μέσαώστε: οι προτάσεις δράσης του παραγώγου δικαίου που θα υποβάλει στο Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο καθώς και ο ι αποφάσε ι ς της να συμβιβάζονται με τους στόχους της π ο λ ι τ ι σ τ ι κ ής π ο λ ι τ ι κ ή ς, κ α τά την έννοια του άρθρου 128 τ ης σ υ ν θ ή κ η ς, κατά τον ορισμό και την εφαρμογή των εσωτερικών πολιτικών, οι στόχοι και τα μέσα κάθε ενέργειας με επίπτωση στον π ο λ ι τ ι σ τ ι κό τομέα να ε ί ν αι σ υ ν ε π ε ίς με τους στόχους και τα μέσα της π ο λ ι τ ι σ τ ι κ ής π ο λ ι τ ι κ ής τ ης Κ ο ι ν ό τ η τ α ς. Προς το σκοπό αυτό, η Επιτροπή θα εξεύρει τα μέσα που θα τεθούν σε εφαρμογή σε άλλους τομείς, όπως έγινε με τα ε π ι χ ε ι ρ η σ ι α κά μέτρα που ελήφθησαν προκειμένου να εξασφαλιστεί η συμπερίληψη του περιβαλλοντικού παράγοντα στις κοινοτικές πολιτικές. 111 ISSN 0254-1483 COM(96) 160 τελικό ΕΓΓΡΑΦΑ GR 16 Αριθ. καταλόγου : CB-CO-96-183-GR-C ISBN 92-78-03020-1 Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων L-2985 Λουξεμβούργο