title: Förslag till Europaparlamentets och rådets direktiv om avvecklingens slutgiltighet och säkerheter

eurovoc_concepts:
European Monetary System
credit guarantee
credit institution
financial solvency
payment

formats: html pdf pdfa1b print

text: *„. i EUROPEISKA GEMENSKAPERNAS KOMMISSION Bryssel den 30. 05. 1996 KOM(%) 193 slutlig 96AU26 (COD) Förslag till EUROPAPALAMENTETS OCH RÅDETS DIREKTIV om avvecklingens slutgiltighet och säkerheter (framlagt av Kommissionen) m EXPLANATORY MEMORANDUM I. Background The present proposal for a directive is the result of a process which can be summarised as follows: The Lamfalussy Report of 1990' highlighted the important systemic risks inherent in payment systems which operate on the basis of one or more legal types of payment netting2. The Commission's attention was drawn to these matters by one of its advisory committees on payment systems, the Payment Systems Technical Development Group. In its March 1992 working document3, the Commission noted that certain features of the law in a number of Member States, together with the differences between Member States' laws relating to payment systems in general, were a source of uncertainties and risks. This view was endorsed by the Committee of Governors of the central banks of the EC4. Work began on these issues in a group of government legal experts and central bank representatives, chaired by the Commission, early in 1993. The first phase of the work has consisted of establishing an inventory of the legal situation in the areas of payment netting and settlement finality in all Member States, which has led to a more precise identification of these problems. An extensive study5, ordered by the Commission and delivered in February 1994, supported these preliminary conclusions. A first consultation hearing with the European Credit Sector Industry was held in the spring of 1994. In a second phase (since 1994) different solutions have been discussed and examined within the group of government experts. They are listed under point II. 3. A second consultation hearing with the European Credit Sector Industry was held in October 1995, which confirmed the overall validity of the approach. In the light of this process, the Commission has reached operational conclusions, in particular as regards the questions pertaining to settlement finality and collateral security. It therefore considers that a directive should be proposed. No operational conclusions have been reached relating to securities settlement systems. These issues remain, however, under consideration within the Commission. It may be necessary to make a further proposal covering these issues in the future. Overall assessment The Commission Strategic Programme for the Internal Market clearly identified the establishment of effective cross-border payment systems as one of the few requirements that still need to be met to ensure the functioning of the Internal Market. This requires modernisation of systems, which affects both central banks and commercial banks, and consequent investment on the part of the industry. This Report to the Governors of the central banks of the Group of Ten countries, Basel, November 1990 For the purposes of the present Proposal, "payment netting" means the conversion into one net claim or one net obligation of claims and obligations resulting from payment orders which an institution either issues or receives, with the result that only the net claim can be demanded or the net obligation be owed. "Easier cross-border payments: Breaking down the barriers", SEC(92)621 final of 27 March 1992. "Issues of common concern to EC Central Banks in the field of payment systems", by the Ad Hoc Working Group on EC payment systems, September 1992. The laws on credit transfers and their settlement in Member States of the EU: Report for the European Commission (DG XV), Wilde Sapte - Brussels, February 1994. A process is already under way. Moreover a number of the large value payment systems which primarily serve the domestic market in their countries are increasingly gaining member banks from other Member States. The legal issues which are the subject of the present proposal have an important underlying influence on the design of the necessary systems and linkages, both those which are specifically conceived to transmit payments across borders and those which have a "cross-border membership". The resolution of these issues will provide a valuable foundation of certainty and serve to minimise legal risks of a systemic kind, as well as the costs which such risks entail. The need for action in this domain is all the more urgent as progress is made towards full Economic and Monetary Union. The European Council, meeting in Madrid on 15 and 16 December, has stressed that the payment system's infrastructure needs to be in place so as to ensure the smooth functioning of an area-wide money market based on the single currency. II. Subsidiarity assessment 1. What are the objectives of the directive, having regard to Community obligations? The principal objectives are threefold: • • to reduce legal risks associated with participation in payment systems, as was pointed out in the Lamfalussy report of 1990, in particular as regards the legal validity of netting agreements and the enforceability of collateral security; to ensure that in the Internal Market payments may be made free of impediments, thus contributing to the efficiency and the cost-effective operation of cross-border payment arrangements in the European Union; • by taking into account collateral constituted for monetary policy purposes, to contribute to developing the necessary legal framework in which the future European Central Bank may develop its monetary policy. The present directive also • • leads to further integration of EC banks in the domestic payment systems of other EC States. The directive therefore supports the free movement of capital stated in Article 73 B to 73G and the freedom to provide services under Article 59 of the Treaty; contributes to the preparation of the third stage of EMU, for which efficient payment mechanisms are indispensable. 2. Does the action envisaged stem from an exclusive competence of the Community? Exclusive competence: Article 100A, in conjunction with Article 7A. 3. What are the possibilities of action available to the Community A number of alternatives were considered: First, the minimalist approach of developing a solution within the current state of the national laws was examined. The question in that context was to examine whether it was possible to design a model contract which could be used by members of a payment system and which could remedy the problems concerned. This approach was rejected for two reasons: • This solution concerns only the parties to the contract, while it is necessary that third parties be legally bound. This is illustrated by the following case: a Country A bank participates in a multilateral netting system with a central settlement agent in Country B. The Country A bank goes bankrupt. In that case, the creditors -or the liquidator- of the bankrupt Country A bank, attempting to recover part of their claims against that bank, are likely to challenge the netting agreement under Country A law, since that law may not necessarily recognise multilateral netting. If such action were successful, it could jeopardise the whole netting system. • Insolvency law contains so-called "ordre public" rules which can overrule contractually stipulated provisions. Even if a payment system agreement stipulated that in case of insolvency of a member the payment orders introduced before the moment of pronouncement of insolvency proceedings cannot be unwound, a zero-hour-rule e. g. , as it exists in a number of Member States, would overrule that contractual arrangement. Consequently, unwinding could happen, with potentially far-reaching and damaging consequences for the payment system concerned. A second possible solution consisted of the private international law approach, under which it is possible to agree that a payment system established under the laws of Country A, a country whose commercial law recognises netting and whose bankruptcy laws do not interfere with the proper operation of payment systems, would be governed entirely - including all its members from EU countries - by the laws of country A. Whether Member State B's law recognises the finality of netting applicable to bank B, or whether that State's insolvency law has provisions "d'ordre public", like the zero-hour rule, would no longer be relevant. Such an approach did not in the final analysis, however, prove to be attractive. If chosen, it would mean that the courts in every Member State would in principle need to be in a position to interpret and apply the different branches of law (commercial law, insolvency law, etc. ) of all other Member States. Such a solution, at least when standing alone, seemed unnecessarily cumbersome. A third possibility was to recommend to the Member States, without any binding obligations, the necessary modifications in their laws. This approach has some procedural attractions in largely bypassing the EU legislative process but it would not substantially assist the governments of Member States, who would still have to draft and implement any necessary legislation. From the point of view of the financial institutions and payment systems, the solution would lack transparency and legal certainty. Any slight advantage of proceeding in this way was felt to be outweighed by the disadvantages. Therefore, as explained in detail in section I above, a binding instrument is now deemed both timely and necessary. 4. Is uniform legislation necessary or is a directive setting out the general objective and leaving implementation thereof to the Member States sufficient? Uniform legislation is not necessary. A directive setting out the general objectives, as they are outlined hereunder, is sufficient. Section I of the directive deals with the scope of the directive and defines the necessary terms; Section II of the directive lays down the general principle, the objective of which is to ensure that payment netting is made legally enforceable under all jurisdictions and its effects binding on third parties; Section III provides for the irrevocability of p3vmênL-lwkF3„ in accordance with the rules of the payment system concerned; Section IV of the directive lays down the general principle, the objective of which is to : • ensure that insolvency proceedings or any other rule or practice do noi have a retroactive effect on the rights and obligations of participants. © determine which insolvency law is applicable to the rights and obligations in connection with direct participation in a payment system in the event of insolvency proceedings against a participant in that payment system. Section V of the directive lays down the general principle, the objective of which is to insulate collateral security from the effects of the insolvency law of the Member State of a failed participant. These provisions set out the general objective pursued, thus leaving implementation to the Member States; where appropriate, institutions arc free to determine the precise contents of these general principles. III. Detailed commentary on the articles Article 1 This Directive's main goal is to reduce the systemic risk associated with participation in Payment Systems. There was a general consensus that this directive should have the widest scope possible. To this effect, the directive covers cross-border payment systems as well as domestic systems. Furthermore, it applies to the following two categories: « EC institutions which are participants in third country payment systems and collateral security constituted for such a payment system 9 Third country institutions which participate in an EC Payment System and the collateral security constituted in favour of that payment system The inclusion of the first category in the directive's scope implies that the benefits of this Directive are extended to third country payment systems as far as their EC participants are concerned. Third country payment systems as such are of course not covered by the directive, but their participants are insofar as they are EC institutions within the meaning of Article 2 (i). As far as the second category is concerned, the essential interest of its inclusion in the directive's scope lies in the fact that it makes It possible to insulate collateral security, pledged by a third country institution in an EC Member State, from a possibly universal insolvency law of that third country. Finally, with a view to the establishment of the future European Central Bank, the pledging of collateral security will increasingly be cross-border. The same problems arise in that respect as in the case of the pledging of collateral in the framework of payments systems. Therefore, the scope of this proposal has been extended to collateral security, pledged in connection with monetary policy operations. Article 2 "institution" has been given a wide scope, so as to include not only credit institutions in the sense of the first Banking Directive, but also investment banks, giro and postal banks and any other undertaking which participates directly in a payment system. "payment order" means an instruction given to carry out a transfer, be it credit or debit, by a book entry on the accounts of a credit institution or of a central bank. On the accounts of a credit institution, since it is this type of payment system which calls -from a public policy standpoint- for the kind of protection which this Proposal for a Directive provides for. On the accounts of a central bank, is added to anticipate the foreseeable development of real time gross settlement facilities, which necessitate movements on the accounts of the Central Banks. "payment system" is defined widely, so as to include systems, regardless of whether they settle on a gross or net basis and of whether they are based on multilateral or bilateral arrangements. Of course, a federation of payment systems in itself is also covered by the directive. Article 3 Many payment systems, handling very large payments ("large value") or smaller values ("retail") depend on the technique known as netting6 or set-off. "Payment netting" is the conversion into one net claim or one net obligation of claims and obligations resulting from payment orders which an institution either issues to one or more other institutions or receives from one or more other institutions, with the result that only the net claim can be demanded or the net obligation be owed. This has the effect of reducing greatly the number of settlement transactions required to process a given number of payments. Instead of settling each payment order individually as it arises during the day the banks involved in a netting agreement settle once by paying (or receiving) a single net balance to (or from) the other members of the system. The legal enforceability of a netting operation with institutions from different Member States ultimately depends on the law of the Member State of origin of these institutions. In a number of Member States netting, especially multilateral netting, is not enforceable under the current state of legislation. If the liquidator of a failed participant in a payment system were on that basis to challenge the netting, this would mean that he could repudiate the net settlement debt, arrived at by netting. Instead he could insists on payment to him of all the individual underlying amounts originally due to that institution. As for the amounts due from the failed institution, they will be claims on paper in the insolvency proceedings and unlikely to be met. This phenomenon of repudiating the debt and accepting the amounts originally due, is called cherry-picking. The consequence of cherry-picking is serious disruption in the payment system at best, at worst the payment system might break down (systemic risk) and cause in turn the inability of other members in the payment system to meet their obligations (knock-on effect). Therefore, Article 3(1) provides that netting is legally enforceable and binding on third parties, even in the event of the opening of insolvency proceedings, insofar as the payment orders have been introduced into the payment system before the opening of insolvency proceedings. Article 3(2) specifically focuses on the cases in which a participant who realises that bankruptcy is becoming inevitable, introduces payment orders into a payment system before the declaration of From the legal point of view, "netting" in this sense is the same technique as is the subject of the proposal for a directive on contractual netting. However the latter deals with unmatured obligations, netted on a bilateral basis only, whilst the present initiative concerns payment streams netted bilaterally or multilaterally. Both types of netting differ markedly from the concept of position netting, as used in the Capital Adequacy Directive. insolvency in order to remove assets to the detriment of the creditors. Therefore, this article confirms that the directive does not shield fraudulent payment orders from invalidation. Such invalidation will, however, not be permitted to occur through the unwinding of the netting operation, something that the directive aims to avoid at all costs, but rather outside the payment system, or indeed in a subsequent netting cycle (via a reverse order). Article 4 It is commonly agreed that the possibility of a significantly large payment being revoked can generate systemic risk, if the revocation occurs during the process leading to settlement in a payment system. It would be unacceptable, on the other hand, to disproportionately limit the freedom of operation and the freedom of contract of the various parties to a payment system in attempting to reduce or minimise this risk. Thus, having recognised that revocation might otherwise lead to an unwinding of settlement, Article 4 (1) precludes the revocation of a payment order after a contractually agreed time, not only by the parties to the payment system agreement, but also by third parties, e. g. a sub participant. This prohibition is important not only in the case of netting, but also in the case of real time gross settlement arrangements. This does not mean, of course, that a payment order which was not due by the originator, but has been introduced into the payment system, is forever lost to him. Article 4(2) confirms that, if the originator, i. e. a customer, has a right against the beneficiary to reclaim an amount that has been introduced into the payment system, such a right is not cancelled, but will only have to be exercised outside of the payment system, or by a reverse payment operation in the next netting cycle. Articles 5 and 6 Irrespective of whether a payment system operates on the basis of netting or gross-settlement, the different insolvency laws in the different Member States cause further problems, where rules "d'ordre public" included in these insolvency laws would lead to the possibility of cherry-picking, with its very damaging consequences, as described above. This is the case for the so called "zero-hour" rule, which gives retroactive effect to the pronouncement of insolvency. A consequence of this rule is that payment orders introduced after zero hour of the day of pronouncement of insolvency of a participant in a payment system but before the pronouncement of the insolvency, could be challenged by a liquidator of an insolvent institution. The latter would then be in a position to insist on payment to him of all the individual underlying amounts originally due to that institution. As for the amounts due from the failed institution, they will be claims on paper in the insolvency proceedings and unlikely to be met. In order to avoid this possibility, Article 5 provides that insolvency proceedings do not have retroactive effect. There may, however, exist other provisions "d'ordre public", beyond the so called zero-hour rules, which can potentially lead to cherry-picking. This is why Article 6 has been designed as a catch-all provision, which is to cover all those cases which have not been identified but are believed to exist. Therefore, Article 6 states that "in the event of insolvency proceedings against an institution which participates directly in a payment system, the rights and obligations arising from or in connection with participation in that payment system, shall be determined by the insolvency law of the country where the payment system is located. " In practice, Article 6 does, of course, not imply that a separate insolvency proceeding has to be opened in the Member State of location of the payment system. The insolvency of a member institution would continue to fall under the insolvency law of the Member State where that institution is established, as is currently the case. If the liquidator, however, would wish to draw on insolvency provisions "d'ordre public" to challenge a payment made through the payment system, he would have to apply the insolvency law of the Member State of location of the payment system. This approach has the advantage that the parties in a payment system only have to examine fins insolvency law, namely the insolvency law of the Member State of location of the payment system, instead of having to examine and attempt to reconcile the insolvency law of the Member State of origin of every single participant. This would contribute to reducing costs and eliminating legal uncertainty. Article 7 Finally, the directive addresses the problems associated with collateral security which supports participation in payment systems, on a cross-border basis. Its objective is to avoid a situation where in the case of insolvency of a participant in a payment system, the insolvency law of that participant's Member State would not recognise the validity of collateral security constituted in another Member State. Article 7(1) therefore provides that, in the case of insolvency of a participant, the rights of the pledgee shall not be affected by the insolvency of that participant. This rule is justified for public policy reasons. Vast sums are transferred through the payment systems on a daily basis: if one member were not able to meet its obligations and the collateral could not be realised, this could -in a worst case scenario- have disastrous consequences for the payment system as such, causing no less than the collapse of such a system, with a devastating knock-on effect in financial markets. It should be pointed out that this Proposal does not alter the rule of law applicable to collateral security. This remains, as is the current situation, the law of the Member State where the collateral is located, in accordance with the principle of lex rei sitae. In its second paragraph, Article 7 provides that in the case of a universal third country insolvency law, the effects of that law do not extend to the rights of the pledgee in connection with participation in a payment system or in connection with monetary policy operations, if that collateral security is constituted in a Member State. EUROPAPARLAMENTET OCH EUROPEISKA UNIONENS RÅD HAR ANTAGIT DETTA DIREKTIV med beaktande av Fördraget om upprättandet av Europeiska gemenskapen, särskilt artikel 100a i detta, med beaktande av kommissionens förslag, med beaktande av Ekonomiska och monetära institutets yttrande, med beaktande av Ekonomiska och sociala kommitténs yttrande, i enlighet med det förfarande som anges i artikel 189b i Fördraget om upprättandet av Europeiska gemenskapen, och med beaktande av följande: Lamfalussy-rapporten 1990 till centralbankscheferna i G1 O-gruppen har å ena sidan pekat på den betydande systemrisk som är förknippad med betalningssystem som arbetar på grundval av en eller flera rättsliga typer av betalningsnettning, oavsett om det är fråga om bilateral eller multilateral nettning. Å andra sidan är det ytterst viktigt att reducera de juridiska risker som är förenade med deltagande i system för bruttoavveckling av betalningar i realtid, med tanke på den ökande utvecklingen av dessa system. Reducering av systemrisken rör framför allt avvecklingens slutgiltighet och den rättsliga giltigheten för säkerheter. Med säkerheter förstås alla de tillgångar som en deltagare i betalningssystemet har överlämnat till de andra deltagarna i betalningssystemet i syfte att trygga rättigheterna och skyldigheterna repor (återköpsavtal) och tillgångar försäkringar som tecknats av en deltagare i betalningssystemet till förmån för de andra deltagarna. inom systemet. Dessa inkluderar bl. a. Genom att säkerställa att betalningar och kapitalrörelser kan röra sig fritt inom den inre marknaden kommer detta direktiv att bidra till att de gränsöverskridande betalningsarrangemangen inom Europeiska unionen fungerar på ett effektivt och kostnadseffektivt sätt. Direktivet kommer därigenom att främja utvecklingen mot ett fullständigt genomförande av den inre marknaden, framför allt vad gäller friheten att tillhandahålla tjänster och liberaliseringen av kapitalrörelser med sikte på genomförandet av den ekonomiska och monetära unionen. Detta direktiv skall gälla såväl inhemska som gränsöverskridande betalningssystem samt både debet- och kreditöverföringar. Direktivet är tillämpligt på EG-betalningssystem och säkerheter som systemdeltagarna, oberoende av om de är från en medlemsstat eller ett tredje land, ställer då de deltar i betalningssystemen. Direktivet omfattar även EG-institut som deltar i betalningssystem i tredje land. Finansiella flöden äger i ökande grad rum på en världsomfattande, nivå. EG-institut och EG- betalningssystem måste således upprätta och bibehålla nära operationella förbindelser med betalningssystem i tredje land och delta i dem. I syfte att undvika att det på grund av bristande rättssäkerhet uppstår hinder för EG-institut att delta i betalningssystem i tredje land är det därför väsentligt att gränsöverskridande förbindelser mellan EG-institut och EG-betalningssystem å den ena sidan och betalningssystem i tredje land å den andra sidan omfattas av och underlättas genom detta direktiv. Effektiva EG-betalningssystem är av avgörande betydelse för den inre marknaden och eftersom de finansiella marknaderna är oupplösligt förbundna med varandra kan de inte fungera på ett riktigt vis utan förbindelser med betalningssystem i tredje land. Eftersom direktivet gäller säkerheter som ställs vid monetära operationer, bistås EMI i sin uppgift att främja de gränsöverskridande betalningarnas effektivitet i syfte att förbereda den tredje etappen av den ekonomiska och monetära unionen. Därigenom bidrar direktivet till att skapa den nödvändiga rättsliga ram inom vilken den blivande europeiska centralbanken kan utveckla sin monetära politik. Syftet med direktivet är att säkerställa att nettning har rättslig giltighet i samtliga medlemsländers lagstiftning och är bindande för tredje part. Direktivet syftar även till att säkerställa att betalningsuppdrag inte kan återkallas efter en avtalsenlig tid och att obeståndsförfarande inte har någon retroaktiv verkan på deltagarnas rättigheter och skyldigheter. Dessutom syftar direktivet - vid obeståndsförfarande mot en deltagare i betalningssystemet - till att fastställa vilken obeståndslagstiftning som skall tillämpas på rättigheterna och skyldigheterna vid direktdeltagande i betalningssystemet. Slutligen är avsikten med direktivet att undanta säkerheter från verkningarna av obeståndslagstiftning tillämplig på deltagare som inte uppfyllt sin betalningsskyldighet. Med tanke på att direktivet också skall tillämpas på relationer mellan ett institut och en medlem i betalningssystemet som översänder till systemet betalningsorden från den förstnämnda eftersom denna relation kan anses vara, i sig själv, ett annat betalningssystem. 3 Antagandet av detta direktiv är det lämpligaste sättet att uppnå ovanstående målsättningar. Föreliggande förslag är nödvändigt för att uppnå dessa målsättningar och går inte heller utöver dem. HÄRIGENOM FÖRESKRIVS FÖLJANDE. /. RÄCKVIDD OCH DEFINITIONER Artikel l - Räckvidd Detta direktiv skall gälla för 1) 2) varje EG-betalningssystem som arbetar i något slag av valuta och ecu, och för säkerheter som ställs vid deltagande i ett sådant system, varje EG-institut som är direktdeltagare i ett betalningssystem i ett tredje land och för säkerheter som ställs vid deltagande i ett sådant system, 3) säkerheter som ställs i samband med monetära operationer. Artikel 2 - Definitioner I detta direktiv avses med a) institut: sådana företag som anges i artikel 1 i rådets direktiv 77/780/EEG, inklusive institut angivna i förteckningen i artikel 2. 2 i direktivet, och som är direktdeltagare i ett betalningssystem samt varje annat företag som är direktdeltagare i ett betalningssystem, b) direktdeltagande: att med avvecklingsansvar delta i ett betalningssystem, c) EG-institut: varje institut som har sitt säte i en medlemsstat, d) institut i tredje land: varje institut som inte är ett EG-institut, A* e) f) g) h) i) betalningsuppdrag: varje anvisning att ställa ett penningbelopp till en slutlig mottagares förfogande genom kontoföring på konto i ett kreditinstitut eller en centralbank, obeståndsförfarande: åtgärder som en rättslig eller administrativ myndighet på grund av väntad eller faktisk oförmåga att uppfylla finansiella skyldigheter fastställer till en grupp borgenärers förmån och som hindrar ett institut från att utföra betalningar eller avhända sig egendom, betalningsnettning: omvandling till en nettofordran eller en nettoskuld av sådana fordringar och skulder som härrör från betalningsuppdrag som ett institut antingen utfärdat till eller mottagit från ett eller flera andra institut, varigenom endast nettofordran kan krävas eller nettoskulden utgöra skuld, betalningssystem: varje skriftligt avtal mellan två eller flera betalningsuppdrag, institut om att utföra EG-betalningssystem: ett betalningssystem som är beläget i en medlemsstat. Ett system skall betraktas vara beläget i den medlemsstat vars lag har valts att gälla av de institut som är direktdeltagare inte har gjorts, skall i betalningssystemet. Om något sådant val betalningssystemet anses vara beläget i den medlemsstat där avvecklingen äger rum, j) betalningssystem i tredje land: varje betalningssystem som inte är ett EG-betalningssystem, k) monetär operation: en ren köp- och säljoperation (avista och termin) på finansmarknader eller en sådan operation i samband med en repa (återköpsavtal), ut- eller inlåning av fordringar och omsättningsbara instrument, oberoende av om operationen sker i en gemenskapsvaluta eller någon annan valuta eller i ädelmetaller eller om den utförs av en medlemsstats centralbank eller den blivande europeiska centralbanken samt låneoperationer som en medlemsstats centralbank eller den blivande europeiska centralbanken utför med kreditinstitut eller andra marknadsdeltagare och som stödjer sig på fullgod säkerhet, 41 1) säkerheter: alla tillgångar som överlämnas för att trygga de rättigheter och skyldigheter som uppstår i ett betalningssystem eller som överlämnas till en medlemsstats centralbank eller till den blivande europeiska centralbanken i samband med monetära operationer. //. BETALNINGSNETTNINGENS SLUTGILTIGHET Artikel 3 - Betalningsnettning 1) Betalningsnettning är rättsligt giltig och skall vid obeståndsförfarande mot ett institut som är direktdeltagare förutsatt att i ett betalningssystem vara bindande för tredje part, betalningsuppdraget har registrerats i betalningssystemet innan obeståndsförfarandet inleds. Registreringstidpunkten skall fastställas genom betalningssystemets regler. 2) Bestämmelser om ogiltigförklarande av avtal som ingåtts eller transaktioner som påbörjats innan obeståndsförfarande inletts får inte leda till att nettningen backas. ///. Å TERKALLANDE A V BETALNINGSUPPDRAG Artikel 4 - Återkallande 1) Ett institut som är direktdeltagare i ett betalningssystem eller en tredje part får inte återkalla ett betalningsuppdrag gentemot de övriga direktdeltagarna i betalningssystemet efter den tidpunkt som fastställs i betalningssystemets regler. Denna bestämmelse gäller utan hinder av att obeståndsförfarande inletts. 2) Varje rätt till återbetalning som initiativtagaren till ett betalningsuppdrag kan ha skall utövas utan att påverka tillämpningen av punkt 1. At IV. ICKE-RETROAKTIVITET OCH TILLÄMPLIG OBEST ANDSLAGSTIFTNING Artikel 5 - Icke-retroaktivitet Obeståndsförfarande får inte ha retroaktiv verkan på ett instituts rättigheter och skyldigheter i samband med direktdeltagande i ett EG-betalningssystem. Andra bestämmelser eller annan praxis som har retroaktiv verkan skall inte beaktas. Artikel 6 - Tillämplig obeståndslagstiftning Vid obeståndsförfarande mot ett institut som är direktdeltagare i ett betalningssystem skall de rättigheter och skyldigheter som härrör från eller står i samband med direktdeltagandet i betalningssystemet fastställas enligt obeståndslagstiftningen i det land där betalningssystemet är beläget. V. SKYDD FÖR PANTHAVARENS RÄTTIGHETER GENTEMOT VERKNINGARNA AV BRISTANDE BETALNINGSFÖRMÅGA HOS PANTSÄTTAREN Artikel 7 - Skydd gentemot verkningarna av bristande betalningsförmåga 1) Rättigheterna för en panthavare i samband med skyldigheter från en deltagares sida gentemot i betalningssystemet eller rättigheterna för monetära en eller flera andra deltagare myndigheter till vilka säkerheter har pantsatts i samband med monetära operationer får inte påverkas av att obeståndsförfarande inletts mot pantsättaren. Säkerheterna skall avyttras för att sådana rättigheter som är förenade med deltagandet i betalningssystemet eller med monetära operationer skall kunna tillgodoses med företräde framför samtliga andra borgenärer. 2) Då ett institut i tredje land ställer säkerheter i en medlemsstat i samband med deltagande i ett EG-betalningssystem eller i samband med monetära operationer får panthavarens rättigheter inte påverkas av att obeståndsförfarande inletts mot institutet i det tredje landet. ft VI. SLUTBESTÄMMELSER Artikel 8 - Genomförande 1) 2) 3) Medlemsstaterna skall sätta i kraft de lagar och andra författningar som är nödvändiga för att följa detta direktiv senast den 31 december 1998. De skall genast underrätta kommissionen om detta. Då en medlemsstat antar dessa bestämmelser skall de innehålla en hänvisning till detta direktiv eller åtföljas av en sådan hänvisning när de offentliggörs. Närmare föreskrifter om hur hänvisningen skall göras skall varje medlemsstat själv utfärda. Medlemsstaterna skall till kommissionen överlämna texterna till de lagar och andra författningar som de antar inom det område som omfattas av detta direktiv. Därvid skall medlemsstaterna även överlämna en förteckning över de befintliga eller nya bestämmelser som motsvarar var och en av artiklarna i detta direktiv. Artikel 9 - Rapport till Europaparlamentet och rådet Senast tre år efter den dag som anges i artikel 8. 1 skall kommissionen överlämna en rapport till Europaparlamentet och rådet om genomförandet av detta direktiv, vid behov åtföljd av förslag till ändring av detta. Detta direktiv riktar sig till medlemsstaterna. Artikel 10 Utfärdat i Bryssel På Europaparlamentets vägnar Ordförande På rådets vägnar Ordförande M BUSINESS IMPACT ASSESSMENT Proposal for a European Parliament and Council Directive on settlement finality and collateral security l. a. Taking account of the principle of subsidiarity, why is Community legislation necessary and what are its main aims? Research carried out on behalf of the Commission by banking lawyers1, together with the analyses made by the Commission's working group, confirm that there are crucial differences between the laws of the Member States which prejudice the legal validity of certain key features of payment systems2. One of the central features of a sound payment system is that there must be no doubt as to when and how settlement becomes final. In the current situation, finality in a payment system whose participants are domiciled in different legal jurisdictions (as under the Treaty and the Second Banking Directive will increasingly be the case) depends ultimately on the laws of the various Member States whose institutions are members. Another essential prerequisite is that there must be legal certainty that in the case a participant fails to meet its obligations vis-à-vis the payment system, the latter can realise the collateral security pledged by that participant. In the current situation, the only way to ensure that, is to constitute the collateral security under the same law as the payment system itself, so as to avoid conflicts of law. This is contrary to the principle of an Internal Market. Legal certainty as to collateral security and as to finality of settlement can only be achieved if the national legislations are changed in a similar way in each Member State. The most efficient way of achieving this goal is by way of a directive laying down the necessary minimum standards. l. b. Are there likely to be any wider benefits and disadvantages from the proposal? If any effect is to be expected for the financial sector, it will be one of protection of current employment. The proposal's main goal is to strengthen the stability of payment systems and therewith of inter bank financial relations and to avoid the knock-on effects that currently could arise in the case of bankruptcy of a large participant in a payment system. Consequently, the loss of employment that would occur in such a case would be avoided as well. The laws on credit transfers and their settlement in Member States of the EU: Report for the European Commission (DG XV), Wilde Sapte - Brussels, 1994. The key differences referred to are: - - settlement finality in netting schemes: different possibilities of unwinding the settlement; the effect of insolvency of a participant, on netting schemes: different powers of liquidators to prevent settlement occurring or to unwind it; rules on revocation: different rules on the time when a payment order becomes irrevocable - - / Moreover, the establishment of a legal framework in order to rule out the legal uncertainty associated with cross-border payment systems, is likely to encourage the further development of these systems. The consequent increase in the volume of business might therefore generate employment. I. e. Were alternative proposals considered, and with what outcome (e. g. codes of conduct, voluntary arrangements)? As explained under II. 3 of the explanatory memorandum, a number of other possibilities were considered, but these were abandoned for the reasons exposed. 2. Who will be affected by the proposal? Which sector of business? What are the size classes and what is the total employment? The proposal will be applicable to any undertaking which participates directly in a payment system. In practice, the large majority of these undertakings will be credit-institutions. Are there any significant features of the business sector, e. g. dominance by a limited number of large firms? The main feature of this sector is the hitherto lack of integration of payment systems at European level. Are there implications for very small businesses, the craft sector or the self-employed? Although small businesses are very unlikely to constitute a payment system among themselves, such a system would be covered by the Directive. However, as end-users of payment systems, they will benefit from the proposal and its effect of elimination of legal risks, increased efficiency and reduction of costs. These remarks apply equally to the craft sector and the self-employed. Are there particular geographical areas in the Community where these businesses are located? No. 3. What will businesses have to do to comply with the proposal? What will be the compliance costs? No costs other than the legislative ones are to be expected. Are there other administrative procedures or forms to complete? No. Are licenses or marketing authorisations required? No. Will fees be charged? No. JL 4. What economic effects, costs and benefits is the proposal likely to have? On employment? Within the payment systems industry, the net effect, if such effect is to be expected at all, should be positive. Within the segment of SMEs, employment benefits are expected (more efficient payment services => widening of intra-EU trade potential => contribution to growth and higher employment => greater and more specialised demand for efficient payment services, etc. ). On investment and the creation or start up of new businesses? Marginal effect, if any. On the competitive position of businesses, both in the Community and third countries1 markets? The efficiency gains and reductions in costs for business within the Community will be positive (See paras. 1 and 4 above). Third country businesses will benefit from the advantages of this Directive inside the Community to the same extent as Community businesses do. The unilateral extension of the benefits of this Directive to third country payment systems, e. g. the protection against undue revocation, the protection against retroactive effects of insolvency proceedings and the insulation of collateral security from foreign insolvency laws, will also benefit third country payment systems. Community businesses will indirectly benefit from the advantage of the extension of the Directive's scope to the EC participants of the third country payment systems. Therefore, no distortion of competitiveness is to be expected. On public authorities for implementation? Legislative costs of passing the necessary domestic legislation. Are there other indirect effects? No. What are the costs and benefits of the proposal? • costs: no costs, other than the legislative ones are to be expected. • benefits: -elimination of legal risks associated with participation in payment systems, leading to more efficient and cost-effective operation of EC payment systems -completion of the Internal Market: the proposal will also facilitate the access by banks from one EC Member State, into the payment systems of another EC Member State (remotely or via a branch). -further integration of the EC financial sector, both domestically and cross-border, thus contributing to the free movement of capital and to the freedom of cross-border services. -cross-border use of collateral securities is facilitated. This contributes to the free movement of capital, to the freedom of cross-border services, to the development of securities markets, to developing the necessary legal framework in which the future European Central Bank may develop its monetary policy. • balance: overwhelmingly positive on the benefit side. A 5. Impact on SMEs. Does the proposal contain measures to take account of the specific effect on SMEs - if npt, why not? Are reduced or different requirements appropriate? No. No direct effect on SMEs. Consultation 6. Indicate at what stage the consultations were undertaken and the date of publication of the prior notification of an intent to introduce legislation? The Commission has, over many years, promoted the fullest consultation of all interested parties and earliest disclosure of its line of policy in this area. This has materialised in the following steps: -Green Paper3 (consultation paper) of September 1990, calling for comments from all interested parties; annexed to the Green Paper was a decision to set up two consultative groups; -setting up of two permanent consultative groups on payment systems in March 1991, with intensive frequency of meetings throughout 1991 and early 1992, leading to reports to the Commission (in February 1992) published in March 1992; -Commission working document of March 19924, based on the detailed reports of these consultative groups, announcing the Commission's proposed policy, including intent to introduce legislation in this respect. Furthermore, two consultative hearings with representatives of the European Credit Sector Industry were held in the spring of 1994 and October 1995, at key stages of the preparatory work leading to the present proposal (see Section I above; background). List of organisations which have been consulted about the proposal and set out in detail their main views, including their concerns and objections to the final proposal. Why is it not possible or desirable to accede their concerns? European credit sector associations : The European credit sector associations have been consulted throughout. Two "hearings" have taken place with the Commission and its working party, the latest in October 1995. There is an overall support for this proposal, which is deemed essential by the sector itself. Government experts, including representatives of the EC central banks: Governments representatives which were members of the Commission's working group, take a positive stand on this proposal. There are differences on some technical issues, which it is not possible to resolve entirely within the working group. The main point at issue is that some delegations wished to have an (even more) ambitious approach, covering so called "securities settlement" or "obligations netting". EMI: a representative of the EMI has been present in the working group as an observer. Were the SME Business Organisations formally consulted? If not, why not? No. However, SMEs and Retailer organisations were kept regularly informed of progress being made, through their representatives in the Commission's consultative groups on payment systems. 3 Discussion paper on "Making payments in the Internal Market", COM(90)447. 4 "Easier cross-border payments: breaking down the barriers", SEC(92) 621 of 27 March 1992 Jt Monitoring and Review 7. Explain how the effects and compliance costs of the proposal will be monitored and reviewed. How will complaints be dealt with? Can thé proposal, once it is legislation, be amended easily? The proposal contains in its Article 9 an undertaking on the part of the Commission to report on these matters to the European Parliament and Council. The necessary preparation for this will be done by the Commission acting with its existing two consultative groups on payment systems. There is no comitology procedure, therefore amendments to the proposal, once this is adopted, will require normal legislative procedures. Contact point Directorate General XV Dr. Peter TROBERG Av. de Cortenberg, 107 B-1040 Brussels Tel: 295. 41. 09 295. 79. 78 295. 32. 19 295. 94. 62 Fax: 295. 07. 50 11 ISSN 1024-4506 KOM(96) 193 slutlig DOKUMENT SV 09 Katalognummer : CB-CO-96-201-SV-C ISBN 92-78-03489-4 Byrån för Europeiska gemenskapernas officiella publikationer L-2985 Luxemburg U


text: ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ κ • χ ύ ù Βρυξέλλες, 30. 05. 1996 CONK96) 193 τκλικδ 96/0126 (COD) ΟΔΗΓΙΑΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΙΙρόταση σχετικά με τον οριστικό χαρακτήρα του διακανονισμού και τη σύσταση ασφαλειών (υποβληθείσα από την Επιτροπή) Ι. Ιστορικό ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ II παρούσα πρόταση οδηγίας αποτελεί το επιστέγασμα μιας διαδικασίας που μπορεί να συνοψιστεί ως εξής : Η Έκθεση Lamfalussy του 19907 κατέδειξε τους σημαντικούς συστημικούς κινδύνους που εμπεριέχουν τα συστήματα πληρωμών τα οποία λειτουργούν βάσει ενός ή περισσοτέρων νομικών μορφών συμψηφισμού πληρωμών. Την προσοχή της Ιίπιτροπής στο θέμα αυτό επίστησε μια από τις συμβουλευτικές της ομάδες, η ομάδα για την τεχνική ανάπτυξη συστημάτων πληρωμών. Στο έγγραφο εργασίας του Μαρτίου 19929, η Επιτροπή επεσήμανε ότι οι ιδιαιτερότητες της νομοθεσίας ορισμένων κρατών μελών και, γενικότερα, οι διαφορές μεταξύ εθνικών ρυθμίσεων για τα συστήματα πληρωμών, αποτελούσαν πηγή αβεβαιοτήτων και κινδύνων. Την άποψη αυτή συμμερίζεται και η Επιτροπή Διοικητών Κεντρικών Τραπεζών της ΕΚ10. Στις αρχές του 1993, άρχισαν οι εργασίες για τα θέματα αυτά στο πλαίσιο ομάδας κυβερνητικών νομικών εμπειρογνωμόνων και εκπροσώπων των κεντρικών τραπεζών, υπό την προεδρία της Επιτροπής. Στο πρώτο στάδιο των εργασιών έγινε απογραφή των νομοθετικών ρυθμίσεων που διέπουν το συμψηφισμό των πληρωμών και τον οριστικό χαρακτήρα του διακανονισμού τους σε κάθε κράτος μέλος, η οποία επέτρεψε να εντοπιστούν τα βασικά προβλήματα. Μια λεπτομερής μελέτη11 που εκπονήθηκε για λογαριασμό της Επιτροπής και υποβλήθηκε το Φεβρουάριο του 1994, επιβεβαίωσε τα συμπεράσματα των εργασιών αυτών. Οι πρώτες διαβουλεύσεις με εκπροσώπους των ευρωπαϊκών πιστωτικών ιδρυμάτων έγιναν την άνοιξη του 1994. Σε ένα δεύτερο στάδιο (1994 και μετά), προτάθηκαν και εξετάστηκαν στην ομάδα κυβερνητικών εμπειρογνωμόνων διάφορες λύσεις (οι οποίες απαριθμούνται στο σημείο Π. 3). Μια δεύτερη σειρά διαβουλεύσεων με εκπροσώπους του ευρωπαϊκού τραπεζικού τομέα πραγματοποιήθηκε τον Οκτώβριο του 1995 και επιβεβαίωσε γενικά την ορθότητα της ακολουθούμενης προσέγγισης. Στο πλαίσιο της διαδικασίας αυτής, η Επιτροπή κατέληξε σε ορισμένα συμπεράσματα, ιδίως όσον αφορά τα θέματα που σχετίζονται με τον οριστικό χαρακτήρα του διακανονισμού και τη σύσταση ασφαλειών. Κατά συνέπεια, θεωρεί ότι είναι πλέον σκόπιμη η υποβολή πρότασης οδηγίας. Όσον αφορά τα συστήματα διακανονισμού συναλλαγών αε ιίτλους η διατύπωση οριστικών συμπερασμάτων δεν κατέστη δυνατή. Ωστόσο, η Επιτροπή εξακολουθεί να εξετάζει τα θέματα αυτά, για τα οποία ενδεχομένως να καταστεί αναγκαία η υποβολή νέας πρότασης. Έκθεση στους διοικητές των κεντρικών τραπεζών των χωρών της Ομάδας των Δέκα, Βασιλεία, Νοέμβριος 1990. Για τους σκοπούς της παρούσας πρότασης, ως "συμψηφισμός πληρωμών" νοείται η μετατροπή σε μία καθαρή απαίτηση ή σε μία καθαρή υποχρέωση, απαιτήσεων ή υποχρεώσεων που προκύπτουν από εντολές πληρωμής που ένα ίδρυμα είτε εκδίδει είτε λαμβάνει, και η οποία έχει ως αποτέλεσμα να είναι απαιτητή μόνον η καθαρή απαίτηση και καταβλητέα μόνον η καθαρή οφειλή. "Διευκόλυνση των διασυνοριακών πληρωμών: κατάργηση των εμποδίων", SEC(92)621 τελικό της 27 Μαρτίου 1992. "Θέματα κοινού ενδιαφέροντος για τις Κεντρικές Τράπεζες της ΕΚ στον τομέα των συστημάτων πληρωμών", έγγραφο της ομάδας εργασίας ad hoc για τα συστήματα πληρωμών στην ΕΚ, Σεπτέμβριος 1992. Η νομοθεσία περί μεταφορών πίστωσης και του διακανονισμού τους στα κράτη μέλη της ΕΕ: Έκθεση στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή (ΓΔ XV), Wilde Sapte - Βρυξέλλες, Φεβρουάριος 1994. 10 1 Συνολική εκτίμηση Το στρατηγικό πρόγραμμα της Επιτροπής για την εσωτερική αγορά διευκρινίζει σαφώς ότι η δημιουργία αποτελεσματικών συστημάτων διασυνοριακών πληρωμών αποτελεί μια από τις ελάχιστες προϋποθέσεις που δεν πληρούνται ακόμα για να εξασφαλιστεί η λειτουργία της εσωτερικής αγοράς. Αυτό απαιτεί τον εκσυγχρονισμό των συστημάτων σε επίπεδο κεντρικών και εμπορικών τραπεζών και σημαντικές επενδυτικές προσπάθειες από τους φορείς του κλάδου. Η διαδικασία αυτή έχει ήδη αρχίσει. Επιπλέον, τράπεζες από άλλα κράτη μέλη συμμετέχουν σε όλο και μεγαλύτερο βαθμό σε εθνικά συστήματα πληρωμών ποσών μεγάλης αξίας που εξυπηρετούν κατά κύριο λόγο την εγχώρια αγορά. Τα νομικά θέματα που εξετάζονται στην παρούσα πρόταση επηρεάζουν σε σημαντικό βαθμό το σχεδιασμό των αναγκαίων μηχανισμών και διασυνδέσεων, τόσο εκείνων που επινοούνται ειδικά για τη διασυνοριακή διαβίβαση πληρωμών όσο και εκείνων στα οποία συμμετέχουν τράπεζες από περισσότερες χώρες. Η επίλυση αυτών των προβλημάτων θα επιτρέψει τη δημιουργία σταθερής και ασφαλούς νομικής βάσης, η οποία είναι απαραίτητη για την ελαχιστοποίηση των νομικών κινδύνων συστημικού χαρακτήρα και του κόστους που συνεπάγονται αυτοί οι κίνδυνοι. Η πρόοδος προς την πλήρη Οικονομική και Νομισματική Ένωση καθιστά ακόμα πιο επείγουσα την ανάγκη ανάληψης ενεργειών στον τομέα αυτό. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο που συνήλθε στη Μαδρίτη στις 15 και 16 Δεκεμβρίου υπογράμμισε ότι πρέπει να δημιουργηθεί το ταχύτερο δυνατό η αναγκαία υποδομή για τα συστήματα πληρωμών, ώστε να εξασφαλιστεί η ομαλή λειτουργία μιας ευρείας χρηματαγοράς στη ζώνη του ενιαίου νομίσματος. II. Εκτίμηση ως προς την αρχή της επικουρικότητας 1. Ποιοι είναι οι στόχοι της οδηγίας, λαμβανομένων υπόψη των υποχρεώσεων της Κοινότητας; Οι κυριότεροι στόχοι της οδηγίας είναι τρεις : • περιορισμός των νομικών κινδύνων που σχετίζονται με τη συμμετοχή σε συστήματα πληρωμών, όπως αυτοί επισημαίνονται στην Έκθεση Lamfalussy του 1990, ιδίως όσον αφορά τη νομική ισχύ των συμφωνιών συμψηφισμού και την αξιοποίηση των ασφαλειών· • εξάλειψη όλων των εμποδίων στη διενέργεια πληρωμών στην εσωτερική αγορά, κατά τρόπο που να συμβάλλει στην αποτελεσματικότερη και με χαμηλότερο κόστος λειτουργία των συστημάτων διασυνοριακών πληρωμών στην Ευρωπαϊκή Ένωση· • να συμβάλλει, καθιστώντας δυνατό το συνυπολογισμό των ασφαλειών που συστήνονται για λόγους νομισματικής πολιτικής, στην ανάπτυξη του νομοθετικού πλαισίου εντός του οποίου θα ασκεί τη νομισματική πολιτική της η μελλοντική Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα. Επίσης, η παρούσα οδηγία : • οδηγεί στην όλο και μεγαλύτερη συμμετοχή των τραπεζών κάθε κράτους μέλους στα εγχώρια συστήματα πληρωμών άλλων κρατών μελών. Η οδηγία διευκολύνει επομένως την ελεύθερη κυκλοφορία των κεφαλαίων που προβλέπεται στα άρθρα 73 Β έως 73 Ζ της συνθήκης και την ελευθερία παροχής υπηρεσιών που προβλέπεται στο άρθρο 59 της συνθήκης· • συμβάλλει στην προετοιμασία του τρίτου σταδίου της ΟΝΕ, κατά το οποίο είναι απαραίτητη η ύπαρξη αποτελεσματικών μηχανισμών πληρωμών. 2. Το προβλεπόμενο μέτρο απορρέει από αποκλειστική αρμοδιότητα της Κοινότητας; Αποκλειστική αρμοδιότητα: άρθρο 100Α, σε συνδυασμό με το άρθρο 7Α. 3. Ποιες είναι οι δυνατές ενέργειες που μπορεί να αναλάβει η Κοινότητα; Εξετάστηκαν περισσότερες εναλλακτικές ενέργειες: Πρώτον, διερευνήθηκε η δυνατότητα υιοθέτησης μιας "μινιμαλιστικής" προσέγγισης που συνίσταται στην εξεύρεση λύσης βασιζόμενης στις ισχύουσες εθνικές νομοθεσίες. Στο πλαίσιο αυτό, το βασικό ερώτημα ήταν εάν είναι δυνατό να σχεδιαστεί ένα πρότυπο σύμβασης που να μπορεί να χρησιμοποιηθεί από τους (Συμμετέχοντες σε σύστημα πληρωμών και να επιτρέπει την αντιμετώπιση διάφορων προβλημάτων. II προσέγγιση αυτή απορρίφθηκε για δύο λόγους: • Αφορά μόνο τα συμβαλλόμενα μέρη, ενώ απαιτείται να υπάρχει νομική δέσμευση και για τους τρίτους. Αυτό μπορεί να καταδειχθεί με το ακόλουθο παράδειγμα: μια τράπεζα της χώρας Α συμμετέχει σε πολυμερές σύστημα συμψηφισμού του οποίου ο κεντρικός πράκτορας διακανονισμού βρίσκεται στη χώρα Β. Η τράπεζα της χώρας Α κηρύσσεται σε πτώχευση. Στην περίπτωση αυτή, οι πιστωτές - ή ο εκκαθαριστής - της πτωχεύσασας τράπεζας της χώρας Α, στην προσπάθεια τους να ικανοποιήσουν μέρος των απαιτήσεων τους έναντι της τράπεζας αυτής, θα προσβάλουν κατά πάσαν πιθανότητα τη σύμβαση συμψηφισμού βάσει της νομοθεσίας της χώρας Α, δεδομένου ότι η εν λόγω νομοθεσία δεν θα αναγνωρίζει κατ' ανάγκη τον πολυμερή συμψηφισμό. Αν η σχετική αγωγή νίνει δεκτή, θα τεθεί σε κίνδυνο το όλο σύστημα συμψηφισμού. • Οι νομοθεσίες που ισχύουν σε περίπτωση αφερεγγυότητας περιλαμβάνουν κανόνες "δημοσίας τάξεως", οι οποίοι υπερισχύουν των σχετικών συμβατικών διατάξεων. Ακόμη και εάν η συμφωνία στην οποία βασίζεται το σύστημα πληρωμών προβλέπει ρητά ότι σε περίπτωση αφερεγγυότητας ενός από τους συμμετέχοντες, οι εντολές πληρωμής που έχουν δοθεί πριν από τον χρόνο έκδοσης της απόφασης με την οποία διαπιστώνεται η αφερεγγυότητα δεν μπορούν πλέον να επιμεριστούν, ο ονομαζόμενος "κανόνας της ώρας μηδέν", ο οποίος ισχύει σε ορισμένα κράτη μέλη, θα υπερίσχυε της συμβατικής ρύθμισης. Συνεπώς, υπάρχει κίνδυνος αμφισβήτησης του συμψηφισμού, πράγμα το οποίο θα είχε ενδεχομένως εκετεταμένες και επιζήμιες συνέπειες για το εν λόγω σύστημα πληρωμών. Η δεύτερη δυνατή προσέγγιση είναι αυτή του ιδιωτικού διεθνούς δικαίου, στα πλαίσια του οποίου μπορεί να συμφωνηθεί ότι ένα σύστημα πληρωμών που έχει θεσπισθεί σύμφωνα με τη νομοθεσία χώρας Α (στην οποία ο συμψηφισμός αναγνωρίζεται και το πτωχευτικό δίκαιο δεν εμποδίζει την εύρυθμη λειτουργία των συστημάτων πληρωμών), διέπεται εξ ολοκλήρου - και για όλους του συμμετέχοντες από χώρες της ΕΕ - από τη νομοθεσία της χώρας Α. Δεν θα έχει πλέον σημασία εάν η νομοθεσία του κράτους μέλους Β αναγνωρίζει τον οριστικό χαρακτήρα του συμψηφισμού που εφαρμόζεται στην τράπεζα Β ή εάν η νομοθεσία περί αφερεγγυότητας περιέχει διατάξεις δημοσίας τάξεως, όπως ο κανόνας της ώρας μηδέν. Ωστόσο, σε τελευταία ανάλυση η προσέγγιση αυτή δεν φαίνεται ιδιαίτερα ικανοποιητική. Πράγματι, τα δικαστήρια κάθε κράτους μέλους θα ήταν κατ'αρχήν υποχρεωμένα να ερμηνεύουν και να εφαρμόζουν τους διάφορους κλάδους του δικαίου (εμπορικό, πτωχευτικό, κ. λπ. ) όλων των άλλων κρατών μελών. Η λύση αυτή, τουλάχιστον μεμονωμένα, φαίνεται αδικαιολόγητα περίπλοκη. Η τρίτη δυνατότητα ήταν η έκδοση σύστασης προς τα κράτη μέλη, χωρίς δέσμευση εκ μέρους τους, να επιφέρουν τις αναγκαίες τροποποιήσεις στις νομοθεσίες τους. Η προσέγγιση αυτή έχει ορισμένα διαδικαστικά πλεονεκτήματα, δεδομένου ότι παρακάμπτονται σε μεγάλο βαθμό οι νομοθετικές διαδικασίες σε επίπεδο ΕΕ, αλλά δεν θα βοηθούσε ιδιαίτερα τις κυβερνήσεις των κρατών μελών, οι οποίες θα έπρεπε και πάλι να εκπονήσουν και να εφαρμόσουν τις αναγκαίες νομοθετικές διατάξεις. Από την πλευρά των χρηματοπιστωτικών οργανισμών και των συστημάτων πληρωμών, η λύση αυτή θα έπασχε από έλλειψη διαφάνειας και ασφάλειας του δικαίου. Τα κάποια πλεονεκτήματα που μπορεί να παρουσιάζει από διαδικαστική άποψη δεν φαίνεται να αντισταθμίζουν τα μειονεκτήματα αυτά. Ως εκ τούτου, για τους λόγους που αναφέρονται λεπτομερώς ανωτέρω στο τμήμα Ι, κρίνεται πλέον αναγκαία η θέσπιση δεσμευτικής νομοθετικής πράξης. 4. Χρειάζεται εναρμόνιση των εθνικών νομοθεσιών ή αρκεί η έκδοση οδηγίας που θα ορίζει τους γενικούς στόχους και θα ενσωματωθεί στη συνέχεια από τα κράτη μέλη; Δεν είναι αναγκαία η ύπαρξη ομοιόμορφης νομοθεσίας. Αρκεί η θέσπιση οδηγίας που θέτει γενικούς στόχους, οι οποίοι περιγράφονται κατωτέρω : Στο τμήμα Ι της οδηγίας ορίζεται το πεδίο εφαρμογής της και δίδονται οι αναγκαίοι ορισμοί- Στο τμήμα II της οδηγίας τίθεται η γενική αρχή σύμφωνα με την οποία η νομική ισχύς του συμψηφισμού πληοωίΑών πρέπει να αναγνωρίζεται σε όλες τις σχετικές νομοθεσίες και τα αποτελέσματα του πρέπει να μπορούν να αντιτάσσονται έναντι τρίτων·_ Στο τμήμα III προβλέπεται ότι κάθε εντολή πληρωμής που έχει δοθεί σύμφωνα με τους κανόνες του σχετικού συστήματος πληρωμών έχει αμετάκλητο χαρακτήρα·_ Στο τμήμα IV της οδηγίας διατυπώνεται μια γενική αρχή, στόχοι της οποίας είναι: • να εξασφαλιστεί ότι οι διαδικασίες αφερεγγυότητας ή οποιοιδήποτε άλλοι κανόνες ή πρακτικές δεν έχουν αναδρομικά αποτελέσματα επί των δικαιωμάτων και υποχρεώσεων των συμμετεχόντων·_ • να καθοριστεί η εφαρμοστέα νομοθεσία περί αφερεγγυότητας όσον αφορά τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις που συνδέονται με την άμεση συμμετοχή σε ένα σύστημα πληρωμών σε περίπτωση διαδικασίας αφερεγγυότητας έναντι ενός από τους συμμετέχοντες στο σύστημα. Στο τμήμα V της οδηγίας διατυπώνεται η γενική αρχή σύμφωνα με την οποία οι παρεχόμενες ασφάλειες διαχωρίζονται από τις συνέπειες που έχει η εφαρμογή της νομοθεσίας περί αφερεγγυότητας του κράτους μέλους σε έναν αφερέγγυο συμμετέχοντα. Οι διατάξεις αυτές προσδιορίζουν το γενικό στόχο που επιδιώκεται, αφήνοντας στα κράτη μέλη τη μέριμνα για την ενσωμάτωση της οδηγίας. Κατά περίπτωση, τα πιστωτικά ιδρύματα μπορούν να προσδιορίσουν το ακριβές περιεχόμενο αυτών των γενικών αρχών. III. Λεπτομερής σχολιασμός των άοθοων Άρθρο 1 Κύριος στόχος της οδηγίας είναι ο περιορισμός του συστημικού κινδύνου που σχετίζεται με την συμμετοχή στα συστήματα πληρωμών. Έγινε γενικά αποδεκτό ότι η παρούσα οδηγία θα πρέπει να έχει το ευρύτερο δυνατό πεδίο εφαρμογής. Ως εκ τούτου, η οδηγία καλύπτει τόσο τα διασυνοριακά όσο και τα εγχώρια συστήματα πληρωμών. Επίσης, εφαρμόζεται στις ακόλουθες δύο κατηγορίες : • στα κοινοτικά ιδρύματα που συμμετέχουν σε συστήματα πληρωμών τρίτων χωρών και στις ασφάλειες που έχουν συσταθεί για τα εν λόγω συστήματα • στα υποκαταστήματα ιδρυμάτων τρίτων χωρών που συμμετέχουν σε κοινοτικό σύστημα πληρωμών καθώς και στις ασφάλειες που έχουν συσταθεί στα πλαίσια του συστήματος αυτού. Με την ενσωμάτωση της πρώτης κατηγορίας στο πεδίο της οδηγίας, τα πλεονεκτήματα της έχουν εφαρμογή και στα συστήματα πληρωμών τρίτων χωρών στο βαθμό που συμμετέχουν σ'αυτά ιδρύματα από την ΕΚ. Οπωσδήποτε, η παρούσα οδηγία δεν καλύπτει τα συστήματα πληρωμών τρίτων χωρών αυτά καθαυτά, αλλά τους συμμετέχοντες εφόσον είναι κοινοτικά ιδρύματα κατά την έννοια του άρθρου 2 στοιχείο α). Όσον αφορά τη δεύτερη κατηγορία, η βασική σημασία της ένταξης της στο πεδίο της οδηγίας έγκειται στο γεγονός ότι οι ασφάλειες που έχει συστήσει ένα ίδρυμα τρίτης χώρας σε κράτος μέλος της ΕΚ μπορούν να διαχωρισθούν από την εφαρμογή των διατάξεων της νομοθεσίας περί αφερεγγυότητας της εν λόγω τρίτης χώρας όσον αφορά την αρχή της καθολικότητας. Τέλος, ενόψει της ίδρυσης της μελλοντικής Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, η σύσταση ασφαλειών θα γίνεται σε όλο και μεγαλύτερο βαθμό σε διασυνοριακό πλαίσιο. Από την άποψη αυτή, τα προβλήματα είναι τα ίδια με εκείνα που τίθενται κατά τη σύσταση ασφαλειών στο πλαίσιο των συστημάτων πληρωμών. Ως εκ τούτου, το πεδίο εφαρμογής της παρούσας πρότασης επεκτάθηκε στις ασφάλειες που συστήνονται στο πλαίσιο πράξεων νομισματικής πολιτικής. Άρθρο 2 Το "ίδρυμα" έχει οριστεί με ευρεία έννοια ώστε να περιλαμβάνει όχι. μόνο τα πιστωτικά ιδρύματα κατά την έννοια της πρώτης τραπεζικής οδηγίας αλλά και τις τράπεζες επενδύσεων, τις τράπεζες που διενεργούν πράξεις γύρου (girobanks), τα ταχυδρομικά ταμιευτήρια και όλες τις άλλες επιχειρήσεις που συμμετέχουν άμεσα σε ένα σύστημα πληρωμών. Ο όρος "εντολή πληρωμής" καλύπτει κάθε οδηγία η οποία δίδεται για την πραγματοποίηση μεταφοράς, πίστωσης ή χρέωσης, με εγγραφή στα βιβλία πιστωτικού ιδρύματος ή κεντρικής τράπεζας: "στα βιβλία πιστωτικού ιδρύματος", δεδομένου ότι αυτό το είδος συστήματος πληρωμών απαιτεί - για λόγους δημοσίας τάξεως - την προστασία που προβλέπει η παρούσα πρόταση οδηγίας. Η διευκρίνιση "στα βιβλία κεντρικής τράπεζας" προστίθεται για να ληφθεί υπόψη η προβλεπόμενη ανάπτυξη των μηχανισμών ακαθάριστου διακανονισμού σε πραγματικό χρόνο, οι οποίοι συνεπάγονται κινήσεις στους λογαριασμούς των κεντρικών τραπεζών. Το "σύστημα πληρωμών" ορίζεται ευρέως ώστε να περιλαμβάνει τα συστήματα τόσο καθαρών όσο και ακαθάριστων διακανονισμών, είτε αυτά λειτουργούν βάσει πολυμερών είτε διμερών συμφωνιών. Μια "ομοσπονδία" συστημάτων πληρωμών θα καλύπτεται επίσης από την οδηγία. Άρθρο 3 Πολλά συστήματα πληρωμών, που επεξεργάνονται είτε πληρωμές πολύ μεγάλης αξίας (πληρωμές "μεγάλων ποσών") είτε πληρωμές μικρότερων ποσών ("λιανικές" πληρωμές), λειτουργούν με βάση την τεχνική του netting12, ή συμψηφισμού. "Συμψηφισμός πληρωμών" είναι η μετατροπή σε μία καθαρή απαίτηση ή σε μία καθαρή υποχρέωση, απαιτήσεων ή υποχρεώσεων που προκύπτουν από εντολές πληρωμής που ένα ίδρυμα είτε εκδίδει προς, είτε λαμβάνει από ένα ή περισσότερα άλλα ιδρύματα, και η οποία έχει ως αποτέλεσμα να είναι απαιτητή μόνον η καθαρή απαίτηση και κατοίβλητέα μ,όνον η καθαρή οφειλή. Έτσι μειώνεται σε σημαντικό βαθμό ο αριθμός των πράξεων διακανονισμού που απαιτούνται για τη διαχείριση δεδομένου αριθμού πληρωμών. Αντί του μεμονωμένου διακανονισμού κάθε εντολής πληρωμής ανάλογα με τη σειρά άφιξης της στη διάρκεια της ημέρας, οι τράπεζες που συμμετέχουν σε σύστημα συμψηφισμού προβαίνουν σε άπαξ διακανονισμό και καταβάλλουν (ή λαμβάνουν) ένα ενιαίο καθαρό υπόλοιπο προς (ή από) τους άλλους συμμετέχοντες στο σύστημα. Η νομική ισχύς μιας πράξης συμψηφισμού με ιδρύματα από διαφορετικά κράτη μέλη εξαρτάται τελικώς από τη νομοθεσία του κράτους μέλους καταγωγής των ιδρυμάτων αυτών. Σε ορισμένα κράτη μέλη, ο συμψηφισμός, και ειδικά ο πολυμερής, δεν είναι δεσμευτικός κατά την ισχύουσα νομοθεσία. Εάν ο εκκαθαριστής ενός αφερέγγυου ιδρύματος που συμμετέχει σε σύστημα πληρωμών προσβάλλει στη βάση αυτή το συμψηφισμό, αυτό θα σήμαινε άρνηση αναγνώρισης του χρέους που προέκυψε από το συμψηφισμό. Αντίθετα, θα μπορούσε να απαιτήσει την καταβολή προς αυτόν όλων των μεμονωμένων ποσών που οφείλονταν αρχικά στο εν λόγω ίδρυμα. Όσον αφορά τα ποσά που οφείλει το αφερέγγυο ίδρυμα, θα αποτελούν εγχειρόγραφες απαιτήσεις κατά τη διαδικασία αφερεγγυότητας, με ελάχιστες πιθανότητες να ικανοποιηθούν. Το φαινόμενο αυτό της μη αναγνώρισης του χρέους και της αποδοχής των αρχικά οφειλόμενων ποσών, το λεγόμενο cherry-picking, έχει ως συνέπεια, στην καλύτερη περίπτωση, μια σοβαρή αναστάτωση του συστήματος πληρωμών και στη χειρότερη τη διακοπή της λειτουργίας του (συστημικός κίνδυνος) που οδηγεί με τη σειρά της σε ανικανότητα των άλλων συμμετεχόντων στο σύστημα να ανταποκριθούν στις υποχρεώσεις τους (αλυσιδωτές επιπτώσεις). Ως εκ τούτου, το άρθρο 3 παράγραφος 1 προβλέπει ότι ο συμψηφισμός είναι δεσμευτικός έναντι των τρίτων ακόμη και σε περίπτωση διαδικασίας αφερεγγυότητας, εφόσον οι σχετικές εντολές πληρωμής έχουν δοθεί στο σύστημα πληρωμών πριν από την έναρξη της διαδικασίας αυτής. Το άρθρο 3 παράγραφος 2 αναφέρεται ειδικότερα στις περιπτώσεις κατά τις οποίες ένας συμμετέχων ο οποίος συνειδητοποιεί ότι η πτώχευση είναι αναπόφευκτη, δίνει εντολές πληρωμής σε ένα σύστημα πληρωμών πριν από την κήρυξη της πτώχευσης προκειμένου να αποσπάσει ορισμένα περιουσιακά στοιχεία εις βάρος της ομάδας των πιστωτών. Έτσι, επιβεβαιώνεται ότι η οδηγία δεν εμποδίζει την ακυρότητα των εντολών πληρωμής οι οποίες ενέχουν δόλο. Η ακυρότητα αυτή, ωστόσο, δεν μπορεί να εξασφαλιστεί μέσω αμφισβήτησης 12 Από νομική άποψη, το "netting" κατά την έννοια αυτή είναι η ίδια τεχνική με εκείνη που αποτελεί αντικείμενο της πρότασης οδηγίας για το συμβατικό συμψηφισμό. Ωστόσο η εν λόγω οδηγία αφορά μη ληξιπρόθεσμες υποχρεώσεις, που συμψηφίζονται μόνο σε διμερή βάση, ενώ η παρούσα πρωτοβουλία αφορά ροές πληρωμών που αποτελούν αντικείμενο διμερούς ή πολυμερούς συμψηφισμού. Και τα δύο είδη συμψηφισμού διαφέρουν σαφώς από την έννοια του συμψηφισμού θέσεων, όπως χρησιμοποιείται στην οδηγία για την επάρκεια των ιδίων κεφαλαίων. 6 της πράξης του συμψηφισμού, την αποφυγή της οποίας επιδκόκει η οδηγία πάση Ουσία, αλλά εκτός των πλαισίων του συστήματος πληρωμ,ών ή σε ένα μεταγενέστερο κύκλο συμψηφισμού (μέσω ανάκλησης των αντικανονικών πληρωμών). Άρθρο 4 Αναγνωρίζεται γενικά ότι η δυνατότητα ανάκλησης της πληρωμής ενός σημαντικού ποσού μπορεί να προκαλέσει συστημικό κίνδυνο εάν γίνει στη διάρκεια της διαδικασίας του τελικού διακανονισμού σε ένα σύστημα πληρωμών, θα ήταν, ωστόσο, απαράδεκτο να περιοριστεί δυσανάλογα η συμβατική ελευθερία των διαφόρων συμμετεχόντων στο σύστημα πληρωμών στην προσπάθεια περιορισμού ή ελαχιστοποίησης του κινδύνου αυτού. Λαμβάνοντας υπόψη ότι η ανάκληση μπορεί να οδηγήσει σε αμφισβήτηση του διακανονισμού, το άρθρο 4 παράγραφος 1 αποκλείει την ανάκληση μιας εντολής πληρωμής μετά την πάροδο ενός συμβατικά οριζόμενου χρόνου, όχι μόνο από τα μέρη της συμφωνίας του συστήματος πληρωμών αλλά και από τους τρίτους, π. χ. έναν έμμεσα συμμετέχοντα. Η απαγόρευση αυτή είναι σημαντική όχι μόνο για την περίπτωση του συμψηφισμού αλλά και για τα συστήματα ακαθάριστου διακανονισμού σε πραγματικό χρόνο. Οπωσδήποτε, αυτό δεν σημαίνει ότι μια πληρωμή η οποία δεν οφειλόταν από τον εντολέα, αλλά έχει εισαχθεί στο σύστημα πληρωμών, δεν μπορεί ποτέ να ανακτηθεί. Το άρθρο 4 παράγραφος 2 ορίζει πράγματι ότι εάν ο εντολέας, δηλαδή ο πελάτης, έχει δικαίωμα να διεκδικήσει την επιστροφή ενός ποσού που έχει εισαχθεί στο σύστημα πληρωμών από το δικαιούχο, το δικαίωμα αυτό δεν καταργείται, αλλά πρέπει απλώς να ασκηθεί εκτός του πλαισίου του συστήματος πληρωμών ή με αντίστροφη πράξη πληρωμής κατά τον επόμενο κύκλο συμψηφισιιού. Άρθρα 5 και 6 Είτε το σύστημα πληρωμών λειτουργεί σε βάση καθαρού συμψηφισμού είτε σε βάση ακαθάριστου διακανονισμού, οι νομοθεσίες περί αφερεγγυότητας που ισχύουν στα διάφορα κράτη μέλη δημιουργούν περαιτέρω προβλήματα στις περιπτώσεις κατά τις οποίες, λόγω των κανόνων δημοσίας τάξεως που περιλαμβάνουν, οδηγούν στο φαινόμενο του cherry-picking, με τις πολύ επιζήμιες συνέπειες που περιγράφονται παραπάνω. Αυτή είναι η περίπτωση του λεγόμενου "κανόνα της ώρας μηδέν", σύμφωνα με τον οποίο η κήρυξη της αφερεγγυότητας έχει αναδρομικά αποτελέσματα. Συνέπεια του κανόνα αυτού είναι ότι οι εντολές πληρωμής που έχουν δοθεί μετά την ώρα μηδέν ^ης ημόρας κήρυξης της αφερεγγυότητας ενός από τους συμμετέχοντες στο σύστημα πληρωμών, αλλά πριν από την ώρα που εκδόθηκε η σχετική απόφαση, μπορούν να προσβληθούν από τον εκκαθαριστή του αφερέγγυου ιδρύματος, το οποίο θα είναι τότε σε θέση να απαιτήσει την καταβολή όλων των επιμέρους ποσών που οφείλονταν σ' αυτό αρχικά. Όσον αφορά τα ποσά που οφείλονται από το αφερέγγυο εγχειρόγραφες απαιτήσεις στη διαδικασία αφερεγγυότητας με ελάχιστες πιθανότητες ικανοποίησης. Για να αποφευχθεί αυτό το ενδεχόμενο, το άρθρο 5 προβλέπει ότι οι διαδικασίες αφερεγγυότητας δεν έχουν αναδρομικό αποτέλεσμα. ίδρυμα, θα αποτελέσουν Μπορεί ωστόσο να υπάρχουν άλλοι κανόνες δημόσιας τάξεως, εκτός από τους "κανόνες της ώρας μηδέν", που ενδέχεται να οδηγήσουν σε cherry-picking. Για το λόγο αυτό, το άρθρο 6 έχει συνταχθεί ως διάταξη "ευρείας εφαρμογής" που καλύπτει όλες εκείνες τις περιπτώσεις που δεν έχουν προσδιορισθεί αλλά πιστεύεται ότι υπάρχουν. Ως εκ τούτου, το άρθρο 6 ορίζει ιδρύματος το οποίο συμμετέχει άμεσα σε σύστημα πληρωμών, τα δικαιώματα και οι υποχρεώσεις που προκύπτουν από την άμεση συμμετοχή στο εν λόγω σύστημα πληρωμών ή που συνδέονται με "σε περίπτωση διαδικασίας αφερεγγυότητας έναντι ότι 7 αυτήν, καθορίζονται από τη νομοθεσία περί αφερεγγυότητας της χώρας όπου βρίσκεται το σύστημα πληρωμών". Οπωσδήποτε, στην πράξη το άρθρο 6 δεν σημαίνει ότι πρέπει να κινηθεί χωριστή διαδικασία αφερεγγυότητας στο κράτος μέλος όπου βρίσκεται το σύστημα πληρωμών. ΓΙ αφερεγγυότητα ενός ιδρύματος που συμμετέχει στο σύστημα θα εξακολουθεί να εμπίπτει στη σχετική νομοθεσία του κράτους μέλους όπου είναι εγκατεστημένο, όπως ισχύει σήμερα. Ωστόσο, εάν ο εκκαθαριστής επιθυμεί να επικαλεστεί κανόνες δημοσίας τάξεως σχετικά με την αφερεγγυότητα για να προσβάλει μια πληρωμή που έγινε μέσω του συστήματος, πρέπει να εφαρμόσει τη νομοθεσία του κράτους μέλους όπου βρίσκεται το σύστηαα πληρωμών. Η προσέγγιση αυτή παρουσιάζει το πλεονέκτημα ότι τα μέρη που συμμετέχουν στο σύστημα πληρωμών θα έχουν να εξετάσουν ιιία μόνο νομοθεσία περί αφερεγγυότητας, και συγκεκριμένα τη νομοθεσία του κράτους μέλους όπου βρίσκεται το σύστημα πληρωμών, και δεν θα χρειάζεται να εξετάζουν και να προσπαθούν να συνδυάσουν τις νομοθεσίες όλων των κρατών μελών από όπου προέρχεται καθένας από τους συμμετέχοντες. Αυτό θα συμβάλει τόσο στον περιορισμό των δαπανών όσο και στην ύπαρξη ασφάλειας δικαίου. Άρθρο 7 Τέλος, η οδηγία αντιμετωπίζει τα προβλήματα που προκύπτουν από τις ασφάλειες οι οποίες έχουν συσταθεί σε διασυνοριακή βάση στο πλαίσιο της συμμετοχής σε συστήματα πληρωμών. Στόχος είναι να αποφευχθεί η κατάσταση κατά την οποία, σε περίπτωση αφερεγγυότητας ενός από τους συμμετέχοντες στο σύστημα πληρωμών, η νομοθεσία περί αφερεγγυότητας του κράτους μέλους καταγωγής του δεν αναγνωρίζει την ισχύ των ασφαλειών που έχουν συσταθεί σε άλλο κράτος μέλος. Το άρθρο 7 παράγραφος 1 προβλέπει επομένως ότι, σε περίπτωση αφερεγγυότητας ενός συμμετέχοντος, τα δικαιώματα των μερών υπέρ των οποίων έχουν συσταθεί οι ασφάλειες δεν επηρεάζονται (χπό την αφερεγγυότητα αυτού του συμμετέχοντος. Ο κανόνας αυτός δικαιολογείται από λόγους δημοσίας τάξεως. Τα ποσά που διακινούνται κάθε μέρα μέσω των συστημάτων πληρωμών είναι τεράστια: εάν ένα μέλος του συστήματος δεν είναι σε θέση να ανταποκριθεί στις υποχρεώσεις του και οι ασφάλειες που παρέχει δεν μπορούν να αξιοποιηθούν, αυτό θα μπορούσε να έχει - στην χειρότερη περίπτωση - καταστροφικές συνέπειες για το σύστημα πληρωμών αυτό καθαυτό, ή να οδηγήσει ακόμη και στην κατάρρευση του, με αλυσιδωτές συνέπειες στις χρηματοπιστωτικές αγορές. Πρέπει να τονιστεί ότι η πρόταση οδηγίας δεν τροποποιεί τους κανόνες σχετικά με τη νομοθεσία που εφαρμόζεται στις ασφάλειες, η οποία θα εξακολουθήσει να είναι, όπως σήμερα, η νομοθεσία του κράτους μέλους όπου έχει συσταθεί η ασφάλεια, σύμφωνα με την αρχή του lex rei sitae. Στη δεύτερη παράγραφο του, το άρθρο 7 προβλέπει ότι, σε περίπτωση εφαρμογής της αρχής της καθολικότητας που προβλέπεται σε νομοθεσία περί αφερεγγυότητας τρίτης χώρας, οι συνέπειες της δεν εκτείνονται στα δικαιώματα των μερών υπέρ των οποίων έχουν συσταθεί οι ασφάλειες στο πλαίσιο της συμμετοχής σε σύστημα πληρωμών ή στο πλαίσιο πράξεων νομισματικής πολιτικής, εάν οι ασφάλειες αυτές έχουν συσταθεί σε κράτος μέλος. ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ, Έχοντας υπόψη: Τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και ιδίως το άρθρο 100Α, Την πρόταση της Επιτροπής, Τη γνώμη του Ευρωπαϊκού Νομισματικοί) Ιδρύματος, Τη γνώμη της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής, Σύμφωνα με τη διαδικασία που προβλέπεται στο άρθρο 189Β της συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, Εκτιμώντας: ότι η έκθεση Lamfalussy του 1990 προς τους διοικητές των κεντρικών τραπεζών της Ομάδας των Δέκα κατέδειξε, αφενός, το σημαντικό συστημικό κίνδυνο που ενέχουν τα συστήματα πληρωποΎν τα οποία λειτουργούν βάσει μιας ή περισσότερων νομικών μορφών συμψηφισμού πληρωμών, είτε διμερούς- είτε πολυμερούς· ότι ο περιορισμός των νομικών κινδύνων από τη συμμετοχή στα συστήματα πληρωμών ακαθάριστου διακανονισμού σε πραγματικό χρόνο έχει, αφετέρου, πρωταρχική σημασία, λόγω της αυξανόμενης ανάπτυξης των συστημάτων αυτών· ότι ο περιορισμός του συστημικού κινδύνου αφορά ιδίως τον οριστικό χαρακτήρα του διακανονισμού και την αξιοποίηση των ασφαλειών,· ότι οι εν λόγω ασφάλειες θεωρείται ότι περιλαμβάνουν όλα τα μέσα που παρέχει ένας από τους συμμετέχοντες σε σύστημα πληρωμών στους υπόλοιπους για την ασφάλιση των δικαιωμάτων και υποχρεώσεων που απορρέουν από το σύστημα πληρωμών, στα οποία συμπεριλαμβάνονται μεταξύ άλλων οι συμφωνίες επαναγοράς και οι συμβάσεις ασφάλισης που συνάπτει ένας συμμετέχων σε σύστημα πληρωμών υπέρ των άλλων συμμετεχόντων ότι με την εξασφάλιση της απρόσκοπης διενέργειας πληρωμών και κυκλοφορίας των κεφαλαίων στην εσωτερική αγορά, η παρούσα οδηγία συμβάλλει στην ενίσχυση της αποτελεσματικότητας των μηχανισμών διασυνοριακών πληρωμών στην Ευρωπαϊκή Ένωση και στη μείωση του κόστους λειτουργίας τους· ότι η οδηγία αντικατοπτρίζει έτσι την πρόοδο που έχει επιτευχθεί ως προς την ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς, και ιδιαίτερα ως προς την ελευθερία παροχής υπηρεσιών και την ελευθέρωση των κινήσεων κεφαλαίων, ενόψει της υλοποίησης της οικονομικής και νομισματικής ένωσης· ότι η παρούσα οδηγία καλύπτει τόσο τα εγχώρια όσο και τα διασυνοριακά συστήματα πληρωμών ότι καλύπτονται τόσο οι μεταφορές χρέωσης όσο και οι μεταφορές πίστωσης· ότι η οδηγία εφαρμόζεται στα κοινοτικά συστήματα πληρωμών και τις ασφάλειες που παρέχουν οι συμμετέχοντες σε αυτά, είτε από την ΕΚ είτε από τρίτες χώρες, στο πλαίσιο της συμμετοχής τους στα εν λόγω συστήματα πληρωμών ότι η οδηγία καλύπτει επίσης τα κοινοτικά ιδρύματα που συμμετέχουν σε συστήματα πληρωμών τρίτων χωρών ότι οι χρηματοπισταηικές ροές έχουν σε όλο και μεγαλύτερο βαθμό παγκόσμιο χαρακτήρα· ότι τα κοινοτικά ιδρύματα και συστήματα πληρωμών είναι επομένως υποχρεωμένα να δημιουργήσουν και να διατηρούν στενούς λειτουργικούς δεσμούς με τα συστήματα πληρωμών τρίτων χωρών και να συμμετέχουν σε αυτά· ότι έχει επομένως ουσιώδη σημασία να ρυθμιστούν και να διευκολυνθούν με την παρούσα οδηγία οι διασυνοριακές σχέσεις μεταξύ κοινοτικών ιρυμάτων και συστημάτων πληρωμών αφενός και συστημάτων πληρωμών τρίτων χωρών αφετέρου, ώστε να αποφευχθούν τα οφειλόμενα στην έλλειψη ασφάλειας δικαίου εμπόδια στη συμμετοχή κοινοτικών ιδρυμάτων σε συστήματα πληρωμών τρίτων χωρών ότι η ύπαρξη αποτελεσματικών συστημάτων πληρωμών έχει ζωτική σημασία για την εσωτερική αγορά και ότι τα συστήματα αυτά δεν μπορούν να λειτουργήσουν ομαλά χωρίς δεσμούς με τα συστήματα πληρωμών τρίτων χωρών, δεδομένου ότι οι χρηματοπιστωτικές αγορές είναι άρρηκτα συνδεδεμένες μεταξύ τους· ότι η οδηγία, καλύπτοντας τις ασφάλειες που παρέχονται στο πλαίσιο πράξεων νομισματικής πολιτικής, στηρίζει τις προσπάθειες του ΕΝΙ για τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας των διασυνοριακών πληρωμών ενόψει της προετοιμασίας του τρίτου σταδίου της Οικονομικής και Νομισματικής Ένωσης και συμβάλλει κατ'αυτό τον τρόπο στην ανάπτυξη του απαραίτητου νομοθετικού πλαισίου στο οποίο η μελλοντική Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα θα ασκεί τη νομισματική πολιτική της· ότι σκοπός της παρούσας οδηγίας είναι να εξασφαλιστεί η νομική ισχύς του συμψηφισμού σε όλες τις νομοθεσίες των κρατών μελών και να καταστεί δεσμευτικός έναντι των τρίτων ότι σκοπός της οδηγίας είναι επίσης να αποκλειστεί η δυνατότητα ανάκλησης των εντολών πληρωμής μετά από ένα συμβατικά οριζόμενο χρόνο· ότι στόχος της οδηγίας είναι οι διαδικασίες αφερεγγυότητας να μην έχουν αναδρομικά αποτελέσματα επί των δικαιωμάτων και υποχρεώσεων των συμμετεχόντων ότι η παρούσα οδηγία αποσκοπεί περαιτέρω στον καθορισμό - σε περίπτωση διαδικασίας αφερεγγυότητας έναντι ενός από τους συμμετέχοντες στο σύστημα πληρωμών - της σχετικής νομοθεσίας που εφαρμόζεται στα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις που απορρέουν από την άμεση συμμετοχή στο εν λόγω σύστημα πληρωμών ότι η παρούσα οδηγία αποσκοπεί, τέλος, στο διαχωρισμό των ασφαλειών από τα αποτελέσματα της νομοθεσίας που εφαρμόζεται σε περίπτωση αφερεγγυότητας του συμμετέχοντος· Οτι η παρούσα οδηγία εφαρμόζεται επίσης στη σχέση μεταξύ μίας εγκατάστασης και ενός μέλους ενός συστήματος πληρωμών, το οποίο μεταφέρει στο σύστημα τις εντολές πληρωμής αυτής της εγκατάστασης, δεδομένου ότι αυτή η σχέση μπορεί η ίδια να θεωρηθεί ότι συνιστά ένα άλλο σύστημα πληρωμών. Λ© ότι η θέσπιση της παρούσας οδηγίας αποτελεί το πλέον πρόσφορο μέσο για την επίτευξη των ανωτέρω στόχων ότι η παρούσα πρόταση είναι αναγκαία για την επίτευξη των στόχ(»ν αυτών και δεν υπερβαίνει τα αναγκαία όρια για το σκοπό αυτό· ΕΞΕΔΩΣΑΝ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΟΔΗΓΙΑ: /. ΠΕΔΙΟ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΚΑΙ ΟΡΙΣΜΟΙ Άρθρο 1 - Πεδίο ewapuoyt/c Οι διατάξεις της παρούσας οδηγίας εφαρμόζονται: (1) σε κάθε κοινοτικό σύστημα πληρωμών το οποίο επεξεργάζεται πληρωμές σε οποιοδήποτε νόμισμα και σε ECU, καθώς και στις ασφάλειες που συστήνονται στο πλαίσιο της συμμετοχής σε παρόμοιο σύστημα· (2) σε κάθε κοινοτικό ίδρυμα που συμμετέχει άμεσα σε σύστημα πληρωμών τρίτης χο'ιρας και στις ασφάλειες που συστήνονται στο πλαίσιο της συμμετοχής σε παρόμοιο σύστημα· (3) στις ασφάλειες που συστήνονται στο πλαίσιο πράξεων νομισματικής πολιτικής. Άρθρο 2 - ΟρισΗοί Για τους σκοπούς της παρούσας οδηγίας νοούνται ως: (α) "ίδρυμα", κάθε επιχείρηση, όπως ορίζεται στο άρθρο 1 της οδηγίας του Συμβουλίου 77/780/ΕΟΚ, περιλαμβανομένων των ιδρυμάτων που απαριθμούνται στο άρθρο 2 παράγραφος 2 της εν λόγω οδηγίας, που συμμετέχει άμεσα σε ένα σύστημα πληρωμών και οποιαδήποτε άλλη επιχείρηση που συμμετέχει άμεσα σε ένα σύστημα πληρωμών (β) "άμεση" συμμετοχή, η συμμετοχή σε ένα σύστημα πληρωμών που συνεπάγεται ευθύνη για το διακανονισμό· (γ) "κοινοτικό ίδρυμα", κάθε ίδρυμα του οποίου η καταστατική έδρα βρίσκεται σε κράτος μέλος· (δ) "ίδρυμα τρίτης χώρας", κάθε ίδρυμα το οποίο δεν είναι κοινοτικό ίδρυμα· (ε) "εντολή πληρωμής", κάθε οδηγία που (χποσκοπεί να τεθεί στη διάθεση ενός τελικού αποδέκτη ένα χρηματικό ποσό μέσω λογιστικής εγγραφής στα βιβλία ενός πιστωτικού ιδρύματος ή μιας κεντρικής τράπεζας· (στ) "διαδικασίες αφερεγγυότητας", κάθε μέτρο που λαμβάνεται από δικαστική ή διοικητική αρχή υπέρ μιας ομάδας πιστωτών για λόγους επικείμενης ή πραγματικής αδυναμίας εκπλήρωσης οικονομικών υποχρεώσεων, και βάσει του οποίου απαγορεύεται σε ένα ίδρυμα να πραγματοποιεί πληρωμές ή να διαθέτει περιουσιακά του στοιχεία- (ζ) "συμψηφισμός πληρωμών", η μετατροπή σε μία καθαρή απαίτηση ή σε μία καθαρή οφειλή, απαιτήσεων ή οφειλών που προκύπτουν από εντολές πληρωμής που εκδίδονται ή λαμβάνονται από ένα ή περισσότερα ιδρύματα, με αποτέλεσμα να είναι απαιτητή μόνον η καθαρή απαίτηση και καταβλητέα μόνον η καθαρή οφειλή' (η) "σύστημα πληρωμών", κάθε γραπτή συμφωνία μεταξύ δύο ή περισσοτέρων ιδρυμάτων για την εκτέλεση εντολών πληρωμών (θ) "κοινοτικό σύστημα πληρωμών", σύστημα πληρωμών που βρίσκεται σε κράτος μέλος. Ένα σύστημα πληρωμών θεωρείται ότι βρίσκεται στο κράτος μέλος του οποίου η νομοθεσία έχει επιλεγεί ως εφαρμοστέα στο σύστημα πληρωμών από τα ιδρύματα που συμμετέχουν άμεσα σ'αυτό. Ελλείψει παρόμοιας επιλογής, το σύστημα πληρωμών θεωρείται ότι βρίσκεται στο κράτος μέλος όπου γίνεται ο διακανονισμός· (ι) "σύστημα πληρωμών τρίτης χώρας", κάθε σύστημα πληρωμών που δεν είναι κοινοτικό σύστημα πληρωμών (ια) "πράξεις νομισματικής πολιτικής", πράξεις των κεντρικών τραπεζών των κρατών μελών ή της μελλοντικής Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας με τις οποίες αυτές παρεμβαίνουν στις χρηματαγορές αγοράζοντας και πωλώντας (τοις μετρητοίς ή επί προθεσμία), είτε οριστικά είτε με συμφωνία επαναγοράς, ή δανείζοντας και δανειζόμενες απαιτήσεις και διαπραγματεύσιμους τίτλους, εκφρασμένους σε κοινοτικά ή μη κοινοτικά νομίσματα, καθώς και πολύτιμα μέταλλα· ο ορισμός καλύπτει τις πιστωτικές πράξεις που διενεργεί η κεντρική τράπεζα κράτους μέλους ή η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα με πιστωτικά ιδρύματα ή άλλους φορείς της αγοράς, κατά τις οποίες τα δάνεια βασίζονται σε κατάλληλες ασφάλειες· II (ιβ) "ασφάλεια", όλα τα στοιχεία ενεργητικού που παρέχονται για την ασφάλιση δικαιωμάτων και υποχρεώσεων που ενδέχεται να προκύψουν κατά τη λειτουργία ενός συστήματος πληρωμών ή που παρέχονται στις κεντρικές τράπεζες των κρατών μελών ή στη μελλοντική Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα στο πλαίσιο πράξεων νομισματικής πολιτικής. IL ΟΡΙΣΤΙΚΟΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑΣ ΤΟΥ ΣΥΜΨΗΦΙΣΜΟΥ ΠΑΗΡΩΜΩΝ Άρθρο 3 - Συμψηφισμός πληρωμών (1) Ο συμψηφισμός πληρωμών είναι νομικά δεσμευτικός και αντιτάσσεται έναντι τρίτων ακόμη και σε περίπτωση διαδικασίας αφερεγγυότητας κατά πισταποκού ιδρύματος που συμμετέχει άμεσα στο σύστημα πληρωμών, υπό τον όρο ότι οι σχετικές εντολές πληρωμής δόθηκαν στο σύστημα πληρωμών πριν από την έναρξη της διαδικασίας ας)ερεγγυότητας. Το χρονικό σημείο που δίνονται οι εντολές καθορίζεται από τους κανόνες που διέπουν αυτό το σύστημα πληρωμών. (2) Οι κανόνες σχετικά με την ακύρωση συμβάσεων και δικαιοπραξιών που έχουν συναφθεί πριν από την έναρξη της διαδικασίας αφερεγγυότητας της δεν επιτρέπουν την αμφισβήτηση του συμψηφισμού. ///. ΑΝΑΚΑΗΣΗ ΤΩΝ ΕΝΤΟΑΩΝ ΠΑΗΡΩΜΗΣ Άρθρο 4 - Ανάκληση (1) Η εντολή πληρωμής δεν μπορεί να ανακληθεί, είτε από ίδρυμα που συμμετέχει άμεσα σε σύστημα πληρωμών είτε από τρίτο, έναντι των λοιπών άμεσα συμμετεχόντων μετά το ^ρόνο που ορίζεται από τους κανόνες τοι; συστήματος πληρωμών. Η διάταξη αυτή ισχύει ακόμη και σε περίπτωση κίνησης διαδικασίας αφερεγγυότητας. (2) Κάθε δικαίωμα επιστροφής χρημάτων που επικαλείται ο εντολέας ασκείται με την επιφύλαξη της παραγράφου 1. Β IV. ΜΗ ΑΝΑΔΡΟΜΙΚΗ ΙΣΧΥΣ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΣΤΕΑ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΠΕΡΙ ΑΦΕΡΕΓΓΥΟΤΗΤΑΣ Άρθρο 5 - Μη αναδρομική ισχύς Οι διαδικασίες αφερεγγυότητας δεν έχουν αναδρομικά αποτελέσματα επί των δικαιωμάτων και υποχρεώσεων των ιδρυμάτων που απορρέουν από την άμεση συμμετοχή τους σε ένα κοινοτικό σύστημα πληρωμών. Η διάταξη αυτή υπερισχύει έναντι οποιουδήποτε άλλου κανόνα ή πρακτικής που έχει τέτοια αναδρομικά αποτελέσματα. Άρθρο 6 - Εφαρμοστέα νομοθεσία περί αφερεγγυότητας Σε περίπτωση διαδικασίας αφερεγγυότητας κατά ιδρύματος που συμμετέχει άμεσα σε σύστημα πληρωμών, τα δικαιώματα και οι υποχρεώσεις που προκύπτουν από την άμεση συμμετοχή στο σύστημα πληρωμών ή που συνδέονται με αυτήν, καθορίζονται από τη νομοθεσία περί αφερεγγυότητας της χώρας όπου βρίσκεται το σύστημα πληρωμών. V. ΔΙΑΧΩΡΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΤΩΝ ΜΕΡΩΝ ΥΠΕΡ ΤΩΝ ΟΠΟΙΩΝ ΕΧΟΥΝ ΣΥΣΤΑΘΕΙ ΑΣΦΑΛΕΙΕΣ ΑΠΟ ΤΑ ΑΠΟΤΕΑΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΑΦΕΡΕΓΓΥΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ ΠΟΥ ΠΑΡΕΙΧΕ ΤΙΣΑΣΦΑΑΕΙΕΣ Άρθρο 7 - Διαχωρισμός από χα αποτελέσματα της αφερεγγυότητας (1) Τα δικαιώματα του μέρους υπέρ του οποίου έχουν συσταθεί ασφάλειες για την κάλυψη υποχρεώσεων ενός συμμετέχοντος έναντι άλλου ή άλλων συμμετεχόντων σε σύστημα πληρωμών ή τα δικαιώματα των νομισματικών αρχών υπέρ των οποίων έχουν συσταθεί ασφάλειες στο πλαίσιο πράξεων νομισματικής πολιτικής δεν επηρεάζονται από την κίνηση διαδικασιών αφερεγγυότητας κατά του μέρους που παρείχε τις ασφάλειες. Οι ασφάλειες αυτές αξιοποιούνται για την προνομιακή ικανοποίηση, έναντι όλων των άλλων απαιτήσεων, των δικαιωμάτων που απορρέουν από τη συμμετοχή στο σύστημα πληρωμών ή σε πράξεις νομισματικής πολιτικής. (2) Εφόσον ένα ίδρυμα τρίτης χώρας έχει συστήσει ασφάλειες σε κράτος μέλος στο πλαίσιο της συμμεχοχής του σε ένα κοινοτικό σύστημα πληρωμών ή στο πλαίσιο πράξεων νομισματικής πολιτικής, τα δικαιώματα του μέρους υπέρ του οποίου έχουν συσταθεί οι ασφάλειες δεν επηρεάζονται από την κίνηση διαδικασίας αφερεγγυότητας κατά του εν λόγω ιδρύματος. ΛΗ VI. ΤΕΑΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ Άρθρο Η - Ενσωμάτωση (1) Τα κράτη μέλη θέτουν σε ισχύ τις αναγκαίες νομοθετικές, κανονιστικές και διοικητικές διατάξεις για να συμμορφωθούν με την παρούσα οδηγία το αργότερο μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 1998 και ενημερώνουν αμέσως σχετικά την Επιτροπή. (2) Όταν τα κράτη μέλη θεσπίζουν τις εν λόγω διατάξεις, αυτές περιέχουν παραπομπή στην παρούσα οδηγία ή συνοδεύονται από παρόμοια παραπομπή κατά την επίσημη δημοσίευση τους. Ο τρόπος της παραπομπής καθορίζεται από τα κράτη μέλη. (3) Τα κράτη μέλη κοινοποιούν στην Γ^πιτροπή το κείμενο των νομοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων που θεσπίζουν στο πεδίο που διέπεται από την παρούσα οδηγία. Κατά την κοινοποίηση αυτή τα κράτη μέλη υποβάλλουν έναν πίνακα αντιστοιχίας μεταξύ των υφισταμένων ή των θεσπιζόμενων εθνικών διατάξεων και των σχετικών άρθρων της παρούσας οδηγίας. Άρθρο 9- Έκθεση προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο Το αργότερο εντός τριών ετών από την ημερομηνία που αναφέρεται στο άρθρο 8 παράγραφος 1, η Επιτροπή υποβάλλει έκθεση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο σχετικά με την εφαρμογή της παρούσας οδηγίας, συνοδευόμενη κατά περίπτωση από προτάσεις για την αναθεώρηση της. Η παρούσα οδηγία απευθύνεται στα κράτη μέλη. Άρθρο 10 Βρυξέλλες, Για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο Ο Πρόεδρος Για το Συμβούλιο Ο Πρόεδρο -κ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τον οριστικό χαρακτήρα του διακανονισμού και τη σύσταση ασφαλειών Ι. α. Λαμβάνοντας υπόψη την αρχή της επικουρικότητας, για ποιο λόγο είναι απαραίτητη η κοινοτική νομοθεσία και ποιοι είναι οι κύριοι στόχοι της ; Οι έρευνες που πραγματοποιήθηκαν για λογαριασμό της Επιτροπής από νομικούς ειδικευμένους σε τραπεζικά θέματα13 και οι αναλύσεις της ομάδας εργασίας της Επιτροπής, επιβεβαιώνουν ότι υπάρχουν ουσιώδεις διαφορές μεταξύ των νομοθεσιών των κρατών μελών, οι οποίες επηρεάζουν τη νομική ισχύ βασικών στοιχείων των συστημάτων πληρωμών14. Ένα από τα σημαντικότερα χαρακτηριστικά ενός αποτελεσματικού συστήματος πληρωμών είναι ότι δεν πρέπει να υπάρχει αμφιβολία ως προς το χρόνο και τον τρόπο κατά τον οποίο ο διακανονισμός καθίσταται οριστικός. Στην παρούσα φάση, ο οριστικός χαρακτήρας του διακανονισμού σε ένα σύστημα πληρωμών του οποίου τα μέλη διέπονται από διαφορετικές νομοθεσίες (όπως θα συμβαίνει σε όλο και μεγαλύτερο βαθμό δυνάμει της συνθήκης και της δεύτερης τραπεζικής οδηγίας) εξαρτάται τελικά από τη νομοθεσία των κρατών μελών των οποίων τα ιδρύματα συμμετέχουν στο σύστημα πληρωμών. Μια άλλη βασική προϋπόθεση είναι η ύπαρξη ασφάλειας του δικαίου ώστε σε περίπτωση αδυναμίας ενός από τους συμμετέχοντες να τηρήσει τις υποχρεώσεις του έναντι του συστήματος, το τελευταίο να μπορεί να προβεί σε αξιοποίηση των ασφαλειών που έχει συστήσει ο εν λόγω συμμετέχων. Στην παρούσα φάση, ο μόνος τρόπος για να επιτευχθεί αυτό είναι η σύσταση ασφαλειών βάσει της ίδιας νομοθεσίας στην οποία υπάγεται το σύστημα, ώστε να αποφευχθεί η σύγκρουση νομοθεσιών. Αυτό όμως είναι αντίθετο στην αρχή της εσωτερικής αγοράς. Η ασφάλεια του δικαίου στα θέματα αυτά μπορεί να επιτευχθεί μόνο αν οι εθνικές νομοθεσίες τροποποιηθούν με ομοιόμορφο τρόπο σε κάθε κράτος μέλος. Ο πιο αποτελεσματικός τρόπος για την επίτευξη των ανωτέρω στόχων είναι η θέσπιση οδηγίας στην οποία θα ορίζονται οι αναγκαίοι ελάχιστοι κανόνες. Ι. β. Θα υπάρξουν ευρύτερα οφέλη και μειονεκτήματα από την πρόταση ; Η μόνη επίπτωση που πρέπει να αναμένεται για το χρηματοπιστωτικό τομέα είναι η διατήρηση της απασχόλησης στα σημερινά επίπεδα. Ο κυριότερος στόχος της πρότασης είναι η ενίσχυση της σταθερότητας των συστημάτων πληρωμών και, συνακολούθως, των διατραπεζικών χρηματοπιστωτικών σχέσεων, ώστε να αποφευχθούν οι αρνητικές αλυσιδωτές επιπτώσεις που ενδέχεται να προκύψουν σε περίπτωση χρεωκοπίας ενός σημαντικού συμμετέχοντος σε σύστημα πληρωμών. Κατ'αυτό τον τρόπο θα αποφευχθούν επίσης οι απώλειες θέσεων απασχόλησης που σημειώνονται σ' αυτές τις περιπτώσεις. Η νομοθεσία περί μεταφορών πίστωσης και του διακανονισμού τους στα κράτη μέλη της ΕΕ: Έκθεση στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή (ΓΔ XV), Wilde Sapte - Βρυξέλλες, Φεβρουάριος 1994. Οι εν λόγω βασικές διαφορές είναι οι εξής: οριστικός χαρακτήρας του διακανονισμού σε συστήματα συμψηφισμού: διαφορετικές δυνατότητες αμφισβήτησης του διακανονισμού· συνέπειες της αφερεγγυότητας μέλους στα συστήματα συμψηφισμού: διαφορετικές εξουσίες των εκκαθαριστών να παρεμποδίζουν το διακανονισμό ή να τον αμφισβητούν κανόνες σχετικά με την ανάκληση: διαφορετικοί κανόνες όσον αφορά το χρόνο κατά τον οποίο μια εντολή πληρωμής καθίσταται ανέκκλητη. if lie Ιίπιπλέον, η θέσπιση νομοθετικού πλαισίου που παρέχει ικανοποιητική ασφάλεια δικαίου στον τομέα των συστημάτων διασυνοριακών πληρωμών θα ενθαρρύνει την ανάπτυξη αυτών των συστημάτων. Η επακόλουθη αύξηση του όγκου των διασυνοριακών πληρωμών μπορεί να οδηγήσει στη δημιουργία νέων θέσεων απασχόλησης. Ι. γ. Έχουν εξεταστεί εναλλακτικές προτάσεις και με ποιο αποτέλεσμα (π. χ. κώδικες συμπεριφοράς, αυτόνομες ρυθμίσεις από τον ίδιο τον τομέα); 'Οπως αναπτύσσεται στο σημείο II. 3 της αιτιολογικής έκθεσης, εξετάστηκαν ορισμένες άλλες δυνατότητες, οι οποίες εγκαταλείφθηκαν όμως για τους λόγους που αναφέρονται ανωτέρω. 2. Ποιους αφορά η πρόταση; ΙΙοιό τομέα δραστηριότητας; Ποιο είναι το μέγεθος των ενδιαφερόμενων επιχειρήσεοιν και η συνολική απασχόληση ; Η πρόταση θα εφαρμοστεί σε όλες τις επιχειρήσεις που συμμετέχουν άμεσα σε σύστημα πληρωμών. Στην πράξη, η μεγάλη πλειοψηφία των επιχειρήσεων θα είναι πιστωτικά ιδρύματα. Υπάρχουν ειδικά χαρακτηριστικά κυριαρχία περιορισμένου αριθμού μεγάλων επιχειρήσεων ; στον ενδιαφερόμενο τομέα δραστηριοτήτων, π. χ. Το κυριότερο χαρακτηριστικό του τομέα είναι η παρατηρούμενη σήμερα έλλειψη ενοποίησης των συστημάτων πληρωμών σε ευρωπαϊκό επίπεδο. θα υπάρξουν επιπτώσεις για τις πολύ μικρές επιχειρήσεις, τη βιοτεχνία ή τους αυτοαπασχολούμενους ; Παρόλο που η δημιουργία συστήματος πληρωμών μεταξύ μικρών επιχειρήσεων είναι μάλλον απίθανη, κάθε παρόμοιο σύστημα θα εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας. Ωστόσο, ως τελικοί χρήστες συστημάτων πληρωμών, οι επιχειρήσεις αυτές θα επωφεληθούν από την πρόταση και από τις επιπτώσεις που θα έχει όσον αφορά την εξάλειψη των νομικών κινδύνων, τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας και τη μείωση του κόστους. Οι παρατηρήσεις αυτές εφαρμόζονται επίσης και στη βιοτεχνία και τους αυτοπασχολούμενους. Υπάρχουν συγκεκριμένες γεωγραφικές περιοχές στην Κοινότητα στις οποίες ασκούνται οι δραστηριότητες αυτές ; Οχι. 3. Με ποιο τρόπο καλούνται οι επιχειρήσεις να συμμορφωθούν με την παρούσα πρόταση ; Ποιο θα είναι το σχετικό κόστος ; Δεν αναμένεται κανένα ειδικό κόστος, εκτός των δαπανών για τη θέσπιση της νομοθεσίας. Απαιτούνται άλλες διοικητικές διαδικασίες ή διατυπώσεις ; Όχι. Απαιτούνται άδειες άσκησης ή εγκρίσεις εμπορίας αυτών των δραστηριοτήτων ; Οχι. Α θα καταλογίζονται επιβαρύνσεις ; Όχι. 4. Ποιες είναι οι πιθανές οικονομικές συνέπειες, το κόστος και τα οφέλη από την πρόταση; Στην απασχόληση ; Στον τομέα των συστημάτων πληρωμών, αναμένεται ότι η καθαρή επίπτωση, αν θα υπάρξει, θα είναι οπωσδήποτε θετική. Για τις ΜΜΙΛ θα υπάρξουν σημαντικά οφέλη από πλευράς απασχόλησης (αποτελεσματικότερες υπηρεσίες πληρωμών => διεύρυνση των δυνατοτήτων εμπορικών συναλλαγών στο εσωτερικό της Κ Η => επιτάχυνση της οικονομικής ανάπτυξης και δημιουργία νέων θέσεων απασχόλησης => αύξηση και εξειδίκευση της ζήτησης για αποτελεσματικές υπηρεσίες πληρωμών, κλπ. ). Στις επενδύσεις και τη δημιουργία ή την έναρξη λειτουργίας νέων επιχειρήσεων ; Οριακή ή και καμία επίπτωση. Στην ανταγωνιστική θέση των επιχειρήσεων, τόσο στην αγορά της Κοινότητας όσο και σε εκείνη των τρίτων χωρών; θα σημειωθούν οφέλη από πλευράς αποδοτικότητας και μειώσεις κόστους για τις επιχειρήσεις της Κοινότητας (βλέπε παραγράφους 1 και 4 ανωτέρω). Οι επιχειρήσεις τρίτων χωρών θα επωφεληθούν στο εσωτερικό της Κοινότητας από τα πλεονεκτήματα της οδηγίας στον ίδιο βαθμό όπως και οι κοινοτικές επιχειρήσεις. Η μονομερής επέκταση των πλεονεκτημάτων της οδηγίας σε συστήματα πληρωμών τρίτων χωρών, π. χ. προστασία έναντι αδικαιολόγητων ανακλήσεων, έναντι των αναδρομικών αποτελεσμάτων διαδικασιών αφερεγγυότητας και διαχωρισμός των ασφαλειών από τις αλλοδαπές διαδικασίες αφερεγγυότητας, θα έχει επίσης θετικές επιπτώσεις για τα συστήματα πληρωμών τρίτων χωρών. Οι κοινοτικές επιχειρήσεις θα επωφεληθούν έμμεσα από τις συνέπειες της επέκτασης του πεδίου εφαρμογής της οδηγίας σε κοινοτικά ιδρύματα που συμμετέχουν σε συστήματα πληρωμών τρίτων χωρών. Κατά συνέπεια, δεν πρέπει να αναμένονται στρεβλώσεις του ανταγωνισμού. Στις δημόσιες αρχές που είναι αρμόδιες για την εφαρμογή των μέτρων ; Δαπάνες για τη θέσπιση της αναγκαίας εθνικής νομοθεσίας. Υπάρχουν άλλες έμμεσες επιπτώσεις ; Οχι. Ποιο είναι το κόστος και τα οφέλη της πρότασης ; • κόστος: κανένα κόστος, εκτός των δαπανών για τη θέσπιση της οδηγίας. • οφέλη: εξάλειψη των νομικών κινδύνων που συνδέονται με τη συμμετοχή σε συστήματα πληρωμών, η οποία θα έχει σαν αποτέλεσμα την καλύτερη και πιο αποτελεσματική από πλευράς κόστους λειτουργία των συστημάτων πληρωμών στην ΕΚ. ^ ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς: η πρόταση θα διευκολύνει επίσης την πρόσβαση τραπεζών οποιουδήποτε κράτους μέλους της ΕΚ στα συστήματα πληρωμών άλλων κρατών μελών (εξ αποστάσεως ή μέσω υποκαταστήματος). περαιτέρω ενοποίηση του χρηματοπιστωτικού τομέα της ΕΚ, τόσο σε εγχώριο όσο και σε διασυνοριακό επίπεδο, συμβάλλοντας κατ' αυτό τον τρόπο στην ελεύθερη κυκλοφορία των κεφαλαίων και στην ελεύθερη παροχή διασυνοριακών υπηρεσιών. διευκόλυνση της σύστασης ασφαλειών σε διασυνοριακή βάση, συμβάλλοντας με τον τρόπο αυτό στην ελεύθερη κυκλοφορία των κεφαλαίων, στην ελεύθερη παροχή διασυνοριακών υπηρεσιών, στην ανάπτυξη των αγορών τίτλων και στη διαμόρφωση του αναγκαίου νομοθετικού πλαισίου στο οποίο η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα θα ασκεί τη νομισματική πολιτική της. συνολικό αποτέλεσμα: ιδιαίτερα θετικό όσον αφορά τα οφέλη. 5. Επιπτώσεις στις MME. Η πρόταση περιλαμβάνει μέτρα με τα οποία λαμβάνονται υπόψη οι ειδικές επιπτώσεις στις MME; Εάν όχι, γιατί; Είναι σκόπιμο να προβλεφθούν λιγότερο αυστηρές ή διαφορετικές απαιτήσεις ; Όχι. Δεν θα υπάρξουν άμεσες επιπτώσεις στις MME. Διαβουλεύσεις 6. Σε ποιο στάδιο της διαδικασίας άρχισαν οι διαβουλεύσεις και ποια είναι η ημερομηνία δημοσίευσης της κοινοποίησης του σχεδίου θέσπισης νομοθετικών μέτρων ; Η Επιτροπή τάχθηκε εξαρχής υπέρ της διεξαγωγής όσο το δυνατόν ευρύτερων διαβουλεύσεων με όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη και υπέρ της ταχείας κοινοποίησης των κατευθύνσεων της πολιτικής της στον τομέα αυτό. II προσέγγιση αυτή υλοποιήθηκε σταδικά ως εξής: Πράσινο Βιβλίο15 (συμβουλευτικό έγγραφο) του Σεπτεμβρίου 1990, το οποίο καλεί όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους· σε παράρτημα του Πράσινου Βιβλίου επισυνάπτεται απόφαση για τη σύσταση δύο συιιβουλευτινών ομάδων- σύσταση δύο μόνιμων συμβουλευτικών ομάδων για τα συστήματα πληρωμών το Μάρτιο του 1991, οι οποίες, μετά από εντατικές συνεδριάσεις το 1991 και στις αρχές του 1992, υπέβαλαν (το Φεβρουάριο του 1992) εκθέσεις στην Επιτροπή που δημοσιεύθηκαν το Μάρτιο του 1992· έγγραφο εργασίας της Επιτροπής SEC(92)621 τελικό16, το οποίο βασίζεται στις λεπτομερείς εκθέσεις των συμβουλευτικών ομάδων και παρουσιάζει την προτεινόμενη πολιτική της Επιτροπής, καθώς και την πρόθεση της να θεσπίσει νομοθετικά μέτρα στον τομέα αυτό· Έγγραφο εργασίας για τη "Διενέργεια των πληρωμών στην εσωτερική αγορά", COM(90)447. "Διευκόλυνση των διασυνοριακών πληρωμών : εξάλειψη των εμποδίων" SEC(92) 621 τελικό. ^ Επιπλέον, δύο γύροι διαβουλεύσεων συμβουλευτικού χαρακτήρα με εκπροσώπους του ευρωπαϊκών πιστωτικών ιδρυμάτων πραγματοποιήθηκαν την άνοιξη του 1994 και τον Οκτώβριο του 1995, σε δύο κρίσιμα στάδια των προπαρίχκευαστικίόν εργίχσιών που οδήγησαν στην παρούσα πρόταση (βλέπει τμήμα Ι ανώτερα)· ιστορικό). Κατάλογος φορέων των οποίων ζητήθηκε η γνώμη σχετικά με την πρόταση και οι οποίοι ανέπτυξαν λεπτομερώς τις απόψεις τους, συμπεριλα[ΐβανομένων των προβληματισμών και των αντιρρήσεων τους σχετικά με την οριστική πρόταση. Γιατί δεν κρίνεται ούτε δυνατή ούτε επιθυμητή η αποδοχή των αιτημάτων τους ; Ευρωπαϊκές Ενώσεις του Χρηματοπιστωτικού Τομέα: II γνώμη τονς ζητήθηκε σε όλα τα στάδια,της διαδικασίας. Πραγματοποιήθηκαν δύο "ακροάσεις" με την Επιτροπή και την ομάδα εργασίας της, με τελευταία εκείνη του Οκτωβρίου 1995. Υποστηρίζουν γενικά την πρόταση, στην οποία ο τομέας αποδίδει ουσιαστική σημασία. Κυβερνητικοί εμπειρογνώμονες, συμπεριλαμβανομένων των εκπροσώπων των κεντρικών τραπεζών της ΕΚ: Οι εκπρόσωποι κυβερνήσεων που συμμετείχίχν στην ομάδα εργασίας της Επιτροπής έλαβαν θετική θέση ως προς την πρόταση. Υπάρχουν διαφορές σε ορισμένα τεχνικά θέματα, οι οποίες δεν μπορούν να επιλυθούν πλήρως στο πλαίσιο της ομάδας εργασίας. Το μόνο εκκρεμές θέμα είναι ότι ορισμένες αντιπροσωπείες επιθυμούσαν την υιοθέτηση μιας (ακόμα πιο) φιλόδοξης προσέγγισης που θα κάλυπτε τον ονομαζόμενο "διακανονισμό πράξεων σε τίτλους" (securities settlement) ή "συμψηφισμό υποχρεώσεων" (obligations netting). ΕΝΙ: Ένας εκπρόσωπος του ΕΝΙ συμμετείχε στην ομάδα εργασίας ως παρατηρητής. Έγιναν επίσημες διαβουλεύσεις με τις επαγγελματικές ενώσεις των MME; Εάν όχι, γιατί; Όχι. Ωστόσο, οι οργανώσεις των MME και των εμπόρων λιανικής πώλησης ενημερώθηκαν σε τακτική βάση για την πρόοδο των εργασιών, μέσω των εκπροσώπων τους στη συμβουλευτική ομάδα της Επιτροπής για τα συστήματα πληρωμών. Έλεγχος και αναθεώρηση 7. Εξηγείστε με ποιο τρόπο θα παρακολουθούνται και θα επανεξετάζονται οι επιπτώσεις της πρότασης και το κόστος συμμόρφωσης με τις διατάξεις της. Μπορεί η πρόταση, αφού λάβει μορφή νομοθετικής πράξης, να τροποποιηθεί εύκολα; * Η πρόταση περιλαμβάνει στο άρθρο 9 δέσμευση της Επιτροπής να υποβάλει έκθεση για τα θέματα αυτά στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο. II απαραίτητη προετοιμασία θα αναληφθεί από την Επιτροπή μέσω των δύο υφιστάμενων συμβουλευτικών ομάδων για τα συστήματα πληρωμών. Δεν προβλέπεται καμία διαδικασία επιτροπών. Κατά συνέπεια η τροποποίηση της πρότασης, μετά την έγκριση της, θα γίνεται με τη συνήθη νομοθετική διαδικασία. st? Αρμόδια υπηρεσία Γενική Διεύθυνση XV Dr. Peter TROBERG Av. de Cortenberg, 107 Β - 1040 Brussels Τηλ. : 295. 41. 09 295. 79. 78 295. 32. 19 295. 94. 62 Φαξ : 295. 07. 50 h ISSN 0254*1483 COM(96) 193 τελικό GR 09 Αριθ. καταλόγου : CB-CO-96-201-GR-C ISBN 92-78-03482-7 Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων L-2985 Λουζεμβούργο u