title: Verslag over de evaluatie van het Actieprogramma van de gemeenschap op het gebied van toerisme (1993-1995) - Besluit 92/421/EEG van de raad

eurovoc_concepts:
EU policy
action programme
project evaluation
tourism

text: COMMISSE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN Brussel, 30. 04. 1996 COM(96) 166 def. VERSLAG OVER DE EVALUATIE VAN HET ACTIEPROGRAMMA VAN DE GEMEENSCHAP OP HET GEBIED VAN TOERISME (1993-1995) BESLUIT 92/42 l/EEG VAN DE RAAD (door de Commissie ingediend) I. INLEIDING 1. Met het op 13 juli 1992 goedgekeurde driejarige actieprogramma van de Gemeenschap op het gebied van toerisme werd het belang van het toerisme erkend en werd een kader gecreëerd om de Gemeenschap in staat te stellen de ontwikkeling van het toerisme specifiek te steunen1. Volgens dit actieprogramma (hierna 'het programma' genoemd) was de communautaire actie in grote lijnen bedoeld om: - - - de horizontale benadering van het toerisme in het communautaire en nationale beleid te versterken, specifieke acties uit te voeren en de door andere diensten van de Commissie genomen maatregelen te coördineren. Het uitgangspunt van het programma was dat de Gemeenschap aan de verbetering van de kwaliteit en het concurrentievermogen van het toerisme kon bijdragen en dat een gemeenschappelijke benadering van het toerisme door de Gemeenschap en de Lid-Staten de economische en sociale ontwikkeling van de Gemeenschap kon bevorderen. 2. Het doel van dit document is te rapporteren over de evaluatie van het programma. Volgens artikel 6 dient de Commissie immers een dergelijke evaluatie te verrichten en daarover een verslag aan de Raad en het Europees Parlement voor te leggen. De in artikel 6 vastgestelde datum voor de indiening van dit verslag was 30. 6. 1995. Aangezien deze termijn werd overschreden, kon een uitgebreider evaluatie van het programma worden gemaakt dan aanvankelijk het geval zou zijn geweest. Desondanks is de auteur van het externe evaluatieverslag er slechts in geslaagd de resultaten van de eerste twee jaar van het programma volledig te evalueren, wat aangegane 55% van de betalingsverplichtingen vertegenwoordigt. De in het tweede jaar van het programma gefinancierde acties werden over het algemeen pas eind 1995 voltooid, terwijl de meeste van de in 1995 gefinancierde acties aan het einde van dat jaar werden aangevat. in het kader van het programma totale, 3. Dit document is een reactie op een onafhankelijke evaluatie van het programma door externe adviseurs. Het eindverslag werd door de Commissie op 26. 2. 1996 goedgekeurd en is als volgt opgebouwd: - Samenvatting van de conclusies en belangrijkste aanbevelingen Hoofdstuk 1 Inleiding - Hoofdstuk 2 "Model"-Analyse van het programma Hoofdstuk 3 Technische evaluatie van de acties - Hoofdstuk 4 Administratieve en operationele aspecten - Hoofdstuk 5 Evaluatie door contractanten Bijlagen. Besluit 92/421/EEG van de Raad, PB nr. L 231 van 13. 8. 1992 4. De opmerkingen van de Commissie zijn op dezelfde wijze gestructureerd als het eerste deel van het externe evaluatieverslag, getiteld 'Samenvatting van bevindingen en belangrijkste aanbevelingen'. Alle punten die in het eigenlijke verslag uitvoerig worden besproken, zijn ook opgenomen in die samenvatting, en wel in deze volgorde: - Inhoud van het programma (par. 2 tot 6 / blz. i) De rol en "plaatsbepaling op de markt" van de eenheid Toerisme (par. 7&8 / blz. ii) - Naleving van artikel 4 van het actieprogramma en het bereiken van de doelstellingen (par. 9-12) Technische evaluatie (par. 13-33) - - Administratieve en operationele aspecten (par. 34-41) - Voornaamste aanbevelingen (par. 42-60) 5. In de hoofdstukken II tot VII van dit document worden derhalve achtereenvolgens alle punten besproken die in de 'Samenvatting van bevindingen en belangrijkste aanbevelingen' van de adviseurs aan bod zijn gekomen. De cijfers in de tekst verwijzen naar paragrafen in die Samenvatting, hoewel meer informatie ook kan worden gevonden in de desbetreffende hoofdstukken van het verslag zelf. Dit document heeft drie bijlagen. Bijlage 1 verstrekt nadere informatie over het programma; bijlage 2 geeft een verdeling van de in het kader van het programma aangegane betalingsverplichtingen en bijlage 3 is het externe evaluatieverslag. 6. De adviseurs werd niet gevraagd een specifiek onderzoek te wijden aan de beschuldigingen met betrekking tot de gang van zaken in de eenheid Toerisme in de periode vóór maart 1994. De enquêtes van de Commissie, de Rekenkamer en andere instanties zijn nog aan de gang. De adviseurs werd echter wel gevraagd rekening te houden met het effect van deze beschuldigingen en enquêtes op de algehele doeltreffendheid van de uitvoering van het programma H. DE INHOUD VAN HET PROGRAMMA 7. De Commissie is ingenomen met de evaluatie die door de adviseurs is verricht, en is het met vele punten grotendeels eens Dit geldt met name voor de analyse van de inhoud van het programma. In de paragrafen 2 tot 5 wordt gewezen op de zwakheden in de structuur van het Besluit, die tijdens de gehele looptijd van het programma problemen hebben opgeleverd, namelijk: (1) gefragmenteerde en incoherente maatregelen (vastgesteld in de bijlage bij het programma); (2) verwarring tussen het doel (de doelstellingen) en de middelen (de maatregelen); (3) onduidelijkheid over de wijze waarop sommige acties kunnen bijdragen tot het bereiken van ruimere doelstellingen, (4) onvolledige of overlappende maatregelen; (5) te ambitieus gelet op de beschikbare middelen, (6) gebrek aan continuïteit over de driejarenperiode. De Commissie is het met deze kritiek in grote lijnen eens. Zij ziet het programma echter als het resultaat van een lange discussie die een aantal concurrerende prioriteiten heeft opgeleverd. Een toerismebeleid als zodanig bestaat niet en een specifieke 'toerismestrategie' op EU-niveau bevindt zich nog in een beginstadium. De uiteenlopende standpunten en prioriteiten van de Lid-Staten, de complexiteit van de verschillende belangen in verband met toerisme, het gebrek aan vroegere specifieke actie op EU-niveau, het subsidiariteitsbeginsel en de unanimiteitsregel bij de Raad hebben allemaal meegespeeld om aan het programma concreet gestalte te geven. De Commissie geeft toe dat zij de maatregelen samen met het beheerscomité grondiger had kunnen analyseren alvorens met de uitvoering van het programma te beginnen. Dit bleek echter moeilijk gezien de relatief korte looptijd van het programma en de strenge budgettaire voorschriften voor het eerste jaar (gesplitste kredieten). De Commissie zal bij de opstelling van elk nieuw programma rekening houden met de door de adviseurs belichte aspecten, zoals met name: • • • • • • • logisch verband tussen de doelstellingen en de een ondubbelzinnig en maatregelen; een beperkt aantal duidelijke en gerichte maatregelen; realisme gezien de beschikbare middelen; duidelijke toegevoegde waarde voor bestaande acties die zowel door de Lid-Staten als door andere diensten van de Commissie worden ondernomen; coördinatie met andere communautaire acties; naleving van het subsidiariteitsbeginsel; een logisch werkprogramma om de continuïteit van de acties te waarborgen. m. DE ROL EN "MARKTPOSITIONERING" VAN DE EENHEID TOERISME 9. De paragrafen 7 en 8 van het externe evaluatieverslag hebben betrekking op de rol en het mandaat van de eenheid Toerisme. Volgens de adviseurs was er een gebrek aan marktpositionering. De Commissie is het volkomen eens dat dit begrip in de toekomst beter moet worden gedefinieerd, maar wijst er ook op dat de rol en het mandaat afhankelijk zijn van de inhoud van het desbetreffende Besluit. De ervaring die zowel met het programma als met de raadpleging over het Groenboek over de rol van de Europese Unie op het gebied van toerisme2 is opgedaan, draagt er ongetwijfeld toe bij de toekomstige rol en functie van de eenheid te definiëren. In het externe evaluatieverslag wordt een aantal specifieke keuzemogelijkheden gegeven in verband met de rol die door de eenheid Toerisme zou kunnen worden vervuld. COM(95) 97 def. van 4. 4. 1995 De Commissie zal erop toezien dat de specifieke rol van de eenheid Toerisme erin bestaat een grotere coördinatie van alle communautaire acties op het gebied van toerisme te waarborgen. Dit zal worden verwezenlijkt door: • • • verdere ontwikkeling van de interne coördinatiemechanismen; actieve toeristenindustrie; geregelde identificatie van en overleg over specifieke problemen. samenwerking en partnerschappen met de Lid-Staten en de IV. NALEVING VAN ARTIKEL 4 EN HET BEREIKEN VAN DE DOELSTELLINGEN 10. In de paragrafen 9 tot 12 van de Samenvatting zeggen de adviseurs dat de doelstellingen (aangegeven in artikel 4 van het programma) op een hoog niveau staan en soms vaag zijn. Volgens hen is er nooit een duidelijk verband geweest tussen de 11 maatregelen ("beleidsgebieden") en deze hoogdravende en te ruime doelstellingen. Bovendien is het duidelijk dat intermediaire doelstellingen en prestatie-indicatoren of ontbraken of slecht gedefinieerd waren. De Commissie is het met deze analyse eens en geeft toe dat de aard van het programma de uitvoering ervan heeft bemoeilijkt. De adviseurs erkennen dat de verwezenlijking van deze hoge doelstellingen gezien de beschikbare middelen en het bestaande kader niet realistisch was. 11. De adviseurs wijzen er evenwel op dat bepaalde initiatieven succes hebben gekend, zoals die op het gebied van statistieken en coördinatie, en dat deze successen ertoe hebben bijgedragen de in het programma vastgestelde intermediaire doelstellingen te bereiken. Uit de door hen verrichte 'analyse van het programma' blijkt ook dat de doelstellingen met mechanismen werden 'grensoverschrijdende acties' die in de bijlage als maatregel stonden vermeld. Deze analyse heeft ook het belang onderstreept van een voortdurende evaluatie van de doelstellingen. Een dergelijke evaluatie omvat een analyse van de doelstellingen met betrekking tot hun onderlinge samenhang en hun relatie met prestatie-indicatoren en streefcijfers. Deze analyse zal door de Commissie continu worden verricht. verward, vooral bij Op grond van de opgedane ervaring zullen de doelstellingen van elk nieuw programma in deze volgorde worden vastgesteld: • • • • • doelstelling op lange termijn doelstellingen op middellange termijn taakgebonden doelstellingen op korte termijn specifieke prestatie-indicatoren om de vooruitgang naar het bereiken van de doelstellingen te kunnen meten streefcijfers om te meten of de doelstellingen werkelijk zijn bereikt V. TECHNISCHE EVALUATIE 12. De paragrafen 13 tot 33 van de Samenvatting van de adviseurs geven de resultaten van de technische evaluatie. Deze omvatte een beoordeling van alle in 1993 en 1994 gefinancierde projecten en 10 casestudy's. De belangrijkste opmerkingen van de adviseurs over de technische aspecten zijn dat: (1) De kwaliteit van de projecten in 1993 gering was, maar in 1994 aanzienlijk is verbeterd; (2) Het effect van de acties beperkt was in ruimte, omvang en tijd; (3) De werkzaamheden op het gebied van de statistiek succes hebben gekend; (4) De studies doorgaans goed werden uitgevoerd, hoewel er een gebrek was aan een duidelijke analyse van de behoeften; (5) Aan de geïntegreerde duurzaamheid na afloop van het project vaak niet genoeg aandacht werd besteed en dat sommige projecten er grotendeels op gericht waren toegang te krijgen tot EG-fondsen; (6) De commerciële toepassing van sommige projecten niet goed doordacht was; (7) De publikaties over gehandicapte toeristen uitstekende resultaten hebben opgeleverd; (8) De proefprojecten over cultuur, technologie en opleiding uiteenlopende resultaten hebben opgeleverd; (9) De werkzaamheden op het gebied van coördinatie een positieve bijdrage hebben geleverd om een aantal intermediaire doelstellingen te bereiken; (10) Bij sommige acties, zoals die op het gebied van technologie, niet genoeg rekening is gehouden met het MKB. Deze 10 bevindingen worden hieronder apart besproken. 13. De Commissie is ervan overtuigd dat de door de adviseurs toegepaste methodologie in een correcte technische evaluatie heeft geresulteerd De Commissie geeft toe dat de kwaliteit van de projecten in 1993 gering was en verheugt zich erover dat de kwaliteit tussen 1993 en 1994 aanzienlijk is verbeterd. Er zij ook op gewezen dat volgens de adviseurs de kwaliteit in 1995 wellicht nog verder is verbeterd. De Commissie is echter van mening dat het externe evaluatieverslag op een aantal punten niet altijd even consequent is. De gegevens in tabel 3. 1 (blz. 13) komen bij voorbeeld niet overeen met de commentaar in punt 65 (blz. 17), waarin staat dat de kwaliteit van de projecten 'slecht tot middelmatig' is, terwijl tabel 3. 1 aangeeft dat dit niet het geval is, maar dat het aantal projecten van goede of zeer goede kwaliteit kenmerkend is en in 1994 44% bedroeg. 14. De Commissie neemt er nota van dat volgens de adviseurs het effect van de acties beperkt was in ruimte, omvang en tijd en aanvaardt het principe dat een kleiner aantal grootschaliger acties wenselijk is. De adviseurs wijzen er evenwel op dat er in verhouding tot de omvang van de eenheid teveel financiële verplichtingen werden aangegaan, maar houden er geen rekening mee dat veel van die verplichtingen betrekking hadden op hetzelfde onderwerp, zodat standaardcontracten konden worden gebruikt en het projectbeheer gezien de mate van overeenkomst beperkt was. Zo hadden 40 van de 75 financiële verplichtingen in 1995 betrekking op statistiek en werden zij voor elke Lid-Staat onder identieke voorwaarden aangegaan. 15. In punt 16 merken de adviseurs ook op dat de acties te kleinschalig waren om een te sorteren. Er wordt echter niet gezegd op welk kenmerkend effect financieringsniveau de acties 'kenmerkender' zouden worden. Deze commentaar wordt dan gedeeltelijk tegengesproken met de uitspraak dat een aantal kleine acties succesvol en kosteneffectief is geweest. De Commissie vindt deze redenering eerder simplistisch (gezien de vele variabelen die van invloed kunnen zijn op de doeltreffendheid van een project) en is van oordeel dat bepaalde typen kleine acties heel invloedrijk kunnen zijn als gevolg van het multiplicatoreffect. 16. De Commissie constateert dat volgens de adviseurs de statistische werkzaamheden succes hebben geoogst. Deze werkzaamheden werden via een partnerschap met de industrie uitgevoerd en hebben geresulteerd in de goedkeuring van een richtlijn over de verzameling van vergelijkbare gegevens op nationaal niveau in de hele EER3. Dit was een belangrijke verwezenlijking, aangezien hiermee in een algemeen erkende behoefte werd voorzien. De werkzaamheden op dit gebied zullen in de komende jaren worden voortgezet. 17. De adviseurs constateren dat de studies over het algemeen goed werden uitgevoerd, hoewel er een gebrek was aan een duidelijke analyse van de behoeften. ('Studies' worden hier gedefinieerd als onderzoekswerk dat voor 100% door de Commissie wordt gefinancierd). De Commissie geeft toe dat dit soms inderdaad het geval was en dat dit gedeeltelijk moest worden toegeschreven aan tekortkomingen in het programma, zoals reeds geconstateerd. Voorts beseffen de adviseurs dat de studies door het beheerscomité werden goedgekeurd of voorgesteld en gewoonlijk met de sector werden besproken. De procedure voor het voorstellen en selecteren van studies werd zodanig gewijzigd, dat na 1994 alleen nog studies werden uitgevoerd die gebaseerd waren op een duidelijke evaluatie van de behoeften en resultaten. 18. Volgens de adviseurs werd een aantal projecten gekenmerkt door een gebrek aan geïntegreerde duurzaamheid na afloop van het project. De Commissie maakt hierbij de volgende opmerkingen: - - - - projecten Projecten van het verlangde type zijn gewoonlijk demonstratief en bedoeld om anderen tot soortgelijke werkzaamheden aan te moedigen. Zij zouden echter geschikt moeten zijn om acties op langere termijn te worden; Innovatieve een mislukkingspercentage dan andere projecten; Veel van de effecten van de projecten zullen zich op middellange termijn voordoen en zijn niet opgenomen in de evaluatie waarbij de direct meetbare resultaten werden onderzocht; Veel van de effecten zijn afhankelijk van de effectieve verspreiding ervan die zal worden voortgezet. nature meestal hebben hoger van Richtlijn 95/57/EG van de Raad van 23. 11. 1995 (PB nr. L 291 van 6. 12. 1995) De Commissie zal er dus op toezien dat het effect van haar financiële steun zo effectief mogelijk is. In de reeks projecten van 1995 is hiermee rekening gehouden en dank zij de herziening van de selectieprocedures kon de kwaliteit van de geselecteerde projecten worden verbeterd. De adviseurs merken ook op dat naslagwerken snel verouderd kunnen zijn en de Commissie is het ermee eens dat in dergelijke publikaties het aspect duurzaamheid moet worden geïntegreerd. Volgens de adviseurs waren bepaalde projecten blijkbaar opgezet om "toegang te krijgen" tot EG-fondsen. Het gaat hierbij om een klein aantal in 1993 geselecteerde projecten die achteraf van slechte kwaliteit zijn gebleken. De Commissie geeft dit toe en zegt dat voor deze projecten nog geen saldobetalingen zijn verricht in afwachting van verdere evaluatie. 19. De adviseurs constateren dat de commerciële toepassing van sommige acties blijkbaar niet volledig doordacht was. Eerder in paragraaf 18 maken zij een onderscheid tussen acties die 'Europese' concepten promoten en acties die 'commercieel interessant' zijn. Hoewel de Commissie erkent dat introductie op de markt wenselijk kan zijn, was dit volgens haar niet het hoofddoel van het programma. Netwerken en andere initiatieven die de uitwisseling van informatie en de uitbreiding van de kennis promoten, zijn immers van vitaal belang, maar kunnen niet altijd onmiddellijk marktrijp worden gemaakt. Aspecten zoals nauwkeurige paneuropese statistieken en specifiek onderzoek zijn de allereerste voorwaarde om het succes van de industrie te waarborgen. Voor de overheidssector is er ook een duidelijke rol weggelegd op bepaalde gebieden, zoals het milieu, waarop steunverlening met het oog op de instandhouding van openbare goederen algemeen geaccepteerd is. 20. De Commissie neemt er nota van dat de publikaties over gehandicapte toeristen uitstekende resultaten hebben opgeleverd. De Commissie wil daar ook aan toevoegen dat talrijke andere initiatieven, zoals de prijs voor toerisme en milieu, en de coördinatie met andere diensten eveneens een significant en positief effect hebben gehad. 21. De adviseurs constateren dat met de proefprojecten op het gebied van cultuur, technologie en opleiding uiteenlopende resultaten werden bereikt. Deze actiegebieden leverden de meeste projecten op en vertegenwoordigden aanzienlijke uitgaven, waarvan de details in bijlage 2 worden gegeven. De Commissie heeft haar twijfels over de constatering van de adviseurs in het uitgebreide verslag, namelijk dat de culturele projecten de vraag van andere gebieden hebben beperkt of omgeleid. Deze uitspraak kan op dit ogenblik niet met grote nauwkeurigheid worden gedaan en houdt misschien geen rekening met de algemene groei en die van de nichemarkt. De adviseurs merken op dat bepaalde technologieprojecten een positief effect hebben gehad door de toepassing van nieuwe technologie te versnellen. Zij leveren commentaar op de eenmalige opleidingsacties in Midden- en Oost-Europa (27) en geven toe dat deze misschien effectief zijn geweest, maar eerder afzonderlijk werden beschouwd. De Commissie is niettemin van oordeel dat dit soort opleiding nuttig is en dat een adequate spre'ding ervan in andere soortgelijke regio's even belangrijk is als follow-up in <^e r^g"> ;vaar de opleiding heeft plaatsgevonden. De Commissie geeft echter toe dat er nog r>;oblemen moeten worden onderzocht in verband met de verspreiding, de follow-» ip na afloop van het project en de effecten op langere termijn. De verdere verspreiding van de resultaten, eventueel in de vorm van partnerschappen, zal daar meer bekendheid aan geven en follow-up acties aanmoedigen. 22. Een gebied dat positief wordt beoordeeld, is dat van de coördinatie van andere beleidsvormen van de Commissie met de doelstellingen van het toerisme (zie paragraaf 11). Coördinatie wordt door velen als het belangrijkste aspect van het programma beschouwd. De resultaten van deze ruime taak waren nogal uiteenlopend, maar specifieke initiatieven zoals de verslagen over aangelegenheden die van invloed zijn op het toerisme4 en een aantal partnerschappen met andere diensten hebben bijzonder veel succes gekend. Een voorbeeld is de coördinatiegroep inzake toerisme voor mensen met bijzondere behoeften, die als schakel heeft gediend tussen het actieprogramma en het Helios Il-programma. Een gebied waarop de Commissie de directe invloed van de eenheid Toerisme nog moet vergroten, is dat van andere bestaande communautaire programma's die vaak een substantiële toeristische component hebben. Met het oog op een betere coördinatie organiseert de Commissie thans specifiekere en thematische vergaderingen met de sector waarop de beleidseffecten met de verantwoordelijke diensten en met onafhankelijke deskundigen kunnen worden besproken. 23. In punt 33 merken de adviseurs op dat één aspect niet voldoende aan bod is gekomen, namelijk het belang van de technologieprojecten en andere acties voor het MKB. Hoewel de Commissie erkent dat er voor kleine en middelgrote ondernemingen in de toeristische sector geen specifieke oproep tot het indienen van voorstellen is gedaan, wijst zij erop dat in het kader van bepaalde acties zoals die over in de toeristenindustrie' werd nagegaan hoe de technologie door het MKB kon worden toegepast. in kleine en middelgrote ondernemingen 'Rendementsbeheer 24. Voor Promotie in derde landen werd in 1993 één grote actie opgezet die 1 miljoen ecu heeft gekost. De actie bestond erin een image voor Europa te ontwikkelen en een publiciteitscampagne te voeren. De bedoeling was diverse gemeenschappelijke Europese thema's gezamenlijk te presenteren. Het project leed onder een gebrek aan coördinatie met de andere campagnes die toen door de "European Travel Commission" (ETC), een representatieve organisatie van diverse nationale organisaties voor toerisme (NTO's), werden gevoerd. Hoewel de actie van hoge technische kwaliteit was, was de doeltreffendheid ervan gemeten naar de directe respons gering, voornamelijk door gebrek aan sponsoring, die in het oorspronkelijke voorstel was toegezegd, maar niet kwam. Ten tweede werd in 1994 een marktonderzoek gezamenlijk gefinancierd. Dit bestond uit een onderzoek naar de vraag op de belangrijkste opkomende markten buiten Europa en werd door de adviseurs beschouwd als een nuttige uitbreiding van de huidige kennis op dit gebied. Ten derde werd in augustus 1995 een oproep tot het indienen van voorstellen gepubliceerd voor een promotieactie in Japan. Men had gehoopt de nodige middelen uit de algemene begrotingslijn van het programma over te dragen of de actie met middelen uit de begroting voor 1996 te financieren. Als puntje bij paaltje kwam, was geen van beide opties mogelijk en werd de campagne niet gevoerd, hoewel de COM(94) 74 def. van 6. 4. 1994 & COM(96) 29 def. van 5. 2. 1996 vereiste sponsoringfondsen reeds waren gewaarborgd. Alle aanbevelingen van de adviseurs over promotie zullen bij toekomstige acties in aanmerking worden genomen. Samengevat is het zo dat de Commissie: • • • • • • zich verheugt dat de kwaliteit van de projecten tijdens de looptijd van het programma aanzienlijk is verbeterd; accepteert dat een kleiner aantal grootschaliger projecten een gezond principe is; erkent dat er bij toekomstige activiteiten meer rekening moet worden gehouden met de analyse van de behoeften aan studies, de duurzaamheid van het project en de introductie op de markt; rekening zal houden met de opmerkingen over technologie, opleiding en culturele projecten om ervoor te zorgen dat deze bij toekomstige specifieke acties meer effect sorteren en meer toegevoegde waarde opleveren; de werkzaamheden met betrekking tot de verspreiding van projectmateriaal blijft voortzetten; bedragen die voor bepaalde projecten zijn betaald, reeds heeft teruggevorderd of voornemens is terug te vorderen. VI. ADMINISTRATIEVE EN OPERATIONELE ASPECTEN 25. Na een onderzoek naar de gang van zaken in de eenheid door DG XXIII en een interne audit door het ter zake bevoegde Directoraat-generaal werd het hoofd van de eenheid Toerisme in maart 1994 eerst naar een andere dienst overgeplaatst en vervolgens geschorst. In juli 1994 werd ook een tijdelijk functionaris geschorst en beide personeelsleden werden later ontslagen. Na een aanvullend onderzoek door de anti-fraudedienst van de Commissie werd de zaak naar autoriteiten in een aantal Lid-Staten verwezen, die momenteel de beschuldigingen van fraude onderzoeken. De resultaten van deze acties hadden verreikende gevolgen, zowel voor het verdere beheer van het programma als voor de kwaliteit van een aantal werkzaamheden die in 1993 waren aangevat. 26. De paragrafen 34 tot 41 van de Samenvatting van de adviseurs geven de conclusies van de administratieve evaluatie. Hieruit blijkt dat: (1) De administratieve regelingen en procedures aan het begin van de uitvoering van het programma zwak waren, maar aanzienlijk zijn verbeterd; (2) De administratieve belasting ongunstig is in verhouding tot directe taken, zoals projectbeheer enz. ; (3) De communicatielijnen bij DG XXIII lang en traag zijn; (4) Er een sterk personeelsverloop is geweest, een gebrek aan expertise op toeristisch gebied, ontoereikende opleiding van het personeel en een onderbezetting van de financiële administratie; (5) De voor de uitvoering van het programma toegepaste procedures te omslachtig waren gezien de beperkte personele middelen; (6) Het financiële beheer in de eerste fase slecht was, maar is verbeterd. 10 De Commissie is het met deze bevindingen eens, maar voegt eraan toe dat veel van deze problemen inmiddels zijn aangepakt. Het is ook een feit dat de gebeurtenissen tijdens de eerste fase van het programma aanzienlijke operationele problemen voor de resterende looptijd hebben opgeleverd. 27. Wat de zwakke administratieve regelingen en procedures betreft, merken de adviseurs op dat de Commissie acties heeft ondernomen om deze te verbeteren, zoals de herziening en versterking van: - - - - - - De specificaties van de aanbestedingen en oproepen tot het indienen van voorstellen; De standaardovereenkomsten en aanmeldingsformulieren; De selectieprocedures voor studies en proefprojecten; De controlesystemen; De evaluatiesystemen na afloop van de projecten; De betalingscontrolesystemen. 28. Door deze wijzigingen werd het operationele systeem aanzienlijk verbeterd. Voorts werd de zuiver administratieve belasting gedeeltelijk verminderd en is een nieuwe herziening aan de gang die de ambtenaren in staat moet stellen meer tijd te besteden aan direct projectbeheer. Deze maatregelen omvatten: 29. 30. - - - - De publikatie van een externe gids voor projectleiders; De publikatie van een interne gids voor ambtenaren binnen de eenheid; De bijwerking en verbetering van de lijst van externe adviseurs; Het opzetten van gegevensbanken en andere computersystemen voor archivering enz. In punt 37 merken de adviseurs op dat de communicatielijnen bij DG XXIII lang en traag zijn. Dit probleem werd aangepakt met de recente goedkeuring van een nieuwe organisatiestructuur die talrijke ingrijpende wijzigingen omvat, zoals de versterking van de financiële administratie met een afzonderlijke eenheid, op het niveau van het Directoraat-generaal, belast met de begroting en de interne controle. Een andere nieuwe eenheid zal verantwoordelijk zijn voor juridische kwesties en contracten. Ook binnen de eenheid Toerisme zelf zullen structurele wijzigingen worden aangebracht. In punt 38 wijzen de adviseurs op problemen in verband met een sterk personeelsverloop, een gebrek aan expertise op toeristisch gebied, ontoereikende opleiding van het personeel en een onderbezetting van de financiële administratie. Sommige van deze problemen werden veroorzaakt of vergroot door de gebeurtenissen tijdens de eerste fase van de uitvoering van het programma. De eenheid heeft de personeelsbezetting verbeterd met een verhoudingsgewijs groter aantal ambtenaren die door nationale deskundigen op het gebied van toerisme worden aangevuld. De opleidingsbehoeften van het personeel worden geregeld onderzocht. 11 31. Wat de omslachtige procedures betreft die voor de uitvoering van het programma worden toegepast, onderzoekt de eenheid de mogelijkheden om het administratieve werk op efficiënte wijze aan te passen, ten einde de kwaliteit van de resultaten en de kosteneffectiviteit verder te verbeteren en er tegelijkertijd op toe te zien dat de gebruikelijke procedures van de Commissie worden nageleefd. Het logische gevolg van de bovengenoemde, door de Commissie ondernomen acties is dat het financiële beheer dat in de eerste fase van de uitvoering van het programma slecht was, thans aanzienlijk is verbeterd. Samengevat bestaan de wijzigingen in de administratieve aspecten uit: • • • • versterkte procedures voor alle aspecten van de selectie van projecten, betere beheers-, controle- en evaluatiesystemen; een nieuwe organisatiestructuur met nieuwe eenheden die verantwoordelijk zijn voor de budgettaire controle en voor contractuele kwesties; een groter aantal ambtenaren die met nationale deskundigen op het gebied van toerisme samenwerken. VH. VOORNAAMSTE AANBEVELINGEN 32. De voornaamste aanbevelingen worden in de paragrafen 42 tot 60 geformuleerd. De adviseurs constateren dat er voor veel van deze aanbevelingen reeds actie is ondernomen. Aangezien de Commissie reeds op veel van deze punten heeft gereageerd, wordt in dit hoofdstuk alleen commentaar gegeven op die gebieden die nog niet aan bod zijn gekomen, namelijk: (1) de behoefte aan meer partnerschap en aan vergaderingen over specifieke kwesties; de verspreiding van de resultaten via de bestaande comités; de identificatie van de behoeften door onafhankelijke deskundigen; een grotere toepassing van prestatie-indicatoren; een grotere autonomie op bepaalde operationele gebieden; de jaarcyclus van het programma; de prioriteiten voor 1996; (2) (3) (4) (5) (6) (7) (8) richtsnoeren voor een toekomstig programma voor toerisme. 33. Het partnerschap met externe organisaties is een aspect dat de Commissie in 1995 reeds verder heeft ontwikkeld. De Commissie geeft echter toe dat de bestaande regelingen met de industrie nog niet ideaal zijn en zal er met de diverse belangengroepen naar streven om die betrekkingen te verbeteren. Een nauw partnerschap met de toeristenindustrie zal een sleutelelement zijn van elk nieuw programma. 34. Zo zijn ook bepaalde middelen die in het externe evaluatieverslag worden voorgesteld om de samenwerking te versterken, inmiddels reeds aangewend. De Commissie erkent dat de verspreiding van de resultaten van essentieel belang is om de acties toegevoegde waarde te verlenen. Zij zal samen met de verschillende comités nagaan hoe deze verspreiding het best kan worden georganiseerd. De 12 comités zullen de eenheid blijven adviseren over de identificatie van de behoeften en erop toezien dat de EU geen activiteiten financiert die een herhaling zijn van reeds bestaande activiteiten. Andere deskundigen, in de vorm van kleinere technische werkgroepen, zullen ook in de toekomst worden geraadpleegd. De Commissie is het volledig eens dat er meer gebruik moet worden gemaakt van prestatie-indicatoren en streefcijfers en zal deze in elk nieuw programma integreren. zal worden bestudeerd wanneer 35. De opmerking over een grotere autonomie van de eenheid op bepaalde nieuwe operationele gebieden organisatieschema is ingesteld. De Commissie is het volkomen eens dat strikt operationele kwesties zo mogelijk altijd op het niveau van de eenheid moeten worden behandeld. Wat de jaarcyclus van het programma betreft, hebben de projecten sinds 1995 reeds een langere looptijd -maximaal drie jaar- en deze benadering zal ook in de toekomst worden gevolgd. De voorstellen van de adviseurs over de prioriteiten voor 1996 (paragraaf 59) zijn inmiddels reeds toegepast. Met de Richtsnoeren voor een toekomstig programma voor het toerisme (paragraaf 60) werd in het ontwerp-voorstel voor het nieuwe programma rekening gehouden. het Samengevat is het zo dat de Commissie: • • • • haar partnerschap met de toeristenindustrie wenst te versterken; met de relevante organisaties zal onderzoeken hoe de informatie over de projecten beter kan worden verspreid en hoe de projecten voor de toeristenindustrie van groter praktisch nut kunnen zijn; erop toezien dat de behoeften aan studies en andere werkzaamheden volledig worden geëvalueerd vóór de publikatie van de aanbestedingsvoorwaarden; momenteel onderzoekt hoe de eenheid organisatiestructuur efficiënter kan functioneren. in het kader van de nieuwe v m. CONCLUSIES 36. Over het algemeen is de Commissie het, ondanks de kritiek, met de algehele evaluatie in het externe verslag eens. Gezien de complexiteit van het toerisme op EU-niveau en de sterk uiteenlopende standpunten van de Lid-Staten en de leden van het Europees Parlement over de beste wijze om een beleid op dit gebied uit te stippelen, is het moeilijk geweest de samenhang binnen het programma te handhaven. Dit kwam bijzonder sterk tot uiting in de bijlage die gediversifieerd en ambitieus was, vooral in verhouding tot de doelstellingen en de beschikbare middelen. 37. De bedoeling van het programma was in eerste instantie de coördinatie en kennis van de industrie te verbeteren en ten tweede de innovatie te stimuleren, extra activiteiten te creëren en de uitwisseling van informatie en de overdracht van ervaring aan te moedigen. De aanmoediging tot innovatie en overdracht van ervaring werd tot op zekere hoogte verwezenlijkt door de gezamenlijke financiering van proefprojecten (waar altijd ten minste twee en gewoonlijk meer transnationale partners bij betrokken waren) en de oprichting van netwerken. De verspreiding van de resultaten van de proefprojecten zal worden voortgezet en de instandhouding van de netwerken zal een stimulans zijn voor de herhaalde toepassing van de beste 13 werkwijzen, voor de overdracht van ervaring en voor gecoördineerde inspanningen in de gehele Gemeenschap. 38. De technische kwaliteit van de ondernomen acties was niet altijd goed. De auteur van het evaluatieverslag adviseert een kleiner aantal grootschaliger projecten om in een geïdentificeerde behoefte te voorzien. Hierdoor zouden de technische en politieke effecten van de uitgaven worden vergroot en het beheer van deze uitgaven op het niveau van de eenheid worden beperkt. De buitengewone omstandigheden tijdens de eerste 18 maanden van het programma, die tot wijzigingen in de personeelsbezetting van de eenheid Toerisme hebben geleid, hebben de algehele prestaties ongetwijfeld nadelig beïnvloed. Dit komt duidelijk tot uiting in de slechte resultaten van sommige projecten. De in 1994 en 1995 aangebrachte verbeteringen hebben een positief effect gehad. 39. Andere initiatieven die tijdens de looptijd van het programma werden genomen, zoals het Groenboek over de rol van de Europese Unie op het gebied van toerisme en diverse intergouvernementele vergaderingen over toerisme, hebben een brede en specifieke discussie over het toerisme aangemoedigd. De conclusie van de meerderheid als gevolg van deze initiatieven was immers dat er een consensus bestaat over de wenselijkheid om de voortzetting van de communautaire actie op het gebied van toerisme te waarborgen en deze actie te rationaliseren en zo mogelijk te verdiepen. 40. Volgens de Commissie heeft het programma, hoewel het van experimentele aard was, toch een nuttig kader gecreëerd voor praktische actie. Het programma is erin geslaagd contacten te leggen tussen diensten van de Commissie, Lid-Staten en andere regionale en sectorale organisaties. Het heeft ook de basis gelegd om de partnerschapsbetrekkingen met de industrie te versterken. Het uitstippelen van krachtige en efficiënte beleidslijnen op het gebied van toerisme is een echte uitdaging. De diversiteit, de aard en het enorme potentieel van het toerisme vergen een passende actie op veel verschillende niveaus: lokaal, regionaal, nationaal en ook Europees. Alleen met gezamenlijke en complementaire inspanningen kan een concurrerende, kwalitatief hoogstaande en duurzame toeristenindustrie tot stand worden gebracht. 41. Dit verslag heeft aangetoond dat het actieprogramma van de Gemeenschap op het gebied van toerisme zowel tekortkomingen als positieve effecten heeft gehad. Het heeft aangegeven welke toekomstige acties nodig zijn om deze industrie die van essentieel belang is, te steunen. Daarom dient de Commissie samen met dit verslag een voorstel in voor een eerste meerjarenprogramma op het gebied van toerisme. 14 BIJLAGE 1 Achtergrond van het actieprogramma van de Gemeenschap op het gebied van toerisme Al. Vóór het Besluit van de Raad van 13. 7. 1992 was de administratieve organisatie in verband met toerisme gebaseerd op het Besluit van de Raad van 22. 12. 1986 waarmee een overleg- en coördinatieprocedure op het gebied van toerisme werd ingesteld, namelijk een raadgevend comité, bestaande uit vertegenwoordigers van de Lid-Staten5. Dit comité bestaat nog steeds naast het beheerscomité dat in het kader van het actieprogramma werd opgericht. A2. Het programma is op 1. 1. 1993 in werking getreden met een looptijd van drie jaar en een geraamde begroting van 18 miljoen ecu. De genomen maatregelen dienden in overeenstemming te zijn met het subsidiariteitsbeginsel en te voldoen aan de in artikel 4 vastgestelde criteria. Gezien de grote verscheidenheid van het toerisme was het actieprogramma erop gericht de horizontale aspecten van de sector in het algemeen te versterken en de coördinatie binnen de Commissie te verbeteren. Vandaar dat het programma de specifieke verplichting inhield een jaarverslag op te stellen waarin de communautaire activiteiten die van invloed zijn op het toerisme, worden geëvalueerd en waarin wordt gewezen op de noodzaak van andere aanverwante acties. Het programma had ook een bijlage met een lijst van 11 maatregelen waarin een aantal prioriteiten werden vastgesteld en die op hun beurt ingedeeld waren in punten met specifieke acties. In deze bijlage werd ook aangegeven welke van deze acties in 1993 moesten worden uitgevoerd. A3. Samengevat was de belangrijkste doelstelling van het programma de ontwikkeling van de sector te steunen door de coördinatie van de communautaire acties die van invloed zijn op het toerisme, te stimuleren en te versterken en door een aantal specifieke maatregelen te nemen. Deze maatregelen bestonden uit de aanmoediging van geïntegreerde acties die transnationaal, complementair, innovatief en in overeenstemming met het subsidiariteitsbeginsel moesten zijn. Deze acties dienden op hun beurt aan bepaalde criteria te voldoen en te worden gerealiseerd met behulp van proefprojecten, wetenschappelijke studies, publikaties en andere daarvoor geschikte middelen. Administratieve organisatie A4. Om de Commissie bij de tenuitvoerlegging van het programma bij te staan, moest volgens het besluit van de Raad een beheerscomité worden opgericht, bestaande uit vertegenwoordigers van de Lid-Staten. Dit Comité stelde de prioriteiten vast, bracht advies uit over de jaarlijkse werkprogramma's en leidde specifieke acties. Het beheerscomité kwam voor het eerst in december 1992 bijeen en vervolgens tienmaal in de drie jaar dat het programma heeft geduurd (tweemaal in 1993 en viermaal in elk van de overige twee jaren). Besluit 86/664/EEG van de Raad van 22. 12. 1986, PB nr. L 384 van 31. 12. 1986 15 A5. In januari 1994 werd het lidmaatschap van het comité uitgebreid tot de lidstaten van IJsland, de Europese Economische Ruimte, namelijk Oostenrijk, Finland, Noorwegen en Zweden. In januari 1995 zijn drie van deze landen, namelijk Oostenrijk, Finland en Zweden, toegetreden tot de Unie en is Liechtenstein lid geworden van het comité. A6. Nog vóór de opstelling van het programma werd bij het Besluit van de Raad van 1986 een raadgevend comité ingesteld, bestaande uit vertegenwoordigers van de Lid-Staten. De vergaderingen van het beheerscomité en het raadgevend comité volgden vaak op elkaar en daarna werd meestal ook door vertegenwoordigers van de afzonderlijke vergaderingen met vertegenwoordigers van de particuliere toeristische sector georganiseerd. Over het algemeen werden de vertegenwoordigers van de Lid-Staten uitgenodigd om deze vergaderingen als waarnemers bij te wonen. toeristenindustrie vergaderd. De Commissie heeft ook A7. Het programma werd uitgevoerd door middel van een aantal jaarlijkse werkprogramma's op basis van de in de bijlage bij het programma opgesomde acties en na goedkeuring door het beheerscomité. Voor de besteding van de middelen werden diverse mechanismen toegepast, zoals de publikatie van aanbestedingen (voornamelijk voor 100% gefinancierde studies en andere acties) en van oproepen tot het indienen van voorstellen (voor medegefinancierde proefprojecten met een communautaire bijdrage). Andere projecten werden gesteund via het subsidiecomité van het ter zake bevoegde Directoraat en in bijzondere gevallen werden middelen onderhands toegewezen. De selectie van de projecten vond meestal binnen de eenheid Toerisme plaats en zo nodig werden andere diensten uitgenodigd om daaraan deel te nemen. In bijna alle gevallen waren alleen de diensten van de Commissie verantwoordelijk voor de gemaakte selectie. Ter verbetering van de coördinatie werd een interne groep met verschillende diensten opgericht die negenmaal is bijeengekomen (tweemaal in 1993, driemaal in 1994 en viermaal in 1995) en werden specifieke technische vergaderingen georganiseerd waaraan zowel het raadgevend comité als de toeristensector hebben deelgenomen. Personele en financiële middelen A8. De eenheid Toerisme telde gemiddeld 16 personeelsleden, van wie 11 A-ambtenaren. De verhouding vast personeel/totaal personeel was* 5:17 bij het begin van het programma en steeg tot 11:17 tegen eind 1995. De omzet van het personeel bedroeg 86%. De eenheid kreeg af en toe de steun van andere personeelsleden van het Directoraat en deed zo nodig en zo mogelijk een beroep op beschikbare administratieve en technische diensten binnen het Directoraat en elders bij de Commissie. A9. De beschikbare financiële middelen werden van de oorspronkelijk geraamde begroting van 18 miljoen ecu verhoogd tot in totaal 21,71 miljoen ecu. Dit was het gevolg van de verhoging van het op de begroting voor 1995 geraamde bedrag met 3 miljoen ecu en van de opname van de EER-lidstaten die in 1994 een bijdrage van 566 400 ecu hebben geleverd. De betalingsverplichtingen beliepen in totaal 19,75 miljoen ecu, waarvan 1,9 miljoen ecu niet werd besteed (aanvankelijk toegewezen voor promotieacties in Japan). in 1995 van 141 300 ecu en 16 Ondernomen acties AIO. Het programma kan worden onderverdeeld in acties ter verbetering van de coördinatie van de communautaire acties die van invloed zijn op het toerisme, en acties met betrekking tot de 11 maatregelen in de bijlage. In veel gevallen werden deze maatregelen ook genomen in het kader van initiatieven ter verbetering van de coördinatie en veel projecten waren eveneens gericht op of hebben geleid tot een versterking van die coördinatie zowel op transnationaal niveau als op specifieke technische gebieden. All. De coördinatieacties werden op verschillende wijzen uitgevoerd. Zo werd onder meer gebruik gemaakt van mechanismen om de contacten met en de coördinatie binnen de Commissie te verbeteren, terwijl andere acties specifiek gericht waren op de toeristenindustrie of op de belangengroepen die bij de ontwikkeling van het toerisme betrokken zijn. De toegepaste mechanismen waren uiteenlopend; sommige werden ingesteld als gevolg van wettelijke of institutionele eisen, andere werden ontwikkeld om praktische of technische redenen of om advies te verstrekken. De mechanismen waren: - - - - - - - - - - - - - het beheerscomité het raadgevend comité een interne werkgroep vaste interne procedures overleg met vertegenwoordigers uit de toeristenindustrie vergaderingen met de nationale organisaties voor toerisme ad-hocvergaderingen van deskundigen over specifieke onderwerpen het aan de Raad en het Europees Parlement voorgelegde verslag van 1994 over toerisme het aan de Raad en het Europees Parlement voorgelegde verslag van 1995 over toerisme conferenties en tentoonstellingen op vakbeurzen voor toerisme andere conferenties, presentaties en publikaties technische netwerken als doelstelling of resultaat van projecten de raadplegingsprocedure over het Groenboek Al2. Het werkprogramma voor het eerste jaar en de prioriteiten werden uitgebreid toegelicht in de bijlage bij het actieprogramma. Voor het tweede en het derde jaar stelde de Commissie een programma voor op basis van de bijlage, de beschikbare begroting en de door het beheerscomité, de industrie en andere relevante belangengroepen geformuleerde eisen. Tijdens de driejarenperiode werden acties ondernomen met betrekking tot alle in het programma vastgestelde maatregelen. De mate waarin elke maatregel werd uitgevoerd, werd bepaald door een aantal factoren, zoals de door het beheerscomité vastgelegde prioriteiten, de omvang en de vergelijkbaarheid van de door andere diensten van de Commissie uitgevoerde werkzaamheden en de door het Parlement toegewezen kredieten. 17 A13. In de jaarprogramma's werd een aantal wijzigingen aangebracht omdat de prioriteiten werden verlegd. Het Parlement onderstreepte de noodzaak om technische oplossingen te zoeken voor de verkeersbeheersing in het toerisme, terwijl op een Milieuraad van 1994 in Griekenland werd gewezen op het belang van betere informatie over de interactie tussen toerisme en milieu. Daar werd in de oproep van 1995 tot het indienen van voorstellen rekening mee gehouden. Het Parlement heeft de Commissie ook verzocht een onderzoek in te stellen naar het zogenaamde 'sekstoerisme' waarbij kinderen worden misbruikt. Daarover heeft de Commissie derhalve werkdocumenten bij het beheerscomité ingediend en overleg gepleegd met de sector. BIJLAGE 2 In het kader van het programma aangegane betalingsverplichtingen Al4. Deze bijlage geeft een indeling van de betalingsverplichtingen in drie categorieën: naar elk van de 11 maatregelen, naar het type mechanisme dat voor de selectie van de projecten werd toegepast, en naar het type organisatie dat de fondsen heeft ontvangen. Er zij op gewezen dat deze betalingsverplichtingen niet altijd een weerspiegeling zijn van het aantal uitgevoerde acties. Voor de Prijs toerisme en milieu werden bij voorbeeld middelen onderhands gegund aan relevante organisaties in 17 deelnemende landen, hoewel dit in feite één actie was, zij het dan een heel belangrijke. (37% van het Al5. Bijlage 2a geeft een indeling van het aantal aangegane betalingsverplichtingen en het uitgavenniveau voor elk jaar naar elk van de 11 maatregelen, zoals gespecificeerd in de bijlage bij het programma. Zes van de maatregelen hebben 95% van de begroting opgeslorpt. De meeste uitgaven werden gedaan voor maatregelen ter 'Verbetering van de kennis' statistische werkzaamheden die 27% van de totale uitgaven vertegenwoordigden en waarvoor reeds tot 1997 betalingsverplichtingen zijn aangegaan. De 'Grensoverschrijdende acties' vertegenwoordigden 16%o van de uitgaven, 'Toerisme en milieu' 14% en 'Cultureel toerisme' 13%). Twee andere maatregelen waarvoor aanzienlijke bedragen werden uitgegeven, waren 'Opleiding' en 'Promotie in derde landen' (respectievelijk 7% en 8%> van de totale betalingsverplichtingen). De resterende 5%> werd uitgegeven voor de overige 5 maatregelen. totale budget), voornamelijk Al6. Bijlage de 2b een van geeft indeling betalingsverplichtingen naar selectiemechanisme. In elk van de drie jaren werden oproepen gepubliceerd tot het indienen van voorstellen voor medegefinancierde projecten met betrekking tot Grensoverschrijdende acties (jaarlijks), Cultureel toerisme (tweemaal), Opleiding (eenmaal) en Toerisme en milieu (eenmaal). Volgens deze procedure werd in totaal 43%) van de middelen besteed. 7% van de kredieten werd via het subsidiecomité van jaren werden openbare het Directoraat uitgegeven. aanbestedingen gepubliceerd voor diverse studies, publikaties en belangrijke, integraal door de Commissie gefinancierde initiatieven. Op deze wijze werd in totaal 22%) van de middelen besteed. Circa 26% van de fondsen werd onderhands gegund, voornamelijk aan de Lid-Staten. In elk van de drie Al7. Bijlage 2c geeft een indeling naar type organisatie dat de fondsen heeft ontvangen. De belangrijkste categorieën zijn: de overheidssector, niet-gouvernementele organisaties/verenigingen; universiteiten/onderzoekinstellingen en de particuliere sector. Aangezien de organisaties voor toerisme qua aard en type sterk van elkaar verschillen en zij op diverse wijzen kunnen worden gedefinieerd, moet met deze bijlage voorzichtig worden omgegaan. Het is niettemin duidelijk dat circa 33%> van de middelen naar de overheidssector is gegaan, 14% naar niet-gouvernementele organisaties/verenigingen, 6% naar universiteiten/onderzoekinstellingen en bijna 48%o naar de particuliere sector. 19 B I J L A GE 2A 20 Gemiddelde kosten Aantal betalingsverplichtingen naar 1993 1994 1995 Maatregel Aantal ecu (000) Aantal ecu (000) Aantal ecu (000) Totaal Aantal % van de ecu (000) begroting van de actie 1. Verbetering van de kennis a) Statistieken b) Studies c) Overleg Subtotaal 2. Vakantiespreiding 3. Grensoverschrijdende acties a) Grensoverschrijdende acties b) Technologie c) LMOE Subtotaal 4. De toerist als consument 2 4 5 11 0 6 9 3 18 0 399 302 188 889 0 458 1448 302 2208 0 1 2 3 6 2 0 1 2 3 1 249 726 211 1186 80 0 114 61 175 161 5. Cultureel toerisme 18 1262 12 1245 6. Toerisme en milieu a) Prijs b) Projecten Subtotaal 7. Plattelandstoerisme 8. Sociaal toerisme 9. Jongerentoerisme 10. Opleiding 11. P r o m o t i e* 12. Diversen 1 0 1 1 3 1 2 1 3 382 0 382 120 175 10 17 1 18 1 0 2 236 50 286 80 0 218 197 10 1259 1000 25 1 2 30 30 40 4 5 49 0 0 0 6 6 0 1 5 9 14 0 2 0 0 1 2 4656 266 312 5234 0 0 0 822 822 0 66 203 1829 2032 0 70 0 0 500 12 43 10 13 66 2 6 10 11 27 5304 1294 711 7309 26,9% 6,6% 3,6% 37,0% 80 0,4% 458 1562 1185 3205 2,3% 7,9% 6,0% 16,2% 1 161 0,8% 31 2573 13,0% 23 10 33 2 5 3 821 1879 2700 4,2% 9,5% 13,7% 200 1,0% 245 1. 2% 228 1,2% 12 1456 7,4% 3 7 1530 7,7% 67 0,3% Totaal alle maatregelen 59 6268 58 4750 75 8736 192 19754 100,0% 123 129 55 111 40 76 156 108 119 161 83 36 188 82 100 49 76 121 510 10 103 * NB: Het in 1993 gestarte promotieproject heeft 1 miljoen ecu gekost. Het bedrag van 500 000 ecu voor '• 995 heeft betrekking op dit project en was bedoeld voor administratieve uitgaven. BIJLAGE 2B 21 Aantal betalingsverplichtingen naar rype selectiemechanisme 1993 Aantal ecu (000) 1994 Aantal ecu (000) 1995 Aantal ecu (000) Totaal Aantal ecu (000) % 100% gefinancierde acties Openbare aanbestedingen Belangrijke initiatieven Wetenschappelijke studies Publikaties Statistieken Subtotaal 2 1 4 2 9 1382 200 201 399 2182 0 2 2 1 5 0 726 329 249 1304 2 2 0 0 4 646 196 0 0 842 4 5 6 3 18 2028 1122 530 648 4328 10,3% 5,7% 2,7% 3,3% 21,9% Aanbestedingen met voorafgaande selectie Conferenties 1 110 2 80 1 84 4 274 1,4% Onderhandse gunning (Lid-Staten) Statistieken Milieuprijs Conferenties Subtotaal Onderhandse gunning (overige) Groepen deskundigen: reiskosten enz. Publikaties Overige Subtotaal 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 17 1 18 1 0 0 1 0 236 43 279 15 0 0 15 40 0 1 41 4 2 3 9 4656 0 60 4716 57 70 75 202 40 17 2 59 5 2 3 10 4656 236 103 4995 72 70 75 217 23,6% 1,2% 0,5% 25,3% 0,4% 0,4% 0,4% 1,1% Subtotaal: 100% gefinancierde acties 10 2292 26 1678 55 5844 91 9814 49,7% Gezamenlijk gefinancierde acties Oproepen tot het indienen van voorstellen Openbaar proefprojecten Niet-openbaar proefprojecten Subtotaal Subsidiecomité Proefprojecten Publikaties Conferenties Wetenschappelijke studies Overige Subtotaal Subtotaal: gezamenlijk gefinancierde acties Totaal alle mechanismen 35 0 35 7 1 5 1 0 14 49 59 3173 0 3173 684 23 85 11 0 803 3976 6268 23 2 25 2 0 3 2 0 7 32 58 2618 61 2679 65 0 248 80 0 393 3072 4750 16 0 16 0 0 1 0 3 4 20 75 2658 0 2658 0 0 28 0 206 234 74 2 76 9 1 9 3 3 25 8449 61 8510 749 23 361 91 206 1430 42,8% 0,3% 43,1% 3,8% 0,1% 1. 8% 0,5% 1. 0% 7,2% 2892 101 9940 50,3% 8736 192 19754 100,0% BIJLAGE 2C 22 Aantal betalingsverplichtingen naar 1993 1994 1995 Totaal ontvangende organisatie Aantal ecu (000) Aantal ecu (000) » Aantal ecu (000) Aantal ecu (000) % Overheidssector Beheerscomité Nationaal bureau voor de statistiek Nationale organisatie voor toerisme Regionale/lokale overheid Subtotaal NGO's & verenigingen NGO's Europese verenigingen Nationale verenigingen Subtotaal Universiteiten/onderzoekinstellingen Particuliere sector Adviesbureau toerisme Adviesbureau management Reisbureau Niet-toerisrjsche onderneming Organisator conferenties TV/Pubiikaties/Andere media Technologie/Consumentenzaken Algemeen advies Subtotaal Overige Deskundigen: reiskosten & vergaderingen Diversen Subtotaal 2 0 0 12 14 2 9 5 16 4 8 0 1 0 6 2 6 23 0 2 2 198 0 0 893 1091 66 445 345 856 320 1197 0 10 0 1675 110 987 3979 0 22 22 11 0 8 2 21 2 6 3 11 5 12 2 2 0 1 1 2 195 0 208 281 684 145 470 246 861 648 1274 726 61 0 51 161 269 5 31 4 5 45 0 2 1 3 1 8 2 1 3 3 2 2 648 3160 209 675 4692 0 769 189 958 153 1647 164 91 250 545 70 102 20 2542 21 2869 1 0 1 15 0 15 4 1 5 57 7 64 18 31 12 19 80 4 17 9 30 10 28 4 4 3 10 5 10 64 5 3 8 1041 3160 417 1849 6467 5. 3% 16,0% 2. 1% 9,4% 32,7% 211 1,1% 1684. 8. 5% 780 2675 3. 9% 73,5% 1121 5,7% 4118 20,8% 890 162 250 2271 341 1358 9390 4,5% 0. 8% 1,3% 11,5% 1. 7% 6,9% 47,5% 72 29 101 0. 4% 0. 1% 0,5% Totaal alle ontvangende organisaties 59 6268 58 4750 75 8736 192 19754 100,0% DIRECTORAAT GENERAAL XXIII VAN DE EUROPESE COMMISSIE ONDERNEMINGSBELEID, DISTRIBUERENDE HANDEL, TOERISME EN COÖPERATIES EVALUATIEVERSLAG VAN HET COMMUNAUTAIR ACTIEPROGRAMMA TER BEVORDERING VAN HET TOERISME EINDVERSLAG Voorbereid door Price Waterhouse Februari 1996 Price Waterhouse Zl DIRECTORAAT GENERAAL XXIII EVALUATIEVERSLAG VAN HET COMMUNAUTAIR ACTIEPROGRAMMA TER BEVORDERING VAN HET TOERISME INHOUD SAMENVATTING VAN BEVINDINGEN EN BELANGRIJKSTE AANBEVELINGEN SECTIE 1 - INLEIDING Omstandigheden rond de evaluatie 1-1 - Achtergrond en samenhang 1 -2 - Streefdoelen en doelstellingen van de evaluatie 1 -3 - Terrein van de evaluatie 1 -4 - Methodologie 1 -5 - Afbakeningen 1 -6 - Structuur van het verslag SECTIE 2 - PROGRAMMAMODEL 2-1 - Inleiding 2-2 - Doelstellingen 2-3 - Beleidsgebieden 2-4 - Maatregelen 2-5 - Strategieën en hulpmiddelen SECTIE 3 - TECHNISCHE EVALUATIE VAN DE ACTIES 3-1 - Methodologie 3-2 - Globale puntentotalen 3-3 - Case-studies 3-4 - Algemene beoordeling SECTIE 4 - ADMINISTRATIEVE EN OPERATIONELE ASPECTEN 4-1 - Omschrijving van de regelingen op het gebied van administratie en beheer 4-2 - Beoordeling van toegepaste regelingen 4-3 - Aanbevelingen SECTIE 5 - BEOORDELING DOOR CONTRACTANTEN 5-1 - Methodologie 5-2 - Analysen 5-3 - Leerzame ervaringen, aanbevelingen, suggesties en "best practice" Bk, j 1 7 12 29 38 Eindverslag - V2. 0 Original text in English 2£ Bijlagen Beschrijvende statistieken over acties Controle vragenlijst voor vraaggesprekken van de belangrijkste informanten I II III Evaluatiefiche voor projectbeoordeling door PW-deskundigen IV Evaluatiefiche voor projectbeoordeling door contractanten V Controle vragenlijst voor case-studies VI Besluit van de Raad van 13 juli 1992 VII Lijst van contactpersonen VIII Beoordeling door belangrijkste informanten Eindverslag - V2. 0 Original text in English EVALUATIEVERSLAG VAN HET COMMUNAUTAIR ACTIEPROGRAMMA TER BEVORDERING VAN HET TOERISME EINDVERSLAG SAMENVATTING VAN BEVINDINGEN EN BELANGRIJKSTE AANBEVELINGEN • SAMENVATTING VAN BEVINDINGEN EN BELANGRIJKSTE AANBEVELINGEN Deze afdeling geeft een samenvatting van de evaluatie over het communautair actieprogramma ter bevordering van het toerisme (verder te noemen "het programma"), uitgevoerd door Price Waterhouse, en geeft de belangrijkste aanbevelingen. Deze samenvatting verwijst weinig naar individuele activiteiten. Samenvatting van de bevindingen Inhoud van het programma Over het geheel genomen lijkt het actieprogramma voor toerisme op een mengelmoes van initiatieven, een verbrokkelde, gefragmenteerde en soms onsamenhangende en onvolledige lijst van gefragmenteerd beleid en activiteiten. Het grootste deel van de verschillende soorten beleid en beleidsmaatregelen, die in het programma zijn vervat, zijn mogelijkerwijze houdbaar uit individueel oogpunt bekeken, maar het ontbreekt aan algemene samenhang. ^ In sectie 2 geven wij onze analyse van het programma, gebaseerd op het verband tussen de acties en hun doelstellingen. Wij geven hieronder de hoofdconclusies uit deze analyse weer. Deze zijn als volgt: (1) (2) (3) De 11 gebieden (wij zullen ze "beleidsgebieden" ['policy areas'] noemen), die zijn vastgesteld in de Bijlage op het Besluit van de Raad van 1992, vormen geen samenhangend stelsel van initiatieven. Er is verwarring tussen het doel (doelstellingen) en het middel (maatregelen zoals gefinancierde studies en projecten) Het is onduidelijk hoe sommige activiteiten zouden kunnen bijdragen aan de geformuleerde beleidsdoelstellingen. (4) Het beleid "grensoverschrijdende maatregelen" is, daar het niet een doel op zich is, heel moeilijk in te passen in een logische constructie. Deze beleidslijn schijnt andere vormen van beleid te herhalen en de doelstellingen ervan zijn onduidelijk. (5) (6) Een paar van de 11 gebieden overlappen elkaar terwijl zij nogal uitgesproken zijn en beter gescheiden hadden kunnen blijven. Het beleid op een aantal gebieden schijnt in een nogal onduidelijke manier en ten dele te zijn beschreven, hetgeen tot kennelijke onvolledigheid van de ondersteunende maatregelen leidt (dit is gedeeltelijk te zien op communautaire gebieden van bevoegdheid en subsidiariteit). (7) Het beleid op een aantal gebieden lijken qua specifieke maatregelen onvoldoende te zijn ondersteund. Het programma blijkt veel te ambitieus te zijn, gezien de mankracht en financiële middelen, die beschikbaar zijn voor de voorbereiding en tenuitvoerlegging van de projecten. Het algemene gebrek aan continuïteit tussen de jaren is een ander nadeel. De algemene bevindingen van deze analyse worden ondersteund door de voornaamste conclusies, die zijn getrokken uit onze vraaggesprekken met de belangrijkste informanten 1 2 3 4 5 6 Eindverslag - V2. 0 Original text in English 6 EVALUATIEVERSLAG VAN HET COMMUNAUTAIR ACTIEPROGRAMMA TER BEVORDERING VAN HET TOERISME EINDVERSLAG SAMENVATTING VAN BEVINDINGEN EN BELANGRIJKSTE AANBEVELINGEN • De rol en "plaatsbepaling op de markt" van de Unit voor Toerisme De Unit schijnt geen duidelijke en operationele visie te hebben, welke positie het in dient in te nemen tegenover concurrentie en aanvullende dienstverleners zoals de Nationale Toeristenbureaus (NTO's), regionale en internationale organisaties en andere directoraten generaal van de Commissie. Verbonden aan deze kwestie over "plaatsbepaling op de markt" is er de kwestie over de omschrijving van de functie en het mandaat van de Unit. Keuzemogelijkheden omvatten: a b c een departement, dat EG initiatieven in de toeristische sector coördineert een forum waarbinnen geïnteresseerden discussies kunnen voeren en een consensus kunnen bereiken een departement dat voorschriften vaststelt en betrokken is bij de beleidsaspecten van de toeristensector, bijvoorbeeld m. b. t. het kwalificeren van accomodatie, brandbeveiliging en geheel verzorgde vakanties d een departement dat toezicht houdt (waakhond), die gebeurtenissen volgt en beïnvloedt, bijvoorbeeld m. b. t. statistieken, het vaststellen van drukpunten die invloed uitoefenen op de toeristensector (zoals vervoer, luchtverkeer, personeelsbezetting en seizoengevoeligheid) e f g om in een "commerciële" hoedanigheid te handelen, bijvoorbeeld om externe promotieprogramma's te houden in samenwerking met de particuliere sector en NTO's. een instelling die proefprojecten van potentieel Europees belang of waarde vaststelt, financiert en bevordert een instelling die technische ondersteuning verschaft aan andere EG instellingen (bijv. aan het Directoraat Generaal, dat de structurele fondsen behandelt) en de sector in het algemeen Naleving van artikel 4 van het actieprogramma en het bereiken van de doelstellingen Zoals onze analyse van het programmamodel aangeeft (zie sectie 2), worden de doelstellingen van het programma dikwijls omschreven op een zeer hoog niveau en zijn soms vaag. Bovendien zijn dit doelstellingen op middellange en langetermijn. Het zou nogal onredelijk zijn om het effect van het programma te beoordelen in vergelijking met deze doelstellingen. Als een dergelijke beoordeling moet worden gemaakt, dan zou het antwoord hierop zeker zijn: "Nee, het programma heeft nog niet haar doelstellingen bereikt, en wij betwijfelen of dit ooit wordt bereikt. " Communautaire instellingen zouden evenwel de perioden moeten vaststellen, die men hanteert voor het evalueren van dergelijke langetermijn doelstellingen. De vraag moet in een andere vorm worden gesteld: hebben de ten uitvoer gelegde acties in het kader van het programma bijgedragen toï het bereiken van deze strategische langetermijn doelstellingen? In andere woorden: hebben deze acties (maatregelen) de daarmee samenhangende intermediaire doelstellingen bereikt? Wederom ontbreken dergelijke intermediaire doelstellingen dikwijls, zoals dit wordt geïllustreerd door het programmamodel, of zijn zij op inadequate wijze geformuleerd om een dergelijke beoordeling over hun effect te geven. Een aantal initiatieven hebben een positieve bijdrage geleverd aan het bereiken van bepaalde intermediaire doelstellingen, die zijn vastgesteld in het programma (zoals het verschaffen van statistieken over toerisme en de samenwerking met andere vormen van beleid en afdelingen van de EG). il Eindverslag - V2. 0 Original text in English 7 8 9 10 11 EVALUATIEVERSLAG VAN HET COMMUNAUTAIR ACTIEPROGRAMMA TER BEVORDERING VAN HET TOERISME EINDVERSLAG SAMENVATTING VAN BEVINDINGEN EN BELANGRIJKSTE AANBEVELINGEN O 12 13 14 15 16 17 Er moet echter worden benadrukt, dat de Unit voor Toerisme hele moeilijke omstandigheden heeft doorstaan. Voornamelijk ontstonden er bijzonder ernstige administratieve verstoringen door beschuldigingen van wanbeheer, Technische evaluatie Onder deze omstandigheden is het makkelijker (en met meer betekenis) om het effect te beoordelen op het niveau van de actie (bijv. project en studie) dan op een algemener niveau. Wij hebben twee hoofdactiviteiten uitgevoerd op dit terrein: een technische beoordeling van alle in 1993 -1994 gefinancierde acties en tien case-studies van belangrijke acties. Sectie 3 bevat onze bevindingen over de technische evaluatie van acties, die zijn genomen in het kader van het programma. Voor in 1993 en 1994 geëvalueerde acties werden er afzonderlijke puntentotalen gegeven van 1 tot 5, waar een puntenaantal van 5 heel goed betekent. In 1993 waren de gemiddelde puntenaantallen 2,9 voor algemene beoordeling en 2,7 voor rendement ten opzichte van de kosten. In 1994 namen beide puntenaantallen toe tot 3,4 en respectievelijk 3,0. Met andere woorden werd de algemene kwaliteit van de projecten aanzienlijk beter in 1994 (als men de verbeterde selectieprocedures in overweging neemt) en het rendement t. o. v. de kosten verbeterde eveneens. Het globale aantal, dat als goed of zeer goed werd beoordeeld, nam van 34% toe tot 44%. De algemene kwaliteit van de projecten en studies, die werden uitgevoerd is slecht tot gemiddeld (24% van de acties in 1993 en 1994, die werden bestudeerd, werden als zeer slecht tot slecht beschouwd) terwijl slechts 14% van de voltooide projecten als erg goed werd beschouwd. Er was echter een aanzienlijke verbetering in 1994. In de meeste gevallen is het effect van de actie qua ruimte, terrein en tijd beperkt. Er was een aanzienlijk aantal financiële verplichtingen (een totaal van 59 in 1993, 58 in 1994 en 74 in 1995), volgens ons, i. v. m. de middelen die aan de Unit voor Toerisme beschikbaar waren, te veel om ze op adequate wijze te kunnen definiëren en te controleren. De meeste acties waren net onder de maat om een inwerking van betekenis te hebben, alhoewel een aantal succesvolle kleine acties zeer kosten- verantwoord waren. De gemiddelde omvang van de acties, die wij evalueerden, was 121144 ECU in 1993, 117030 ECU in 1994 en 127015 ECU in 1995. Het succes van DG XXIII bij de ontwikkeling van een gemeenschappelijke toeristische statistiek is zeer opmerkelijk geweest. Gegevensverzameling is een noodzakelijke maar dure procedure in de toeristensector en de benadering, die door DG XXIII werd aangenomen, was onder de omstandigheden juist. De benadering concentreerde zich voornamelijk op het overeenkomen van een te verzamelen gemeenschappelijk bestand met een kernminimum. Rond deze gemeenschappelijke kern zijn gerelateerde maar optionele bestanden vastgesteld, wederom met een gemeenschappelijke definitie, zodat algemene vergelijking wordt gewaarborgd. Een Richtlijn over het verzamelen van statistieken is onlangs uitgevaardigd (23/11/1995 en zal tegen het eind van 1996 van kracht worden) en overheidsinstanties ontvangen momenteel financiële ondersteuning in het kader van het actieprogramma om hun respectievelijke systemen in overeenstemming hiermee te brengen. In totaal is er over een looptijd van drie jaar (1995-1997) 4,5 MECU toegewezen aan deze taak. 18 De meeste acties (projecten en studies), die zijn gefinancierd kunnen in twee groepen worden onderverdeeld. Aan de ene kant zijn er acties, die potentiële doelstellingen verwezenlijken; deze acties promoten "Europese" begrippen en netwerken en hebben een hoog profiel en voldoende nieuwswaarde; en aan de andere kant zijn er de commercieel interessante acties, waarbij de houdbaarheid inherent is. Deze twee groepen kunnen zo nu en dan samengaan. iii Eindverslag - V2. 0 Original text in English EVALUATIEVERSLAG VAN HET COMMUNAUTAIR ACTIEPROGRAMMA TER BEVORDERING VAN HET TOERISME EINDVERSLAG SAMENVATTING VAN BEVINDINGEN EN BELANGRIJKSTE AANBEVELINGEN • 19 20 21 22 23 24 25 De promotie van "grensoverschrijdende netwerken" is, volgens ons niet een doelstelling, maar een middel om een doel te bereiken. Er is krachtens artikel 4 van de Beslissing van de Raad een verplichting om kosten-verantwoorde maatregelen te nemen. Politieke doelstellingen bijv. het promoten van grensoverschrijdende netwerken, kan eventueel beter en meer kosten-verantwoord via andere wegen worden bereikt en hebben niet de dekking of rechtvaardiging van een proefproject, dat alleen af en toe echt innoverend is, nodig. Er werden een aantal studies gefinancierd om de voornaamste punten van belang voor de toeristensector te bestuderen. Deze werden over het algemeen goed uitgevoerd, zelfs als de keuze van de onderwerpen (jongerentoerisme, bedrijven en conferenties, rendementsbeheer, bijvoorbeeld), rekening houdende met de bestaande beschikbare gegevens, niet op een zorgvuldige analyse van behoeften bleek te zijn gebaseerd. Wij beseffen, dat de onderwerpen m. b. t. de studies door het Comité van Beheer werden voorgesteld en/of overeengekomen. Wij zijn van mening, dat er meer tijd moet worden besteed om exact af te bakenen welke studies moeten worden gefinancierd, terwijl rekening dient te worden gehouden met de bestaande studies, doorlopende onderzoekprogrammas en de behoeften van de reisindustrie. Een aantal projecten en studies had als doelstelling het voorbereiden van referentielijsten, handleidingen en gidsen, van potentieel belang voor de sector. In dit alles ontbrak de ingebouwde postproject houdbaarheid, die essentieel is wanneer gegevens frequent moeten worden bijgewerkt (hetgeen vaak duur is). Het programma leverde een aantal sterke bijdragen aan gehandicapte toeristen. Gidsen om Europa toegankelijk te maken voor de gehandicapte toerist zijn voorbeelden van uitstekende en kosten- verantwoorde studies, die uit het programma te voorschijn kwamen. De meeste culturele componenten van het programma richten zich op het opzetten van grensoverschrijdende routes en netwerken, gebaseerd op een selectie van onderwerpen. De meesten hiervan waren relatief gezien goedkope ondernemingen, die interessante resultaten opleverden. Tegelijkertijd is het aannemelijk, dat de houdbaarheid en het effect op de vraag naar toerisme beperkt blijft en de belangrijkste voordelen op langere termijn kunnen uit versterking van de verbindingen tussen regio's voortkomen. Als er geen intentie is om een aanhoudend economisch voordeel te waarborgen, dan moet dit duidelijk worden gemaakt en de acties moeten op basis daarvan worden beoordeeld. Maar de behoefte om kosten-verantwoord te zijn blijft aanwezig. Er wordt ook opgemerkt, dat het begrip van routes en sporen van aan elkaar verbonden bestemmingen, reeds goed bekend was voor het programma en de marginale waarde van het verder creëren van routes/sporen kan beperkt zijn en zal aldus moeten worden beoordeeld. Het innovatieve aspect van de door de DG XXIII gefinancierde sporen is het grensoverschrijdend ontwerp ervan. Het effect op langere termijn is nog steeds niet bekend en dit dient te worden onderzocht. Het terrein van de projecten m. b. t. onderwijs en opleiding was nogal uitgebreid; hieronder viel ontwikkeling van netwerken, omschrijving van cursussen, en vaststelling van nieuwe beroepsbehoeften. De projecten over netwerken, die kennelijk het meeste succes hadden, waren de projecten, die bestaande netwerken versterkten, terwijl het creëren van nieuwe netwerken over het algemeen als minder succesvol op het gebied van houdbaarheid en andere gronden werd beschouwd. 26 Waar projecten zich hebben gericht op de behoefte aan cursusomschrijvingen in communautaire zin, hebben zij een zeer nuttige rol vervuld. Minder succesvol in contrast hiermede waren een aantal iv Eindverslag - V2. 0 Original text in English ïf 27 28 29 30 31 32 33 EVALUATIEVERSLAG VAN HET COMMUNAUTAIR ACTIEPROGRAMMA TER BEVORDERING VAN HET TOERISME EINDVERSLAG SAMENVATTING VAN BEVINDINGEN EN BELANGRIJKSTE AANBEVELINGEN 0 projecten, die zich hebben gericht op de vaststelling van nieuwe beroepscategorieën. Er waren ook een aantal eenmalige ondernemingen m. b. t. beroepsopleidingen (bijv. in Oost- en Middeh-Europa)'die, alhoewel op zichzelf nuttig, niet pasten in een institutioneel of ander kader, waardoor een basis wordt gevormd voor follow-up en houdbaarheid. Alhoewel zij afzonderlijk bezien effectief konden zijn, pasten zij niet in een samenhangend programma en kunnen beter in de toekomst worden vermeden, tenzij alsnog werkwijzen om de houdbaarheid te verzekeren worden ingelast. De proefprojecten over technologie, die in het kader van het programma worden gesteund, zijn in ruime zin ofwel generisch, met behandeling van kernproblemen zoals procedures voor het definiëren van gegevens voor informatie-uitwisseling; of specifiek, door te trachten nieuwe soorten technologie toe te passen op specifieke situaties. Deze onderscheiding generisch/specifiek valt in ruime zin samen met de verantwoordelijkheid voor de projecten bij DG XXIII, waar in essentie de generische produkten (zoals CIRT, EDITIN, ETI, TIRS, allen goede projecten) worden beschouwd als "technologie" projecten en worden geclassificeerd onder het beleidsgebied "grensoverschrijdende maatregelen". Een aantal projecten op cultureel gebied worden beheerst door technologische oplossingen en hieruit kunnen specifieke conclusies m. b. t. hun technologie worden getrokken. In contrast met de gefinancierde culturele activiteiten zijn er indicaties, dat vele van de gefinancierde "generische" technologie projecten op de een of andere manier spoedig zouden zijn voortgezet zonder EG financiering, daar zij zich richten op kwesties die van belang voor de industrie zijn, zoals globalisatie van gegevens of vooruitgang in de toegang daarop. De EG financiering kon, waar zij op zeer nuttige wijze bijdroeg tot het aanpakken van deze kwesties, worden beschouwd als ondersteunend. Het heeft echter een positief effect gehad op de versnelde toepassing van nieuwe technologie op specifiek toeristische taken (bijvoorbeeld, het EDITIN project van 1993). De specifieke projecten zijn niet bepaald succesvol geweest omdat er een grote mogelijkheid is, dat de meesten zullen verschrompelen vlak na de beëindiging van projectfinanciering, omdat zij een gebrek aan ingebouwde houdbaarheid of een gecommercialiseerd element bevatten. Deze projecten zijn klaarblijkelijk hoofdzakelijk ontworpen om toegang te krijgen tot "EG financiering", in plaats van zich te richten op specifieke behoeften. Bij het doorlopen van veel nieuwe op technologie georiënteerde database projecten blijkt het, dat er kennelijk een gebrek is om zich te richten op postproject houdbaarheid. Gegevensbanken over toerisme moeten voortdurend worden bijgewerkt en de administratieve en financiële werkwijzen om dit te bereiken zijn net zulke belangrijke elementen van het projectontwerp als de technische componenten daarvan. Deze kwesties over de follow-up van het project alsmede de commercialisatie waren in het merendeel van de gevallen niet naar tevredenheid aangepakt, met als resultaat, dat er een aantal interessante projecten waren voltooid, maar heel waarschijnlijk geen blijvende bijdragen hadden geleverd aan de toeristische sector. Een kwestie, die men niet met name had aangepakt bij het ontwerp van de technologie en andere projecten, was de kwestie van het belang voor het klein- en middenbedrijf. Technologie biedt zowel een hinderpaal als mogelijkheden voor het klein- en middenbedrijf en dit punt werd niet naar tevredenheid aangepakt. Sommige projecten laten op geen enkele wijze een verbinding met leveranciers zien, waarbij zij zich richten op reisorganisatoren en reisbureaus, terwijl hotels worden weggelaten. Het Internet, met haar lage toelatingskosten, vertegenwoordigt - en dit is betwistbaar - een belangrijk potentieel gebied voor het klein- en middenbedrijf, maar tot dusver is er geen enkel project v Eindverslag - V2. 0 Original text in English EVALUATIEVERSLAG VAN HET COMMUNAUTAIR ACTIEPROGRAMMA TER BEVORDERING VAN HET TOERISME EINDVERSLAG SAMENVATTING VAN BEVINDINGEN EN BELANGRIJKSTE AANBEVELINGEN • geweest dat zich op dit terrein heeft gericht. Administratieve en operationele aspecten In Sectie 4 geven wij een overzicht van de regelingen en procedures m. b. t. administratie en beheer, gevolgd door onze beoordeling. Onze hoofdbevindingen zijn hieronder samengevat. Administratieve regelingen en procedures waren zwak in het begin van de invoeringsfase, maar zijn in 1994 en 1995 aanzienlijk verbeterd. Leden van het personeel, die wij hebben gezien, zijn duidelijk toegewijd en werken hard. Personeelsleden zijn overladen met administratieve taken, waarvan de zin en het effect niet altijd duidelijk is. Het evenwicht tussen de rechtstreeks toegepaste (project voorbereiding, bezoeken ter plaatse, contacten met contractanten enz. ) en de administratieve taken is ongunstig. Communicatielijnen bij DG XXIII zijn lang, procedureel en langzaam, evenals de besluitvormingsprocedure. Procedures zijn echter progressief gezien verbeterd over zaken, die verband houden met het programma. Wij hebben ook de navolgende tekortkomingen op het gebied van personeelsbezetting vastgesteld: hoog verloop; laag percentage van "toeristische deskundigen" en over het algemeen inadequate aanwezigheid van toeristische bekwaamheden; onderbezetting van de financiële administratie; ontoereikende opleidingen (bijv. op het gebied van het financieel en project beheer) Gezien de beperkte middelen voor het personeel, die in 1993-95 voor de Unit beschikbaar waren, was het slecht geadviseerd om het programma uit te voeren via de financiering van een dergelijk groot aantal projecten en studies (hoofdzakelijk via een open oproep tot voorstellen) wegens de hoge administratieve last die in een dergelijke benadering ligt besloten. Vandaar, dat de kwaliteit van het aantal geselecteerde voorstellen slecht was, zonder duidelijke doelstellingen, zonder een krachtig project team of met een zeer beperkt innoverend aspect. De projecten, die in 1994 werden geselecteerd lieten een verbetering zien en het resultaat van de uitnodigingen tot inschrijving en oproep tot voorstellen vertonen in 1995 een duidelijke verbetering in kwaliteit en men heeft hoge verwachtingen omtrent goede resultaten. Het financieel beleid was tijdens de eerste helft van de tenuitvoerlegging zwak, maar is sedertdien beter geworden. Het moet nog wel in kracht toenemen. Slechte prestaties op het gebied van financieel beleid werden veroorzaakt door het gedrag van leidinggevende personeelsleden (die in de eerste helft van 1994 van de Unit werden verwijderd) en eveneens door de gebrekkige systemen (zoals pover gebruik van informatietechnologie), ontoereikende opleiding van het personeel en onvoldoende personeelsbezetting op het administratief niveau (d. w. z. categorie B). Voornaamste aanbevelingen Wij geven thans onze voornaamste aanbevelingen voor de Unit voor Toerisme en DG XXIII. Deze aanbevelingen worden in de relevante secties van het document toegelicht. Strategische aspecten Wij zijn van mening, dat de Unit het terrein van haar activiteiten dient te beperken door haar middelen te concentreren op een paar strategische gebieden, om zodoende effectiever te worden. De Unit dient ernaar te streven om een duidelijk uitgestippelde visie over haar "plaatsing in de markt", haar missie 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 vi Eindverslag - V2. 0 Original text in English 3/ EVALUATIEVERSLAG VAN HET COMMUNAUTAIR ACTIEPROGRAMMA TER BEVORDERING VAN HET TOERISME EINDVERSLAG SAMENVATTING VAN BEVINDINGEN EN BELANGRIJKSTE AANBEVELINGEN • 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 en haar doelstellingen te bereiken en zij dient haar actiemiddelen dienovereenkomstig te selecteren. De Unit dient actie te ondernemen om opnieuw geloofwaardigheid te kweken en om het toeristische profiel van de Unit te verbeteren (huidige werknemers worden dikwijls door onze ondervragers ervaren als personeelsleden, die niet voldoende know-how op dit gebied hebben). Operationele aspecten Partnerschappen en samenwerking met de verscheidene belanghebbenden (particulier en openbaar, inclusief Lid-Staten, nationale toeristenbureaus en andere geïnteresseerden in de bedrijfstak) dient te worden verbeterd. De drie comités (Comité van beheer, Comité van Overleg, Comité van Advies) zouden het voornaamste medium kunnen vormen voor de verspreiding van de resultaten van de activiteiten, die door de Unit zijn gefinancierd of ondernomen. Deze commissies dienen te aanvaarden, dat zij een grote rol moeten vervullen bij de verspreiding en dat zij deze verantwoordelijkheid op zich moeten nemen. Bestaande commissies zouden ook kunnen worden gebruikt om steun te bieden aan de Unit bij het vaststellen van de behoeften (bijv. mogelijke proefprojecten) en om te verifiëren dat de EG financiering niet door bestaande initiatieven wordt herhaald. Onafhankelijke deskundigen zouden een dergelijke rol kunnen vervullen. Op het gebied van personeelsbezetting, dienen er correctieve acties te worden overwogen: om het verloop van het personeel tegen te gaan; om de interne technische toeristische know-how te verbeteren, bijv. via detachering van NTOs; om meer opleiding aan het personeel (in graden van alle niveaus) te verschaffen; en misschien door detachering in de sector, bijv. in beleidsmatige, financiële en administratieve aspecten van de communautaire procedures. De bestaande informatiesystemen dienen te worden herzien en aanzienlijk te worden verbeterd, bijv. om meer beleidsinformatie voort te brengen om steun te bieden aan personeelsleden. De Unit en de hiërarchie dient een herziening te overwegen over haar administratieve regelingen en zij dienen zoveel mogelijk prestatie-indicatoren uit te kiezen (met aanverwante streefdoelen) op een aantal gebieden, waarbij rekening wordt gehouden met beperkingen, die door de administratieve richtlijnen van de Commissie zijn opgelegd. De Unit dient interne procedures te herzien om tijd vrij te maken voor het voorbereiden, toezicht houden op en de follow-up van de gefinancierde acties. Het personeel besteedt een onevenredige hoeveelheid tijd aan in essentie niet produktief administratief werk. Er bestaat behoefte aan het versterken van het toezicht op en evaluatie van projecten en meer in het algemeen om eenvoudige maar efficiënte procedures te ontwerpen en uit te voeren, die vanaf het begin zijn ontworpen en niet achteraf worden ingepast. Eveneens dienen er op gezette tijden meer bezoeken ter plaatse worden gebracht. Dit is een aspect, dat al in 1994-95, is verbeterd. Er dienen eveneens acties te worden overwogen om ervoor te zorgen, dat er voldoende verspreiding/ verdeling van project resultaten plaatsvindt, bijvoorbeeld middelen in het project budget bestemmen, vóór het voorbereidings-/selectiestadium. Deze aspecten werden beter in overweging genomen bij de oproep tot uitnodigingen van 1995. 54 Het aantal gefinancierde projecten en studies dient aanzienlijk te worden beperkt om hun effect te vii Eindverslag - V2. 0 Original text in English <U EVALUATIEVERSLAG VAN HET COMMUNAUTAIR ACTIEPROGRAMMA TER BEVORDERING VAN HET TOERISME EINDVERSLAG SAMENVATTING VAN BEVINDINGEN EN BELANGRIJKSTE AANBEVELINGEN • verhogen en om administratie te verminderen. 55 56 57 58 Het gebruik van de procedure van "oproep tot voorstellen" dient te worden herzien om de administratieve belasting te verminderen en om de effectiviteit van de procedure zo optimaal mogelijk te maken. De evenredigheid van vergaderingen, die rond een thema of technische kwestie worden georganiseerd, dient te worden verhoogd. De Unit dient meer autonomie te krijgen op een aantal strikt operationele gebieden zoals het beleid over het budget voor missies. De Unit dient in staat te zijn snel en op flexibele wijze te reageren op de behoeften van de tenuitvoerlegging van projecten (bezoeken ter plaatse, deelname in werkgroepen enz. ), binnen de nauwgezette limieten van een overeengekomen budget. Hierdoor dient de Unit natuurlijk niet minder rekenplichtig of transparant te worden. De jaarlijkse kringloop van het programma had een negatieve invloed op de kwaliteit van de geselecteerde acties en op de tenuitvoerlegging daarvan. Er is een langer tijdsbestek voor projecten nodig (bijv. drie jaar) 59 Op de korte termijn (bijv. 1996) zijn wij van mening, dat initiatieven dienen te worden gericht op: a b c d verspreiding van de beste resultaten, die tot stand zijn gebracht door de gefinancierde acties (bijv. publikatie en verspreiding van voltooide verslagen) het ontplooien van postproject activiteiten bij succesvolle projecten en studies om daaruit lessen te leren en om de optimale toepassing ervan over te dragen. het ontwikkelen van betrekkingen tussen de toeristenindustrie en andere belanghebbenden. het continueren van activiteiten op het gebied van de samenwerking met andere Directoraten Generaal en het ontwikkelen van communautaire toeristische statistieken. Richtlijnen voor een toekomstig programma voor het toerisme 60 Een toekomstig programma voor toerisme dient : a meer gericht te zijn (minder prioriteiten, minder gefinancierde acties, grotere gemiddelde project waarde) b interne samenhang van het programma te verbeteren c acties van meerjarige aard in te houden d een goed voorbereid en gespecificeerd referentiekader te bevatten gebaseerd op een logische structuur, waarbij meetbare succesindicatoren, postproject eigendom, kwesties over verantwoordelijkheid en houdbaarheid in aanmerking worden genomen e f g de procedures ter voorbereiding en van de planning, van controle en evaluatie van projecten te verbeteren (zowel interne als externe, d. w. z. onafhankelijke) een hoge prioriteit te geven aan verspreiding van de resultaten en de follow-up van de acties ervoor te zorgen, dat de meeste succesvolle houdbare acties, die in 1993-95 zijn uitgevoerd, worden voortgezet en dat de gebieden, waarop succes plaatsvond, worden versterkt. viii Eindverslag - V2. 0 Original text in English ^3> EVALUATIEVERSLAG VAN HET COMMUNAUTAIR ACTIEPROGRAMMA TER BEVORDERING VAN HET TOERISME EINDVERSLAG SECTIE 1 - INLEIDING O SECTIE 1 - INLEIDING Omstandigheden rond de evaluatie Price Waterhouse is bekend met bepaalde beschuldigingen m. b. t. de gang van zaken in de Unit voor Toerisme in de periode voor maart 1994. Het Directoraat Generaal XXIII informeerde Price Waterhouse als volgt over de kwestie: "De directeur-generaal van DG XXIII raakte tijdens 1993 bekend met deze beschuldigingen. Het lanceerde onmiddellijk een diepgaand intern onderzoek binnen het Directoraat Generaal over de beschuldigingen. Zodra het ervan was overtuigd, dat deze beschuldigingen op zijn minst enigszins waar waren, werden er andere diensten bij betrokken. Als gevolg van deze verscheidene onderzoeken, werden er twee leden van de Unit voor Toerisme geschorst en later uit de dienst van de Commissie ontslagen. De Commissie stelde de bestuursautoriteiten in een aantal Lid-Staten op de hoogte van de informatie, die beschikbaar was gekomen, en nodigde hen uit om hun eigen onderzoek te doen" Gezien al deze onderzoeken, waarvan sommigen nog steeds gaande zijn, werd er niet aan Price Waterhouse verzocht om de beschuldigingen te onderzoeken. Wel werd er echter aan hen verzocht om rekening te houden met het effect, dat beschuldigingen en de daaropvolgende onderzoeken op de algemene effectiviteit van het programma hadden. In het licht hiervan heeft Price Waterhouse alleen commentaar geleverd bij haar evaluatie van de omstandigheden, die door deze gebeurtenissen waren beïnvloed. Met name dient er te worden opgemerkt, dat naast het onderzoek, dat door DG XXIII zelf werd ingesteld, andere onderzoeken tot gevolg hadden, dat het personeel van de Unit hierbij betrokken was om informatie op te sporen en te verschaffen. Hierdoor kwamen zij een aanzienlijke hoeveelheid tijd tekort, die zij normaliter hadden kunnen besteden aan andere taken. Een ander gevolg van de beschuldigingen en onderzoeken was, dat de budgettaire en financiële autoriteiten van de communautaire instellingen, nogal vanzelfsprekend, erg streng en accuraat werden met betrekking tot de toepassing van regels op activiteiten van de Unit voor Toerisme. Dit bracht aanzienlijke vertraging met zich mee bij het verwerken van zaken, waarvan sommige normaliter alleen worden beschouwd als routine zaken. Dit was bijzonder frustrerend voor de Unit voor Toerisme, omdat het wederom meer tijd kostte, die anderzijds had kunnen worden besteed aan de tenuitvoerlegging van het programma, waardoor die tenuitvoerlegging werd vertraagd. 1. 1 - Achtergrond en samenhang Het communautaire actieprogramma ter bevordering van het toerisme (het programma) begon in 1993 als nadere uitwerking van het Besluit van de Raad 92/421/EEG van 13 juli 1992. Het programma had een looptijd van drie jaar en eindigde tegen het eind van december 1995. Artikel 6 van het programma bepaalde, dat er een evaluatie tot stand moest worden gebracht. De Bijlage op het actieprogramma geeft 11 specifieke groepen van maatregelen met betrekking tot het toerisme. Artikel 4 van het programma bepaalt, dat de acties, die worden ondernomen: a consistent moeten zijn met het subsidiariteitsbeginsel b kosten-verantwoord moeten zijn en een aanzienlijk effect moeten maken op de communautaire toeristische industrie. c de ontwikkeling van de industrie moeten vergemakkelijken, waar met name moet worden gewezen Eindverslag - V2. 0 Original text in English %'h EVALUATIEVERSLAG VAN HET COMMUNAUTAIR ACTIEPROGRAMMA TER BEVORDERING VAN HET TOERISME EINDVERSLAG SECTIE 1 - INLEIDING • op het klein- en middenbedrijf. d e f g h concurrentie binnen de Gemeenschap moet bevorderen en het concurrentievermogen van de communautaire diensten op de wereldmarkt moet vergroten. dient bij te dragen aan het behoud en bescherming van de kwaliteit van het milieu, het cultureel erfgoed en de integriteit van de plaatselijke bevolkingen. ondersteunend zijn voor de verbetering op het gebied van informatieverstrekking en dienstverlening ter bescherming van toeristen. steun geven bij de verbetering van de kwaliteit van communautaire toeristische diensten. ten uitvoer worden gelegd in samenwerking met de nationale autoriteiten en, zo nodig, ook met de regionale of plaatselijke autoriteiten, om op die manier rekening te houden met het belang van het toerisme voor de regionale ontwikkeling. 1. 2 - Streefdoelen en doelstellingen van de evaluatie 7 8 Het hoofddoel van deze studie is om het programma te evalueren. Onder de evaluatie valt de technische evaluatie van proefprojecten, studies en andere initiatieven, die in 1993 en 1994 zijn ondernomen en een beoordeling van het (tot heden) onvoltooide werk, dat in het kader van het programma van 1995 werd geselecteerd. De basis voor de evaluatie zijn de hierboven vermelde algemene criteria alsmede de specifieke criteria, die in de Bijlage op het actieprogramma staan genoemd en in de daarop gevolgde oproep voor inschrijvingen en voorstellen. Met betrekking tot ad-hoc projecten heeft de evaluatie de aanvrage zelf, zoals deze is ingediend, in overweging genomen. De evaluatie richt zich op alle maatregelen binnen het actieprogramma en neemt kwantitatieve en kwalitatieve aspecten in overweging. 1. 3 - Terrein van de evaluatie 9 Acties die in het kader van het programma zijn genomen bestaan uit een uitgebreide selectie horizontale en specifieke initiatieven. Daaronder vallen: a een coördinerende taak binnen de Commissie betreffende andere vormen van beleid met een effect op toerisme. b grensoverschrijdende proefprojecten, die gezamenlijk door de Commissie en andere partners zijn gefinancierd c onderzoekstudies over specifieke aspecten van de toeristische industrie d conferenties en netwerken gerelateerd aan specifieke aspecten van de toeristische industrie 10 11 e verslagen en naslagwerken over het beleid en praktijk betreffende het toerisme voor communautaire instellingen en de industrie Bijlage I bevat de lijst van alle ondersteunde projecten en studies. Behalve de evaluatie van deze specifieke acties werd er aan ons verzocht de prioriteiten, die in het kader van het programma aan een aantal verschillende maatregelen waren gegeven, te evalueren alsmede de administratieve aspecten, m. b. t. het programma en de mate en toewijzing van de middelen. Eindverslag - V2. 0 Original text in English 3^ EVALUATIEVERSLAG VAN HET COMMUNAUTAIR ACTIEPROGRAMMA TER BEVORDERING VAN HET TOERISME EINDVERSLAG SECTIE 1 - INLEIDING • 1. 4 -Methodologie 12 In deze sectie geven wij een beschrijving van het werkplan, dat wij hebben uitgevoerd, en de hoofdactiviteiten, die wij hebben voltooid. Wij leggen ook tien geselecteerde "case-studies" voor. Werkplan 13 Het werkplan was als volgt: * * Fase 1 - Overzicht van het programma. Plan van vraaggesprekken (tegenover elkaar en via de telefoon) met functionarissen van DG XXIII en andere DG's, leden van het Comité van Beheer, leden van de industrie, onafhankelijke deskundigen. In totaal hebben wij meer dan 60 vraaggesprekken gehouden (waarvan 53 buiten DG XXIII). Fase 2 en 3 - Analyse van projecten. Wij hebben een technische evaluatie gemaakt van alle projecten, die in 1993 en 1994 waren voltooid (Fase 2), en van de voorstellen van de projecten, die in 1995 waren geselecteerd (Fase 3). De meeste contractanten van 1993 en 1994 ontvingen een vragenlijst, die de navolgende aspecten besloeg: project omschrijving, bereiken van doelstellingen, tenuitvoerlegging van project. * Fase 4 - Analyse, conclusies en aanbevelingen. Voltooide activiteiten 14 15 16 De opdracht ving aan op 10 november 1995 (lancering vergadering bij DG XXIII). Ons eindverslag werd door DG XXIII op 26 februari 1996 aanvaard. Price Waterhouse werd bijgestaan door Dhr. Esmond Devas, deskundige op het gebied van toerisme. In november en december hebben wij een eerste ronde vraaggesprekken en vergaderingen met functionarissen van DG XXIII gehouden. Ongeveer 10 vraaggesprekken waren tegen het einde van december voltooid. Het voornaamste doel van deze eerste ronde vraaggesprekken was om contact te leggen tussen het personeel van de Unit voor Toerisme en om een algemeen beeld te krijgen over de activiteiten en om een beeld over de (gewezen, huidige en toekomstige) functie van de Unit voor Toerisme te vormen. Daarna hebben wij contact opgenomen met 69 onafhankelijke informanten en deskundigen (buiten DG XXIII) en vonden er 53 vraaggesprekken tegenover elkaar of via de telefoon plaats. De voornaamste kwesties, die werden besproken, zijn (zie Bijlage II voor controle vragenlijst): a Onthulling van het actieprogramma voor toerisme b Raakvlakken met het actieprogramma voor toerisme (coördinatie, aanvullingen, overlapping enz. ) c Beoordeling van de grondgedachte van het actieprogramma voor toerisme: is het programma zinvol? d Beoordeling van inwerking en effecten: wat is er gebeurd als gevolg van het programma? e Het bereiken van de doelstellingen van het programma: heeft het programma bereikt wat werd verwacht? f Alternatieven: zijn er betere methoden om de resultaten/doelstellingen te bereiken? g Leerzame ervaringen, aanbevelingen, suggesties, optimale toepassing Eindverslag - V2. 0 Original text in English 3£ EVALUATIEVERSLAG VAN HET COMMUNAUTAIR ACTIEPROGRAMMA TER BEVORDERING VAN HET TOERISME EINDVERSLAG SECTIE 1 - INLEIDING # 17 18 19 20 Alle leden van het Comité van Beheer en alle leden van het Comité van Overleg hebben een brief van PW ontvangen, waarin de doelstellingen van de opdracht werden uitgelegd en waarin hen werd aangemoedigd om contact met ons op te nemen, als zij een bijdrage wilden leveren. Wij ontvingen schriftelijke reacties van Duitsland, Griekenland en Portugal. Wij hadden een vraaggesprek met de afgevaardigden van Italië, Ierland, Spanje, Frankrijk, Finland, België en Luxemburg. Wij hebben een gegevensbestand voor projecten opgezet, dat beschrijvende en financiële informatie voor alle acties over 1993-95 bevat (zie Bijlage I). 77 Contractanten voor de projecten over 1993 en 1994 ontvingen een korte vragenlijst over de omschrijving, het bereiken van doelstellingen en de tenuitvoerlegging van projecten alsmede een beoordeling van de tenuitvoerlegging daarvan. De vorm daarvan wordt in Bijlage IV verschaft. Wij ontvingen 47 reacties, hetgeen een reactieratio van 61 % vertegenwoordigt. Wij hebben de bevindingen van dit onderzoek met enige reserve behandeld, vanwege de vooroordelen, die mogelijkerwijze in de antwoorden besloten konden liggen. Wij hebben een technische evaluatie uitgevoerd van alle voltooide acties (contracten van 1993 en 1994, in totaal 90). Om deze opdracht te kunnen uitvoeren, hebben wij een evaluatiefiche voor project beoordeling voorbereid (zie Bijlage III). Onze benadering van de project evaluatie was, zoveel mogelijk, om te handelen in vijf stadia, als volgt: a indeling van de projecten in groepen voor herziening volgens de functionaris(sen), die het beleid voeren b een eerste bespreking organiseren met de functionaris(sen), die een korte inleiding op de projecten gaf(gaven) c invullen van de evaluatiefiches d bespreking van de fiches met de functionaris(sen) van de EG e afronding van de fiche en invoering van het puntenaantal in het gegevensbestand. 21 Wij hebben tien case-studies uitgevoerd (zie Tabel 1. 1). Wij hebben gebruik gemaakt van de volgende criteria om onze selectie te kunnen doen, hetgeen was overeengekomen met DG XXIII: a de noodzaak om, voor zover mogelijk, alle drie jaar te beslaan b de noodzaak om voor ieder jaar de projecten met de meest opmerkelijke budgetten te selecteren c de noodzaak om representatief te zijn voor de jaarlijkse prioriteiten d de noodzaak voor een evenwicht tussen successen en mislukkingen. Eindverslag - V2. 0 Original text in English -&- EVALUATIEVERSLAG VAN HET COMMUNAUTAIR ACTIEPROGRAMMA TER BEVORDERING VAN HET TOERISME EINDVERSLAG SECTIE 1 - INLEIDING Tabel 1. 1 -Case-studies • Contractant Titel Jaar Financiering Gebied 1. L &R Leisure Europees project voor de opleiding van toeristische ondernemers in Bulgarije en Slowakije 2. HTL Prijs voor Toerisme & Milieu 3. Delvico/ Bates Het bevorderen van Europa als toeristische bestemming op de markten van verre landen ('000 ECUs) 1993 220 Opleiding Centraal & oost Europa 1993 1993 381 1000 Milieu Promotie 4. Regione Toscane 5. Hjoerring Business College ETI. - Europese toeristeninformatie & boeking 1993 200 Nieuwe technologie Ontwikkeling van een opleidingsstrategie voor werknemers en opleiders binnen de toeristensector in de koudwater-gebieden rond de Noordzee 1994 195 Opleiding 6. FECTO/FOTVE Het programma van de "Kunststeden in Europa" 1994 7. Arthur Andersen Rendementsbeheer bij het klein- en middenbedrijf in de toeristische industrie Thema: Ontwikkeling van communautaire toeristische statistieken 195 392 Cultuur Studie 4500 Statistiek (1995-97) 1994 op door lopende basis 8. National Institutes of Star. & Others 9. WTTC Thema: analyse van procedures door analyse van de milieu projecten van 1995. met name het project van het netwerk in de Europese Gemeenschap voor reizen en toerisme gekoppeld aan het milieu 1995 631 10. - Thema: Coördinatie door de Unit voor Toerisme op door lopende basis Analyse van het aanbieden, beoordeling en tenuitvoerlegging van procedures Horizontale activiteiten 22 Wij hebben ook de administratieve aspecten van het programma beoordeeld, met name het selecteren en toezicht houden op de procedures en regelingen m. b. t. het beheer. 1. 5 -Afbakening 23 Het programma bestaat uit 11 groepen van communautaire maatregelen om het toerisme te bevorderen (zie Bijlage VI). Wij noemen dit de "beleidsgebieden", en reserveren de term "maatregel" voor de acties die ten uitvoer worden gelegd om het programma ten uitvoer te leggen. 24 Wij maken onderscheid tussen drie soorten acties: a studies (100% gefinancierde acties) b projecten (gemeenschappelijk gefinancierd, normaliter tot een maximum van 60% ) c andere activiteiten zoals de coördinatie binnen de Commissie. 1. 6 - Structuur van het verslag Eindverslag - V2. 0 Original text in English ?» EVALUATIEVERSLAG VAN HET COMMUNAUTAIR ACTIEPROGRAMMA TER BEVORDERING VAN HET TOERISME EINDVERSLAG SECTIE 1 - INLEIDING • 25 De rest van het verslag is in vijf hoofdsecties opgebouwd. Sectie 2 geeft onze analyse van het programma, gebaseerd op het verband tussen de acties en hun doelstellingen. In sectie 3 wordt een samenvatting gegeven van de bevindingen van de technische evaluatie van de acties (studies, projecten en andere activiteiten), die in het kader van het programma zijn uitgevoerd. In sectie 4 geven wij een overzicht van de regelingen en procedures op het gebied van de administratie en het beheer, gevolgd door onze beoordeling. Sectie 5 geeft de bevindingen weer van het onderzoek, dat wij per post hebben uitgevoerd over de projecten en studies van 1993 en 1994. 26 Bijlage VIII bevat een samenvatting van de beoordeling door de voornaamste informanten, met wie wij spraken (wij geven een lijst van contactpersonen in Bijlage VII). Wij willen erop wijzen, dat hierin niet noodzakelijkerwijze de mening van Price Waterhouse wordt weergegeven. Eindverslag - V2. 0 Original text in English 3? EVALUATIEVERSLAG VAN HET COMMUNAUTAIR ACTIEPROGRAMMA TER BEVORDERING VAN HET TOERISME EINDVERSLAG SECTIE 2 - PROGRAMMAMODEL • SECTIE 2 - PROGRAMMAMODEL 2. 1 - Inleiding 27 Er is een gestructureerde benadering nodig om beleidsdoelstellingen en de resultaten daarvan op een systematische wijze te analyseren. Wij begonnen onze evaluatie procedure met een voorbereiding van het "profiel" van het programmabeleid en de componenten daarvan. Deze sectie geeft onze analyse van het programma, gebaseerd op het concept van een programmamodel - een schematische weergave van de verbindingen tussen de maatregelen (of acties) en hun doelstellingen (d. w. z. een "hiërarchie van doelstellingen"). Een programmamodel is een belangrijk handvat niet alleen voor controle en evaluatie doeleinden maar ook voor de planning van strategieën en beleidsvorming. 28 Wij maakten voor de doelstellingen gebruik van een eenvoudige structuur in vier lagen, die verder konden worden verfijnd en verdeeld. Deze niveaus zijn de navolgende: a de directe doelstellingen, die betrekking hebben op bepaalde acties (maatregelen) en die zoveel mogelijk moeten worden uitgedrukt in kwantitatieve termen. b de intermediaire doelstellingen zijn meer in het bijzonder en-specifiek omschreven. Zij geven over het algemeen een veronderstelling van "oorzaak en gevolg" weer. c de uiteindelijke doelstellingen (ook genoemd de eind- of strategische doelstellingen) van een beleid zijn ruime langetermijn doelstellingen, bijv. "om economische groei en werkgelegenheid te bevorderen" 29 Tabel 2. 1 geeft een voorbeeld van doelstellingen met een hiërarchie in vier lagen. Tabel 2. 1 - Voorbeeld van hiërarchie van doelstellingen Intermediaire doelstellingen Uiteindelijke doelstellingen om de concurrentiepositie van de Europese toeristenindustrie te verbeteren om werkgelegenheid en groei te bevorderen in de Europese toeristenindustrie Maatregelen Directe doelstellingen - campagne over drie jaar volhouden - gebruik van bestaande infrastructuur verbeteren - culturele reisroutes ondersteunen - opleidingen (bijv. talen) -enz. , - om Europa als eindbestemming te promoten - om communicatie verbindingen te verbeteren (bijv. verbinding met Japan) - nieuwe produkten lanceren gericht op de markten in de VS en Japan - niveau van diensten verbeteren -enz. 30 Het programma is kennelijk van de grond af opgebouwd, d. w. z het is begonnen met individuele maatregelen terwijl ernaar wordt gestreefd om deze in ruime beleidsgebieden samen te bundelen en alleen impliciet te verbinden aan de uiteindelijke doelstellingen. Eindverslag - V2. 0 Original text in English U* EVALUATIEVERSLAG VAN HET COMMUNAUTAIR ACTIEPROGRAMMA TER BEVORDERING VAN HET TOERISME EINDVERSLAG SECTIE 2 - PROGRAMMAMODEL • 31 De benadering die hier, als test van samenhang en volledigheid van het programma, werd aangenomen was om het plan van de top naar beneden te analyseren én om op ieder niveau in de hiërarchie van doelstellingen de vraag te stellen: (1) zijn de onderdelen van ieder niveau consistent met elkaar? (horizontale samenhang) (2) (3) dragen de onderdelen op het lagere niveau in de hiërarchie bij tot de componenten op dit niveau? (verticale samenhang) zijn de onderdelen op het volgende niveau hieronder het meest effectief om ons in staat te stellen onze doelstellingen te bereiken, of zijn er andere mogelijkerwijze meer effectieve keuzemogelijkheden? (volledigheid) 32 Deze sectie neemt niet uitdrukkelijk een'samenhang met andere communautaire doelstellingen in overweging. DG XXIII moet deze verstrengeling ontcijferen omdat: a b andere vormen van beleid, die tot doel hebben om het toerisme te cultiveren, hiertoe bijdragen het beleid op het gebied van toerisme kan bijdragen tot de doelstellingen van een beleid op andere gebieden c en het beleid op andere gebieden kan een remmende werking hebben op het toeristische beleid 2. 2 - Doelstellingen 33 Afbeelding 2. 1 laat een logisch model zien, waarin het verband wordt getoond tussen de maatregelen, intermediaire doelstellingen en uiteindelijke doelstellingen (directe doelstellingen zijn hierbuiten gelaten ten behoeve van duidelijkheid), die impliciet in het programma en de 11 beleidsgebieden (groepen van maatregelen) liggen besloten. 34 De uiteindelijke doelstellingen van het communautair beleid op het gebied van toerisme zijn kennelijk: economische groei en werkgelegenheid te bevorderen a b economische en sociale samenhang te bevorderen c om een "Europees burgerschap" te promoten 35 36 37 38 Maar men kan het programma alleen begrijpen in termen van andere doelstellingen, die uitdrukkelijk in de documentatie aanwezig zijn maar relateren aan het beleid op andere gebieden, met name om het natuurlijke en culturele erfgoed te beschermen en te bevorderen en om de belangen van dë consumenten te beschermen. Er kan spanning ontstaan tussen deze twee doelstellingen, die op een zeer hoog niveau staan (bijv. het bevorderen van groei en de bescherming van het milieu). Het is niet duidelijk hoe sommige van de 11 'beleidsgebieden', die in de Bijlage op het Besluit van de Raad zijn vastgesteld, kunnen bijdragen aan deze doelstellingen op hoog niveau, door te impliceren, dat er andere impliciete maar ongeformuleerde streefdoelen zijn: bijv. sociaal toerisme (8); dit dient als een zeer lage prioriteit te worden ingedeeld, daar het alleen is te beschouwen als een hulpmiddel om de doelstellingen op het hogere niveau te bereiken, alhoewel het belangrijk kan zijn bij ondersteuning van andere (onuitgesproken) sociale doelstellingen. Het doel om concurrentie te bevorderen en om het klein- en middenbedrijf te steunen, zoals omschreven in het Besluit van de Raad, zijn kennelijk niet duidelijk ondersteund door specifieke maatregelen of bepaalde vormen van beleid. Eindverslag • V2. 0 Original text in English hi Measures To ensure that the environment is more fully taken into account in the development of tourism To highlight the importance of the cultural heritage for tourism and to promote a greater knowledge of the culture, traditions and ways of life of Europeans To make Europe a more attractive destination for tourists from distant countries To promote a better seasonal distribution of tourism To provide support for increased professionalism To develop tourist activities in a rural environment Figure 2. 1 - Programme Model of the Plan Intermediate objectives Ultimate objectives To protect and promote the natural and cultural heritage ? Tension To promote the diversification of tourist activity To generate income and employment To promote the development of the tourist industry To improve the quality and competitiveness of the Community's tourism services on offer To contribute to economic and social cohesion To facilitate access to tourism by groups who have difficulty in taking holidays To expand the demand for the Community's tourismservjces -*•! ~y! _ To promote youth tourism To help tourists as consumers To improve knowledge of the tourist industry To allow people of all kinds to gain a better knowledge of Europe's cultural roots and of the cultures and ways of life in the Member States To improve the quality of decision making at Community, Member State, local and private level \B To promote transnational initiatives —© To ensure greater consistency of Community measures ©- To preserve free competition MS55?T8558?T To foster "European Citizenship" To protect consumers Indirect impact - feedback via other measures To promote small and medium sized enterprises 1>1 EVALUATIEVERSLAG VAN HET COMMUNAUTAIR ACTIEPROGRAMMA TER BEVORDERING VAN HET TOERISME EINDVERSLAG SECTIE 2 - PROGRAMMAMODEL • 39 40 41 42 43 Andere vormen van beleid zijn alleen zinvol als er intermediaire doelstellingen aan worden toegevoegd, bijv. om "de kennis van de toeristenindustrie te verbeteren" is het nodig om een intermediair doel vast te stellen, zoals "om de kwaliteit van de besluitvorming op het niveau van de Gemeenschap, Lid-Staten, plaatselijk en particulier niveau te verbeteren" (zie Afbeelding 2. 1) Het beleid op het gebied van "grensoverschrijdende maatregelen", dat is ontworpen om de ontwikkeling van de initiatieven op het gebied van grensoverschrijdend toerisme te bevorderen, is, daar het niet een doelstelling maar een werkwijze is, moeilijk onder te brengen in een dergelijk logisch schema. 2. 3 - 'Beleidsgebieden' De uitdrukking "beleidsgebied" wordt hier gehanteerd om te verwijzen naar de 11 groepen van beleidsmaatregelen, die zijn vastgesteld in het besluit van de Raad van 1992. Er bestaat een verwarring tussen het doel en de middelen: de 11 gebieden zijn een vermenging van behulpzame doeleinden of doelen, bijv. "[het bevorderen van] vakantiespreiding" (2), en soorten maatregelen of middelen, bijv. "grensoverschrijdende maatregelen", "promotie in derde landen". Een paar van de 11 beleidsgebieden combineren twee gebieden, die nogal uitgesproken zijn en beter van elkaar konden worden gescheiden, bijvoorbeeld: (1) "Verbetering in de kennis over toeristenindustrie" en "zorgen voor grotere samenhang van communautaire maatregelen" (1); terwijl beiden op zich belangrijk zijn, houdt de ene niet noodzakelijkerwijze verband met de andere, evenmin dragen de maatregelen, die tot het bereiken van de doelstelling van het een noodzakelijkerwijze bij tot het bereiken van het andere. (2) Het beleid "grensoverschrijdende maatregelen" schijnt andere vormen van beleid te herhalen en wat het tot doel heeft is niet duidelijk. Het is een tactiek en geen beleidsdoelstelling. 44 45 Er is een mate van verwarring tussen bepaalde beleidsgebieden. Bijvoorbeeld de "ondersteuning van de uitwisseling van ervaringen op het gebied van technieken inzake het beheer van bezoekers (visitor management)" ondergebracht onder het beleid inzake "cultureel toerisme" (5. b) dient te vallen onder het beleid inzake 'toerisme en het milieu" (6). Sommige vormen van beleid zijn nogal op een onduidelijke en gedeeltelijke manier verwoord, hetgeen leidt tot kennelijke onvolledigheid bij de ondersteuning van de maatregelen (dit kan competentie en subsidiariteit op communautair gebied laten zien) bijv. (1 ) "om het belang van het cultureel erfgoed voor toerisme te benadrukken en om een grondiger kennis van de culturen, tradities en levenswijzen van de Europeanen te bevorderen" (5): dit wordt uitgedrukt in termen van bewustwording i. p. v. inhoud (een wezenlijk beleid zou zijn bijv. "om het cultureel erfgoed veilig te stellen ten behoeve van toerisme"), en dienovereenkomstig worden wezenlijke maatregelen, zoals acties om monumenten uit de oudheid te beschermen, weggelaten. (2) Dit is in contrast met het 6e beleidspunt (Toerisme en het milieu) waar een veel meer rechtstreekse benadering wordt gehanteerd,voor de bescherming van het milieu, dat op zijn beurt weer leidt tot een betere samenhang van maatregelen. 2. 4 - Maatregelen 46 De maatregelen (studies, projecten en andere acties), die in de Bijlage op het Besluit van de Raad van 1992 zijn vastgesteld, hebben in hoofdzaak een logische verwantschap met de 11 beleidsgebieden. Er 9 Eindverslag - V2. 0 Original text in English Ijl, EVALUATIEVERSLAG VAN HET COMMUNAUTAIR ACTIEPROGRAMMA TER BEVORDERING VAN HET TOERISME EINDVERSLAG SECTIE 2 - PROGRAMMAMODEL 0 zijn echter uitzonderingen hierop, zoals onderstaand nader is omschreven. 47 Het is onduidelijk hoe sommige maatregelen zouden bijdragen tot de geformuleerde beleidsdoelstellingen bijv. "ontwikkeling van samenwerking op het gebied van toerisme met Midden- en Oost-Europa en de Maghreb-landen" (3c): hoe bevordert dit het toerisme in de Gemeenschap? 48 Sommige maatregelen zijn verwarrend, bijv. (1) (2) (3) "[het belang te bevorderen] van toeristen als consumenten" (4): is een beleid, dat door maatregelen ter verbetering van de informatie en de bescherming ten uitvoer moet worden gelegd: "op gebieden van bestaande classificatiestelsels, symbolen voor wegwijzers, "time-sharing", overboeking en verhaalsprocedures". Het is onduidelijk of het alleen maar is bedoeld om toeristen informatie te verstrekken over hun rechten of om deze rechten te versterken. Zij zijn nogal uitgesproken en dienen van elkaar te worden onderscheiden. "overleg met (sic) beroepsbeoefenaars in de toeristenindustrie van de Gemeenschap" (1. a): overleg waarover, met welk doel? Waarom zou dit onafhankelijk van ofwel de ontwikkeling van statistieken (1. a) ofwei van de studies en strategieën moeten plaatsvinden(1. b) ? het beleid erop gericht "om Europa als bestemming voor toeristen uit verre landen aantrekkelijker te maken" (het beleid onder punt 11) impliceert actie om het toeristische produkt zelf te veranderen. De voorgestelde maatregelen blijken echter te zijn beperkt tot het bevorderen d. w. z. een bewustwording vergroten van het produkt in derde landen. Als het doel in feite is "om het aantal bezoekers van derde landen te verhogen" dan zou er een veel ruimere selectie mogelijkheden zijn als in Afbeelding 22 te zien is, dat een voorbeeld is van hoe het beleid op een terrein kan worden geanalyseerd: de maatregelen zijn louter ter illustratie. Afbeelding 2. 2: Voorbeeld van een Logisch schema op laag niveau (hiërarchie van doelstellingen) voor het beleid onder punt 11. Maatregel Directe Doelstellingen Intermediaire Doelstelling bijv. orndejft tOCTstëWnformalié;< voor toeristen Europa gemakkelijker -*JuJ. * (âântrekkelijkerj dan/- deïdïlânden màkërT 49 (1) Sommige vormen van beleid lijken niet voldoende te worden ondersteund qua specifieke maatregelen - d. w. z. de maatregelen vormen niet een voldoende compleet stelsel om het waarschijnlijk te maken, dat zij aanzienlijk kunnen bijdragen tot het bereiken van het beleid bijv. "voor grotere samenhang van de communautaire maatregelen te zorgen" (deel van het beleid onder 1) schijnt alleen te zijn ondersteund door de maatregel "voorbereiding van aan de marktontwikkeling aangepaste strategieën" (terwijl andere maatregelen onder dit opschrift ondersteunend werken voor de andere aspecten van het beleid onder 1); dit lijkt erg zwak voor wat toch zeker een centraal doel moet 10 Eindverslag - V2. 0 Original text in English 'A EVALUATIEVERSLAG VAN HET COMMUNAUTAIR ACTIEPROGRAMMA TER BEVORDERING VAN HET TOERISME EINDVERSLAG SECTIE 2 - PROGRAMMAMODEL • zijn. (2) "jongerentoerisme"; de twee voorgestelde maatregelen zijn veel meer specifiek dan die op andere beleidsgebieden; zij kunnen erg effectief zijn, maar zijn er geen andere maatregelen mogelijk? 2. 5 - Strategieën en hulpmiddelen 50 Het zou mogelijk kunnen zijn de acties qua onderliggende strategieën in groepen in te delen: a b tenuitvoerlegging van specifieke maatregelen, die aanvullend zijn op de maatregelen, die op nationaal niveau zijn genomen coördinatie van maatregelen, die door communautaire departementen zijn genomen en die invloed op toerisme uitoefenen, en voor betere integratie van het toerisme zorgen met de verschillende soorten van communautair beleid c de ontwikkeling van grensoverschrijdende maatregelen bevorderen 51 52 53 d voor hechte samenwerking te zorgen tussen alle openbare en particuliere instellingen in de sector Evenzo wordt er van de twee voornaamste soort hulpmiddelen, d. w. z. wetgeving en financiële steun, gebruik gemaakt (een hulpmiddel bij het beleid is een werkwijze, die wordt geselecteerd om een doel te bereiken). Bij nadere plannen dient de Commissie een analyse te maken over de volledigheid van het programma voor ieder vastgesteld beleidsgebied alsmede een beoordeling van de toepasselijke strategieën. Meer in het algemeen dient de Commissie een programmamodel voor te bereiden van de acties die toerisme moeten steunen, en zich daarbij te richten op minder beleidsgebieden en door op een systematische wijze de elementen van het model aan elkaar te verbinden, d. w. z. hulpmiddelen, maatregelen, directe doelstellingen, intermediaire doelstellingen en uiteindelijke doelstellingen. Opbrengst- en prestatiemeting of prestatie-indicatoren, evenals streefdoelen (d. w. z. kwantitatieve doelstellingen die moeten worden bereikt op een bepaalde toekomstige datum) dienen vervolgens te worden bepaald. Dit alles dient intrinsiek te zijn aan het gehele proces van het beheer, waaronder de planning, de controle, de evaluatie en de openbare verantwoordingsverplichting valt. Voorbeelden van indicatoren zijn: groei in percentage van het aantal bezoekers van derde landen; aantal proefprojecten, die leiden tot commercieel levensvatbare grensoverschrijdende produkten; evolutie van het communautaire aandeel in de wereldmarkt m. b. t. toerisme. 11 Eindverslag - V2. 0 Original text in English & EVALUATIEVERSLAG VAN HET COMMUNAUTAIR ACTIEPROGRAMMA TER BEVORDERING VAN HET TOERISME EINDVERSLAG SECTIE 3 - TECHNISCHE EVALUATIE VAN ACTIES • SECTIE 3 - TECHNISCHE EVALUATIE VAN ACTIES 3. 1 - Methodologie 54 Voorzover mogelijk bestond onze benadering uit vijf stappen, als volgt: a wij hebben de dossier voor beoordeling in groepen verdeeld volgens de verantwoordelijke functionaris(sen) van de EG, b de functionarissen gaven een korte inleiding over de acties, c de adviseurs bestudeerden de acties in vergelijking met de overeengekomen criteria, d er waren besprekingen over zijn/haar evaluatie met de relevante functionaris(sen) van de EG e en wij werkten vervolgens de fiches af. In totaal hebben wij 90 dossiers bestudeerd, 53 acties in 1993 en 37 in 1994. Wij hebben ook de studies en projecten, die in 1995 waren geselecteerd, bestudeerd, maar daar deze acties pas onlangs van start zijn gegaan, was onze bestudering ervan beperkt tot het referentiekader en de voortellen van de contractanten. Wij hebben ook tien case-studies verricht, waarvan drie "thematische" case-studies. Alle acties zijn bestudeerd. Het was echter niet praktisch om een beoordeling te geven voor ieder afzonderlijk in het programma vastgesteld beleidsgebied, omdat een aantal groepen van maatregelen (vakantiespreiding, toeristen als consument en jongerentoerisme) slechts een heel klein aantal acties omvatte. Deze vier groepen vertegenwoordigden slechts 3,2% van de totale uitgaven onder het programma. In dit verslag richten wij ons op andere beleidsgebieden maar refereren wij, waar mogelijk, naar specifieke acties, die onder deze groep beleidsmaatregelen vallen. 3. 2 - Globale puntenaantallen De tabellen 3. 1 t/m 3. 3 geven een samenvatting van de hoofdresultaten van de projecten en de studies, die in 1993 en 1994 zijn gefinancierd. Teneinde te voorkomen, dat er een verkeerde interpretatie wordt gegeven aan deze bevindingen, is het belangrijk om te benadrukken, dat de globale puntenaantallen, die aan iedere actie zijn toegekend, zijn gebaseerd op een groot aantal criteria (zie Bijlage III). Met name is rekening gehouden met zowel de grondgedachte van het project (d. w. z. heeft het project zin?) als de effectiviteit ervan (het bereiken van de beoogde doelstellingen). Daarom zijn deze puntenaantallen niet uitsluitend een beoordeling van de contractant. Een puntenaantal van 5 betekent "heel goed". Een puntenaantal van 3 betekent "gemiddeld", en minder betekent "slecht" of "heel slecht". Wij hebben een bevredigende actie - die in vergelijking met examens een voldoende, zonder cum laude, zou opleveren - geclassificeerd als "gemiddeld" (puntenaantal 3). "Gemiddeld" moet daarom niet worden verward met een rekenkundig gemiddelde. In die zin, zou men in het gunstigste geval moeten verwachten, dat de meeste acties een puntenaantal van 3 of meer krijgen. Deze technische beoordeling is, alhoewel gemakshalve in kwantitatieve termen uitgedrukt, een subjectieve beoordeling. Criteria op grond waarvan acties worden beoordeeld lopen door elkaar en de acties zelf zijn pas onlangs beëindigd, zodat hun effect op lange termijn nog onzeker is. Er moet op worden gewezen, dat wij menen, dat de criteria, die zijn gehanteerd niet aanvullend zijn op die, welke in artikel 4 van het Besluit van de Raad zijn vastgesteld, maar, dat zij een integraal onderdeel vormen 55. 56 57 58 59 60 12 Eindverslag - V2. 0 Original text in English % EVALUATIEVERSLAG VAN HET COMMUNAUTAIR ACTIEPROGRAMMA TER BEVORDERING VAN HET TOERISME EINDVERSLAG SECTIE 3 - TECHNISCHE EVALUATIE VAN ACTIES • van het programma als een geheel en op de meeste projecten zelf (bij rationele beoordeling) als vanzelfsprekend worden aangenomen. Bijvoorbeeld, hoe kan een project waarbij het opzetten van een gegevensbank gemoeid gaat kosten-verantwoord zijn (artikel 4), als er geen ingebouwd mechanisme is om informatie, die per definitie snel achterhaald is, up to date te maken? 61 In 1993 waren de gemiddelde puntenaantallen 2,9 voor algemene beoordeling en 2,7 voor rendement t. o. v. de kosten. In 1994 namen beide puntenaantallen toe tot 3,4 en resp. 3,0. Met andere woorden nam de algemene waliteit van de projecten in 1994 aanzienlijk toe (met het oog op de verbeterde selectieprocedures) en het rendement t. o. v. de kosten verbeterde eveneens. Het algemeen aantal, dat als goed of heel goed was beoordeeld, nam van 34% tot 44% toe. Tabel 3. 1 - Algemene technische beoordeling van de acties in 1993 en 1994. Onderverdeeld per jaar (% van totaal) Slecht of heel slecht Gemiddeld Goed Heel goed Niet relevant of niet mogelijk* 1993 36% 25% 19% 15% 5% (53 acties bestudeerd) 8% 1994 (37 acties bestudeerd) In een Wein aantal gevallen waren wij van mening, dat het niet mogelijk was om een betrouwbare/krachtige beoordeling te 30% 14% 2% 45% geven gezien de beschikbare informatie. 62 In Sectie 3. 4 bespreken wij de hoofdfactoren, die een uitleg geven aan de variaties, die in tabel 3. 1. te zien zijn. Tabel 3. 2 is per beleidsgebied onderverdeeld. Het laat zien, dat de groep van maatregelen "Verbetering van kennis omtrent de toeristenindustrie" over het algemeen betere prestaties heeft geleverd dan de andere groepen van maatregelen. In 1994 zijn de acties, die zijn ondernomen op het gebied van het culturele toerisme, over het algemeen van goede kwaliteit geweest. 13 Eindverslag - V2. 0 Original text in English P EVALUATIEVERSLAG VAN HET COMMUNAUTAIR ACTIEPROGRAMMA TER BEVORDERING VAN HET TOERISME EINDVERSLAG SECTIE 3 - TECHNISCHE EVALUATIE VAN ACTIES • Tabel 3. 2 - Algemene technische beoordeling van acties in 1993 en 1994. Per actiesoort onderverdeeld* 1993 Groep 1 ** Groepen 2 en 4 Groep 3 Groep 5 Groepen 6 t/m 11 Groep 10 Alle acties Algemene beoordeling Rendement t. o. v. de kosten Aantal acties 3. 3 3,3 9 geen actie ge financierd 2. 9 2. 6 17 2,8 2. 6 18 2. 7 2. 6 9 Slechts twee acties in groepen 6t/m11 2. 9 2. 7 53 1994 Groep 1 Groepen 2 en 4 Groep 3 Groep 5 Groepen 6,9 en 11 Groep 10 Alle acties Algemene beoordeling Rendement t. o. v. de kosten Aantal acties 3,8 3. 0 6 3. 0 2. 0 3 Slechts twee acties 3. 5 3. 3 12 4. 3 4. 5 4 2,7 2. 2 10 3,4 3. 0 37 * Wij rapporteren geen puntenaantallen over groepen van maatregelen met minder dan drie acties. ** 1 = verbetering van kennis; 2= vakantiespreiding; 3= grensoverschrijdend; 4= toeristen als consument; 5= cultureel toerisme; 6= toerisme en milieu; 7= plattelandstoerisme; 8= sociaal toerisme; 9= jongerentoerisme; 10= opleiding; 11 = promotie. Groep 3 is een mengsel van beleidsmaatregelen; •Grensoverschrijdende" acties hebben over het algemeen hogere puntenaantallen gekregen, dan de twee andere actiesoorten, Technologie" en "samenwerking met Oost- en Midden-Europese landen". 63 Tabel 3. 3 is onderverdeeld per omvang, uitgedrukt in ECUs. Het geeft aan, dat er in 1993 een veel grotere proportie kleine acties was (38% in vergelijking met 19% in 1994 en 23% in 1995); dat grote acties (meer dan 100000 ECU) in 1994 en 1995 ongeveer de helft van het totaal representeerden; en dat kleinere projecten in 1993 betere resultaten opleverden en meer kosten-verantwoord waren. De negatieve relatie tussen de omvang en het rendement t. o. v. de kosten is echter minder geprononceerd in 1994. 14 Eindverslag - V2. 0 Original text in English L,f EVALUATIEVERSLAG VAN HET COMMUNAUTAIR ACTIEPROGRAMMA TER BEVORDERING VAN HET TOERISME EINDVERSLAG SECTIE 3 - TECHNISCHE EVALUATIE VAN ACTIES W Tabel 3. 3 - Algemene technische beoordeling van de acties in 1993 en 1994. Onderverdeeld naar omvang (ECU) 1993 Aantal acties Als % van het beoordeelde totaal Algemene beoordeling Rendement t. o. v. de kosten Gemiddelde omvang: 121144 1994 Aantal acties Als % van het beoordeelde totaal Algemene beoordeling Rendement t. o. v. de kosten Gemiddelde omvang: 117030 1995 Aantal acties Als % van het totaal Gemiddelde omvang: 127015 tot 50000 50001 tot 100000 100001 tot 400000 boven 400000 21 38% 3,5 3,9 7 19% 3,9 4,1 11 20% 2,9 1,9 12 32% 3,3 2,8 21 38% 2,2 1,7 18 49% 3,3 2,6 2 4% 0 16 23% 17 25% 33 48% 3 (4%) 3. 3 - Case-studies 64 Tabellen 3. 4 (deel A en B) geven een samenvatting van de voornaamste bevindingen van de uitgevoerde case-studies. 15 Eindverslag - V2. 0 Original text in English hl EVALUATIEVERSLAG VAN HET COMMUNAUTAIR ACTIEPROGRAMMATER BEVORDERING VAN HET TOERISME EINDVERSLAG SECTIE 3 - TECHNISCHE EVALUATIE VAN ACTIES • Tabel 3. 4 - Samenvatting van de bevindingen van de case-studies (deel A) Project omschrijving Beoordeling & voornaamste leerzame punten Europees project voor de opleiding van toeristische ondernemers in Bulgarije en Slowakije Sterke punten - Aanmerkelijke betrokkenheid van de plaatselijke gemeenschappen; succesvol proefproject, nieuw cursusmateriaal (volledig afgestemd op klant) voorbereid met mogelijke verspreiding; prestatie- indicatoren wijzen erop dat doelstellingen werden bereikt (Aantal aanwezigen, beoordeling van universiteit als partners, reactie van deelnemers): ter plaatse bezocht door DG XXIII: goede publiciteit in Bulgarije Prijs voor Toerisme & Milieu Zwakke punten - Innovatief kenmerk beperkt: project vertraagd wegens late reactie door DGXXIII: project in isolatie uitgevoerd: geen follow-up, geen strategische structuur, geen plaatselijke aanwezigheid van een communautaire delegatie; duur project Leerzame punten - Noodzaak om met de behoeften van de mensen, die de opleiding volgen, rekening te houden. Gebruik van consecutief (in plaats van simultaan) vertalen, was een succes; postproject evaluatie van effect is nodig; toekomstige acties moeten worden gecoördineerd met PHARE (DG I); gebruik plaatselijke adviseur voor zichtbaarheid. Sterke punten - Belangrijk project met een hoge mate van zichtbaarheid en potentieel hoge afgesplitste effecten; over het algemeen een goede organisatie; goede samenwerking met deskundigen; indien herhaald en verbeterd, hoger profiel van DG XXIII mogelijk; heel goede logo; goede bijdrage van het Pr-bureau Zwakke punten - Moeilijkheden bij samenwerking tussen hoofdcontractant en DG XXIII; gebrek aan ervaring van hoofdcontractant; begrippen en strategieën langzaam te ontwikkelen; mobilisatie van Lid-Staten ("Stuurgroepen") zwak in bepaalde gevallen; zwak bij het selecteren van projecten (hoofdzakelijk wegens de taalproblemen); politiek en geografisch vermengde beweegredenen; voorstel/contract omschreef geen procedures/regelingen voor de follow-up en toezicht Leerzame punten - Voor maximale zichtbaarheid toegewijd personeel in ieder land van deelname nodig; suggestie om de vorm te wijzigen tot "Festival van Cannes" met verscheidene prijzen; publikatie van Bulletin goed idee; overweging om alle op voordracht geplaatste inschrijvingen in een gemeenschappelijke taal te vertalen; noodzakelijk om de controle vragenlijst, gebruikt voor het vertonen van films en evaluatie, te verbeteren; betere samenwerking met andere projecten op hetzelfde gebied; meer tijd nodig voor inschrijvingen, die moeten worden voorbereid; meer betrokkenheid van de benodigde deskundigen; dient een middelpunt van de activiteiten van DG XXIII te worden. 16 Eindverslag - V2. 0 Original text in English ç& EVALUATIEVERSLAG VAN HET COMMUNAUTAIR ACTIEPROGRAMMA TER BEVORDERING VAN HET TOERISME EINDVERSLAG SECTIE 3 - TECHNISCHE EVALUATIE VAN ACTIES • Project omschrijving Beoordeling & voornaamste leerzame punten Het bevorderen van Sterke punten - Goede logo en insigne; gebruik van hoog aangeslagen Europa als toeristische bestemming op de markten van verre landen deskundigen; ; goed idee om thema's te gebruiken voor het verkopen van Europa als reisbestemming ter voorkoming van nationale gevoeligheden Zwakke punten - Algemeen door de reisindustrie beschouwd als verspilde tijd en geld; er was geen sponsorschap verkregen; is de logo en het insigne geschikt voor alle markten? Conflict met ETC ETI - Informatie & boeking voor Europees toerisme Leerzame punten - proefproject verloren gegaan omdat de follow-up ontbrak; langetermijn visie en voldoende middelen nodig voor een promotie om resultaten op te leveren; het is een uitdaging om Europa te verkopen als reisbestemming; nodig om bestaande netwerken te gebruiken en om de NTOs meer erbij te betrekken; een campagne zonder sponsors heeft geen zin Sterke punten - Goede structuur van partnerschappen en internationaal netwerk; standaardisatie van bestaande plaatselijke informatiediensten kan een essentiële factor zijn bij het bevorderen van het gebruik van de technologie door toeristen; visie van het netwerk over heel Europa, dat gestandaardiseerde informatie aan toeristen verschaft; verband met andere initiatieven zoals EDITIN Zwakke punten - Innoverend kenmerk van de technische oplossing, thans grotendeels achterhaald vanwege de ontwikkeling van het Internet (wij beseffen, dat Internet pas onlangs een levensvatbaar alternatief vormt); houdbaarheid en follow-up niet verzekerd, maar vergadering van partners gepland voor maart 1996; niet alle in het voorstel beloofde resultaten zijn geleverd (bijv. 50 verkooppunten); betrokkenheid van twee van de partners zeer beperkt Leerzame punten - Technische proefstudies in nieuwe technologie snel achterhaald; dit probleem erger geworden door vertraging in tenuitvoerlegging, en dus is behoefte aan financiering door DG XXIII onduidelijk, tenzij een netwerk opzetten en het kweken van bewustwording de doelstellingen zijn; er zijn nauwe banden nodig met andere programma's op dit gebied (bijv. TIM); het project benadrukte de functie van DG XXIII als algemene coördinator en instelling die grensoverschrijdende projecten mogelijk maakte Sterke punten - Sterke grondgedachte omdat het een essentieel probleem aanpakt, bijv. werkgelegenheid voor jongeren; een paar interessante ideeën/begrippen en innoverende oplossingen ontwikkeld; effect lange op lange termijn kan sterk zijn; goede follow-up en sterke plaatselijke steun in Ontwikkeling van een opleidingsstrategie voor werknemers en opleiders binnen de Denemarken toeristische sector. In e. u w. " f, _, Zwakke punten - Voorstel was zeer algemeen van aard ("doel was om een begrip te ontwikkelen") geen duidelijke omschrijving van resultaten; niet een proefproject, meer te beschouwen als fundamenteel onderzoek en het opbouwen van een netwerk; follow-up in UK, NL en D onzeker vanwege zwakke plaatselijke ondersteuning zoals dit werd belicht door weinig opkomst bij conferenties in Denemarken; partnership meer op het niveau van onderzoek en intellectueel debat dan een operationeel partnership om plannen te ontwikkelen en te geleiden; duur project gezien de resultaten en is hoofdzakelijk plaatselijk en onzeker in andere landen 17 Eindverslag - V2. 0 Original text in English 5/ EVALUATIEVERSLAG VAN HET COMMUNAUTAIR ACTIEPROGRAMMA TER BEVORDERING VAN HET TOERISME EINDVERSLAG SECTIE 3 - TECHNISCHE EVALUATIE VAN ACTIES • Project omschrijving Beoordeling & voornaamste leerzame punten Leerzame punten - DG XXIII heeft in feite de ontwikkeling van een netwerk van partners gefinancierd, die meer met elkaar verbonden zijn door het soortgelijke probleem, dat zij aanpakken, dan door een gemeenschappelijk operationeel project; dit was nuttig, maar was het de functie van het programma en van DG XXIII? Het programma van Sterke punten - Fundamenteel een innovatief idee, dat in twee jaar is ontwikkeld de "Kunststeden van Europa" tot een goed produkt, ondersteund door een groot netwerk van steden; leden van het netwerk omvatten zowel beroemde als minder bekende steden, die baat kunnen vinden bij hun verbinding aan gevestigde culturele steden; goede verspreiding en marketing; verbinding met belangrijke ondernemers (reisbureaus, reisorganisators); indrukwekkend project beheer en efficiënte tenuitvoerlegging; Zwakke punten - Voorstel was meer gericht op de middelen, dan op het doel; en aantal belangrijke steden en culturele instellingen zijn nog niet (of niet meer) in het netwerk opgenomen; het voordeel, dat aan de kleinere steden zou moeten toekomen is nog steeds onzeker; succes hangt ten dele af van het vermogen van de steden om boekingen te krijgen Leerzame punten -1996 zal een belangrijk jaar zijn voor de toekomst van het project, dat momenteel haar commerciële levensvatbaarheid moet laten zien, d. w. z. boekingen krijgen; het niveau van de ontwikkeling van het netwerk van toeristenbureaus varieert enorm van de ene stad/land naar het andere, dus er is een behoefte om de culturen in bepaalde steden/landen te versterken: het moet de markt van de Verenigde Staten beslaan om een additioneel effect, doch geen afleidingsmanoeuvre, tot stand te brengen; reisbureaus en reisorganisatoren moeten van de commerciële levensvatbaarheid van het project worden overtuigd; er is een hoofdbezienswaardigheid nodig. Rendementsbeheer Sterke punten - Hoge kwaliteit van het eindverslag met een goede bij het klein- en middenbedrijf in de toeristenindustrie samenvatting van de directie voor verspreiding van essentiële bevindingen; het begrip rendementsbeheer heeft sterke uitwerking; Zwakke punten - Hoge kosten, voornamelijk omdat het onduidelijk is of het begrip voor het klein- en middenbedrijf relevant is; Leerzame punten - Van weinig belang voor het klein- en middenbedrijf had voorzien kunnen worden (bijv. door besprekingen met deskundigen); de studie had opnieuw moeten worden omschreven om tegemoet te komen aan de behoeften van voornamelijk kleine hotels, waarvan velen geen geautomatiseerd boekingssysteem of reserveringsfaciliteit on-line hebben. 3. 4 - Algemene Beoordeling Projecten en studies in 1993 en 1994 uitgevoerd 65 De algemene kwaliteit van de projecten en studies, die zijn uitgevoerd is slecht tot middelmatig (24% van de acties in 1993 en 1994, die werden bestudeerd en beoordeeld, waren zeer slecht of slecht, het waren 22 in totaal) terwijl 14% (13 in totaal) van de voltooide projecten als zeer goed werden beoordeeld. Er is echter in 1994 een aanzienlijke verbetering te zien. Eindverslag - V2. 0 Original text in English Kl. EVALUATIEVERSLAG VAN HET COMMUNAUTAIR ACTIEPROGRAMMA TER BEVORDERING VAN HET TOERISME EINDVERSLAG SECTIE 3 - TECHNISCHE EVALUATIE VAN ACTIES O 66 67 68 69 70 In de meeste gevallen is het effect van de actie beperkt qua ruimte, terrein en tijd. Er waren talrijke financiële verplichtingen (een totaal van 59 in 1993, 58 in 1994 en 74 in 1995), in onze mening te veel in verhouding tot de middelen van de Unit voor Toerisme om ze voldoende te kunnen omschrijven en te controleren. De meeste acties waren net onder de maat om een aanmerkelijk effect te hebben, alhoewel een aantal succesvolle kleine acties zeer kosten-verantwoord waren. De gemiddelde omvang van de acties, die wij evalueerden, was 121144 ECU in 1993, 117030 ECU in 1994 en 127015 ECU in 1995 (zie tabel 3. 3 hierboven) De meeste acties kunnen in twee groepen worden onderverdeeld. Aan de ene kant zijn er de acties die politieke doelstellingen vervullen: deze groepen bevorderen "Europese" begrippen en netwerken, en hebben een zeer hoog profiel en veel nieuwswaarde; en aan de andere kant zijn er de commercieel interessante acties, waarin houdbaarheid inherent is. Deze twee groepen kunnen zo nu en dan samengaan, zoals bij het project "Routes to the Roots", een project van 1993, dat door de universiteit van Oldenburg is uitgevoerd, te zien is. De promotie van "grensoverschrijdende netwerken" is, volgens ons niet een doelstelling, maar een middel om een doel te bereiken. Er is krachtens artikel 4 van de Beslissing van de Raad een verplichting om kosten-verantwoorde maatregelen te nemen. Het probleem hierbij is, dat de politieke doelstellingen bijv. het bevorderen van grensoverschrijdende netwerken, eventueel beter en veel meer kosten-verantwoord via andere wegen kan worden bereikt en niet de dekking of rechtvaardiging van een proefproject, dat alleen af en toe echt innoverend is, nodig heeft. Alternatieve acties, die in overweging hadden kunnen worden genomen om Europese begrippen en netwerken te promoten omvatten: een "promotietoer", die elk Europees land rondgaat met een eersteklas presentatie van Europese kwesties met uitdagende mogelijkheden voor de sector, inclusief een Europese agenda; het inschakelen van een public-relationsbureau met een toepasselijk referentiekader en budget; werken met bestaande leveranciers van gegevensbanken over heel Europa om een geconsolideerde gegevensbank samen te stellen over Europese onderzoeken; het lanceren van een bulletin etc. Studies Een aantal studies werd gefinancierd om hoofdpunten van belang voor de toeristensector te bekijken. Deze studies werden over het algemeen goed uitgevoerd, zelfs als de keuze van de onderwerpen (jongerentoerisme, bedrijven en conferenties, rendementsbeheer, bijvoorbeeld) kennelijk niet altijd, uitgaande van de bestaande gegevens, waren gebaseerd op een nauwgezette analyse van behoeften. Wij weten, dat de onderwerpen m. b. t. de studies door het Comité van Beheer waren voorgesteld en/of aangenomen. Wij zijn van mening, dat meer tijd zal moeten worden besteed om exact de studies te omschrijven, die zullen worden gefinancierd, terwijl rekening wordt gehouden met bestaande studies, doorlopende onderzoeksprogramma's en de behoeften van de reisindustrie. Zo is bijvoorbeeld de waarde van de studie over toerisme, gekoppeld aan conferenties en zaken, beperkt door het feit, dat dit gebied reeds behoorlijk is onderzocht. Voorbeelden van recente studies zijn: het verlag in 1990 over 'European Incentive Travel' door Touche Ross; de studie in 1994 van de 'Economist Intelligence Unit' : 'EIU on the European Conference and Meeting Market'; een publikatie in 1993 door de Maison de France over het 'Tourisme de Congrès'. 71 Een ander voorbeeld is de studie'over rendementsbeheer (een van onze case-studies), dat een voorbeeld is van een goed uitgevoerde studie. Het belang voor het klein- en middenbedrijf is evenwel 19 Eindverslag - V2. 0 Original text in English ^3 EVALUATIEVERSLAG VAN HET COMMUNAUTAIR ACTIEPROGRAMMATER BEVORDERING VAN HET TOERISME EINDVERSLAG SECTIE 3 - TECHNISCHE EVALUATIE VAN ACTIES • beperkt. De studie richtte zich op het gebruik van computersystemen, maar de meeste etablissementen zijn klein en passen niet dergelijke systemen op hun reserveringen toe. Tegelijkertijd passen zij reeds (in meer of mindere mate) rendementsbeheer toe bijvoorbeeld wanneer een klant kan "onderhandelen" over een gunstige kamerprijs buiten een piekperiode. De meeste hotels en andere gelegenheden waar men kan overnachten zijn onafhankelijke instellingen en hebben nogal weinig kamers. Zij gaan mank aan marktkracht, waaronder toegang tot geautomatiseerde reserveringssystemen. Er zijn mogelijkheden om ze tot steun te zijn, bijvoorbeeld door groepsmarketing te bevorderen zoals het systeem van de Gîtes in Frankrijk. Een aantal projecten en studies hadden tot doel het opstellen van referentielijsten. die van potentieel belang zijn voor de sector, bijvoorbeeld een Wie is Wie' van persoonlijkheden en organisaties, een meertalige thesaurus over toeristische termen en een gegevensbank over werkgelegenheid voor studenten. Al deze projecten leden aan een gebrek van ingebouwde postproject houdbaarheid, hetgeen essentieel is wanneer gegevens frequent (en vaak duur) up to date moet worden gemaakt. Een paar van deze studies concurreerden met bestaande commercieel beschikbare produkten. Deze studies hadden een nogal zwakke levensvatbaarheid en dienden weinig nut. Gidsen om Europa toegankelijk te maken voor gehandicapte toeristen (een voor de gehandicapten, een voor de toeristenindustrie) en de studie "Ouderen en mobiliteit" zijn voorbeelden van uitstekende en kosten-verantwoorde studies, die uit het programma zijn voortgekomen. De handleidingen voor de blinden zijn nadere voorbeelden van sterke bijdragen via het programma voor toeristen met lichamelijke beperkingen. Cultureel toerisme De meeste culturele componenten van het programma waren gericht op het opzetten van grensoverschrijdende routes en netwerken, gebaseerd op een ruime selectie onderwerpen. De meeste hiervan waren relatief gezien goedkope ondernemingen, die interessante resultaten opleverden. Tegelijkertijd is het aannemelijk, dat de houdbaarheid en het effect op de vraag naar toerisme beperkt blijft en de voornaamste voordelen op lange termijn kunnen voortkomen uit de versterking van de samenhang tussen de regio's. Als er geen voornemen is om te zorgen voor een aanhoudend economisch voordeel, dan moet dit duidelijk worden gemaakt en de acties moeten op grond daarvan worden beoordeeld. Maar de noodzaak om kosten-verantwoord te zijn blijft aanwezig. Als versterking van de verbindingen het hoofdresultaat is, dan is het een resultaat, dat op een andere meer kosten-verantwoorde manier kan worden bereikt, bijvoorbeeld door conferenties te organiseren. Het ontwerpen van routes en sporen op zich, hoe interessant dit ook mocht zijn, is niet voldoende om financiering van een project te rechtvaardigen. Bijvoorbeeld het verband, dat werd gelegd tussen de route van Wexford in Ierland naar Dover in Engeland, Frankrijk, Portugal en Spanje zal, behalve voor het bijeen brengen van mensen, waarschijnlijk een hele beperkte waarde hebben. Het was evenwel een dure manier om dit te bereiken. Als wij de postproject houdbaarheid als een maatstaf van succes aannemen, dan is het project "Routes to the Roots" (voor het eerst gefinancierd in 1993, met een verlenging in 1994) opmerkelijk. Het heeft een commerciële stootkracht ontwikkeld, dat op een houdbaarheid op lange termijn wijst. Het project "Kunststeden in Europa" (een van onze case-studies) kan ook een dergelijke commerciële stootkracht ontwikkelen, alhoewel het te vroeg is om vast te stellen precies wat het kan zijn. Een ander 72 73 74 75 76 20 Eindverslag - V2. 0 Original text in English « EVALUATIEVERSLAG VAN HET COMMUNAUTAIR ACTIEPROGRAMMA TER BEVORDERING VAN HET TOERISME EINDVERSLAG SECTIE 3 - TECHNISCHE EVALUATIE VAN ACTIES I» 77 78 79 80 81 82 voorbeeld van een succesvol project over culturele routes was het project, dat werd ondernomen door Naturfreunde Landesverband Saarland (1993), die een verband legde tussen een zinvol stel grensoverschrijdende, doch in relatieve nabijheid wonende, partijen en vormde een serie interessante routes met uitstekende vooruitzichten m. b. t. de houdbaarheid. Het project over de Provincie Noord-Holland (1993) is een voorbeeld van een uitvoerbaarheidsonderzoek, in dit geval van culturele sporen m. b. t. het militair erfgoed in drie regio's. Dit had het voordeel, dat de aard van de deelnemers (plaatselijke bij het toerisme betrokken autoriteiten) er op wijst, dat er redelijke vooruitzichten m. b. t. houdbaarheid zijn. Een groot deel van het werk over routes kan worden geclassificeerd, en wordt in feite beschouwd als een promotie binnen Europa, en het effect ervan bestaat wellicht hoofdzakelijk uit het omleiden van bestaande toeristen langs routes, waarvoor promotie plaatsvindt. Het effect van deze routes behoeft niet additioneel te zijn. Dit is niet van toepassing op routes, die zijn gericht op niet Europese markten (zoals de "Routes to the Roots", gericht op de Noordamerikaanse markt). Wij erkennen echter, dat diversificatie van toeristische bestemmingen binnen Europa ook een geldige doelstelling is. Er wordt ook opgemerkt, dat het begrip van routes en sporen van aan elkaar verbonden bestemmingen reeds voor het programma goed bekend was en de marginale waarde van nadere routes/sporen kan beperkt zijn en moet aldus worden beoordeeld. Het innoverende aspect van de sporen, die door DG XXIII zijn gefinancierd, is het grensoverschrijdend ontwerp ervan. Het effect op lange termijn is nog niet bekend en dit moet worden onderzocht. Proefprojecten zijn per definitie test-cases. Er zijn geen argumenten voor het financieren van innoverende en speculatieve projecten zonder behoorlijke postproject follow-up, die in bijzonderheden door onafhankelijke instellingen, die evaluaties doen, plaats vinden, gevolgd door publikatie en verspreiding van de bevindingen. Vervolgens kunnen kennelijke succesvolle projecten elders worden herhaald met een nadere evaluatie procedure, die naar een vaststaande conclusie leidt. Opleiding De projecten betreffende onderwijs en opleiding besloegen een ruim gebied, waaronder het ontwikkelen van netwerken, omschrijving van cursussen, en het vaststellen van nieuwe behoeften op het gebied van beroepsbeoefenaars. De netwerk projecten, die het meest succesvol blijken te zijn, waren de projecten, die bestaande netwerken hebben versterkt, terwijl het tot stand brengen van nieuwe netwerken over het algemeen qua houdbaarheid en om andere redenen als minder succesvol wordt beschouwd. Waar projecten waren gericht op de behoefte aan communautaire cursussen - bijvoorbeeld de ontwikkeling van cursussen om houdbaar tourisme te ontwikkelen door de universiteit van Deusto- Bilbao (een project van 1994) - hebben zij zeer nuttige functies vervuld. Daartegenover waren er een aantal projecten minder succesvol, die waren gericht op de identificatie van nieuwe beroepscategorieën, bijvoorbeeld het project (in 1993) van 'Club des Métropoles' en het project van 'Greta du Golle', alsmede het werk van Conzorcio Civita (van 1994) over nieuwe beroepscategorieën. 83 Er waren ook een aantal eenmalige ondernemingen m. b. t. beroepsopleidingen (bijv. in Oost- en Midden-Europa) die, alhoewel op zichzelf nuttig, niet pasten in een institutioneel of ander kader, 21 Eindverslag - V2. 0 Original text in English EVALUATIEVERSLAG VAN HET COMMUNAUTAIR ACTIEPROGRAMMA TER BEVORDERING VAN HET TOERISME EINDVERSLAG SECTIE 3 - TECHNISCHE EVALUATIE VAN ACTIES • waardoor een basis kan worden gevormd voor follow-up en houdbaarheid. Alhoewel zij afzonderlijk bezien effectief konden zijn, pasten zij niet in een samenhangend programma en kunnen beter in de toekomst worden vermeden, tenzij alsnog werkwijzen om de houdbaarheid te verzekeren worden ingelast. Een voorbeeld is het project in 1993, dat door L&R Leisure is ondernomen in Bulgarije en Slowakije. Het was goed uitgevoerd maar had weinig innoverende punten en er was voor postproject follow-up geen institutionele financiering beschikbaar. Het project betreffende Het Toerisme Belarus, dat ten uitvoer werd gelegd door Frotsi du Limousin (in 1993) leek hierop, maar het budget hiervan was kleiner. Technologie De proefprojecten betreffende technologie, die door het programma werden ondersteund, zijn in ruime zin ofwel generisch, waarbij men zich richt op belangrijke kwesties zoals procedures voor gegevensomschrijving voor het uitwisselen van informatie; of specifiek, door te trachten nieuwe technologie toe te passen op specifieke situaties. Deze onderscheiding generisch/specifiek valt in ruime zin samen met de verantwoordelijkheden voor de projecten bij DG XXIII, waar in essentie de generische produkten (zoals CIRT, EDITIN, ETI, TIRS, allen goede projecten) worden beschouwd als "technologie" projecten en worden ondergebracht in het beleid "Grensoverschrijdende maatregelen". Een aantal projecten op cultureel gebied worden beheerst door technologische oplossingen en uit deze specifieke projecten kunnen belangrijke conclusies, die aan hun technologie relateren, worden getrokken. Onder specifieke voorbeelden vallen dikwijls de ontwerpen van multimedia gegevensbanken voor produktinformatie, zoals het project 'Odyssey1 door International Interactive Multimedia (van 1993), en het uitvoerbaarheidsonderzoek over muziek festivals door Sygna (van 1994). In contrast met de culturele activiteiten, die zijn gefinancierd, zijn er indicaties, dat vele van de gefinancierde "generische" technologie projecten op de een of andere manier spoedig zouden zijn voortgezet zonder EG financiering, daar zij zich hebben gericht op kwesties die van belang voor de industrie zijn, zoals globalisatie van gegevens of vooruitgang in de toegang daarop. De EG financiering kon, waar zij op zeer nuttige wijze bijdroeg tot het aan de orde stellen van deze kwesties, meer worden beschouwd als ondersteunend dan als van essentieel belang. Het heeft echter een positief effect gehad op de versnelde toepassing van nieuwe technologie op specifiek toeristische taken (bijvoorbeeld, het EDITIN project van 1993). De meer specifiek op volledig technologie gerichte projecten hebben zich meestal geconcentreerd op grensoverschrijdende gegevensbestanden, dikwijls multimedia. Deze projecten hebben zich, terwijl zij andere specifieke taken aanpakten, in zekere mate herhaald qua technische benaderingen en software, die werden gehanteerd om ze ten uitvoer te leggen. In deze zin zijn daarvan de meest innoverende aspecten hun grensoverschrijdende kenmerken geweest en de poging om nieuwe technologie aan te wenden op nieuwe gebieden, zoals het behandelen van informatie, dat voorheen werd aangepakt door middel van reisgidsen en kaarten. De specifieke projecten zijn niet bepaald succesvol geweest omdat er een grote mogelijkheid is, dat de meesten zullen verschrompelen vlak na de beëindiging van de projtctfii. ancioring, omdat zij geen ingebouwde houdbaarheid of geen gecommercialiseerd element bevatten. Deze projecten zijn 84 85 86 87 88 89 22 Eindverslag - V2. 0 Original text in English r£ 90 91 92 93 94 95 EVALUATIEVERSLAG VAN HET COMMUNAUTAIR ACTIEPROGRAMMA TER BEVORDERING VAN HET TOERISME EINDVERSLAG SECTIE 3 - TECHNISCHE EVALUATIE VAN ACTIES 0 klaarblijkelijk hoofdzakelijk ontworpen om toegang te krijgen tot "EG financiering", in plaats van zich te richten op specifieke behoeften. Het project in 1993 voor een multimedia CD Rom presentatie van steden die waren aangesloten op de Odyssey (uitgevoerd door International Interactive Multimedia) lijkt technisch gezien op het project, dat door Turinform (EPTIS, van 1993) werd uitgevoerd en de 'Fenici Route' (Consorzio Civita, van 1993). Al deze drie projecten beslaan wijd verbreide toeristencentra en geen van allen hebben goede vooruitzichten op commercieel gebied en qua houdbaarheid. Al deze drie projecten geven de indruk projecten te zijn, die specifiek zijn ontworpen om in te gaan op de beschikbaarheid van EG financiering. Men zou deze projecten gewoon kunnen volgen om daaruit leerzame ervaringen te kunnen opdoen. De bovenstaande drie projecten komen er slecht af als ze worden vergeleken met het Infonet project (TIRS, van 1993), dat is ontworpen rond een meer logische geografische groepering van partijen (Saarland in Duitsland en Lorraine in Frankrijk) en er is een duidelijke verbinding met bestaande gegevensbestand systemen, waardoor houdbaarheid op lange termijn wordt gewaarborgd. Bij het doorlopen van veel nieuwe op technologie georiënteerde gegevensbestand projecten blijkt het, dat er kennelijk een gebrek is om zich te richten op houdbaarheid na afloop van het project. Gegevensbanken over toerisme moeten voortdurend worden bijgewerkt en de administratieve en financiële werkwijzen om dit te bereiken zijn net zulke belangrijke elementen van het projectontwerp als de technische componenten daarvan. Deze kwesties over de follow-ups en commercialisatie bij projecten werden in het merendeel van de gevallen niet naar tevredenheid aangepakt, met als resultaat, dat er een aantal interessante projecten waren voltooid, maar heel waarschijnlijk geen blijvende bijdragen waren geleverd aan de toeristische sector. Sommige technologie projecten waren in essentie uitvoerbaarheidsonderzoeken, soms voor projecten die een langetermijn doelstelling achter zich hebben (bijv. Sygna over nieuwe technologie bij cultureel toerisme). De resultaten kunnen wel interessant zijn, maar er worden vraagtekens geplaatst m. b. t. de eigendom van de resultaten (met name als het gezamenlijk is gefinancierd) en de daarbij behorende kwesties over vertrouwelijkheid. Een ander voorbeeld van een dergelijk uitvoerbaarheidsonderzoek is het 'Eurolodging' project, uitgevoerd door AGTE (in 1993). Een kwestie, die men niet bepaald had aangepakt bij het ontwerp van de technologie en andereprojecten, was de kwestie van het belang voor het klein- en middenbedrijf. Technologie biedt zowel een hinderpaal als een mogelijkheid voor het klein- en middenbedrijf en dit punt werd niet naar tevredenheid aangepakt. Sommige projecten laten op geen enkele wijze een verbinding met leveranciers zien, waarbij zij zich richten op reisorganisatoren en reisbureaus, terwijl hotels worden weggelaten. Het Internet, met haar lage toelatingskosten, vertegenwoordigt - en dit is betwistbaar - een belangrijk potentieel gebied voor het klein- en middenbedrijf, maar tot dusver is er geen enkel project geweest dat zich op dit terrein heeft gericht. Het Eurogites project (van 1993) is een voorbeeld van een project dat op succesvolle wijze de specifieke behoefte van een belangrijke sector in het klein- en middenbedrijf aanpakt (logies met ontbijt en onderdak op het platteland) 96 Er wordt ook opgemerkt, dat andere directoraten binnen de Commissie gegevensbestand projecten hebben gefinancierd, met de behoeften van de toeristische sector tot doel (bijv. SAM), maar de compatibiliteit, de aanvullende en concurrentie aspecten van de systemen, die door DG XXIII zijn gefinancierd, zijn - voorzover ons bekend - niet uitdrukkelijk met betrekking hiertoe onderzocht. 23 Eindverslag - V2. 0 Original text in English fJ EVALUATIEVERSLAG VAN HET COMMUNAUTAIR ACTIEPROGRAMMA TER BEVORDERING VAN HET TOERISME EINDVERSLAG SECTIE 3 - TECHNISCHE EVALUATIE VAN ACTIES • 97 98 99 100 101 102 De in 1995 ondernomen acties Wij geven hieronder commentaar over een selectie van de acties, die in 1995 zijn ondernomen. Het programma voor 1995 wordt beheerst door het statistische programma, met name de steun aan individuele landen en voornaamste contracten met adviserende groepen (bijv. Gruppo Gas), opdat deze landen hun statistiek op peil brengen in de overeengekomen vorm, die is uiteengezet in het Besluit. Er is een demonstratieproject over "Erfgoed sporen" (uitgevoerd door CTA), dat interessant is. Als proefproject wordt gehoopt, dat de kwestie van houdbaarheid volledig worden aangepakt en dat er spoedig een onafhankelijke postproject bestudering zal plaatsvinden - die ook soortgelijke projecten in 1993 en 1994 beslaat - om daaruit conclusies te trekken en leerzame ervaringen op te doen. Een ander aanzienlijk project relateert aan Cyprus, waar de doelstelling is om cultureel toerisme en toerisme voor speciale belangengroepen te ontwikkelen, waarbij op het klein- en middenbedrijf wordt gericht. Een ander project, dat buiten het kader van de EG valt, betreft thermalisme in Oost- en Midden-Europa en in het gebied rond de Middellanse-Zee. Een "uitwisseling van ideeën" wordt als hoofdresultaat vastgesteld. Het project dient ook een formeel gepubliceerd verslag te omvatten, waarin de algemene kenmerken van de markt (vraag en aanbod op een Europese basis) worden gedocumenteerd, onder meer een omschrijving van de thermische proefinstallaties, die zullen worden bestudeerd, tezamen met een beoordeling van de algemene toekomstverwachtingen voor dit marktsegment. Het Netwerk van Toerisme en het Milieu (van EcoNett), dat is ontwikkeld door WTTC, vertegenwoordigt een belangrijke betrokkenheid (631000 ECU), waarvan de mogelijkheid tot succes wordt versterkt door een krachtige steun aan de industrie van WTTC. Dit project heeft hoge toekomstverwachtingen wat betreft zichtbaarheid en houdbaarheid. In welke mate het EcoNett van WTTC als praktisch handvat kan dienen, dat toegankelijk en nuttig is niet alleen voor multinationale ondernemingen maar ook voor de aan het tourisme gerelateerde meer bescheiden bedrijven (kleine hotels, restaurants, bezienswaardigheden), is in dit stadium nog moeilijk te beoordelen. Het programma in 1995 beslaat andere belangrijke onderwerpen zoals het transportbeheer (bijv. Vliegveld van Palma de Mallorca), en beheer van bezoekers (visitor management). In de laatste categorie, waarvan het onderzoek en het geleiden ervan zal worden ondernomen door de Maatschappij voor Toerisme ('Demonstratie van de mogelijkheden van vrijwillige financiële programma's binnen Europa'), richt men zich op een zeer belangrijke kwestie, namelijk werkwijzen ter financieren van het behoud van het milieu. Alhoewel de projecten nog in een vroeg stadium zijn, ziet het resultaat er minder veelbelovend uit voor andere projecten betreffende het bezoekers beheer (visitors management), zoals de "Mantova Ticket Tour" en "HELLO tourism". Wij hadden graag eerder dergelijke projecten gezien (bijv. in Duitsland, Noord-ltalië en Oostenrijk), die zijn onderworpen aan een gedetailleerde onafhankelijke technische en financiële evaluatie, alvorens voort te gaan op deze route. 24 Eindverslag - V2. 0 Original text in English <-% EVALUATIEVERSLAG VAN HET COMMUNAUTAIR ACTIEPROGRAMMA TER BEVORDERING VAN HET TOERISME EINDVERSLAG SECTIE 3 - TECHNISCHE EVALUATIE VAN ACTIES • Andere acties, die in het kader van het programma zijn uitgevoerd 103 104 Activiteiten, die zijn uitgevoerd in het kader van het programma, zijn in nadere bijzonderheden in verscheidene door DG XXIII voorbereide verslagen aan de Raad en het Europese Parlement uitgebracht. De Unit voor Toerisme heeft in 1994 en 1995 twee "horizontale verslagen" over de communautaire maatregelen op het gebied van toerisme voorbereid. Zij zijn veelomvattend en zeer informatief. Het verslag van 1994 is bijna uitsluitend beschrijvend van aard en bevat niet een beoordeling van de communautaire maatregelen. Het verslag van 1995 (nog in concept ten tijde van onze evaluatie van het programma) tracht dit zwakke punt aan de orde te stellen. 105 In tabel 3. 4 hebben wij een samenvatting gegeven van de bevindingen (beoordeling en voornaamste leerzame punten) over de drie "thematische" case-studies, die zijn uitgevoerd, d. w. z. : a de ontwikkeling van toeristische statistieken van de Gemeenschap b de selectieprocedures (gebaseerd op de milieu projecten van 1995 in het algemeen en op het project van WTTC over het "Netwerk van de Europese Gemeenschap voor het Milieu, Reizen & Toerisme" meer specifiek) c de interne coördinatie door de Unit van Toerisme met andere Directoraten Generaal van de Commissie (die op actieve wijze zijn verbonden aan de voorbereiding van het "horizontale verslag") Onderstaand geven wij een beschrijving van de resultaten op het gebied van de toeristische statistiek van de Gemeenschap, waar de resultaten aanmerkelijk waren en de coördinatie door DG XXIII effectief was. De benadering, die door DG XXIII werd aangenomen voor de introductie van een gemeenschappelijk statistisch stelsel, was om vanaf het begin nauw samen te werken met de voornaamste bestaande belanghebbenden, Eurostat op het niveau van de Commissie en de Nationale Statistische Autoriteiten op nationaal niveau. Op nationaal niveau bestaan er praktische verplichtingen aan reeds lang bestaande seriegewijze gegevens, die hun specifieke behoefte weergeven en die aanzienlijke investeringen vertegenwoordigen, en er wordt m. b. t. de verzamelde gegevens ook op andere punten nadruk gelegd, wanneer met name aan geografische realiteiten wordt gedacht. De Ierse en Britse bestanden bijvoorbeeld geven het relatieve gemak weer van het verzamelen van gegevens over de marktvraag in eilandsituaties, terwijl het vasteland van Europa de neiging had zich meer te concentreren op de maatregelen aan de zijde van het aanbod. Gegevensverzameling is een noodzakelijke maar dure methode in de toeristische sector en er wordt overwogen, dat de benadering, die door DG XXIII is aangenomen, na een lange periode van overleg met nationale regeringen en met de eigen Statistische dienst van de Commissie (Eurostat), onder de omstandigheden juist was. De benadering concentreerde zich voornamelijk op het overeenkomen van een te verzamelen gemeenschappelijk bestand met een kernminimum. Rond deze gemeenschappelijke kern zijn gerelateerde maar optionele bestanden geformuleerd, wederom met een gemeenschappelijke definitie, zodat algemene vergelijking wordt gewaarborgd. 106 107 108 109 25 Eindverslag - V2. 0 Original text in English 91 EVALUATIEVERSLAG VAN HET COMMUNAUTAIR ACTIEPROGRAMMA TER BEVORDERING VAN HET TOERISME EINDVERSLAG SECTIE 3 - TECHNISCHE EVALUATIE VAN ACTIES • 110 111 Terwijl de algemene coördinatie bij DG XXIII lag, was de benadering in wezen driezijdig (DG XXIII, Eurostat en de nationale regeringen) en het resultaat is zeer opmerkelijk als men kijkt naar de uitdaging, die bestond voor het bereiken van overeenstemming over een gemeenschappelijke benadering, waarbij zo'n uitgebreid aantal landen betrokken waren. Een Richtlijn over het verzamelen van statistieken is onlangs uitgevaardigd (23/11/1995 en zal tegen het eind van 1996 van kracht worden) en overheden ontvangen momenteel financiële steun in het kader van het actieprogramma om hun respectievelijke systemen in overeenstemming hiermee te brengen. In totaal is er over een looptijd van drie jaar (1995-1997) 4,5 MECU toegewezen aan deze taak. Bij de procedure tot het vaststellen en het omschrijven van bestanden, en het reageren op de methodologische problemen en de hinderpalen, die door gevarieerde omstandigheden in Lid-Staten werden opgeworpen, zijn externe adviseurs ingeschakeld, die zijn geselecteerd door Eurostat en waarmee op een driezijdige basis overeenkomsten zijn gesloten. Adviseurs zijn eveneens behulpzaam geweest bij de omschrijving van toepasselijke verspreidingsprocedures, met name bij het Statistisch Jaarboek voor toerisme en bij de publikatie van Toerisme in Europa". De meest recente uitgave van deze uitstekende publikatie verscheen in 1995 en er wordt in de toekomst een jaarlijkse uitgave gepland. 26 Eindverslag - V2. 0 Original text in English i o EVALUATIEVERSUG VAN HET COMMUNAUTAIR ACTIEPROGRAMMA TER BEVORDERING VAN HET TOERISME EINDVERSLAG SECTIE 3 - TECHNISCHE EVALUATIE VAN ACTIES ft Tabel 3. 4 - Samenvatting van bevindingen uit de case-studies (Deel B) Omschrijving van de actie Thema 1 : Ontwikkeling van communautaire statistieken betreffende het toerisme Beoordeling & voornaamste leerzame punten Sterke punten/Resultaten - De algemene resultaten zijn zeer opmerkelijk en de benadering is juist; Besluit is 'welkom als eerste stap'; samenwerking met andere organisaties (OECD, WTO en natuurlijk Eurostat en het nationale bureau voor de statistiek); het vindt plaats bijv. om herhaling van pogingen te voorkomen en om een gemeenschappelijk kernbestand en methodologieën te ontwikkelen; nauwe samenwerking met de voornaamste bestaande belanghebbenden, Eurostat op het niveau van de Commissie en de nationale statistische autoriteiten op nationaal niveau. Zwakke punten - Methoden voor tenuitvoerlegging (Eurostat, nationale instellingen voor de statistiek) langzaam en bureaucratisch; bepaalde ondervraagden vinden, dat het Besluit de laagste gemeenschappelijke kenmerk als uitgangspunt heeft genomen; een aantal gebieden beschouwd als niet grondig behandeld, zoals inkomend toerisme voor toerisme op lange afstanden en meer in het algemeen over de vraag op de markt; gebrek aan ambitie, benadering te conservatief? Er wordt ook erkend, dat de hele onderneming risico loop als men te snel/ver gaat; ook politieke factoren hebben de procedure geremd. Leerzame punten - Moet een punt van belang voor DG XXIII worden, omdat er een duidelijke behoefte bestaat, behoefte geformuleerd door de industrie, eensgezindheid bij de Lid-Staten en deelnemers in de industrie; gebruik van particuliere statistische organisaties veroorzaakt controverse, door te zijn gesteund door een aantal organisaties die de particuliere sector vertegenwoordigen, terwijl men wordt ondervraagd door leden van internationale openbare organisaties; in ieder geval is er overeenstemming tot nadere samenwerking tussen particuliere en openbare sector, met name voor statistieken over de marktvraag. Thema 2: Selectieprocedures (gebaseerd op de milieu projecten van 1995) Sterke punten/Resultaten - Opzetten van het netwerk zal gedurende drie jaar steun van de EG krijgen; de contractant is een belangrijke internationale beroepsorganisatie, d. w. z. goede handelsbetrekkingen en politieke kracht; het contract formuleert de resultaten van het project en de mate van vorderingen alsmede jaarverslagen; door accountants jaarlijks gecontroleerde financiële verslagen worden jaarlijks geproduceerd; betrokkenheid van DG XI, DG XII en de toeristische industrie Zwakke punten - Hoe wordt het gegevensbestand regelmatig bijgewerkt? Hoe worden de instellingen, die de gegevens verschaffen, gemotiveerd om dit op regelmatige basis te doen ter behoud van het gegevensbestand? Wat het begrip "milieu reizen" omvat moet nog precies worden omschreven. Leerzame punten - Er is een behoefte om werkwijzen op te zetten om ervoor te zorgen, dat het gegevensbestand wordt onderhouden en regelmatig wordt bijgewerkt. 27 Eindverslag - V2. 0 Original text in English Cl EVALUATIEVERSLAG VAN HET COMMUNAUTAIR ACTIEPROGRAMMA TER BEVORDERING VAN HET TOERISME EINDVERSLAG SECTIE 3 - TECHNISCHE EVALUATIE VAN ACTIES m Thema 3: Interne coördinatie door de Unit voor Toerisme Sterke punten/Resultaten - Steeds meer bewust van het belang om met andere EG departementen samen te werken; Inter Service Group (ISG) vergadert regelmatig; DG XXIII 'kan goed organiseren'; goede bilaterale contacten; er is een 'bestendige informatiestroom' tussen de departementen; advies voor het Groene Papier was een succes; goede samenwerking met DG V in verband met de 'HELIOS' groep; Algemene Directeurs van DG V en DG XXIII gaan publikaties samen van een voorwoord voorzien Zwakke punten - Deelname in ISG is niet goed voorbereid, maar situatie wordt beter; verloop van vertegenwoordigers voor sommige DGs en derhalve gebrek aan continuïteit; personeel van DG XXIII komt over als overwerkt, 'niet altijd in staat om het werk aan te kunnen' Leerzame punten - ISG dient beter te worden voorbereid door deelnemers (DG XXIII stuurt gewoonlijk de agenda en relevante documentatie ongeveer tien dagen van te voren); belangstelling voor ISG vergaderingen neemt toe als de deelnemers meer bekend raken met de kwesties; thematische discussie goed ontvangen; door een ondervraagde persoon is een suggestie over de wijze van samenstelling gegeven: 1) informatie afkomstig van DG XXIII, 2) ronde tafel over werk, waaraan bij andere departementen wordt gewerkt, 3) exacte punten en vragen opnemen; De Unit heeft meer deskundigen nodig op het gebied van toerisme om een coördinerende functie te kunnen vervullen binnen de EG; behoefte om een speciaal benoemde unieke vaste verslaggever/vertegenwoordiger aan te stellen om te zorgen voor een goede follow-up. 28 Eindverslag - V2. 0 Original text in English C EVALUTIEVERSLAG VAN HET COMMUNAUTAIR ACTIE PROGRAMMA TER BEVORDERDERING VAN H TOERISME EINDVERSLAG SECTION 4 - ADMINISTRATIEVE AN OPERATIONELE ASPECTEN m SECTIE 4 - ADMINISTRATIEVE EN OPERATIONELE ASPECTEN 4. 1 - omschrijving van regelingen m. b. t. de administratie en het beheer 112 Administratieve regelingen, financiële middelen en activiteiten, die plaats vinden in het kader van het programma, worden in nadere bijzonderheden omschreven in de 'horizontale' verslagen aan de Commissie en het Europese Parlement van 1994 en 1995, die zijn opgesteld door DG XXIII. In deze sectie geven wij een overzicht van de voornaamste regelingen die bestaan; daarna geven wij ons oordeel. 113 114 115 116 Comités van Beheer, van Advies en van overleg De Commissie wordt bij de tenuitvoerlegging van het programma bijgestaan door het Comité van Beheer, dat bestaat uit afgevaardigden van de Lid-Staten van de Europese Gemeenschap (Besluit van de Raad van 13 juli 1992). In januari 1994 werd het lidmaatschap van het Comité van Beheer uitgebreid om de Lid-Staten van het Europese Economische Gebied te accommoderen en om in januari 1995 Liechtenstein als lid te kunnen aannemen. Het Comité van Beheer heeft in de loop van drie jaar negen keer vergaderd, tweemaal in 1993, viermaal in 1994 en driemaal in 1995. Een eerder genomen Besluit van de Raad op 22 december 1986 heeft het Comité van Advies ingesteld, dat onder auspiciën staat van de Commissie en dat is samengesteld uit leden, die daarvoor speciaal door iedere lidstaat zijn benoemd. De taak van dit comité was om de uitwisseling van informatie, overleg en samenwerking op het gebied van toerisme en met name op het gebied van het verschaffen van diensten aan toeristen te vergemakkelijken. Dit comité kwam viermaal bijeen in 1994 en driemaal in 1995. Het kwam niet in 1993 bijeen. Eveneens voordat het programma werd gelanceerd, heeft de Commissie een Comité van overieg ingesteld, dat is samengesteld uit afgevaardigden van belanghebbenden uit verscheidene industrieën. Het Comité van Overleg heeft geen juridische basis en is opgericht door de Commissie om een dialoog en overleg met de industrie mogelijk te maken. Tijdens de tenuitvoerlegging van het programma is het Comité van Overleg vijfmaal bijeen gekomen, eenmaal in 1993, tweemaal in 1994 en tweemaal in 1995. Personeelsbezetting Het aantal personeelsleden dat werkt voor de Unit voor Toerisme (de vaste en tijdelijke personeelsleden, van allerlei categorieën en statussen, met uitzondering van stagiaires) bedroeg 17 in 1993 (11 categorie A, een categorie B, en vijf categorie C), 14 in 1994 (11 categorie A, een categorie B en twee categorie C), 16 in 1995 (11 categorie A, een categorie B en vier categorie C) (dit is de situatie per 1 januari). Tegen het einde van 1995 bedroeg het aantal personeelsleden, dat in dienst was, 17 (13 categorie A, een categorie B en drie categorie C). (Het personeel van categorie A bestaat uit de beheerders en hogere functies, het personeel van categorie B zijn de assistenten en het personeel van categorie C is het ondersteunend personeel) 117 Er werden in totaal 29 stagiaires in dienst genomen voor perioden van drie of, meer gebruikelijk, vijf maanden. 29 Eindverslag - V2. 0 Original text in English 0 EVALUTIEVERSLAG VAN HET COMMUNAUTAIR ACTIE PROGRAMMA TER BEVORDERDERING VAN H TOERISME EINDVERSLAG SECTION 4 - ADMINISTRATIEVE AN OPERATIONELE ASPECTEN m 118 119 120 121 122 123 In 1994 werd het hoofd van de Unit verwijderd en later uit de dienst van de Commissie ontslagen, waarna een disciplinaire rechtsgang plaatsvond. Zijn waarnemend plaatsvervanger werd in 1994 geschorst en later ontslagen. In totaal werden er van 1993 - 95 36 verschillende personeelsleden in dienst genomen. Er waren slechts 5 personeelsleden die gedurende de hele periode 1993-95 in dienst waren. Het verloop van het personeel was dus hoog nl. 86%. De verhouding van vaste personeelsleden tot de totale personeelsbezetting (exclusief de stagiaires) was 5 :17 bij het begin van het programma en het steeg aanzienlijk tegen het eind van 1995 tot 11 : 17. Van de 36 personeelsleden, hebben wij geschat, dat tien (28%) als "toeristische deskundigen" kunnen worden beschouwd (wij definiëren een "toeristische deskundige" als iemand, die van een ministerie van toerisme of soortgelijke instelling is gedetacheerd, iemand, die in de industrie werkzaam was of een academische opleiding op dat gebied heeft). Bepaalde ander personeelsleden hebben tijdens hun werk elders ervaring op het gebied van toerisme opgedaan voordat zij bij de Unit kwamen werken. Werkwijzen voor tenuitvoerlegging en administratieve procedures Het programma werd ten uitvoer gelegd via drie jaarlijkse werkprogramma's. Een "tijdschaal voor prioriteiten" voor 1993 werd nader in het programma omschreven. De prioriteiten en werkprogramma's voor 1994 en 1995 waren door DG XXIII opgesteld en overeengekomen met het Comité van Beheer. 124 De financiering werd via vijf verschillende soorten werkwijzen beschikbaar gesteld: a open oproep voor inschrijvingen (gepubliceerd in het officiële orgaan) voor 100% gefinancierde acties. Een totaal van 15 projecten werd via deze werkwijze gefinancierd (7 in 1993, 4 in 1994 en 4 in 1995), waarmee een totale uitgave van 3,68 miljoen ECU gemoeid ging. b open oproep tot voorstellen (gepubliceerd in het officiële orgaan) voor acties, die gezamenlijk worden gefinancierd (gezamenlijk gefinancierd tot maximaal 60%). In totaal werden er 74 projecten gezamenlijk gefinancierd (35 in 1993, 23 in 1994 en 16 in 1995), waarmee een totale uitgave van 8,45 miljoen ECU gemoeid ging. c 25 gezamenlijk gefinancierde projecten werden door de subsidiecommissie van DG XXIII gesteund, d. w. z. zonder concurrerende procedure (14 in 1993, 7 in 1994 en 4 in 1995), waarmee een totale uitgave van 1,43 miljoen gemoeid ging. d Er waren 73 rechtstreekse contracten (2 in 1993, 20 in 1994 en 51 in 1995), waarvan 43 voor de ontwikkeling van de communautaire statistiek, waarmee een totaal van 5,95 miljoen gemoeid ging en waarvan 84% naar de Lid-Staten ging. e en er werd in vijf gevallen gebruik gemaakt van beperkte selectieprocedures (twee proefprojecten 30 Eindverslag - V2. 0 Original text in English 6 h EVALUTIEVERSLAG VAN HET COMMUNAUTAIR ACTIE PROGRAMMA TER BEVORDERDERING VAN H TOERISME EINDVERSLAG SECTION 4 - ADMINISTRATIEVE AN OPERATIONELE ASPECTEN f» en drie conferenties), tot een bedrag van 251000 ECU. 4. 2 - Beoordeling van bestaande regelingen 125 Onze beoordeling is gebaseerd op een bureau analyse van bestaande procedures en personeelsstatistieken; op de bewijzen, die werden verzameld via de case-studies en de bestudering van de projectdossiers; op de resultaten van onze vraaggesprekken met het personeel van de Unit voor Toerisme, leden van het Comité van Beheer en leden van het Comité van Overleg. Wij hebben ook de meeste notulen van de vergaderingen van deze comités bestudeerd. Betrekkingen met externe instellingen 126 127 128 129 130 131 132 De contacten met de reisindustrie zijn niet sterk genoeg geweest. De meeste contacten, die buiten de overheid om liepen, vonden plaats met allerlei verenigingen en pressiegroepen en met adviseurs. De Unit heeft kennelijk niet een duidelijke en operationele visie over haar huidige plaatsing op de markt tegenover concurrerende en aanvullende dienstverleners zoals: nationale toeristenbureaus (NTOs), internationale verenigingen van belang (zoals ETC, IATA, WTTC en WTO), interne concurrerende en aanvullende dienstverleners zoals DG I, DG VIII en andere directoraten van de EG. Administratieve regelingen en procedures Administratieve regelingen en procedures waren in het begin van de periode voor tenuitvoerlegging zwak, maar zijn in 1994 en 1995 aanzienlijk beter geworden. Het is onmiskenbaar, dat de leden van het personeel zeer toegewijd zijn en hard werken. De personeelsleden worden bedolven onder administratieve taken, waarvan de zin en effectiviteit niet altijd duidelijk is. Het evenwicht tussen kwaliteitswerk (projectvoorbereiding, bezoeken ter plaatse, contact met contractanten enz. ) en administratieve taken is ongunstig. Communicatielijnen bij DG XXIII zijn lang, procedureel en langzaam, evenals de besluitvormingsprocedure. Het moreel van het personeel is nogal laag en stafleden vertonen een voorbeeldig herstellingsvermogen. Het lage moreel van het personeel is gedeeltelijk verklaarbaar door de factoren, die hierboven zijn omschreven (administratieve werklast, lange communicatielijnen enz. ), maar ook door het negatieve effect op de Unit van de beschuldigingen, die betrekking hadden op leidende functionarissen, die de reputatie en het imago van de Unit hebben aangetast. Wij hebben gezien, dat de omvang van het administratieve werk, dat door de Unit wordt uitgevoerd, aanzienlijk is. De Unit schat, dat zij ongeveer 100 externe brieven per week ontvangt. Er komen voortdurende telefoontjes binnen. Er komen regelmatig parlementaire vragen binnen, gewoonlijk met krappe deadlines. Vele documenten moeten worden vertaald en ze moeten dikwijls opnieuw worden geformateerd vanwege het software conflict tussen het vertaalbureau in Luxemburg en DG XXIII. 133 Wij hebben ook de navolgende tekortkomingen vastgesteld op het gebied van de 31 Eindverslag - V2. 0 Original text in English £r EVALUTIEVERSLAG VAN HET COMMUNAUTAIR ACTIE PROGRAMMA TER BEVORDERDERING VAN H TOERISME EINDVERSLAG SECTION 4 - ADMINISTRATIEVE AN OPERATIONELE ASPECTEN H personeelsbezetting: a groot verloop b laag percentage van "toeristische deskundigen" en over het algemeen onvoldoende toeristische bekwaamheden aanwezig onvoldoende opleiding (bijv. op het gebied van financieel en project beheer) c d onderbezetting van de financiële administratie e hoog aantal stagiaires: om effectief gebruik van stagiaires te kunnen maken neemt het veel tijd in beslag om toezicht op hen uit te oefenen. 134 Gezien de beperkte middelen voor het personeel, die bij de Unit beschikbaar waren, was het slecht geadviseerd om het programma uit te voeren via de financiering van een dergelijk groot aantal projecten en studies (hoofdzakelijk via open oproepen tot voorstellen), wegens de hoge administratieve belasting die in een dergelijke benadering ligt besloten als in tabel 4. 1 is te zien; hierin wordt een analyse gegeven over de resultaten van de verschillende in het officiële orgaan gepubliceerde oproepen tot voorstellen. Tabel 4. 1 - Projectselectie. Oproep tot voorstellen (gedeeltelijk gefinancierde projecten) 1993 1994 1995 1e Stadium Formele condities 2e Stadium Screening 3e Stadium Grondige evaluatie Eindselectie 368 (86 waren onvoldoende) 282 (158 waren onvoldoende) 124 (63 waren onvoldoende) 281 (28 waren onvoldoende) 288 (39 waren onvoldoende) 253 (139 waren onvoldoende) 249 (130 waren onvoldoende) 114 (93 waren onvoldoende) 119 (72 waren onvoldoende) 61 voorgedragen 33 geselecteerd 21 werden geselecteerd 47 voorgedragen 15 geselecteerd 135 136 Een negatief effect van de ontoereikende personeelsbezetting en bestaande procedures was, dat de kwaliteit van een aantal geselecteerde voorstellen slecht was, bijvoorbeeld zonder duidelijke doelstellingen, zonder een krachtig project team, of met een zeer beperkt innoverend aspect. De projecten, die werden geselecteerd als gevolg van de oproep voor inschrijvingen en voorstellen in 1995, lieten een aanzienlijke verbetering in kwaliteit zien, en de verwachting voor goede resultaten zijn hoog. Het referentiekader van de oproepen tot voorstellen en inschrijvingen in 1993 en 1994 was erg zwak en het ontbrak aan duidelijkheid. Met name waren de resultaten (hetgeen geleverd moet worden) en de eisen voor houdbaarheid niet voldoende aan de orde gekomen. Huidige contracten zijn veel beter geworden qua formulering van resultaten, alhoewel zij nog exacter kunnen worden door meetbare indicatoren aan te geven, bijv. door streefgetallen vast te stellen voor personen, die studiebijeenkomsten en conferenties bijwonen. Er dient echter van contractanten te worden gevorderd, 32 Eindverslag - V2. 0 Original text in English 6G EVALUTrEVERSLAG VAN HET COMMUNAUTAIR ACTIE PROGRAMMA TER BEVORDERDERING VAN H TOERISME EINDVERSLAG SECTION 4 - ADMINISTRATIEVE AN OPERATIONELE ASPECTEN m dat zij in hun eindverslag, zoveel mogelijk, specifiek reageren op ieder resultaat en streefdoel, dat in hun contract is vastgelegd. 137 Wij hebben begrepen, dat er in bepaalde gevallen voorstellen werden geselecteerd wegens "politieke" redenen, d. w. z. om een 'eerlijke' verdeling van de beschikbare financiering over de Lid-Staten te bewerkstelligen. Er zouden betere werkwijzen moeten worden ingesteld om dit doel te kunnen bereiken. 138 Als men kijkt naar de selectie in 1995 van de contractanten met projecten inzake toerisme en milieu, zoals werd geïllustreerd door de case-study, zijn de procedures, die thans worden gehanteerd, aanzienlijk beter geworden. Er zijn veel verbeterde procedures en vormen geïntroduceerd, inclusief het rapporteren van vooruitgang en een tussentijdse evaluatie door de Unit in de fase van het tussentijdse rapport. De evaluatie procedure (als omschreven in een interne toelichting over de evaluatieprocedure) is momenteel goed gestructureerd. 139 Er is evenwel nog steeds een gebrek aan duidelijkheid op een aantal terreinen: a of en hoe in een vroeg stadium rekening moet worden gehouden met de politieke en geografische vermenging b of overlegd moet worden met andere Directoraten Generaal over de voorgestelde projecten voordat de eindselectie plaatsvindt 140 Wij maakten ons inderdaad bezorgd over het feit, dat de evaluatie en screening van projecten plaats vindt zonder bijdrage van functionarissen of deskundigen, die buiten DG XXIII staan, voordat de eindselectie plaatsvindt. Alhoewel wij hebben begrepen, dat dit algemene praktijk is bij de Commissie, zijn wij van mening, dat dit inadequaat is. 141 142 Tot 1995 werden meetbare prestatie-indicatoren niet vanaf het begin systematisch omschreven (bijvoorbeeld als onderdeel van het contract met de contractant). Zonder objectieve maatstaven is het zowel voor de contractant als voor degene, die een evaluatieverslag doet, moeilijk om vooruitgang te meten in vergelijking met verwachtingen. Het financieel beleid was tijdens de eerste jaren van de tenuitvoerlegging zwak, maar is sedertdien beter geworden. Het moet nog wel in kracht toenemen. Slechte prestaties op het gebied van financieel beleid werden niet alleen veroorzaakt door het wanbeheer van leidinggevende personeelsleden (die in 1995 werden ontslagen) maar eveneens door de inadequate systemen (zoals pover gebruik van informatietechnologie), ontoereikende opleiding van het personeel en onvoldoende personeelsbezetting (slechts een personeelslid, categorie B, voor het grootste deel van de periode, waarin het programma ten uitvoer werd gelegd). 33 Eindverslag - V2. 0 Original text in English by EVALUTIEVERSLAG VAN HET COMMUNAUTAIR ACTIE PROGRAMMA TER BEVORDERDERING VAN H TOERISME EINDVERSLAG SECTION 4 - ADMINISTRATIEVE AN OPERATIONELE ASPECTEN m 4. 3 - Aanbevelingen Betrekkingen met externe lichamen 143 De effectiviteit van het programma zou kunnen worden vergroot door: a het partnership met de Lid-Staten te verbeteren. De Unit zou een aantal voortellen kunnen doen aan de leden van het Comité van Beheer en dit onderwerp op de agenda plaatsen voor de eerstvolgende vergadering b een meer pro-actieve rol van de verscheidene Comités te bevorderen, met steun van deskundigen, bij het vaststellen van projecten (innoverend, grensoverschrijdend, goed gefinancierd, enz. ) c werkwijzen ter bevordering van het overleg met de industrie verbeteren, bijvoorbeeld door het opzetten van ad-hoc werkgroepen d de betrokkenheid van de NTOs verhogen e andere Directoraten Generaal betrekken bij de selectieprocedure, voordat de eindselectie door DG XXIII plaatsvindt f onafhankelijke en externe deskundigen betrekken bij de selectieprocedure (een van de mogelijkheden is om iedere lidstaat een of twee deskundigen te laten benoemen, die kunnen worden opgeroepen om voorstellen te bestuderen, die door potentiële contractanten van andere Lid-Staten zijn ingediend). Meer over het algemeen is er een noodzaak om het niveau van deelname van de relevante belanghebbenden/partners (zowel openbaar als particulier) uit te breiden om zodoende eigendom en betrokkenheid te vergroten De Comités (van Beheer, van Advies en van Overleg) zouden de voornaamste media kunnen worden voor de verspreiding van de resultaten van de activiteiten, die door de Unit zijn gefinancierd of ondernomen. Deze comités zouden ook kunnen worden gebruikt om de Unit voor Toerisme te helpen bij het vaststellen van behoeften (bijv. mogelijke proefprojecten) en om te verifiëren dat door de EG financiering niet bestaande initiatieven worden herhaald. Onafhankelijke deskundigen kunnen een dergelijke functie vervullen. DG XXIII is zeer actief geweest op het gebied van coördinatie binnen de Commissie. Het coördineren met andere DGs is een zeer belangrijke functie van de Unit, dat zelfs meer moet worden benadrukt. De Unit dient ernaar te streven om op dit gebied de normen te stellen. Deze functie heeft verscheidene facetten, zoals het toerisme binnen de kring van andere EG programma's brengen, en het verlenen van informatie aan de belanghebbenden van toerisme (zowel particulier als openbaar) over de ontwikkelingen, die bij de Commissie gaande zijn. 144 145 146 147 34 Eindverslag - V2. 0 Original text in English Ci EVALUTIEVERSLAG VAN HET COMMUNAUTAIR ACTIE PROGRAMMA TER BEVORDERDERING VAN H TOERISME EINDVERSLAG SECTION 4 - ADMINISTRATIEVE AN OPERATIONELE ASPECTEN • Personeelsbezetting 148 Op het gebied van personeelsbezetting dienen er correctieve acties te worden overwogen: a om het personeelsverloop te verminderen b om de interne technische know-how over toerisme te verbeteren, bijv. door detachering van NTOs, en verbeteringen in het verschaffen van opleiding c om veel meer opleiding aan het personeel te geven (aan alle categorieën) 149 150 151 d om de bestaande informatietechnologie te herzien. Administratieve regelingen en procedures Teneinde administratieve normen te kunnen vaststellen, dient de Unit haar administratieve regelingen te herzien om exacte omschrijvingen van een aantal prestatie-indicatoren en doelen te geven. Bijvoorbeeld: van iedere brief binnen vijf dagen de ontvangst te bevestigen (per fax, telefoon of per brief) en om een antwoord te ontvangen binnen bijv. 15 werkdagen (indien dit reëel is) Er bestaat behoefte om de interne procedures te herzien om zodoende tijd vrij te maken voor het voorbereiden van projecten, de controle daarop en om de follow-up uit te voeren. Het personeel gebruikt kennelijk een onevenredige hoeveelheid tijd aan niet produktief papierwerk. Er bestaat behoefte aan versterking van het toezicht en de evaluatie van projecten en meer in het algemeen om eenvoudige maar efficiënte procedures te ontwerpen en ten uitvoer te leggen, die vanaf het begin zijn ontworpen en niet later achteraf worden ingevoerd. Eveneens dienen er meer bezoeken ter plaatse tot stand te komen. Controle- en evaluatieprocedures dienen langs de navolgende lijnen te worden herzien, alhoewel wij moeten erkennen, dat sommige elementen reeds zijn ontwikkeld: a om eenvoudige procedures voor het controleren en evalueren van acties in te voeren zodra zij ten uitvoer worden gelegd (controle en evaluatie op doorlopende basis) b om ad-hoc werkgroepen op te zetten om acties voor te bereiden, te geleiden en te evalueren. In deze groepen dienen kleine aantallen erkende deskundigen op het terrein te worden opgenomen alsmede vertegenwoordigers van de particuliere en openbare partners, die rechtstreeks erbij betrokken zijn c om opdracht te geven voor een tussentijdse evaluatie halverwege de looptijd van het programma, om de eerste leerzame ervaringen daaruit te putten, correctieve actie te ondernemen en om de voorbereiding van toekomstige acties mede te delen d om een veel nauwere betrokkenheid van DG XXIII te bereiken bij de controle op de contractanten (in een geest van partnership). Hiervoor zouden meer bezoeken bij de contractanten nodig zijn, het bijwonen van belangrijke gebeurtenissen (bijv. conferenties, werkgroepen) en systematische follow-up e follow-up op langere termijn van voltooide projecten dient te gebeuren met bezoeken ter plaatse of follow-up via de telefoon. Voornaamste aspecten die moeten worden aangepakt zijn: houdbaarheid, resultaten, commercialisatie en verspreiding van resultaten f de Unit dient te overwegen om leerzame ervaringen te putten uit andere DGs en programma's, 35 Eindverslag - V2. 0 Original text in English 6>1 EVALUTIEVERSLAG VAN HET COMMUNAUTAIR ACTIE PROGRAMMA TER BEVORDERDERING VAN H TOERISME EINDVERSLAG SECTION 4 - ADMINISTRATIEVE AN OPERATIONELE ASPECTEN H voornamelijk op het gebied van controle en evaluatie, en om te overwegen om optimale toepassingen aan te nemen van andere Directoraten Generaal van de Commissie. Bijvoorbeeld, DG I en DG VIII hebben hun benadering t. o. v. projectontwerpen gestandaardiseerd met gebruik van de zogenaamde "logische structuur" benadering, die volledig door de Commissie is gedocumenteerd en die niet alleen bij de opleiding van personeelsleden van de EG wordt gebruikt, maar ook bij de opleiding van hun partners, zoals adviseurs. Door deze structuur te gebruiken wordt men voorzien van een standaardvorm en vragenlijst, waardoor op natuurlijke wijze de kringloop van project ontwerp naar tenuitvoerlegging naar evaluatie plaatsvindt. g een afschrift van alle formulieren ter controle en evaluatie, die tijdens de loop van de actie worden opgesteld, dienen centraal te worden gearchiveerd en op regelmatige basis te worden geanalyseerd (bij voorbeeld om de zes maanden). Daarna dient er een kort beknopt verslag, waarin de meest leerzame ervaringen bijeen worden gebracht, te worden opgesteld en rond het DG en andere Directoraten te worden gecirculeerd. 152 Er dienen ook acties te worden overwogen om ervoor te zorgen, dat er voldoende verspreiding/distributie van project resultaten plaats vindt. De mogelijkheden zijn als volgt: a om middelen in het project budget te bestemmen bij het voorbereidende/selectie stadium (wij hebben begrepen, dat dit in 1995 heeft plaatsgevonden b om in relevante gevallen de laatste financiële uitkering te koppelen aan de voorwaarde, dat een voor publikatie gereed verslag over de resultaten wordt opgesteld, in welk geval een dergelijke publikatie uitdrukkelijk in het contract als resultaat moet worden bedongen. 153 154 155 Een nauwgezette en blijvende procedure voor het inwinnen van essentiële informatie, voordat registratie plaats vindt, voor alle adviseurs had sommige problemen kunnen voorkomen, die zijn ontstaan uit zgn. 'schijn-ondememingen' en dit had steun kunnen bieden aan de daaruit voortgekomen procesvoering en andere problemen. Een van de mogelijkheden is om met een systeem te werken, waarbij adviseurs worden verzocht om op regelmatige basis (bijv. jaarlijks) te bevestigen, dat zij er belang bij hebben, dat hun naam op de lijst blijft staan, en als zij dat niet doen, dan wordt hun naam automatisch doorgehaald. Bij alle projecten met resultaten omtrent media (disk, CD, video, andere) dient de evaluatie onafhankelijk plaats te vinden door een gemengd team van technisch en beroepspersoneel. Een gedeelte van de bestaande resultaten, die een wezenlijk deel van de projecten uitmaken, zijn (volgens ons beste weten) niet onderzocht. Sommige resultaten werden niet op een standaardmanier samengesteld. DG XXIII dient de manier waarop de resultaten moeten worden samengesteld voor te schrijven, bijv. een copie van alle video's in VHS vorm, disks in PC opmaak, tenzij anders wordt voorgeschreven. 156 Andere correctieve acties, die de Unit dient te overwegen zijn: a het aantal gefinancierde projecten en studies te verminderen om hun effect te vergroten en om de administratie beperkt te houden b om de procedure van 'oproep tot voorstellen' te herzien om de administratieve belasting te verlichten en om de effectiviteit van de procedure zo optimaal mogelijk te maken 36 Eindverslag - V2. 0 Original text in English 7* EVALUTIEVERSLAG VAN HET COMMUNAUTAIR ACTIE PROGRAMMA TER BEVORDERDERING VAN H TOERISME EINDVERSLAG SECTION 4 - ADMINISTRATIEVE AN OPERATIONELE ASPECTEN m c om de verhouding van de vergaderingen, die rond een thema of technische kwestie worden gehouden te laten toenemen, en om drastisch het aantal formele vergaderingen te verminderen, die te dikwijls worden gekarakteriseerd door de lijdelijkheid van de toehoorders. d een Bulletin of dergelijk geschrift te lanceren (met mogelijkerwijze een copie daarvan op het Internet) om de activiteiten van de Unit voor Toerisme te presenteren. Er dient actie te worden ondernomen om de interne informatiesystemen te verbeteren (zoals een gegevensbestand over projecten), zodat meer informatie over het beheer wordt gecreëerd om personeelsleden tot steun te bieden en om het systematisch en algemeen gebruik van Email te overwegen om bijvoorbeeld de communicatie binnen DG en met andere DGs te verbeteren. Er dient aan de Unit meer autonomie te worden gegeven op een aantal strikt operationele terreinen zoals het beheer over het budget voor missies. De Unit dient op snelle en flexibele wijze te kunnen reageren op de behoeften betreffende de tenuitvoerlegging van projecten (bezoeken ter plaatse, deelname in werkgroepen enz. ), binnen de nauwgezette limieten van een overeengekomen budget. Hierdoor hoeft de Unit natuurlijk niet minder verantwoordingsplichtig of transparant te worden, maar eenvoudigweg efficiënter. Diversen Timing. De jaarlijkse kringloop van het programma had een negatief effect op de kwaliteit van de geselecteerde projecten en op de tenuitvoerlegging daarvan. Het is beslist noodzakelijk om een langere periode (bijv. drie jaar) vast te stellen en projecten dienen rekening te houden met de speciale seizoengebonden consideraties in de industrie. Kwesties over gezamenlijke financieringen. Er zijn een aantal kwesties met betrekking tot gezamenlijke financiering, die aan de orde moeten komen. Het maximale niveau van EG bijdragen tot 60% dient te worden herzien en mogelijkerwijze meer flexibel te worden. Andere kwesties zijn: hoe kan worden gecontroleerd, dat de bijdragen uit andere financieringsbronnen echt zijn en hoe kan worden voorkomen, dat projecten worden gefinancierd, die reeds zijn begonnen of zelfs al voltooid zijn. 157 158 159 160 161 EG logo. Het dooriopend gebruik van het EG logo dient onder controle te staan: alleen goede projecten mogen het recht hebben om het EG logo te voeren. Kwesties over registratie moeten duidelijk worden en zij dienen te worden opgelost. 37 Eindverslag - V2. 0 Original text hi English l-i EVALUATIEVERSLAG VAN HET COMMUNAUTAIR ACTIEPROGRAMMA TER BEVORDERING VAN HET TOERISME EINDVERSLAG SECTIE 5 - BEOORDELING DOOR CONTRACTANTEN • SECTIE 5 - BEOORDELING DOOR CONTRACTANTEN 5. 1 - Methodologie 162 Teneinde een beoordeling door contractanten te verkrijgen over de hoofdaspecten van de tenuitvoerlegging van projecten (en studies), hebben wij voor de projecten van 1993 en 1994 een korte vragenlijst aan 77 contractanten gestuurd. Deze vragenlijst beslaat de navolgende aspecten: a omschrijving van het project b bereiken van doelstellingen c tenuitvoerlegging van het project 163 164 165 166 d beoordeling van verscheidene aspecten van de tenuitvoerlegging van het project e leerzame ervaringen, aanbevelingen, suggesties en optimale toepassing. De vorm, die werd gehanteerd, is te zien in Bijlage IV. Er wordt op gewezen, dat de term "project" in deze sectie zowel de projecten als de studies, die in het kader van het programma zijn gefinancierd, omvatten. Alhoewel wij de contractanten hebben verteld, dat hun individuele antwoorden persoonlijk en vertrouwelijk zijn voor Price Waterhouse en alleen zullen worden verzameld voordat besprekingen met DG XXIII plaatsvinden, zijn wij van mening, dat er een vooroordeel is bij de globale beoordeling van het project (Tabel 5. 1 en 5. 2 hieronder) omdat de vragen van dien aard zijn, dat een eigen beoordeling nodig is. Om deze kwestie aan te pakken hebben wij bepaalde antwoorden omzichtig behandeld. Wij zijn evenwel van mening, dat dit vooroordeel geen invloed van belang heeft op andere aspecten van de vragenlijst, zoals de beoordeling van de verscheidene aspecten van tenuitvoeriegging van het project. 5. 2 - Analyse Wij hebben 77 vragenlijsten verstuurd en 47 antwoorden ontvangen, zodat wij een antwoord ratio van 61 % bereikten. Het aantal geldige antwoorden varieerde tussen de vragen, maar zij lagen typerend tussen de 42 en 36 geldige antwoorden. De mate waarin doelstellingen werden bereikt Wij hebben aan de contractanten gevraagd om de mate vast te stellen waarin de doelstellingen van de projecten werden bereikt. Meer dan de helft van de contractanten overwoog, dat zij zeer succesvol waren bij het bereiken van de doelstellingen van het project, terwijl een derde deel van hen antwoordde, dat zij daarmee tamelijk succesvol waren. In totaal was 86% van het aantal, dat antwoordde, van mening, dat zij succes hadden bij het bereiken van de hoofddoelstellingen van hun actie. Er is geen opmerkelijk verschil tussen de projecten in 1993 en 1994. De hieronder staande tabel 5. 1 vat de resultaten samen. 38 Eindverslag • V2. 0 Original text in English n EVALUATIEVERSLAG VAN HET COMMUNAUTAIR ACTIEPROGRAMMA TER BEVORDERING VAN HET TOERISME EINDVERSLAG SECTIE 5 - BEOORDELING DOOR CONTRACTANTEN • Tabel 5. 1 - De mate waarin doelstellingen werden bereikt Helemaal niet succesvol Niet erg succesvol Tamelijk succesvol Erg succesvol Gemengd 1993 Aantal geldige antwoorden: 19 1994 Aantal geldige antwoorden: 23 Totaal aantal geldige antwoorden: 42 0 0 0 0 2 2 7 8 9 12 15 21 2 1 3 Niet relevant of geen antwoord 1 0 1 (5%) (36%) (50%) (7%) (2%) Additioneel karakter: Wat zou er zijn gebeurd als er geen financiering in het kader van het programma had plaatsgevonden 167 Om een beoordeling te verkrijgen over het additionele karakter van het programma, hebben wij de contractanten gevraagd wat er zou zijn gebeurd als er geen EG financiering beschikbaar was geweest. Het merendeel van de antwoorden (58%) vindt, dat de EG financiering additioneel van aard was, d. w. z. het project had niet plaatsgevonden bij afwezigheid van het programma, terwijl een ander percentage van de antwoorden, 36%, dacht, dat het project later op kleinere schaal zou hebben plaatsgevonden. Tenuitvoerlegging van het project 168 Wij hebben ook aan de contractanten gevraagd om verscheidene aspecten van de tenuitvoerlegging van projecten te beoordelen en om een globale beoordeling te geven over de tenuitvoerlegging van het project. De onderstaande tabellen 5. 2 en 5. 3 geven de verkregen aantallen weer. 39 Eindverslag - V2. 0 Original text in English 73 EVALUATIEVERSLAG VAN HET COMMUNAUTAIR ACTIEPROGRAMMA TER BEVORDERING VAN HET TOERISME EINDVERSLAG SECTIE 5 - BEOORDELING DOOR CONTRACTANTEN • Tabel 5. 2 - Globale beoordeling van de tenuitvoerlegging van projecten Slecht of erg slecht Gemiddeld Goed Heel goed Weet het niet Niet relevant of geen antwoord 2 4 7 6 (10%) (21%) (37%) (32%) 0 2 0 4 15 7 (65%) (31%) 22 13 (5%) (10%) (52%) (31%) 0 1 (4%) 1 (2% 0 0 0 1993 Aantal geldige antwoorden: 19 1994 Aantal geldige antwoorden: 23 Totaal aantal geldige antwoorden: 42 169 Tabel 5. 2 geeft aan, dat 83% van het aantal, dat heeft geantwoord, van mening was dat de tenuitvoeriegging van het project goed of heel goed was. Deze positieve beoordeling is niet verwonderlijk daar de contractanten in feite in grote mate de kwaliteit van hun eigen werk beoordeelden. Wanneer er aan hen werd verzocht om de verschillende componenten van de tenuitvoerlegging van het project te beoordelen, liet het antwoord van de contractant zelf een veel minder rooskleurig beeld van de situatie zien, zoals te zien is in tabel 5. 3. 40 Eindverslag - V2. 0 Original text in English lh EVALUATIEVERSLAG VAN HET COMMUNAUTAIR ACTIEPROGRAMMA TER BEVORDERING VAN HET TOERISME EINDVERSLAG SECTIE 5 - BEOORDELING DOOR CONTRACTANTEN O Tabel 5. 3 - Beoordeling van tenuitvoerlegging van projecten'. Indicatoren A - Planning en voorbereiding A1 - Duidelijkheid omtrent doelstellingen A2 - Kwaliteit van het project ontwerp A3 - Effectiviteit van deelname van partner(s) bij voorbereiding en planning B - Verspreiding B1 - Follow-up van project na afronding B2 - Verspreiding van hoofdresultaten C - Beheer door personeel van Unit voor Toerisme C1 - Financieel & administratief toezicht door personeel van Unit voor Toerisme C2 - Algemene efficiëntie van personeel van Unit voor Toerisme C3 - Vermogen tot respons van het personeel van Unit voor Toerisme D - Coördinatie D1-Kwaliteit van dialoog tussen personeel van Unit voor Toerisme en andere partners D2 - Coördinatie met andere departementen van de EG en niet communautaire instellingen Aantal "ontevreden" **. contractanten. (aantal antwoorden). 4 , Als % van het totaal aan a geldige antwoorden 6 5 3 16 10 15 13 9 12 9 11 7 9 8 14% 12% 7% 38% 24% 36% 31 % 21 % 29% 21 % 26% 17% 21% 19% * Meervoudige antwoorden zijn mogelijk ** Berekend over het totaal van de antwoorden in drie categorieën: gemiddeld, slecht, erg slecht 170 Tabel 5. 3 hierboven wijst op een aantal tekortkomingen, zwakke punten en terreinen, waarop verbetering nodig is. De belangrijkste tekortkomingen/zwakke punten bij de tenuitvoerlegging van projecten zijn kennelijk op de navolgende gebieden: (1 ) (2) (3) Effectiviteit van de deelname van partner(s) bij de voorbereiding en de planning van het project: 38% van de contractanten had moeilijkheden op dit terrein Verspreiding en follow-up: deze gebieden worden duidelijk ervaren als het zwakste aspect van tenuitvoerlegging van projecten: ongeveer een derde deel van de contractanten is van mening, dat de follow-up na afronding en de verspreiding van de resultaten niet naar tevredenheid heeft plaatsgevonden. Het beheer, uitgevoerd door het personeel van de Unit voor Toerisme: meer dan een kwart van het aantal, dat heeft geantwoord, was niet tevreden met de kwaliteit van het financieel en administratieve toezicht en het vermogen van het personeel van de Unit tot het geven van respons. 41 Eindverslag • V2. 0 Original text in English -t< EVALUATIEVERSLAG VAN HET COMMUNAUTAIR ACTIEPROGRAMMA TER BEVORDERING VAN HET TOERISME EINDVERSLAG SECTIE 5 - BEOORDELING DOOR CONTRACTANTEN • 5. 3 - Leerzame ervaringen, aanbevelingen, suggesties en optimale toepassing 171 Er zijn ook een aantal leerzame ervaringen/aanbevelingen/suggesties naar voren gebracht door de contractanten, die op onze vragenlijst hebben geantwoord. Toezicht en evaluatie 172 173 174 175 176 177 Het is van essentieel belang, dat er meer communicatie tussen de Unit, de project coördinator en de andere belanghebbenden van het project tot stand komt. Voornamelijk is er meer samenwerking nodig tussen de Unit en de contractanten tijdens de voorbereidings-/planningsfase van het project. Er is behoefte aan meer uitwisseling van informatie over (voltooide, huidige) projecten op soortgelijke gebieden waarop wordt geïntervenieerd. DG XXIII dient over de gefinancierde projecten veel grondiger toezicht te houden. Er is ook behoefte aan meer contact met functionarissen van de Unit (zoals bezoeken ter plaatse). Indicatoren van streefdoelen en prestaties dienen (zoveel mogelijk kwantitatief) nader te worden omschreven bij het begin van het project. Procedures, die door DG XXIII worden gevolgd dienen meer gestroomlijnd, vereenvoudigd te worden. Met name dient de besluitvormingsprocedure veel efficiënter te worden gemaakt. Er moeten stappen worden ondernomen om het vermogen tot respons van het personeel van DG XXIII te verbeteren. Follow-up en verspreiding van resultaten 178 Er werd gesuggereerd om de verspreiding van resultaten te verbeteren: a door kopieën van de voornaamste prestaties aan alle contractanten te circuleren b door in het project budget een bedrag te bestemmen voor verspreiding en distributie van de voornaamste resultaten c door in het budget, waar dit van toepassing is, een element op te nemen voor de marketing van het resultaat van het project. 179 Er dient meer aandacht te worden besteed aan de houdbaarheid van acties. 42 Eindverslag - V2. 0 Original text in English ^ EVALUATION OF THE ACTION PUN TO ASSIST TOURISM APPENDIX I - DESCRIPTIVE STATISTICS OF ACTIONS 4]k fjjf This appendix contains the database of the actions implemented under the Plan. Key for Classification of Actions bv Tvoe 1 = Improving knowledge (includes statistics, studies and consultation) 2 = Staggering holidays 31 = Transnational 32 = Technology 33 = PECO (Eastern and Central European Countries) 4 = Tourists as consumers 5 = Cultural tourism 6 = Tourism and environment 7 = Rural tourism 8 = Social tourism 9 = Youth tourism 10 = Training 11 = Promotion Final Report - V2. 0 » APPENDIX I EVALUATION OF THE COMMUNITY ACTION PLAN TO ASSIST TOURISM TOURISM AC ION PLAN - PROJECTS & STUDIES 1993-1995 Contract Number '. MAWM. M. M. M. '. W. W. '. '. '. '. '. MJ. '. M. i. U 111111111111 HT Delvico Bates GIAT Forum Dello Svilluppo FIPE AA-Automobile Association International Interactive Multimedia GSI Transport Tourism Regione Toscana GEIST Club des Eurométropoles TIRS Chambre Régionale de Commerce Rhône-Alpes AGTE CISET Province of North-Holland Instituto Geogràfico Nacional (IGN/CNIG) Wexford County Council Regione Emilia-Romagna Conselleria de Cultura, Educado, i esports EETAA - Hellenic Agency Preseli Pembrokeshire Universitât Oldenburg" Interface Naturfreunde Landesberband Saarland R E D- Ruralité Environnement Dévelopement Royal National Institute for the Blind Landkreis Eisleben Ministero del Toipismo e dello Spettacolo Gruppo Clas System TV CEPFAR Fyn Tour Eurogites ETAG L & R Leisure PLC AIT/FIA Contour Mobility International Bates & Wacker Directora General de Turismo Mobility International Associano Nacional de Jovens E T E N1 TURINFORM Frosti du Limousin DGF - Deutsche Gesellschaft fur Freizeit EFCO TV5 ITE ETEN 2 FEG CETOS Agrupacion de Asesores Mouvement HTL Conseil mm 93 180001 93 530001 93 540004 93 540007 93 540009 93 540010 93 540012 93 540013 93 540014 93 540015 93 540017 93 540018 93 540019 93 540020 93 540021 93 540022 93 540023 93 540024 93 540027 93 540028 93 540029 93 540030 93 540031 93 540032 93 540035 93 540036 93 540037 93 540039 93 540040 93 540041 93 540043 93 540044 93 540045 93 540046 93 540047 93 540048 93 540054 93 540055 93 540056 93 540058 93 540059 93 540060 93 540062 93 540063 93 540064 93 540066 93 540068 93 540069 93 540071 93 540072 93 540076 93 540077 93 540079 93 540080 93 540081 No projects 93: Total 1993: Mean value 93: Maximum 93: Minimum 93: lnlUal Budget £EÇU) Of Action 999628 697800 23250 50000 99000Î 120000 2132001 2000001 244635I 130000! 102300; 960001 1140001 61980! 70000j 60606! 63600! 46075 90000I 136445i 29275 i 61000! 36000: 46000' 49659 • 47586 ; 102000 48000: 105000. 160000 15000: 9840; 34278 10200 11 1 1 33 32 32 32 32 32 31 32 31 32 5 5 5 5 5 5 5 S 5 5 S S S 5 5 S 3 31 _5 31 220000 33 11400 49000 60000. 42100. 150000 50000 10169 100800; 154890 32000 20000. 120000' 198000 200000 95750 20000 65000 199620 110258 381550 55; 6 6 6 3. -000 ECU 121144; 9 9 9 6 2 8! 9840; ECU ECU ECU 8 9 10 32 33 1 7 5 3 10 12 8 1 1 6 55 APPENDIX I EVALUATION OF THE COMMUNITY ACTION PLAN TO ASSIST TOURISM TOURISM AC ION PLAN - PROJECTS & STUDIES 1993-1995 Contract Number 1994 * - n. ,. , ,. bAm 8U<ty«t ,<E6Üï. Typ* of Action 94 540011 94 540018 94 540019 94 540023 94 540024 94 540025 94 540026 94 540027 94 540028 94 540029 94 540031 94 540032 94 540033 94 540034 94 540035 94 540036 94 540037 94 540039 94 540043 94 540044 94 540045 94 540046 94 540047 94 540048 94 540049 94 540050 94 540051 94 540053 94 540054 94 540064 94 540065 94 540067 94 540075 94 540077 94 900107 94 900118 94 900120 Greek National Tourist Organisation (conference) Earthwatch Europe World Systems Europe Gemeinnutziger Verein zOr Forderung der Region Sandl unteres Muhlviertl Naturfreunde Saarland Projekt Sanfter Tourismus SYGNAA/S FOTVE/FECTO - Fédération des Offices du Tourisme des Villes Européennes Royal National Institute for the Blind (RNIB) BC Brandenburg-Consult GmbH Universitât Oldenburg/FB3 Forschungsstelle Niedersachsische - Nausa Baltic Tourism Cooperation Il Quartettone Foden Fyn Tour Arthur Andersen SA Horwath Axe Consultants-Tourisme Hôtellerie Loisirs Movimento Consumatori CTS Centra Turistico Studentesco e Giovanile Conference Etalement des Vacances Gruppo Clas Greta du Golfe Lancashire Enterprises Universtdad de Deusto-Bilbao - InsL de Estudios de Odo Fondo Iberico para la Conservation de la Naturaleza ITD-lnstitute of Tourism and Services economics Hjoerring^Business College EMI-Effective Management International Consorzio Civita (ARIFOC) Assodation Réunionaise Interprofessionelle pour l'Insertion et la Formation Continue Centre Méditérannéen d'Environnement d'Athènes ETOA - European Tour Operators Assodation AFI Alpenforschungjnstitut Ministère de l'Equipement, Transports et Tourisme Atlas (Tilburg University) Concorde Travel Rita de Landtsheer European Travel Commission (ETC-CET) Aqence Européenne pour la Culture - AEC (UNESCO) 43200 50000 249233 59694 94995 79175 195000 71587 99610 183300 129000 64031 49800 392600 333000 160610 167615 50963 167000 146830 62500 120000 127000 115000 195200 78995 176872 134416 102000 30187 104040 63553 50000 11100 71000 50000 51000 i No projects 94: Total 1994: Mean value 94: Maximum 94: Minimum 94: 37 4330 117030 392600 11100 •000 ECU j ECU ECU ECU ! 1 6 1 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 1 1 4 9 2 5 10 10 10 10 10 10 10 10 10 10 11 1 1 33 33 2 9 5 37 1 j Tf APPENDIX I EVALUATION OF THE COMMUNITY ACTION PLAN TO ASSIST TOURISM T O U R I SM AC I ON P L AN - P R O J E C TS & S T U D I ES 1 9 9 3 - 1 9 95 Contract Number Mairt Contractor Initial Budget [ECUJ. T y pe Of A c t i on 1995 95530001 95530002 95530003 95530004 95530005 95530006 95530008 95530009 95530010 95530011 95530012 95530013 95530014 95530015 95530016 95530017 95530018 95530019 95540013 95540014 95540015 95540016 95540017 95540018 95540019 95540027 95540028 95540030 95540031 95540032 95540033 95540034 95540035 95540037 95540038 95540039 95540040 95540041 95540042 95540043 95540044 95540045 95540046 95540047 95540048 95540049 95540050 95540054 95540055 95540056 95540057 95540058 95540059 9554006 95540060 95540061 95540062 95540063 95540065 95540066 95540067 95540068 95540069 95540070 95540072 95540075 95540076 95540079 95540080 No projocts 95: Total 1995: Mean value 95: Maximum 95: Minimum 95: Osterreichisch Werbung (A) Statistics Finland (FIN) Ministère Equipement, Transports et Tourisme (F) The Stat. Bureau of Iceland (IS) Inst. Nadonal de Estadlstica (E) Inst. National de Statistiques (B) Stat. Norway (N) Danmarks Statistik (DK) Stat. Sweden (S) Stat. Portugal (P) Central Statistical Office - CSO (UK) Istitutó Naz. di Stat. (I) Centraal Bureau Voor de Stat. (NL) ETI(L) Central Statistical Office - CSO (IRL) Stat. Bundesamt (D) Gruppo Clas (ty Nat. Stat. Service of Greece (GR) AFI Alpenforschungjnstitut Gugg & Partner Delvico Bates Ministry of Communications Nortra Arthur Andersen Office Natinal du Tourisme Grand Prix - 2e meeting of jury Grand Prix - 2e meeting of jury HTL Conseil Osterr. Stat. ZenL (A) Inst. Nat. de Stat. (B) InsLNat. de Stal (D) InsLNat. de Stat (DK) Min. Eq. Transp. & Tourism Inst. Nat. de Stal (GR) InsLNat. de Stal (IRL) InsLNat. de Stal (IS) InsLNat. de Stal (I) Inst. Nat. de Stat (L) - ETI InsLNat. de Stal (NL) InsLNat. de Stat. (UK) Swedish Tourist Authority Inst. Nal de Stal (P) Inst. Nat. de Stat (N) Min. Comerck) y Turismo - Secretaria General de Turismo (E) InsLNat. de Stat. (IRL) Gruppo Clas Conférence "Livre Vert" du 12/12 - SCIC CTA Economie & Export Analysis Gemeente Budel OING Lumières de la Méditerranée Kienbaum Dev. Services ASTER WTTC Inst. Nat. de Stal (FIN) AENA - Aeropuerto de Palma de Mallorca Nord Info GmbH MEWCAT - MPos European Women's Cooperation for the Advancement in Tourism St Andrews Tourism Management Group The Tourism Company Mobility International University of Thessaly Azienda di Promozione Turistica del Mantovano ARGE Sanfte Mobilitat NIT Messe Berlin (ITB) BIT, Milano Watch TV Pres. Consiglio Minis. Turismo Instituto Munidpal de Formadon y Empleo (Ayunlamiento de Granada) 40000 40000 120000 40000 120000 70000 40000 70000 40000 70000 120000 120000 70000 20000 70000 120000 259700 70000 27900 205000 499628 7500 9500 66742 7500 22100 12000 146450 130000 130000 230000 130000 230000 130000 130000] 70000 230000 400001 1300001 230000 130000 130000 70000 230000 130000 500240 84478 238792 386301 137670 156486 189390 631000 130000 91380 60700 178300 195757 127800 30000 152971 98552 190000 98749 99840 66121 40000 60000 163159 j 69 8764 1 2 7 0 15 6 3 1 0 00 7500 •000 ECU ECU ECU ECU , j 1 1i 1! 11 1 j 1 • li 11 1 ! 1 j ii i i 1 1 1 i 1 1 1 !1i 11 i i li 6j 6| 6i el ii 1 i i ij i! 1 ; Ii ii 1i 1: 1 j »j 1 i! M 1 1 i 32 32 3 21 32 32 6; 1 i 6| 32 6 6 6 8 6 6 6 1 1 ! 5 1 1 6 i ! 1 , i j i EVALUATION OF THE ACTION P UN TO ASSIST TOURISM APPENDIX II - CHECKLIST FOR INTERVIEWS OF KEY INFORMANTS jHk UlF Final Report - V2. 0 V EVALUATION OF THE TOURISM ACTION PLAN PROGRAMME - CHECKLIST 1 - Exposure to Tourism Action Plan PROMPTS: 1. 1- How familiar are you with the Tourism Action Plan programme? Please describe your exposure to Tourism Action Plan. 1. 2 - Please describe the objectives, the role of Tourism Action Plan as you perceive them? Did you perceive any significant change, evolution, trend? 1. 3 - If relevant, please describe your current involvement in area related to tourism policy. 2 - Interface with Tourism Action Plan (Co-Ordination. Complementarity. Overlap. Etc) PROMPTS: 2. 1 - Please describe the objectives of your programme and compare them with Tourism Action Plan in terms of: - objectives, priorities - instruments (means, techniques used) - processes. 2. 2 - In what manner and to what extent does Tourism Action Plan complement, duplicate, overlap or work at cross-purposes with other programmes? 2. 3 - Please assess the quality of the co-ordination between Tourism Action Plan activities and the activities undertaken by your programme. 3 - Assessment of the Rationale of Tourism Action Plan: Does the Programme Make Sense? PROMPTS: 3. 1 - Are the activities and outputs of Tourism Action Plan consistent with its mandate and realistically linked to the attainment of objectives? 3. 2- To what extent are the objectives and mandate of Tourism Action Plan relevant On the past, present, future)? 3. 3 - What should Tourism Action Plan's role and activities look like in the future (exercise of wishful thinking)? 4 - Assessment of Impacts and Effects: What Has Happened As A Result of the Programme? PROMPTS : 4. 1 - What impacts and effects, both intended and unintended, resulted from carrying out Tourism Action Plan? 4. 2 - If relevant: do the (unintended ) negative effects outweigh the benefits of Tourism Action Plan? n 4. 3 - Give examples, illustrations of success stories, also failures. 5 - Achievement of Programme Objectives: Has the Programme Achieved What Was Expected? PROMPTS : 5. 1 - In what manner and to what extent were the appropriate objectives achieved as a result of Tourism Action Plan? 5. 2 - What are the reasons for failures to meet objectives and can these be remedied? See above 4. 3 - Give examples, illustrations of success stories, also failures. 6 - Alternatives: Are There Better Ways of Achieving the Results/Objectives? PROMPTS : 6. 1 - Are there most cost-effective alternative programmes which might equally achieve the objectives? 6. 2 - Are there more cost-effective ways of delivering the existing programme? 7 - Lessons. Recommendations. Suggestions. Best Practices 7. 1 - Any key'lessons/recommendations/suggestions to convey to Tourism Action Plan staff? 7. 2 - Any best practices from other programmes to convey to Tourism Action Plan staff? 8 - Overall Assessment 8. 1 - Main strengths of the Tourism Action Plan? 8. 2 - Main weaknesses/shortcomings of the TAP? 8. 3 - What should be done differently? n EVALUATION OF THE ACTION P UN TO ASSIST TOURISM APPENDIX III - EVALUATION FICHE FOR ASSESSMENT BY PW EXPERTS g\k IflF Final Report - V2. 0 % Price Waterhouse - Evaluation of the TOURISM ACTION PLAN Proforma for Assessment by Expert Consultant Status of Assessment I I Discussed w i th Project Official BEFORE completion LJ Discussed w i th Project Offical AFTER completion LJ To be completed I I Pending issue(s) Project Title Contractant(s) Contract Number Project Official Documentation Used for Evaluation U Call for Tender I I Proposal by Consultant LJ Contract LLI Proposal Assessments by DGXXIII l_l In-House Interim Evaluation I I In-House Final Evaluation I I I Final Report I Interim Report (only if final report not submitted) I I Other Evidence If other, please specify: tf Score (1-5) Comments 1 - Quality of Goal-Setting 1. 1- Clarity of objectives in call for tender 1. 2- Quality of goal-setting in proposal 1. 3- Degree of innovation in the European context 1. 4 - Is the project transferable? 1. 5- Overall quality of project design Subtotal 2 - Outputs of the Projects - Incidence of Effects I | Score (1-5) Comments 2. 1 - Degree of achievement of objectives in terms of quantity 2. 2 - Degree of achievement of objectives in terms of quality Subtotal 2. 3 - W h at if any are the weaknesses of the project? 2. 4 - What if any are the positive outcomes of the project? X X | I , _____ ! t j i j | j i 2 3 - Final Report/Deliverable & Follow Up Score (1-5) Comments 3. 1 - Overall quality of final report (presentation, format) 3. 2 - Overall quality of final report/deliverable (contents) 3. 3 - Assessment of final deliverable in terms of distribution/dissemination{ ie is the final deliverable of immediate use?) Subtotal I I n 4 - Compliant with Article 4 of the Council Decision (13 July 19921 Score (1-5) Comments 4. 1 - Cost-effectiveness 4. 2 - Impact on the Community tourist industry 4. 3 - Facilitate development of SMEs 4. 4 - Improve quality of tourist services 4. 5 - Encourage competition within EU 4. 6 - Increase competitiveness of EC tourist services J 4. 7 - Conducive to preserving and protecting the environment 4. 8 - Conducive to preserving and protecting the cultural heritage i 4. 9 - Conducive to preserving and protecting integrity of local populations 4. 1 0- Conducive to improving the provision of information and to the protection of tourists i Subtotal I I I. _____ I 4 5 - Overall Assessment of the Project Score (1-5) Comments Overall Assessment of the Project 6 - Other Comments 7 - Pending Issues. Questions. Queries 5 EVALUATION OF THE ACTION PLAN TO ASSIST TOURISM APPENDIX IV - EVALUATION FICHE FOR ASSESSMENT BY CONTRACTORS dVk HIF Final Report - V2. 0 #t Price Waterhouse - Evaluation of the TOURISM ACTION PLAN Proforma for Assessment by Project Contractors Thank you very much for agreeing to help us in this important evaluation commissioned by the European Commission (DGXXIII). Please note that individual responses will remain strictly confidential to Price Waterhouse and no information about your assessment of individual projects will be provided to the European Commission. We will aggregate and analyse the results prior to reporting to the European Commission. If you consider that a question does not apply to your project, please say so. This document contains two sections: Section A - Project Description and Section B - Assessment by Contractor. Section B is made of three subsections: Achievement of Objectives; Project Implementation; Lessons, Recommendations, Suggestions, Best Practice. A - PROJECT DESCRIPTION A1 - Project Title A2 - Year started: A3 - Project Description (full description, maximum 10 lines) A4 - Principle contractor - If consortium, please name all participating organisations (give full names, not acronyms): A5 - If project co-financed, please name other bodies involved in co-financing (give full names, not acronyms): A6 - Please name other stakeholders and project partners (ie excluding TOURISM ACTION PLAN and Other co-financing bodies) of t he project - Stakeholders are groups and individuals that have an interest in the outcome of the project, such as: international agencies, national administrations, research institutes, consulting firms, project implementing agencies, arjdjntended beneficiaries. f' A7 - State of advancement: LJ Not started I I Abandoned I I I Still ongoing but NOT delayed I Still ongoing but delayed I I Completed and final report submitted I I Completed but no final report submitted U Other A8 - If project not started, abandoned or delayed, give reasons: A9 - If final report submitted, please give date of submission of the final report: M O N T H: YEAR: A 10 - If project completed but final report not submitted, give reason and expected date of submission: A 11 - Type of Project: LI Pilot Project I I I Research Study I Conference J I Publication U Other A 12 - If other, please specify: A 13 - Countries - Please give specific countries where the project is taking place : A 14 - Please give other sources of funds (ie other than DGXXIII-TOURISM ACTION PLAN): A 15 - COMMENTS - Please give any further comments on project description: B - ASSESSMENT BY CONTRACTOR B1 - A c h i e v e m e nt of O b j e c t i v es ( i n c l u d i ng i m p a c t) B1. 1 - If any, please specify target group(s)- Target Groups are the intended beneficiaries of the project, the groups that should benefit from it. If no target group(s), please explain w h y. B1. 2 - Please specify the main initial objectives of the project, starting w i th the most important one: Objective 1 (most important): Objective 2: Objective 3: Other objectives, if any: B1. 3 - Please rate the degree of attainment of these objectives - Tick only one box A t t a i n m e nt of Project Objectives Not at all successful Not very successful Fairly successful Very successful Do not k n ow Not relevant Objective 1 (as defined above) Objective 2 (as defined above) Objective 3 {as defined above) Objective 4 (as defined above) Objective 5 (as defined above) Overall Assessment B1. 4 - Main Indicators of Achievement Please give the main indicators of achievement specified for the project, which may be either quantitative (ie expressed in numbers) or qualitative (ie expressed in words): Indicator 1 : Indicator 2: Indicator 3: Other indicators, if any: i i | i j i ! i I i 3 13 B1. 5 - Degree of Achievement nf Performance Indicators Please indicate the extent to w h i ch t he performance indicators have been attained. Indicator of Achievement Target(s) initially planned Actual outcome(s) at completion Reasons for differences from target Indicator 1 (as defined above) Indicator 2 (as defined above) Indicator 3 (as defined above) Other: ! 1 1 i l Benefits and Negative Effects Arising from the Project B1. 6 - Please give the main benefits arising from the project: I Benefit 1 : Benefit 2: Benefit 3: Other benefits, if any: B1. 7 - If any, please give the main negative effects arising from the project: Negative effect 1 : Negative effect 2: Negative effect 3: Other negative effects, if any: B1. 8 - W h at would have happened in the absence of TOURISM ACTION PLAN funding? I I The project would NOT have taken place I I I The project would have taken place but LATER I The project would have taken place but AT A SMALLER SCALE I I Don't know/no opinion U Other If other, please specify: *H B1. 9 - COMMENTS - Please give any further comments on achievement of objectives: B2 - Project Implementation Changes in Project Design B2. 1 - Were there significant changes in project design such as changes in scope, objectives, target groups, approach? YES NO B2. 2 - If yes, please specify: B2. 3 - Please give the reasons for these changes in project design? Delays B2. 4 - Was the start of the project delayed? YES NO B2. 5 - If yes: By how many months? MONTHS B2. 6 - If yes: Reasons for these delays? B2. 7 - Was the project completed on time? YES NO B2. 8 - If no: By how many months was the project delayed? MONTHS B2. 9 - If no: Reasons for these delays? Cost Overruns B2. 10 -Was the project completed within the initial budget? YES NO B2. 11 - If no: Give size of cost overrun (final budget divided by initial budget): ECU B2. 12 - If no: Reasons for cost overruns? 5 B2. 13 - An Index for Assessing Project Implementation Please help us to assess the implementation of the project. Rease tick one box only per r o w. Indicators Foor Very poor Average Good Very good Don't know Not relevant A - Planning & Preparation of Project i A1 - Clarity of objectives A2 - Quality of project design A3 - Effectiveness of the partner(s)' participation in preparation & planning B - Dissemination B1 • Follow up of project after completion B2 - Dissemination of mak» results C - Management by TOURISM ACTION PLAN staff C1 - Financial & administrative monitoring by TOURISM ACTION PLAN staff C2 - Overall efficiency of TOURISM ACTION PLAN staff C3 • Responsiveness of TOURISM ACTION PLAN staff D • Co-ordination 0 1- Quality of dialogue between TOURISM ACTION PLAN staff and other partners D2 • Co-ordination with other EU departments and non EU agencies Your overall assessment of the project implementation j i ! i j i i i 1 1 i i 6 B 2. 14 - COMMENTS - Please give any additional comments on project implementation: B3 - LESSONS. RECOMMENDATIONS. SUGGESTIONS. BEST PRACTICE B3. 1 - Any key lessons/recommendations/suggestions to convey to the TOURISM ACTION PLAN staff? B3. 2 - Any best practice to convey to the TOURISM ACTION PLAN staff? Have you any comments to make about this proforma? If yes, Price Waterhouse would be very grateful if you could indicate how to improve it: i Completed by: Name: Position: Tel number: Fax Number: Date: Thank you very much for your co-operation Please fax the completed document t o: Price Waterhouse Project TOURISM ACTION PLAN - EC SERVICES c/o Luc MOENS Fax: +44 171 939 3474 Tel: +44 171 939 3331 <?? EVALUATION OF THE ACTION PLAN TO ASSIST TOURISM APPENDIX V - CHECKUST FOR CASE STUDIES 41k fP :_VX Final Report - V2. Q *S CASE STUDIES ASSESSMENT BY KEY INFORMANTS NAME OF THE CASE STUDY: <» ASSESSMENT OF PROJECT BY KEY INFORMANTS - CHECKUST Foreword A very happy New Year and thank you for your cooperation. You will find below a list of prompts/questions for each issue we need to address to complete this case study. The objective of the interview we wish to set up with yw is sdto discuss in detail every item in this checklist. We wish to focus on the areas where your contribution is most valuable and relevant. li your organisation was the main contractor for this project, you will also receive from Price Waterhouse a short questionnaire designed to record descriptive information and to collect the contractor's views on the project implementation. Please return it completed as soon as possible as we have to report to the Commission by the end of January 1906. Introduction/Interface with tye Case Sftwjy A. Involvement in the project: since/until when? Role? B. Exposure to the Tourism Action Plan: How familiar are you with the Tourism Action Plan programme? Preparation & Rationale 1. 2. 3. 4. 5. Origin of the project: who initiated the project? Brief history/background. Rationale: principles underlying the project? Justification? Which problems is it addressing? Main relevant characteristics of the environment in which project is taking place? Describe preparation and planning of the project. Briefly describe how the consultant contracts have been awarded and the reasons for the selection. Summarise key dates and milestones (including future ones if project not completed), and main (realised or expected) outputs/events (reports, key meetings, seminarsAworkshops. other key events). Stakeholders & Kev Informants 6. Rease name all important stakeholders and describe triefr role/contribution. Stakeholders are groups and individuals that have an interest in the outcome of the project such as: other EU and non-EU international agencies, national adniinistrations. research institutes, consulting firms, project implementing agencies, arjojntended beneficiaries Objectives 7. If any, please specify target group(s)- Target Groups are the intended beneficiaries of the project, the groups that should benefit from H. If no target group(s), please explain why. 8. Main initial objectives of the project, starting with the most important one: yf CASESTUDIES ASSESSMENT BY KEY INFORMANTS NAME OF THE CASE STUDY: • Objective 1 (most important): Objective 2: Objective 3: OUra objectives, if any: 9. Please rate the degree of attainment of these objectives - Tick onty one box per row in the table below. Motatafl successful Not very successful Fairly successful Very successful Do not Know Not Relevant Attainment of Project Objectives Objective 1 (as defined above) Objective 2 (as defined above) Objective 3 (as defined above) Objective 4 (as denned above) Objective 5 (as defined above) Overall Assessment Maiff InrJipatprs gf AçWfflMCll 10. Rease p>® the main incicatoi» of a c l ^^ quantitative (ie expressed In numbers) or quattetive (ie expressed in words): Indicator 1: Indicator 2: Indicator 3: Other indicators, if any: À cn° CASE STUDIES ASSESSMENT BY KEY INFORMANTS NAME OF THE CASE STUDY: O 11. Please indicate in the table below the extent to which the performance indicators defined above have been attained. Indicator of Achievement Target (initially planned) Actual (at completion) Reasons for differences from target Indicator 1 (as defined above) Indicator 2 (as defined above) Indicator 3 (as defined above) Other: Interface of Tourism Action Plan with other programmes/policies fCo-Ordination. Complementarity. Overlap, etc) 12. 13. In what manner and to what extent does Tourism Action Plan complement, duplicate, overlap or work at cross-purposes with other EU and non-EU programmes? Please assess the quality of the co-ordination between Tourism Action Plan activities and the activities undertaken by other EU and non-EU programmes. Impacts and Effects: What Has Happened As A Result of the Programme? 14. What positive impacts and effects, both intended and unintended, resulted from carrying out the project? 15. What negative impacts and effects resulted from carrying out the project? Project Implementation Monitoring & Evaluation 16. Describe procedures/arrangements to monitor the project implementation 17. Describe procedures/arrangements to evaluate the project during and after implementation 4o1 CASESTUDIES ASSESSMENT BY KEY INFORMANTS NAME OF THE CASE STUDY: Changes in Project Design • 18. Were there significant changes in project design? If yes, please specify and give the reasons for these changes in project design? Delays 19. Was the start of the project delayed? If yes: By how many months? If yes: Reasons for these delays? 20. Was the project completed on time? If no: By how many months was the project delayed? If no: Reasons for these delays? Cost Overruns 21. Was the project completed within the initial budget? If no: Give size of cost overrun (final budget divided by initial budge) If no: Reasons for cost overruns? Dissemination & Follow Up 22. 23. Has the project results been disseminated? What was the follow up, and who did it? Has the project been replicated? (If relevant) For how long are the operational cost (partly) covered by Tourism Action Plan? What will happen next? Lessons. Recommendations. Suggestions. Best Practices 24. What are the reasons for failures to meet objectives and can these be remedied? 25. Any key lessons/recommendations/suggestions for future projects? 26. Which elements can be replicated, under which conditions? OVERALL ASSESSMENT 27. Main strengths of the project? 28. Main weaknesses/shortcomings of the project? 29. ContributiorvValue added by Tourism Action Plan? 30. What would have happened in the absence of the Tourism Action Plan funding? Would the project exist? If yes, would it be different? 31. What would you do differently? Â*l EVALUATION OF THE ACTION PLAN TO ASSIST TOURISM c v m u H i i un ur i nt ACTION PLAN TU ASSIST TOURISM APPENDIX VI - COUNCIL DECISION OF 13 JULY 1§92 ^ IK f}jj Final Report • V2. 0 /I*} No L 231726 Official Journal of the European Communities 13. 8. 92 COUNCIL DECISION. of 13 July 1992 on a Community action plan to assist tourism (92/421/EEC) THE COUNCIL OF THE EUROPEAN COMMUNITIES. Having regard to the Treaty establishing the European in particular Article 235 Economic Community, and thereof Having regard to the proposal from the Commission ('), Whereas, tourism can make an effective contribution to achieving economic and social cohesion in the Community and whereas in the Community a harmonious development of economic activity, continuous and balanced expansion, a higher standard of living and closer relations between the States which it links; it can promote Having regard Parliament (2),. to the opinion of the European Whereas the measures tó be implemented under the action plan must comply with certain criteria in particular the need to comply with the subsidiarity principle; Having regard to the opinion of the Economic and Social Committee (3), Whereas tourism occupies- an important place in the economy of the Member States, with tourtst activities, 'representing a targe potential source of employment; Whereas tourism in the Community will have to show consideration for local populations and for the natural and cultural environment- in order to improve the quality of services offered; Whereas tourism allows people of all kinds to gain a bener knowledge of Europe's cultural roots and of the cultures and ways of life in the Member States, thus making' a' contribution to the progress of the idea of 'European citizenship';. f Whereas the results of the European Year of Tourism should be taken into account; in view of Whereas, the above, Community action regarding tourism should take the form of a strengthening of the' horizontal approach to tourism in Community and national policies, and of the implementation of specific measures, and whereas that apporach should also include coordination of the measures undertaken by Commission departments which affect tourism; whereas certain Community policies, in particular transport policy, have a major, impact on tourism in the various regions of the Community; Whereas the Community can contribute to improving the quality and competitiveness of the Community's tourisni services on offer, by encouraging a joint apporach to the facing European tourism; by medium-term problems / promoting the development of the tourist industry and the. diversification of tourist activity and the development of - transnational measures, and by developing the promotion of European tourism on- the main markets of third countries; Whereas free competition should be preserved in the sector, both' for the benefit of' consumers, and in order to promote small and medium-sized enterprises (SMEs); Whereas it is necessary to encourage not only better integration of tourism into the various Community policies but also dose cooperation between all public and private bodies in the sector, including-representatives of tourist regions, and whereas the implementation at'Community level of à number of specific measures, complementary to those taken at national level, is the best way of achieving Such cooperation, while avoiding any distortion of competition which may be caused;. Whereas statistics on tourism, should be devdoped and forward analysis of new types of tourism carried out; Whereas a, plan of three years' duration is called for; (') OJ NoC 120. l i. 5. 1992. p. I J. (*) OJ No C r. 7, 16. J. 1992. p. 2JS. (J) O] No C 49. 24. 2. I9V2. p. «J. Whereas an amount of ECU 18 million is deemed necessary to implement'this-plan; A^?t, 13. 8. 92 Official Journal of thc. Europcah Communities No L 2 3 1 / 27 Whereas the amounts to be committed for the finandng of the plan will have tó come within the Community financial framework in force; The Commission shall refer to the committee referred to in paragraph 2 and. the Council those initiatives adopted in the framework, of Community policies which h av a major effect on tourism. Whereas procedures should, be laid down for the exercise of the powers for implementing this plan conferred on the Commission pursuant to Decision 8 7 / 3 7 3 / E EC ('); Whereas the Treaty docs not provide for any powers for the adoption of this Decision other than those mentioned in Article 235. HAS DECIDED AS FOLLOWS: Article 1 A Community action plan to assist tourism shall be drawn up. The measures forming the subject of this plan are contained in the Annex. - t Article 2 1. The duration of the action plan shall be three years from 1 January 1993. 2. The Commission shall be assisted in implementing the action plan by a committee composed of representatives of the Member States and chaired by the rcprcsentativeof the Commission. The representative of the Commission shall submit to the the measures to be taken. The committee a draft, of committee shall deliver its opinion on the draft within a time limit which the chairman may lay down according to the urgency of the marter. T he opinion shall be delivered by the majority laid down in Article 148 (2) of the Treaty in the case of decisions which the Council is required to adopt oh a proposal from the Commission. The votes of the representatives of the committee shall be_ weighted in the manner set out In that Article. The chairman shall not voce. the Member States within if chese measures are not The Commission shall adopt measures which shall apply immediately. However, in accordance with the opinion of the committee, they shall be communicated by the Coundl forthwith. the Commission shall defer application of the measures which it has decided for a period of two months from the dace of communication. the Commission In that event to 2. The Community financial resources_deemed necessary for its implementation amount to ECLM8/nilIion and shall fall within the Community financial framework in force. The Council, acting by a qualified majority, may take a different decision wichin the time limic referred to in the previous paragraph. shall determine the appro 3. The budget authority priations available for each into account the principles of sound management referred to in Article 2 of the Financial Regulation applicable to. the general budget of the European Communities. financial year, taking Article i the action plan 1. The Commission into shall put operation. In order to fulfil the objectives of the plan, it •nay undertake measures other than those set out in the \ n n c x, where, exceptionally, additional action is required n order to carry out one of the measures in full. Such idditional action shall be assessed to xisting priorities and to available financial resources. The Commission shall coordinate the action with the various Community policies, and through the various Dircctoratcs- ïcncral current' rocedures. in relation both accordance concerned, with in ) OJ No I. I V 7. 1 8. 7 1 9 8 7. p. J J. Article 4 1. The measures must be consistent with the principle of subsidiarity. 2. A selection shall be made, for the different measures proposed, by reference to the following criteria: (a)'the measures must be cost-effective and make a significant impact on the Community tourist industry; (b) they must facilitate industry with particular medium-sized businesses; the development of chc tourist small and reference to (c) they must help tourist services; improve the quality of Community (d) they must Community increase Community tourist services on the world market; the competitiveness of encourage and competition within the. /loS No L-231/28 Offidal Journal of the European 'Communities 13. 8. - 92 (e) they must be conduavc to preserving and protection the quality of the natural environment, the cultural heritage arid the integrity of local populations; (f) they must be conducive to improving the provision of information and services and to the protection ot. tourists. be shall the national authorities and, through 3. The measures coordination with if necessary, with the regional or local authorities as well, so as to take. account of the importance of tourism for regional development. implemented Article 6 - The Commission shall regularly evaluate the results of the action'plan. This evaluation'will include wherever possible measurable outputs of the plan and be in accordance with the criteria in-Article. 4. The committee will be informed by the Commission of the latter's evaluation of the plan, and of the results thereof. No later than 30 June 1995, the Commission will submit a report on this evaluation to the European Parliament and the Coundl. On the basis of that report, the Council shall decide, in accordance with the provisions of the Treaty, whether or not to extend the plan for a further pe'riod. Article S Done at Brussels, 13 July 1992. Every year from. the date of adoption of the action plan, the Commission, in a report to the European Parliament and the Coundl, shall evaluate the Community's activities which affect tourism. For the Council The President J. CUMMER 4 üC 13^8:92 Offidal Journal of the European Communities. No L 231/29. '•• ANNEX I. C O M M U N I TY MEASURES TO ASSIST T O U R I SM I. ' Improving knowledge of the tourist industry and ensuring greater consistency of Community measures Community action is intended to improve the consistency of the measures taken to assist tourism by increasing knowledge of its characteristics, components and development. This will be carried out by means of the following measures: (a) development of Community statistics on tourism; (b) detailed studies aimed. at improving knowledge of tourism as an activity, assessment of the impact of current Community, policies to. assist tourism, forward analysis of new types of tourism, and the preparation of strategies adapted to keep pace with demand; (c) consultation of tourism professionals within the Community. 2. Staggering of holidays Community action is designed to promote a better seasonal distribution of tourism. This will be carried out by means of the following measures: (a) support for the setting-up of an international framework ,whose purpose would be to exchange information and monitor the activities of governments and the tourist industry-, (b) support for measures aimed at coordinating actions and strategies to encourage the use of tourism infrastructure and facilities outside the' peak season. 3. Transnational measures Community action is designed to promote transnational tourist development initiatives covering many different specialist sectors of the industry. This will be carried out by means of the following measures: (a) support for cooperation between border regions; (b) support for transnational-initiatives contributing to the improvement of tourist information, in particular those using new technology; (c) development of tourist cooperation with Central and Eastern Europe and the Maghreb through the transfer of know-how on training and the implementation of strategics for promotion, as well as on marketing and tbe. creation of small and medium-sized tourist enterprises; (d) support for tourist and technical cooperation in'the context o( partnerships between towns; (c) support for- pilot projects aimed at cooperation between the public and private sectors for the development of traditional tourist regions in decline as well as less developed rural regions. 4. Tourists as consumers Community action aims to support initiatives which improve the information of tourists and (heir time-share in areas such as existing classification protection, arrangements, over-booking and procedures for redress. systems, ' signposting symbols, 5. Cultural tourism Community action is designed both to highlight thcirhportance of the cultural heritage for tourism and to promote a greater knowledge of the cultures, traditions and ways of life of Europeans. Slol No L 2 3 1 / 30 Official J o u r n al of t he E u r o p e an C o m m u n i t i es This will be carried out by means of the following measures: 1 3. 8. 92 -. j • (a. ) support for initiatives to develop new European cultural. tourism routes, in cooperation with the Member States,. regions arid local authorities concerned, and to disseminate information on these - •. ' routes by means of brochures and publications; ' (b) support for the exchange of experience in the'field of visitor management techniques;. (c) promotion and assistance in the use of European networks enabling tourist operators and cultural institutions to exchange experience, -especially as regards highlighting the value of cultural heritage. 6. Tourism and the environment T he aim of Community action in the area of the interaction between tourism and the environment is to ensure that the environment is more fully taken into account. This will be carried out by means of the following measures: (a) support for initiarives aimed at informing and increasing the awareness of tourists and suppliers of services about the interaction between tourism and the environment and in particular through the creation of a European environmental prize;' (h) support for innovative pilot projects to reconcile tourism and nature protection at local or regional level, in particular coastal and mountain areas, nature parks and reserves, e. g. by measures for the guidance of visitors; (c) support for the development involving transnational, exchanges of experience, including• experience of environmental problems, and their possible solution through visitor management at sites; 'of networks (d) support for initiatives''encouraging forms of environment-friendly tourism. 7. Rural tourism Community action in this field is designed ro devejop tourist activities in a rural environment, notably farm tourism, small'family-run hotels or facilities set up by associations or local authorities. This will be carried our by means of the-following measures: (a) support for partnership initiatives between operators at local, regional, national or European level, to facilitate exchanges of experience and the transfer of good practice through the organization of visits, seminars, exchanges of experts and the. development of transnational pilot schemes, in particular in the field of vocational training;" (b). improved information for rural operators and better access for them to the various Community aid schemes available for rural tourism, in-particular through the publication of documents for mass circulation and the publication of an operators* manual; (c) encouragement for. improving the quality of rural tourism supply and support for measures to facilitate access, to tourism in a rural environment. 8. Social tourism Community activity in this field seeks, to facilitate access to tourism by groups of people w h o, for various reasons, but especially for social or health reasons, have difficulty in raking holidays. This will be carried out by means of the following measures: (a) shared information at Community level between public and private sector partners concerning tlie various methods used in the Member States to encourage holiday-taking by certain categories «if tourists; (b) support for the coordination'between M c m b c r S t a t cs tff measures aimed at eliminating harriers to the development of tourism-for the disabled, and for the. exchange'of information in this field. 9. Youth lourism Community action in this field is, thro. ugh support for existing Community policies, aimed both at promoting young people's knowledge of cultures and lifestyles'in the various Member States and at making if easier for'young people to take holidays. '•. sf*î 1 3. 8. 9 2. -'. *. Offidal. Journal of the European Communities -. No L 231/3Ï This will be carried out by means of the following measures: (a) a feasibility study into establishing links-between'youth cards*; (b) suppprt for research into the need to create a network of exchanges with regard ro'European classes' (school travel for pupils from several Memoer States). f. ' 10. Training • " • Community action in this field is aimed, through support for existing Community policies, at making the tourist industry in the Community more competitive through support for increased professionalism • in Community tourism. This will be carried out by means of the following measures: (a) dissemination of information among young people on tourist resources and profession; (b) support for ongoing measures to draw up professional profiles for the industry and improvement of mutual information on the qualifications attained in the various Member States; (c) encouragement of the participation of tourist businesses and their employees in existing Community training programmes and measures; (d) support for transnational, coopcrarion projects, between universities, tourism schools, tourism professionals, or the authorities concerned, especially for training in the fields of rural, cultural and environmental tourism; (e) support for networks aimed at improving the quality of'vocational training so as to' raise the quality of tourism services. , J 11. Promotion in third countries - Community action in this field is directed at making Europe a more attractive destination for tourists from distant countries. This will be carried out by means of measures confined to pilot projects to promote Europe as a tourist destination on the markets of distant countries, particularly North America and Japan, whose growth is likely to have an impact on tourism within the Community. / II. TIMETABLE OF PRIORITIES. When implementing measures in accordance with thé procedure laid down in Article 3, priority will be given for 1993. to the following measures. These priorities may be modified for the financial years 1994/95 according to the procedure referred to in Article 3 ( 2 ). Priority measures for 1993: I. Improving knowledge of the 'tourist industry and ensuring greater consistency of Community measures: (a) development of Community statistics on tourism; (b) detailed studies aimed at improving knowledge of tourisme as an activity, assessment of the impact of current Community policies to assist tourism, forward analysis of new' rypes of tourism and the preparation of strategics adapted to keep pace with demand; (c) consultation of tourism pofcssionals within the Cominuniry. 2. Staggering of holidays: (a) support'for the setting-up of an. international framework whose 'prupose »you!d be to exchange information and monitor the activities of governments :md flic tourist industry. 4*1 No L 2 3 1 / 32 : ' Official Journal of the E u r o p e an C o m m u n i t i es •. 1 3 1 8. 92 'çj'. Transnational measures: '-. (a) support of cooperation between border regions:. : >. - ,' ',- '. : • ' "• (b). support for transnational initiatives contributing to thc'. improvemcnt of tourist information, in particular those using new technology;. (c) development of tourist cooperation with Central and Eastern Europe and the Maghreb through the transfer of know-how on training and the implementation of strategics for promotion, as weljas on marketing and the creation of small and medium-sized tourist businesses. ( 5. Cultural tourism: (a) support for initiatives to develop new European cultural tourism routes, in cooperation with the Member States, regions and local authorities concerned, and to disseminate information on these routes by means of brochures and publications; (b) support for the exchange of experience in the field of visitor management techniques; 6. Tourism and the environment:. (a) support for initiatives aimed at informing and increasing the awareness of tourists and suppliers of services about the interaction between tourism and the environment and in particular through the creation of a European environmental prize; ' (b) support for innovative pilot projects to reconcile tourism and. nature protection at local or regional level, in particular coastal and mountain areas, nature parks and reserves, e. g. by measures for the guidance of visitors; (c) support for the development of networks involving transnational exchanges of experience, induding experience of environmental problems and their possible solution through visitor management at sites; (d) support for initiatives encouraging forms of environment-friendly tourism. 7. Rural tourism: (b) improved information for rural operators and better access for them to the various Community aid schemes available for rural tourism, in particular through the publication of documents for mass circulation and the publication of an operator's manual; (c) encouragement for improving the quality of rural tourism supply and support for measures to facilitate access to tourism in a rural environment. 8. Social tourism: (b) support for. the coordination between Member States of measures aimed at eliminating'barriers to the development of tourism for the disabled, and for the exchange of information, in this field. 10. Training: (b) support for ongoing measures to draw up professional profiles for the industry and improvment of mutual information on the qualifications attained in thc-various Member States;. (c) encouragement of the participation of tourist businesses and their employees in existing Community training programmes and measures; (d)'support for transnational cooperation projects between universities, tourism schools, tourism, professionals, or the authorities concerned, especially for training in the fields of rural, cultural and' environmental tourism. •' * ' 1 (. Promotion in third countries:. \ Pilot, projects to promote-Europe as a tourist destination on the markets of distant countries, particularly North America and Japan, whose growth is likely to have an impact on tourism within the Commiiniry. A^O EVALUATION OF THE TOURISM ACTION PLAN TO ASSIST TOURISM APPENDIX VII - LIST OF CONTACTS Jlk H|F Final Report • V2. 0 /l/,A A P P E N D IX VII E V A L U A T I ON OF T HE C O M M U N I TY A C T I ON P L AN TO A S S I ST T O U R I SM [ L I ST OF C O N T A C TS [ [ e x c l u d i ng DG X X I I I) No Narno i OrflanlMtlQn. 1 Daniela Hesse-Wagner ETOA • ETC AIT/FIA ECTAA Deutscher Stadte und Gemeintebund (D) EUTO WTTC HOTREC ECATRA I A TA ETAG UFTAA European Travel Monitor (Munich, D) Luxembourg Finland France Greek National Tourism Organisation Belgium 2 Robert Hollier 3 Lisa Davies 4 De Blust 5 E Giesen 6 W Burnett 7 G Lipman 8 M Sequaris 9 F H Aldous 10 Mr Smithies 11 LLickorish 12 Lepage 13 MrFreitag 14 RZimmer 15 Bent Pilström 16 JL Deroide 17 E Hadzinikolaou 18 Claude Pirard 19 Dr. ssa. Cesarina Misiani Dipartimento del Turismo (I) 20 Keith Gibbins 21 Teresa Castillo 22 Shane O'Neill 23 Paul Bates 24 CiaranTuite 25 JP Bastos Salazar Leite Directorate General for Tourism (P) 26 Mr Schneider 27 L Harrison 28 E McMillan-Scott 29 P Comelissen 30 Mr Hansen 31 Giacomo Regaldo 32 Kirchberger 33 Van Hasselt 34 E Power 35 D Givord 36 Comaert 37 M Lepelletier 38 B Wehems 39 Manuel Ruiz Sanz 40 Xavier Coyer 41 DanaePenn 42 Pyrhus Mercouris 43 Mr Enthoven 44 T O'Dwyer 45 G Barrett Bundesministerium fur Wirtschaft (D) European Parliament European Parliament European Parliament Committee of the Regions Economic & Social Committee DG XXII Air Transport Policy - DG VII DG XVI - Regional Policies Rural Development - DG VI DG XI DG VII DG V DG V DG V D G V II DG X DG XI DG XXII DG VIII Department of National Heritage (UK) Ministerio de Comercio y Turismo (E) Department of Trade & Tourism (IRL) Department of Trade & Tourism (IRL) Borde Faute (IRL). 46 E Pongas 47 Professor V Middleton 48 E P ad 49 Mr Dupeyras 50 Prof John O'Hagan 51 George Moustakas 52 Palle Damkjaer 53 Rene Ladiges 54 Elsisabeth de Bodinat 55 Christine Bussière 56 Yves Comu 57 Sylvie Blangy 58 Paolo Bongini 59 Gerry Carver 60 A de Varax 61 Elizabeth Jeffries 62 Hans Oomenicus 63 Kai Geiger 64 Jan Kobernuss 65 Falco de Clerck 66 Andrew Lennox 67 Carlos Freite 68 Ana Alonso 69 Eulogio Bordas Eurostat World Trade Organisation (WTO) OECD Trinity College (Dublin, IRL) International Interactive Multimedia Hjoerring Business College (DK) Hjoerring Business College (DK) Agence Vitesse (Paris, F) Agence Vitesse (Paris, F) HTL - Bossard Sociologie (Paris. F) Expert (Montpellier, F) Regione Toscana (Florence. I) L&R Leisure (Haywards Heath. UK) Office du Tourisme (Lyon. F) Greater Manchester (UK) Amsterdam Tourist Office (Amsterdam. NL) IfB (Konstanz. D) Institute fur Freizeit (Cologne. D) Institute for Service Management (Leeuwarden, NL) Central College of Commerce (Glasgow. UK) Arthur Andersen (Lisbon. P) Delvico Bates (Madrid. E). IHJ__1§_?__. ___[_!___) _ !. I J 41 EVALUATION OF THE ACTION PLAN TO ASSIST TOURISM APPENDIX VIII - ASSESSMENT BY KEY INFORMANTS 4I4 fj|F In this Appendix, we give a summary of the assessment made by the key informants (professional associations representing industry interests, representatives of the Member States, independent experts, Commission officials from other Directorates General). The views expressed are not necessarily shared by Price Waterhouse. Exposure to the Plan The vast majority of interviewees are familiar with the Plan, although some of them consider their knowledge of the plan stems from extensive contacts and length of time within the industry, rather than from the Plan's contact with the tourism organisation. Whilst many interviewees have only a more general understanding of the Plan, certain interviewees feel they have more of a knowledge of individual projects rather than an understanding of the Plan's strategy itself. Many interviewees gained familiarity with the Plan as a result of attending Management or Consultative Committees. The degree, of familiarity with the Plan by officials from other Directorates General appear to be the lowest. An important feature is the background of the interviewees, especially which part of the travel and tourism industry they represent. There is a strong tendency for the "major players" in the industry such as the organisations representing the European travel agents and tour operators to consider that the Plan focuses mainly on peripheral tourism issues (green / social) and not on the key mainstream issues such as transport links and infrastructure. On the other hand, organisations such as those representing tourist offices in local communities consider the Plan only consults major forces in the industry and does not seek or take account of the views of other important but less powerful representatives. Interface with the Pian The interviewees have highlighted a number of organisations, particularly at the "global" level working towards the same broad objectives as the Plan: creating jobs by stimulating tourism and developing tourism with due regard for the environment. Whilst the Plan consults regularly with these organisations through attendance at meetings, advisory committees etc, it is felt that there is a need for the Plan to ensure greater coordination with the strategies of these other organisations. In particular, difficulties were expressed vis-à-vis the ability to co-ordinate what member states are doing with what the EU is doing. One interviewee felt that the Plan was a "small scale" model of what an overall strategic programme of Travel and Tourism in Europe should be aiming to achieve. Another common theme was that the Plan required much greater coordination and integration with the infrastructure projects handled by other DGs in the Commission eg air traffic control systems, transport measures for vehicles etc. Final Report - V2. 0 slK EVALUATION OF THE ACTION PUN TO ASSIST TOURISM APPENDIX VIII - ASSESSMENT BY KEY INFORMANTS €> Rationale for the Pian 10 11 12 13 14 15 16 The majority of interviewees expressed a view on whether the Plan made sense. Whilst these interviewees generally felt that the overall framework was commendable and "going in the right direction", they considered the actual outputs and activities were too fragmented and that the individual projects were on too small a scale. There is a general view that undertaking these small projects spread over a number of different tourism aspects has made it difficult to achieve the Plan's objectives. A number of interviewees to date consider the activities have focused on peripheral issues eg cultural and social tourism rather than on the mainstream tourism industry which accounts "for about 80% of all tourism activity". Some also felt that the Plan had concentrated too much on theoretical issues and research studies. Even more importantly, many considered that the results of these studies had not been made available to a wide enough audience and in particular to those bodies and organisations that could make best use of them. One interviewee felt there was too much emphasis on supporting the public sector's role in tourism and that there were insufficient projects related to the private sector's role. / There is a general view that one of Plan's most valuable roles has been to act as a focal point for tourism within the EU and to get the many different stakeholders within the industry together and thinking about the same issues. To some extent, the Plan has acted as a catalyst for future action. Generally, interviewees think that the following factors have contributed to "the small and fragmented project" approach: a b c d e the need to satisfy a very broad framework of objectives ("a patchwork") the tendency to attempt to meet the needs of every lobby with an interest in tourism which has led to funding fragmented, small projects on a number of areas inadequate funding given the ambitious objectives of the Plan inadequate staffing of the Tourism Unit (both in terms of number and expertise) the lack of top level policy commitment and an insufficient authority vested in DG XXIII to enable it to fulfill adequately its coordination role with other EU mainstream policy areas such as Agriculture (DG VI) Regional Policy (DG XVI). 17 These factors have meant that, to date, the Plan has been unable to play a significant role in maximising tourism's potential contribution to economic growth and job creation. Final Report - V2. 0 Wil EVALUATION OF THE ACTION PLAN TO ASSIST TOURISM APPENDIX VIII-ASSESSMENT BY KEY INFORMANTS jUà \S\W Assessment of Impacts and Effects 18 19 Whilst a majority of interviewees consider that the net effects of the Plan are positive, several of them take the view that the negative effects have outweighed the positive effects. It is generally felt that the overall impact of the Plan on the competitiveness of the EU tourism industry has been very limited. 20 The Plan has had the following positive impacts: a b c d brought Member States together for useful discussions on Tourism (catalyst role) increased the awareness of particular key issues amongst Member States, for example the environmental aspects enhanced cooperation on Tourism issues amongst Member States (eg through the consultation process of the Green Paper) activated several sectoral/regional projects in Europe. The general opinion is that DG XXIII has done as well as it could have done, given the very broad framework for Plan and the constraints on funding. There is however a minority view that the implementation of the plan has been a "lost opportunity" and that the Unit has been ineffective. One reason sometimes given is the lack of tourism experience of most staff members. Travel agents and tour operators generally consider that the Plan has provided few benefits and has had little impact on the tourism industry. This sector and the industry generally feel they should have been consulted much more on the strategy at the outset. They generally felt that the Plan should have concentrated on the mainstream areas of tourism; that there should have been more effective coordination internally across the EU directorates responsible for Transport policy etc. as well as those responsible for the Structural Funds. There should also have been more coordination between other external organisations, especially those responsible for environmental issues. More emphasis should be placed on the great potential which the Tourism industry has for promoting sustainable development, and improving and maintaining the environment. Most representatives of the Member States contacted think that they need to be involved much more directly in the formulation of tourism policy and programmes, so that they take "ownership" of the programme and subsequently work actively together to implement it. The Plan has been regarded much more as the Commission's plan rather than that of the Member States'. There is a feeling that the Plan is "caught between two stools", ie in meeting the subsidiarity principle, yet still being expected to deal with core issues: if the Plan adheres to subsidiarity, then it may only add value in areas not seen as core such as social and green tourism. There is a view that many of the Plan's initiatives are related to local authority activities and not so much to the private sector. There is no unanimity on the effectiveness of the implementation of the Plan by the Tourism Unit. Whilst some interviewees feel that DG XXIII have done as well as they could "given the broad 21 22 23 24 25 26 27 28 Final Report - V2. 0 AI*) EVALUATION OF THE ACTION PUN TO ASSIST TOURISM APPENDIX VIII - ASSESSMENT BY KEY INFORMANTS • framework and the constraints or funding", others take the view that the Commission has not been effective. The latter group gives evidence such as: cancelation of Conference on Quality of Tourism, lack of expertise in tourism, very long and bureaucratic procedures, delays in payment, lack of responsiveness of DG XXIII staff, lack of transparency in the selection of projects, poor execution of the budget (eg in 1994). 29 It is also clear from our interviews that the misallocations of funds have given the Plan a "bad name": the credibility of the Tourism Unit and of a possible EU tourism policy has been seriously tarnished. It has also to some extent created the some of the administrative difficulties and weaknesses referred to above. Relative Successes and Failures at Project Level 30 Interviewees cited the following as "successes" at project and study level: a b c d e f I Cultural itineraries, such as "Routes to the Roots" and "Art Cities in Europe" Baltic Sea Region Cultural Project A number of projects in the area of Tourism & the Environment (eg Prize) Certain projects in the area of information technology Projects developed in Greece to develop training modules on training, management and technical skills Senior citizens' and youth tourism; both were seen to be examples of projects which were expanding tourism in culturally and environmentally sensitive ways 31 The Directive of Community Statistics and certain conferences organised by the Tourism Unit are other activities which appear to have been appreciated. 32 Interviewees cited the following as relative "failures" at project and study level: a b c The study on "overbooking in hotels etc" was cited as unnecessary since it was looking at an issue already being resolved by the industry itself The promotion in the USA, "a monumental worry", a "complete waste of money" The failure of the promotion in Japan (1995 call for tender). Role and Activities in the Future 33 For the future, a number of common themes emerged, although there is no unanimity. Among the representatives of the Member States at the Management Committee, examples of common themes include: a more and better coordination and dialogue (partnership) with: (a) the EU directorates responsible for the relevant mainstream programmes such as Transport, Regional Policy, issues of Taxation and Single Currency (including a better Final R e p o r t - V 2. 0 /14 G EVALUATION OF THE ACTION PUN TO ASSIST TOURISM APPENDIX VIII - ASSESSMENT BY KEY INFORMANTS jfLfc fj|F use of the existing EU instruments) (b) the national tourist strategies and plans (c) regional and local authorities, Chambers of Commerce and other industry stakeholders formally recognise Tourism's potential in the areas of economic development and generating employment opportunities concentrate on-promoting "Europe" to third party countries such as Japan and the Far East - with individual EU countries left to promote themselves at international, national, regional and local level need for planning a Tourism strategy which will have the greatest impact on economic growth and job creation within the EU, and for supporting projects which meet these objectives greater involvement of the private sector in both the formation and implementation of policy need to rethink the co-operation with third countries in order to make it consistent with the b c d e f objectives of tourism policy g need to publicise the results and the outcomes of seminars, projects etc. / Summary of Findings We now summarise the findings from our interviews with key informants. Note that these are not necessarily the views of Price Waterhouse. The Plan has given Tourism" more recognition within the EU. It has brought interested parties and stakeholders together to discuss common issues. But the Plan's framework covers too many objectives. Some of these objectives are on fringe or peripheral issues. Consequently, the plan did not include all the mainstream issues, especially regarding infrastructure aspects. It is felt by many key informants interviewed that funding and staffing of the Tourism Unit have not been adequate and these are seen as a key factors in limiting the programme's impact. There is a need for greater consultation of all key parties at the strategy formulation stage. This needs to include both the public and private sectors. Both Member States and industry representatives consider they were not actively involved in deciding on the Plan's strategy. There needs to be greater coordination on key issues (such as competitiveness) both internally within the Commission and with external bodies to ensure compatibility of policies, especially on transport and environmental issues. Need to be clear what the "high level" key objectives are and ensure that projects are assessed against these "key criteria" eg from which areas of the world is the EU trying to attract tourists to come to Europe? Which are the target markets? 34 35 36 37 38 39 40 41 This leads on to thinking about what needs to be developed eg. high standards and common Final Report - V2. 0 /l*ï EVALUATION OF THE ACTION PUN TO ASSIST TOURISM APPENDIX VIII - ASSESSMENT BY KEY INFORMANTS O classification of these standards for hotels etc across Member States. This is also seen to link with the need to develop educational programmes on tourism in colleges etc in the different Member States as well as to widen the use and capability of information technology for tourism on a pan - European basis. Final Report - V2. 0 SI4* ISSN 0254-1513 COM(96) 166 def. DOCUMENTEN NL 16 Catalogusnummer : CB-CO-96-209-NL-C ISBN 92-78-03585-8 Bureau voor officiële publikaties der Europese Gemeenschappen L-2985 Luxemburg