title: ΚΟΙΝΟ ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ - ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ 1995

eurovoc_concepts:
Joint Research Centre
activity report
research policy
research programme

text: ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ Λ. Λ. Βρυξέλλες, 17. 04. 1996 COM(96)158 τελικό ΚΟΙΝΟ ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ 1995 (Υποβάλλεται από την Επιτροπή) ΠΡΟΛΟΓΟΣ Σύμφωνα με: Το άρθρο 7 της από 15ης Δεκεμβρίου 1994 αποφάσεως του Συμβουλίου περί εγκρίσεως ειδικού προγράμματος έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης, συμπεριλαμβανομένης της επίδειξης, προς υλοποίηση για λογαριασμό της Ευρωπαϊκής Κοινότητας από το Κοινό Κέντρο Ερευνών (ΚΚΕρ) αφενός και μέσω δραστηριοτήτων στο πλαίσιο ανταγωνιστικής προσέγγισης αφετέρου, με σκοπό την επιστημονική και τεχνική υποστήριξη των κοινοτικών πολιτικών (1995 έως 1998) (94/918/ΕΚ)· Το άρθρο 7 της από 15ης Δεκεμβρίου 1994 αποφάσεως του Συμβουλίου, περί εγκρίσεως ειδικού προγράμματος έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης, συμπεριλαμβανομένης της επίδειξης, προς υλοποίηση από το Κοινό Κέντρο Ερευνών για λογαριασμό της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενέργειας (1995 έως 1998) (94/919/ΕΥΡΑΤΟΜ) • Το άρθρο 5 της από 29ης Απριλίου 1992 αποφάσεως του Συμβουλίου περί εγκρίσεως συμπληρωματικού ερευνητικού προγράμματος προς υλοποίηση από το Κοινό Κέντρο Ενέργειας Ερευνών (92/275/ΕΥΡΑΤΟΜ) κατά το χρονικό διάστημα 1992 έως 1995, της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής λογαριασμό για προβλέπεται ότι η Επιτροπή διαβιβάζει προς το Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή ετήσια έκθεση σχετικά με την υλοποίηση των δραστηριοτήτων του ΚΚΕρ. Στο πλαίσιο εκπλήρωσης αυτής της υποχρέωσης, οι συνημμένες στο παρόν έγγραφο εκθέσεις επί των δραστηριοτήτων του ΚΚΕρ κατά το 1995 εντάσσονται παράλληλα στο πλαίσιο της υποχρέωσης για υποβολή εκθέσεων επί της κοινοτικής δραστηριότητας ΕΤΑ (έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης), σύμφωνα με το άρθρο 130Σ της Συνθήκης ΕΚ. Η παρούσα ετήσια έκθεση συνοδεύεται από τις παρατηρήσεις του Διοικητικού Συμβουλίου (ΔΣ). ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΕΠΙ ΤΗΣ ΕΤΗΣΙΑΣ ΕΚΘΕΣΕΩΣ ΤΟΥ ΚΚΕρ ΠΑ ΤΟ ΕΤΟΣ 1995 1995 - ΠΡΩΤΟ ΕΤΟΣ ΜΕ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟ ΡΟΛΟ Το 1995 υπήρξε σημαντικό για το ΚΚΕρ, επειδή ήταν το πρώτο έτος κατά το οποίο εκδηλώθηκε ο διαφορετικός ρόλος του ΚΚΕρ, όπως συμφωνήθηκε με το Συμβούλιο, το Κοινοβούλιο και την Επιτροπή. Ο διαφορετικός αυτός ρόλος του ΚΚΕρ συνεπαγόταν ευρύτερο φάσμα ανταγωνιστικώς διεξαγόμενων δραστηριοτήτων απ'ό,τι στο παρελθόν. Από το 1995 και μετά, το ΚΚΕρ μπορεί να συμμετέχει σε κοινοτικά προγράμματα σε ισότιμη βάση με τους εθνικούς εταίρους του από τους χώρους της έρευνας και της βιομηχανίας. Οπως μαρτυρεί η παρούσα έκθεση, το ΚΚΕρ ανταποκρίθηκε κατά δυναμικό τρόπο στη νέα αυτή πρόκληση, και στην περίπτωση των προγραμμάτων δράσης με επιμερισμένη ελπιδοφόρα αποτελέσματα μαζί με τους εταίρους του σε όλα τα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης και στις υπόλοιπες χώρες που συμπράττουν στα προγράμματα αυτά. Ικανοποιητικά αποτελέσματα επιτεύχθηκαν επίσης και στα υπόλοιπα είδη ανταγωνιστικώς αναπτυσσόμενων δραστηριοτήτων. Αξίζει να σημειωθεί ότι παρά τους νέους τρόπους δράσης που καθιερώθηκαν το 1995, το ΚΚΕρ συνέχισε να επιτελεί εργασίες για τρίτα μέρη με τον ίδιο ρυθμό, συγκριτικώς προς τα προηγούμενα έτη. Υπό τις νέες αυτές συνθήκες, τέθηκαν προκαταρκτικοί στόχοι για συμμέτοχη σε ανταγωνιστικές δραστηριότητες το 1995 και το Διοικητικό Συμβούλιο (ΔΣ) επισημαίνει με ικανοποίηση ότι οι στόχοι αυτοί συνολικώς υπερκαλύφθηκαν. δαπάνη επέτυχε, ανταγωνιζόμενο, Οι ανταγωνιστικώς αναπτυσσόμενες αποτελούν μία μόνο πλευρά των εργασιών του ΚΚΕρ, ενώ μία άλλη είναι η θεσμικως προβλεπόμενη έρευνα και η παροχή επιστημονικής και τεχνικής υποστήριξης στις τομεακές πολιτικές της Ένωσης, κυρίως στο περιβάλλον, στην ενέργεια, στη γεωργία και στη βιομηχανία. Το ΔΣ εκτιμά το γεγονός ότι το ΚΚΕρ συνεχίζει να μεριμνά για να ανταποκριθεί θετικώς στις απαιτήσεις των πελατών. Ως προς τις ερευνητικές δραστηριότητες εκδηλώνεται ευπρόσδεκτος ζήλος για την παραγωγή χρήσιμων αποτελεσμάτων προς όφελος της βιομηχανίας και της κοινωνίας. Στην έκθεση τονίζονται παραδείγματα της θέλησης αυτής και το ΔΣ θα εξακολουθήσει να παρωθεί το Κέντρο στην αναγκαία πορεία περαιτέρω στροφής προς την παραγωγή με αυξημένες δυνατότητες των ερευνητικών του αποτελεσμάτων. Με βάση τις συχνές αξιολογήσεις του ΚΚΕρ, το ΔΣ εκφράζει ικανοποίηση για την υψηλή γενικώς στάθμη της εργασίας του Κέντρου και τη μεγαλύτερη ανταπόκριση της στις ανάγκες των πολιτικών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. εμπορικής αξιοποίησης Το ΔΣ έχει ήδη διατυπώσει πέρυσι το τί προσδοκά από τις εξελίξεις του ΚΚΕρ το 1995 και στο εξής. Στα μέτρα που έλαβε το ΔΣ για να ενισχύσει την παρακολούθηση των δραστηριοτήτων του ΚΚΕρ περιλαμβάνεται η αναδιάρθρωση των υποεπιτροπών του, που δίνει δυνατότητα σχολαστικότερης παρακολούθησης των ινστιτούτων του Κέντρου. Καταβάλλονται συνεχείς προσπάθειες καθιέρωσης παραμέτρων επιδόσεων και ποιοτικής εκτίμησης. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΚΚΕρ Καθοδηγώντας το ΚΚΕρ στη διάρκεια του έτους, το ΔΣ έλαβε υπόψη τις αξιολογήσεις του Κέντρου και των ινστιτούτων του εκ μέρους εξωτερικών, ανεξαρτήτων εμπειρογνωμόνων, οι οποίες εκτελέστηκαν στα τέλη της χρονικής περιόδου του προηγούμενου προγράμματος 1992-1994. Το ΔΣ ανασκόπησε την πλήρη σειρά συστάσεων από την εν λόγω εργασία και αναγνωρίζει τις προσπάθειες της διοίκησης του ΚΚΕρ για την εφαρμογή τους στην πράξη, ιιαράλληλα οΥ. σημειώνει ou για λόγους που ξεφεύγουν απο rov έλεγχο του ΚΚΕρ δεν κατέστη ακόμη δυνατή η υλοποίηση ορισμένων χρήσιμων συστάσεων που συνδέονται ιδιαίτερα με ζητήματα διοικητικής πολιτικής και πολιτικής προσωπικού. ΚΑΝΟΝΕΣ ΠΟΥ ΔΙΕΠΟΥΝ ΤΑ ΘΕΜΑΤΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΤΟΥ ΚΚΕρ Το ΔΣ εξακολουθεί να πιέζει για να επιτραπεί στο ΚΚΕρ να λειτουργήσει πλήρως κατά τρόπο που θα του επιτρέπει να αλλάξει τις μεθόδους εργασίας όπως προβλέπεται στα συμπεράσματα του Συμβουλίου του Απριλίου 1994. Αυτό πιθανώς να απαιτεί περαιτέρω εξέλιξη των κανόνων και κανονισμών που διέπουν τις δραστηριότητες του, ενδεχομένως οδηγώντας σε μεταβολή του καθεστώτος του εντός της Επιτροπής. Αυτό θα πρέπει επίσης να οδηγήσει σε αυξημένη ευελιξία σε ζητήματα προϋπολογισμού και χρηματοδότησης, σε συνδυασμό με την πρόοδο στα ζητήματα οικονομικής διαχείρισης. Το ΔΣ διατύπωσε τις απόψεις του για τα σοβαρά αυτά ζητήματα στην αρμόδια για την έρευνα Επίτροπο κ. Edith Cresson. Προς τα τέλη του έτους πληροφορήθηκε για επικείμενα σχέδια απόδοσης μεγαλύτερης αυτονομίας στο ΚΚΕρ εντός της Επιτροπής, και για άλλες σχεδιαζόμενες οργανωτικές μεταβολές. Τοιουτοτρόπως, ως πρώτο βήμα, θα δοθεί στο ΚΚΕρ υπόσταση χωριστής Γενικής Διεύθυνσης από τις αρχές 1990 (ελήφθη απόφαση στις 16 Ιανουαρίου 1996). Το ΔΣ συζήτησε επίσης με την Επίτροπο θέματα πολιτικής προσωπικού και αναμένει να διαπιστώσει τις επιπτώσεις που θα έχει για το ΚΚΕρ η νέα πολιτική της Επιτροπής σχετικά με το προσωπικό που αμείβεται από τον προϋπολογισμό έρευνας της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Οπως συμβαίνει με το προσωπικό πολλών άλλων ευρωπαϊκών ερευνητικών ινστιτούτων, στο ΚΚΕρ επικρατεί πυραμίδα ηλικιών που συνεπάγεται κένωση πολλών θέσεων στα επόμενα λίγα χρόνια. Το 1995 κενώθηκαν 5 ανώτερες θέσεις διευθυντή ινστιτούτου, από τις οποίες συμπληρώθηκαν οι τέσσερις, με διορισμούς που έκανε η Επιτροπή κατόπιν γνωμοδότησης του ΔΣ, ενώ αναμένεται η συμπλήρωση μιας πέμπτης θέσης. Το ΔΣ καλωσορίζει τους τέσσερις νέους διευθυντές που εντάχθηκαν στο ΚΚΕρ στα μέσα 1995. ΔΙΑΔΟΣΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΚΚΕρ Με το διαφορετικό ρόλο του ΚΚΕρ απαιτείται ζωηρότερη διάδοση πληροφοριών για τις δραστηριότητες του ΚΚΕρ σε όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη σε εθνικό επίπεδο. Συμβάλλοντας σε αυτό, μέλη του ΔΣ, μαζί με το ΚΚΕρ, κανόνισαν το 1995 να συνεχισθεί η σειρά ενημερωτικών ημερίδων για το Κέντρο και οι παρουσιάσεις των δραστηριοτήτων του ΚΚΕρ σε όλα τα κράτη μέλη, με σκοπό να καλλιεργηθεί περαιτέρω συνεργασία μεταξύ εθνικών ερευνητικών εργαστηρίων, πανεπιστημίων, βιομηχανίας και του ΚΚΕρ. Μέλη του ΔΣ συμμετέσχον, μαζί με εκπροσώπους του ΚΚΕρ, σε συνεδριάσεις των επιτροπών διαχείρισης κοινοτικών προγραμμάτων προκειμένου να επιτευχθεί σωστός συντονισμός μεταξύ των ερευνητικών δραστηριοτήτων του ΚΚΕρ και των λοιπών σχετικών ερευνητικών δραστηριοτήτων που υπάγονται στα κοινοτικά προγράμματα-πλαίσια. Οι ανταλλαγές αυτές απόψεων, όπως ορίζουν οι αποφάσεις του Συμβουλίου για τα προγράμματα του ΚΚΕρ θα πρέπει να ενταθούν και περιλάβουν όλες τις σχετικές δραστηριότητες του προγράμματος το 1996. ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ Η εκπλήρωση της αποστολής του ΚΚΕρ για την επιτέλεση ερευνητικής εργασίας υπαγορευόμενης από τις ανάγκες των πελατών, ανώτατης ποιότητας και ακεραιότητας, προς υποστήριξη κοινοτικών πολιτικών, συνεπάγεται σαφή μακρόπνοη στρατηγική για το ΚΚΕρ και τα ινστιτούτα του. Στα τέλη 1995, το ΔΣ συμφώνησε για εκσυγχρονισμένη στρατηγική του ΚΚΕρ και διεξήγαγε συζητήσεις με αντικείμενο τις υποβόσκουσες στρατηγικές των ινστιτούτων που θα καθοδηγούν το Κέντρο στις σημερινές και μελλοντικές δραστηριότητες του. Ενα από τα διαβλεπόμενα μέτρα στο έγγραφο του 1995 για τη στρατηγική είναι η εντατικότερη χρησιμοποίηση δεικτών επιδόσεων για την υποβοήθηση της ανάπτυξης του Κέντρου. ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΠΡΟΒΛΕΨΕΩΝ (IPTS) Στις παρατηρήσεις του επί της ετησίας εκθέσεως για το 1994, το ΔΣ ανέφερε τον νέο τόπο εγκατάστασης του ινστιτούτου αυτού στη Σεβίλλη και τις προγραμματιζόμενες εργασίες. Με ευχαρίστηση μνημονεύει το νέο πρόγραμμα εργασίας για το IPTS, που καθορίστηκε το 1995 και έγινε δεκτό από την Επιτροπή. Επιπλέον, το ΔΣ εκφράζει την εκτίμηση του για τα εγκαίνια του σοβαρού λειτουργήματος της τεχνολογικής επαγρύπνησης που έγινε από την Επίτροπο κ. Edith Cresson με την παρουσία του προέδρου του ΔΣ, η οποία τόνισε τη συνεργασία που έχει καθιερώσει το IPTS σε όλα τα κράτη μέλη και με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. ΑΝΤΙΔΡΑΣΤΗΡΑΣ ΥΨΗΛΗΣ ΡΟΗΣ Το 1995 υπήρξε το τελευταίο έτος του συμπληρωματικού προγράμματος Ευρατόμ για τον αντιδραστήρα υψηλής ροής (HFR) στο Petten (Κάτω Χώρες). Στη διάρκεια του έτους πραγματοποιήθηκαν συζητήσεις σε όλα τα επίπεδα με αντικείμενο το μέλλον του αντιδραστήρα HFR και του προτεινόμενου νέου πολυετούς προγράμματος για τον αντιδραστήρα που θα αρχίσει το 1996. Το πρόγραμμα αυτό συνεπάγεται πλήρη αναδιάρθρωση του διοικητικού μηχανισμού της μονάδας και ζωηρή επιδίωξη αμεσότερης εμπορικής χρήσης σημαντικού τμήματος της δυναμικότητας του με την παρεπόμενη βελτίωση στον βαθμό απόδοσης και εξοικονόμηση χρημάτων. ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ Το ΔΣ χαίρεται για τις πολλές επαφές που είχε στη διάρκεια του έτους με την υπεύθυνη για την έρευνα Επίτροπο κ. Edith Cresson και ελπίζει να διεξαχθούν περαιτέρω συζητήσεις με αντικείμενο την κατάστρωση στρατηγικής για το ΚΚΕρ. Παράλληλα, το ΔΣ εκφράζει την εκτίμηση του για τις επίπονες προσπάθειες του Γενικού Διευθυντή, των διευθυντών και ολόκληρου του προσωπικού του ΚΚΕρ που ανταπεξέρχονται στις προκλήσεις που συναντούν. ΚΟΙΝΟ ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ 1995 Έκθεση της Επιτροπής ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ 1. ΤΟ ΚΟΙΝΟ ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΚΑΤΑ ΤΟ 1995 1. 1 ΘΕΣΜΙΚΩΣ ΠΡΟΒΛΕΠΟΜΕΝΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ: ΕΙΔΙΚΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΤΟΥ ΚΚΕρ 1. 1. 1 Θεσμικώς προβλεπόμενες ερευνητικές δραστηριότητες 1. 1. 2 Θεσμικώς προβλεπόμενη επιστημονική και τεχνική υποστήριξη για τις κοινοτικές πολιτικές 1. 2 ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΩΣ ΔΙΕΞΑΓΟΜΕΝΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ Συμμετοχή σε δράσεις επιμερισμένης δαπάνης Ανταγωνιστικώς διεξαγόμενες δραστηριότητες επιστημονικής και τεχνικής υποστήριξης Αοιπές ανταγωνιστικώς διεξαγόμενες δραστηριότητες μη υπαγόμενες στα προγράμματα-πλαίσια Εργασίες για λογαριασμό τρίτων Συμπληρωματικό πρόγραμμα του HFR 10 13 13 20 24 25 25 25 25 27 1. 3 ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΕΣ ΗΜΕΡΙΔΕΣ - ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΔΡΙΑ. 27 1. 4 ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΙ ΠΟΡΟΙ 1. 5 ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΑ 2. ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΩΝ ΤΟΥ ΚΚΕρ ΚΑΤΑ ΤΟ 1995 2. 1 2. 2 2. 3 2. 4 2. 5 2. 6 2. 7 2. 8 ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΜΕΤΡΙΙΣΗΩΝ ΚΑΙ ΥΑΙΚΩΝ ΑΝΑΦΟΡΑΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΟΥΡΑΝΙΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΠΡΟΙΙΓΜΗΝΩΝ ΥΑΙΚΩΝ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΙΝΣΤΓΓΟΥΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΗΛΕΑΝΙΧΝΕΥΣΗΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΠΡΟΒΛΕΨΕΩΝ Παράρτημα 1 Παράρτημα 2 29 30 32 32 35 39 43 49 53 57 61 65 67 ΤΟ ΚΟΙΝΟ ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ Το Κοινό Κέντρο Ερευνών αποτελεί το επίσημο ερευνητικό εργαστήριο της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Ιδρύθηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και εδρεύει στις Βρυξέλλες. Οι εγκαταστάσεις του κέντρου ευρίσκονται σε πέντε χώρες (Βέλγιο, Γερμανία, Ιταλία, Κάτω Χώρες και Ισπανία) και στεγάζουν οκτώ διαφορετικά ινστιτούτα, καθένα από τα οποία εστιάζει την εμπειρογνωμοσύνη του σε ιδιαίτερη επιστημονικό χώρο. Τα ινστιτούτα είναι: IRMM Ινστιτούτο Μετρήσεων και Υλικών Αναφοράς (GEEL) ITU ΙΑΜ ISEI ΕΙ Ινστιτούτο Υπερουρανίων Στοιχείων (ΚΑΡΛΣΡΟΥΗ) Ινστιτούτο Προηγμένων Υλικών (ΡΕΤΤΕΝ ΚΑΙ ISPRA) Ινστιτούτο Μηχανικής Συστημάτων και Πληροφορικής (ISPRA) Ινστιτούτο Περιβάλλοντος (ISPRA) 1RSA Ινστιτούτο Εφαρμογών Τηλεανίχνευσης (ISPRA) 1ST Ινστιτούτο Τεχνολογιών Ασφάλειας (ISPRA) IPTS Ινστιτούτο Τεχνολογικών Προβλέψεων (ΣΕΒΙΛΛΗ) Το ΚΚΕρ έχει ως αποστολή την προώθηση και διεξαγωγή ερευνητικών εργασιών υπαγορευόμενων από τις ανάγκες των πελατών, ανώτατης ποιότητας και βαθμού ενοποίησης, προς υποστήριξη των κοινοτικών πολιτικών. Επειδή το Κοινό Κέντρο Ερευνών αποτελεί αναπόσπαστο μέρος του κοινοτικού στερεώματος έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης συμβάλλει στην κοινοτική ερευνητική πολιτική, ιδιαίτερα σε όσους τομείς διαθέτει ειδικές, αν όχι μοναδικές, δεξιότητες και στους χώρους όπου η αμεροληψία του είναι βασικής σημασίας για την επιστημονική και τεχνική υποστήριξη των κοινοτικών πολιτικών. Οι θεσμικές αυτές δραστηριότητες διεξάγονται κατά την εκτέλεση των ειδικών προγραμμάτων του ΚΚΕρ, τα οποία έχει αποφασίσει το Συμβούλιο και χρηματοδοτούνται από τον προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Επιπλέον, το ΚΚΕρ ασχολείται όλο και ευρύτερα με ανταγωνιστικές δραστηριότητες, συμμετέχοντας: σε ανταγωνιστική βάση, μαζί με την βιομηχανία, ερευνητικούς οργανισμούς και πανεπιστήμια των κρατών μελών, ή χωρών συνδεδεμένων με την Ένωση, σε κοινοτικά προγράμματα, μεταξύ άλλων σε δράσεις επιμερισμένης δαπάνης υπαγόμενες σε προγράμματα-πλαίσια, και με την προσφορά των υπηρεσιών του έναντι αμοιβής σε διαφόρους πελάτες. Το προβλεπόμενο βάσει του κανονισμού υπηρεσιακής κατάστασης μόνιμο και έκτακτο προσωπικό του ΚΚΕρ στα τέλη 1995 ανερχόταν σε 1 786 άτομα. Στον αριθμό αυτό πρέπει προσωπικό του ΚΚΕρ στα τέλη 1995 ανερχόταν σε 1 786 άτομα. Στον αριθμό αυτό πρέπει να προστεθούν 319 επιστήμονες οι οποίοι απασχολούνταν στο κέντρο και αμείβονταν από το ΚΚΕρ στο πλαίσιο ποικίλων συστημάτων φιλοξενίας τους. Οι συνολικές πιστώσεις αναλήψεων υποχρεώσεων από το ΚΚΕρ για το 1995 ήσαν ελαφρώς λιγότερες από 258 εκατ. ECU. Η παρούσα ετήσια έκθεση αποσκοπεί στο να δόσει γενική εικόνα των δραστηριοτήτων του ΚΚΕρ κατά το 1995. Οι αναγνώστες μπορούν να εύρουν περισσότερες λεπτομέρειες στις ετήσιες εκθέσεις των οκτώ ινστιτούτων. Το ΚΚΕρ δημοσιεύει επίσης πλήθος επιστημονικών εκθέσεων, παρουσιάζει διατριβές σε συνέδρια και σε επιστημονικά περιοδικά (όλες οι εν λόγω εκθέσεις αναφέρονται στο ετησίως εκδιδόμενο δελτίο δημοσιεύσεων) και οργανώνει επιστημονικά εργαστήρια, σεμινάρια και συνέδρια προς διάδοση των επιστημονικών επιτευγμάτων του. 1. ΤΟ ΚΟΪΝΟ ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΚΑΤΑ ΤΟ 1995 1995: ΕΝΑ ΣΗΜΑΝΤΙΚΟ ΕΤΟΣ Το 1995 υπήρξε το πρώτο έτος κατά το οποίο το ΚΚΕρ ακολουθεί νέα προσέγγιση. Ο νέος αυτός τρόπος αντιμετώπισης καθορίστηκε από το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή σε συζητήσεις που οδήγησαν στο να ληφθούν αποφάσεις το 1994 για προγράμματα-πλαίσια κοινοτικών δραστηριοτήτων έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης και, μεταγενέστερα, για ειδικά ερευνητικά προγράμματα υλοποίησης των προγραμμάτων-πλαισίων. Αυτά περιλαμβάνουν δύο ειδικά ερευνητικά προγράμματα του ΚΚΕρ στο διάστημα 1995-1998, το ένα για λογαριασμό της ΕΚ (Ευρωπαϊκής Κοινότητας) και το άλλο για την ΕΚΑΕ (Ευρωπαϊκή Κοινότητα Ατομικής Ενέργειας). Σύμφωνα με τα συμπεράσματα του Συμβουλίου της 26ης Απριλίου 1994 σχετικά με το ρόλο του ΚΚΕρ, το Κέντρο επιδόθηκε το 1995 σε θςσμικές, καθώς και ανταγωνιστικώς διεξαγόμενες δραστηριότητες, όπου οι πρώτες καλύπτουν θεσμικώς προβλεπόμενες ερευνητικές εργασίες και επιστημονική και τεχνική υποστήριξη στις κοινοτικές πολιτικές. Οι ανταγωνιστικές δραστηριότητες περιλαμβάνουν συμμετοχή σε δράσεις επιμερισμένης δαπάνης υπαγόμενες στα προγράμματα-πλαίσια, μέτρα υποστήριξης, σε ανταγωνιστική βάση, των υπηρεσιών της Επιτροπής που είναι υπεύθυνες για τις διάφορες πολιτικές της Ένωσης, ανταγωνιστικές δραστηριότητες μη υπαγόμενες στα κοινοτικά προγράμματα-πλαίσια και εργασίες στο πλαίσιο συμβάσεων επιτελούμενες για λογαριασμό £ένο. »ν τρίτων μερών. Το 1995 υπήρξε επιπλέον το έτος κατά το οποίο η νεοδιορισθεισα Επιτροπή ξεκίνησε πρωτοβουλίες για την αποκατάσταση καλύτερων δεσμών μεταξύ βιομηχανίας και έρευνας. Στο πλαίσιο αυτό, η αρμόδια για την έρευνα Επίτροπος κ. Ε. Cresson τόνισε με έμφαση την ανάγκη περαιτέρω εμπορικής εκμετάλλευσης των ερευνητικών αποτελεσμάτων του ΚΚΕρ και καλύτερης γνωστοποίησης των δραστηριοτήτων του Κέντρου. Τέλος, το 1995 κατέστημεν επίσης μάρτυρες της διευρύνσεωςτης Ευρωπαϊκής Ενώσεως. Τα τρία νέα κράτη μέλη (Αυστρία, Φινλανδία και Σουηδία) είχαν ήδη συμμετάσχει στις δραστηριότητες του ΚΚΕρ το 1994 στο πλαίσιο της συμφωνίας για τον ΕΟΧ (Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο). Το πλαίσιο αυτό έδωσε τη δυνατότητα να συνεχισθεί, το 1995. η συνεργασία του ΚΚΕρ με την Ισλανδία, το Λιχτενστάιν και τη Νορβηγία. ΘΕΣΜΙΚΩΣ ΠΡΟΒΛΕΠΟΜΕΝΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ Οι θεσμικές δραστηριότητες του ΚΚΕρ συνέβαλαν στην πραγματοποίηση των στόχων του τετάρτου προγράμματος-πλαισίου για λογαριασμό της ΕΚ και της ΕΚΑΕ μέσο; tujv (τεχνολογίες κεφαλαίων για τις τεχνολογίες της πληροφορίας και των κπικοινωνιών πληροφοριών), τις βιομηχανικές τεχνολογίες (βιομηχανικές τεχνολογίες και τεχνολογίες υλικών, μετρήσεις και δοκιμές), το περιβάλλον (περιβάλλον και κλίμα), βιοεπιστήμες και βιοτεχνολογίες (γεωργία και αλιεία, συμπεριλαμβανομένων των γεωργικών βιομηχανιών, των τεχνολογιών τροφίμων, της δασοκομίας και της αγροτικής ανάπτυξης), τις μη πυρηνικές μορφές ενέργειας, τη στοχοθετημένη κοινωνικο-οικονομική έρευνα, την ασφάλεια της πυρηνικής σχάσης και τη θερμοπυρηνική σύντηξη. 10 ΝΕΕΣ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ: ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΩΣ ΔΙΕΞΑΓΟΜΕΝΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ Μετά από παρατεταμένες προετοιμασίες που άρχισαν το 1994, το ΚΚΕρ ανταποκρίθηκε, στις προκλήσεις που έθεσαν οι νέες ευκαιρίες που διανοίχθηκαν το 1995 για ανταγωνιστικούς διεξαγόμενες δραστηριότητες. Μαζί με εταίρους από τη βιομηχανία, ερευνητικά κέντρα και πανεπιστήμια απ'όλα τα σημεία της Ενωσης και συνδεδεμένες χώρες, διατυπώθηκαν πάνω από 300 προτάσεις σε απάντηση της δημοσιευθείσας πρώτης προκήρυξης βάσει των νέων προγραμμάτων-πλαισίων, με ποσοστό επιτυχίας 28%. Το ΚΚΕρ υπέβαλε επίσης προτάσεις για ανταγωνιστικές δραστηριότητες υποστήριξης και για κοινοτικά προγράμματα μη υπαγόμενα στα προγράμματα-πλαίσια, ιδίως τα PHARE και TACIS, όπου συνήψε συμβάσεις για εργασίες στον τομέα της πυρηνικής ασφάλειας στις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, στη Ρωσία και στα Νέα Ανεξάρτητα Κράτη (ΝΑΚ). Για να ανταποκριθεί στις νέες αυτές ευκαιρίες απαιτήθηκαν επίπονες προσπάθειες προώθησης στην αγορά εκ μέρους του ΚΚΕρ. Η συμμετοχή του ΚΚΕρ κατέστη δυνατή με σειρά νομικών, χρηματικών, δημοσιονομικών και διοικητικών αποφάσεων εκ μέρους των κοινοτικών οργάνων (Συμβούλιο, Κοινοβούλιο και Επιτροπή). Οι αποφάσεις αυτές αφορούσαν τις απαιτούμενες τροποποιήσεις στον δημοσιονομικό κανονισμό για τον προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης που αποφασίστηκε το Σεπτέμβριο 1995. Αξιόλογη υπήρξε επίσης η εκτελούμενη σε πλαίσιο σύμβασης εργασία για λογαριασμό ξένων τρίτων μερών, στη διάρκεια δε του 1995 συνομολογήθηκαν νέες συμβάσεις για ποσά πολύ πέραν των 18 εκατ. ECU. ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΟΥ Στις 20 Ιουλίου 1995, η Επίτροπος κ. Ε. Cresson πραγματοποίησε την πρώτη επίσκεψη της στο ΚΚΕρ, αρχίζοντας με τα ινστιτούτα στην Ispra, συνεχίζοντας με την επίσκεψη στο ITU της Καρλσρούης το Σεπτέμβριο και το IPTS στη Σεβίλλη τον Δεκέμβριο, όπου η κ. Cresson εγκαινίασε τη νέα λειτουργία τεχνολογικής επαγρύπνησης του ινστιτούτου. Κατά τις ανωτέρω επισκέψεις, η κ. Cresson, απευθυνόμενη στο προσωπικό, παρότρυνε το ΚΚΕρ να συνεχίσει την αποστολή του για έρευνα και τεχνολογική ανάπτυξη στην Ευρώπη. Εδωσε έμφαση στην άποψη της Επιτροπής σχετικά με τις συνεισφορές του ΚΚΕρ προς τις πολιτικές της Ένωσης και με την ανάληψη από αυτό ανταγωνιστικών δραστηριοτήτων. Η Επιτροπή ανήγγειλε το 1995 ότι είχε συγκροτήσει πολλές ομάδες ειδικού έργου με αντικείμενο τη βιομηχανική έρευνα στους τομείς των αεροσκαφών νέας γενεάς, του εκπαιδευτικού λογισμικού με πολυμέσα, του αυτοκινήτου της επαύριον, των εμβολίων και ιογενών νόσων, των τραίνων και σιδηροδρομικών συστημάτων του μέλλοντος, των διατροπικών μεταφορών, των ναυτικών συστημάτων του μέλλοντος και των φιλικών για το περιβάλλον τεχνολογιών επεξεργασίας υδάτων. Το προσωπικό του ΚΚΕρ συμμετέσχε στις περισσότερες από τις ανωτέρω ομάδες ειδικού έργου και, παράλληλα, η διοίκηση του Κέντρου σχεδιάζει να επιφέρει επαναπροσανατολισμούς στους τομείς των θεσμικώς προβλεπόμενων ερευνητικών εργασιών του ΚΚΕρ προκειμένου να ανταποκριθεί η έρευνα στις νέες προτεραιότητες που έταξε η Επιτροπή. Π ΝΕΟΙ ΔΙΕΥΘΥΝΤΕΣ Στη διάρκεια του έτους ανέλαβαν καθήκοντα τέσσερις νέοι διευθυντές ινστιτούτων του ΚΚΕρ, δηλαδή του ISEI, του ΕΙ, του IRSA και του ΙΑΜ, τους οποίους διόρισε η Επιτροπή κατόπιν γνωμοδοτήσεως του Διοικητικού Συμβουλίου. ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΕΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Οι δεσμοί μεταξύ του ΚΚΕρ και της βιομηχανίας, των ερευνητικών κέντρων και των πανεπιστημίων συσφίγχθηκαν επίσης με την οργάνωση ενημερωτικών ημερίδων στο Λονδίνο, στην Αθήνα, στην Κοπεγχάγη, στο Μιλάνο και στη Βιέννη, κατόπιν πρωτοβουλίας μελών του ΔΣ. Έγινε παρουσίαση των ινστιτούτων, ενώ με επιστημονικά εργαστήρια περιγράφηκαν νέες προοπτικές για συνεργασία. Ομοίως, μέλη της διοίκησης και του προσωπικού του ΚΚΕρ ήσαν ομιλητές σε ορισμένα σεμινάρια που οργανώθηκαν στα κράτη μέλη με αντικείμενο γενικώς τις δραστηριότητες του ΚΚΕρ και ειδικότερα όσες στοχεύουν στην τόνωση της πρακτικής συνεργασίας με τη βιομηχανία και στην έρευνα που διεξάγεται σε εθνικό ή περιφερειακό επίπεδο. Έγινε ευρύτερα γνωστή η προθυμία του ΚΚΕρ να της Ευρωπαϊκής Ένωσης με ενημερωτικές δραστηριότητες υποστηρίξει πολιτικές απευθυνόμενες σε άλλες υπηρεσίες της Επιτροπής, μεταξύ άλλων με την αποστολή ενημερωτικού φυλλαδίου και τη διοργάνωση στοχοθετημένων σεμιναρίων. ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ Κατά την προγραμματιζόμενη περίοδο 1995-1998, το ΚΚΕρ αφενός θα βασισθεί στην εμπειρία που απέκτησε από το προηγούμενο πρόγραμμα και αφετέρου θα ανταποκριθεί στις προκλήσεις που επιβάλλονται στην ευρωπαϊκή βιομηχανία από τις ταχέως και συνεχώς μεταβαλλόμενες παγκόσμιες αγοράς και στις νέες απαιτήσεις που αντιμετωπίζει η Ευρωπαϊκή Ένωση, με ερευνητικών αποτελεσμάτων που έχουν αξία για τη βιομηχανία και την κοινωνία. Προς τούτο, το ΚΚΕρ διοργανώνει κάθε χρόνο ορισμένα συνέδρια, επιστημονικά εργαστήρια και σεμινάρια στους πέντε τόπους εγκατάστασης του στην Ευρώπη. Το πλήθος των επισκεπτών δείχνει το μόνιμο ενδιαφέρον που επιδεικνύει η επιστημονική κοινότητα για τις συμβολές του ΚΚΕρ στην έρευνα και ανάπτυξη. έμφαση στην εκμετάλλευση εμπορική των Προκειμένου να παγιωθεί η νέα αυτή θεώρηση του ΚΚΕρ, όπως προδιαγράφεται από το Συμβούλιο, το Κοινοβούλιο και την Επιτροπή, το ΔΣ και η διοίκηση του Κέντρου συζήτησαν στη διάρκεια του έτους στρατηγικές για τα οκτώ ινστιτούτα και για ολόκληρο το ΚΚΕρ, με κατάληξη να τονισθεί η υπαγορευόμενη από τους πελάτες ανώτερης ποιότητας έρευνα που αποβαίνει πραγματικά προς όφελος της Ευρωπαϊκής Ένωσης και η οποία διεξάγεται αποδοτικά και ανταποκρίνεται ευέλικτα στις μεταβαλλόμενες ανάγκες της αγοράς. Οι δραστηριότητες του ΚΚΕρ συνεπάγονται τη σύμπηξη δεσμών μεταξύ ομάδων στα κράτη μέλη που έχουν φθάσει σε διαφορετικά επίπεδα επιστημονικής και τεχνολογικής ανάπτυξης, συμβάλλουν επομένως στην ενίσχυση της συνοχής μεταξύ εργαστηρίων και ερευνητικών ινστιτούτων σε όλες τις κοινοτικές περιφέρειες. 12 1. 1 ΘΕΣΜΙΚΩΣ ΠΡΟΒΛΕΠΟΜΕΝΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ: ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΤΟΥ ΚΚΕρ ΕΙΔΙΚΑ Το ΚΚΕρ είχε το 1995 ως μείζον έργο να συμβάλει στην υλοποίηση των ειδικών προγραμμάτων του ΚΚΕρ που υπάγονται στα κοινοτικά προγράμματα-πλαίσια, κατά το πρώτο έτος της λειτουργίας τους. Η συμβολή αυτή πραγματοποιήθηκε μέσω θεσμικώς προβλεπόμενων ερευνητικών δραστηριοτήτων και μέσω θεσμικώς προβλεπόμενων δραστηριοτήτων παροχής επιστημονικής και τεχνικής υποστήριξης προς τις υπηρεσίες της Επιτροπής. 1. 1. 1 Θεσμικώς προβλεπόμενες ερευνητικές δραστηριότητες Οι θεσμικώς προβλεπόμενες ερευνητικές δραστηριότητες αντιπροσώπευαν το 1995 ποσοστό 73% του συνόλου των θεσμικών δραστηριοτήτων του Κέντρου· οι δραστηριότητες αυτές διεξάγονται στο πλαίσιο των εξής κεφαλαίων του προγράμματος: • • τεχνολογίες και τεχνολογίες Το πρόγραμμα Βιομηχανικές υλικών εκτελείται από το Ινστιτούτο Προηγμένων Υλικών (ΙΑΜ) και περιελάμβανε ερευνητικά έργα αφενός με αντικείμενο προηγμένα υλικά, τεχνολογία επιφανειών και νέα, οικολογικώς τεχνικές μη καταστρεπτικής αποδεκτά υλικά, και αφετέρου με αντικείμενο αξιολόγησης για την επιθεώρηση βιομηχανικών κατασκευαστικών δομοστοιχείων. και δοκιμές περιελάμβανε ερευνητικά έργα αφενός με Το πρόγραμμα Μετρήσεις αντικείμενο μετρήσεις και υλικά αναφοράς, εκτελούμενα από το Ινστιτούτο Υλικών και Μετρήσεων Αναφοράς (IRMM) και αφετέρου με αντικείμενο την εκτίμηση της αξιοπιστίας Ινστιτούτο Τεχνολογιών Ασφάλειας (1ST). των κατασκευών, εκτελούμενα από το Το πρόγραμμα Περιβάλλον και κλίμα συνίστατο από ερευνητικά έργα με αντικείμενο: τη ρύπανση της ατμόσφαιρας, του εδάφους, των υδάτων και των αποβλήτων, εκτελούμενα από το Ινστιτούτο περιβάλλοντος (ΕΙ)· τη σταδιακή συγκρότηση του Κέντρου Γεωσκοπήσεων, ενός αποκεντρωμένου ευρωπαϊκού συστήματος διαχείρισης δεδομένων και ενημέρωσης, και τις εφαρμογές τεχνικών τηλεανίχνευσης, εκτελούμενα από το Ινστιτούτο Εφαρμογών Τηλεανίχνευσης (IRSA) · και τους βιομηχανικούς κινδύνους, εκτελούμενα από το Ινστιτούτο Τεχνολογιών Ασφάλειας (1ST) και από το Ινστιτούτο Μηχανικής Συστημάτων και Πληροφορικής (1SEI). Το πρόγραμμα Μη πυρηνικές μορφές ενέργειας συνίστατο από ερευνητικά έργα αφορώντα αφενός υλικά για καθαρές τεχνολογίες, εκτελούμενα από το Ινστιτούτο Προηγμένων Υλικών (ΙΑΜ), και αφετέρου την τυποποίηση φωτοβολταϊκών συσκευών, εκτελούμενα από το Ινστιτούτο Μηχανικής Συστημάτων και Πληροφορικής (ISE1). ορισμένες Το πρόγραμμα Ασφάλεια ερευνητικές δραστηριότητες εξικνούμενες από την εκπόνηση μελετών με αντικείμενο της πυρηνικής περιελάμβανε σχάσης 13 την ασφάλεια των αντιδραστήρων, διεξαγόμενη από το Ινστιτούτο Τεχνολογιών Ασφάλειας (1ST), από το Ινστιτούτο Μηχανικής Συστημάτων και Πληροφορικής (ISE1) και απο το Ινστιτούτο Προηγμένων Υλικών (ΙΑΜ), έως έρευνα με αντικείμενο τις πυρηνικές διασφαλίσεις και τη διαχείριση σχάσιμων υλικών, διεξαγόμενη από το Ινστιτούτο Τεχνολογιών Ασφάλειας (1ST), το Ινστιτούτο Μηχανικής Συστημάτων και Πληροφορικής (ISEI) και το Ινστιτούτο Υπερουρανίων Στοιχείων (ITU). To ITU εξετέλεσε ερευνητικές εργασίες με αντικείμενο τα πυρηνικά καύσιμα και ης ακτινίδες. Το πρόγραμμα Ελεγχόμενη (τεχνολογία και ασφάλεια) (1ST), το Ινστιτούτο εκτελείται από το Ινστιτούτο Τεχνολογιών Ασφάλειας Μηχανικής Συστημάτων και Πληροφορικής (ISEI) και το Ινστιτούτο Προηγμένων Υλικών (ΙΑΜ). θερμπυρηνική σύντηξη κοινωνικο-οικονομική επιστήμης και τεχνολογίας έρευνα περιλαμβάνει τα Το πρόγραμμα Στοχοθετημένη καθήκοντα του παρατηρητηρίου της ης δραστηριότητες ανάλυσης προοπτικών του Ινστιτούτου Τεχνολογικών Προβλέψεων εισηγήσεις που (IPTS). Το ινστιτούτο έχει ως βασικό ρόλο να συλλέγει ης διατυπώνουν εμπειρογνώμονες, σύμβουλοι, ερευνητικοί οργανισμοί και ινστιτούτα των κρατών μελών και κατά το δυνατόν τρίτων χωρών, με σκοπό να τα αναλύει, τα επεξεργάζεται και τα ενοποιεί αμερόληπτα και. σε βάθος, και, πράγμα σημαντικότερο, να αποφαίνεται για ασαφείς τάσεις ή ανάγκες για δράση σε μορφή που να μπορεί να χρησιμοποιηθεί από τους ιθύνοντες της εξουσίας. και • • Ενώ το δεύτερο μέρος του παρόντος εγγράφου δίνει αναφορά για τις εξελίξεις των ανωτέρω ερευνητικών δραστηριοτήτων το 1995 ανά ινστιτούτο, στο παρόν κεφάλαιο προβάλλονται ορισμένα εξέχοντα αποτελέσματα για να φωτιστεί ο τρόπος με τον οποίο η θεσμικώς διεξαγόμενη έρευνα καθιστά το ΚΚΕρ ικανό να αναπτύξει επιστημονικές γνώσεις και να αποκτήσει εξειδικευμένες εγκαταστάσεις προκειμένου να πραγματοποιεί πολύτιμη συμβολή στην προαγωγή της επιστήμης, να προσφέρει επιστημονικές αξιολογήσεις, να σκορπά τεχνογνωσία και εμπειρογνωμοσύνη σε τομείς όπου νέες καινοτόμες εφαρμογές μπορεί να παρουσιάζουν ενδιαφέρον για το συντονισμό της επιστημονικής συνεργασίας σε όλο τον ευρωπαϊκό χώρο και, ενίοτε, να αναπτύσσει ευρωπαϊκά επιστημονικά δίκτυα με επίκεντρο τις τεχνικές εγκαταστάσεις του Κέντρου. • Καινοτόμες δραστηριότητες που αποφέρουν πολύτιμη συνεισφορά στην επιστήμη και τεχνολογία προς όφελος της ευρωπαϊκής βιομηχανίας: Στο ΙΑΜ του Petten παρασκευάσθηκε ένα νέο σύνθετο υλικό, αποτελούμενο απο μήτρα ίνες ανθρακοπυριτίου, χρησιμοποιώντας αζωτούχου πυριτίου ενισχυμένη με επιμήκεις τεχνική διείσδυσης υγρού, ακολουθούμενη από συσσωμάτωση. Διερευνώντας τις μηχανικές ιδιότητες του υλικού αυτού, αποδείχθηκε ou η ενίσχυση με τις ίνες επιτυγχάνει να αυξήσει τόσο την αντοχή όσο και την ανθεκτικότητα της ψαθυρής κατά τα άλλα μήτρας αζωτούχου πυριτίου, σε μεγάλο βαθμό λόγω του σχηματισμού ασθενούς δεσμού μεταξύ φάσεων (οι ίνες SiC είναι ήδη επικαλυμμένες με πυρολυτικώς εναποτιθέμενη στρώση άνθρακα, πάχους 400 mm). Στο σχήμα 1 απεικονίζονται τυπικές καμπύλες τάσης-παραμόρφωσης για τα το κατασκευαζόμενο με σύνθετα υλικά με και χωρίς το δεσμό μεταξύ φάσεων· 14 επιστρωμένες ύλες σύνθετο υλικό παρουσιάζει πολύ καλύτερες επιδόσεις από εκείνο που έχει παρασκευασθεί με γυμνές ίνες. Το νέο αυτό σύνθετο υλικό έρχεται στην πρώτη σειρά προτίμησης για εφαρμογές κατασκευαστικών δομοστοιχείων υπό υψηλή θερμοκρασία σε ορισμένες προηγμένες βιομηχανικές εφαρμογές, όπως οι αεριοστρόβιλοι. Στο πλαίσιο δικτύου συγκροτήθηκε έργο για τη σύνθεση αζωτούχου άνθρακα, ενός νέου προϊόντος. Το έργο είχε πολλαπλούς στόχους: να γίνει εκτίμηση των θερμικών, οπτικών. μηχανικών και τριβολογικών ιδιοτήτων του υλικού και να αξιολογηθούν τα λειτουργικά του χαρακτηριστικά για βιομηχανική χρήση σε οπτικές εφαρμογές, μαγνητική αποθήκευση, τεχνικές σκληρού δίσκου και προηγμένα μηχανικά δομοστοιχεία. Το δίκτυο κίνησε το ενδιαφέρον 22 ερευνητικών ινστιτούτων και 11 βιομηχανικών εταίρων από 9 διαφορετικές χώρες. Η συνεισφορά του IRMM στο πείραμα θα είναι ο χαρακτηρισμός του υλικού με πυρηνικές τεχνικές. To IRMM θα διενεργήσει την ανάλυση των στρώσεων υλικών για τα ελαφρά στοιχεία (Η, Β, C, Ν, Ο) χρησιμοποιώντας φορτισμένες δέσμες σωματιδίων του επιταχυντή Van de Graaf των 7 MV. Θα εκτελεστεί ανάλυση πυρηνικής αντίδρασης άνθρακα και αζώτου με αντιδράσεις (d,p), καθώς και οπισθοσκέδαση Rutherford. • Το ΚΚΕρ ερευνητικές δραστηριότητες σε τομείς όπου μπορεί να αναφανεί μια νέα κοινοτική πολιτική: εκμεταλλεύτηκε δευτερογενή επακόλουθα από ης του Για παράδειγμα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, μαζί με τα κράτη μέλη, δίνει τώρα μεγαλύτερο βάρος στην πολιτική της για τους φυσικούς κινδύνους, ιδιαίτερα ως προς την παρακολούθηση και την πρόληψη των πλημμύρων. Οι πλημμύρες απειλούν σε μεγάλο βαθμό πολλές περιοχές της Ευρώπης, και στο Βορρά και στο Νότο και Σύνθετο Υλικό από Sic'Si,Ν, 02 0. 3 04 Παραμόρφωση (mm) 0. 6 Καμπύλες καμπτικού φορτίου παραμόρφωσης S i^ ενισχυμέν με ίνες SiC χωρίς επίστρωση και με πυρολυτικώς εναποτιθέμενη στρώση άνθρακα* *Με την άδεια της ONERA (F) ϋχήμα 1 - Καμπύλες τάσεως-παραμορφώσεως 15 αφορούν λεκάνες ποταμών που χρειάζονται παρακολούθηση σε πολλές χώρες. Η ανταλλαγή γνώσεων μεταξύ κρατών μελών, σχετικά με την πρόληψη και παρακολούθηση, θα μπορούσε τοιουτοτρόπως να αποβεί επωφελής, ακόμη και όταν πρόκειται για γεγονότα όπως πλημμύρες μετά από νεροποντή που έχουν τοπικές μόνο συνέπειες. To IRSA άρχισε να καταρτίζει ομοιόμορφη βάση δεδομένων για την κάλυψη γης, τα οποία αποκτώνται με τεχνικές τηλε ανίχνευσης και αφορούν το πλείστο της Ευρώπης. Μπορούν να αποκτηθούν εναρμονισμένα ψηφιακά μοντέλα εδάφους με κάναβο δειγματοληψίας 20 επί 20 m στο χώρο και 6 έως 7 m σε πρόοψη, μέσω οπτικών αισθητήρων όπως ο SPOT. Αναπτύσσονται γέες τεχνικές με τη χρήση αισθητήρων μικροκυμάτων προκειμένου να επιτευχθεί υψηλότερος βαθμός ακρίβειας. Εξειδικευμένα έργα εκτελούμενα για ειδικούς χρήστες επέτρεψαν επίσης στο IRSA να αναπτύξει εμπειρογνωμοσύνη στην εκπόνηση υδρολογικών μοντέλων. Ένα έργο με την ονομασία WETLANDS βελτίωσε αφενός την κατανόηση μας για την υδρολογία των λεκανών απορροής (ερευνητική εργασία διεξαχθείσα το 1995 σε δύο δοκιμαστικούς τόπους, στην Αγγλία και στην Ελλάδα, και σης δύο περιπτώσεις σε συνεργασία με τοπικούς οργανισμούς), και αφετέρου την ικανότητα μας να εκτιμάμε τον αντίκτυπο των προτεινόμενων μειζόνων αλλαγών (όπως η εκτροπή ποταμού ή η διαμόρφωση ταμιευτήρα) ή να αναπτύσσουμε στρατηγική διαχείρισης υδάτων. Ένα άλλο έργο, το HYDRE, που αναπτύχθηκε για ένα πλέγμα περιοχών της Μεσογείου επέτρεψε στο IRSA να μελετήσει την εξέλιξη και καταπόνηση της βλάστησης από τα ύδατα. Οι γεωδετικώς κωδικοποιημένες πληροφορίες για την κάλυψη γης έχουν πρωταρχική σημασία για την ανάνη απορροή καθώς και για την εκτίμηση της κατάντη ευπάθειας. Σε ορεινές περιοχές, τα δάση μπορούν να επιβραδύνουν την απορροή 10 φορές περισσότερο απ'ό,τι το γυμνό έδαφος. Η κατάρτιση μοντέλου της απορροής με τη χρήση πληροφοριών για την κάλυψη γης είναι σημαντική για την προειδοποίηση ότι επίκεινται πλημμύρες σε χρονικές περιόδους υψηλής επικινδυνότητας και για την εκτίμηση μέτρων άμβλυνσης του φαινομένου. Μπορεί επίσης να είναι σημαντική όταν λαμβάνονται αποφάσεις για γεωργικές πολιτικές αγρανάπαυσης (ακαλλιέργητων αγρών) ή αναδάσωσης, που έχουν έμμεσες συνέπειες για τις πλημμύρες. Ινστιτούτο Εφαρμογών Τηλε ανίχνευσης Το τώρα μονάδα επιστημονικής και τεχνικής υποστήριξης για αναφαινόμενες κοινοτικές πολιτικές που αφορούν τις πλημμύρες, χάρη σε εμπειρογνωμοσύνη αποκτηθείσα μέσα στο ινστιτούτο και εκμεταλλευόμενο τη συνεχιζόμενη ανάπτυξη θεσμικώς προβλεπόμενης έρευνας. (IRSA) καταρτίζει • Οι θεσμικώς προβλεπόμενες ερευνητικές δραστηριότητες είχαν επίσης δευτερογενή επακόλουθα σε εξειδικευμένες εφαρμογές. Δίνονται δύο χαρακτηριστικά παραδείγματα στο πεδίο της τεχνολογίας επιφανειών που αφορούν το Ινστιτούτο Προηγμένων Υλικών: 16 Στο πλαίσιο ενός έργου ΕΥΡΗΚΑ στο οποίο πρωτοστατεί το ΙΑΜ (έργο IPACERC), αναπτύχθηκε μια νέα τεχνική κατεργασίας για την παραγωγή πολυστρωματικών επικαλύψεων με την οποία αυξήθηκε κατά πολύ (έως και 500 φορές) η αντίσταση στη φθορά δια τριβής). Οι επικαλύψεις αυτές θα έχουν εφαρμογές στο πεδίο της αεροναυτικής, ιδιαίτερα στις μηχανές ελικοπτέρων. Η τεχνολογία επιφανειών εφαρμόστηκε με επιτυχία στο πεδίο των βιούλικών, με τρία μείζονα επιτεύγματα: βελτίωση της ένταξης των ιατρικών προσθέσεων σε ζώντες ιστούς (ισχίο, δόντι) λόγω βιολογικώς συμβατών επικαλύψεων- μείωση της φθοράς τεχνητών ισχίων μέσω της επιφανείας κατεργασίας κινητών μερών αρθρώσεων· έλεγχος του πολλαπλασιασμού των βακτηριδίων στην πρόσθεση με την ενσωμάτωση απολυμαντικών στοιχείων στην επιφάνεια της πρόσθεσης. Οι ανωτέρω δραστηριότητες αναπτύχθησαν σε συνδυασμό με πολλά ιατρικά ινστιτούτα στην Ιταλία, στη Γαλλία και στη Γερμανία. Τα κατωτέρω δύο παραδείγματα δείχνουν τον τρόπο κατά τον οποίο η θεσμικώς προβλεπόμενη έρευνα μπορεί να οδηγήσει σε εφαρμογές χρήσιμες για τη βιομηχανία και την κοινωνία. • Θεσμικώς προβλεπόμενες ερευνητικές εργασίες επέτρεψαν στο ΚΚΕρ να απλώσει σε όλο τον ευρωπαϊκό χώρο δίκτυο επιστημονικής συνεργασίας. 'Οντως, μέσω διμερούς και πολυμερούς συνεργασίας, το ΚΚΕρ αποκατέστησε πάνω από 800 συνδέσεις με διαφόρους εταίρους, κυρίως μέσα στην Ευρωπαϊκή Ένωση, αλλά επίσης και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, τις ΗΠΑ και την Ιαπωνία. Τούτο απεικονίζεται στο σχήμα 2. • Τέλος, η θεσμικώς προβλεπόμενη έρευνα απετέλεσε έναν από τους κυριότερους παράγοντες που επέτρεψαν στο ΚΚΕρ να αναπτύξει ευρωπαϊκά επιστημονικά δίκτυα με επίκεντρο τις εγκαταστάσεις του. Ζωντανό παράδειγμα ευρίσκεται στο πεδίο της σεισμικής μηχανικής: κ αι σ την Ιταλία) έδειξαν πόσο οι αναπτυγμένες κοινωνίες Παρά τη σημαντική πρόοδο στη σεισμική μηχανική και την αντισεισμική μελέτη κατά τις τελευταίες δύο δεκαετίες, σεισμοί που συνέβησαν πρόσφατα στην Ευρώπη (π. χ. στην Ελλάδα, εξακολουθούν να είναι ευτρωτες στις συνέπειες των σεισμών, τόσο από πλευράς ανθρώπινης όσο και οικονομικής απώλειας. Επομένως σαφώς χρειάζονται ερευνητικές εργασίες με στόχο την άμβλυνση της ευπάθειας αυτής η οποία σε μεγάλο βαθμό εξαρτάται από τη σεισμική συμπεριφορά των κατασκευών. Στην Ευρωπαϊκή ' Ενωση από μακρού χρόνου υπήρχε υψηλής στάθμης εμπειρογνωμοσύνη στην αντισεισμική μελέτη των κατασκευών, όπως και εξειδικευμένες εγκαταστάσεις για τη δοκιμή κατασκευών σε σεισμό, ιδιαίτερα δονούμενες τράπεζες. 17 ΙΙνωμινο Ι1**οΐλι. ιο ιΐΰ% Σουηδία Ισπανία 8. 1% Πορτογαλί1 Φινλανδία Γερμανία 18. 4% Κάτω Χώρες 55% Λουξεμβούργο Ιταλία 0. 1% 116* Ιρλανδία 0 3^ Ελλάδα ^ ο« Σχήμα 2 - Κατανομή της συνεργασίας του ΚΚΕρ κατά χώρα Με την ίδρυση το 1989. κατόπιν πρωτοβουλίας του ΚΚΕρ, της Ευρωπαϊκής Ένωσης Εργαστηρίων Δομομηχανικής και του επακόλουθου ανοίγματος, το 1992, της μονάδας τοιχίου αντίδρασης ELSA στην Ispra. εδόθη νέα διάσταση στη διεξαγόμενη στην Ευρώπη έρευνα με αντικείμενο τη σεισμική μηχανική, και στο πλαίσιο της νέας αυτής μονάδας συγκροτήθηκαν σε κοινοτική κλίμακα ορθώς συντονισμένα έργα στον τομέα της αντισεισμικής μελέτης των κατασκευών. Επί του παρόντος, το ΚΚΕρ και άνω των 20 των κρατών μελών συμμετέχουν σε μείζον πρόγραμμα εξειδικευμένα προκανονιστικής έρευνας, προς υποστήριξη του ευρωκώδικα 8 (ΕΚ8) που αντιπροσωπεύει το προσωρινό ευρωπαϊκό πρότυπο μελέτης έργων πολιτικού μηχανικού σε σεισμογενείς περιοχές. εργαστήρια Το ερευνητικό αυτό έργο, που συγκροτήθηκε κατόπιν πρωτοβουλίας της ΓΔ III (Βιομηχανία) της Επιτροπής και με τις συμβουλές εμπειρογνωμόνων της CEN που είναι επιφορτισμένη με τον ΕΚ8. καλύπτει όσα θέματα προτεραιότητας οφείλουν να θιγούν ώστε να βελτιωθούν οι προτεινόμενοι ευρωπαϊκοί κανόνες αντισεισμικού σχεδιασμού, και ασχολείται με νέες πτυχές της σεισμικής μηχανικής, οι οποίες καλύπτονται ανεπαρκώς από την τρέχουσα, προσωρινή έκδοση του κώδικα. Για την πρακτική υλοποίηση του έργου αυτού κοινοτικής κλίμακας, η θεσμικώς προβλεπόμενη δραστηριότητα στο ELSA αποτελεί νευραλγικό στοιχείο που επιτρέπει την πραγματοποίηση πειραμάτων επαλήθευσης σε μεγάλης- και πλήρους- κλίμακας ομοιώματα κτιρίων και γεφυρών. Ωστόσο, ανάλογης σημασίας είναι η αξιόλογη υποστήριξη που ελήφθη κατά πρώτον από το πρόγραμμα για το ανθρώπινο κεφάλαιο και την κινητικότητα (HCM) και, πιο πρόσφατα, απο το νέο πρόγραμμα της Επιτροπής με αντικείμενο την επιμόρφωση και κινητικότητα των ερευνητών (TMR). Η υποστήριξη αυτή, προστιθέμενη στη θεσμική χρηματοδότηση του ίδιου 18 του ELSA, έδωσε τη δυνατότητα να συγκροτηθούν δύο ερευνητικά δίκτυα που συνδέουν 18 και 11 αντίστοιχα ευρωπαϊκά εργαστήρια με τη μονάδα ELSÀ του ΚΚΕρ. Επιπλέον, ελήφθη επίσης ουσιώδης χρηματοδότηση από το κεφάλαιο "Μεγάλες εγκαταστάσεις" των προγραμμάτων HCM και TMR για να επιτραπεί στους ερευνητές πρόσβαση σε πλέγμα δονούμενων τραπεζών (ΕΜΠ της Αθήνας · ISMES του Bergamo · Πανεπιστήμιο του Bristol · LNEC της Λισσαβώνας, CEA της Saclay) και στο τοιχίο αντίδρασης του ELSA. Πέραν των έργων προς υποστήριξη του Ευρωκώδικα 8, όμιλος οργανισμών των κρατών μελών μαζί με το ΚΚΕρ συσπειρούμενοι στον Ευρωπαϊκό Σύνδεσμο Εργαστηρίων Δομομηχανικής συμμετέχουν από κοινού με την ομάδα του ELSA σε δράσεις επιμερισμένης δαπάνης, σε ανταγωνιστικώς διεξαγόμενες δραστηριότητες παροχής υποστήριξης για λογαριασμό της Επιτροπής και σε εργασίες για λογαριασμό τρίτων μερών. Η βιομηχανία εμπλέκεται σε ερευνητικές δράσεις με στόχο την ανάπτυξη και επαλήθευση νέων κατασκευαστικών τεχνολογιών και την έναρξη χρήσης νέων υλικών με καλύτερες ιδιότητες αντοχής στο χρόνο για νέες κατασκευές καθώς και σκοπούς επισκευών και ενίσχυσης. Το σχήμα 3 δείχνει τη λειτουργία της ευρωπαϊκής συνεργασίας σε θέματα σεισμικής μηχανικής στο πλαίσιο της μονάδας ELSA κατά το 1995. ELSA Θεσμικώς προβλεπόμενες ερευνητικές δραστηριότητες Ανταγωνιστικώς διεξαγόμενες δραστηριότητες παροχής υποστήριξης Πρόγραμμα επιμόρφωσης και κινητικότητας των ερευνητών (TMR Δράσεις επιμερι σμένης δαπάνης Εργασίες για λογαρια σμό τρίων μερών Εργαστήριο ELSA Δομομηχανική α Σεισμική Μηχανική Πρόσβαση σε μεγάλες εγκαταστάσεις Δονούμενες τράπεζες - ΑΦήνα - Μπέργκαμο - Μπρίστολ - Λισσαβώνα - Saclay Τοιχίο αντίδρασης ELSA Βασική έρευνα στην ασφάλεια των κατασκευών Έρευνα προς υποστήριξη κοινοτικών πολιτικών Δίκτυο προς υποστήριξη του Ευρωκώδικα 8 Παροχή υποστήριξης στον κλάδο δομικών κατασκευών - ΕΥΡΩΚΩΔΙΚΕΣ - Εργαλεία προσομοίωσης - Επιμόρφωση νέων ερευνητών EASML Ευρωπαϊκός Σύνδεσμος Εργαστηρίων Δομομηχανικής (πανεπιστήμια και εθνικά εργαστήρια) Brite- Euram Περιβάλ λον Inco- Copernicus Έργα έρευνας και χαρακτηρι- σιιού - Παροχή υποστήριξης στη βιομηχανία, σε εθνικές/περιφερειακές αρχές Χρησιμοποίηση νέων υλικών και τεχνολογιών κατασ κευής Σχήμα 3 - Ευρωπαϊκή συνεργασία στο πλαίσιο της μονάδας ELSA κατά το 1995 19 1. 1. 2 Θεσμικώς προβλεπόμενη επιστημονική και τεχνική υποστήριξη για τις κοινοτικές πολιτικές Το ΚΚΕρ προσέφερε επιστημονική και τεχνική υποστήριξη στις πολιτικές της Ευρωπαϊκής Ένωσης, κατ'αίτηση των σχετικών υπηρεσιών της Επιτροπής, σύμφωνα με ης αποφάσεις του Συμβουλίου της 15ης Δεκεμβρίου 1994 (με τις οποίες υιοθετήθηκαν τα σημερινά ειδικά προγράμματα του ΚΚΕρ). Οι επιστημονικές και τεχνικές αυτές δραστηριότητες αντιπροσώπευαν ποσοστό 27% των θεσμικώς προβλεπόμενων δραστηριοτήτων του Κέντρου. Οι δραστηριότητες υποστήριξης υπαγορεύονται από ης ανάγκες των πελατών, προς εκπλήρωση αμερόληπτων και ουδέτερων επιστημονικών και τεχνικών απαιτήσεων προκαλούμενων από τις κοινοτικές οδηγίες, αποφάσεις της Επιτροπής και του Συμβουλίου ή υποχρεώσεις που εκπηγάζουν από τη συνθήκη ΕΥΡΑΤΟΜ. Η ενεργός σχέση πελάτη/αναδόχου μεταξύ των αιτουσών υπηρεσιών της Επιτροπής και των ινστιτούτων του ΚΚΕρ εκδηλώνεται στην επεξεργασία και υπογραφή συμφωνιών συνεργασίας μεταξύ ΓΔ. Μια επίσημη επιτροπή με εκπροσώπους των ΓΔ, που ιδρύθηκε με απόφαση της Επιτροπής, ασκεί γενική παρακολούθηση των υπηρεσιών αυτών του ΚΚΕρ προς τις υπόλοιπες γενικές διευθύνσεις της Επιτροπής. Η υπόψη ομάδα συνεδρίασε δύο φορές το 1995, η συμμετοχή δε υπήρξε υψηλή. Ο ρόλος της ομάδας είναι διπλός: να παρακολουθεί την επιτελούμενη εργασία ώστε να εξασφαλίζει ομαλή, αμοιβαία ανταλλαγή πληροφοριών σχετικά με τις δραστηριότητες (το 1995 γνωστοποιήθηκαν σε όλες ης ΓΔ πάνω από 100 κείμενα που τις αφορούσαν τις δραστηριότητες αυτές υποστήριξης), και να προγραμματίζει δραστηριότητες του επομένου έτους, λαμβάνοντας υπόψη τις προτεραιότητες, τα νέα αιτήματα και τους περιορισμούς του προϋπολογισμού). Οι δραστηριότητες αυτές παροχής επιστημονικής και τεχνικής υποστήριξης αφορούσαν τις πληροφοριών, περιβάλλον και εξής γραμμές του προγράμματος-πλαισίου: τεχνολογίες κλίμα, γεωργία έρευνα και πυρηνική ασφάλεια και διασφαλίσεις. και αλιεία, στοχοθετημένη κοινωνικοοικονομική Στον πίνακα 1 εμφαίνεται η κατανομή της υποστήριξης αυτής μεταξύ των ινστιτούτων του ΚΚΕρ και των γραμμών του προγράμματος-πλαισίου. Οι τρεις κυριότερες δραστηριότητες παροχής υποστήριξης εκ μέρους του ΚΚΕρ είναι: 1. Υποστήριξη του ΚΚΕρ για την περιβαλλοντική πολιτική, που αντιπροσωπεύει ποσοστό 46% του προϋπολογισμού για επιστημονική και τεχνική υποστήριξη, προσφέρει στη ΓΔ XI επιστημονική και τεχνική αρωγή για την εφαρμογή της νομοθεσίας με αντικείμενο τους χημικούς ρύπους, την ατμοσφαιρική ρύπανση, την ποιότητα των υδάτων, τα χημικά απόβλητα, τους βιομηχανικούς κινδύνους και την πυρηνική ασφάλεια. 20 Πίνακας 1 - Θεσμικώς προβλεπόμενες δραστηριότητες παροχής Ε&Τ υποστήριξης εκ μέρους του ΚΚΕρ Γραμμές του προγράμματος-πλαισίου Ινστιτούτα IRMM ITU ΙΑΜ ISEI El IRSA 1ST 1 ITS Τεχνολογίες πληροφοριών Ασφάλεια και αξιοπιστία συστημάτων Περιβάλλον και κλίμα Ευρωπαϊκό Εργαστήριο Αναφοράς για την Ατμοσφαιρική Ρύπανση (ERLAP) Ευρωπαϊκό Γραφείο Χημικών Ουσιών (ECB) Ευρωπαϊκό Κέντρο Επικύρωσης Εναλλακτικών Μεθόδων (ECVAM) Υποστήριξη προς την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Περιβάλλοντος (ΕΟΠ) Ποιοτικός έλεγχος καταναλωτικών προϊόντων (Προστασία καταναλωτών) • Αλπικό παρατηρητήριο Βιομηχανική αξιοπιστία: - μείζονες κίνδυνοι - ασφάλεια βιοτεχνολογικών μεθόδων Ανάλυση τροφίμων προς υποστήριξη της βιομηχανικής πολιτικής Ευρωπαϊκό Κοινοτικό Δίκιυο Φαρμακευτικών Πληροφοριών (ICPH1N) Μεθοδολογίες για την UCLAF Γεωργία και αλιεία Τηλεανίχνευση για τη γεωργία Αναγνώριση ταυτότητας ζώων Ευρωπαϊκό Γραφείο Οίνων, Αλκοολούχων και Οινοπνευματωδών Ποτών (BEVABS) Μετρήσεις αναφοράς και υλικά για τον ποιοτικό έλεγχο τροφίμων • Στοχοθετημένη κοινωνικο-οικονομική έρευνα Μελέτες τεχνολογικών προοπτικών Ασφάλεια της πυρηνικής σχάσης Ευρωπαϊκά δίκτυα με αντικείμενο την γήρανση δομοστοιχείων και τεχνικές επιθεώρησης • Υποστήριξη προς τις διασφαλίσεις της ΕΥΡΑΤΟΜ: γενική Υποστήριξη προς τις διασφαλίσεις της ΕΥΡΑΤΟΜ: επιτόπια εργαστήρια και ECSAM Υποστήριξη προς τις διασφαλίσεις του ΔΟΑΕ • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • 21 • • Τον Δεκέμβριο 1995 υπεγράφη η συμφωνία συνεργασίας μεταξύ των ΓΔ για το χρονικό διάστημα 1995-1998. Η εργασία αυτή εντάσσεται στο 5ο κοινοτικό πρόγραμμα δράσης στο πεδίο του περιβάλλοντος και περιλαμβάνει: Το Ευρωπαϊκό Εργαστήριο Αναφοράς για την Ατμοσφαιρική Ρύπανση (ERLAP) το οποίο επεδόθη ιδιαίτερα στην εναρμόνιση των σημερινών κοινοτικών οδηγιών με αντικείμενο την ατμοσφαιρική ρύπανση, στη διοργάνωση προγραμμάτων ελέγχου ποιοτικής διασφάλισης και στην ανάπτυξη και επικύρωση νέων τεχνικών παρακολούθησης. Το Ευρωπαϊκό Πείραμα Ιχνηθέτη (ΕΤΕΧ), με στόχο να επαληθευθεί η ικανότητα όσων καταρτίζουν ατμοσφαιρικά μοντέλα να προβλέπουν σε κλίμακα πραγματικού χρόνου την εξέλιξη νέφους ατμοσφαιρικού ρύπου. Από κοινού χορηγοί του ΕΤΕΧ ήσαν η ΕΚ, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Μετεωρολογίας (WMO) και ο Διεθνής Οργανισμός Ατομικής Ενέργειας (ΔΟΑΕ). Το Ευρωπαϊκό Γραφείο Χημικών Ουσιών (ECB), το οποίο χειρίζεται τώρα όλα τα τεχνικά και επιστημονικά καθήκοντα που απαιτούνται για την κοινοποίηση νέων χημικών ουσιών, την εκτίμηση επικινδυνότητας των υφισταμένων χημικών ουσιών, την ταξινόμηση και σήμανση και τον έλεγχο εξαγωγής/εισαγωγής επικίνδυνων χημικών ουσιών και τις μεθόδους δοκιμών για χημικές ουσίες. Το Ευρωπαϊκό Κέντρο Επικύρωσης Εναλλακτικών Μεθόδων (ECVAM), το οποίο, σε συνεργασία με τη συμβουλευτική του επιτροπή καθόρισε κριτήρια προσδιορισμού των ιδιοτήτων του Κέντρου. Στις δραστηριότητες περιλαμβάνονταν προεπικύρωση πρωτοκόλλων δοκιμής χωρίς πειραματόζωα, το δυναμικό εμβολίων και η δοκιμή ασφάλειας, και ενοποιημένες εναλλακτικές προσεγγίσεις στις μελέτες δοκιμής τοξικότητας που εστιάστηκαν στην τοξικότητα με μέσο το μεταβολισμό και σε δοκιμές, με δοκιμαστικό σωλήνα, για τερατογένεση σε ιστούς σχηματισμού αίματος. Το Ευρωπαϊκό Τεχνικό Γραφείο Φαρμακευτικών Προϊόντων, που ιδρύθηκε στο ΕΙ κατόπιν πρακτικού συμφωνίας που υπεγράφη μεταξύ του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Αξιολόγησης Φαρμακευτικών Προϊόντων και του Κοινού Κέντρου Ερευνών. Το γραφείο αυτό είναι εγκατεστημένο στο Λονδίνο και στην Ispra και υπάγεται στη Μονάδα Ευρωπαϊκού Τεχνικού Γραφείου για Φαρμακευτικά Προϊόντα (ΕΤΟΜΕΡ) του Ινστιτούτου Περιβάλλοντος του ΚΚΕρ· το γραφείο ασχολείται με την ανάπτυξη τεχνικών συστημάτων που είναι αναγκαία για την εφαρμογή της νομοθεσίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης σχετικά με τα φαρμακευτικά προϊόντα. Το Γραφείο Κινδύνων Μειζόνων Ατυχημάτων, προς υποστήριξη της οδηγίας "Seveso". Η δραστηριότητα του γραφείου οδήγησε στη σύνταξη μιας δεύτερης έκθεσης για τα αποκομιζόμενα μαθήματα από ατυχήματα που κοινοποιούνται προς την Επιτροπή · στη διανομή ποιοτικής βάσης δεδομένων του Κέντρου Τεκμηρίωσης για τους βιομηχανικούς κινδύνους προς τις αρμόδιες αρχές· και σε ουσιώδη πρόοδο που επετελέσθη από τις ομάδες εργασίες που έχουν συγκροτηθεί για να συντάξουν οδηγίες για εκθέσεις ασφάλειας και συστήματα διαχείρισης της ασφάλειας. 22 Υποστήριξη προς επεξεργασία μεθοδολογιών για την πολιτική καταπολέμησης της απάτης στην ΕΕ (UCLA. F). Υπηρεσίες παροχής υποστήριξης σχετικές με το αλπικό παρατηρητήριο (σύμβαση για τις Άλπεις, που δρομολογήθηκε το 1995). Το ΚΚΕρ προσφέρει επίσης θεσμικώς προβλεπόμενη υποστήριξη προς την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Περιβάλλοντος (κανονισμός του Συμβουλίου 1210/90 για τον ΕΟΠ). 2. Η υποστήριξη του ΚΚΕρ για την Κοινή Γεωργική Πολιτική αντιπροσωπεύει ποσοστό 16,5% του προϋπολογισμού παροχής επιστημονικής και τεχνικής υποστήριξης. Στις 17 Ιουλίου 1995 υπεγράφη η συμφωνία συνεργασίας μεταξύ ΓΔ για το χρονικό διάστημα 1995-1998. Οι εργασίες υπάγονται κυρίως στους εξής ερευνητικούς τομείς: εφαρμογή τηλε ανίχνευσης στις γεωργικές στατιστικές, με σκοπό την ανάπτυξη και επίδειξη μεθοδολογιών με τις οποίες δεδομένα τηλε ανίχνευσης μπορούν να ενσωματωθούν σε στατιστική συλλογή για την παρακολούθηση της έκτασης καλλιεργειών και της γεωργικής παραγωγής στην ΕΚ. Παρακολούθηση και έλεγχος της Κοινής Γεωργικής Πολιτικής: έρευνα και ανάπτυξη νέων τεχνικών τηλε ανίχνευσης που επιτρέπουν να βελτιωθεί η παρακολούθηση και ο έλεγχος της Κοινής Γεωργικής Πολιτικής. Εφαρμογή της κοινοτικής νομοθεσίας του οινοαμπελουργικού τομέα μέσω της λειτουργίας του "Ευρωπαϊκού Γραφείου Οίνων, Αλκοολούχων και Οινοπνευματωδών Ποτών" (BEVAPS) · έχουν επικυρωθεί σχεδόν 4 000 δεδομένα για οίνους της ΕΕ με την τεχνική NMR (Πυρηνικός Μαγνητικός Συντονισμός) που θα αποθηκευθούν στη μνήμη της Μόνιμης Τράπεζας Δεδομένων. Έρευνα και ανάπτυξη νέων μεθόδων για να βελτιωθεί η αναγνώριση της ταυτότητας ζώων, προκειμένου να προλαμβάνονται απάτες. Ποιοτικός έλεγχος τροφίμων, παρέχοντας πιστοποιημένα υλικά αναφοράς, προσφέροντας κατάλληλες διαδικασίες ανάλυσης και παρέχοντας ή/και συντονίζοντας διασυγκρίσεις μεταξύ εργαστηρίων. 3. Η παροχή υποστήριξης εκ μέρους του ΚΚΕρ για τις πυρηνικές διασφαλίσεις (Διασφαλίσεις ΕΥΡΑΤΟΜ της ΓΔ XVII, πρόγραμμα της ΓΔ Ι για την παροχή υποστήριξης προς τις διασφαλίσεις του ΔΟΑΕ) αντιπροσωπεύει ποσοστό 32% του προϋπολογισμού παροχής επιστημονικής και τεχνικής υποστήριξης. Στις αρχές 1996 αναμένεται η υπογραφή της συμφωνίας συνεργασίας μεταξύ ΓΔ για το χρονικό διάστημα 1995-1998. Το πλείστο της εργασίας που έχει αναληφθεί αφορά τα εξής καθήκοντα: 23 κατάρτιση επιθεωρητών, εναρμόνιση πρακτικών επιθεώρησης πυρηνικών διασφαλίσεων εντός της υπηρεσίας, προσφορά υπερσύγχρονου εξοπλισμού και διενέργεια αναλύσεων αναφοράς δειγμάτων πυρηνικών υλικών · μελέτη επιτόπιων εργαστηρίων για ανάλυση διασφαλίσεων σε σταθμούς επανεπεξεργασίας πυρηνικού καυσίμου, όπως το Sellalïeld και η La Hague · συνήθης ανάλυση δειγμάτων πυρηνικών υλικών · εξέταση της αγοράς και της δοκιμής μείζονος εξοπλισμού, μεταξύ άλλων, της κατασκευής δύο κιβωτίων ανάλυσης και την κατάρτισης αναλυτών · εργασία με αντικείμενο τεχνικές μη καταστρεπτικής ανάλυσης, σφράγισης και αναγνώρισης ταυτότητας, τεχνικές επιτήρησης, δοκιμή εξοπλισμού διασφαλίσεων, επεξεργασίας πληροφοριακών δεδομένων, υγιεινή φυσική και επιμόρφωση. Οι υπόλοιπες θεσμικώς προβλεπόμενες δραστηριότητες παροχής επιστημονικής και τεχνικής υποστήριξης αφορούν: Την ασφάλεια και την αξιοπιστία συστημάτων πληροφορικής Την ανάλυση τροφίμων προς υποστήριξη της βιομηχανικής πολιτικής Τον ποιοτικό έλεγχο καταναλωτικών προϊόντων (προστασία καταναλωτή) Τις τεχνικές επιθεώρησης πεπαλαιωμένων πυρηνικών δομοστοιχείων πυρηνικών μονάδων προς υποστήριξη των ΓΔ XI και ΓΔ XVII. Στον πίνακα Ι του παραρτήματος Ι εμφαίνεται ο τρόπος κατά τον οποίο οι ανωτέρω δραστηριότητες παροχής υποστήριξης υπαγορεύονται από τις ανάγκες των πελατών, προς τεχνικών απαιτήσεων που συνεπάγονται κοινοτικές οδηγίες, αποφάσεις της Επιτροπής και του Συμβουλίου η υποχρεώσεων που εκπηγάζουν από τη Συνθήκη ΕΥΡΑΤΟΜ. εκπλήρωση αμερόληπτων και ουδέτερων επιστημονικών και επιτελεσθείσα Η περιγράφεται δραστηριότητες πρόοδος λεπτομερέστερα των μεμονωμένων πλαίσιο των ανωτέρω στο στο Κεφάλαιο 2 που είναι αφιερωμένο του ΚΚΕρ ινστιτούτων προγραμμάτων σης 1. 2. ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΩΣ ΔΙΕΞΑΓΟΜΕΝΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ Η καθιέρωση, ήδη από το 1988, εργασιών για λογαριασμό τρίτων μερών, με τις οποίες το ΚΚΕρ διεξήγαγε έρευνα μέσω συμβάσεων για λογαριασμό ξένων πελατών χρησίμευε ως μέτρο εκτίμησης της σημασίας των εργασιών του ΚΚΕρ και της ανταγωνιστικής του θέσης, για να ενισχυθεί η μεταφορά τεχνολογίας στους τελικούς χρήστες και να επιτραπεί στην ευρωπαϊκή βιομηχανία και τις ευρωπαϊκές κοινότητες των ερευνητών να ωφεληθούν από τις εξειδικευμένες εγκαταστάσεις και δεξιότητες του ΚΚΕρ. Τα ανωτέρω αποτελούσαν το πρώτο βήμα στο άνοιγμα του ΚΚΕρ στον ανταγωνισμό. Στις συζητήσεις που διεξάχθηκαν στο Συμβούλιο και στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, οι οποίες κατέληξαν στις αποφάσεις για 24 το τέταρτο πρόγραμμα-πλαίσιο και το πρόγραμμα-πλαίσιο ΕΥΡΑΤΟΜ, τονίστηκε η ανάγκη για το ΚΚΕρ να επιζητήσει και ενισχύσει τη στροφή του προς ανταγωνιστικότερη θεώρηση στη βάση γνήσιας σχέσης πελάτη/αναδόχου, όπως δηλώνεται στα συμπεράσματα του Συμβουλίου του Απριλίου 1994 σχετικά με το ρόλο του ΚΚΕρ. Ό π ως σημειώνει το Συμβούλιο, η υλοποίηση των συμπερασμάτων του συνεπαγόταν τη λήψη πολλών μέτρων και αποφάσεων για ζητήματα νομικά, προϋπολογισμού, δημοσιονομικά και διοικητικά, τα οποία θα έπρεπε, στην ιδανική περίπτωση, να έχουν τεθεί σε ισχύ απο την 1η Ιανουαρίου 1995. Η κυριότερη απόφαση αφορούσε την τροποποίηση του δημοσιονομικού κανονισμού. Τούτο συνεπάγεται πάντα μακροχρόνια διαδικασία, πριν να ληφθεί απόφαση από το Συμβούλιο, πράγμα που επετεύχθη μόλις το Σεπτέμβριο 1995. Υπάρχει πρόθεση σταδιακής επιβολής της ανωτέρω μετάβασης· στο διάστημα 1995-1998 ποσοστό περίπου 20% του συνολικού προϋπολογισμού του ΚΚΕρ θα πρέπει να χρηματοδοτείται από ανταγωνιστικώς διεξαγόμενες δραστηριότητες. Την 1η Ιανουαρίου 1995 οι διεξαγόμενες σε ανταγωνιστική βάση δραστηριότητες του Κέντρου περιελάμβαναν: το ΚΚΕρ, Συμμετοχή σε δράσεις συμπράττοντας με εταίρους από τα κράτη μέλη, υποβάλλει προτάσεις στο πλαίσιο προκηρύξεων η συμβάλλει σε προτάσεις υποβαλλόμενες από άλλα εργαστήρια βάσει των προγραμμάτων-πλαισίων · δαπάνης, στις επιμερισμένης οποίες Ανταγωνιστικούς διεξαγόμενες δραστηριότητες παροχής επιστημονικής και τεχνικής υποστήριξης υπαγόμενες στο τέταρτο πρόγραμμα-πλαίσιο, όπου το ΚΚΕρ μπορεί να ανταποκρίνεται σε συγκεκριμένα αιτήματα Γενικών Διευθύνσεων της Επιτροπής που ικανοποιούνται σε ανταγωνιστική βάση · Λοιπές ανταγωνιστικώς διεξαγόμενες δραστηριότητες μη υπαγόμενες στα προγράμματα-πλαίσια, στις οποίες το ΚΚΕρ (μόνο του ή έχοντας διακανονίσει όμιλο ερευνητικών φορέων) συμμετέχει σε διάφορες δράσεις στις οποίες ενεργεί ως χορηγός η Κοινότητα (π. χ. PHARE, TACIS, παροχή αρωγής στις αναπτυσσόμενες χώρες κλπ. ) και στο πλαίσιο ανταγωνιστικής θεώρησης επιδιώκει κοινοτική χρηματοδότηση σχετικά με τις ανωτέρω δράσεις · Έρευνα βάσει συμβάσεων, που αντιστοιχεί στον ανωτέρω αναφερθέντα αρχικό τρόπο λειτουργίας των εργασιών για λογαριασμό τρίτων μερών που τώρα πλέον είναι ενταγμένη στη συνολική δέσμη ανταγωνιστικών δραστηριοτήτων του Κέντρου. Μολονότι ήδη από τις αρχές 1994 είχε αρχίσει να προετοιμάζεται η έκρηξη αυτή ανταγωνιστικών δραστηριοτήτων, το 1995 υπήρξε το έτος κατά το οποίο το ΚΚΕρ διδάχθηκε από την πείρα: έμαθε να ανταπεξέρχεται σε νέα διοικητικά και νομικά ζητήματα, να αναδιατάσσει με επινοητικότητα τους πόρους και το προσωπικό του προκειμένου να αντιμετωπίσει την πρόκληση του ανταγωνισμού και προσαρμόστηκε σε ένα εντελώς νέο 25 εσωτερικό και εξωτερικό περιβάλλον. Τα ινστιτούτα του Κέντρου επέδειξαν ένθερμο ζήλο, ευελιξία και ενθουσιώδη ανταπόκριση στην ανταγωνιστική θεώρηση, η οποία τονώθηκε από μια εσωτερική ομάδα ειδικού έργου με αντικείμενο ης ανταγωνιστικώς διεξαγόμενες δραστηριότητες. Ως προς τη συμμετοχή του ΚΚΕρ σε δράσεις επιμερισμένης δαπάνης, το Κέντρο μαζί με εταίρους από τα κράτη μέλη υπέβαλε 338 συνολικώς προτάσεις εκτέλεσης έργων σε ανταπόκριση των πρώτων προκηρύξεων που προέρχονταν από 15 ειδικά προγράμματα · μέχρι τον Δεκέμβριο 1995, η Επιτροπή είχε αποδεχθεί να χρηματοδοτήσει 95 από τις ανωτέρω προτάσεις, διαμορφώνοντας το συνολικό ποσοστό επιτυχίας σε 28%. Το χρηματικό αποτέλεσμα για το ΚΚΕρ, μολονότι είναι δύσκολο να υπολογισθεί με ακρίβεια λόγω των υπό διεξαγωγή συμβατικών διαπραγματεύσεων για πολλά εκκρεμή έργα, θα υπερβεί τα 10,5 εκατ. ECU. Έχει σημασία στο σημείο αυτό να υπογραμμισθεί ο τρόπος κατά τον οποίο τόσο η δραστηριότητα υποβολής προτάσεων όπως και τα αποτελέσματα της επακόλουθης αξιολόγησης απεκάλυψαν στην πλήρη της έκταση τη συνάφεια της εργασίας του ΚΚΕρ και τις βαθειές της ρίζες στα ευρωπαϊκά βιομηχανικά και ερευνητικά κυκλώματα. Στον τομέα των ανταγωνιστικώς διεξαγόμενων δραστηριοτήτων παροχής επιστημονικής και τεχνικής υποστήριξης, από τα 128 εκατ. ECU που είχαν προβλεφθεί στο τέταρτο πρόγραμμα-πλαίσιο για τη χρηματοδότηση των εν λόγω δραστηριοτήτων επί μία τετραετία, στις αρχές 1995 διατέθηκαν στις υπηρεσίες της Επιτροπής 26,5 εκατ. ECU, μόνο όμως για 20 εκατ. ECU αναλήφθηκαν υποχρεώσεις το 1995. Από τα ανωτέρω ποσά, τα ινστιτούτα του ΚΚΕρ κατάφεραν να κερδίσουν συμβάσεις ύψους περίπου 11,9 εκατ. ECU, είτε μόνα τους είτε συμμετέχοντας σε ομίλους. Οι υπόλοιπες ανταγωνιστικώς διεξαγόμενες δραστηριότητες που δεν υπάγονται στα προγράμματα-πλαίσια, όπως τα TACIS, PHARE κλπ. , σημείωσαν το 1995 ικανοποιητικό επίπεδο από πλευράς ινστιτούτων του ΚΚΕρ. Στον λίαν ανταγωνιστικό αυτό τομέα της αγοράς, το ΚΚΕρ εξασφάλισε περίπου 2,3 εκατ. ECU. Τα μεγέθη για τις εργασίες που διεξάγονται για λογαριασμό τρίτων μερών δείχνουν για το 1995 νέες συμβάσεις (σε μεγάλο βαθμό αποκτηθείσες στην αγορά) άνω των 18 εκατ. ECU. Υπό το πρίσμα της έκτακτης προσπάθειας που καταβλήθκε στα υπόλοιπα μέτωπα, το ανωτέρω ποσό αντιπροσωπεύει αξιοσημείωτη συγκράτηση στα επίπεδα των προηγουμένων ετών (οι προσπορισθείσες το 1994 εργασίες για λογαριασμό τρίτων μερών αντιστοιχούσαν σε ποσό 18 εκατ. ECU). Στον πίνακα 2 δίνεται περίληψη των ποσών που εισπράχθηκαν το 1995 για ανταγωνιστικώς διεξαγόμενες δραστηριότητες: 26 Πίνακας 2 - Ανταγωνιστικώς διεξαγόμενες δραστηριότητες Προσπορισθέντα κατά το 1995 (ECU) Π ροσπορισθέντα το 1995 Εγγεγραμμένα ως πιστώσεις του 1995 (*) Δράσεις επιμερισμένης δαπάνης Παροχή υποστήριξης σε ανταγωνιστική βάση Αναγωνιστικώς διεξαγόμενες δραστηριότητες μη υπαγόμενες στο πρόγραμμα-πλαίσιο Εργασίες για λογαρισμό τρίτων μερών ΣΥΝΟΛΟ 10,8 11,9 2,3 8,5 43,5 3,9 4,8 1,3 18,5 28,5 (*) Το υπόλοιπο θα εγγραφεί υπό τύπο πιστώσεων του 1996 μετά την περάτωση διαδικασιών των Συμπληρωματικό πρόγραμμα HFR Ο Αντιδραστήρας Υψηλής Ροής (HFR) του Petten λειτουργεί με φορέα την Επιτροπή σύμφωνα με τη συμφωνία ΕΥΡΑΤΟΜ/Κάτω Χωρών της 25ης Ιουλίου 1961. Στις 29 Απριλίου 1992, το Συμβούλιο ενέκρινε τετραετές συμπληρωματικό ερευνητικό πρόγραμμα προς υλοποίηση από το Κοινό Κέντρο Ερευνών για λογαριασμό της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενέργειας (1992-1995) σχετικά με τη λειτουργία του Αντιδραστήρα Υψηλής Ροής (HFR) του Petten. Με βάση το συμπληρωματικό πρόγραμμα, το οποίο περατωνόταν στις 31 Δεκεμβρίου 1995, οι δραστηριότητες του HFR ήσαν κατά βάση το αποτέλεσμα συνεργασίας μεταξύ δύο εταίρων, της Γερμανίας και των Κάτω Χωρών, οι οποίες και το χρηματοδοτούσαν. Εξωτερικές συμβάσεις παρείχαν πρόσθετη χρηματοδότηση, που ακολουθεί σταθερώς αυξητική πορεία. Πρόθεση είναι να συνεχιστεί η λειτουργία του HFR βάσει νέου συμπληρωματικού προγράμματος, με ακόμη μεγαλύτερο ποσοστό εισοδήματος από τον βιομηχανικό τομέα και δραστική περικοπή του κόστους. 1. 3. ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΕΣ ΗΜΕΡΙΔΕΣ ΤΟΥ ΚΚΕρ ΣΥΝΕΔΡΙΑ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ ΚΑΙ Με τη νέα θεώρηση των δραστηριοτήτων του ΚΚΕρ απαιτείται στενότερη συνεργασία μεταξύ του Κέντρου και της βιομηχανίας, των ερευνητικών κέντρων και των πανεπιστημίων στα κράτη μέλη. Προκειμένου να τονωθεί η συνεργασία αυτή και να αυξηθεί η συνειδητή αντίληψη του ρόλου του ΚΚΕρ, με την πρωτοβουλία μελών του ΔΣ διοργανώθηκαν στο Λονδίνο, στην Αθήνα, στην Κοπεγχάγη, στο Μιλάνο και στη Βιέννη ενημερωτικές ημερίδες. Μέλη του προσωπικού του ΚΚΕρ παρουσίασαν το κέντρο και με παράλληλα εργαστήρια που αντιπροσώπευαν τα ινστιτούτα εντοπίστηκαν χώροι για νέα συνεργασία μεταξύ των συμμετεχόντων. Οι ενημερωτικές αυτές ημερίδες συμπλήρωσαν επομένως το πλήθος των παρουσιάσεων του ΚΚΕρ με αποδέκτες τους επισκέπτες στους τόπους εγκατάστασης του, 27 ης επισκέψεις που πραγματοποιήθηκαν σε εθνικά εργαστήρια, ης παρουσιάσεις του ΚΚΕρ σε εξειδικευμένες εκδηλώσεις και εκθέσεις, τη διανομή ενημερωτικών φυλλαδίων για το ΚΚΕρ κλπ. Το ΚΚΕρ προσφέρει ζητήματα, κλιμακούμενων από επιστημονικές διατριβές και άρθρα σε επιστημονικά περιοδικά, παρουσιάσεις σε συνέδρια, εκθέσεις EUR και ανασκοπήσεις. ευρεία δέσμη δημοσιεύσεων επιστημονικά για Το 1995, το ΚΚΕρ δημοσίευσε συνολικώς περί ης 1000 επιστημονικές εργασίες, στον δε πίνακα 3 εμφαίνεται η κατανομή τους κατά ινστιτούτο. Αναλυτικός κατάλογος των εκδόσεων του ΚΚΕρ δημοσιεύεται κάθε χρόνο στο "δελτίο εκδόσεων". Στο τελευταίο τεύχος αριθ. 15 που κυκλοφόρησε τον Μάρτιο 1995 περιέχονται οι εκδόσεις του ΚΚΕρ το 1994. Οι περισσότερες από ης εκδόσεις διατίθενται κατόπιν αιτήσεως από τη μονάδα δημοσίων σχέσεων στην Ispra. Πέραν των εκδόσεων, στο ανωτέρω δελτίο δημοσιεύεται επίσης πίνακας όλων των διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας που έλαβε το ΚΚΕρ. Το 1995 απονεμήθηκαν 26 διπλώματα ευρεσιτεχνίας. στους πέντε Κάθε χρόνο το ΚΚΕρ διοργανώνει σειρά συνεδρίων, επιστημονικών εργαστηρίων και σεμιναρίων 1995 πραγματοποιήθηκαν 9 συνέδρια, 94 διεθνή εργαστήρια και συναντήσεις και 135 επισκέψεις στους διαφόρους τόπους. Ο προκύψας συνολικός αριθμός των 11 000 και πλέον επισκεπτών δείχνει το σταθερό ενδιαφέρον της επιστημονικής κοινότητας στις συμβολές που πραγματοποιεί το ΚΚΕρ σε θέματα έρευνας και ανάπτυξης. του στην Ευρώπη. Το εγκατάστασης τόπους Πίνακας 3 - Δημοσιεύσεις του ΚΚΕο κατά το 995 Ινστιτούτο ΗκΟέσεις Κργασΐες οι: συνέΛρια Δημοσιευθέν tu άρθρα Σύνολο Γενική όιυίκηση Ινστιτούτο Μετρήσεων και Υλικών Αναφοράς Ινστιτούτο Υπερουρανίων Στοιγείων Ινστιτούτο Προηγμένων Υλικών Ινστιτούτο Μηγανικής Συστημάτων και Πληροφορικής Ινστιτούτο Περιβάλλοντος Ινστιτούτο Εφαρμογών Τηλεανίγνευσης Ινστιτούτο Τεγνολογιών Ασφάλειας Ινστιτούτο Τεγνολογικών Προβλέψεων Σύνολο. 5 5 2 16 14 22 17 19 17 117 ! 66 96 136 115 129 111 114 4 772 Ι 40 15 49 26 37 23 16 1 7 111 113 201 155 188 151 149 22 208 1097 28 1. 4 Ανθρώπινοι πόροι Το διεπόμενο από τον κανονισμό υπηρεσιακής κατάστασης προσωπικό του ΚΚΕρ αποτελείται από μόνιμους και έκτακτους υπαλλήλους, που ανήκουν στον επιστημονικό- τεχνικό και στον διοικητικό κλάδο. Στα τέλη Δεκεμβρίου 1995 το υπαγόμενο στον κανονισμό προσωπικό αριθμούσε 1 786 υπαλλήλους, έναντι. 1 845 τον Δεκέμβριο 1994. Στον πίνακα 4 δίνεται η κατανομή του προσωπικού αυτού το 1995. Πίνακας 4 - Κατανομή μόνιμου και έκτακτου προσωπικού τον Δεκέμβριο 1995 Ινστιτούτο Προσωπικό Γενική Διεύθυνση Διεύθυνση Προγραμμάτων Συντονισμός π ύ ρ ων - Επιστημονική & Τεγική Υποστήριξη Ispra Ινστιτούτο Υλικών και Μετρήσεων Αναφοράς Ινστιτούτο Υπερουρανίων Στοιγείων Ινστιτούτο Προηγμένων Υλικών Ινστιτούτο Μηγανικής Συστημάτων και Πληροφορικής Ινστιτούτο Περιβάλλοντος Ινστιτούτο Εφαρμογών Τηλεανίγνευσης Ινστιτούτο Τεγνολογιών Ασφάλειας Ινστιτούτο Τεγνολογικών Προβλέψεων ; Αποσπασμένο προσωπικό του ΚΚΕρ Σ ύ ν ο λο 25_ 13 347 169 194 251) 187 219 10J 246 26 9 1 786 Πέραν του υπαγόμενου στον κανονισμό υπηρεσιακής κατάστασης προσωπικού, στο ΚΚΕρ αναπτύσσουν δραστηριότητα 319 επιστήμονες υπό διάφορους μηχανισμούς φιλοξενίας: πεπειραμένοι επιστήμονες φιλοξενούμενοι ως επιστημονικοί επισκέπτες · εθνικοί εμπειρογνώμονες, αποσπώμενοι στο ΚΚΕρ από τα κράτη μέλη προκειμένου να συμμετάσχουν σε επιλεγμένες επιστημονικές εργασίες · μεταδιδακτορικοί προγράμματος υποτροφιών. επιστήμονες και μεταπτυχιακοί φοιτητές, επιμορφούμενοι μέσω Ο πίνακας 4 δίνει την κατανομή, κατά ινστιτούτο, των ανωτέρων επιστημόνων που εργάζονταν στο ΚΚΕρ στα τέλη Δεκεμβρίου 1995. Πέραν αυτών, περί τους 20 επιστήμονες έρχονται κάθε χρόνο από μια τρίτη χώρα, οι οποίοι υποβοηθούνται από επιχορήγηση παρεχόμενη στο πλαίσιο συμφωνίας της Επιτροπής με τις χώρες τους ή με τον Διεθνή Οργανισμό Ατομικής Ενέργειας (ΔΟΑΕ). 29 Παράλληλα προς τους ανωτέρω επιστήμονες, στα ινστιτούτα του ΚΚΕρ εργάζονται πολλοί πεπειραμένοι επιστήμονες και περί τους 150 ασκούμενοι, χωρίς να επιβαρύνεται ο προϋπολογισμός της ΕΕ, κατά κανόνα για βραχυχρόνια διαστήματα. Πίνακας 5 - Επιστημονικοί επισκέπτες, αποσπασμένοι εμπειρογνώμονες, υπότροφοι τον Δεκέμβριο 1995 Ινστιτούτα Επιστημο νικοί επισκέπτες Αποσπασμένοι εμπειρογνώ μονες Μεταδιδα κτορικοί επιστήμονες Μεταπτυ χιακοί φοιτητές Σύνολο Ινστιτούτο Υλικών και Μετρήσεων Αναφοράς Ινστιτούτο Υπερουρανίων Στοιχείων Ινστιτούτο Προηγμένων Υλικών Ινστιτούτο Μηχανικής Συστημάτων και Πληροφορικής Ινστιτούτο Περιβάλλοντος Ινστιτούτο Εφαρμογών Τηλεανίχνευσης Ινστιτούτο Τεχνολογιών Ασφάλειας Ινστιτούτο Τεχνολογικών Προβλέψεων Σύνολο 1. 5 ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΑ 2 2 4 1 5 7 4 · 2 27 2 - - 2 4 5 - - 13 16 14 32 26 17 21 17 8 151 16 10 15 15 34 17 13 8 128 36 26 51 44 60 50 34 18 319 Στον πίνακα 6 δίνονται στοιχεία του προϋπολογισμού (πιστώσεις αναλήψεων υποχρεώσεων), όπως τον εξετέλεσε το ΚΚΕρ κατά το 1995. 30 Πίνακας 6 - Εκτέλεση προϋπολογισμού το 1995 σε εκατ. ECU (πιστώσεις αναλήψεων υποχρεώσεων) Θεσμικώς προβλεπόμενες δραστηριότητες Ειδικό πρόγραμμα για την ΕΚ Ειδικό πρόγραμμα για την ΕΚΑΕ Ανταγωνιστιχώς διεξαγόμενες δραστηριότητες Συμμετοχή σε δράσεις επιμερισμένης δαπάνης Εργασίες για τρίτα μέρη Αντιδραστήρας HFR ^ 152,761 75,301 Μερικό άθροισμα 228,062 —- 0,027 0,045 10,460 Μερικό άθροισμα 10,532 18,548 Σύνολο 257,142 Ανταγωνιστικές δραστηριότητες παροχής επιστημονικής και τεχνικής υποστήριξης Συμμετοχή σε κοινοτικές δραστηριότητες μη υπαγόμενες στο πρόγραμμα-πλαίσιο Στις ανωτέρω πιστά)σεις αναλήψεων υποχρεώσεων πρέπει να προστεθούν κονδύλια ύψους 0,564 εκατ. ECU μεταφερόμενα από τον προϋπολογισμό του 1994 για την εκτέλεση συμβάσεων σχετικών με ερευνητικές εργασίας για το περιβάλλον και την διαστημική τηλεπισκόπηση, που εγκρίθηκαν τον Μάρτιο 1995 (SEC (95) 400 τελικό). Οι συνολικώς δεσμευθέντες από το ΚΚΕρ χρηματοδοτικοί πόροι ανήλθαν σε ποσό ελαφρώς κατώτερο των 258 εκατ. ECU: Για την εκτέλεση των ειδικών προγραμμάτων του ΚΚΕρ (δραστηριότητες έρευνας και παροχής θεσμικώς προβλεπόμενης υποστήριξης προς τις υπηρεσίες της Επιτροπής) για την εκτέλεση των ανταγωνιστικών δραστηριοτήτων του ΚΚΕρ που υπάγονται στο πλαίσιο του προϋπολογισμού της ΕΕ (συμμετοχή σε δράσεις επιμερισμένης δαπάνης, ανταγωνιστικές δραστηριότητες υποστήριξης προς τις υπηρεσίες της Επιτροπής, συμμετοχή του ΚΚερ σε λοιπές κοινοτικές δραστηριότητες, συνεισφορές της ολλανδικής και της γερμανικής κυβέρνησης για τη λειτουργία του HFR και (χπό πελάτες του ΚΚΕρ για την εκτέλεση εργασιών κατ'αίτησή των. θα πρέπει να τονιστεί ότι οι αριθμητικές τιμές του πίνακα 6 αφορούν δαπάνες για εργασίες που επιτέλεσε το ΚΚΕρ το 1995. Οι δράσεις επιμερισμένης δαπάνης και οι ανταγωνιστικές δραστηριότητες παροχής επιστημονικής και τεχνικής υποστήριξης, καθώς και η συμμετοχή σε λοιπές κοινοτικές δραστηριότητς αποτελούσαν νέους τύπους δράσης του Κέντρου το 1995. Στις περισσότερεςπεριπτώσειςσυνομολογήθηκανσυμβάσειςστα τέλη μόλις 1995. Κατά συνέπεια, στη διάρκεια του έτους η έκταση των εκτελεσθεισών εργασιών ήταν περιορισμένη. Στον πίνακα 2 δίνονται τα ποσοτικά στοιχεία για τις συμβάσεις που συνομολογήθηκαν στη διάρκεια του 1995. 31 2, ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΝ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΩΝ ΤΟΥ ΚΚΕρ ΚΑΤΑ ΤΟ 1995 2. 1 ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΛΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΕΤΡΗΣΕΩΝ ΑΝΑΦΟΡΑΣ To IRMM προωθεί ευρωπαϊκά πρότυπα, υλικά αναφοράς και μεθοδολογίες στο ευρωπαϊκό επίπεδο. Κατά το 1995, το ινστιτούτο εξετέλεσε το ειδικό του πρόγραμμα που υπάγεται στο κεφάλαιο "Μετρήσεις και δοκιμές" και συνέβαλε στη γραμμή Βιολογικές τεχνολογίες του προγράμματος-πλαισίου. Στις αρχές 1995 το IRMM ανέλαβε την ευθύνη διαχείρισης των υλικών αναφοράς του ΚΓΑ (Κοινοτικό Γραφείο Αναφοράς): η ευθύνη αυτή συνεπάγεται την αποθήκευση, τον έλεγχο σταθερότητας, τη διανομή, την επιστασία πωλήσεων και την επαναπιστοποίηση εξαντλημένων παρτίδων. To IRMM έχει αναλάβει δραστηριότητες παροχής υποστήριξης προς τις κοινοτικές πολιτικές σχετικά με τις πυρηνικές διασφαλίσεις, την ασφάλεια και τον ποιοτικό έλεγχο των καταναλωτικών προϊόντων και ης μετρήσεις και τα υλικά αναφοράς για τον ποιοτικό έλεγχο τροφίμων. Παρέχει επίσης υπηρεσίες και υλικά αναφοράς σε διαφόρους πελάτες των κρατών μελών. Α. Θεσμικώς προβλεπόμενες δραστηριότητες Θεσμικώς προβλεπόμενες ερευνητικές δραστηριότητες Ένας από τους στόχους της εργασίας του IRMM, στο πλαίσιο του προγράμματος μετρήσεις και δοκιμές, είναι η εναρμόνιση και τυποποίηση των αναλυτικών μετρήσεων. Για το σκοπό αυτό, η διαθέσιμη πείρα σε μετρήσεις και οι εκλεπτυσμένες αναλυτικές τεχνικές του ινστιτούτου εφαρμόστηκαν για την παρασκευή, το χαρακτηρισμό και την πιστοποίηση υψηλής ποιότητας υλικών αναφοράς τόσο στο πυρηνικό και σε ενδεδειγμένα μη πυρηνικά πεδία, προς χρησιμοποίηση για την καθιέρωση συντονισμένου συστήματος αναλυτικών μετρήσεων σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Στο πλαίσιο αυτό, ανελήφθη από το IRMM η ευθύνη για τη διαχείριση των υλικών αναφοράς που υπάγονται στο πρόγραμμα "πρότυπα, μετρήσεις και δοκιμές" (πρώην ΚΓΑ). Οι ερευνητικές εργασίες με αντικείμενο βιολογικά και περιβαλλοντικά υλικά περιελάμβαναν απόπειρες να απομονωθεί και σταθεροποιηθεί χλωροπλαστικό υλικό κατάλληλο για τη βιοτιτλοδότηση ιχνών ζιζανιοκτόνων κατά τον έλεγχο του ποσίμου ύδατος. Συνεχίστηκαν αναλυτικές ερευνητικές εργασίες με αντικείμενο το χαρακτηρισμό μεταλλοθειονίνης με μεθόδους ηλεκτροχημείας και υγρής χρωματογραφίας και τα ιχνοστοιχεία βαρέων μετάλλων που έχουν σημασία στο περιβάλλον και την βιο-ιατρική. Το σύγχρονο χημικό εργαστήριο υπερκαθαρής ατμόσφαιρας χρησιμοποιήθηκε για την παρασκευή, σε θερμοκρασίες κατώτερες του βρασμού, παρτίδων ύδατος υψηλής καθαρότητας και οξέων για αναλυτικές εργασίες υψηλής ακρίβειας. To IRMM συνέβαλε επίσης στη βελτίωση των προτύπων σειρών δεδομένων αλληλεπίδρασης νετρονίων (που χρησιμεύουν στον προσδιορισμό, μεταξύ άλλων, μερικών ενεργών διατομών) που συγκεντρώθηκαν στον κατάλογο ζητημάτων υψηλής προτεραιότητας από την ομάδα εργασίας της ΝΕΑ με αντικείμενο τη συνεργασία στην αξιολόγηση, υπό την αιγίδα της 32 πυρηνικής επιστημονικής επιτροπής της ΝΕΑ και σε συνεργασία με τον ΔΕΟΑΕ. Για τον ποιοτικό έλεγχο κατά την παρασκευή πιστοποιημένων υλικών αναφοράς, σε συνεργασία με το SCK/SEN του Mol (Βέλγιο) συγκροτήθηκε μονάδα πυρηνικών αναλύσεων με νετρόνια. Δημοσιεύθηκαν τα πεπραγμένα του διεθνούς εργαστηρίου των χρηστών πολλαπλής ομαδικής ανάλυσης. Αν<*καίν*αΐ| xouLINAC Από to Σεπτέμβριο 1994 έως τον Απρίλιο X99S ανακαινί0ί0ηκε ο γραμμικός επιταχυντής ηλεκτρονίων LINAC too IRMM με τις μονα&κες 5υνατότητες υψηλής ενεργειακής ανάλυσης* Το πρόγραμμα μετρήσεων με νετρόνια ξανάρχισε στον επιταχυντή ο·ε συνεργασία μ$ επκττήμονΕς της CBA crta πεδία xm πειραμάτων ραδιενεργού σύλληψης και εκπομπής νετρονίων. Σε συνεργασία με την CEA του Saclay {Γαλλία} άρχνσαν μετρήσεις ολικής ενεργού διατομής ραδιενεργού σύλληψης στο Ter9 στην περιοχή χαμηλού συντονισμού. ενεργού διατομής και Μελετήθηκε ο συντονισμός χαμηλής ενέργειας στο ουράνιο και στο οξείδιο του ουρανίου σε χαμηλές θερμοκρασίες προκείμενου να διερευνηθούν οι επενέργειες στερεάς κατάστασης στα σχήματα συντονισμού, σε συνεργασία με τις υπηρεσίες της CBA στην Cadaraehe (Γαλλία) Οι εργασίες που εκτελέστηκαν σχετικά με πυρηνικά ζητήματα περιελάμβαναν μεταξύ άλλων την προμήθεια στόχων για μετρήσεις ενεργού διατομής νετρονίων, μελέτες θραυσμάτων σχάσης και άλλες εφαρμογές · την παρασκευή και τον χαρακτηρισμό στρώσεων αναφοράς Β1 για να χρησιμοποιηθούν σε υψηλής ακρίβειας μέτρηση ροής νετρονίων · τη συγκρότηση μεθόδου βελτιωμένης ηλεκτροχημικής εναπόθεσης για την παρασκευή λεπτών στρώσεων ουρανίου και πλουτωνίου · τον προσδιορισμό ουρανίου σε περιβαλλοντικά δείγματα. Επιπλέον, στον επιταχυντή LINAC εκτελέσθηκαν υψηλής ενεργειακής ανάλυσης μετρήσεις της μη ελαστικής ενεργού διατομής σκέδασης σιδήρου χρησιμοποιώντας διαδρομή πτήσεως ισοτόπων μήκους 60 m. Διερευνήθηκαν περαιτέρω οι διεργασίες αυτόματης σχάσης πλουτωνίου και Ct •25*2 Στον επιταχυντή των 7 MV van de Graaf μετρήθηκε η μη ελαστική σκέδαση νετρονίων σε φυσικό μολυβδένιο. Σε συνεργασία με το KFA του Jiilich (Γερμανία), μετρήθηκαν ενεργοί διατομές διαφόρων αντιδράσεων ραδιενεργού ενσωμάτωσης σε ισότοπα χρωμίου. Άρχισαν βελτιωμένα πειράματα για τον προσδιορισμό του λόγου των ενεργών διατομών αναφοράς U235(ntt") και H(n,n). Στη μετρολογία ραδιονουκλείδίων, συνεχίστηκε διασύγκριση κωδίκων υπολογιστή που χρησιμοποιούνται για την ανάλυση φασμάτων σωματιδίων α εκπεμπόμενων από Pu Χρησιμοποιήθηκε φασματομετρία υπερχαμηλού υποβάθρου ακτινών β για τον χαρακτηρισμό ανθρώπινων οστών για χαμηλή περιεκτικότητα ραδιονουκλείδίων στο υπόγειο εργαστήριο HADES (πειραματικός τόπος διάθεσης καταλοίπων υψηλής ραδιενέργειας) στο Mol /Pu 33 (Βέλγιο) σε μία ευρωπαϊκή προσπάθεια απόκτησης υλικού αναφοράς φυσικής μήτρας. Παρομοίως, προσδιορίστηκαν τα όρια ανίχνευσης για το Pb~ σε βιολογική μήτρα. Για τα ερευνητικά έργα στο πεδίο των υλικών, εγκαταστάθηκαν στον επιταχυντή van de Graaf των 7 M V δύο συμπληρωματικά πειραματικά συγκροτήματα για την εύρεση κατατομής υδρογόνου. Στη μηχανή van de Graaf των 3,5 MV προσδιορίστηκε η ισχύς ανακοπής ιόντων ηλίου και πρωτονίων πολυιμιδίου και λευκών φύλλων VYNS (εμπορική ονομασία του συμπολυμερούς βινυλοχλωριδίου/οξεικού βινυλίου), καθώς και η ομοιομορφία ιχνομετάλλων σε φίλτρα για υλικό αναφοράς αερολυμάτων. Θεσμικώς προβλεπόμενες δραστηριότητες παροχής υποστήριξης Οι δραστηριότητες παροχής υποστήριξης από το IRMM κατά το 1995 αφορούσαν κυρίως ης πυρηνικές διασφαλίσεις, κατόπιν αιτήσεως της ΓΔ Ι (Εξωτερικές Σχέσεις), για τον Διεθνή Οργανισμό Ατομικής Ενέργειας (ΔΟΑΕ) και την ΓΔ XVII (Ενέργεια, διεύθυνση διασφαλίσεων ΕΥΡΑΤΟΜ). Παρασκευάσθηκαν επίσης για άλλες ΓΔ υλικά αναφοράς πιστοποιημένα με μη πυρηνικά μέσα. To IRMM ενήργησε σε γενικές γραμμές ως εργαστήριο της Επιτροπής το οποίο προσφέρει επιστημονική/τεχνική υποστήριξη σε υπηρεσίες που δεν διαθέτουν ίδια εφεδρική μετρητική υποδομή. Συνεχίστηκαν οι εργασίες με αντικείμενο νιτρικά ή μεταλλικά υλικά αιχμών ραδιενέργειας για να βελτιωθεί η ασφάλεια σε μεγάλους σταθμούς επανεπεξεργασίας καυσίμων, και παρασκευάσθηκαν, έναντι της ΓΔ 1 για τον ΔΟΑΕ, υλικά αναφοράς ισοτόπων ουρανίου και πλουτωνίου. Οι χαμηλές συγκεντρώσεις επέβαλαν επιμελημένες χημικές εργασίες στο χημικό εργαστήριο υπερακαθαρών συνθηκών του IRMM. ινστιτούτο προσέφερε στην ΓΔ XVII λύσεις για βαθμονόμηση ανιχνευτών που Το χρειάζονται σε μη καταστρεπτικές αναλύσεις ουρανίου και πλουτωνίου. Παρασκευάσθηκαν για τις ΓΔ XV (Εσωτερική Αγορά) και ΓΔ VI (Γεωργία) πιστοποιημένα υλικά αναφοράς γαιών, ιζημάτων και τροφίμων, για ποιοτικό έλεγχο υποβοήθησης του ελέγχου εφαρμογής της ευρωπαϊκής νομοθεσίας. Οι δραστηριότητες αυτές συμπληρώθηκαν με την προσφορά κατάλληλων αναλυτικών διαδικασιών και με τη δρομολόγηση ή/και το συντονισμό διασυγκρίσεων μεταξύ εργαστηρίων. Άρχισαν νέες δραστηριότητες για την ΓΔ VI με αντικείμενο την ειδοποιία σεληνίου και την ανάλυση ζάχαρης. Ευρίσκονταν σε στάδιο ανάπτυξης αναλύσεις καλλυντικών και τράπεζα δεδομένων ασφάλειας προϊόντων για την ΓΔ XXIV (Πολιτική καταναλωτών). Β. Ανταγωνιστικώς διεξαγόμενες δραστηριότητες Δράσεις επιμερισμένης δαπάνης Στο πεδίο αρμοδιότητας του, το IRMM συνέβαλε κατά το 1995 σε 8 προτάσεις δράσεων επιμερισμένης δαπάνης, τρεις από τις οποίες μέχρι τώρα έγιναν αποδεκτές, που αφορούν: • τη μελέτη, παραγωγή και πιστοποίηση σειρών υλικών αναφοράς συνθετικών πολυμερών συνιστάμενων από βασικό υλικό πολυολεφίνης με πρόσμειξη βαρέων στοιχείων Cd, Cr, Hg και Pb σε δύο διαφορετικά επίπεδα συγκέντρωσης · 34 • • την παρασκευή και πιστοποίηση διαλυμάτων βαθμονόμησης και δειγμάτων ιπτάμενης τέφρας για μετρήσεις μολύνσεων από πολυχλωροδιβενζο-ρ-διοξίνες (PCDD) και πολυχλωροδιβενζοφουράνια (PCDF) σε επίπεδα εκπομπών 0,1 ng/m · την παρασκευή και τον χαρακτηρισμό καταλυτικών μετατροπέων ως προς τα Pt, Ph, Zr και Ce. Εργασίες για τρίτα μέρη τώρα πλέον διαχειρίζεται Οι υπηρεσίες και τα υλικά αναφοράς του IRMM διατίθενται σε εμπορική βάση. Επειδή το ινστιτούτο τα υλικά αναφοράς του ΚΓΑ, τα τελευταία προσφέρονται επίσης σε εμπορική βάση για μη πυρηνικές εφαρμογές. Το διεθνές πρόγραμμα αξιολόγησης μετρήσεων ΙΜΕΡ εγείρει το ενδιαφέρον όλο και περισσότερων εργαστηρίων. Ο πλέον πρόσφατος γύρος ΙΜΕΡ σχετικά με τα ιχνοστοιχεία στο νερό προσήλκυσε περί τα 250 εργαστήρια από 28 χώρες. Το Τακτικό Ευρωπαϊκό Πρόγραμμα Αξιολόγησης Διεργαστηριακών Μετρήσεων (REIMEP), μια εργασία εξωτερικού ποιοτικού ελέγχου, συγκέντρωσε πρόσφατα 20 εργαστήρια ανά τον κόσμο σε γύρους μετρήσεων με αντικείμενο κόνη οξειδίου του ουρανίου και δύο διαλύματα νιτρικού ουρανυλίου. Συνεχίστηκε ο εφοδιασμός εξωτερικών πελατών με δείγματα ουρανίου, ιδίως για δοσιμετρία νετρονίων σε αντιδραστήρα. Παρασκευάσθηκαν τέσσερα νέα υλικά αναφοράς δοσιμετρίας νετρονίων για την επιτήρηση των δοχείων πίεσης σε αντιδραστήρες (μεταλλικό τιτάνιο και τρία κράματα αργιλίου-κοβαλτίου). Υλικά αναφοράς ιπτάμενης τέφρας και υλικά αναφοράς συνθετικών πολυμερών Μία από τις επιτυχείς προτάσεις για δράση επιμερισμένης δαπάνης αφορούσε την παρασκευή και πιστοποίηση διαλυμάτων και υλικών αναφοράς ιπτάμενης τέφρας για μετρήσεις ενώσεων διοξίνης ή φουρανίου σε χαμηλά επίπεδα συγκέντρωσης. Δρομολογήθηκε πρόταση σχετικά με τη μελέτη, την παρασκευή και πιστοποίηση δύο αναλώσιμων υλικών αναφοράς συνθετικού πολυμερούς με πρόσμειξη βαρέων ατοιχείων σε δύο επίπεδα συγκέντρωσης, με σκοπό την προώθηση της προστασίας του περιβάλλοντος και την παροχή υποστήριξης στην ευρωπαϊκή βιομηχανία πολυμερών ως προς την ανάπτυξη υλικών, τον έλεγχο της παραγ<άγής και τη διαχείριση ποιότητας. 2. 2. ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΕΡΟΥΡΑΝΙΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ To ITU αναπτύσσει δραστηριότητες στο πεδίο της ασφάλειας του κύκλου του πυρηνικού καυσίμου. Το ινστιτούτο συνέβαλε στη γραμμή του προγράμματος-πλαισίου για την ασφάλεια της πυρηνικής σχάσης με ιδιαίτερη έμφαση στην ασφάλεια των ακτινιδών κατά τον κύκλο του πυρηνικού καυσίμου. Άλλα ερευνητικά θέματα απετέλεσαν η ασφάλεια των πυρηνικών καυσίμων, μέσω της μετρήσεως και κατάρτισης μοντέλων των ιδιοτήτων του καυσίμου, και ο χαρακτηρισμός αναλωμένου καυσίμου με σκοπό τη μακροχρόνια αποθήκευση του. To ITU προσέφερε επίσης επιστημονική και τεχνική υποστήριξη στις κοινοτικές πολιτικές του τομέα της ασφάλειας της πυρηνικής σχάσης, κυρίως στα επιτόπια εργαστήρια του 35 Sellatïeld και της La Hague (Διασφαλίσεις ΕΥΡΑΤΟΜ) και για τον ΔΟΑΕ (Διεθνή Οργανισμό Ατομικής Ενέργειας). Επιπλέον, εμπλέκεται σε πολλές συμβάσεις κατ'αίτηση διαφόρων πελατών. Α. Θεσμικώς προβλεπόμενες δραστηριότητες To ITU αναπτύσσει τις δραστηριότητες του με βάση το τμήμα "Ασφάλεια των πυρηνικών καυσίμων" του προγράμματος · συμβάλλει στις τομεακές πολιτικές της Επιτροπής με αντικείμενο τις "διασφαλίσεις" και τη "διαχείριση σχάσιμων υλικών", μέσω της έρευνας και ανάπτυξης τεχνικών και οργάνων, της παροχής υπηρεσιών και εμπειρογνωμοσύνης για αναλύσεις, και απευθείας υποστήριξη για μετρήσεις επί του πεδίου. Θεσμικώς προβλεπόμενες ερευνητικές δραστηριότητες Ασφάλεια του κύκλου του πυρηνικού καυσίμου: διεξάγεται βασική έρευνα για τις ακτινίδες προκειμένου να αποσαφηνισθεί η ηλεκτρονική δομή των στοιχείων που αντιστοιχούν στις ακτινίδες και το ενδιαφέρον που παρουσιάζουν για τη χημεία και τη φυσική της στερεάς κατάστασης. Ελήφθησαν αξιόλογα αποτελέσματα στην κατανόηση υπεραγωγών από βαρέα σωματίδια termi με βάση του ουράνιο και πρόσμειξη ποσειδωνίου (Νρ) και πλουτωνίου (Nu). Άλλα ερευνητικά θέματα περιλαμβάνουν τη θεωρία των αλληλεπιδράσεων φωτός/στερών σωμάτων· πειράματα νετρονίων με ενώσεις Νρ και μη ελαστική σκέδαση νετρονίων για την καλύτερη κατανόηση των αλληλεπιδράσεων ηλεκτρονίων στις ηλεκτρονικές στιβάδες 5ί και 3d · πειράματα συγχρότρου με ακτίνες Χ σε μονοκρυστάλλους οξειδίου του ουρανίου και κρυστάλλους αρσενιουχου ουρανίου, για να διευκολυνθεί η κατανόηση της μαγνητικής συμπεριφοράς. και των των μοντέλα ιδιοτήτων του καυσίμου Στον τομέα της ασφάλειας του πυρηνικού καυσίμου, το ITU διενεργεί μετρήσεις και καταρτίζει αλληλεπιδράσεων καυσίμου/επικάλυψης, ώστε να είναι σε θέση, σε λίγα χρόνια, να σχεδιάσει ράβδους καυσίμου ΜΟΧ (μεικτού οξειδίου U-Pu) πολύ υψηλού βαθμού ανάλωσης και αξιοπιστίας ισοδύναμης προς το σημερινό καύσιμο ουρανίου. Μετρήθηκε μέχρι πλήρους εξατμίσεως του καυσίμου η έκλυση προϊόντων σχάσης από ακτινοβολημένο καύσιμο, όπως χρησιμοποιείται στο πρόγραμμα ασφάλειας αντιδραστήρων PHEBUS. Χρησιμοποιήθηκε επιτυχώς ο κώδικας TRANSURANUS για την περιγραφή φαινομένων υψηλού βαθμού καύσης (φαινόμενο παρυφής). Για πρώτη φορά η χρησιμοποίηση ηλεκτρονικού μικροσκοπίου υψηλής ανάλυσης απεκάλυψε καθαρά γραμμές μετατόπισης στο U 02 και τον σχηματισμό υποκοκκομετρικού οριακού στρώματος ως πρώτο βήμα στο σχηματισμό της παρυφής. Στον τομέα του μετριασμού των ακτινιδών και προϊόντων σχάσης με μακρά διάρκεια ζωής, προκειμένου να διευκολυνθεί η περαιτέρω ελαχιστοποίηση της ραδιοτοξικότητας των αναλωμένων καυσίμων και των αποβλήτων υψηλής ραδιενέργειας, το ITU συνεργάζεται με κορυφαία εθνικά εργαστήρια, την πυρηνική βιομηχανία και τις αρχές των κρατών μελών με σκοπό να παρασκευασθούν δείγματα για ακτινοβόληση καυσίμου, μεταστοιχείωση και ανάκτηση ακτινιδών, για παράδειγμα δείγματα τεχνητίου (Te) για ακτινοβόληση, ράβδους υψηλής περιεκτικότητας σε Pu και Νρ και ράβδο καυσίμου με βάση αδρανή μήτρα Pu-Ce στο πλαίσιο (Πειραματική σκοπιμότητα στόχων για μεταστοιχείωση) και TRABANT (Μεταστοιχείωση και καύση ακτινιδών στο Triox). των προγραμμάτων EFTTRA 36 Αποδείχθηκε ότι είναι εφικτή η ανάκτηση ακτινιδών από στόχους ακτινοβολημένου καυσίμου με 20% Am (αμερίκιο) και 20% Νρ. Διερευνήθηκε η χρωματογραφία εξαγωγής για το διαχωρισμό U και Pu από τα ανωτέρω καύσιμα. Διεξήχθη πρωτότυπη εφαρμογή για μέθοδο καύσης Pu ποιότητας κατάλληλης για όπλα σε αντιδραστήρα ελαφρού ύδατος με υψηλή αντίσταση έναντι της διάδοσης των πυρηνικών όπλων. Εκπονήθηκαν μελέτες με αντικείμενο διαδικασίες κατασκευής και ης φυσικές και χημικές ιδιότητες υλικών αδρανούς μήτρας για τη μεταστοιχείωση ακτινιδών. Κατασκευάσθηκαν και χαρακτηρίσθηκαν συσφαιρώματα υλικού αναφοράς από μεικτό οξείδιο και ράβδων καυσίμου με μεταλλικό καύσιμο. Στον τομέα του χαρακτηρισμού του αναλωμένου καυσίμου με πολύ μακροχρόνια αποθήκευση, διενεργήθηκαν αναλύσεις για να προσφερθούν στους φορείς εκμετάλλευσης αντιδραστήρων, τη βιομηχανία του κύκλου του πυρηνικού καυσίμου και ης αρχές που εκδίδουν άδειες λειτουργίας τα αναγκαία σχετικά στοιχεία για την ασφάλεια, συμπεριλαμβανομένων όσων αφορούν τη ραδιοτοξικότητα. Για παράδειγμα, διερευνήθηκε η συμπεριφορά έκπλυσης και διάβρωσης οξειδίου του φυσικού ουρανίου και ακτινοβολημένου καυσίμου υψηλού βαθμού ανάλωσης με τη χρήση διαλυμάτων που προσομοιώνουν τα υπόγεια ύδατα και την άλμη, με απόδοση προσοχής στους μηχανισμούς και την κινητική της έκπλυσης. Προσδιορίστηκε με τεχνικές οπισθοσκέδασης/διόδευσης Rutherford η δομή οξειδωμένων στρώσεων σε οξείδιο ουρανίου που έχει υποστεί έκπλυση. Διενεργήθη ποσοτική λεπτομερής ανάλυση του πορώδους στην εξωτερική παρυφή ακτινοβολημένου καυσίμου υψηλού βαθμού ανάλωσης. Θεσμικώς προβλεπόμενες δραστηριότητες παροχής υποστήριξης Προς υποστήριξη της ενεργειακής πολιτικής (ΓΔ XVII), στον τομέα "Διασφαλίσεις και διαχείριση σχάσιμων υλικών", μελετήθηκαν επιτόπια εργαστήρια για ανάλυση διασφαλίσεων σε σταθμούς επανεπεξεργασίας καυσίμων όπως στο Sellafield και στο Cap de La Hague, αγοράσθηκε δε και δοκιμάσθηκε μείζων εξοπλισμός αναλύσεων, όπως ρομπότ, τιτλοδοτητές, φασματόμετρα ακτινοβολίας άλφα, συσκευές μη καταστρεπτικών μετρήσεων και ανιχνευτές. Επιπλέον, κατασκευάσθηκαν δύο κιβώτια αναλύσεων, οργανώθηκαν κύκλοι κατάρτισης για αναλυτές και εκτελέσθηκαν συνήθεις αναλύσεις δειγμάτων πυρηνικού υλικού. Ορισμένα ακόμη παραδείγματα των δραστηριοτήτων παροχής υποστήριξης κατά το 1995 είναι τα εξής: αξιολόγηση επιδόσεων της μεθόδου MGA (ανάλυση πολλαπλών ομάδων) για εφαρμογές αρίθμησης ακμών-Κ και νετρονίων ακτινοβολίας γάμμα · σύγκριση τεχνικών τεχνικών προσδιορισμού περιεκτικότητας σε πλουτώνιο · ισοτοπικού συσχετισμού για τον προσδιορισμό Pu · παρασκευή δειγμάτων και τεχνολογία μετρήσεων για δείγματα διασφαλίσεων με ίχνη ραδιονουκλείδίων σε εδάφη, βλάστηση και ιζήματα από μολυσμένες περιοχές. λεπτομερής αξιολόγηση Ό π ως και πριν, το προσωπικό του ITU προσέφερε αξιόλογη επιτόπια υποστήριξη αναλύσεων στη διεύθυνση διασφαλίσεων σε σταθμούς επανεπεξεργασίας και κατασκευής πυρηνικών καυσίμων. Συνεχίστηκε κατά τις ανάγκες ο χαρακτηρισμός περιπλανώμενων πυρηνικών υλικών. 37 Ανάλυση περιβαλλοντικών δειγμάτων Στη &άρκε*α %w Î995 ετέθη ο θεμέλιος λίθος του νέου εργαστηρίου ARTÏNA, Όταν το εργαστήριο *mé καταστεί πλήρως επιχε^ρηαιακά, το ινατντοντο θα μπορεί να εκτελεί ^περευαίοτθητες αναλύσεις ιχνών ραδιοϊσοτόπων για τον εντοπισμό αδήλωτων πυρηνικών δραστηριοτήτων. Η ικανότητα αυτή θα χρησιμοποιείται για εφαρμογές διασφαλίσεων. Το εργαστήριο ARTÏNÀ συνίσταται από κα&χρο εργαστήριο κλάσεως 100 για την παρασκευή και την προκατεργασία δειγμάτων καν πλέγμα υπερευαίσθητου εξοπλισμού για τη μέτρηση σειράς ραδιοϊσοτόπων που αποτελούν "δείκτες" για λαθραίες πυρηνικές δραστηριότητες. To ITTJ έχει ζητήσει να Kata&zsi εργαατήριο δικτύωσης του ΔΟΑΒ για περιβαλλοντικά δείγματα και έχει ήδη συμμετάσχει σε εκστρατείες δοκιμών για την ανάλυση ογκωδών δειγμάτων και σωματιδίων. Β. Ανταγωναστικώς διεξαγόμενες δραστηριότητες Δράσεις επιμερισμένης δαπάνης Το 1995 έγιναν αποδεκτές οκτώ προτάσεις (που υποβλήθηκαν με εταίρους της ΕΕ) για το πρόγραμμα Ασφάλειας της Πυρηνικής Σχάσης. Τα έργα αφορούν: αξιολόγηση στρατηγικών διαμερισματοποίησης και μεταστοιχείωσης νέες τεχνικές διαμερισματοποιησης τον αντίκτυπο των τεχνολογιών με βάση επιταχυντές στην ασφάλεια της πυρηνικής σχάσης κύκλους φθορίου ως επιλογή στη διαχείριση πυρηνικών αποβλήτων δοκιμές επανεξάτμισης σε δείγματα από το γαλλικό πρόγραμμα PHEBUS όρους πηγής για την εκτίμηση επιδόσεων αναλωμένου καυσίμου ως μορφής αποβλήτων βοηθητικά πυρηνικά δεδομένα για προηγμένα καύσιμα ΜΟΧ κοινό πείραμα με αντικείμενο τη μεταστοιχείωση αμερικίου. Οι ανωτέρω δράσεις επιμερισμένης δαπάνης αντιπροσωπεύουν χρηματική συνεισφορά 1 εκατ. ECU. Παρεχόμενη σε ανταγωνιστική βάση υποστήριξη προς τις κοινοτικές πολιτικές Κατόπιν προκηρύξεως της ΓΔ XIII, το ITU υπέβαλε, συνεργαζόμενο με άλλους εταίρους, πρόταση έργου με τίτλο "ενισχυμένος καθαρισμός αερίων με συσσωμάτωση και εναπόθεση σωματιδίων χρησιμοποιώντας υποηχητικά κύματα". Το έργο έγινε αποδεκτό στα τέλη 1995, το δε μερίδιο του ινστιτούτου ανέρχεται σε περίπου 0,1 εκατ. ECU. Εργασίες για τρίτα μέρη Ό π ως και κατά τα παρελθόντα έτη, το ινστιτούτο εξετέλεσε εργασίες για τρίτα μέρη, μέσω μειζόνων συμβάσεων στους τομείς της εξέτασης ακτινοβολημένων καυσίμων μετά την 38 της κατασκευής και του χαρακτηρισμού πυρηνικών καυσίμων για ακτινοβόληση, μεταστοιχείωση και της εξέτασης οξειδίου του ουρανίου υψηλού βαθμού ανάλωσης και πυρηνικών καυσίμων από μεικτά οξείδια για διαφόρους πελάτες. Στη διάρκεια του 1995 υπεγράφησαν νέες συμβάσεις αξίας περίπου 2,1 εκατ. ECU, κνω συνεχίστηκαν εργασίες από παλαιότερες συμβάσεις. Λοιπές ανταγωνιστικώς διεξαγόμενες δραστηριότητες Στη διάρκεια του 1995 έγιναν αποδεκτές οι εξής προσφορές που υπεβλήθησαν στα προγράμματα TACIS/PHARE: • • Μέτρηση της έκλυσης ραδιονουκλείδίων από δείγματα θραυσμάτων του αντιδραστήρα του Τσερνομπίλ (TACIS-Ουκρανία) Μεταφορά του κώδικα πυρηνικής ασφάλειας TRANSURANUS προς τις βουλγαρικές αρχές που εκδίδουν άδειες λειτουργείας (PHARE, Βουλγαρία). Έγινε αποδεκτή από την ΓΔ Ι πρόταση εκπόνησης μελέτης που αφορά τη συγκρότηση τράπεζας δεδομένων σχετικά με πυρηνικά υλικά στο πλαίσιο της παράνομης διακίνησης τους. Με τη σύμβαση θα καταστεί δύνατη η συνεργασία με δύο ρώσους εμπειρογνώμονες στο ITU επί δώδεκα μήνες. Το αντικείμενο των εγκριθέντων έργων αντιστοιχεί συνολικώς σε περίπου 0,6 εκατ. ECU. 2. 3 ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΠΡΟΗΓΜΕΝΩΝ ΥΛΙΚΩΝ Το ΙΑΜ διεξάγει έρευνα με αντικείμενο τα προηγμένα υλικά. Το ινστιτούτο συνέβαλε στις γραμμές του προγράμματος-πλαισίου "βιομηχανικές τεχνολογίες και τεχνολογίες υλικών" και "μετρήσεις και δοκιμές", με έμφαση σε πρότυπα για εφαρμογές, την ανάπτυξη νέων και βελτιωμένων επιστρώσεων, την ακεραιότητα κατασκευαστικών δομοστοιχείων και υλικά για καθαρές τεχνολογίες και υλικά για εφαρμογές θερμοπυρηνικής σύντηξης. Το ΙΑΜ συνέβαλε επίσης στις γραμμές του προγράμματος-πλαισίου: μη πυρηνικές μορφές ενέργειας, ασφάλεια της πυρηνικής σχάσης και ελεγχόμενη θερμοπυρηνική σύντηξη. Το Κέντρο ενήργησε επίσης κατά το 1995 ως φορέας λειτουργίας του αντιδραστήρα υψηλής ροής (HFR) για λογαριασμό των ολλανδικών και γερμανικών αρχών και συμμετείχε παράλληλα σε εργασίες διεξαχθείσες για τη βιομηχανία μέσω συμβάσεων. Α. Θεσμικώς προβλεπόμενες δραστηριότητες Θεσμικώς προβλεπόμενες ερευνητικές δραστηριότητες Στο πλαίσιο του προγράμματος Βιομηχανικές Τεχνολογίες και Τεχνολογίες Υλικών, οι εκτελεσθείσες το 1996 ερευνητικές δραστηριότητες μπορούν να ταξινομηθούν κατά προσέγγιση σε τέσσερεις δέσμες: 39 Το έργο IPACERCxou EUREKA Οι κινητήρες των ελικοπτέρων συνήθως υποβάλλονται σε εξαιρετικά σκληρές συνθήκες φθοράς δια τριβής, που οδηγούν ταχέως σε1 αστοχίες των δομοστοιχείων τους. Η κατασκευάστρια εταιρεία κινητήρων Turbomecâ ανέπτυξε νέο τύπο πολυστρωματικής επίστρωσης εναποτιθεμενης με τεχνική φυσικού κενού η οποία παρουσιάζει βελτίωση κατά 500 φορές KOEL πλέον έναντι των ήδη διαθέσιμων συμβατικών σκληρών επιστρώσεων* Ος νέα πρόκληση λειτουργεί η εφαρμογή της επίστρωσης αυτής στους πολύ σύνθετους όγκους που πρέπει να προστατεύονται σε ένα κινητήρα ελικοπτέρου. Κατά συνέπεια* το ΚΚΕρ πρότεινε* στο πλαίσιο ενός έργου ΕΥΡΗΚΑ, νά αναπτύξει μία νέα μηχανή χημικής εναπόθεσης ατμού υποβοηθούμενης με επαγόμενο πλάσμα (I- PACVD), ειδικώς σχεδιασμένη για την εφαρμογή αυτή. Η χημική εναπόθεση ατμού με πλάσμα θα επιτρέψει σ'αυτήν να γίνει σε χαμηλές θερμοκρασίες. Η χημική εναπόθεση ατμών με επαγωγή πλάσματος θα εξασφαλίσει ικανοποιητική ομογένεια διεργασίας, που αποτελεί απόλυτη ανάγκη στην περίπτωση αυτή. Τομέας "Πρότυπα για εφαρμογές": ερευνητικές εργασίες με αντικείμενο τις μηχανικές επιδόσεις υλικών, τη διάβρωση, τη δοκιμή ακεραιότητας δομοστοιχείων, τη σκέδαση νετρονίων, τη σύνδεση κεραμικών και ψαθυρών υλικών. Επίσης, δραστηριότητες συνδεόμενες με τεχνολογίες πληροφοριών: βάσεις δεδομένων για υλικά υψηλής θερμοκρασίας · κέντρο πληροφοριών για τις δραστηριότητες στον τομέα των υλικών. Τυπικοί αεροναυτικής. τελικοί χρήστες είναι οι βιομηχανίες ενεργειακής παραγωγής και "Ανάπτυξη νέων και βελτιωμένων επιστρώσεων": βελτίωση της αντίστασης στη φθορά και στη διάβρωση, χημικοί αισθητήρες, αντίσταση στην κόπωση, υπερσκληρές επιφάνειες και βιοϊατρικές εφαρμογές · νέα σύνθετα υλικά με έμφαση στις διεπιφάνειες σε σύνθετα υλικά από ίνες, και διεργασία ηλεκτροφώρησης σύνθετων υλικών κεραμικής μήτρας. Τα έργα αναγνωριστικής έρευνας περιελάμβαναν μεθοδολογία εκτέλεσης δοκιμών με βομβαρδισμό με ακτίνες λέιζερ και υπεραγωγούς υψηλής θερμοκρασίας. Τυπικοί τελικοί χρήστες είναι η μεταποιητική βιομηχανία, η αυτοκινητοβιομηχανία, η αεροναυτική και η ηλεκτρονική βιομηχανία. Μία νέα γραμμή για το ΙΑΜ θα είναι η παροχή υποστήριξης προς τη βιομηχανία μέσω της παροχής πληροφοριών και προ κανονιστικής τεχνογνωσίας με αντικείμενο τα οικολογικώς αποδεκτά υλικά, μελέτες με αντικείμενο τα υλικά και βάση δεδομένων για τα οικολογικά υλικά. Εκτελέσθηκαν ερευνητικές εργασίες με αντικείμενο επιστρώσεις για αποτέφρωση αποβλήτων και επιστρώσεις για την κατεργασία εν ξηρώ σε τεχνολογίες της μεταποιητικής βιομηχανίας. 40 Τελικοί χρήστες είναι η βιομηχανία διαχείρισης αποβλήτων, η βιομηχανία ανακύκλωσης, και, ιδιαίτερα η αυτοκινητοβιομηχανία και η μεταποιητική βιομηχανία. • Δύο έργα εστιάστηκαν στην "ακεραιότητα κατασκευαστικών δομοστοιχείων": εφαρμογή και χαρακτηρισμός τεχνικών μη καταστρεπτικής αξιολόγησης (NDE) για την εκτίμηση ελαττωματικών ή/και επιδεινούμενων βιομηχανικών δομοστοιχείων · μη καταστρεπτική αξιολόγηση και δοκιμή κατασκευαστικών δομοστοιχείων. Τελικοί χρήστες είναι ως επί το πλείστον η βιομηχανία ενεργειακής παραγωγής, τόσο συμβατικής όσο και πυρηνικής, και η βιομηχανία μεταφορικών μέσων συμπεριλαμβανομένων της αεροναυτικής, των κατασκευαστών σιδηροδρομικού υλικού και της αυτοκινητοβιομηχανίας. Το 1995 στο πρόγραμμα για ης μη πυρηνικές μορφές ενέργειας εντάχθηκε νέο θέμα: "Υλικά για καθαρές τεχνολογίες". Εκτελέσθηκαν δύο έργα: τεχνολογίας μικροδομής και υποστήριξη στους κεραμικούς καταλύτες, εστιαζόμενα και τα δύο στους καταλυτικούς μετατροπείς των αυτοκινήτων. Δυνάμει χρήστες είναι η αυτοκινητοβιομηχανία, αλλά επίσης οι παραγωγοί ενέργειας που χρησιμοποιούν συμβατικές πηγές καυσίμων. Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Έρευνας στον Εξοπλισμό υπό Πίεση (EPERC) Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Έρευνας στον Εξοπλισμό υπό Πίεση (EPERC) αποτελεί σύνδεσμο βιομηχανιών, εργαστηρίων, συλλόγων μηχανικών και κρατικών φορέων με σκοπό την προώθηση της ευρωπαϊκής συλλογικής έρευνας στον τομέα του εξοπλισμού υπό πίεση, To EPERC ασχολείται με προβλήματα έρευνας και ανάπτυξης συνδεόμενα με δραστηριότητες κατασκευής και ανάλογες στη διάρκεια της λειτουργίας. Αφορά κάθε είδος εξοπλισμού υπό πίεση, εξαιρουμένου του πυρηνικού εξοπλ,ισμού. To EPERC ενεργεί ως γραφείο συμψηφισμού για τον καθορισμό και το συντονισμό ερευνητικών προγραμμάτων και την ανταλλαγή εμπειρίας. Διαδραματίζει σοβαρό ρόλο στη διάδοση των αποτ$λεσμάτων της έρευνας προς τη βιομηχανία, και εργάζεται σε στενή επαφή με την Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων όσον αφορά προτάσεις δράσεων επιμερισμένης δαπάνης και την παροχή υποστήριξης στις CEN και ΓΔ III. Το ΙΑΜ του ΚΚΕρ στο Petten αποτελεί τον λειτουργικό πράκτορα. Στο διεθνή τομέα υπάρχουν σχέδια συνεργασίας με το αμερικανικό Συμβούλιο Δοχείων Υπό Πίεση και το αντίστοιχο ιαπωνικό. Στο πλαίσιο του προγράμματος πυρηνικής ασφάλειας και διασφαλίσεων και ειδικώς το τμήμα για την ασφάλεια των αντιδραστήρων, το ΙΑΜ αποτελεί λειτουργικό πράκτορα για τα ήδη συγκροτηθέντα ευρωπαϊκά δίκτυα που ασχολούνται με "πυρηνικά δομοστοιχεία και επιθεώρηση". Τα εν λειτουργία έργα περιλαμβάνουν πειραματική μελέτη με αντικείμενο τη γήρανση, την υποβάθμιση των ιδιοτήτων του χάλυβα και την επακόλουθη ανόπτηση, και τα δίκτυα εργαστηρίων αναφοράς. 41 σύντηξης εστιάστηκε στη σχεδίαση Στο πλαίσιο του προγράμματος για την ελεγχόμενη θερμοπυρηνική σύντηξη, η ανάπτυξη τεχνολογίας του Διεθνούς Θερμοπυρηνικού Πειραματικού Αντιδραστήρα (ITER). Το ΙΑΜ συνέβαλε στην προσπάθεια αυτή και παρέσχε υποστήριξη στις τεχνολογικές ανάγκες του ITER μέσω της εκ μέρους του επιλογής και του χαρακτηρισμού υλικών ανταποκρινόμενων στις ανάγκες αυτές. Το ΙΑΜ συμμετέσχε επίσης στο απώτερου χρονικού ορίζοντα ευρωπαϊκό πρόγραμμα για την ανάπτυξη υλικών χαμηλής ραδιενέργειας. Παράλληλα, στον HFR εκτελέστηκαν πειράματα ακτινοβόλησης προς υποστήριξη των NET/ITER. Θεσμικώς προβλεπόμενες δραστηριότητς παροχής υποστήριξης Εκτελέσθηκαν έργα με την ίδια ποικιλία επιστημονικού περιεχομένου όπως και ανωτέρω, προς υποστήριξη της ΓΔ XI (Περιβάλλον) μέσω των ευρωπαϊκών δικτύων AMES, ENIQ και NESC, και της ΓΔ XVII (Ενέργεια). Στήθηκε μηχανισμός μεταφοράς πληροφοριών και διοικητικών χειρισμών προκειμένου να βελτιωθεί η διαδικασία μεταφοράς τεχνολογίας. Ευρωπαϊκό Δίκτυο Χαρακτηρισμού Καταλληλότητας των Επιθεωρήσεων (ENÏQ) Η καθοδηγητική επιτροπή του ENIQ, στην οποία ψηφίζουν ως μέλη φορείς εκμετάλλευσης πυρηνικών σταθμών ηλεκτροπαραγωγής της ΕΕ, ενέκρινε μεθοδολογία αναφοράς για χαρακτηρισμό καταλληλότητας επιθεωρήσεων. Η μεθοδολογία αυτή προκάλεσε το ζωηρό ενδιαφέρον της βιομηχανίας στο υπόψη πεδίο και θεωρείται ως πρώτιστης σημασίας για μελλοντικές εξελίξεις. Β. Ανταγωνιστικώς διεξαγόμενες δραστηριότητες Δράσεις επιμερισμένης δαπάνης Το ΙΑΜ έλαβε μέρος στη σύνταξη 49 προτάσεων, από τις οποίες οι 17 έγιναν μέχρι τώρα αποδεκτές. Εννέα από αυτές θα χρηματοδοτηθούν άμεσα. Η κατανομή των προτάσεων μεταξύ των προγραμμάτων έχει ως εξής: 33 στο Brite/Euram, 6 στις πρότυπες μετρήσεις και δοκιμές, 4 στην ασφάλεια της πυρηνικής σχάσης, 2 στο Biomed-1, 1 στο περιβάλλον και κλίμα, 1 στο Esprit, 1 στην επιμόρφωση και κινητικότητα των ερευνητών και 1 στο Joule. Παροχή υποστήριξης σε ανταγωνιστική βάση προς τις κοινοτικές πολιτικές Υποβλήθηκαν δύο επιτυχείς προτάσεις για το πρόγραμμα αξιοποίησης της ΓΔ XIII (Τηλεπικοινωνίες, βιομηχανίες πληροφοριών και καινοτομία). Η πρώτη πρόταση ασχολείται με ένα "αυτόνομο ηλιακό σύστημα", ενώ η δεύτερη με τεχνικές νευρωνικών δικτύων για εφαρμογές μη καταστρεπτικής αξιολόγησης (NDE). Η τελευταία αυτή πρόταση αποτελεί κοινή επιχείρηση των ΙΑΜ και ISEI. Εργασίες για λογαριασμό τρίτων μερών Νέες συμβάσεις που υπεγράφησαν το 1995 πραγματεύονται τα εξής θέματα: εδρεύον σε προσωπικό υπολογιστή λογισμικό βάσης δεδομένων για υλικά υψηλών θερμοκρασιών, τεχνικές μη καταστρεπτικής αξιολόγησης, δομοστοιχεία αεροπορικών κινητήρων, 42 επιστρώσεις, ηλεκτροπαραγωγή. μελέτες διάβρωσης με αντικείμενο προηγμένα υλικά για την Το ύψος του συνολικού κύκλου εργασιών ήταν συγκρίσιμο προς εκείνο του παρελθόντος έτους. Λοιπές ανταγωνιστικώς διεξαγόμενες δραστηριότητες Το ΙΑΜ αποτελεί εταίρο σε όμιλο του προγράμματος PHARE που ασχολείται με την εγκατάσταση συστήματος χαρακτηρισμού καταλληλότητας για την εν υπηρεσία επιθεώρηση πυρηνικών σταθμών ηλεκτροπαραγωγής στην τσεχική δημοκρατία. Το ΙΑΜ αποτελεί επίσης εταίρο σε προτάσεις που υποβλήθηκαν για το πρόγραμμα TACIS στα πεδία της NDE, της επιθεώρησης και της γήρανσης υλικών. Αντιδραστήρας Υψηλής Ροής (HFR) Ο Αντιδραστήρας Υψηλής Ροής του Petten εξακολούθησε να λειτουργεί το 1995, ο δε βαθμός χρησιμοποίησης του έφθασε στο 75% περίπου του πρακτικού επιπέδου των δυνατοτήτων του. Ο HFR ενέτεινε αισθητά την πρωτοκαθεδρία του ως προμηθευτή ραδιοϊσοτόπων για τη ραδιοφαρμακευτική βιομηχανία: το 65% σχεδόν της ευρωπαϊκής παραγωγής συντελείται στον HFR. Η πρόσφατη δρομολόγηση του επιτόπιου εργοστασίου μολυβδενίου θα ενισχύσει περαιτέρω το ρόλο του HFR ως καίριας μονάδας για την πυρηνική ιατρική, που είναι ζωτικής σημασίας για εκατομμύρια ασθενών. To HFR διατήρησε επίσης το ρόλο τους ως κλίνη δοκιμών ακτινοβόλησης για το κύκλωμα της σύντηξης: ξεκίνησαν έξι νέα πειράματα με αντικείμενο κατασκευαστικά υλικά πρώτου τοιχώματος (κυρίως μαρτενσιτικών χαλύβων) και δομοστοιχείων αντικρυστά στο κλάσμα. Δρομολογήθηκε το έργο ψαθυροποίησης λόγω ακτινοβόλησης, που αποτελεί τμήμα του ευρωπαϊκού δικτύου AMES (Γήρανση Υλικών και Μελέτες Αξιολόγησης). Άρχισε μια νέα σειρά πειραμάτων με αντικείμενο τη μεταστοιχείωση ακτινιδών και τα προϊόντα σχάσης, προκειμένου να μειωθούν οι μακροχρόνιες ραδιολογικές επιπτώσεις των αποβλήτων υψηλής ραδιενέργειας, ως τμήμα της Ευρωπαϊκής συνεργασίας ΕΚ Γ Γ RA (Πειραματική Σκοπιμότητα Στόχων για Μεταστοιχείωση). 2. 4 ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ To ISEI διεξάγει ερευνητικές εργασίες με αντικείμενο τη μηχανική συστημάτων και την πληροφορική. Το 1995 συνέβαλε στις γραμμές του προγράμματος-πλαισίου: περιβάλλον και κλίμα, μη πυρηνικές μορφές ενέργειας, ασφάλεια της πυρηνικής σχάσης και ελεγχόμενη θερμοπυρηνική σύντηξη, διεξάγοντας έρευνα σε μεθοδολογίες για περιβαλλοντική διαχείριση και εκτίμηση της ποιότητας του περιβάλλοντος, την ηλιακή ενέργεια για φωτοβολταϊκά συστήματα, την ασφάλεια της πυρηνικής σχάσης και τον έλεγχο των σχάσιμων υλικών, καθώς και τη λειτουργική ασφάλεια των αντιδραστήρων σύντηξης. Επιπλέον το ISEI προσέφερε επιστημονική και τεχνική υποστήριξη προς τις κοινοτικές πολιτικές: στο πεδίο του περιβάλλοντος, μεταξύ άλλων με αντικείμενο τη βιομηχανική ασφάλεια και την αξιοπιστία συστημάτων συμπεριλαμβανομένης της ασφάλειας των 43 βιοτεχνολογικών χειρισμών · στο πεδίο της γεωργίας, με αντικείμενο την αναγνώριση της ταυτότητας ζώων, και στον ενεργειακό τομέα, με αντικείμενο ης πυρηνικές διασφαλίσεις για ης διασφαλίσεις ΕΥΡΑΤΟΜ και για τον ΔΟΑΕ. To ISEI έχει επίσης σήμερα συμμετοχή σε εργασίες που διεξάγονται κατ'αίτηση εξωτερικών πελατών. Α. Θεσμικώς προβλεπόμενες δραστηριότητες συστημάτων· ινστιτούτο διεξάγει τα κοινωνικοτεχνικά έρευνα με αντικείμενο: την αξιοπιστία και ης επιδόσεις Το συστήματα και τη διαχείριση πολύπλοκων επικινδυνότητας · τα έμπειρα συστήματα · τον παράλληλο υπολογισμό · τις βάσεις δεδομένων, και αποτελεί φορέα λειτουργίας μεγάλης μονάδας υπολογιστή και δικτύου. Η εμπειρογνωμοσύνη του καλύπτει ης εξής επιστημονικές περιοχές: αεροπορική ασφάλεια, ανθρώπινοι παράγοντες, μη πυρηνικές μορφές ενέργειας, πυρηνική σύντηξη, διασφάλιση σχάσιμων υλικών, βιομηχανική ασφάλεια, εκτίμηση περιβαλλοντικού κινδύνου και σχεδιασμός ανάγκης. Θεσμικώς προβλεπόμενες ερευνητικές δραστηριότητες Στο πλαίσιο του προγράμματος περιβάλλον και κλίμα, το ISEI συνέβαλε στην εκπόνηση μελετών με αντικείμενο: • "Πλανητικές αλλαγές": για το Κέντρο Γεωσκοπήσεων (CEO) αναπτύχθηκε υπηρεσία πληροφόρησης σε συνεχή σύνδεση με υπολογιστή, με την ονομασία "Κέντρο Εξυπηρέτησης Πανευρωπαϊκής Κλίμακας" (EVVSE). Άλλες συμβολές περιλαμβάνουν μηχανική λογισμικού, διεπαφή με χρήστη, ποιοτική διασφάλιση, τεχνικές συμπίεσης δορυφορικών εικόνων και υποστήριξη σε δίκτυα. Εκπονήθηκε πιλοτική μελέτη που αφορά συγκεκριμένο ιθύνοντα λήψης αποφάσεων και το βαθμό διάθεσης δεδομένων μέσω της υπηρεσίας EWSE. • Φιλοσοφία της "Ενοποιημένης Εκτίμησης της Ποιότητας του Περιβάλλοντος": στοχεύει στο να δίνει στους ιθύνοντες που λαμβάνουν αποφάσεις εναλλακτικές επιλογές για δράση, μέσω σύνθεσης πληροφοριών και κατανόησης από ευρύ φάσμα πηγών και προοπτικών. Τώρα αναπτύσσεται σειρά κριτηρίων για "ορθή πρακτική" στο πεδίο αυτό. EYPHKA-ADAGE επιμελή εκτίμηση To ADAGE είναι έργο ΕΎΡΗΚΑ μεταξύ γαλλικών και πορτογαλικών εταιρειών και του ISEI του ΚΚΕρ. Στόχο του έργου αποτελεί η ανάπτυξη συστήματος υποστήριξης αποφάσεων για ενοποιημένη περιβαλλοντική διαχείριση Πρωταρχικός του στόχος είναι να προσφέρει εναλλακτικών αποφάσεων που σχετίζονται με περιβαλλοντικά δέματα. Τα κυριότερα χαρακτηριστικά του έργου είναι: η ανάπτυξη κατανεμημένου πληροφορικού συστήματος, που να δικτυώνει διάφορες πηγές πληροφοριών που αντιπροσωπεύουν οι έχοντες σχετικά συμφέροντα παράγοντες που παρεμβαίνουν στη διαδικασία λήψης των αποφάσεων. Η ενοποίηση και συγχώνευση διαφορετικών προοπτικών, η τύπων κοινωνικο-οικονομικών συμπεριλαμβανομένων παραγόντων και τεχνικών ζητημάτων - σύστημα υψηλού βαθμού διαλογικότητας για την επικαιροποίηση και πλοήγηση στο χώρο των πληροφοριών, καθώς και η δοκιμή υποθετικών εξελίξεων. Το χρονοδιάγραμμα του έργου καλύπτει τριετή περίοδο. πληροφοριών· περιβαλλοντικών ενοποίηση περιορισμών, διαφόρων 44 • "Καινοτόμες περιβαλλοντικές τεχνολογίες": εξευγενίστηκε η εφαρμογή συστημάτων υποστήριξης των αποφάσεων και μεταφέρθηκε στην πράξη νέα μέθοδος βασιζόμενη σε αντικειμενικού προσανατολισμού προγραμματισμό, η οποία θα είναι επίσης χρήσιμη για τις υπό διεξαγωγή εργασίες για εξωτερικούς πελάτες. To ISEI συνέπραξε στο έργο "ADAS" του ΕΥΡΗΚΑ, το οποίο στοχεύει στην ανάπτυξη συστήματος υποστήριξης αποφάσεων για περιεκτική περιβαλλοντική διαχείριση μέσω της επιμελούς εκτίμησης εναλλακτικών αποφάσεων. Στο πλαίσιο του προγράμματος για ης μη πυρηνικές μορφές ενέργειας, εκτελέσθηκαν οι εξής δραστηριότητες: • "Φωτοβολταικα συστήματα: με τη χρήση ηλιακού προσομοιωτή ρυθμιζόμενου από τις κλιματικές συνθήκες, εκτελέσθηκε ακτινοβόληση σε διάφορες θερμοκρασίες προκειμένου να μελετηθούν οι επιδράσεις της επαγόμενης με φως υποβάθμισης σε ενότητες άμορφου πυριτίου. Τα αποτελέσματα οδήγησαν σε αναθεώρηση της προδιαγραφής CES ESTI 701. Εκτελέσθηκε επίσης ανάλυση της διασποράς των αποτελεσμάτων χαρακτηρισμού για δείγματα παγκόσμιας φωτοβολταϊκής κλίμακας (WPVS). Στο πλαίσιο του προγράμματος ασφάλεια της πυρηνικής σχάσης εκτελέσθηκαν εργασίες με αντικείμενο: • Ασφάλεια της πυρηνικής σχάσης και ασφάλεια αντιδραστήρων: δρομολογήθηκε εργασία συγκριτικών δοκιμών για την έμπειρη κρίση στοχαστικής εκτίμησης ασφάλειας (PSA), επιπέδου 2. Διανεμήθηκε ερωτηματολόγιο σε δίκτυο άνω των 50 ευρωπαϊκών ιδρυμάτων (ερευνητικά εργαστήρια, κανονιστικές αρχές, βιομηχανίες κλπ. ). Στην πρώτη φάση που αφορά την εκτίμηση παραμέτρων συμβάλλει επίσης το Ινστιτούτο Τεχνολογιών Ασφάλειας (1ST), του οποίου η μονάδα FARO υιοθετήθηκε ως πείραμα αναφοράς. Ευφυή σύνθετα υλικά Πρόσφατα προσήλκυσε αρκετό ενδιαφέρον η χρήση οπτικών ινών σε συστήματα μορφοτροπέων για τη μέτρηση φυσικών παραμέτρων. Η δυνατότητα εμφύτευσης οπτικών μορφοτροπέων σε νέα σύνθετα υλικά έδωσε ώθηση για έρευνα στο πεδίο των ευφυών υλικών, τα οποία επιτρέπουν παρακολούθηση της δομής οε κλίμακα πραγματικού χρόνου μέσα από την ίδια τη δομή αυτή. Σε σύνθετα υλικά με συνεχείς ίνες, η ορθή τοποθέτηση της ενίσχυσης επιτρέπει στο υλικό να δεχθεί οπτικές ίνες χωρίς να αυξηθεί ο συντελεστής εγκοπών. Στον ερευνητικό αυτό άξονα παρήχθη και δοκιμάστηκε στο ISEI ένα επιστρωτό φύλλο από ευφυές σύνθετο υλικό (δέσμη με 24 μορφοτροπείς με λινά παραμορφώσεων στη βάση φαινομένου Michefeon με τη χρήση οπτικών ινών). γραφιτη/εποξΕί&κής εμφυτευμένους ουσίας, εκεί Εκτελέσθηκαν στατικές και ουναμικές δόκιμες και τα αποτελέσματα συγκρίθηκαν με τα προβλεπόμενα από τη θεωρία» μετρήθηκαν δε οι τιμές παραμορφώσεων με συμβατικούς μετρητές κολλημένους στην εσωτερική επιφάνεια του επιστρωτού φύλλου. Η αντιστοίχιση ήταν πολύ ικανοποιητική, ιδιαίτερα ως προς τη δυναμική απόκριση. Τα αποτελέσματα που έδωσε το πλέγμα εμφυτευμένων αισθητήρων απο ίνες επιβεβαίωσαν τις διαγνωστικές του ικανότητες Και επέτρεψαν να προγραμματισθούν περαιτέρω ερευνητικά βήματα στο μέλλον. 45 • Διεξάχθηκαν διάφορα είδη δραστηριότητας στο πλαίσιο της έρευνας με αντικείμενο τις πυρηνικές διασφαλίσεις. Οι δραστηριότητες με αντικείμενο την εξ αποστάσεως επαλήθευση και επιτήρηση περιέλαβαν: κατανεμημένα συστήματα επιτήρησης βασιζόμενα σε ευφυείς ψηφιακές μηχανές εικονοληψίας και ζυγό βιομηχανικού πεδίου · τηλεχειρισμό βραχίονα ρομπότ για εργασίες απλών χειρισμών και την εφαρμογή νέων συνεπτυγμένης κατασκευής ραδιοεντοπιστών με ακτίνες λέιζερ. Στο πεδίο των διεθνών συστημάτων τηλεπαρακολούθησης, δοκιμάστηκαν διάφορες μέθοδοι συμπίεσης και κρυπτογράφησης ψηφιακών εικόνων σε δημόσια δίκτυα επικοινωνιών. To LaSCo (Εργαστήριο Επιτήρησης και Απομόνωσης) εξοπλίσθηκε με μηχανήματα δοκιμών για μελέτες στον ηλεκτρομαγνητισμό, για τον έλεγχο της συμμόρφωσης των οργάνων προς τη νέα ευρωπαϊκή νομοθεσία επί του θέματος. To SILab (Εργαστήριο Σφραγίδων και Τεχνικών Αναγνώρισης Ταυτότητας) βοήθησε με επιτυχία την ανάπτυξη εξειδικευμένων υπερηχητικών πινάκων και λογισμικού που θα χρησιμοποιηθούν στην επόμενη γενεά συστημάτων σφράγισης με υπερήχους στο ΚΚΕρ στην Ispra. Εκπονήθηκε μελέτη σχεδιασμού σε συνεργασία με το ITU για την ίδρυση, στο Obninsk, του "Ρωσικού Μεθοδολογικού και Επιμορφωτικού Κέντρου" στο πεδίο των τιυρηνικών διασφαλίσεων. Η μελέτη αυτή οδήγησε στη συνομολόγηση σύμβασης για το πρόγραμμα TACIS. • Ερευνητικές δραστηριότητες σχετιζόμενες με την ελεγχόμενη θερμοπυρηνική σύντηξη. εστιάστηκαν στον ITER (Διεθνή Θερμοπυρηνικό Πειραματικό Αντιδραστήρα) ως εξής: Χειρισμός εξ αποστάσεως: ολοκληρώθηκαν προσομοίωση με υπολογιστή και δοκιμές, στη μονάδα ROBERTINO, της συντήρησης - με τηλεχειρισμό, δομοστοιχείων του μανδύα, ευρισκόμενων μέσα στον αντιδραστήρα. Μελέτες ασφάλειας: διερευνήθηκε η μηχανική ακεραιότητα του δοχείου κενού του αντιδραστήρα και των δομοστοιχείων του μανδύα υπό συνθήκες διακοπής πλάσματος. Συνεχίστηκαν αναλύσεις θερμικών μεταβατικών φαινομένων μετά από ατύχημα σε αντιδραστήρα. Θεσμικώς προβλεπόμενες δραστηριότητες παροχής υποστήριξης • Για τη Γενική Γραμματεία της Επιτροπής, ολοκληρώθηκαν επιστημονικά και τεχνικά έργα προς υποστήριξη της UCLAF, της υπηρεσίας της Επιτροπής που καταπολεμά τις απάτες: μελέτη των πελατών της UCLAF και των υπηρεσιών που ζητούν· μελέτη απαιτήσεων για τη διερευνητική διαδικασία· απογραφή των πηγών πληροφορίας, και διερευνητική ανάλυση δεδομένων για στοιχεία περιπτώσεων απάτης. Προετοιμάζονται και νέα έργα: μελέτη σκοπιμότητας για το IRENE 95 (το ενοποιημένο σύστημα διαχείρισης πληροφοριών της UCLAF) · αναγνώριση σχημάτων σε βάσεις δεδομένων που αφορούν περιπτώσεις απάτης· εκτίμηση των ποσοστών ανάθεσης έρευνας έναντι των πληροφοριακών ροών για ανίχνευσης/γνωστοποίησης περιπτώσεις απάτης σε όλους τους τομείς. εναρμόνιση απάτης· • Η παροχή υποστήριξης προς την ΓΔ III (Βιομηχανία) περιέλαβε συμβολή στο πρόγραμμα για την Τεχνολογία Πληροφοριών και Επικοινωνιών μέσω έργων Ε&Α, 46 διοργάνωσης βιομηχανικών εργαστηρίων, σεμιναρίων και συνεδρίων (SAFECOMP 95). • Παροχή υποστήριξης προς την ΓΔ VI (Γεωργία): διεξάχθηκαν έρευνα, ανάπτυξη νέων μεθόδων και δοκιμές επιδόσεων για την αναγνώριση της ταυτότητας ζώων μέσω πινακίδων και των συστημάτων μέτρησης τους, στο πλαίσιο μείζονος ευρωπαϊκού έργου κατά της απάτης (για ετικέττες σε ζώα). • Παροχή υποστήριξης προς την ΓΔ XI (Περιβάλλον): υλοποιήθηκε το πρακτικό συμφωνίας για την ίδρυση του γραφείου για τον κίνδυνο μειζόνων ατυχημάτων προς υποστήριξη της οδηγίας "Seveso". Το γραφείο αυτό, που κυρίως συνδέεται με την ΓΔ XI και κατά συνέπεια με τις εθνικές αρχές και τη βιομηχανία, λειτουργεί το σύστημα αναφοράς μειζόνων ατυχημάτων (MARS) και κοινοτικό κέντρο τεκμηρίωσης για τους βιομηχανικούς κινδύνους (CDCIR). Το 1995, το γραφείο ασχολήθηκε με τη σύνταξη εκθέσεων για τα μαθήματα που αντλούνται από τα κοινοποιούμενα στην Επιτροπή ατυχήματα με τη διανομή βάσης δεδομένων για τα ατυχήματα καθώς και με το συντονισμό τεχνικών ομάδων με αντικείμενο εκθέσεις ασφαλείας και συστήματα διαχείρισης. Το γραφείο διοργάνωσε επίσης σεμινάριο με αντικείμενο την εφαρμογή της οδηγίας Seveso, με θέμα "Υποθετικά ατυχήματα και ανταπόκριση σε καταστάσεις ανάγκης". Στο πεδίο των ασφαλών εφαρμογών της βιοτεχνολογίας, τον Ιούνιο πραγματοποιήθηκε υψηλού επιπέδου συνάντηση μεταξύ Ε Ε και ΗΠΑ που ασχολήθηκε με επί του πεδίου δοκιμές γενετικώς τροποποιημένων οργανισμών. • Προς υποστήριξη της μονάδας πυρηνικής ασφάλειας της ΓΔ XI, προετοιμάστηκε μια πρώτη έκδοση του Ευρωπαϊκού σεισμικού καταλόγου, εξετάζεται δε η περαιτέρω ανάπτυξη του. • Υποστήριξη που δόθηκε στη διεύθυνση διασφαλίσεων ΕΥΡΑΤΟΜ της ΓΔ XVII (Ενέργεια): το ISEI συνέβαλε στην εκπλήρωση των απαιτήσεων της συνθήκης στους εξής τομείς: τεχνικές σφράγισης και εξακρίβωσης ταυτότητας, τεχνικές επιτήρησης, δοκιμή στοιχείων εξοπλισμού διασφαλίσεων, μεταχείριση δεδομένων και πληροφοριών, υγιεινή φυσική και επιμόρφωση. Αναπτύχθηκε ένα νέο σύστημα για την αυτόματη ανασκόπηση καταγεγραμμένων εικόνων επιτήρησης. Εγκαταστάθηκε ζεύξη τηλεπαρακολούθησης μεταξύ του ΚΚΕρ της Ispra και της Διεύθυνσης Διασφαλίσεων ΕΥΡΑΤΟΜ του Αουξεμβούργου. Υπό μελέτη ήταν μια συμβολή σε μακροχρόνιες ενεργειακές υποθετικές εξελίξεις, συμπεριλαμβανομένων των εξελίξεων της πυρηνικής ενεργειακής βιομηχανίας. • Παρέχεται τεχνική υποστήριξη στη Διεύθυνση Διασφαλίσεων ΕΥΡΑΤΟΜ και στον ΔΟΑΕ για την προμήθεια και τη μέτρηση πολλών εκατοντάδων σφραγιστικών μανδάλων με υπερήχους που εγκαταστάθηκαν σε βυτία μεταφοράς και αποθήκευσης αναλωμένου καυσίμου σε ένα ευρωπαϊκό σταθμό επανεπεξεργασίας πυρηνικών καυσίμων. Β. Ανταγωνιστικώς διεξαγόμενες δραστηριότητες Δράσεις επιμερισμένης δαπάνης To ISEI επελέγη για 17 έργα υπαγόμενα στις εξής γραμμές: τεχνολογίες & υπηρεσίες προηγμένης επικοινωνίας (ACTS) · περιβάλλον και κλίμα · βιομηχανικές τεχνολογίες και 47 τεχνολογίες υλικών (BRITE-EURAM III) · μη πυρηνικές μορφές ενέργειας (ΕΛΑ JOULE) · ασφάλεια της πυρηνικής σχάσης· έλεγχος καταλληλότητας και μεταφορά τεχνολογίας τηλεπληροφορική· επιμόρφωση και. κινητικό ι η τα των ερευνητών (TMR). Ανταγωνιστικώς παρεχόμενη υποστήριξη σε κοινοτικές πολιτικές To ISEI επελέγη για 36 έργα που ξεκίνησαν διάφορες ΓΔ, δηλαδή: τρία έργα από τη μονάδα καταπολέμησης της απάτης της Γενικής Γραμματείας · τρία από την ΓΔ ΙΠ-ΣΤ με αντικείμενο δίκτυα υπολογιστών υψηλών επιδόσεων· δύο από την ΓΔ XI με αντικείμενο περιβαλλοντικά προβλήματα· δώδεκα από την ΓΔ ΧΙΙΙ-Δ με αντικείμενο τη μεταφορά τεχνολογίας· δεκατρία από την ΓΔ XVII με αντικείμενο την ηλιακή ενέργεια και την ορθολογική χρήση της ενέργειας· τρία από την EUROSTAT με αντικείμενο νευρωνικά δίκτυα και λοιπές εφαρμογές σε στατιστικά προβλήματα. Οι σχετικές εργασίες θα αρχίσουν στην πράξη στις αρχές 1996. Εργασίες για λογαριασμό τρίτων μερών Τέσσερα ινστιτούτα του ΚΚΕρ (τα ISEI, 1ST, IRSA και ΕΙ) λαμβάνουν μέρος, μαζί με 79 τμήματα από τα πανεπιστήμια της Κατάνης, της Μεσήνης και του Παλέρμου σε ένα ευρύ έργο περιφερειακής ανάπτυξης για τη Σικελία, το οποίο ξεκίνησε τον Δεκέμβριο 1994. Στο ISEI έχει ανατεθεί η γενική διαχείριση και τεχνική ηγεσία του έργου. Τον Ιούλιο 1995 απεστάλη στην περιφέρεια της Σικελίας η πρώτη εξαμηνιαία έκθεση, ενώ η δεύτερη συντάσσεται τώρα. Επετεύχθησαν αποτελέσματα σε όλα τα μείζονα επιμέρους έργα. Αυτά αφορούν: σύστημα υποστήριξης της λήψης αποφάσεων για διαχείριση της ύδρευσης · χειμερινές και θερινές εκστρατείες για την παρακολούθηση του Ν 02 με 300 ανιχνευτές στην Κατάνη, τη Μεσήνη και το Παλέρμο · κινητή μονάδα για τη μέτρηση της ρύπανσης και της χημικών και πετροχημικών διάβρωσης εγκαταστάσεων · μεθόδους οπτικής επιθεώρησης για ένα κτίριο ιστορικής σημασίας στο Παλέρμο με τρισδιάστατη αναπαράσταση και δομοστατική ανάλυση · δειγματοληψία του σικελικού πληθυσμού για ανάλυση ιχνοστοιχείων σε ιστούς του ανθρώπινου σώματος. εδάφους · ασφάλεια και αξιοπιστία του Καταρτίσθηκαν τρεις νέες συμβάσεις με αντικείμενο την ανάλυση επικινδυνότητας και ης πληροφορίες προς το κοινό. Για λογαριασμό του Εθνικού Συμβουλίου Έρευνας (Ιταλία) εκτελέσθηκε έργο ανάλυσης των αιτίων και συνεπειών του ψυχικού άγχους κατά την εργασία των ελεγκτών εναέριας κυκλοφορίας. Η ευρωπαϊκή εγκατάσταση δοκιμής ηλιακών συστημάτων κέρδισε 10 νέες συμβάσεις' 8 για δοκιμές καταλληλότητας φωτοβολταϊκών ενοτήτων και 2 για διακριβώσεις διατάξεων αναφοράς. Σε μία σύμβαση με την ιαπωνική PNC (Επιχείρηση αντιδραστήρων ισχύος και ανάπτυξης εξοπλισμό πυρηνικών καυσίμων), αποκτήθηκαν ικανοποιητικά αποτελέσματα με νέο εξακρίβωσης ταυτότητας με υπερήχους και συναφή όργανα συνεπτυγμένων διαστάσεων, μεταξύ άλλων για τη σφράγιση βυτίων μεταφοράς πλουτωνίου στη μονάδα της PNC στο Tokai Mura. Λοιπές ανταγωνιστικώς διεξαγόμενες δραστηριότητες Στον ΔΟΑΕ δόθηκε φορητός εξοπλισμός για τον προσδιορισμό όγκου/μάζας σε μεγάλες δεξαμενές ευρισκόμενες σε μονάδες χειρισμού υλικών χύδην. 48 Εκπονείται μελέτη σχεδιασμού για την ίδρυση, στο Obninsk, του Ρωσικού Μεθοδολογικού και Επιμορφωτικού Κέντρου, στο πεδίο των πυρηνικών διασφαλίσεων. Η μελέτη οδήγησε στη συνομολόγηση σύμβασης του προγράμματος TACIS. Το 1994 άρχισαν δύο δράσεις στο πρόγραμμα Copernicus. 2. 5 ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Η διεξαγόμενη στο ΕΙ έρευνα συνέβαλε στις γραμμές του προγράμματος-πλαισίου "Περιβάλλον και Κλίμα" και "Βιοεπιστήμες και Βιοτεχνολογίες". Η διεξαγόμενη στο ινστιτούτο έρευνα έδωσε έμφαση στις πλανητικές αλλαγές, π. χ. τις βιογενείς εκπομπές και τα αερολύματα, και στη διαχείριση των πηγών ρύπανσης του εδάφους και των υπογείων υδάτων, μαζί με συμβολές στο πεδίο του περιβάλλοντος εργασίας, όπως η ποιότητα του αέρα εσωτερικών χώρων και η επίδραση των ιχνομετάλλων στην ανθρώπινη υγεία στην ΕΕ. Μεγάλο μέρος των εργασιών του ινστιτούτου αφιερώθηκαν σε δραστηριότητες παροχής υποστήριξης προς κοινοτικές πολιτικές: τις πολιτικές περιβάλλοντος, τη γεωργική πολιτική, τον ποιοτικό έλεγχο των φαρμακευτικών προϊόντων και τον ποιοτικό έλεγχο τροφίμων. Α. Θεσμικώς προβλεπόμενες δραστηριότητες Το Ινστιτούτο Περιβάλλοντος έχει ενεργό εμπλοκή στα ερευνητικά προγράμματα: περιβάλλον και κλίμα και βιοεπιστήμες και βιοτεχνολογίες. Το ποσοστό των δραστηριοτήτων Ε&Α και εκείνου της παροχής υποστήριξης προς τις κλαδικές πολιτικές της Επιτροπής είναι αντίστοιχα κατά προσέγγιση 30 και 70%. Θεσμικώς προβλεπόμενες ερευνητικές δραστηριότητες • "Κλιματικές αλλαγές": η κατανόηση του σχηματισμού του όζοντος στην τροπόσφαιρα (σημαντικού αερίου που προκαλεί φαινόμενο θερμοκηπίου) και της επίδρασης του στην ατμοσφαιρική ρύπανση είναι μείζονος σημασίας για την περιοχή της Μεσογείου. Με το έργο ΒΕΜΑ (βιογενείς εκπομπές στην περιοχή της Μεσογείου) υπάρχει πρόθεση να εκτιμηθεί ο ρόλος των βιογενών εκπομπών από τα φυτά της περιοχής, αναπτύσσεται δε στο ΕΙ, σε συνεργασία με 17 ευρωπαϊκά εργαστήρια υπό το συντονισμό του ΚΚΕρ. Το 1995 διεξάχθηκαν δύο μείζονες ερευνητικές εκστρατείες εστιαζόμενες στις καλλιέργειες εσπεριδοειδών κοντά στην Βαλέντσια (Ισπανία) και στη φυσική βλάστηση κοντά στο Μονπελιέ (Γαλλία). Το ΕΙ συμμετέσχε επίσης στο έργο EUPHORE για την κατασκευή ενός μεγάλου υπαίθριου φωτοχημικού αντιδραστήρα, που και ολοκληρώθηκε το 1995 στο CEAM (Κέντρο Περιβαλλοντικών Μελετών της Μεσογείου) στη Βαλέντσια της Ισπανίας. εκμετάλλευση Διερευνήθηκε ο ρόλος των φυσικών και ανθρωπογενών αερολυμάτων στο μετριασμό του φαινομένου θερμοκηπίου, τόσο επί του πεδίου όσο και σε μαθηματικά ομοιώματα. Επί του πεδίου μελέτες αφορούσαν το χαρακτηρισμό της απομάκρυνσης αερολυματικών ρύπων από την ευρωπαϊκή ήπειρο, προς ετοιμασία της εκστρατείας του 1997 για το ACE-2 (πείραμα - 2 χαρακτηρισμού αερολυμάτων) στο οποίο συμμετέχουν άνω των 40 ευρωπαϊκά και αμερικανικά εργαστήρια. Επίσης ξεκίνησαν εργαστηριακά πειράματα για τη διερεύνηση των ισοτοπικών 49 φαινομένων στην πρόσληψη μεθανίου, που αποτελεί αέριο συντελούν στο φαινόμενο θερμοκηπίου, από τα εδάφη. Επίσης αναπτύσσονται τεχνικές αναλύσεων και συσκευές δειγματοληψίας για επί του πεδίου μετρήσεις Ν20 και CH4. Έργο για τα αερολύματα και το κλίμα Το έργο στόχευε* στην κ<ιΧΦίοχρ(\ των χημικών και φυοικών διεργασιών που οδηγούν στο σχηματισμό αερολυμάτων τόσο στο καθαρό όσο Km στο επηρεαζόμενο από τον άνθρωπο θαλάσσιο περιβάλλον. Τα αερολύματα αυτά θεωρείται ότι έχουν σοβαρές επιδράσεις στο ισοζύγιο θερμικής ακτινοβολίας και κλίματος της γης. Χ,χΰ πρόγραμμα συνδυάζονται η κατάρτιση μοντέλων, οι εργασίες επί του πεδίου και οι εργαστηριακές μελέτες, σε συνεργασία με άλλες ευρωπαϊκές και &εθνείς ερευνητικές ομάδες Τα περισσότερα αερολύματα είναι αποτελεσματικά στο να σκεδάζουν το φως του ηλίου πίσω στο διάστημα, προκαλώντας ψύξη της γης. Έχει αναληφθεί μελέτη για το ρόλο των αερολυμάτων μέλανος άνθρακα (BC) στο παγκόσμιο ισοζύγιο συναλλαγών ακτινοβολίας* Ο μέλας άνθραξ αποτελεί το κυριότερο αερόλυμα που απορροφά το φως και τοιουτοτρόπως θα ενίσχυε τη θέρμανση λόγω φαινομένου θερμοκηπίου. Ο BC εκπέμπεται κυρίως απο την καύση ορυκτών καυσίμων και από την καύση βιομάζας, Μείζονα πλευρά του έργου αποτελεί η μελέτη της δυναμικής αερολυμάτων θειικών αλάτων, δηλαδή η μελέτη των διεργασιών σχηματισμού και ανάπτυξης, με τις οποίες καθορίζεται η κατανομή μεγέθους των αερολυμάτων αυτών. Στο εργαστήριο μελετώνται οι βασικοί μηχανισμοί του σχηματισμού αερολυμάτων. Έχει κτισθεί μια μοναδική στην Ευρώπη μονάδα στην οποία το SOj μετασχηματίζεται φωτοχημικώς σε θειικό οξύ, το οποίο κατόπιν συγκεντρούται γύρω από πυρήνα και αναπτύσσεται για να σχηματίσει θειικό αερόλυμα. "Ρύπανση": κλιμακώθηκαν προς τα άνω οι εργασίες με αντικείμενο τη διαχείριση των πηγών ρύπανσης εδάφους και υπόγειων υδάτων ώστε να περιληφθούν περιοχές απορροής. Η αξιολόγηση πολλών εναλλακτικών στρατηγικών διαχείρισης των χρήσεων γης θα μπορούσε να επιτρέψει τον εντοπισμό κρίσιμων επιμέρους περιοχών σε γεωργικό οικοσύστημα. Το έργο ΜΙΤΟ στοχεύει μεταξύ άλλων στην παρακολούθηση των ανθήσεων αλγών στη Μεσόγειο. Δοκιμάστηκαν οι επιδόσεις ταχέων και εύχρηστων κυτταρομετρητών ροής προκειμένου να ανιχνευθούν, απαριθμηθούν και χαρακτηρισθούν πληθυσμοί φυτοπλαγκτόν στο κυτταρικό επίπεδο. Τούτο θα οδηγήσει σε σύστημα παρακολούθησης σε κλίμακα πραγματικού χρόνου, με το οποίο ποσοτικοποιούνται τα είδη αλγών που είναι υπεύθυνα για τις "κόκκινες" και "πράσινες" κηλίδες. Παρασκευάσθηκαν δοκιμαστικά υλικά (έργο AQUACON) για δοκιμές εργαστηριακών επιδόσεων με σκοπό την ανάλυση αποβλήτων (ιλύς αποχετεύσεων) και εδάφους, ανάλυση λυμάτων και προσδιορισμό μετάλλων στα επιφανειακά ύδατα. Η Ευρωπαϊκή συλλογική δράση (ECA) με αντικείμενο "ποιότητα του αέρα εσωτερικών χώρων και επιδράσεις της στον άνθρωπο" συγκεντρώνει τώρα 15 χώρες, το δε ΕΙ συμμετέχει στη διαχείριση και στην επιστημονική γραμματεία της δράσης. Οι 50 ερευνητικές δραστηριότητες περιέλαβαν πειράματα έκθεσης του ανθρώπου σε πτητικές οργανικές ενώσεις (VOC), για πρώτη φορά σε ένα δοκιμαστικό θάλαμο όγκου 30 m (Indoorton). Επίσης εκπονήθηκε μελέτη επιπτώσεων των φαινομένων προσ/εκ-ρόφησης, και κλιμακώθηκαν από μικρό σε μεγάλο δοκιμαστικό θάλαμο τα εκτελούμενα πειράματα. Αυτόματη μέτρηση ρύπων Η συνε^ς αυτόματη μέτρηση των ρύπων είναι πολύ σημαντική για δύο λόγους: προκ:εΐ|*£γθ9 να παρακολσυθσυνται ο* ανξομσιώσεις συγκεντρώσεων επί ορισμένη χρθνΐ#ή π^φοδο KOi προκ&μ£νσυ να κατανοηθούν ιδιαίτερα φαΐνόμεντα, όπως ο εντοπισμός της πηγής του(των) πραγματικού(ών) ρΰπου(ων). Μέχρι πρόσφατα, δεν υπήρχε κανένα όργανο με τέτοια αυτόματη ικανότητα μέτρησης, για παράδειγμα, φορμα^εδδης, ενός επιζήμιου και ευρείας διάδοσης ρύπου που χρησιμοποιείται κατά κόρον από τη βιομηχανία, Το Ινστιτούτο Περιβάλλοντος ανεπλήρωσε πλέον το κενό, Κατασκευάζοντας διάταξη αυτόματης δειγματοληψίας και ανάλυσης φορμαλδεΰδης, βαρύτερων αλδευόων και κετονών. Το όργανο αυτό μπορεί να λειτουργεί χωρίς ιδιαίτερες φροντίδες επί μία εβδομάδα, διενεργώντας δειγματοληψία και ανάλυση του αέρ$ περιβάλλοντος ανά τέταρτο της ώρας* Το όργανο αυτό παρουσιάζει το πολύ ενδιαφέρον χαρακτηριστικό ότι μπορεί να χρησιμοποιείται για την παρακολούθηση διαφορετικών ρύπων. Τώρα διεξάγονται διαπραγματεύσεις με μια εταιρεία για την εμπορική παραγωγή της συσκευής παρακολούθησης, που απετέλεσε πόλο μεγάλης προσοχής σε δύο εκθέσεις: την HELECO' 95 στην Αθήνα και την RICH '95 στο Μιλάνο. Στόχοι του έργου EURO TERVIHT είναι η καθιέρωση βασικών τιμών για μεταλλικά ιχνοστοιχεία σε ιστούς του ανθρώπινου σώματος για μελέτες επιδημιολογικής και τοξικολογικής εκτίμησης, και η μελέτη των επιπτώσεων των μεταλλικών ιχνοστοιχείων στην υγεία του πληθυσμού της ΕΕ στο περιβάλλον ζωής/εργασίας τους. Διεξήχθη προκανονιστική έρευνα με αντικείμενο τις επιπτώσεις που έχει στην υγεία η έκθεση στα ανωτέρω ιχνοστοιχεία. Έγιναν απόπειρες περαιτέρω κατανόησης των βιοχημικών μηχανισμών της τοξικότητας των μεταλλικών ιχνοστοιχείων σε χαμηλά επίπεδα έκθεσης, με τον εντοπισμό κρίσιμων οργάνων και μοριακών στόχων, με έμφαση στις ενδεχόμενες επιπτώσεις επί των καρδιαγγειακών, ανοσολογικών και αναπαραγωγικών συστημάτων, που πιθανώς να αναφανούν σε μεγαλύτερη ηλικία. Θεσμικώς προβλεπόμενες δραστηριότητες παροχής υποστήριξης Το 1995, το ΕΙ είχε συμμετοχή σε ζητήματα που αφορούν τις ΓΔ XI (Περιβάλλον), ΓΔ III (Βιομηχανία), ΓΔ VI (Γεωργία) και ΓΔ XXIV (Πολιτική Καταναλωτών), και διοργάνωσε πλήθος σχετικών συναντήσεων, επιστημονικών εργαστηρίων και ομάδων ειδικού έργου. Το Ευρωπαϊκό εργαστήριο αναφοράς για την ατμοσφαιρική ρύπανση (ERLAP) ανέπτυξε ιδιαίτερη δραστηριότητα στην εναρμόνιση των υφισταμένων οδηγιών της ΕΕ με αντικείμενο την ατμοσφαιρική ρύπανση, διοργανώνοντας προγράμματα ελέγχου ποιοτικής διασφάλισης και αναπτύσσοντας και επικυρώνοντας νέες τεχνικές παρακολούθησης. Οι δραστηριότητες περιέλαβαν ασκήσεις διασυγκρίσεων επί του πεδίου ("round robin"), καθώς και την ανάπτυξη και επικύρωση τεχνικών δειγματοληψίας δια διαχύσεως για τη μέτρηση βενζολίου και 51 όζοντος στον αέρα. Το ΕΤΕΧ, το Ευρωπαϊκό πείραμα ιχνηθέτη, στοχεύει στην επιλογή ατμοσφαιρικών μοντέλων ικανών να προβλέπουν την εξέλιξη νέφους ρύπων στον πραγματικό χρόνο. Στο ΕΙ αναλύθηκαν πολλές χιλιάδες δειγμάτων αέρα που είχαν προηγουμένως συλλέγει, μέσω ειδικής χρωματογραφικής τεχνικής. Τα αποτελέσματα δείχνουν ou μόνο λίγα μοντέλα διάχυσης, ακόμη και όταν συνδυάζονται με μετεωρολογικά μοντέλα, είναι αρκετά ακριβή για να περιγράφουν την εξέλιξη νέφους ρύπων. Χορηγοί του ΕΤΕΧ ήσαν από κοινού η ΕΚ, ο Παγκόσμιος Μετεωρολογικός Οργανισμός (WMO) και ο Διεθνής Οργανισμός Ατομικής Ενέργειας (ΔΟΑΕ). Το Ευρωπαϊκό γραφείο χημικών ουσιών (ECB) εισήλθε σε πλήρη επιχειρησιακή λειτουργία εννέα μήνες νωρίτερα απ'ότι προγραμματιζόταν. Τώρα διεκπεραιώνει όλες τις τεχνικές και επιστημονικές εργασίες που απαιτούνται από την Επιτροπή για την γνωστοποίηση νέων χημικών ουσιών στους τομείς "Ταξινόμηση και σήμανση", "Μέθοδοι δοκιμών", "Εκτίμηση ορισμένων επικινδυνότητας υφισταμένων χημικών ουσιών" και "Εξαγωγές/εισαγωγές επικίνδυνων χημικών ουσιών" (οδηγίες 67/548/ΕΟΚ και 92/32/ΕΟΚ · κανονισμοί του Συμβουλίου (ΕΟΚ) 2455/92 και (ΕΟΚ) 793/93). Περατώθηκε μια δεύτερη φάση συλλογής δεδομένων για τον κανονισμό του Συμβουλίου με αντικείμενο την εκτίμηση επικινδυνότητας των υφισταμένων χημικών ουσιών, μεταβιβάσθηκαν τα δεδομένα στις αρμόδιες αρχές των κρατών μελών και έγινε διαθέσιμη σε δίσκο CD-ROM προς τη βιομηχανία και το ευρύ κοινό μια δημόσια έκδοση της IUCLID (Διεθνής ομοιόμορφη βάση δεδομένων για τις χημικές ουσίες) (εξαιρουμένων των φακέλων με απόρρητα στοιχεία). Το Ευρωπαϊκό κέντρο επικύρωσης εναλλακτικών μεθόδων δοκιμής (EDVAM) που είχε εγκαινιασθεί τον Οκτώβριο 1994 καθόρισε τα κριτήρια προτεραιότητας του με τη συμβουλευτική του επιτροπή. Δρομολογήθηκαν μελέτες με αντικείμενο την προεπικύρωση πρωτοκόλλων δοκιμής που δεν χρησιμοποιούν ζώα, το δυναμικό εμβολίων και τη δοκιμή ασφάλειας, και ενοποιημένες εναλλακτικές προσεγγίσεις στη δοκιμή τοξικότητας, με εστίαση στη μεταδιδόμενη με το μεταβολισμό τοξικότητα και σε δοκιμές τερατογένεσης σε ιστούς που παράγουν αίμα, σε δοκιμαστικό σωλήνα. Διερευνήθηκε το εφικτό της συνεργασίας με τα κέντρα θεμάτων για την ποιότητα του αέρα της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Περιβάλλοντος (RIVM, Κάτω Χώρες) και για τα εσωτερικά διεξαχθεί ύδατα, προκαταρκτικές δραστηριότητες (κυρίως για την παρακολούθηση της ποιότητας του αέρα, το αλπικό παρατηρητήριο, τα εσωτερικά ύδατα, τους μολυσμένους τόπους και τα κινητά εργαστήρια. (Ερευνητικό Κέντρο Υδάτων, Ηνωμένο Βασίλειο) αφού είχαν Στο ΕΙ ιδρύθηκε Ευρωπαϊκό τεχνικό γραφείο φαρμακευτικών προϊόντων, αφού υπεγράφη πρακτικό συμφωνίας μεταξύ της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Αξιολόγησης Φαρμακευτικών Προϊόντων και του Κοινού Κέντρου Ερευνών. Το γραφείο αυτό ονομάζεται μονάδα ΕΤΟΜΕΡ του Ινστιτούτου Περιβάλλοντος του ΚΚΕρ και είναι αφιερωμένο στην ανάπτυξη τεχνικών συστημάτων αναγκαίων για την εφαρμογή της νομοθεσίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης που αφορά τα φαρμακευτικά προϊόντα. Άλλες εργασίες που διεξήγαγε το ΕΙ περιέλαβαν αναλύσεις σχετικές με οίνους, τρόφιμα και καλλυντικά και προκαταρκτικές εργασίες προς υποστήριξη της οικολογικής οδηγίας για επιφανειακούς σχηματισμούς υδάτων. 52 Β. Ανταγωνιστικώς διεξαγόμενες δραστηριότητες Δράσεις επιμερισμένης δαπάνης Μέχρι τώρα έχουν γίνει αποδεκτές 22 προτάσεις. Το πλείστο αυτών αφορούν το πρόγραμμα για το περιβάλλον και κλίμα, καλύπτουν δε ευρύ φάσμα δραστηριοτήτων στενά συνδεόμενων με το συνεχιζόμενο ερευνητικό πρόγραμμα του ΚΚΕρ. Ωστόσο έχουν επίσης εγκριθεί έργα υπαγόμενα στα προγράμματα πρότυπα, μετρήσεις και δοκιμές, εφαρμογές τηλεπληροφορικής και ασφάλεια της πυρηνικής σχάσης. Ανταγωνιστικώς παρεχόμενη υποστήριξη προς τις κοινοτικές πολιτικές Το ΕΙ έχει ανταποκριθεί στις προκηρύξεις διαφόρων ΓΔ της Επιτροπής, έχουν δε επιλεγεί 11 προτάσεις για χρηματοδότηση, των οποίων η εκκίνηση αναμένεται ευλόγως στις αρχές 1996. Τα καλυπτόμενα θέματα περιλαμβάνουν: • Προκανονιστική έρευνα, τυποποιημένες καθώς και ειδικές μέθοδοι ανάλυσης για τρόφιμα (ΓΔ III) · • Συστήματα πληροφοριών και επικοινωνίας στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Αξιολόγησης Φαρμακευτικών Προϊόντων (ΓΔ III) · Φ Ανάπτυξη αναλυτικών μεθοδολογιών για γαλακτοκομικά προϊόντα (ΓΔ VI)· • Παροχή υποστήριξης προς το πληροφοριακό σύστημα CORDIS (ΓΔ XIII) · • Αναλυτικές διαδικασίες για τελωνειακούς ελέγχους ειδικών προϊόντων και για προϊόντα κατατασσόμενα σύμφωνα με τη χημική τους σύνθεση (για την ΓΔ XXI). Εργασίες για λογαριασμό τρίτων μερών Εκτελέσθηκε σειρά δραστηριοτήτων, κυρίως για να δοθούν σε τοπικές και περιφερειακές επιφανειακών σχηματισμών ύδατος, αρχές κατάλληλα εργαλεία για τη διαχείριση προβλήματα ρύπανσης από τοξικά απόβλητα και τεχνικές παρακολούθησης της ατμοσφαιρικής ρύπανης. 2. 6 ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΗΛΕ ΑΝΙΧΝΕΥΣΗΣ IRSA διεξάγει ερευνητικές δραστηριότητες με αντικείμενο To εφαρμογές τηλε ανίχνευσης και συνέβαλε στη γραμμή του προγράμματος-πλαισίου "Περιβάλλον και κλίμα" με τις εξειδικευμένες δραστηριότητες του με αντικείμενο το Κέντρο Γεωσκοπήσεων (CEO), ης τεχνικές τηλεανίχνευσης και την τηλεπαρακολούθηση και ης προηγμένες τεχνικές γεωσκόπησης. τις Μέσω της χρήσεως δεδομένων από δορυφόρους γεωσκόπησης προσφέρει επίσης αξιόλογη επιστημονική υποστήριξη στη σύνταξη των γεωργικών στατιστικών. 53 Α. θεσμικώς προβλεπόμενες δραστηριότητες Θεσμικώς προβλεπόμενες ερευνητικές δραστηριότητες Ένα από τα σημαντικά πεδία Ε&Α είναι η εκμετάλλευση δορυφορικών στοιχείων για τη χαρτογράφηση των καλύψεων γης και της υποβάθμισης της στην Ευρώπη και παγκοσμίως, και για την παρακολούθηση των πυρκαγιών σε θαμνώδεις και δασικές εκτάσεις, στο πλαίσιο του ερευνητικού προγράμματος Περιβάλλον και Κλίμα. To IRSA αναπτύσσει επίσης και επικυρώνει ικανότητες τηλεανίχνευσης π. χ. πετρελαιοκηλίδων ή χερσαίων προσωπικών ναρκών. Το έργο για το Κέντρο Γεωσκοπήσων (CEO) ολοκλήρωσε το 1995 τη φάση του "Αναζήτησης οδού πορείας". Σε όλη τη διάρκεια του έτους, με το έργο εκπονήθηκαν μελέτες και διοργανώθηκαν εργαστήρια με στόχο να καθορισθεί η τελευταία γενική σύλληψη του (CEO) και να καθιερωθεί σχέδιο μελέτης και υλοποίησης για τα επόμενα έτη. Τα ανωτέρω είχαν ως συνέπεια την εκτέλεση ερευνητικών εργασιών εντός της υπηρεσίας και την πραγματοποίηση διαβουλεύσεων με σημερινούς και μελλοντικούς χρήστες στοιχείων από γεωσκοπήσεις και αντίστοιχων παροχεων υπηρεσιών προερχόμενων απ'όλο το χώρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) και τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο (ΕΟΧ). Το έργο CEO λειτούργησε σε στενή συνεργασία με την καθοδηγητική επιτροπή για τη φάση αναζήτησης της οδού πορείας, την οποία συνιστούσαν εμπειρογνώμονες από όλες της χώρες της ΕΕ και του ΕΟΧ, τους οποίους έχει διορίσει το ΔΣ. Οι εργασίες εκτελέστηκαν σε συνεργασία με εταίρους από την Ευρώπη και τον υπόλοιπο κόσμο, συμπεριλαμβανομένων της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Διαστήματος (ESA), της EUMETSAT, της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Περιβάλλοντος (ΕΕΑ) της NASA και της Εθνικής Υπηρεσίας Ωκεανογραφικών και Ατμοσφαιρικών Μελετών (ΝΟΑΑ) των ΗΠΑ, και της Εθνικής Υπηρεσίας Διαστημικής Ανάπτυξης (NASDΑ) της Ιαπωνίας. Στη γενική ιδέα αναμένεται να περιληφθεί η προώθηση της πρόσβασης σε στοιχεία και υπηρεσίες γεωσκοπήσεων από πελάτες των επιστημονικών κύκλων, του εμπορικού κυκλώματος και της δημόσιας διοίκησης. Η παρακολούθηση της κατάστασης και εξέλιξης της κάλυψης της ξηράς από βλάστηση είχε ως συνέπεια τη σύνθεση χαρτών βλάστησης όπου δείχνονται και οι αλλαγές των καλύψεων γης και οι λειτουργικές παράμετροι της βλάστησης, όπως η εποχικότητα ή οι πυρκαγιές σε ηπειρωτική και, εν τέλει, σε παγκόσμια κλίμακα. Πληροφοριακό στν<ημα για tot δάση Κατά το 1995 ολοκληρώθηκε η φάαη σχεδιασμού των έργων π;ου αφορούν τις ftoosçxopveç από τηλ$ανιχνΕν#η πληροφορίας νια ta δάση {FÏ&S) m συν^ργαοία με ομίλους οργανισμών <mô τη Γαλλία, τη Γ6ρμ«ν*αΛ τη 2k>titj&av χψ Τοβχ^ή Δημοκρατία, τη Ρωσία, την Πολωνία» την Ισπανία, την Ιρλανδία και τη Φινλανδία, Μείζονα στόχο του έργου αποτελεί'η ουμ^ολή στην ανάπτυξη ενοποιημένου £υρω;ταϊκσύ συστήματος; πληροφοριών για τα δάση, πον να προσφέρει πληροφορ^ς τόσο για τη δασιχή παραγωγή όσα και για το περιβάλλον των δασών, ΜΕ το έργο αναπτύχθηκε to 1995 η tt&çt$£gÊfcc&E$ κατάταξη και τελική διαστρωμάτωση των οικοσυστημάτων των ευρωπ-αϊκων δασών και δόθηκ* τελική, μορφή στο Ενοποιημένο Ευρωπαϊκά Σύστημα Δασικής Ονοματολογίας, 54 Ετοιμάστηκαν για την Αφρική χάρτες καλύψεων γης και ημερήσιες καταγραφές πυρκαγιών με τη χρήση αρχείου δορυφορικών εικόνων που κάλυπτε δεκαετή περίοδο, η ίδια δε εργασία άρχισε για την Νοτιοανατολική Ασία. Χρησιμοποιήθηκαν φορητοί σταθμοί λήψεως δορυφορικών δεδομένων επίσης στην Κεντρική Αφρική και τη Μαδαγασκάρη για τη χαρτογράφηση και παρακολούθηση πυρκαγιών σε θαμνώδεις εκτάσεις, ως τμήμα τοπικού και περιφερειακού προγράμματος περιβαλλοντικής διαχείρισης. Δεδομένα που αποκτήθηκαν από όργανα που φέρουν οι ευρωπαϊκοί τεχνητοί δορυφόροι τηλεανίχνευσης ERS-1 και ERS-2 αξιολογούνται ως βοηθήματα ανίχνευσης πληγών από πυρκαγιές και για τη μέτρηση καμμένων εκτάσεων. Μία βάση δεδομένων που περιγράφει ολόκληρη τη ζώνη τροπικών δασών συνδυάστηκε σε διεπαφή με στοιχεία τηλεανίχνευσης για να τροφοδοτήσει το σύστημα πληροφόρησης για τα τροπικά δάση, το οποίο θα παραχθεί ως διαλογικός δίσκος CD-ROM για να γίνει ευρύτερα διαθέσιμο. 11 χαρτογράφηση της υποβάθμισης της γης που συνδέεται με την πυρκαγιά, τη διάβρωση του εδάφους και τις αλλαγές χρήσεων γης στα μεσογειακά κράτη μέλη της ΕΕ, και η παρακολούθηση των δασών σε πανευρωπαϊκή κλίμακα στο πλαίσιο του έργου FIRS (προερχόμενες από τηλεανίχνευση πληροφορίες για δάση) συνδυάστηκαν με θεμελιώδη έρευνα με αντικείμενο τεχνικές κατανόησης εικόνων με την οποία θα διευκολυνθεί η χρήση δεδομένων από μελλοντικούς διαστημόφερτους ευρωπαϊκούς αισθητήρες. Μελετήθηκαν οι ιδιότητες της διπλοκατευθυντικής ανάκλασης από την επιφάνεια της γης χάρη σε προηγμένα μοντέλα αλληλεπιδράσεων επιφανειακής ακτινοβολίας, για να υποβοηθηθεί η ανάπτυξη νέας γενιάς αλγορίθμων επεξεργασίας δορυφορικών εικόνων, και η εκμετάλλευση δεδομένων από μελλοντικούς αισθητήρες υψηλών επιδόσεων. Δορυφορικές παρατηρήσεις των επιφανειακών θερμοκρασιών θαλάσσης και του χρώματος του ωκεανών σε μεγάλες εκτάσεις έδωσαν πληροφορίες για τη μελέτη της θαλάσσιας βιόσφαιρας. Αναπτύχθηκαν ερμτινεία εικόνων, επεξεργασία δεδομένων και η χρήση δυναμικών μοντέλων ως μέσα εκτίμησης της παραγωγής βιομάζας και των συναλλαγών διοξειδίου του άνθρακα από το φυτοπλαγκτόν, των θερμικών δυναμικών μηχανισμών των ωκεανών και των επιπτώσεων των ανωτέρω στο παγκόσμιο κλιματικό σύστημα. Η χρησιμοποίηση αρχείων με δεδομένα γεωσκόπησης συνδυάστηκε με νέες θεωρήσεις στη διαχείριση και ανάλυση δεδομένων και στην ανάπτυξη στρατηγικής για επεξεργασία δεδομένων από νέους αισθητήρες. Δοκιμάστηκαν νευρονικά δίκτυα και συστήματα εικονικής πραγματικότητας ως μέσα άντλησης πληροφοριών από μελλοντικές σειρές πολυδιάστατων δεδομένων. Στην Ευρωπαϊκή Μονάδα Αεροφερόμενης Τηλεανίχνευσης (EARSEC), εδόθη τελική μορφή στις δοκιμές με αντικείμενο αισθητήρες και στην ανάπτυξη γεωφυσικού επεξεργαστή με ραδιοεντοπιστή συνθετικού διαφράγματος. Η επικύρωση του EARSEC εστιάστηκε στην ανάπτυξη εφαρμογών εντοπισμού πετρελαιοκηλίδων στη θάλασσα και καθορισμού πλόων σκαφών. Προηγμένα πειράματα που καθορίστηκαν από ομάδα χρηστών του Ευρωπαϊκοί) Εργαστηρίου Υπογραφής με Μικροκύματα (EMSL) περιέλαβαν το 1995 σειρά δοκιμών με αντικείμενο Ιδιότητες σκεδασμού γυμνών εδαφών" και "Τεχνικές σύνθεσης εικόνων". Υπάρχουν πολυάριθμες πλαστικές προσωπικές νάρκες ξηράς σε πυκνοκατοικημένες περιοχές του κόσμου, η δε ανίχνευση των επικίνδυνων αυτών αντικειμένων αποτελεί 55 επιχείρηση υψηλού κινδύνου, πλην όμως ζωτικής σημασίας. Πέραν της απειλής για τους ανθρώπους, τα ανωτέρω αντικείμενα μπορεί να θεωρηθούν ως απειλή για το περιβάλλον, επειδή με την παρουσία τους αποκλείουν την αποτελεσματική χρήση γης σε "μολυσμένες" περιοχές. Σε έκθεση του 1995 με βάση τα αποτελέσματα του EMSL επικίνδυνων αξιολογήθηκαν πιθανές βελτιώσεις στην αντικειμένων κατασκευασμένων από πλαστικό, με την τεχνικών τηλεανίχνευσης όπου χρησιμοποιούνται, για παράδειγμα, συσκευές τηλεανίχνευσης σε οχήματα ξηράς ή τηλεκατευθυνόμενες εξέδρες χαμηλής πτήσης. ικανότητα ανίχνευσης εφαρμογή Θεσμικώς προβλεπόμενη παροχή υποστήριξης • Η υποστήριξη προς την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Περιβάλλοντος (ΕΕΑ) εστιάστηκε στην ίδρυση κέντρου της ΕΕΑ για θέματα καλύψεων γης, σε συνεργασία με διαφόρους ευρωπαϊκούς οργανισμούς που αναπτύσσουν δραστηριότητα στο πεδίο της γεωσκόπησης. • Η παροχή υποστήριξης προς την ΓΔ VI (Γεωργία) συνίστατο στην εφαρμογή της τηλεανίχνευσης σε γεωργικές στατιστικές, με στόχο να αναπτυχθούν και επιδειχθούν μεθοδολογίες για την ενσωμάτωση δεδομένων από τηλεανίχνευση στη συλλογή στατιστικών στοιχείων παρακολούθησης της έκτασης των καλλιεργειών και της γεωργικής παραγωγής στην ΕΕ (απόφαση του Συμβουλίου 94/753/ΕΚ, ΕΕ αριθ. L 299 της 22. 11. 1994). Το έργο της ΙΙαρακολούΟησης Γεωργικών Δραστηριοτήτων με Τηλεανίχνευση (MARS) περιλαμβάνει δύο συνιστώσες. Κατά πρώτον, το MARS STAT, που συνεπάγεται έρευνα με αντικείμενο την ανάπτυξη προηγμένου συστήματος γεργικών πληροφοριών, με το οποίο ενοποιούνται οι αναπτυσσόμενες από το έργο MARS διάφορες μέθοδοι παρακολούθησης της παραγωγής των καλλιεργειών, την ανάπτυξη τεχνικών για παρακολούθηση της γεωργικής παραγωγής σε χώρες μη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης και την ανάπτυξη νέων τεχνικών για την παρακολούθηση των γεωργικών εκτάσεων της Ευρώπης με τη χρήση δεδομένων από τους ευρωπαϊκούς δορυφόρους τηλεανίχνευσης ERS-1 και 2. Κατά δεύτερον, το MARS CAP, που ασχολείται με την επαλήθευση των δηλώσεων που κάνουν οι αγρότες για τις χρήσεις γης, όπως ορίζει η Κοινή Γεωργική Πολιτική. Κατά το 1995 το MARS CAP κληροδοτήθηκε στα μεμονωμένα κράτη μέλη. Για μεν το MARS START, το IRSA προσέφερε εθνική υποστήριξη και ερευνητικό πρόγραμμα, ενώ για το MARS CAP η τεχνική υποστήριξη επικεντρώθηκε στον ποιοτικό έλεγχο και παροχή κατάρτισης και αρωγής σε προσωπικό και εθνικές εταιρείες των κρατών μελών. II. Λνταγίονιστικώς διεξαγόμενες δραστηριότητες Αράσεις επιμερισμένης δαπάνης To IRSA υπέβαλε 40 προτάσεις, μαζί με εθνικούς εταίρους, σε ποικιλία ειδικών επιστημονικών θεμάτων, από τις οποίες οι 10 έγιναν αποδεκτές. Υπεβλήθη επίσης πρόταση με αντικείμενο φασματοσκοπία σύνθεσης εικόνων στο πλαίσιο του προγράμματος επιμόρφωση και κινητικότητα των ερευνητών. Σε περίπτωση επιτυχίας του, το IRSA θα φιλοξενήσει κατά την επόμενη τριετία 20 μεταδιδακτορικούς ερευνητές. 56 Ανταγωνιστικούς παρεχόμενη υποστήριξη προς τις κοινοτικές πολιτικές To IRSA ανταποκρίθηκε στις προκηρύξεις πολλών ΙΛ της Επιτροπής. Έγιναν δεκτές προτάσεις σε ορισμένες καίριες επιστημονικές περιοχές, για παράδειγμα: • Εφαρμογή του έργου MARS για εκπόνηση μοντέλων της οινοπαραγωγής και ελαιοπαραγωγής (για την ΓΔ VI)· • Ένα επιχειρησιακό πρόγραμμα για την παρακολούθηση των τροπικών δασών που υπεβλήθη από τη μονάδα παρακολούθησης της τροπικής βλάστησης (για την ΓΔ XI)· • Υποβολή προσφορών, από κοινού με το ISEI, που αφορούν εφαρμογές νευρονικών δικτύων, τη μία προς την EUROSTAT που αφορά νευρονικά δίκτυα για κατάταξη χρήσεων γης και την άλλη προς την ΓΔ III για τη συγκριτική δοκιμή συστημάτων νευρονικών δικτύων. Εργασίες για λογαριασμό τρίτων μερών Εκτελέσθηκαν πέντε συμβάσεις για πελάτες από το Βέλγιο, τη Γαλλία και την Ιταλία, με αντικείμενο θέματα που ποικίλλουν από μετρήσεις με μικροκύματα έως περιφερειακές απογραφές περιβαλλοντικών πόρων και παρακολούθηση της θαλάσσιας ρύπανσης. Λοιπές ανταγωνιστικώς διεξαγόμενες δραστηριότητες Έγινε αποδεκτό από το πρόγραμμα PHARE ένα τετραετές πολυεθνικό έργο για την ταχεία παρακολούθηση και κατάρτιση στατιστικών περιβάλλοντος και γεωργίας. Ένα άλλο έργο, με αντικείμενο την ανάπτυξη συστημάτων για την εκτίμηση και παρακολούθηση καλλιεργειών στη Ρωσία, έγινε αποδεκτό από το TACIS. 2. 7 ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ Η διεξαχθείσα στο 1ST έρευνα με αντικείμενο την Τεχνολογία Ασφάλειας συνέβαλε στις γραμμές του προγράμματος-πλαισίου μετρήσεις και δοκιμές, περιβάλλον και κλίμα, ασφάλεια της πυρηνικής σχάσης και ελεγχόμενη θερμοπυρηνική σύντηξη. Το 1ST έχει ως συνολική αποστολή να εκτελεί ερευνητικές εργασίες που συμβάλουν στο να είναι ασφαλείς οι κατασκευές έργων πολιτικού μηχανικού, οι πυρηνικοί αντιδραστήρες και οι δοκιμές σύντηξης καθώς και σχετικά με ιδιαίτερα προβλήματα των χημικών βιομηχανιών και των επιχειρήσεων ηλεκτρισμού. Το ινστιτούτο εμπλέκεται επίσης σε πολλές δραστηριότητες παροχής υποστήριξης σχετικά με κοινοτικές πολιτικές στο πεδίο της ενέργειας, στον τομέα των πυρηνικών διασφαλίσεων (διασφαλίσεις ΕΥΡΑΤΟΜ και ΔΟΑΕ). Λ. θεσμικώς προβλεπόμενες δραστηριότητες Στο πλαίσιο του προγράμματος για την ασφάλεια της πυρηνικής σχάσης, οι διερευνήσεις του 1ST ασχολούνται κυρίως με τον καθορισμό συνθηκών ασφαλούς λειτουργίας για βιομηχανικές εγκαταστάσεις και για την έρευνα, διεξαγόμενη ή προγραμματιζόμενη. Ειδικότερα, το πρόγραμμα πυρηνικής ασφάλειας και διασφαλίσεων 57 καλύπτει μείζον τμήμα της δραστηριότητας του ινστιτούτου. Παρέχεται εκτεταμένη υποστήριξη προς τη διεύθυνση διασφαλίσων ΕΥΡΑΤΟΜ της ΓΔ XVII και προς την ΓΔ Ι για το Διεθνή Οργανισμό Ατομικής Ενέργειας (ΔΟΑΕ). Η δραστηριότητα παροχής υποστήριξης από το 1ST γενικώς συνδυάζεται στενά με τις θεσμικώς προβλεπόμενες ερευνητικές εργασίες. Αποκτήθηκαν νέα αποτελέσματα από σημαντικό πείραμα τήξης του χορίου με αντικείμενο κατάσβεση κατά την τήξη στο δοχείο δοκιμών TERMOS. Με το πείραμα έγινε προσομοίωση της κατάστασης εντός του δοχείου στη διάρκεια σοβαρού ατυχήματος. Ολοκληρώθηκε πλέον η πρώτη έκδοση του κώδικα COMETA για τον υπολογισμό των αλληλεπιδράσεων καυσίμου/ψυκτικού μέσου, χρησιμοποιείται δε για συνήθεις υπολογισμούς πριν και μετά τη δοκιμή στην κάμινο FARO. Στους εξωτερικούς χρήστες συγκαταλέγονται το γερμανικό IKE, η ΕΝΕΑ και το Πανεπιστήμιο του Wisconsin. Το IKE εισήγαγε μέσα στον κώδικα το μοντέλο διακοπής του καυσίμου. κασσιτέρου σε σωλήνες υπό εναπόθεση αερολυμάτων Το πειραματικό πρόγραμμα με αντικείμενο τη μονάδα (STORM) ξεκίνησε τον Ιούνιο 1995. Επικυρώθηκε προηγμένος εξοπλισμός με όργανα για τον χαρακτηρισμό αερολυμάτων. Δοκιμάστηκαν η θερμοϋδραυλική συμπεριφορά στα δοχεία ανάμειξης και η μεταβαλλόμενες θερμοϋδραυλικές συνθήκες (4 δοκιμές με προκαταρκτικούς υπολογισμούς, ανάλυση και υπολογισμοί μετά τις δοκιμές) η τεκμηρίωση των ανωτέρω δοκιμών έχει σχεδόν ολοκληρωθεί. Το Μάρτιο και το Δεκέμβριο πραγματοποιήθηκαν η τέταρτη και πέμπτη συνεδρίαση της διεθνούς ομάδας χρηστών STORM. Προτείνονται πέντε σειρές προβλημάτων με αερολύματα ως ορόσημα για κώδικες που τώρα χρησιμοποιούνται για την κατάρτιση μοντέλων του Οερμοϋδραυλικού μηχανισμού και της φυσικής αερολυμάτων σε πυρηνικούς σταθμούς. Αναλύθηκαν μεγάλες διαφορές στα αποτελέσματα για την εναπόθεση και επαναιώρηση τυρβωδών αερολυμάτων, όπως υπολογίστηκαν από προηγούμενους κώδικες. Για σκοπούς σύγκρισης χρειάζονται αξιόπιστα μετρούμενα δεδομένα προκειμένου να βελτιωθούν και εκτιμηθούν τα ανωτέρω μαθηματικά μοντέλα. Προς υποστήριξη του προγράμματος προϊόντων σχάσης Phebus εκτελέστηκαν εργασίες από κοινού από ομάδα αναλυτών του 1ST και επιτόπιο προσωπικό της CE Α της Cadarache (Γαλλία), για να ερμηνευθεί ο πλούτος των διενεργηθεισών σε συνεχή σύνδεση με υπολογιστή και μετά τη δοκιμή μετρήσεων οι οποίες διατίθενται από την πρώτη δοκιμή (αργά το 1993) με ελαφρώς ακτινοβολημένο καύσιμο, και για να υπάρξει προετοιμασία για την επόμενη δοκιμή με ακτινοβολημένο καύσιμο. Η πρώτη δοκιμή απέδωσε ορισμένα απροσδόκητα αποτελέσματα, όπως η προχωρημένη κατάσταση υποβάθμιση των ράβδων καυσίμου, ο χαμηλός βαθμός εναπόθεσης στο πειραματικό κύκλωμα και η παραμονή αέριου ραδιενεργού αερίου στο δοχείο απομόνωσης. Στο σύστημα ESTER (Ευρωπαϊκός Κώδικας Έρευνας για τους Όρους Πηγών) προστέθηκαν νέα και επικαιροποιημένα μοντέλα. Εκδόθηκε επίσημα μία νέα, εκτεταμένη έκδοση του ESTER σε συνεδρίαση ομάδας χρηστών τον Οκτώβριο. Εκτελέστηκε εκτεταμένη επικύρωση με την ομάδα χρηστών. Αναπτύσσονται όργανα μη καταστρεπτικής δοκιμής: μία νέα συσκευή παρακολούθησης PIN που χρησιμοποιείται τώρα στο Mol (Βέλγιο)-συσκευή σάρωσης για επιθεώρηση της 58 πλάκας του πυρηνικού καυσίμου σε αντιδραστήρα MTR στο Romans sur Isère (Γαλλία)· μία νέα συσκευή ανίχνευσης ακτινοβολίας γάμμα για τον έλεγχο στοιχείων καυσίμου που είναι αποθηκευμένα σε δεξαμενή νερού και μία νέα συσκευή παρακολούθησης σωρών που περιέχουν πλουτώνιο. Ένα αφύλακτο σύστημα για διασφάλιση εγκαταστάσεων ουρανίου χαμηλού βαθμού εμπλουτισμού περιλαμβάνει ειδικό λογισμικό και καινοτόμο περιλαίμιο νετρονίων. Στο πλαίσιο του προγράμματος για την ελεγχόμενη θερμοπυρηνική σύντηξη, το 1ST συμμετέσχε στην παγκόσμιας κλίμακας ανάπτυξη τεχνολογίας σύντηξης με επίκεντρο τη μελέτη του Διεθνούς Θερμοπυρηνικού Πειραματικού Αντιδραστήρα (ITER) Ολοκληρώθηκε η δοκιμή του συνολικού συστήματος για το εργαστήριο ασφάλειας τριτίου ETHEL. Δοκιμάστηκαν τα διάφορα συστήματα του εργαστηρίου και ετοιμάστηκε η αναγκαία τεκμηρίωση για τη διεξαγωγή της αναγκαίας φάσης έναρξης εν ψυχρώ λειτουργίας πριν από τις 'πυρηνικές δοκιμές με τρίτιο. Διοργανώθηκε η πέμπτη συνεδρίαση συγκεκριμένου θέματος με αντικείμενο την τεχνολογία τριτίου και δημοσιεύτηκαν τα πρακτικά στο περιοδικό Τεχνολογία Σύντηξης. Η δραστηριότητα Ε&Α εστιάστηκε στα υλικά εφαρμογών σύντηξης, στις μελέτες αποβλήτων, στις προσεγγίσεις ελέγχου του τριτίου και σε νέες μετρητικές τεχνικές. Το 1ST φιλοξένησε ορισμένα πειράματα με αντικείμενο το τρίτιο π. χ. σχετικά με τη συμπεριφορά εγγενών χαρακτηριστικών, την αναγωγή τριτιομένου ύδατος σε αναγεννήσιμες θερμές κλίνες σιδήρου και τις επιδόσεις συσκευής παρακολούθησης αερίου τριτίου με βάση τις αρχές σπινθηρισμού. Εντός του ETHEL, συνεχίστηκαν οι εργασίες με αντικείμενο: το χαρακτηρισμό της ανακύκλωσης και εξαερίωσης τριτίου από ενδεχόμενα υλικά προ του τοιχώματος υπό συνθήκες αντιδραστήρα σύντηξης· τη μελέτη τεχνικών αέριας τριτίωσης σε μεγάλη κλίμακα· και τη μέτρηση των επιδόσεων διαφόρων φραγμών διαπέρασης. Συναρμολογείται πειραματικός εξοπλισμός για την αποτριτίωση και συσκευασία εκτεθειμένων σε ραδιενέργεια/τριτιωμένων στερεών αποβλήτων σύντηξης. δοκιμές Οι εργασίες στο πλαίσιο του προγράμματος μετρήσεις και δοκιμές επικεντρώθηκαν στην εκτίμηση της αξιοπιστίας των κατασκευών. Στη μονάδα ELSA εκτελέστηκαν μείζονες ψευδοδυναμικές κατασκευής από μεγάλο πλαίσιο χάλυβα/σκυρόδεμα, υπό συνθήκες που προσομοιώνουν ισχυρούς σεισμούς, προς υποστήριξη της επικύρωσης και περαιτέρω βελτίωσης του Ευρωκώδικα 8 (ο οποίος εφαρμόζεται στη μελέτη των έργων πολιτικού μηχανικού σε σεισμογενείς περιοχές) και του Ευρωκώδικα 4. Στη μονάδα LDTF μελετήθηκαν οι δυναμικές ιδιότητες των υλικών και κρίσιμων κατασκευαστικών δομοστοιχείων, κυρίως σε συνεργασία με τη βιομηχανία. σύνθετης σε Αναπτύχθηκαν εργαλεία για να προσομοιώνεται η σεισμική συμπεριφορά πλήρων κατασκευών έργων πολιτικού μηχανικού. Επιτελέσθηκε σημαντική πρόοδος στην πρόρρηση μοντέλων και σύγκριση τους με πειραματικά αποτελέσματα, με αντικείμενο τη συμπεριφορά υλικών πληρώσεως τοιχοποιίας και των συνδέσεων δοκού με στύλο από οπλισμένο σκυρόδεμα. Ολοκληρώθηκε πλήρης σειρά τεκμηρίωσης "οδηγίες και εκθέσεις περιγραφής του μοντέλου" για τον "PLEXIS-3C", μεγάλο κώδικα υπολογιστή για την ανάλυση της μεταβατικής δυναμικής καταπόνησης γενικών τρισδιάστατων συστημάτων συνδυασμού ρευστού-κατασκευής, που αναπτύχθηκαν σε συνεργασία με την CEA (Γαλλία). 59 Κατέστησαν πλήρως επιχειρησιακές μονάδες και. εργαλείαυπολογισμού για έρευνα βιομηχανικής αξιοπιστίας στο πλαίσιο του προγράμματος περιβάλλον και κλίμα. II μονάδα FIRES χρησιμοποιήθηκε μεταξύ άλλων για πολύπλοκλες δοκιμές πολυμερισμούυπό τύπο εξυπηρέτησης προς τη χημική βιομηχανία. Υποστηρίχθηκε και πειραματικώς επαληθεύθηκε η ανάπτυξη συστήματος ελέγχου, σε συνεργασία με το Πολυτεχνείο της Στουτγάρδης (Γερμανία), προκειμένου να γίνει επίδειξη ελέγχου με βάση φίλτρο Kalman και για την εφαρμογή αλγορίθμων ελέγχου νευρονικών δικτύων. Στη μονάδα COLUMBUS εκτελέστηκαν δοκιμές αερισμού για να προσομοιωθούν απορρίψεις από οριζόντια δοχεία και καταστάσεις σε εναλλάκτες θερμότητας. Η μονάδα DRACULA παρήγαγε δεδομένα αναφοράς για τη μελέτη έκτακτων ανακουφιστικών συστημάτων πίεσης σε μεγάλους σταθμούς. Ολοκληρώθηκε η πρώτη εμπορική έκδοση του κώδικα RELIEF για τη μελέτη έκτακτων ανακουφιστικώνσυστημάτωνπίεσης,συμπεριλαμβανομένηςτης βιομηχανικής επαλήθευσης. Στον κώδικα συνδυάζονται η εκπόνηση πολύπλοκου μοντέλου με εξαίρετη φιλικότητα για το χρήστη. Σε μια δοκιμή εφαρμογής, ο διευθυντής μιας μονάδας κατάφερε σε λιγότερο από δύο ώρες να εγκαταστήσει το λογισμικό στον προσωπικό του υπολογιστή και να προσομοιώσει διάφορες υποθετικές πλοκές αερισμού για τη μονάδα του. Εκδόθηκε σε δισδιάστατη έκδοση το προηγμένο λογισμικό προσομοίωσης για κατάρτιση μοντέλων εκτόνωσης/ανάφλεξης με την ονομασία REACFLOW. Αναπτύχθηκε περαιτέρω νέο λογισμικό κατάρτισης μοντέλων της διφασικής ροής και για τη διάχυση εκλύσεων βαρέων αερίων. θεσμικούς προβλεπόμενες δραστηριότητες παροχής υποστήριξης Υπό τύπο δραστηριοτήτων παροχής υποστήριξης για την εναρμόνιση των πρακτικών επιθεώρησης πυρηνικών διασφαλίσεων εντός της υπηρεσίας, δόθηκαν στο PERLA κύκλοι κατάρτισης σε επιθεωρητές διασφαλίσεων, συμπεριλαμβανομένων ρώσων επιθεωρητών και χειριστών και εμπειρογνωμόνων της βιομηχανίας, και εδόθη επί του πεδίου υποστήριξη σε επιθεωρητές διασφαλίσεων στη διάρκεια υλικών επαληθεύσεων απογραφής (PIV). Επίσης προσφέρθηκαν υπερσύγχρονος εξοπλισμός και αναλύσεις αναφοράς δειγμάτων πυρηνικών υλικών. Εκτελέστηκαν επίσης μη καταστρεπτικές αναλύσεις. Β. Ανταγωνιστικώς διεξαγόμενες δραστηριότητες Αράσεις επιμερισμένης δαπάνης Λπό τις υποβληθείσες 52 προτάσεις, οι 18 έγιναν αποδεκτές. Αφορούν το πρόγραμμα BRITE, το πρόγραμμα περιβάλλον και κλίμα, το πρόγραμμα ESPRIT HPCN, το πρόγραμμα ασφάλεια της πυρηνικής σχάσης και το πρόγραμμα μεταφοράς τεχνολογίας. Το Ευρωπαϊκό Εργαστήριο Λομοστατικών Εκτιμήσεων ELSA αναγνωρίσθηκε ως μεγάλης κλίμακας μονάδα για ευρωπαίους χρήστες στο πλαίσιο του προγράμματος επιμόρφωση και κινητικότητα των ερευνητών. Ενεκρίθη ερευνητικό δίκτυο από 12 ευρωπαϊκούς οργανισμούς για διεξαγωγή έρευνας προς υποστήριξη του Ευρωκώδικα 8. Παροχή υποστήριξης σε ανταγωνιστική βάση προς τις κοινοτικές πολιτικές Το 1ST ανταποκρίθηκε σε προκηρύξεις πολλών Γενικών Διευθύνσεων. Ορισμένες προτάσεις βρίσκονται σε προηγμένο στάδιο συζητήσεων και ιδιαίτερα η παροχή υποστήριξης για την ανάπτυξη του Ευρωκώδικα 8 για λογαριασμό της ΓΔ III. Εργασίες για λογαριασμό τρίτων μερών Από το 1ST ζητήθηκε η διαξαγωγή εργασιών από διάφορες βιομηχανίες, αρχές και συνδέσμους. 60 Στα αναπτυχθέντα συστήματα περιλαμβάνεται η προσομοίωση της απόκρισης κατασκευών από απλό και οπλισμένο σκυρόδεμα σε παλμική φόρτιση. Υπεγράφησαν επίσης μεγάλες συμβάσεις με την USNRC, για μελέτες σοβαρών ατυχημάτων με την FARO, και με την Πορτογαλική Γενική Διεύθυνση Μνημείων (DGEMN) για πειραματική διερεύνηση της δομοστατικής αξιοπιστίας της Μονής Sâo Vicente de Fora στη Λισσαβώνα. FA&O To im ματώθηκε μ* m w $a η σειρά δοκιμών ^τάσβεαης τήγματσς υψηλής πίεσης στην FARO με τη χρησιμοποίηση έτος και 150 kg τηγμένου χο§έου. Αποκτήθηκαν σημαντικά αποτελέσματα όσον αφορά αλληλ€πισράσ€ΐς %αυο£μου-ψυκτικού μέσου σε υποί&τ&ίές πλοκές σοβαρών αττ^ηματφν για αντιδραστήρες ίλαφρού ύδατος, Συγκεκριμένα: Όλες οι δοκιμές έδειξαν αξιόλογη διάλυαη και κατάσβεση τήγματος αχο νερό, To ιιέαο μέγεθος θραυσμάτων κυμαινόταν από 3,5 έως 5 mm. Τούτο δείχνει ότι η κλίνη θραυσμάτων θα ίϊρέαεί να μπορεί να ψυχθεί aîto το ν^ρό. Ευρέθη ότι είναι ήπιο το πρώιμα θερμικό φορτίο στις κατασκευές συλλογής θραυσμάτων. Δεν συνέβησαν εκρήξεις ατμού, Αξιόλογες προσπάθειες διάθεσης στην αγορά επικεντρώθηκαν στην προώθηση νέων ανταγωνιστικών δραστηριοτήτων και την προαγωγή των επιτευχθέντων αποτελεσμάτων με αντικείμενο τη βιομηχανική αξιοπιστία. Οι δραστηριότητες του 1ST επεδείχθησαν σε τρεις εκθέσεις: το Συμπόσιο για την πρόληψη απωλειών στην Αμβέρσα, στην INCHEM 95 στο Τόκιο και στην RICH στο Μιλάνο. Οι αοχικές πωλήσεις και οι. συμβάσεις για τρίτα μέρη δείχνουν ότι στο μέλλον προβλέπεται, επιτυχής και θετική πορεία. 2. 8 ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΠΡΟΒΛΕΨΕΩΝ Ο ρόλος του IPTS είναι η μόνιμη επαγρύπνηση για όλα τα σχετικά, σημαντικά και διακεκριμένα επιστημονικά και τεχνολογικά συμβάντα και ρεύματα στην Ευρώπη, ιδιαίτερα εκείνα που απαιτούν δράση σε επίπεδο ΕΕ. Το ινστιτούτο συνέβαλε στη γραμμή του προγράμματος- πλαισίου στοχοθετημένη κοινωνικο-οικονομική έρευνα. To IPTS έχει ως κυριότερα καθήκοντα: να συλλέγει τις διαθέσιμες πληροφορίες· να τις αναλύει, τις επεξεργάζεται και τις ενοποιεί αμερόληπτα· και να εντοπίζει σαφείς τάσεις ή απαιτήσεις δράσης για τους ιθύνοντες λήψης των αποφάσεων. To IPTS ασχολείται τώρα κυρίως με τη συγκρότηση του Ευρωπαϊκού Παρατηρητηρίου Επιστήμης και Τεχνολογίας (ESTO) και με την εκπόνηση μελετών για τις τεχνολογικές προοπτικές. Α. Θεσμικώς προβλεπόμενες δραστηριότητες IPTS μετακόμισε στη Σεβίλλη και βάσει της γραμμής στοχοθετημένη Το 1994 το κοινωνικοοικονομική έρευνα του τετάρτου προγράμματος-πλαισίου του εδόθη ενισχυμένος στόχος και αντίστοιχοι ανθρώπινοι και χρηματικοί πόροι. Τοιουτοτρόπως μεγάλο μέρος του 1995 αφιερώθηκε στην ετοιμασία του επιχειρησιακού προγράμματος εργασιών. Γενικώς αποσκοπεί στη συλλογή των διαθέσιμων εισηγήσεων από εμπειρογνώμονες, συμβούλους, ερευνητικούς οργανισμούς και ινστιτούτα των κρατών μελών και όποτε είναι δυνατόν επίσης τρίτων χωρών, ώστε να είναι σε θέση ταχέως να τα αναλύει, τα επεξεργάζεται και τα ενοποιεί αμερόληπτα και σε βάθος και, πράγμα ακόμη σημαντικότερα, να συμπεραίνει σαφείς τάσεις ή 61 απαιτήσεις για δράση υπό μορφή χρησιμοποιήσιμη από τους ιθύνοντες λήψης των αποφάσεων. Μολονότι οι δραστηριότητες και οι πόροι του IPTS έχουν επίσημα χωριστεί σε ειδική έρευνα αφενός, και παροχή υποστήριξης προς τις πολιτικές της ΕΕ αφετέρου, όλα τα έργα άμεσα ή έμμεσα απευθύνονται στις ανάγκες του κοινού για γνώσεις και κατανόηση. Αναπόφευκτα, η διάκριση μεταξύ των δύο τύπων δραστηριοτήτων πιθανώς να είναι κάπως συγκεχυμένη. Θεσμικώς προβλεπόμενες ερευνητικές δραστηριότητες Το παρατηρητήριο του IPTS αποτελεί αναπόσπαστο τμήμα των εργασιών του ινσιτούτου και τώρα επικεντρώνεται σε επιλεγμένα πεδία, συγκροτείται όμως δίκτυο παρόμοιων οργανισμών που λειτουργούν σε εθνικό επίπεδο για να επεκταθεί η εμβέλεια του παρατηρητηρίου και να ικανοποιηθεί η πολύ εκτενέστερη λειτουργία ενός αληθούς ευρωπαϊκού παρατηρητηρίου της επιστήμης και τεχνολογίας. 'Ολοι οι ενδιαφερόμενοι εταίροι επιτελούν υπό τύπο κοινής επιχείρησης "τεχνολογική επαγρύπνηση". Το λειτούργημα της τεχνολογικής επαγρύπνησης αποσκοπεί στην -υποστήριξη της λήψης αποφάσεων, συμπληρώνεται δε από ειδικές σε βάθος αναλύσεις προοπτικών με στόχο να δοθεί φως στη διεπαφή μεταξύ επιστημονικών & τεχνικών ζητημάτων αφενός και της οικονομίας & κοινωνίας αφετέρου. Επειδή η απασχόληση αποτελεί ένα από τα μείζονα μελήματα των οργάνων της ΕΕ και της κοινωνίας, κινητήρια δύναμη πίσω απ'όλες τις δραστηριότητες του IPTS είναι η σύνθετη έννοια "τεχνολογία - ανταγωνιστικότητα - απασχόληση" (TCE). Το 1995 το IPTS ανέλαβε να εκπονήσει μελέτες προοπτικών με αντικείμενο ειδικά θέματα σχετικά είτε με μια τεχνολογία (π. χ. βιοτεχνολογία), ένα πεδίο (π. χ. κινητικότητα ατόμου) ή ένα διαγώνιο θέμα ή πτυχή. Για παράδειγμα, διεξάχθηκαν εργασίες σχετικές με την περιφερειακή διάσταση και ειδικότερα την περιοχή της Μεσογείου, στο συνδυασμένο πλαίσιο της ολοκληρωμένης ανάπτυξης και ιδιαίτερων τομέων (ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, προβλήματα ύδατος). Θεσμικός προβλεπόμενες δραστηριότητες παροχής υποστήριξης Μελέτες τεχνολογικών προοπτικών με αντικείμενο υλικά, ανακύκλωση χημικών ουσιών τροφοδοσίας μονάδων και ανάκτηση ενέργειας από αστικά απορρίμματα από πλαστικό, που δρομολογήθηκαν το 1994 για λογαριασμό της ΓΔ XI (περιβάλλον), απέδωσαν τέσσερις προκαταρκτικές επισκοπήσεις: • τρέχοντα έργα με αντικείμενο τη μηχανική ανακύκλωση αστικών απορριμμάτων από πλαστικό· • τρέχουσα νομοθετική δραστηριότητα με αντικείμενο τη διαχείριση αστικών απορριμμάτων από πλαστικό· • τρέχοντα έργα με αντικείμενο την ανακύκλωση πλαστικών με χημειόλυση· • τρέχοντα έργα με αντικείμενο την ανάκτηση ενέργειας από αστικά απορρίμματα από πλαστικό. Το 1995 μελετήθηκαν τρεις νέες οικογένειες ενεργειακών τεχνολογιών, που προστέθηκαν στη σειρά αναλύσεων των προοπτικώνπου ξεκίνησε το 1994 για λογαριασμό της ΓΔ XVII (ενέργεια): φωτοβολταικα συστήματα, τεχνολογίεςδιάθεσης και αποθήκευσης C02 και βιολογική απομόνωση CO,. 62 Μία νέα έκδοση της έκθεσης με αντικείμενο την έρευνα και την πολιτική για τις κλιματικές αλλαγές (μονάδα μελέτης προοπτικών και ΓΔ XVII) καλύπτει την παρακολούθηση και εκτίμηση πρόσφατων ερευνητικών αποτελεσμάτων με αντικείμενο την ευαισθησία του κλίματος, με έμφαση στις παρελθούσες κλιματικές αλλαγές και στην κατάρτιση μοντέλων, καθώς και σύνθεσης το>ν αποτελεσμάτων της διάσκεψης για τις κλιματικές αλλαγές που πραγματοποιήθηκε στο Βερολίνο το 1995. Ολοκληρώθηκαν δύο νέες περιπτωσιολογικές μελέτες για τη σειρά "επιχειρηματικές δραστηριότητες και περιβάλλον" για λογαριασμό της μονάδας μελλοντολογικών μελετών, μία με αντικείμενο την "ελαχιστοποίηση αποβλήτων" και μια άλλη με αντικείμενο "καθαρότερες τεχνολογίες σε μια MME". Η σειρά αυτή αποσκοπεί στο να δώσει επακριβές μέτρο ορισμένων πλευρών της αναταγωνιστικότητας και της απασχόλησης σε εταιρείες που είναι πρόθυμες να ανταποκριθούν στις περιβαλλοντικές πιέσεις. Στο πλαίσιο των διεξαγόμενων εργασιών για την ΓΔ XVI (περιφερειακή πολιτική), συνεχίστηκε η συνεργασία με την ιαπωνική υπηρεσία NISTEP, με στόχο να συγκριθούν οι ευρωπαϊκές και ιαπωνικές εμπειρίες στην περιφερειακή ανάπτυξη υπό το πρίσμα μιας πολιτικής ETA. Το έργο αυτό θα ολοκληρωθεί το 1996. Ανταποκρινόμενο σε αιτήματα από το κλιμάκιο STOA (εκτίμηση επιστημονικών και τεχνικών επιλογών) του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, το IPTS δρομολόγησε τα εξής τρία έργα: • "Ρόλος της βιοτεχνολογίας στην ανταγωνιστικότητα της Ευρωπαϊκής φαρμακοβιομηχανίας" : πρόκειται να ανασκοπηθούν επιστημονικοί, οικονομικοί, νομικοί και κοινοηακοΐ προβληματισμοί κατά τη σύγκριση της θέσης της ΕΕ ως προς τους μείζονες ανταγωνιστές της. Το έργο προσφέρει βασιζόμενη σε γεγονότα γενική εικόνα των προσπαθειών Ε&Α και καινοτομίας στον φαρμακευτικό τομέα, και περιγραφή προοπτικών για τις προτεραιότητες στην έρευνα για νέα φάρμακα και τις προοπτικές και προσδοκίες για νέες ιατρικές θεραπείες. Αναλύονται τα αναμενόμενα κοινωνικοοικονομικά οφέλη νέων φαρμάκων στο πλαίσιο των ευρωπαϊκών συστημάτων ιατρικής περίθαλψης. • "Το αυτοκίνητο του μέλλοντος, το μέλλον του αυτοκινήτου": καίρια θέματα για μελλοντικά συστήματα μεταφορών συνδέονται με την επίτευξη βιώσιμων συνθηκών από πλευράς περιβαλλοντικής, κοινωνικής και οικονομικής. Το έργο επικεντρώνεται σε τεχνολογικές, κοινωνικές και οικονομικές πτυχές θεμάτων σχετικών με την κινητικότητα του μεμονωμένου ατόμου. Έχει ως στόχους να αναπτύξει στρατηγικές για την επίλυση της διαμάχης μεταξύ απαιτήσεων μαζικής κινητικότητας μεμονωμένωνατόμων αφενός και της οικολογικής πίεσης, των προβλημάτων ασφάλειας και του συνωστισμού αφετέρου. Το πρώτο στάδιο του έργου συγκεντρώνεται σε τεχνολογικές πτυχές, όπως νέες σχεδιαστικές αντιλήψεις κινητήρων, με εστία αυτοκίνητα μηδενικής εκπο|ΐπής/ηλεκτρικά και τα σχετικά ενδεχόμενα συστήματα αποθήκευσης ελαφρού βάρους, πτυχές ανακύκλο>σης και τηλεπληροφορικής για αυξημ,ένο βαθμό απόδοσης της χρήσης της οδού. Τα αποτελέσματα παρουσιάζονται σε σειρά εκθέσεων. Το έργο ασχολείται επίσης με κοινωνικο-οικονομικο- πολιτικές πτυχές, π,χ. συμπεριφορά/νοοτροπία του οδηγού και προβλήματα αποδοχής σχετικά με διάφορες τεχνολογικές επιλογές. ενέργειας, υλικά της 63 THE i>,. j. ii,in>_li~,ii. i: trrs HEPOHT M !3 I n f e r n a l ·* 1k«fcn*Jvflr * QMM» at ΙΑ « «β ΜΠ1 is fti n « * Mn •Us*·* d· Uiid—awnrf i. »r ι* M b—yi> • HMCMM Cltt W» HM W *· OM Σχήμα 4: Η μηνιαία έκθεση του IPTS • "Υπερλεωφόροι πληροφοριών με πολυμέσα": το έργο εστιάζεται κυρίως σε ζητήματα προερχόμενα από την ταχεία ανάπτυξη των τεχνολογιών αυτών και των υπηρεσιών που παρέχουν, όπως διατάξεις πρόσβασης, τιμολόγηση/αποστολή λογαριασμών στους χρήστες, (ηκπήματα προτεραιότητας, ζητήματα διασύνδεσης και διαλειτουργικότητας,περιεχόμενακαι ανησυχίες για την ασφάλεια κλπ. Μια πρώτη έκθεση ασχολείται επίσης με τις άμεσες και έμμεσες επιπτώσεις στην απασχόληση: όπως και για τις περισσότεροκαινοτόμες τεχνολογίες, θα γίνει αισθητή βραχυπρόθεσμα απώλεια θέσεων εργασίας, ενώ μεσο/μακροπρόθεσμα, οι αυξημένες γενικές οικονομικές επιδόσεις θα αποφέρουν θετικά αποτελέσματα. Τούτο συνεπάγεται ανακύκλωση της εργατικής δύναμης, το κόστος της οποίας στο παρόν στάδιο είναι δύσκολο να εκτιμηθεί. Συζητούνται επίσης πτυχές συνδεόμενες με κοινωνικά και ατομικά ζητήματα, όπως ο κοινωνικός αποκλεισμός ή μεταβολές στις ανθρώπινες σχέσεις. R Ανταγωνιστικός διεξαγόμενες δραστηριότητες Για πρώτη φορά το IPTS έδρασε σε ανταγωνιστική αγορά για να κερδίσει ερευνητικές συμβάσεις. Οι προτάσεις του έχουν κυρίως σχέση με μη πυρηνικές μορφές ενέργειας (5 υποβληθείσες προτάσεις και 3 χρηματοδοτούμενες), τα γεωργικά τρόφιμα, το περιβάλλον, τη διεθνή συνεργασία για τους υδατικούς πόρους και τη βιομάζα (για διάφορα μεσογειακά προγράμματα υπό τη διαχείριση της ΓΔ IB). Οι περισσότερες από τις εργασίες θα διεξαχθούν το 1996. 64 ΘΕΣΜΙΚΩΣ ΠΡΟΒΑΕΠΟΜΕΝΕΣ ΑΡΑΣΤΙΙΡΙΟΤΙΠΈΣ ΠΑΡΟΧΙΙΣ ΥΠΟΣΤΙΙΡΙΞΗΣ ΕΚ ΜΕΡΟΥΣ ΤΟΥ ΚΚΕρ Πίνακας 1 παραρτήματος 1 ΘΕΣΜΙΚΩΣ ΠΡΟΒΑΕΠΟΜΕΝΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΠΑΡΟΧΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΑΠΟΦΑΣΕΙΣ, ΟΛΠΓΙΕΣ, ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΜΕ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΘΕΣΜΙΚΏΣ ΠΡΟΒΑΕΠΟΜΕΝΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΠΑΡΟΧΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΕΚ ΜΕΡΟΥΣ ΤΟΥ ΚΚΕο Περιβάλλον και κλίμα. Ευρωπαϊκό εργαστήριο αναφοράς για τη ατμοσφαιρική ρύπανση (ERLAP). Εργασίες προς υποστήριξη των οδηγιών 80/779/ΕΟΚ, 89/427/ΕΟΚ, 82/884/ΕΟΚ, 85/203/ΈΟΚ και 92/72/ΕΟΚ. Ευρωπαϊκό γραφείο χημικών ουσιών (ECB). Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο (93/C1/02), ΕΕ αριθ. C1/3 της 5. 1. 1993 με αντικείμενο το ευρωπαϊκό γραφείο χημικών ουσιών (ECB). Εργασίες προς υποστήριξη των οδηγιών 67/548/ΕΟΚ και 92/32 ΕΟΚ. Ευρωπαϊκό κέντρο επικύρωσης εναλλακτικών μεθόδων (ECVAM). Ανακοινώσεις της Επιτροπής προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο SEC(91)1794 τελικό της 29. 10. 1991. Συγκρότηση του ευρωπαϊκού κέντρου επικύρωσης εναλλακτικών μεθόδων (ECVAM; Εργασίες προς υποστήριξη της οδηγίας 86/609/ΕΟΚ. Παροχή υποστήριξης προς την ευρωπαϊκή υπηρεσία περιβάλλοντος (ΕΕΑ). Κανονισμός του Συμβουλίου (ΕΟΚ) αριθ. 1210/90 της 7. 5. 1990 με αντικείμενο την ίδρυση της ευρωπαϊκής υπηρεσίας περιβάλλοντος (ΕΕ αριθ. L 120/1 της 11. 5. 1990) (βλέπε ειδικότερα το άρθρο 15 και το Παράρτημα Α Συνεργασία με το ΚΚΕρ). Ευρωπαϊκό κοινοτικό δίκτυο φαρμακευτικών πληροφοριών (ECPHIN). Εργασίες προς υποστήριξη των οδηγιών 93/39/ΕΟΚ, 93/40/ΕΟΚ και των κανονισμών του Συμβουλίου 93/2309/ΕΟΚ και 2377/90/ΕΟΚ. Ποιοτικός έλεγχος καταναλωτικών προϊόντων (προστασία καταναλωτών). Στα καλλυντικά: 6η τροποποίηση του κανονισμού ΕΚ/76/768 σχετικά με την ασφάλεια των προϊόντων γενική οδηγία για την ασφάλεια 92/59/ΕΟΚ της 29. 6. 1994. Βιομηχανική αξιοπιστία: ασφάλεια βιοτεχνολογίας από μείζονες κινδύνους. Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο - εργασίες προς υποστήριξη της οδηγίας 82/501/ΕΟΚ. Μεθοδολογίες για την UCLAF. Γεωργία και αλιεία. Τηλεανίχνευση για τη γεωργία. Απόφαση του Συμβουλίου της 14. 11. 1994 σχετικά με τις εφαρμογές τηλεανίχνευσης για τις γεωργικά στατιστικές στο χρονικό διάστημα 1994-1998 (94/753/ΕΟΚ, ΕΕ αριθ. L299/27, της 22. 11. 1994). 65 ΘΕΣΜΙΚΩΣ ΠΡΟΒΑΕΠΟΜΕΝΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΠΑΡΟΧΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΑΠΟΦΑΣΕΙΣ, ΟΔΗΓΙΕΣ, ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΜΕ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΘΕΣΜΙΚΩΣ ΠΡΟΒΑΕΠΟΜΕΝΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΠΑΡΟΧΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΕΚ ΜΕΡΟΥΣ ΤΟΥ ΚΚΕρ Αναγνώριση ταυτότητας ζώων. Ευρωπαϊκό γραφείο οίνων, αλκοολούχων και οινοπνευματωδών ποτών (BEVAPS). Μετρήσεις και υλικά αναφοράς για τον ποιοτικό έλεγχο των τροφίμων. Πυρηνική ασφάλεια και διασφαλίσεις. Υποστήριξη στις διασφαλίσεις ΕΥΡΑΤΟΜ: Γενικά Υποστήριξη στις διασφαλίσεις ΕΥΡΑΤΟΜ: Επιτόπια εογαστήρια και ECSAM. Υποστήριξη στις διασφαλίσεις του ΔΟΑΕ. Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβού/. ιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο (COM(93)360/3). Εργασίες προς υποστήριξη των κανονισμών του Συιιβουλίου (ΕΟΚ) αριθ. 2048/89, 2348/91 και 2347/91 κ οα κ α ν ο ν ι σ μ ός τ ης Τ ρ ο π ής αριθ. 2676/90. ^ Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο της 24. 3. 1992(SEC(92)515 τελικό, που αφορά την απόφαση της Επιτροπής για επιτόπια εργαστήρια, στο χρονικό διάστημα 1991-1996 (βλέπε ειδικότερα άρθρο 16 συνεργασία με το ΚΚΕρ). Α 0 Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβου/. ιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο COM(94)383 τε/. ικο της 7. 9. 1994 που αφορά την παράνομη διακίνηση ραδιενεργών υλικών. Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο COM(80)681 τελικό, που αφορά συμφωνία υπό μορφ] ανταλλαγής επιστολών μεταξύ του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας αφενός και της Επιτροπής για λογαριασμό της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενέργειας αφετέρου, σχετικά με τη συνεργασία στο πεδίο της έρευνας και ανάπτυξης στον τομέα των διασφαλίσεων. „ „ ,, ,. „ ^ ^ ,. 66 ΓΛΩΣΣΑΡΙΟ ΜΕ ΑΡΚΤΙΚΟΛΕΞΑ ΚΑΙ ΣΥΝΤΜΗΣΕΙΣ Παράρτημα 2 ADAGE AQUACON ARTINA BRITE-EURAM CEA CEN CORDIS ELSA ENIC ESPRIT-HPCN ESTI EURATOM EUREKA EUROSTAT FWP IPACERC JOULE ΜΙΤΟ NASA ΝΕΑ NESC NET/ITER PHARE PHEBUS RIVM ROBERTINO SCK/CEN SPOT TACIS THERMIE USNRC Βοήθημα για περιβαλλοντικές αποφάσεις, χωροταξικές ρυθμίσεις και διαχείριση. Αναλυτικός ποιοτικός έλεγχος. Ανάλυση ιχνών ραδιοϊσοτόπων για τον εντοπισμό πυρηνικών ακτινιδών. Βασική έρευνα στο πεδίο των βιομηχανικών τεχνολογιών για την Ευρώπη - ευρωπαϊκή έρευνα με αντικείμενο προηγμένα υλικά. Γαλλική επιτροπή ατομικής ενέργειας (Παρίσι-Γαλλία). Ευρωπαϊκή επιτροπή τυποποίησης. Υπηρεσία πληροφοριών για την κοινοτική έρευνα και ανάπτυξη. Ευρωπαϊκό εργαστήριο δομοστατικών εκτιμήσεων. Ευρωπαϊκό δίκτυο χαρακτηρισμού καταλληλότητας επιθεωρήσεων. Ευρωπαϊκό στρατηγικό πρόγραμμα για έρευνα και ανάπτυξη στην τεχνολογία πληροφοριών. Ευρωπαϊκή Εγκατάσταση ηλιακών δοκιμών. Ευρωπαϊκή Κοινότητα Ατομικής Ενέργειας (ΕΥΡΑΤΟΜ). Ευρωπαϊκός οργανισμός συντονισμού της έρευνας (ΕΥΡΗΚΑ). Ευρωπαϊκή στατιστική υπηρεσία. Πρόγραμμα - πλαίσιο. Χημική εναπόθεση ατμών επιστρώσεων ανθεκτικών στη φθορά, υποβοηθούμενη με επαγόμενο πλάσμα. Κοινές ευκαιρίες για μη συμβατικό ή μακροχρόνιο ενεργειακό εφοδιασμό. Τοξίνες μικροφυτών. Εθνική υπηρεσία αεροναυτικής και διαστήματος. Υπηρεσία πυρηνικής ενέργειας (Παρίσι-Γαλλία). Ευρωπαϊκό δίκτυο αξιολόγησης χαλύβδινων δομοστοιχείων. Επόμενος θερμοπυρηνικός πειραματικός αντιδραστήρας. Πολωνία - Ουγγαρία: αρωγή για οικονομική αναδιάρθρωση. Γαλλικός αντιδραστήρας δοκιμών (Cadarache-Γαλλία). Βασιλικό ινστιτούτο δημόσιας υγείας και περιβάλλοντος (Κάτω Χώρες). Μονάδα για την ανάπτυξη υπό κλίμακα 1:3 διάταξης χειρισμού του μανδύα. Κέντρο πυρηνικών ερευνών (Μοί-Βέλγιο). Δοκιμαστικό σύστημα για γεωσκοπήσεις. Τεχνική αρωγή προς την Κοινοπολιτεία των Ανεξαρτήτων Κρατών και την Γεωργία. Ευρωπαϊκές τεχνολογίες για τον ενεργειακό προγραμματισμό Επιτροπή ρύθμισης πυρηνικών θεμάτων των ΗΠΑ ευρωπαϊκός πλάσματος / διεθνής δακτύλιος 67 ISSN 0254-1483 COM(96) 158 τελικό ΕΓΓΡΑΦΑ GR 01 15 Αριθ. καταλόγου : CB-CO-96-170-GR-C ISBN 92-78-02634-4 Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων L-2985 Λουζεμβούργο 6%