title: Europese Commissie: Tacis-Programma - Jaarverslag 1995

eurovoc_concepts:
Commonwealth of Independent States
EU programme
Mongolia
development policy
international cooperation

text: Europese Commissie: Tacis-Programma Jaarverslag 1995 Brussel 22. 07. 1996 Com (96) 345 def. Inhoud Verklaring van de Commissaris Tacis in 1995 - consolideren van de hervorming Tacis en het beleid van de Europese Unie Het financieel overzicht van Tacis Operationeel beheer van het Tacis-Programma Tacis en de instellingen van de Europese Gemeenschap Bilaterale en internationale samenwerking Armenië Azerbeidzjan Wit-Rusland Georgië Kazakhstan Kyrgyzstan Moldavië Mongolië Russische Federatie Tadzjikistan Turkmenistan Oekraïne Oezbekistan Meer-landenprogramma's Toekomstperspectieven Speciale uitgave Tacis in de energiesector van de NOS Bijlagen Per sector toegewezen Tacis-fondsen De financiële prestaties van Tacis Lijst van de belangrijkste contracten ondertekend in 1995 2 3 4 6 9 12 14 15 17 19 21 23 25 27 29 30 39 41 43 47 49 54 35 55 58 61 Verklaring van de Commissaris Het Tacis-Programma heeft in 1995 een belangrijk keerpunt bereikt, omdat het zich moest gereedmaken voor de volgende grote programmacyclus. Het Programma is in de loop van zijn vijfjarig bestaan volwassen geworden. Het kan zich beroepen op de belangrijke vooruitgang die het heeft bewerkstelligd in het hervormingsproces in de Nieuwe Onafhankelijke Staten, mede dankzij de invoering van uitgebreide en degelijke systemen voor de controle en de evaluatie van afzonderlijke projecten en kaderprogramma's. Nu is het de uitdaging deze ervaring optimaal te gebruiken, met name bij de formulering van de plannen voor de nieuwe programmacyclus 1996-1999. Consolidering Het Tacis-Programma blijft subsidie verlenen voor know how in duidelijk afgebakende prioriteitsgebieden, die zijn afgestemd op de behoeften en wensen van de partnerlanden. Het onderschrijft opnieuw de principes die aan al zijn activiteiten ten grondslag liggen, zoals de naleving van de democratische beginselen en van de mensenrechten en de bescherming van het milieu. Het gaat door met de consolidering van zijn activiteiten met de activiteiten van andere internationale donoren en kredietverleners. Het blijft zich inzetten om het programma breder toegankelijk te maken en is steeds bereid om op het informatie over het Programma te verstrekken. juiste moment uitgebreide De context van Tacis Terwijl Tacis zich aan deze nieuwe taak kwijt, gaat de relatie tussen de Europese Gemeenschap, haar Lid staten en de Nieuwe Onafhankelijke Staten een nieuwe fase in. Na lange en intensieve onderhandelingen hebben we nu met de meeste van onze partnerlanden Samenwerkingsovereenkomsten Partnerschaps- gesloten. De uitdagingen die voor ons liggen zijn misschien nog wel groter: het daadwerkelijk uitvoeren van deze veelomvattende overeenkomsten, die betrekking hebben op samenwerking in de meest uiteenlopende gebieden - politiek, economisch, sociaal en cultureel. en Vernieuwing Daarnaast heeft Tacis zijn flexibiliteit getoond: het bereik van het Programma is verbreed en het heeft zich steeds bereid getoond om praktische oplossingen te zoeken terwijl de betrekkingen met de partnerlanden voortdurend aan verandering onderhevig zijn. Ik denk dat meerjarenprogrammering van wezenlijk belang is voor verbreding van het bereik van het Programma; het maakt lange-termijnplanning mogelijk en afzonderlijke projecten kunnen sneller worden uitgevoerd en beter worden geconcentreerd. Tacis blijft hierbij een belangrijk instrument, dat de uitvoering van de brede doelstellingen van de Partner schaps- en Samenwerkingsovereenkomsten gemakkelijk er maakt. Prioriteiten voor het Programma De Europese Commissie pakt deze taak op door haar betrokkenheid bij de in het kader van Tacis vastgelegde beginselen en procedures opnieuw te bevestigen en door zich daarnaast ook aan te passen aan de veranderende tijden, opdat het programma gedurende zijn tweede lustrum dezelfde invloed en prestaties kan opleveren. Om deze reden hecht ik bijzonder veel waarde aan het feit dat het Tacis-Programma in 1995 zowel geconsolideerd als vernieuwd is. De inzet voor het verschaffen van investeringssteun aan EG/NOS joint ventures tussen kleine en middelgrote bedrijven en voor kleinschalige infrastructuurprojecten in grensgebieden, zoals voorgesteld in de nieuwe Tacis- Verordening, vormt nóg een belangrijk nieuw uitgangspunt van het Programma. Ik beveel dit Jaarverslag van harte aan. Het geeft inzicht in de belangrijkste ontwikkelingen in het Tacis-Programma in 1995, opnieuw een jaar waarin aanzienlijke resultaten zijn geboekt. Ik wil met name opnieuw mijn dank uitspreken aan al degenen die dit programma dankzij hun capacitei ten en inzet in goede banen leiden. Hans van den Broek Lid van de Europese Commissie Tacis in 1995 - consolideren van de hervorming Tacis is het grootste subsidieprogramma dat know-how aan de Nieuwe Onafhankelijke Staten verschaft. In de vijf jaar van zijn bestaan heeft Tacis meer dan 2. 268 miljoen ECU toegewezen en zijn er meer dan 2. 200 projecten gestart. Momenteel worden elk jaar meer projecten gestart dan in de eerste drie jaar tezamen het geval was. Tacis heeft zich inmiddels een stevige basis verworven en is een van de erkende hoofdrolspelers geworden in de processen en fundamentele maatschappelijke veranderingen die momenteel in de Nieuwe Onafhankelijke Staten aan de gang zijn. economische van van een Partnerschaps- kader waarbinnen 1995 was het jaar van aanzienlijke versterking van het betrekkingen werden politieke aangeknoopt tussen de Europese Gemeenschap en haar Lid-Staten met de Nieuwe Onafhankelijke Staten, in de vorm en aantal Samenwerkingsovereenkomsten (PSO's). Het werkterrein is zeer uitgebreid en heeft van de Overeenkomsten betrekking op politieke, commerciële, economische en Europese culturele Gemeenschap, en de Nieuwe Onafhankelijke Staten (de NOS). Ook worden in deze Overeenkomsten alle onderdelen van de steun van de Europese Gemeenschap partnerlanden samengebracht. Een van de belangrijkste doelstellingen van Tacis is het bijdragen aan de verwezenlijking van de doelstellingen van deze PSO's. Met zes Nieuwe Onafhankelijke Staten zijn overeenkomsten aangegaan, drie andere zijn bezig met de voorbereiding ervan. samenwerking haar Lid-Staten tussen aan de de Zodra deze Overeenkomsten geratificeerd en van kracht geworden zijn, bieden ze meer zekerheid aan bedrijven en investeerders uit de Europese Gemeenschap, die daarmee worden aangemoedigd om de rechtstreekse investeringen te doen waaraan de economieën van de Nieuwe Onafhankelijke Staten zozeer behoefte hebben. Het toenemende coördinatie jaar 1995 werd ook gekenmerkt door een tussen Tacis-activiteiten en activiteiten van Lid-Staten en andere donororganisaties die in de Nieuwe Onafhankelijke Staten werkzaam zijn. Tacis heeft met name in afzonderlijke projecten met andere organisaties samengewerkt. Het nieuwe systeem van controle en evaluatie van Tacis- projecten is in 1995 volledig operationeel geworden en heeft reeds gebieden aan het licht gebracht waar de nodige verbeteringen aangebracht zouden kunnen worden. Tacis kan nu sneller inspringen op veranderende behoeften en sneller van start gaan met projecten, zodra deze zijn vastgelegd en overeengekomen. Een belangrijk aspect is de uitbreiding van de meerjarenplanning, die een strategische aanpak op lange termijn mogelijk maakt, naast de snelle uitvoering van projecten. in dit proces Met de voorgestelde nieuwe Verordening kan Tacis fondsen verschaffen ten behoeve van investeringssteun aan EG/NOS Midden- en Kleinbedrijf joint ventures. Er kan bijstand worden verleend door een combinatie van ter ondersteuning van INTERREG, Phare en Tacis maatregelen ter bevordering van samenwerking tussen partnerstaten en regio's onderling, alsmede grensover schrijdende samenwerking, waaronder kleinschalige infrastructuurprojecten in grensoverschrijdende gebieden. Het milieu institutioneel kader, wetgeving, opleiding) is benoemd als een prioriteitsgebied. De overdracht van know-how blijft echter de harde kern van de Tacis-activiteiten. Dit gebeurt voornamelijk via de afzonderlijke landenprogramma's, die ongeveer 60 % van het jaarbudget van Tacis beslaan. (versterken van het Deze onderwerpen komen in de volgende hoofdstukken uitgebreid aan de orde. Tacis en het beleid van de Europese Unie Het Tacis-Programma, dat in 1991 door de Europese Gemeenschap werd ontwikkeld, was een van de eerste instrumenten waarmee de Nieuwe Onafhankelijke Staten werden gesteund bij de hervorming van hun economie en maatschappij. Het Tacis-Programma verschaft nu al vijf jaar subsidies voor het leveren van know-how aan de partnerlanden in de NOS. In deze periode is gebleken dat de algemene betrekkingen tussen de Europese Gemeenschap, haar Lid-Staten en elk partnerland een andere, bredere basis nodig hebben. Daarom wordt de Handels- en Samenwerkingsovereenkomst die in 1989 werd gesloten tussen de Gemeenschap en de volledige voormalige Sovjet-Unie reeks contractuele afspraken met de afzonderlijke partner landen, de zogenaamde Partnerschaps- en Samen werkingsovereenkomsten (PSO's). vervangen nieuwe door een inhoudelijk deze Overeenkomsten nogal Hoewel uiteenlopen en daarmee ook de verschillen tussen de partnerlanden onderling aangeven, wordt met elke Overeenkomst samenwerkingsverband nauw aangegaan: een politiek en economisch partnerschap, dat alle soorten betrekkingen omvat, van handel en investeringen tot en met samenwerking op het gebied van binnenlandse zaken en justitie. een Het partnerschapsconcept behelst uitgangspunten en doelstellingen die beide partners hanteren en die de basis voor de betrekking vormen: naleving van de wet en van de mensenrechten, de ontwikkeling van politieke vrijheden, waaronder de instelling van een meerpartijen- systeem met vrije en democratische verkiezingen en de ontwikkeling van een goed functionerende markt economie. Verder wordt gestreefd naar de integratie van de NOS in de wereldeconomie, de bevordering van vrede internationale en veiligheid, en de ontwikkeling van betrekkingen, op mondiaal en in overeenstemming met de principes van de Verenigde Naties en de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa, de OVSE. regionaal niveau, De PSO's gebruiken Tacis als belangrijkste instrument om te ingevolge elke Overeenkomst de samenwerking vergemakkelijken. Het verschaft de middelen ter ondersteuning van de inspanningen van partnerlanden om de democratie te consolideren en om de overgang naar een markteconomie te voltooien. Uitbreiding van de politieke betrekkingen en betrekking Eind 1995 hadden de Europese Gemeenschap en haar Lid-Staten met de meeste Nieuwe Onafhankelijke Staten onderhandelingen tot gevoerd met Partnerschaps- Samenwerkingsovereenkomsten. Nadat de EU in 1994 al PSO's had gesloten met Rusland, Oekraïne en Moldavië, werden in 1995 PSO's besproken en gesloten met Wit-Rusland, Kazakhstan en Kyrgyzstan en werden gestart met Armenië, Azerbeidzjan en Georgië. Ook met Oezbekistan zijn verkennende gesprekken over een PSO gestart. besprekingen Terwijl de PSO's nog niet volledig geratificeerd zijn, is er al onderhandeld over interim-akkoorden met betrekking tot van de Partnerschaps- en de handelsaspecten Samenwerkingsovereenkomsten, waarvan er enkele al van kracht zijn geworden. Hierdoor kunnen de partijen zo snel mogelijk profiteren van de handelsvoorzieningen die de PSO's verschaffen. Met de ondertekening van het interim-akkoord in juli 1995 zijn de contractuele betrekkingen met Rusland uitgebreid. Dit gebeurde na een periode waarin de betrekkingen tussen de EU en Rusland vertroebeld waren door de gebeurtenissen in Tsjetsjenië. Omdat zij zich ernstig zorgen maakte over de situatie aldaar, besloot de voor de Commissie aanvankelijk de procedures bekrachtiging van het interim-akkoord te bevriezen, totdat de Russische regering aan door de EU goedgekeurde voorwaarden had voldaan. Het interim-akkoord met Oekraïne werd in juni 1995 ondertekend en is in februari 1996 van kracht geworden. In de loop van het jaar heeft de Europese Unie een intensieve en gestructureerde dialoog met Oekraïne opgezet. Regelmatige bijeenkomsten op ministerieel niveau hebben deze dialoog gemakkelijker gemaakt. Ook is Oekraïne in november 1995 toegetreden tot de Raad van Europa. In maart 1995 heeft Wit-Rusland een Partnerschaps- en Samenwerkingsovereenkomst met de Europese Gemeen schap en haar Lid-Staten ondertekend en de aanzet gegeven tot een interim-akkoord. Gezien de problemen waarmee de Wit-Russische parlementaire processen te kampen hebben en gezien het feit dat het parlement pas laat in het jaar werd gevormd, voldeed Wit-Rusland in 1995 niet aan de politieke voorwaarden die werden gesteld om het interim-akkoord te kunnen ondertekenen. Moldavië heeft in oktober 1995 een interim-akkoord met de Europese Gemeenschap gesloten, terwijl de Partnerschaps- en Samenwerkingsovereenkomst nog geratificeerd moet worden. Moldavië is als eerste Nieuwe Onafhankelijke Staat toegetreden tot de Raad van Europa, namelijk in juli 1995. Een nieuwe, geïntegreerde, regionale aanpak In 1995 achtte de Commissie de tijd rijp om de ervaring, de instrumenten en de door de contractuele regelingen van de Partnerschaps- en Samenwerkingsovereen komsten geboden mogelijkheden samen te voegen in een reeks uitgebreide strategische documenten die verband hielden met alle betrekkingen met elke partner en regio. Daartoe bereidde het drie afzonderlijke Mededelingen voor, over de betrekkingen met Rusland, de staten in de Kaukasus en de staten van Centraal-Azië. Deze documenten vormden voor de Raad de basis voor een geïntegreerd beleid voor elk gebied, zoals in 1994 voor Oekraïne was gedaan. Van strategie tot uitvoering De discussie over de Mededelingen van de Commissie inzake de staten in de Kaukasus en in Centraal-Azië is nog steeds gaande. Niettemin heeft de Ministerraad in november 1995 een reeks strategische principes vastgelegd voor de betrekkingen tussen de Europese Unie en Rusland. Deze hebben betrekking op economische hervorming, steun aan het democra tiseringsproces, veiligheid, buitenlandse zaken, en onderwerpen met betrekking tot binnenlandse zaken en justitie. De strategische onderdelen werden bekrachtigd door de Europese Raad tijdens de Top van Madrid in december. De ministers zijn toen ook overeengekomen dat de Unie een Actieplan voor Rusland moet ontwikkelen, waarin acties op korte en middellange termijn vastgelegd worden op de verschillende gebieden binnen deze betrekking, en waarbij voor veel onderdelen gebruik gemaakt kan worden van de ervaring en de mogelijkheden van Tacis. Het financieel overzicht van Tacis In 1995 heeft het Tacis-Programma in totaal 511,19 miljoen ECU toegekend, waarin inbegrepen 10 miljoen ECU voor het Tacis-Democratieprogramma. In de vijf jaar dat het Tacis-Programma bestaat, heeft het 2. 268,37 miljoen ECU toegekend. Het Tacis-Programma heeft 374,5 miljoen ECU uitbetaald - een toename van 24,7 % ten opzichte van het voorgaande jaar en 76 % meer dan het bedrag dat over de eerste drie jaar van het programma tezamen werd uitbetaald. In 1995 heeft Tacis projecten gestart en fondsen in overeenkomsten vastgelegd ten bedrage van 527 miljoen ECU. Ter vergelijking: in de periode 1991-1993 is in totaal 557,2 miljoen ECU in overeenkomsten vastgelegd. Dit betekent dat er van het totaal aan Tacis-toezeggingen 70,5 % in overeenkomsten is omgezet, en dat 55,5 % van de in overeenkomsten vastgelegde bedragen is uitbetaald. Toekenning van Tacis-fondsen 1991-1995 2. 268,37 miljoen ECU 511,193 472,09 396,50 418,91 tussen tijdsverloop is Het normaal voor dit soort programma's. Nu Tacis vijf jaar operationeel is, heeft het 82,9 % van de oorspronkelijke begroting van 1991 uitbetaald. toekenning en uitbetaling 1991 1992 1993 1994 1995 is 22 miljoen ECU inbegrepen voor 1 Bij de cijfers voor 1993 humanitaire hulp aan Armenië, Azerbeidzjan en Georgië (beheerd door Tacis) 2 Bij de cijfers voor 1994 is 10 miljoen ECU inbegrepen voor het Tacis- Democratieprogramma (beheerd door Tacis via een andere begroting) 3 Bij de cijfers voor 1995 is 10 miljoen ECU inbegrepen voor het Tacis- Democratieprogramma (beheerd door Tacis via een andere begroting) Toegekende fondsen voor de periode 1991-1995 per land (in miljoen ECU) Azerbeidzjan Baltische Staten Wit-Rusland Georgië Kazakhstan Kyrgyzstan Mongolië Russische Federatie Tadjikistan Turkmenistan Oezbekistan Meer-landen programma's Overige 1995 1991 1992 1993 1994 1995 1991 1992 1995 1991 1992 1993 1994 1995 " de begroting voor 1994 had ook betrekking op activiteiten in 1995 Toegekende fondsen voor de periode 1991-1995 per sector (in miljoen ECU) Nucleaire veiligheid en milieu Herstructurering van staatsbedrijven en ontwikkeling van de privé-sector Hervorming van het openbaar bestuur, sociale diensten en onderwijs Landbouw Energie Transport Telecommunicatie Andere sectoren 1991 1992 1993 1994 1995 1991 1992 1993 1994 1995 1991 1992 1993 1994 1995 | 0 Operationeel beheer van het Tacis- Programma heeft In 1995 is de structuur van het operationeel beheer van Tacis aangepast aan de nieuwe geografische aanpak binnen de Commissie op het gebied van externe betrekkingen. Tacis voor programmering en planning herzien en de structuur van de teams voor controle en evaluatie gewijzigd, het programma is duidelijker aanwezig in de partnerlanden en het is voortgegaan met een breed opgezet voorlichtings programma dat gericht is op iedereen die met het programma werkt of erin geïnteresseerd is. procedures zijn Reorganisatie van het Directoraat NOS/Tacis In 1995 heeft een reorganisatie plaatsgevonden binnen het Directoraat NOS/Tacis, dat zorg draagt voor het beheer van het Tacis-Programma binnen Directoraat- generaal IA (Europa en de Nieuwe Onafhankelijke Staten, het Gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid en Buitenlandse missies). De reorganisatie weerspiegelt de rol van het Tacis- Programma binnen de bredere context van betrekkingen tussen de Europese Gemeenschap, haar Lid-Staten en de Nieuwe Onafhankelijke Staten. Hiermee wordt immers het belang erkend van de ervaring die Tacis heeft opgedaan op het gebied van ontwikkeling en uitvoering van het beleid van de Unie met betrekking tot de NOS. In de nieuwe organisatiestructuur wordt het beheer van het Tacis-Programma samengevoegd met alle andere soorten betrekkingen tussen de EG en de NOS, waaronder die op het gebied van politiek, economie en handel. De bedoeling hiervan is om meer samenhang in het beleid aan te brengen en het geheel efficiënter te maken. Als gevolg hiervan is de oorspronkelijke opsplitsing van de verantwoordelijkheden in sectoren vervangen door een opsplitsing langs geografische lijnen. De nieuwe eenheid C2 is verantwoordelijk voor Rusland, eenheid C3 houdt zich bezig met de betrekkingen met Oekraïne, Wit- Rusland en Moldavië, en eenheid C4 is belast met de (Kazakhstan, Kyrgyzstan, staten van Centraal-Azië Tadzjikistan, Turkmenistan, Oezbekistan en Mongolië) en die in de Kaukasus (Armenië, Azerbeidzjan en Georgië). Binnen hun geografische bevoegdheid, is elk van deze eenheden verantwoordelijk voor:. de voorbereiding, onderhandelingen en uitvoering tot Partnerschaps- en Samen met betrekking werkingsovereenkomsten en interim-akkoorden. het in goede banen leiden van de betrekkingen op het gebied van politiek, veiligheid, economie en handel • de programmering en uitvoering van het Tacis- Programma. Met deze nieuwe structuur kan een totaalaanpak voor elk land ontwikkeld worden. Doordat er voortaan één aanspreekpunt voor is, kunnen er gemakkelijker rechtstreekse betrekkingen worden onder houden met het partnerland en met de functionarissen van andere donororganisaties. ieder partnerland Elke geografische eenheid is thans verantwoordelijk voor alle Tacis-activiteiten die voor het desbetreffende land relevant zijn, met uitzondering van het onderwerp nucleaire veiligheid, dat betrekking heeft op zowel Phare- als Tacis-landen. Programma's voor nucleaire veiligheid worden beheerd door eenheid C5, die ook verant woordelijk samenhangende horizontale activiteiten en de coördinatie van de donoren. is voor de daarmee en medefinanciering Een nieuwe eenheid, C6, bepaalt het beleid op het gebied van controle en evaluatie en legt de sectorale strategieën van Tacis vast. Het beheert tevens de meeste Tacis- kaderprogramma's, waaronder die voor beleidsadvies, niet- democratie gouvemementele is verantwoordelijk voor het financiële en administratieve beheer van Tacis, waaronder de begroting, contracten, de boekhouding en de betalingen vallen. Zij ondersteunt de andere van aanbestedingen en contracten, en vormt tevens de schakel tussen de Rekenkamer en het Tacis-Comité. voorbereiding organisaties. eenheden Eenheid met C7 de bij beheert Eenheid C1 houdt zich bezig met de ontwikkeling en uitdieping van een samenhangende beleidsaanpak met betrekking tot de Nieuwe Onafhankelijke Staten. De Tacis- eenheid Programmering en is verantwoordelijk voor de coördinatie van meer-landenprogramma's en van betrekkingen met Lid-Staten en overige donoren, evenals voor het beheer nauw wordt van de samengewerkt met andere internationale donoren. kaderprogramma's waarin algemene tevens de Meerjarenplanning Teneinde de prestaties te verbeteren en minder tijd te verliezen aan het plannen van acties in verschillende partnerlanden, heeft Tacis in 1993 zijn eerste cyclus voor een meerjarenprogrammering gestart. Dit betekende dat de Indicatieve Programma's, waarin in grote lijnen de belangrijkste doelstellingen en strategieën van Tacis per land uiteengezet werden, voor een periode van drie jaar werden vastgelegd in plaats van voor een periode van één jaar. Hierdoor konden de jaarlijkse Actieprogramma's, waarin de afzonderlijke projecten en activiteiten worden vastgelegd, eerder worden vastgesteld en konden Tacis- projecten sneller geselecteerd en uitgevoerd worden. In 1995 heeft Tacis zijn eigen programmeringsprocedures kritisch onder de loep genomen. Uit deze doorlichting bleek dat het proces van meerjarenplanning ervoor had gezorgd dat Tacis-projecten aanzienlijk sneller uitgevoerd konden worden, hetgeen tot uitdrukking kwam in het toegenomen aantal contracten en uitbetalingen. Dankzij de meerjarenplanning kon het programma zich ook meer op strategische aspecten richten en werden de partnerlanden gestimuleerd om hun behoeften op lange termijn te definiëren. Uit de evaluatie kwam echter ook naar voren dat er behoefte was aan een meer strategische aanpak, dat wil zeggen een verdere uitbreiding van de meerjarenplanning. Hiertoe zouden de Tacis-activiteiten vooral gericht moeten worden op de gebieden waar het programma het meest doeltreffend kan bijdragen aan de hervorming. Ook zouden de projecten waar mogelijk grootschaliger gemaakt moeten worden. Op deze manier zou Tacis een meer coherent en doeltreffend onderdeel vormen van de algemene betrekkingen tussen de Commissie en de partnerlanden. Om de efficiëntie van het Programma te vergroten, worden de Indicatieve Programma's instrumenten voor een periode van vier jaar (in plaats van drie jaar zoals voorheen) en de meeste Actieprogramma's worden instrumenten voor een periode van twee jaar (in plaats van één jaar zoals voorheen). Voor Rusland en Oekraïne blijven de jaarlijkse Actieprogramma's gehandhaafd. Deze meerjarenaanpak wordt ook verwoord in het voorstel van de Commissie voor de nieuwe Tacis-Verordening. De nieuwe Indicatieve Programma's worden belangrijker documenten dan hun voorgangers. Ze geven een samenhangend beeld van de rol die Tacis over een aantal jaren wil gaan spelen in een klein aantal prioritaire sectoren. Ook verplichten ze de partnerlanden tot het doen van toezeggingen op het gebied van politieke en economische hervormingen op lange termijn, door dit als een voorwaarde voor Tacis-steunverlening te stellen. Bovendien bevat elk Indicatief Programma een financiële planning voor een periode van vier jaar, zoals ook wordt voorgesteld in de nieuwe Tacis-Verordening, hoewel de algemene Tacis-begroting onderdeel blijft van de gebruikelijke jaarlijkse begrotingscyclus van de Europese Commissie. Om deze nieuwe programmeringsmethodiek te kunnen toepassen, heeft de Commissie operationele richtsnoeren opgesteld, waarin procedures voor de programmering staan beschreven. Deze richtsnoeren waarborgen een efficiënt beheer van het programma vanuit Brussel, dankzij het rationaliseren van de procedures, en leiden tevens tot een systematischer aanpak in alle partnerlanden. Versterking van de structuren in de partnerlanden vertegenwoordigen De Coördinatie-Eenheden de regeringen van de partnerlanden en spelen een belangrijke rol bij het vastleggen van de doelstellingen van het Tacis- Programma voor hun land. Ook vormen zij een cruciale schakel in de nauwe samenwerking tussen regeringen en organisaties van partnerlanden. Coördinatie-Eenheden worden geleid door nationale vertegenwoordigers, die worden ondersteund door deskundigen uit eigen land en door een klein aantal deskundigen afkomstig uit Lid-Staten, gefinancierd door In 1995 werden alle contracten met de Tacis. deskundigen in de Coördinatie-Eenheden verlengd. Uitzonderingen hierop waren Mongolië, waar Tacis pas in 1994 van start is gegaan, en Tadzjikistan, waar de Coördinatie-Eenheid op non-actief werd gesteld vanwege de burgeroorlog in dat land. In 1995 werd de Mongoolse Coördinatie-Eenheid uitgebreid met een extra deskundige. Momenteel zijn er twee deskundigen werkzaam. De Coördinatie-Eenheid in Dushanbe werd in 1995 heropend, nadat Tacis eind 1994 opnieuw in Tadzjikistan van start was gegaan. De Eenheid is nu volledig operationeel en werkt met twee Tacis- deskundigen. Er zijn aanbestedingen uitgeschreven voor het leiden van beide Eenheden, zodat de continuïteit gegarandeerd kan worden. Uitbreiding van controle en evaluatie Het proces van controle en evaluatie dat in 1994 van start is gegaan, werd in 1995 voortgezet. Na vier jaar Tacis- activiteiten waren er voldoende Tacis-projecten afgerond om een evaluatie te kunnen uitvoeren. De teams voor controle en evaluatie, samengesteld uit onafhankelijke deskundigen uit zowel de partnerlanden als de Europese Gemeenschap, hebben medio 1995 hun verslagen uitgebracht. 10 voltooide Het Moskou-team projecten heeft 49 geëvalueerd, waarvan er 45 verband hielden met Tacis- fondsen van 1991, en vier met Tacis-fondsen van 1992. Hoewel deze resultaten veelbelovend zijn, zal Tacis doorgaan met het controleren van de uitvoering en zal het aantal geëvalueerde projecten vergroot worden. De controleurs gaven aan dat de volgende factoren van cruciaal belang zijn om Tacis-projecten met succes te kunnen uitvoeren: • er moet sprake zijn van een werkelijk partnerschap lokale tussen de Westerse deskundigen en de partners • de deskundigen moeten vooraf goed voorbereid worden. er moet gezorgd worden voor een juiste combinatie van ervaren mensen en geschikte activiteiten • er is behoefte aan een reeks duidelijk geformuleerde doelstellingen waarbij rekening wordt gehouden met de lokale context. Uit het evaluatieverslag blijkt tevens dat Tacis meer belang moet hechten aan de waarde op lange termijn van de projecten, aangezien de punten voor duurzaamheid over het algemeen achterbleven bij de punten voor andere basiscriteria voor de uitvoering van de projecten. N i e u we evaluatieteams In 1995 is een wijziging aangebracht in de oorspronkelijke structuur van de Tacis-evaluatieteams. Het kernteam voor Rusland en de teams voor de diverse sectoren zijn vervangen door landenteams in Rusland, Oekraïne en Kazakhstan. Het team in Kiev evalueert de Tacis-projecten in Oekraïne, Moldavië en Wit-Rusland, terwijl het team in Almaty zich bezighoudt met de evaluatie van projecten in de staten van Centraal-Azië en de Kaukasus. Bovendien gaan de nieuwe teams ook over alle financiële aspecten van de Tacis-projecten. Ook de projecten in de sector nucleaire veiligheid, die tot nu toe uitgesloten waren vanwege hun thans geëvalueerd. Hetzelfde geldt voor de kaderprogramma's van Tacis. technische complexiteit, zijn De nieuwe aanpak van de controle en evaluatie vormt een aanvulling op de herstructurering van het Directoraat NOS/Tacis en zorgt voor een betere samenhang per land. Projecten kunnen beter toegesneden worden op de omstandigheden in het desbetreffende partnerland. De nieuwe structuur voor controle en evaluatie sluit ook aan op de algemene prioriteiten van de Commissie voor de evaluatie van alle externe steun. Halverwege 1995 is een begin gemaakt met de samenstelling van de nieuwe teams voor controle en evaluatie. Het contract voor het eerste landenteam werd in november 1995 getekend. Het voorlichtingsprogramma van Tacis belangstelling Sinds 1993 is de Commissie actief ingesprongen op de toegenomen en adviesorganen uit de Europese Gemeenschap, Lid-Staten en partnerlanden voor de activiteiten en ontwikkeling van het programma. Het voorlichtingsprogramma van Tacis (3 miljoen ECU) werd in 1995 voortgezet. instellingen van te toe In 1995 is men doorgegaan met een uitgebreid publikatieprogramma, bedoeld om de aard en activiteiten lichten en om van het Tacis-Programma begeleiding te geven aan degenen die geïnteresseerd waren in deelname, zowel in Europa als in de NOS. Tacis heeft nu meer dan 80 titels in 12 talen gepubliceerd en meer dan 940. 000 kopieën verspreid, alleen al via de gegevensbank, waarin de namen zijn opgenomen van zo'n 30. 000 personen en organisaties die belangstelling voor Tacis hebben getoond. Een vierde van deze titels is afkomstig uit Rusland en wordt verspreid onder gerichte doelgroepen in de NOS. De wijziging van de huisstijl van Tacis, die gezien kan worden als het belangrijkste instrument om Tacis meer bekendheid te geven in zowel de Lid-Staten als de NOS en om meer inzicht te verschaffen in wat Tacis doet, is nu voltooid. De Tacis-voorlichtingscampagne is nu van start gegaan bij de Diensten van de Commissie, de Delegaties, de Coördinatie-Eenheden en de contractanten, onder meer in de vorm van een presentatie voor de EG-delegatie in Moskou in november 1995. jaarlijks voor De Eenheid Voorlichting - Tacis zorgt sprekers en voorlichtingsmateriaal voor zo'n 160 conferenties, seminars en informatiedagen in de Lid- Staten en ondersteunt Delegaties en Coördinatie- tijdens evenementen voor Eenheden met materiaal ongeveer 60 Tacis-projecten in Rusland en Oekraïne. De Eenheid beantwoordt jaarlijks ongeveer 25. 000 informatie aanvragen per telefoon en/of per fax en ontvangt meer dan 4. 000 bezoekers. Ook is de Eenheid Voorlichting - Tacis bezig met het voorbereiden van informatie die via een on-line dienst kan worden opgevraagd. 11 gewerkt aan een specifiek In Rusland wordt voorlichtingsprogramma voor het eigen land. De voornaamste elementen zijn een serie publikaties, gericht op bestaande en potentiële partnerorganisaties, de media en Tacis-contractanten. Tacis publiceert momenteel elk kwartaal een nieuwsbrief in het Russisch. Daarnaast werd 2 miljoen ECU aan Tacis-middelen gebruikt voor activiteiten waarmee de EU binnen de NOS duidelijker geprofileerd werd, en voor meer algemene voorlichtingsacties over de Europese Unie ten behoeve van bepaalde doelgroepen. De uitvoering hiervan was in in handen van het Directoraat-generaal Voorlichting, tweewekelijks samenwerking met de Delegaties in Rusland, Oekraïne, Kazakhstan en Georgië. De belangrijkste activiteiten tv-programma dat vanuit waren een Rusland in alle NOS werd uitgezonden, en een maandelijks tv-programma op de Oekraïense televisie. In 1995 werden beide programma's bekeken door gemiddeld 4 miljoen Oekraïners en zo'n 8,5 miljoen Russen. Verder werd het in tweemaandelijks verschijnende Evropa uitgegeven - een 44 pagina's tellend tijdschrift in kleur in het Russisch met een bijlage van 16 pagina's in talen van de EU - met een oplage van 100. 000 exemplaren. 1995 wederom Tacis en de instellingen van de Europese Gemeenschap Rekenkamer De reactie op enkele suggesties De Rekenkamer heeft in 1995 haar jaarverslag over de Tacis-activiteiten in 1994 gepubliceerd. De conclusies in dit verslag over het vierde jaar dat Tacis operationeel is, bevestigen de constatering dat de kwaliteit en uitvoering van het programma aanzienlijk verbeterd zijn. De Kamer benadrukt dat, ondanks de kritiek die in het verleden op Tacis is geleverd, de inspanningen van de Commissie om de algemene werking van het programma te verbeteren, erkenning verdienen. De Kamer wijst er tevens op dat Tacis het niet gemakkelijk heeft met de voortdurend veranderende politieke en economische omstandigheden in de Nieuwe Onafhankelijke Staten. Het verslag meldt dat Tacis betere financiële prestaties heeft behaald en noemt enkele succesvolle acties en projecten. Ook somt de Kamer een paar gebieden op die naar haar mening baat hebben bij wat meer aandacht, zodat de projectkwaliteit verbeterd kan worden. De volgende punten zouden meer aandacht moeten krijgen:. projecten en projectpartners moeten zorgvuldiger worden omschreven. er is behoefte aan een betere controle en een betere opzet van evaluatiesystemen • er is behoefte aan betere coördinatie tussen donoren. de projecten moeten meer op investeringen worden gericht. 12 De Commissie heeft gereageerd op diverse punten die de Rekenkamer heeft aangestipt. Tacis heeft een uitgebreid systeem voor controle en evaluatie opgezet, dat inmiddels wordt toegepast. De teams voor controle en evaluatie hebben in 1995 hun eerste resultaten bekendgemaakt, waaruit is gebleken dat een doeltreffende evaluatie bijdraagt tot een betere projectomschrijving aan de basis. Bovendien worden lokale partners steeds nauwer betrokken bij de aanbestedingsprocedure, wat heeft bijgedragen tot een betere kwaliteit van geselecteerde Tacis-deskundigen en tot duurzamer projecten. internationale donoren. Bovendien Tacis werkt in afzonderlijke projecten regelmatig samen is er met andere vooruitgang geboekt bij de ontwikkeling van een kader voor betere coördinatie van donoractiviteiten, waardoor gemakkelijker contact gelegd kan worden met andere donoren voor alle Tacis-sectoren in een land, zowel op lokaal als centraal niveau. Terwijl de huidige Tacis-Verordening de Tacis-activiteiten beperkt tot het verlenen van technische bijstand, zal in de nieuwe Tacis-Verordening rekening worden gehouden met de overige knelpunten die door de Kamer zijn genoemd. In het voorstel voor de nieuwe Verordening is in kleinschalige plaats ingeruimd voor investeringen infrastructuurprojecten in het kader van grensover schrijdende samenwerking, en voor het verschaffen van kapitaal voor joint ventures tussen kleine en middelgrote ondernemingen. Het Europees Parlement en de onderhandelingen over een nieuwe Tacis- Verordening In 1995 heeft het Europees Parlement opnieuw een belangrijke rol gespeeld bij het toezicht op de prestaties van het programma en bij het opstellen van de begroting voor Tacis. Begin 1995 heeft de Commissie een voorstel aan genomen voor een nieuwe Tacis-Verordening voor de periode 1996-1999. De voorgestelde Verordening werd ter goedkeuring voorgelegd aan de Ministerraad, die daarop het Europees Parlement heeft geraadpleegd. Er werd een aantal belangrijke wijzigingen in de Verordening voorgesteld. Eind 1995 had de Ministerraad hierover echter nog geen consensus bereikt. De nieuwe Tacis-Verordening bevat de belangrijkste onderdelen van de voorgaande Verordeningen, waarbij opnieuw wordt benadrukt dat het verstrekken van subsidie voor de overdracht van know-how als de belangrijkste activiteit van het Tacis-Programma wordt beschouwd. De belangrijkste onderwerpen in de nieuwe Verordening luiden als volgt: • toegenomen meerjarenplanning dankzij vierjarige Indicatieve Programma's voor elk partnerland te schorten • striktere voorwaarden: de mogelijkheid om steun aan een partnerland op in geval van schending van een elementair onderdeel van de de name samenwerking, met democratische beginselen en van de mensenrechten grens infrastructuurprojecten gebieden investeringen in kapitaal voor joint ventures van kleine en middelgrote bedrijven, ter waarde van maximaal 10 % van de Tacis-fondsen. kleinschalige naleving van in. combinatie van Tacis- en INTERREG-activiteiten aan de Russisch-Finse grens. benoemen van het milieu (versterken van het institutioneel kader, wetgeving, opleiding) als een prioriteitsgebied • verlaging van het plafond voor rechtstreekse overeenkomsten van 300. 000 ECU naar 200. 000 ECU • een bijlage waarin de basisprincipes voor het toekennen van overeenkomsten worden uiteengezet, met name de overeenkomsten die via een niet- openbare aanbesteding worden toegekend en die door de Raad bij gekwalificeerde meerderheid worden herzien, op voorstel van de Commissie. de overige uitvoeringsvoorwaarden (met betrekking tot grensoverschrijdende en industriële samen werking, contractinformatie, controle en evaluatie, programmering, verslaglegging) vormen een bijlage die nog herzien moet worden door het Tacis-Comité. coördinatie en Bovendien stelde het Europees Parlement in 1995 de volgende eisen voor de uitvoering van de Tacis-begroting voor 1996: • een afzonderlijke begroting van 30 miljoen ECU voor grensoverschrijdende samenwerking;. een plafond van 10 % voor projecten ter bevordering in het hoger onderwijs, met van samenwerking inbegrip van het Tempus-programma; • een vaste toekenning van 50 miljoen ECU voor projecten ter bescherming van het milieu • een vaste toekenning van 11 miljoen ECU voor het Tacis-Democratieprogramma en 1 miljoen ECU ten behoeve van de bevordering van een vrije pers. De nieuwe Verordening moet in 1996 van kracht worden. 13 Bilaterale en internationale samenwerking dan alleen het uitwisselen van informatie op informele wijze. Tijdens de bijeenkomsten werden specifieke gebieden genoemd die gebaat zouden zijn bij nauwer gecoördineerde activiteiten. Verder heeft Tacis in 1995 deelgenomen aan bijeenkomsten met USAID. Samenwerking met de Europese Bank voor Wederopbouw en Ontwikkeling De Overeenkomst van Bangkok is nog steeds de belangrijkste samenwerkingsregeling tussen Tacis en de Europese Bank voor Wederopbouw en Ontwikkeling (EBWO). In 1995 kon hierdoor 20 miljoen ECU aan Tacis- fondsen gebruikt worden voor het verschaffen van de know-how die nodig was voor de ondersteuning van kapitaal- en leningprojecten van de EBWO. reeks nieuwe operationele Aanvullende samenwerkingsvormen werden gesteund via een regelingen, die de Commissie en de EBWO overeenkwamen. Deze verbeteren de coördinatie van gemeenschappelijke acties voor tussen de Commissie en de EBWO, zowel op centraal als op lokaal niveau. landenstrategieën en prioriteiten Samenwerking met de Wereldbank De samenwerking met de Wereldbank werd in 1995 voortgezet: Tacis heeft deelgenomen aan een reeks consultatieve groepsbijeenkomsten inzake Moldavië, Kazakhstan, Kyrgyzstan en Oekraïne, en aan follow-up bijeenkomsten inzake Armenië en Georgië. De coördinatie van de activiteiten is nog altijd het meest doeltreffend op het niveau van de managers van stuurgroepen, met name bij het aanwenden van Tacis- fondsen ter ondersteuning van de leenactiviteiten van de Wereldbank. Samenwerking met het Internationaal Monetair Fonds De Tacis-subsidies zijn in toenemende mate afhankelijk van het Internationaal Monetair Fonds (IMF), dat leningen op elkaar afstemt of steun verleent in geval van tekorten op de betalingsbalans. In 1995 werden tevens macro- economische leningen aan Oekraïne en Moldavië gecoördineerd. De Commissie speelt een belangrijke rol bij de coördinatie van internationale hulp aan de Nieuwe Onafhankelijke Staten. Nu de organisatie van Tacis een nieuwe structuur heeft gekregen die is opgezet langs geografische lijnen, is de coördinatie met plaatselijke medewerkers van andere organisaties gemakkelijker geworden. Het wordt steeds duidelijker dat doeltreffende coördinatie betere resultaten oplevert dan initiatieven die door één donor worden genomen. Het is gebleken dat als verschillende donoren een gemeenschappelijke oplossing voor bepaalde formuleren, de uitwerking hiervan op de kwesties partnerlanden veel groter is. Betere coördinatie met de Lid-Staten van projecten Het Partnerschaps- en Samenwerkingsprogramma van Tacis werd in 1995 voor het tweede jaar uitgevoerd. Met een begroting van 5 miljoen ECU ging het door met het medefinancieren nauwe samenwerking tussen organisaties uit de Lid-Staten en het Tacis-Programma waren ontwikkeld, bij het nastreven van gemeenschappelijke doeleinden in de verschaffing van steun aan de NOS. Er werd besloten nog eens 10 miljoen ECU toe te kennen ten behoeve van de derde ronde van het programma. die via In 1995 heeft Tacis ook gekeken naar het soort steunprogramma's dat door de Lid-Staten werd uitgevoerd, om te bepalen op welke wijze deze het best gecoördineerd konden worden, en om informatie uit te wisselen over bestaande activiteiten en over ideeën voor toekomstige programma's. er werden regelmatig Verder bijeenkomsten georganiseerd door het Tacis-Comité, dat bestaat uit vertegenwoordigers van de Lid-staten en dat de Commissie ondersteunt bij de uitvoering van het Tacis- Programma. Deze bijeenkomsten vormen een belangrijk platform voor de uitwisseling van ideeën en voor de coördinatie van activiteiten. Coördinatie met de Verenigde Staten De informele werkrelaties tussen de EU en de VS die in 1993 werden overeengekomen en in 1994 tot stand werden gebracht, werden in 1995 verder verdiept. De EU- VS coördinatiebijeenkomst in Brussel, in november 1995, was bedoeld om de huidige relatie op te voeren naar meer 14 Armenië De dialoog tussen de Europese Gemeenschap, haar Lid- Staten en Armenië is aanzienlijk verbeterd nadat in december 1995 een Partnerschaps- en Samenwerkings overeenkomst van start is gegaan. In de Overeenkomst worden de onafhankelijkheid, soevereiniteit en territoriale integriteit van Armenië erkend en wordt nadruk gelegd op de behoefte aan samenwerking tussen de staten in de Kaukasus ter bevordering van de ontwikkeling van de regio. Er wordt onderhandeld over een interim-akkoord, zodat de maatregelen in de Overeenkomst die op de handel betrekking hebben, zo snel mogelijk ten uitvoer gebracht kunnen worden, ook al is de volledige PSO nog niet geratificeerd. De politieke en economische situatie in Armenië is in 1995 verbeterd. Bij de parlementsverkiezingen in juni is de liberale, democratische, hervormingsgezinde regering aan de macht gebleven en in juli werd een nieuwe grondwet aangenomen. Het staakt-het-vuren in het conflict met Azerbeidzjan over Nagorno-Karabach wordt nog steeds nageleefd, hoewel de vredesonderhandelingen in het kader van de Organisatie voor Veiligheid en Samen werking in Europa (OVSE) traag verlopen. is de Armeense economie De regering heeft haar beleid van radicale economische hervormingen en snelle privatisering voortgezet. Als gevolg hiervan in 1995 sterker geworden. Armenië was het enige land van de Nieuwe Onafhankelijke Staten waar het BBP een positieve groei van 5 % te zien gaf. De inflatie is drastisch gedaald in vergelijking met 1994 en de nieuwe munteenheid, de dram, is redelijk stabiel gebleven. De Armeense export naar de Europese Gemeenschap neemt evenzeer toe. De steun van Tacis a an de hervormingen Tacis steunt de regering bij haar hervormingsinspanningen door zich op de volgende sectoren te richten:. energie. herstructurering en ontwikkeling van het bedrijfsleven. ontwikkeling van het menselijk potentieel. In 1995 heeft Tacis 6 miljoen ECU toegekend aan het nationaal programma voor Armenië. Armenië profiteerde tevens van de middelen uit het Tacis Traceca-programma, dat streeft naar meer regionale samenwerking door uitbreiding van de transportverbindingen. Ontwikkelen van de energiesector Armenië heeft te kampen met een ernstig gebrek aan inheemse energiebronnen. Het is vrijwel volledig afhankelijk van de invoer van energie. De belangrijkste gasleiding vanuit Azerbeidzjan is sinds 1992 afgesloten en het transport van olie- en gasprodukten per spoor, over de weg en via pijpleidingen door Georgië wordt regelmatig verstoord. Armenië ondervindt voorts veel nadeel van een verouderd nationaal netwerk voor energiedistributie. Teneinde deze energiedistributieproblemen grootschalig aan te pakken, heeft Tacis een werkgroep pijpleidingen opgericht, waarin tien Nieuwe Onafhankelijke Staten vertegenwoordigd zijn, waaronder Armenië. De groep streeft naar het vaststellen en oplossen van problemen op het gebied van de regionale energiedistributie. termijn, gericht op In 1995 waren de Tacis-projecten te weten de lange doelstellingen voor de modernisering van de energie-infrastructuur en de reorganisatie van de energiesector, zodat deze rendabel wordt. Met Tacis-steun ter waarde van 1 miljoen ECU wordt een uitvoeringseenheid voor energieprojecten opgericht die onder het ministerie van Energie valt. De eenheid is verantwoordelijk voor de ontwikkeling van een energiestrategie op lange termijn en voor de coördinatie van nationale energieprojecten en -bronnen. Na een succesvol project in 1993-1994 heeft Tacis zijn inspanningen om de gassector te herstructureren voortgezet, met als doel ook deze sector rendabel te maken. Een project ter waarde van 1 miljoen ECU richt zich op een onderzoek naar de staat van de belangrijkste gasleidingen en op een herstelplan voor het nationale gastransportsysteem en het distributiesysteem in Jerevan. Een tweede project ter waarde van 1 miljoen ECU omvat de reorganisatie van Armgazprom, het staatsgasbedrijf, rond zijn kernactiviteiten energievoorziening en -transport, evenals de herstructurering en privatisering van niet- strategische activiteiten. Het in Jerevan gevestigde Energiecentrum, dat deel uitmaakt van het netwerk van Tacis Energiecentra in de NOS, heeft zijn werk in 1995 voortgezet. Het biedt informatie, opleidingen en technische ondersteuning aan diverse initiatieven op het gebied van energie-efficiëntie in de sectoren industrie en openbare diensten. In 1995 heeft het Energiecentrum energiecontroles uitgevoerd in de het belangrijkste Armeense en energieverkwistende strategieën te verminderen. industrieën, waarbij signaleerde formuleerde om het energieverbruik procedures Uit een evaluatieproject inzake de steenkoolvoorraad in Armenië is thans een technisch dossier voortgekomen dat het olie- en gaspotentieel van het land behandelt, evenals een gegevensbank voor het ministerie van Energie. Een 15 en prijsstelling, wetgeving ander project voor de uitvoering van een nationaal energiebesparingsprogramma is voortgezet, met nadruk herstructurering, op stadsverwarming, industrie, bouw, landbouw en transport. De belangrijkste prioriteit van de regering is het systeem waarmee energie in rekening wordt gebracht en waarmee de verschuldigde gelden worden geïnd. In het kader van het project is een systeem ontwikkeld waarmee elektriciteitstarieven berekend en betalingen geïnd kunnen worden. Voorts heeft men in twee districten van Jerevan twee experimenten waarbij succes geboekt met coöperaties zonder winstoogmerk zijn opgericht die zorgen voor de energievoorziening en voor het innen van de betalingen van verbruikers. Een bedrijfscultuur bevorderen Het ambitieuze privatiseringsprogramma van de regering heeft tot gevolg gehad dat er in 1995 meer dan 1. 500 bedrijven geprivatiseerd zijn en dat 4. 000 bedrijven zich op privatisering aan het voorbereiden zijn. Tacis steunt een project dat bedoeld is om de Privatiseringscommissie en -raad te steunen bij de lancering van de voucher-regeling voor privatisering. Het project, ter waarde van 1 miljoen ECU, omvat adviezen aan de regering over de meest uiteenlopende onderwerpen die met privatisering te maken hebben, de oprichting van regionale veilingcentra, alsook adviezen aan bedrijven over de gevolgen van en verantwoordelijkheden bij privatisering. Daarnaast heeft Tacis ook in 1995 steun verleend aan het succesvolle Bedrijfscommunicatiecentrum. Dit centrum is gefuseerd met het Ontwikkelingsbureau voor het Midden- en Kleinbedrijf, zodat nu het opstellen van ondernemings plannen en het leggen van contacten met buitenlandse partners als één dienst door één bureau wordt aangeboden. Hierdoor is de kans dat het Centrum na beëindiging van de Tacis-steun een onafhankelijk adviesbureau wordt, aanzienlijk vergroot. Voortzetten van de ontwikkeling van het menselijk potentieel Door het grote nationale begrotingstekort van Armenië is er minder besteed en minder geïnvesteerd, met name in de sector van het menselijk potentieel. Vooral het onderwijssysteem heeft hier ernstig onder te lijden gehad. Veel scholen zijn wegens geldgebrek gesloten en opleidingsinstituten hebben drastisch in hun kosten moeten snoeien. De Tacis-initiatieven in 1995 voor de ontwikkeling van het menselijk potentieel waren bedoeld als aanvulling op de 16 plannen van de regering voor de reorganisatie van de onderwijssector. Op basis van gegevens die uit een eerder Tacis-project voor beleidsadvies op het gebied van onderwijs naar voren waren gekomen, is in 1995 een project gestart in samenwerking met het Armeense staatsinstituut voor pedagogiek, waarmee een nieuwe richting is gegeven aan de steun aan het ministerie van Onderwijs in Armenië. Het project streeft ernaar een bijdrage te leveren aan de ontwikkeling van doeltreffende systemen voor onderwijsbeheer en programmering, zodat het onderwijssysteem kan worden aangepast aan de steeds veranderende behoeften van de arbeidsmarkt. Ten slotte verleende het programma ook in 1995 wederom steun aan de Armeense School voor Bestuurskunde, die op grond van de begroting van 1992 werd opgericht. De school is een opleidingsinstituut dat ambtenaren op lokaal en nationaal niveau voorbereidt op een functie binnen de regering. De Tacis-activiteiten in 1995 waren gericht op het uitvoeren van het managementplan voor de school, met de bedoeling ervoor te zorgen dat de school ook op lange termijn blijft bestaan. Het Tacis-project, ter waarde van 900. 000 ECU, omvat onder andere steun aan een onderzoekseenheid voor de vaststelling en begeleiding van projecten waarmee de ontwikkeling van moderne structuren voor het openbaar bestuur wordt voortgezet. Jaarlijkse per sector vastgestelde fondsen 1991 1992 1993 1994 1995 Totaal Nucleaire veiligheid en milieu 0,3 0,3 0,7 3,54 2,3 8,54 Herstructurering van staatsbedrijven en ontwikkeling van de privé- sector Hervorming van het openbaar, bestuur, socialediensten en onderwijs Landbouw 0 0 1,5 1,66 Energie 1,3 Transport 0 0 0 Beleidsadvies 2,85 Telecommunicatie Humanitaire hulp 1,5 4,8 0 2 0 0 0 0 1,66 7,4 0 2,85 0 8 Andere sectoren 0 0,5 1,3 Totaal 2,3 9,55 17 6 34,85 Noot: Armenië heeft uit de begroting 1994 geen fondsen ontvangen Azerbeidzjan in de van een start Partnerschaps- december en Met Samenwerkingsovereenkomst 1995 verleenden Azerbeidzjan en de Europese Gemeenschap en haar Lid-Staten hun betrekkingen een officiële status. De Overeenkomst creëert een kader voor samenwerking tussen de Europese Gemeenschap, haar Lid-Staten en van Azerbeidzjan, samenwerking tussen de drie Kaukasische staten om de stabiliteit en welvaart in de regio te bevorderen. Er wordt onderhandeld over een om de tot de handel die een maatregelen met betrekking onderdeel vormen van voornoemde Overeenkomst, van kracht te laten worden. interim-akkoord benadrukt noodzaak en de in het conflict over Nagorno- Het staakt-het-vuren Karabach hield geheel 1995 stand, maar er is slechts weinig voortgang geboekt met de vredesonder handelingen. Door het geschil over de regio raken de bronnen van Azerbeidzjan uitgeput en is de economie nog onstabieler geworden. De vluchtelingen die het gevolg van zijn van het conflict (ongeveer één miljoen mensen), zorgen voor extra druk op de besluitvorming van de regering. De parlementsverkiezingen in november lieten zien dat de regering zich sterk maakt voor democratische hervormingen, hoewel deze verkiezingen door waar nemers bekritiseerd werden. trachtte de regering van Azerbeidzjan het In 1995 voortdurende economische verval van het land aan te pakken. Er werden maatregelen overeengekomen om het begrotingstekort terug te dringen en de regering startte een programma voor economische hervormingen. Het privatiseringsproces verloopt traag en hoewel de daling van het BBP is afgenomen, was er in 1995 nog steeds geen sprake van groei. Tacis-adviseurs werken nauw samen met de Wereldbank en de regering, zodat het privatiseringsproces kan doorgaan en Azerbeidzjan kan voldoen aan de verplichtingen die samenhangen met de onlangs bij de Wereldbank afgesloten saneringslening. Hervormingsprioriteiten van Tacis Het Tacis-Programma steunt het hervormingsproces van Azerbeidzjan en richt zich op de volgende sectoren:. energie. herstructurering en ontwikkeling van het bedrijfsleven. ontwikkeling van het menselijk potentieel. Uit hoofde van de begroting voor 1995 heeft Tacis 6 miljoen ECU toegewezen aan het nationale programma, en voorts fondsen via het Traceca-programma van Tacis, dat als doel heeft de regionale samenwerking te vergroten door vervoersnetwerken te ontwikkelen. Ontwikkelen van het energiepotentieel De toegankelijkheid van de oliebronnen van Azerbeidzjan in de voortgaande rol spelen blijft een belangrijke ontwikkeling van de regio. Tacis ondersteunt het pijpleidingennetwerk in de Kaukasische staten, Centraal- Azië, Oekraïne en Moldavië via de onlangs opgerichte Tacis-werkgroep pijpleidingen. Het doel van deze werkgroep is de regionale samenwerking op het gebied van energievoorziening en -distributie te bevorderen. De uitgestrekte olieafzettingen van Azerbeidzjan in de Kaspische Zee kunnen mogelijk de noodzakelijke stimulans en financiële middelen verschaffen om de nationale economie te moderniseren en te herstructur eren. in de Kaspische Zee Eind 1995 sloot de regering een overeenkomst met een consortium van Westerse oliemaatschappijen om de Azerbeidzjaanse olievelden te exploiteren. De overeenkomst voorziet in een investering van 6,3 miljard ECU voor de ontwikkeling van de twee belangrijkste olievelden en beoogt in vijftien jaar tijd een jaarlijkse opbrengst van 40 miljoen ton olie te genereren. In 1995 besloot de regering van Azerbeidzjan een dubbel pijpleidingennetwerk door Georgië en Rusland aan te leggen. Het Tacis-Programma was actief betrokken bij andere actiegebieden voor de ontwikkeling van de energiesector in Azerbeidzjan in 1995. Samen met de Azerbeidzjaanse regering werd een project afgerond dat de volgende onderwerpen omvatte: de ontwikkeling van een algemeen energiebeleid, het opstellen van een passend wettelijk kader voor energie, en onderzoeken gericht op de herstructurering elektriciteits de maatschappij Azerenerji en de oliemaatschappij SOCAR. Het project omvatte tevens initiatieven op het gebied van energiebesparing, de opleiding van managers, financiële controles van energiebedrijven en de ontwikkeling van elektriciteitsvoorzieningen. nationale van Ingevolge het programma van 1995 werden twee projecten gestart. Er werd een haalbaarheidsonderzoek van 1,5 miljoen ECU gestart om de gasopslagfaciliteit van Karadag te verbeteren en te voltooien. De doelstelling van het project is te voldoen aan de investeringseisen van de 17 steun Wereldbank en de EBWO, zodat de geplande investeringen die nodig zijn voor het voltooien van de toegewezen kunnen worden. Het tweede installatie, project omvat voor het ontwerpen van energiewetgeving, alsmede voor onderzoek op fiscaal en financieel terrein. De doelstelling van dit project van 1 miljoen ECU is de goedkeuring van de nieuwe energiewetgeving gemakkelijker laten verlopen, SOCAR-personeel op te leiden, opleidingsmateriaal te verschaffen en Azerenerji te helpen bij de tenuit voerlegging van zijn herstructureringsprogramma. te Investeren in het particuliere bedrijfsleven Azerbeidzjan is nog niet op grote schaal met privatisering begonnen. Er is echter wel vooruitgang geboekt bij de ontwikkeling van de particuliere sector via investeringen in joint ventures en andere vormen van buitenlandse investeringen. Omdat in de toekomst de privatisering van een aanzienlijk aantal kleine en middelgrote onder nemingen is gepland, zal er een groeiende vraag zijn naar accountants om te voldoen aan de wettelijke eis van jaarlijkse financiële controles. Tacis heeft een project van 1,3 miljoen ECU gestart met als doel een grote groep accountants en curatoren op te leiden en een programma te ontwikkelen dat is gericht op het vaststellen van erkende beroepsnormen voor accountants en curatoren. Steun voor het midden- en kleinbedrijf vormde een andere prioriteit in 1995. Er werd een voorlichtingsproject ten bedrage van 500. 000 ECU gelanceerd in samenwerking met het Ontwikkelingsbureau voor het Midden- en Kleinbedrijf. Tacis beoogt de drie instanties te steunen door deze te adviseren hoe ze hun activiteiten zodanig kunnen ontwikkelen, versterken en organiseren dat het midden- en kleinbedrijf in Azerbeidzjan daarvan maximaal profijt heeft. Via het Ontwikkelingsbureau werd ook begonnen met een onderwijsprogramma voor onder nemers binnen het MKB. Verbeteren van sociale diensten Er werd een project van 1,3 miljoen ECU gelanceerd in samenwerking met het Azerbeidzjaanse ministerie van Arbeid en Sociale Zekerheid. Er wordt steun verleend via een strategische evaluatie van actueel wetgevings- en arbeidsbeleid, waarbij specifiek advies wordt verstrekt aan het algemene departement van werkgelegenheid dat voor de korte termijn sociale steun verleend aan werklozen en hen helpt werk te vinden. Het departement zal ook geholpen worden bij het opzetten van een personeels opleidingscentrum en bij het ontwikkelen van een geautomatiseerd systeem dat geschikte werkloze kandidaten aan actuele vacatures koppelt. Jaarlijkse per sector vastgestelde fondsen 1991 1992 1993 1994 1995 Totaal Nucleaire veiligheid en milieu Herstructurering van staatsbedrijven en ontwikkeling van de privé- sector Hervorming van het openbaar bestuur, sociale diensten en onderwijs 2,6 1,9 6,3 1,3 6,1 Landbouw 0,4 2,5 0 0 Energie Transport Beleidsadvies Telecommunicatie Humanitaire hulp Andere sectoren 0 0 0 0 0 0 0 0 4,4 0 0 0 3,6 2,5 0 0 0 0 0 2,9 6,1 0 4,4 0 8 0,7 0,4 1,1 Totaal 0,4 12,5 6 34,9 Wit-Rusland en van een 1989 tussen Partnerschaps- Na afronding van de onderhandelingen werd in maart Samenwerkings 1995 overeenkomst met Wit-Rusland ondertekend. Deze Overeenkomst vervangt de Handels- en Samenwerkings de Europese overeenkomst Gemeenschap, de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie en de Sovjet-Unie, en is in eerste instantie voor een periode van tien jaar gesloten. De Overeenkomst verschaft de basis voor een intensieve politieke dialoog en behandelt voorts onderwerpen als de handel in goederen, arbeidsomstandigheden, de vestiging en exploitatie van bedrijven, grensoverschrijdende dienstverlening, betalingen en kapitaal, mededinging, bescherming van intellectuele, industriële en commerciële eigendom en samenwerking op wetgevend, economisch, cultureel en financieel gebied. Hoewel de Overeenkomst nog geratificeerd moet worden, in werking trad betreffende de handelsaspecten van de Overeenkomst. in april 1995 een interim-akkoord Politieke impasse en gemengde economische signalen De economische hervormingen in Wit-Rusland liepen in 1995 vertraging op, met name in de financiële sector. Dit heeft geleid tot opschorting van het IMF-programma en uitstel van de tweede termijn van de lening aan de betalingsbalans van de EG. In maart 1995 schreef de regering van Wit-Rusland verkiezingen uit voor een nieuw parlement. Door een ingewikkeld kiesstelsel kon pas aan het eind van 1995 een volledig operationeel parlement aantreden. Dit onvermogen om een parlement te vormen, zorgde er bijna voor dat het politieke stelsel niet meer functioneerde. Het had als gevolg dat er geen belangrijke vorderingen gemaakt werden met het programma voor economische hervorming en dat toezeggingen op economisch gebied niet werden nagekomen. In 1995 waren er in Wit-Rusland echter ook tekenen van stabilisatie dankzij het in oktober 1994 goedgekeurde structurele programma macro-economische aanpassing dat de eerste positieve resultaten opleverde. De negatieve groei van het BBP daalde sterk en bedraagt nu -11 %. Dankzij een strak monetair beleid werd het inflatiecijfer teruggebracht tot 703 %, terwijl dit eind 1994 nog 2. 220 % was. voor Anderzijds vordert de privatisering van de 1. 700 regionale en nationale ondernemingen slechts langzaam, omdat er nog geen gunstig klimaat voor het midden- en kleinbedrijf gecreëerd is en het wettelijk kader en de fiscale prikkels nog steeds ontbreken. Meer steun en meer voorwaarden In 1995 bedroegen de Tacis-fondsen voor Wit-Rusland 12 miljoen ECU. De prioriteiten van het Tacis-Programma zijn de volgende: • herstructurering en ontwikkeling van het bedrijfsleven • voedselproduktie, -verwerking en -distributie • energie • transport. Bij de opstelling van het Actieprogramma van 1995 in februari werd ervan uitgegaan dat Wit-Rusland grote vorderingen zou maken met de hervormingen. In juli sprak het Tacis-Comité zich in gunstige zin uit over het programma en bepaalde het dat de uitvoeringsfase aan meer voorwaarden gebonden zou worden. De Europese Commissie kwam met de Lid-Staten overeen dat de toezeggingen van Wit-Rusland met betrekking tot de hervorming van de betrokken sectoren en de prestaties van het land op dit gebied opnieuw nauwkeurig zouden worden bestudeerd, alvorens groen licht te geven voor het Programma. in het Doordat de vooruitgang op het gebied van de economische hervormingen tweede halfjaar onbevredigend was, werd het grootste deel van het Programma nog niet gestart; alleen voor de energiesector en Tempus werden geen belangrijke vertragingen verwacht. Actie programma's werden in 1995 echter wel voortgezet of met succes afgerond. ingevolge Projecten vroegere In 1995 werd een haalbaarheidsonderzoek voor een aandeleninvesteringsfonds in Wit-Rusland voltooid. In het rapport, dat krachtens het Actieprogramma van 1993 werd opgesteld, werden positieve conclusies getrokken aangaande mogelijkheden voor investeringen en joint ventures. De fondsenwerving is begonnen en de EBWO zal naar verwachting voor 30 % van de aandelen zorgen, mits er andere investeerders aangewezen kunnen worden zodat de inschrijving gemakkelijker verloopt. Het fonds dat in 1996 in het leven moet worden geroepen, zal nauw samenwerken met het netwerk dat in geheel Wit-Rusland is opgezet. 19 Een hiermee samenhangend project dat gelijktijdig werd uitgevoerd, werd in juli 1995 met succes afgerond. Het project dat deel uitmaakte van het Actieprogramma van 1993, stelde drie in Minsk gevestigde banken in staat te voldoen aan de geschiktheidscriteria die door de EBWO zijn opgesteld. De technische capaciteiten van de bank werden verbeterd en de kredietlijn van US$ 30 miljoen van de EBWO wordt op dit moment met succes aan middelgrote en kleine bedrijven uitbetaald. Een ander project dat in 1995 met succes werd voltooid, betrof de opleiding van bankpersoneel in Minsk. Op grond van het project, een onderdeel van het Actieprogramma van 1992, werden 30 trainers opgeleid in algemene en gespecialiseerde bancaire vaardigheden. Op grond van het Tacis-project, dat werd uitgevoerd in een opleidingscentrum van de School voor Bedrijfskunde die is gelieerd aan de Staatsuniversiteit van Minsk, werden zowel deskundigen uit de bankwereld als academici van de universiteit opgeleid. Tacis-deskundigen en later ook lokaal personeel verzorgden seminars op het gebied van algemene en gespecialiseerde moderne banktechnieken. Het centrum vraagt een vergoeding voor de opleiding, en het is de bedoeling dat het financieel onafhankelijk wordt door meer personeel te gaan opleiden. Jaarlijkse per sector vastgestelde fondsen Nucleaire veiligheid en milieu Herstructurering van staatsbedrijven en ontwikkeling van de privé- sector Hervorming van het openbaar bestuur, sociale diensten en onderwijs 1991 1992 1993 1994 1995 Totaal 0 0,3 7,52 5 21,82 0,68 1 Landbouw 1,6 2,51 Energie 4,1 Transport 2,24 Beleidsadvies Telecommunicatie Humanitaire hulp Andere sectoren 1,9 1 0,7 0 Totaal 8,92 14,63 0 0 1,3 0 0 0 0,7 7 2 3 0 0 0 0 2 8,11 9 6,54 0,7 0 0 3,7 12 51,55 20 Georgië en In december 1995 startten Georgië en de Europese Gemeenschap en haar Lid-Staten een Partnerschaps- en begonnen Samenwerkingsovereenkomst interim-akkoord om de onderhandelingen over een maatregelen met betrekking tot de handel die een onderdeel vormen van de Overeenkomst, zo spoedig mogelijk van kracht te laten worden. De Overeenkomst biedt een kader voor de verdere ontwikkeling van politieke en economische betrekkingen tussen de Europese Gemeenschap, haar Lid-Staten en Georgië en benadrukt het belang van regionale samenwerking tussen de drie Kaukasische republieken. De nauwe betrekkingen die in de Overeenkomst worden geformaliseerd, werden verder ontwikkeld door de Delegatie van de Europese Commissie, die in 1994 in Tbilisi werd gevestigd. 1995 Er viel in 1995 een opvallende verbetering waar te nemen van de politieke situatie in Georgië. Georgië hield in als zowel november presidentsverkiezingen, waaruit bleek dat het land zich inzet voor het democratiseringsproces. Hoewel op economisch gebied verbeteringen plaatsvonden, blijft het land ontwricht door het burgerconflict in Abchazië. parlements- De Georgische economie boekte een bescheiden vooruitgang fiscaal en in 1995. Door een strakker monetair beleid daalde de inflatie en de nieuwe september werd lari, die munteenheid, de geïntroduceerd, bleef stabiel. Het regeringsbeleid, dat erop gericht is het hervormingsproces te versnellen, heeft ook geleid intensievere privatisering van tot een kleinschalige bedrijven. in Instandhouden van de s t u w e n de kracht achter de hervormingen Tacis helpt de regering bij haar hervormingsinspanningen en concentreert zich daarbij op de volgende sectoren: • energie. herstructurering en ontwikkeling van het bedrijfsleven. ontwikkeling van het menselijk potentieel. Uit hoofde van de begroting voor 1995 heeft Tacis 6 miljoen ECU toegewezen aan het nationale programma voor Georgië. Georgië kwam ook in aanmerking voor fondsen die via het Traceca-programma van Tacis (dat ten doel heeft regionale vervoersnetwerken te ontwikkelen) en via het Democratieprogramma en de dienst voor beleids- en juridisch advies werden toegewezen. Gericht op energie Tacis werkt samen met nationale autoriteiten om oplossingen aan te dragen voor de energieproblemen van Georgië. Het tekort aan inheemse energiebronnen en problemen met de toevoer van buitenaf hebben bijgedragen aan de energiecrisis. Georgië is afhankelijk van de import van olie, gas en elektriciteit en de externe toevoerleidingen zijn afgesneden. Ook werd de energie infrastructuur onvoldoende onderhouden en de schade veroorzaakt burgerconflict maakte de ontwrichting nog groter. Door de ernstige energietekorten werden de Georgische autoriteiten gedwongen te vragen om een nieuwe prioriteitsstelling van het Actieprogramma met een grotere nadruk op de energiesector. door het particuliere investeringen aan In 1995 werd een Tacis-project van 700. 000 ECU ter ondersteuning van de ontwikkeling van een energiebeleid verlengd, teneinde de aandacht te richten op de uitvoering van de verschillende maatregelen die in de praktijk van het energiebeleid waren aangewezen. Er werd veel aandacht besteed aan een systeem van rationeel management dat ingevoerd moest worden om te voldoen aan de energiebehoeften van particuliere consumenten en om toekomstige buitenlandse In de aanbevelingen voor een geïntegreerd energiebeleid en werd werden aangegeven welke stappen gezet moeten worden om verspilling te verbeteren. De conclusies en aanbevelingen werden op grote schaal door partnerorganisaties overgenomen. Een ander belangrijk aspect van het project betrof het ontwerpen van een investeringsplan dat moet worden voorgelegd en buitenlandse internationale financieringsinstellingen. te beperken en de energie-efficiëntie ondernemingen te energieprioriteiten investeerders vastgesteld trekken. aan en in de energiesector In 1995 werden twee nieuwe projecten aangewezen: steun voor de Coördinatie- Eenheid voor energie (1,3 miljoen ECU) en steun voor de (1 miljoen ECU). Deze industrie en de consument projecten richten zich op energiebeleid, prijsbepaling, wetgeving, energie-efficiëntie, de bevordering van het gebruik van inheemse bronnen als turf en steenkool en de beoordeling van brandhoutproduktie. Een van de onderdelen van het project is de opleiding en advisering van het voorbereidings- en uitvoeringsteam dat het nutsbedrijf Sakenergo in staat moet stellen te voldoen aan investeringsvoorwaarden van de Wereldbank en de andere donoren. 21 De privatisering gaat door De toenemende economische stabiliteit in 1995 maakte een grote vooruitgang op het gebied van privatisering mogelijk, en in datzelfde jaar werd dan ook met een grootscheeps privatiseringsprogramma begonnen. Tot op heden zijn 7. 000 MKB's geprivatiseerd. Er wordt Tacis- steun gegeven aan het ministerie van Beheer van Staatseigendom met het oog op het ontwerpen en ten uitvoer leggen van het privatiseringsprogramma. Tevens steunt Tacis het Ontwikkelingsbureau voor het Midden- en Kleinbedrijf en twee Bedrijfscommunicatiecentra. In 1995 werd een post-privatiseringsprogramma gestart dat steun verleent aan bedrijven gedurende de periode onmiddellijk nà de privatisering. Er werd een Tacis-project van 1,2 miljoen ECU opgezet om deze steun te verlenen via het Centrum voor Ontwikkeling na Privatisering. Het project helpt bedrijven bij het vaststellen van hun managementbehoeften, verleent de noodzakelijke steun voor de marketing- en financiële strategie, en verstrekt aan nationale autoriteiten informatie over de behoeften van pas geprivatiseerde bedrijven. Krachtens het programma van 1995 werd 700. 000 ECU toegewezen ter ondersteuning van de oprichting van een effectenbeurs. Het project verstrekt tevens advies over regels wettelijke en belastingkaders en over de betreffende de interne organisatie van de markt. Onderzoek en ontwikkeling met het oog op groei De regering deed het verzoek om in 1995 de nadruk te leggen op het versterken van de onderzoeks- en ontwikkelingsmogelijkheden. In december 1994 nam het Georgische parlement een wet aan waarin de noodzaak benadrukt werd bij onderzoeks- en ontwikkelings activiteiten aan concrete resultaten te werken. Op grond van het Tacis-Programma van 1995 werd een project van 1,3 miljoen ECU gestart met als doel het Comité voor Wetenschap en Technologie daarbij te helpen. De doelstellingen van het project zijn het potentieel van bestaande onderzoeks- en ontwikkelingsprogramma's te in kleine en beoordelen, onderzoek en ontwikkeling middelgrote ondernemingen en partnerschappen te stimuleren, managementspecialisten op leiden en Georgische wetenschappers aan te moedigen deel te nemen aan internationale programma's en netwerken. te Jaarlijkse per sector vastgestelde fondsen 1991 1992 1993 1994 1995 Totaal Nucleaire veiligheid en milieu 0 Herstructurering van staatsbedrijven en ontwikkeling van de privé- sector Hervorming van het openbaar bestuur, sociale diensten en onderwijs 3,5 3,6 1,9 1,18 1,25 1,3 5,53 Landbouw 2,65 1,5 Energie 0,4 Transport 0,73 Beleidsadvies Telecommunicatie Humanitaire hulp Andere sectoren 2,75 0 0 0 0 0 Totaal 4,96 0 5,95 2,3 2,7 0 0 0 0 0,73 2,75 0 6 0,5 1,3 6 33,96 22 Kazakhstan tussen betrekkingen Met de ondertekening van de Partnerschaps- en Samenwerkingsovereenkomst tussen Kazakhstan en de Europese Gemeenschap en haar Lid-Staten in januari 1995 kregen de betrekkingen tussen beide partijen definitief een officiële status. De Overeenkomst biedt een kader voor de verdere ontwikkeling van politieke en de Europese economische Gemeenschap, haar Lid-Staten en Kazakhstan, en benadrukt het belang van regionale samenwerking tussen de vijf republieken van Centraal-Azië en Mongolië. Er is overhandeld over een interim-akkoord betreffende de handelsaspecten van voornoemde Overeenkomst en er zijn procedures gestart om deze van kracht te laten worden. Er moet nog onderhandeld worden over afzonderlijke overeenkomsten betreffende de handel in staal en nucleair materiaal en nucleaire veiligheid en thermonucleaire fusie. Een textielovereenkomst is reeds opgesteld. is de economische situatie verslechterd. Het Ondanks de goedkeuring van structurele hervormings programma's en een ambitieus macro-economisch stabilisatieprogramma in Kazakhstan inflatie- en verder werkloosheidscijfer bleven stijgen en het spiraalsgewijs stijgende begrotingstekort te beheersen. De regering pleitte ervoor het begrotingstekort terug te dringen door de belastingen te verhogen en de uitgaven te beperken, waaronder bezuinigingen op het overheidspersoneel op alle niveaus. is nog steeds moeilijk De regering van Kazakhstan bleef voorstander van een snelle omschakeling naar een markteconomie. Na besprekingen met richtte de regering van Kazakhstan zich in 1995 op het stimuleren van de produktie en het aantrekken van buitenlandse investeringen. internationale donoren Steun voor Kazakhstan De voornaamste sectoren voor actie door Tacis waren in 1995: • herstructurering en ontwikkeling van het bedrijfsleven • voedselproduktie, -verwerking en -distributie. ontwikkeling van het menselijk potentieel. Van de begroting voor 1995 heeft Tacis 15 miljoen ECU toegewezen aan het nationale programma voor Kazakhstan. Kazakhstan kwam ook in aanmerking voor Tacis-meerlandenfondsen. Steun voor het bedrijfsleven lokaal niveau Tacis hielp de regering van Kazakhstan bij het versterken van haar inspanningen om de ontwikkeling van kleine bedrijven op te bevorderen, het privatiseringsproces op nationaal en regionaal niveau te sturen en een modern raamwerk voor financiële diensten te creëren. Vele van de Tacis-acties voor 1995 vormden een aanvulling op acties die plaatsvonden op grond van het programma van 1994. Met de Tacis-financiering van 5,9 miljoen ECU werd een aantal initiatieven ondersteund: de oprichting van een Bedrijfscommunicatiecentrum dat advies verstrekt aan kleine bedrijven, en een Ontwikkelingsbureau voor het Midden- en Kleinbedrijf dat in Aktubinsk gevestigd moet worden en dat expertise verschaft voor de ontwikkeling van financiële know-how en management op lange termijn en technische steun voor nieuwe ondernemingen. Know leverde ook een bijdrage aan een how van Tacis programma en aan institutionele beleidsadvies aan de regering van Kazakhstan, de Nationale Bank van Kazakhstan en het Nationale Congres van Ondernemers. opbouw voor Tacis steunde voorts de vastberaden inspanningen van de regering van Kazakhstan om verder te gaan met het privatiseringsprogramma. Er werd opnieuw bijstand verleend aan het Staatscomité voor Staatseigendom en het Staatsprivatiseringsfonds. Tacis verstrekte beleids advies en reikte mogelijkheden aan voor planning om de mededinging te vergroten en strategieën voor de lange termijn te ontwikkelen. De belangrijkste zorg van zowel Tacis als de partnerorganisatie was de ontwikkeling van de energiesector, in het bijzonder de olie- en gassector. Er vond ook een beoordeling van de toeristische sector plaats. Tevens werd praktisch advies verstrekt aan de nieuwe Nationale Vereniging van Investeringsfondsen. Vernieuwing van de agrarische sector De doelstellingen van Tacis op dit gebied waren gericht op de ondersteuning van de ontwikkeling van de landbouw in een steeds sterker concurrerende markt. Tacis steunde in inspanningen om de hoeveelheid het bijzonder de exportprodukten te vergroten, de investeringen in de agro-industrie te bevorderen en handelsnetwerken voor goederen te creëren. 23 van 2,9 miljoen ECU hielp het Een project opleidingsniveau in Kazakhstan op het gebied van management en economie te verbeteren. Tacis hielp ook bij de ontwikkeling van het nieuwe bedrijfskunde- programma van het Kazachstaanse Instituut voor Management en Economie. Door aanvullende Tacis- in staat worden gesteld zijn middelen zal KIMEP bedrijfskundefaculteit en -bestuur te versterken om de levensvatbaarheid en duurzaamheid van het programma op de lange termijn te ondersteunen en om de faculteit de mogelijkheid te bieden zich aan te sluiten bij een netwerk van en universiteiten. Ook is er gezorgd voor specifieke opleidingen voor het lokale bankwezen via de cursussen in Almaty en de van het bankopleidingscentrum adviesdienst voor het bankwezen. economische hogescholen Europese Jaarlijkse per sector vastgestelde fondsen 1991 1992 1993 1994 1995 Totaal Nucleaire veiligheid en milieu Herstructurering van staatsbedrijven en ontwikkeling van de privé- sector Hervorming van het openbaar bestuur,sociale diensten en onderwijs 5,4 6,3 6,3 5,9 25,04 4,87 1,4 3,15 1, 2,9 14,12 Landbouw 2,16 3,06 3,15 3,15 Energie 0,7 3,2 Transport Beleidsadvies Telecommunicatie Humanitaire hulp Andere sectoren 0 0 0 0 0 0 6,4 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1,63 0 0 3 0 0 0 0 0 14,52 3,9 0 8,03 0 0 1,4 1. 12 3,2 5,72 Totaal 7,73 20,6 14 14 15 71,33 Op grond van de ervaring van Tacis in de regio Almaty werd in 1995 een Tacis-project van 3 miljoen ECU opgestart voor de ontwikkeling van een agrarisch managementinformatiesysteem. Tacis en de Kazach staanse autoriteiten beoogden de oprichting van een agrarisch marketing- en management-informatiecentrum dat gegevens zou verstrekken over prijzen en de beschikbaarheid van middelen. Verder heeft het project als doel op proef een groothandelsmarkt voor verse produkten in de regio Almaty te creëren. Tacis steunde de pogingen van de Kazachstaanse autoriteiten om de voedselproduktie en de bevoorrading van de lokale binnenlandse markt zeker te stellen en zodat tevens om de toekomstige privatisering een aantrekkelijke optie en een economisch investeerders levensvatbare keuze voor wordt. Er zijn activiteiten in Akmola (de nieuwe hoofdstad) en Aktyubinsk gestart om de voedselproduktiesector te versterken. te ontwikkelen landbouw te ontwikkelen, de efficiëntie Aanvullende investeringen zijn van wezenlijk belang om produktietechnieken te verbeteren en de produktie te vergroten. Lokale initiatieven in de regio's Almaty en Taldy Kurgan werden via know how van Tacis ondersteund met het oog op de opleiding van ondernemers inzake bedrijfskunde en boekhouding, zodat zij optimaal gebruik kunnen maken van de beschikbare middelen. Verbetering van het menselijk potentieel in Kazakhstan De Tacis-steun voor deze sector was voornamelijk gericht op het verzorgen van opleidingen voor de openbare diensten die met nieuwe regelgeving te maken hebben en op de herstructurering van de sociale voorzieningen, in een poging te reageren op de steeds grotere sociale gevolgen van de economische hervormingen. 24 Kyrgyzstan In februari 1995 ondertekenden Kyrgyzstan en de Europese Gemeenschap en haar Lid-Staten een Partnerschaps- en Samenwerkingsovereenkomst. De Overeenkomst biedt een kader voor toekomstige betrekkingen op politiek, economisch en handelsgebied en daaraan verwante terreinen. In 1995 werd een interim akkoord gesloten om de maatregelen met betrekking tot de handel die een onderdeel vormen van voornoemde Overeenkomst, van kracht te laten worden. Herstructureren van de agrarische sector in Kyrgyzstan sinds de Hoewel de voedselproduktie onafhankelijkheid van het land sterk is gedaald, valt thans weer een positieve ontwikkeling waar te nemen. In 1995 startte Tacis twee nieuwe projecten die voortbouwden op de successen van het Tacis-project van 1992 dat een strategisch masterplan formuleerde voor de landbouw- en voedselsector. De regering van Kyrgyzstan heeft consequent blijk gegeven van haar inzet voor marktgerichte hervormingen en marktliberalisering en een snellere vooruitgang geboekt dan vele andere Nieuwe Onafhankelijke Staten. In februari 1995 vonden er verkiezingen plaats voor een nieuw twee-kamerparlement en in oktober 1995 werd via een nationaal referendum een nieuwe grondwet aangenomen. Kyrgyzstan heeft ambitieuze pogingen ondernomen om de economie te hervormen en in 1995 begon deze aanpak zijn vruchten af te werpen. Het driejarige hervormingsprogramma dat in 1994 werd gelanceerd om de staatsinmenging in de economie terug te dringen en het privatiseringstempo op te voeren, wordt op dit moment ten uitvoer gelegd. Een stringent monetair en fiscaal beleid heeft geleid tot grotere inflatiebeheersing, een stabielere munt en een groei van het BBP met 2 %. Niettemin blijft Kyrgyzstan een van de armste Nieuwe Onafhankelijke Staten en is de levensstandaard nog steeds erg laag. De Europese Gemeenschap heeft voor twee jaar voedselhulp aan Kyrgyzstan gegeven en het land heeft tevens humanitaire hulp ontvangen via ECHO. Het te kampen met een zeer ernstig energietekort en is voor zijn aardgasvoorziening afhankelijk van buurland Oezbekistan. Er wordt slechts weinig handel met het buitenland gedreven en het privatiseringstempo is traag. land heeft Bevorderen van hervormingen in Kyrgyzstan Tacis steunt het hervormingsprogramma van Kyrgyzstan en heeft daaraan in 1995 8 miljoen ECU toegewezen. Het programma richt zich op de volgende sectoren:. voedselproduktie, -verwerking en -distributie. energie • ontwikkeling van het menselijk potentieel. In 1995 voorzag de Europese Gemeenschap ook in humanitaire behoeften via humanitaire en voedselhulp projecten in samenwerking met het ECHO-programma. Samen met de Eenheid Beleid en Steun voor de Agrarische Bedrijfstak binnen het ministerie van Voeding en Landbouw heeft Tacis een project van 1,3 miljoen ECU gelanceerd. Het project beoogt de herstructurering van de voedsel- en landbouwsector via verschillende maatregelen te versnellen. Tacis-adviseurs helpen een start te maken met de opstelling van nieuwe wetgeving die noodzakelijk is voor een soepele overgang naar de particuliere landbouw en voor de herstructurering van de voedselindustrie. Het project steunt de ontwikkeling van de particuliere landbouw door landbouwers op te leiden, particuliere landbouwers en lokale bestuurders te laten de profiteren positieve de te landhervormingen en alle betrokkenen verstrekken over agrarische markten, prijsbepaling en distributie-alternatieven. informatie effecten van van Er worden bedrijfsmanagementdiensten opgezet om zowel de pas geprivatiseerde als de binnenkort te privatiseren voedselverwerkende en voedseldistributie- bedrijven te steunen. De dienst verzorgt opleidingen op het gebied van boekhouding, marketing, financiën en investeringen. Tot het project behoort ook het vaststellen en handhaven van normen voor landbouwprodukten en het optrekken van voedselnormen. Tacis lanceerde in 1995 een tweejarig programma voor landbouw- en voedselontwikkeling in het district Issyk-Kul. Het project ter waarde van 2,4 miljoen ECU beoogt een verbinding te leggen tussen primaire producenten, de verwerkende industrieën en markten. Het fungeert als een proefproject voor soortgelijke programma's die in de toekomst in geheel Kyrgyzstan zullen worden uitgevoerd. Het hoofddoel van het project is de snelheid en efficiëntie van de produktie, marketing en distributie van levensmiddelen te vergroten. Het programma voor de ontwikkeling van de particuliere landbouw omvat bedrijfsmanagement, het creëren van kredietlijnen voor bedrijven in de sector, de opleiding van hoger personeel en produktontwikkeling. Het project zorgt 25 tevens voor kwaliteits- en efficiëntieverbetering en markt onderzoek en steunt de oprichting van een lokale handelsorganisatie om de contacten tussen allen die betrokken zijn bij de voedselproduktie en de voedsel- verwerkende industrie te bevorderen. Moderniseren van de energiesector Kyrgyzstan heeft het Europees Energiehandvest en het Verdrag betreffende het Energiehandvest ondertekend. Dit draagt er in belangrijke mate toe bij dat de broodnodige buitenlandse investeringen in de energiesector van het land beter op gang komen. De Kirgizstaanse Nationale Energieholdingmaatschappij en Tacis werken samen om een aantal energiekwesties aan te pakken en voor de komende tien jaar een sectorstrategie te ontwikkelen. Het project van 1,1 miljoen ECU omvat de volgende zaken: steun voor het ontwerpen van energie- en elektriciteits wetten, advies aangaande energiestrategieën, de bevordering van energiebesparing, de opleiding van managers in de energiesector en de levering van energie- apparatuur. In 1995 startte Tacis ook een project ter waarde van 600. 000 ECU ter ondersteuning van het nationale steenkolenbedrijf Kyrgyz Komur via beleidsadvies en opleidingen van hoog niveau. Versterken van het a m b t e n a r e n a p p a r a at Kyrgyzstan en Tacis werken aan de versterking van de structuur van het ambtenarenapparaat en aan een eenvoudiger wettelijke vastlegging van het beleid van het gehele overheidsapparaat. Via een project van 1,6 miljoen ECU verstrekt Tacis advies aangaande het beheer en de ontwikkeling van dienstverlenings- en personeels- managementkwesties zoals selectiecriteria, werving en carrière-ontwikkeling. Het programma omvat tevens bijscholing en de levering van apparatuur, alsmede een controleplan om vast te stellen of het beleid op alle niveaus van het overheidsapparaat wordt uitgevoerd. Jaarlijkse per sector vastgestelde fondsen 1991 1992 1993 1994 1995 Totaal Nucleaire veiligheid en milieu 0 Herstructurering van staatsbedrijven en ontwikkeling van de privé- sector Hervorming van het openbaar bestuur, sociale diensten en onderwijs 0 0. 82 0 0. 82 0 2,6 1,6 4,2 Landbouw 0 2,71 4 3,7 10,41 Energie Transport Beleidsadvies Telecommunicatie Humanitaire hulp Andere sectoren 2,4 1,7 4,8 0 5,7 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 5,7 0 0 2 Totaal 0,7 9,23 10 8 27,93 Noot: Kyrgyzstan heeft uit de begroting 1994 geen fondsen ontvangen 26 Moldavie De betrekkingen tussen Moldavië en de Europese Gemeenschap en haar Lid-Staten zijn formeel gebaseerd op een Partnerschaps- en Samenwerkingsovereenkomst die in november 1994 werd ondertekend. De Overeen komst biedt een kader voor politieke, economische, handels- en culturele betrekkingen. Om de maatregelen met betrekking tot de handel die een onderdeel van voornoemde Overeenkomst vormen, van kracht te laten worden, werd interim-akkoord in oktober 1995 een ondertekend. De politieke situatie in Moldavië stabiliseerde zich in 1995. In januari 1995 kreeg de regio Gagauz een autonome status, waardoor een kwestie die mogelijk tot leiden, van de politieke agenda destabilisering kon verdween. De afscheidingstendensen van de regio rond de Dniester bleven een stoorzender voor de ontwikkeling van het land. Onderhandelingen die gevoerd werden om een regeling te treffen, hebben in 1995 nog geen concrete resultaten opgeleverd. De hervormingsinspanningen van de regering resulteerden in 1995 in een groei van het BBP met 1,5 %, de eerste stijging sinds de onafhankelijkheid. Dankzij een stringent monetair beleid werd de inflatie teruggebracht naar 2 % en de nationale munt, de leu, bleef stabiel. De Moldavische export nam in 1995 sterk toe, met name die naar de Europese Gemeenschap, die bijna verdubbelde. In december 1995 sloot de regering met succes een grootscheepse privatiseringscampagne af waarbij 1. 132 grote ondernemingen bij opbod werden verkocht. Het tekort aan buitenlandse investeringen blijft een probleem dat de Moldavische autoriteiten hopen aan te pakken door een stabiliserend monetair beleid te blijven voeren en nog meer bedrijven te privatiseren. Prioritaire sectoren van Tacis Om Moldavië te helpen bij zijn hervormingsinspanningen, werd op grond van het Tacis-Programma van 1995 9 miljoen ECU toegewezen aan het nationale programma voor Moldavië. Het Programma richtte zich in 1995 op de volgende sectoren:. voedselproduktie, -verwerking en -distributie. herstructurering en ontwikkeling van het bedrijfsleven. energie. ontwikkeling van het menselijk potentieel. Moldavië kwam ook in aanmerking voor meerlanden fondsen. Moderniseren van de voedselsector van verkoop In 1995 werd een project van 1,3 miljoen ECU overeengekomen, met als doel de marketing van landbouwprodukten te verbeteren. Het project dat samen met het ministerie van Landbouw en Voeding en het Centrum voor Exportbevordering wordt geleid, beoogt de particuliere te verbeteren. Het helpt ook proef-verkoopactiviteiten voor handelaren te creëren en stimuleert de oprichting van onafhankelijke beroepsorganisaties. Na het uiteenvallen van de Sovjet-Unie raakte Moldavië een groot deel van zijn traditionele exportmarkt kwijt. Het Tacis-project helpt de Moldavische landbouwers deze exportmarkten terug te krijgen, nieuwe exportmogelijkheden te ontwikkelen en de binnenlandse verkoop te verbeteren. landbouwprodukten Er werden in 1995 nog twee andere projecten ontwikkeld: de verbetering van de zaadkwaliteit (400. 000 ECU) samen met het Moldavische landbouwbedrijf Semintse, en de ontwikkeling van krediet voor particuliere landbouwers (800. 000 ECU). Het doel van het eerste project is de te moderniseren en de kwaliteit van produktie groentezaden te verbeteren door nieuwe variëteiten te introduceren en de contacten tussen zaadproducenten in en buiten Moldavië te bevorderen. Het tweede project betreft de groeiende vraag naar kredieten waar particuliere banken mee geconfronteerd worden. Tacis helpt de kredietinstellingen om beter te kunnen voldoen aan de groeiende van particuliere landbouwers, door opleidingen te verzorgen, adviezen te geven aan de Agroindbank en door particuliere ondernemers op te leiden in kredietbeheer. vraag naar kredieten Privatiseren van het bedrijfsleven Het privatiseringsprogramma van Moldavië beoogt op grond van het programma van 1995-1996 nog eens een derde van de staatsbedrijven te privatiseren. Indien deze plannen met succes worden uitgevoerd, zal in totaal tweederde van het staatseigendom geprivatiseerd zijn. Tacis steunde de privatiseringscampagne door middel van twee projecten. Ten eerste werd de steun voor het geslaagde project van 1994 inzake het Bedrijfscentrum van Moldavië in Chisinau voortgezet. Om de informatie over verschillende privatiseringsaspecten te verspreiden, werd in geheel Moldavië een aantal filialen van het centrum gevestigd. Een Tacis-project van 500. 000 ECU beoogt het team van deskundigen van het centrum te versterken en relaties te ontwikkelen tussen lokale en instellingen om financiële steun aan te internationale trekken en ondernemingen te helpen bedrijfsstrategieën te ontwerpen en uit te voeren. 27 Een tweede project, het Tacis-bedrijfsopsporings- programma van 1 miljoen ECU, start in 1996. Het helpt onvermogende ondernemingen op te sporen en verstrekt advies aangaande de vraag of deze geherstructureerd, geliquideerd of via leningstelsels ondersteund moeten worden. Energiebesparing - e en prioriteit In de energiesector zegde Tacis steun ter waarde van 1,25 miljoen ECU toe voor het nationale energie- efficiëntiebureau, dat ingevolge het Tacis-Programma van 1992 werd opgericht. Het bureau beheerde in 1995 twee energiebesparingsprojecten, die beiden gericht waren op de ontwikkeling en tenuitvoerlegging van besparings beleid. Een ander in 1995 gelanceerd project verstrekt beleidsadvies aan het staatsdepartement van Energie aangaande de kosten en baten van mogelijke alternatieve bronnen van energievoorziening. Ontwikkelen van het opleidingsniveau in Moldavië In de sector menselijk potentieel werden in 1995 twee projecten afgerond en twee nieuwe aangewezen. Het project inzake de diensten voor arbeidsbemiddeling (1 miljoen ECU) dat gericht was op de versterking van de arbeidsmarkt en van het werkgelegenheidsprogramma van het ministerie van Arbeid en Sociale Zekerheid, werd met succes afgerond. Het managementopleidingsproject van 1,25 miljoen ECU van de Academie voor Economische Wetenschappen werd met succes afgerond en ongeveer 30 opgeleide managers zijn nu werkzaam bij de Academie. In 1995 werden twee projecten gelanceerd: de hervorming van het sociale-zekerheidsstelsel (1,5 miljoen ECU) en steun voor de gezondheidszorg (500. 000 ECU). Het eerste project beoogt een nieuw sociale- zekerheidsstelsel te ontwikkelen vergezeld van een wettelijk kader via het verstrekken van adviezen aan de regering van Moldavië. Het tweede project is bedoeld om de Moldavische gezondheidsinstanties te helpen zich actief te richten op de primaire gezondheidszorg en de hervorming van het beheer van de gezondheidszorg. Jaarlijkse per sector vastgestelde fondsen 1991 1992 1993 1994 1995 Totaal Nucleaire veiligheid en milieu 0 0 Herstructurering van staatsbedrijven en ontwikkeling van de privé- sector Hervorming van het openbaar bestuur, sociale diensten en onderwijs 0 1,73 1,45 1,5 0,13 1,9 6,03 Landbouw 0,97 2,27 4,7 2,5 10,44 Energie Transport Beleidsadvies Telecommunicatie Humanitaire hulp Andere sectoren 0 0 0 o o o Totaal 1,1 2 0 1 0 o o 9 0,6 0,6 0 0 0 1,5 0 0 0 0 4,1 0,6 1 0 0 0 0 0,75 1,5 2,25 10 9 29,1 Noot: Moldavië heeft uit de begroting 1993 geen fondsen ontvangen 28 Mongolie De dialoog tussen de Europese Gemeenschap en Mongolië werd in 1995 geïntensiveerd en omvatte een bezoek van president Ochirbat aan Brussel. Een van de prioriteiten van de regering van Mongolië betreft de versterking van de nationale economie door een verhoogde industriële produktie. Op dit moment wordt 40 % van de staatsbegroting gebruikt om onrendabele overheidsbedrijven is toekomstige economische groei in Mongolië sterk afhankelijk van de ontwikkeling van de particuliere sector. Belangrijke sectoren in de economie, waaronder de dienstverlening en de agro-industrie, zijn volledig geprivatiseerd en grote staatsbedrijven zijn vervangen door kleine en middelgrote ondernemingen. te subsidiëren en daarom Handhaven van de steun voor Mongolië Het Tacis-Actieprogramma van 1994-1995 bouwde voort op de projecten die in 1994 werden opgestart. In dat jaar werd een begroting van 8 miljoen ECU aan Mongolië toegekend; dit bedrag werd gebruikt voor de volgende activiteiten: • ontwikkeling van het menselijk potentieel. herstructurering en ontwikkeling van het bedrijfsleven • energie. het bedrijfsleven beogen nog steeds beleidsadviezen van hoog niveau aan de regering te verstrekken aangaande methoden voor de ontwikkeling van het midden- en kleinbedrijf. Gedurende de afgelopen vier jaar hebben zich 29. 000 nieuwe bedrijven en coöperaties gevestigd. Het lopende Tacis-project heeft een kader gecreëerd voor nieuwe bedrijfsorganisaties die een belangrijke ondersteunings functie hebben voor de pas opgerichte bedrijven. Verbeteren van de energievoorziening De beschikbaarheid van betrouwbare en rendabele energie is van cruciaal belang voor de voortgaande ontwikkeling van particuliere bedrijven. Daarom heeft Tacis een energieproject gestart met als doel de betrouwbaar heid van de krachtcentrales in Dharkan en Tsjojbalsan op het platteland van Mongolië te verbeteren. Het project van 1 miljoen ECU is nu operationeel in beide steden, en is ten uitvoer gelegd om rendabele middelen te vinden om de efficiëntie en betrouwbaarheid van de lokale energie voorziening te verbeteren. Het Darkhan-project beoogt een kosten-batenanalyse op te stellen met het oog op de modernisering van de centrale. In Tsjojbalsan analyseert het project op welke wijze de levensduur van de centrale met nog eens 10 tot 20 jaar kan worden verlengd. Ontwikkelen van het menselijk potentieel Jaarlijkse per sector vastgestelde fondsen De Tacis-doelstellingen betreffende de ontwikkeling van het menselijk potentieel in Mongolië zijn gericht op de ontwikkeling van de vaardigheden die nodig zijn voor de doeltreffende tenuitvoerlegging van maatregelen op het gebied van de sociale zekerheid en een efficiënte bedrijfsvoering door nieuwe economische exploitanten. Aan een project voor de versterking van de diensten voor arbeidsbemiddeling werd voor 1994-1995 een begroting van 1,2 miljoen ECU toegekend. Dit project heeft als doel het ministerie van Arbeid en Bevolkingsbeleid te ondersteunen • en tevens om onderdelen van het werkloosheidsbeleid uit te voeren. Krachtens het Tacis-project voor de hervorming van het economisch onderwijs (2 miljoen ECU) is men begonnen met de herstructurering van de studieprogramma's en de organisatie van de Mongoolse Nationale Universiteit. Dit Tacis-project had als doel te helpen bij de aanpassing van het economisch onderwijs aan de behoeften van een vrije markteconomie. Optimaliseren van de bedrijfsontwikkeling Tacis bleef ook gedurende 1995 het midden- en kleinbedrijf steunen, met name de agro-industriële sector. De projecten voor de herstructurering en ontwikkeling van 1991 1992 1993 1994 1995 Totaal Nucleaire veiligheid en milieu Herstructurering van staatsbedrijven en ontwikkeling van de privé-sector Hervorming van het openbaar bestuur, sociale diensten en onderwijs Landbouw Energie Transport Beleidsadvies Telecommunicatie Humanitaire hulp Andere sectoren 0 2,56 0 2,56 0 3,8 3,8 0 1 0 o o o 0 0,64 0,64 Totaal 0 8 Noot: Mongolië heeft uit de begrotingen 1991-1993 geen fondsen ontvangen. De begroting 1994 had ook betrekking op activiteiten in 1995 29 Russische Federatie In 1995 vertoonde de economie van Rusland tekenen van verdere stabiliteit. Ondanks het feit dat de algemene macro-economische trends negatief blijven, hebben de voornaamste indicatoren aangetoond dat er op belangrijke gebieden reële verbeteringen zijn opgetreden. Rusland heeft in 1995 opnieuw vooruitgang geboekt bij het verwezenlijken van een markteconomie. Het reële BBP is in vergelijking met de cijfers van 1994 gestegen, van min 15% tot min 4%. Ook de algehele industriële produktie is gestegen, van min 2 1% tot min 3%, met name als gevolg van de winsten die in de traditionele zware industrie zijn gemaakt. De financiële positie van de Russische Federatie is in 1995 licht verbeterd. Het begrotingstekort is met 6% verbeterd tot min 4% van het BBP. Het inflatiepercentage blijft nog steeds dalen, van 840% in 1993 naar 215% in 1994, en 131% in 1995. De devaluatie van de munt heeft zich langzaam voortgezet als gevolg van een poging van de Centrale Bank om de inflatie te compenseren. Hierdoor is de munt vanaf de tweede helft van 1995 echter grotendeels gestabiliseerd. Het handelsoverschot van de Russische Federatie is in 1995 verder gestegen tot 25 miljard ECU. Dit is een stijging van 6,5 miljard ECU in vergelijking met de cijfers van 1994. Ook de handel met de Europese Gemeenschap is verbeterd, waardoor de Gemeenschap Ruslands grootste handelspartner blijft. Sociale gevolgen van de hervorming In december 1995 was de werkloosheid gestegen naar 8,2% van de beroepsbevolking, vergeleken met 7,1% in 1994. Ook de daling van het netto inkomen met 12% ten is een belangrijk opzichte van de cijfers van 1994 probleem voor de Russische overheid. De lonen zijn met 3 1% gedaald en de pensioenuitkeringen met 15%. Uitstel en stopzetting van loonbetaling is een van de meest dringende problemen, en trof in 1995 ongeveer één miljoen mensen per maand in heel Rusland. Ondertussen komt het ontduiken van belastingen en het niet betalen van sociale premies door het niet registreren van lonen in heel Rusland steeds vaker voor. Omdat de reële levensstandaard nog steeds daalt, wordt het nut van het hervormingsprogramma door de bevolking steeds tot meer meer stakingsacties en collectieve arbeidsconflicten heeft geleid. twijfel getrokken, wat in 1995 in 30 Betrekkingen met de Europese Unie interim-akkoord, Het van kracht worden van het ontworpen om de commerciële en handelsaspecten van de Partnerschaps- en Samenwerkingsovereenkomst uit te voeren, is in 1995 vertraagd door de bezorgdheid van de Europese Unie over het conflict in Tsjetsjenië en de gevolgen van dit conflict voor de mensenrechten in dat gebied. in interim-akkoord is desondanks Het juli 1995 ondertekend en de procedures om dit akkoord van kracht te laten worden, zijn gestart. Het akkoord blijft geldig totdat en Samenwerkingsovereenkomst van kracht wordt na de bekrachtiging door het Europees Parlement en de parlementen van de Lid-Staten en de Russische Federatie. Partnerschaps- uitgebreidere de Verkiezingen voor de D o e ma Als onderdeel van een groot programma dat 32 landen omvat, ondersteunde het Tacis-Democratieprogramma het toezicht op de Russische verkiezingen voor het Tweede Huis van de Doema, die in december 1995 zijn gehouden. is ook een bewustmakingscampagne gevoerd voor het stemmen, met name in de regio St. Petersburg. Ingevolge dit programma Het toezicht houden heeft tot de conclusie geleid dat bij 95. 000 stembureaus, met 105 miljoen potentiële kiezers, de democratische praktijken met elke verkiezing weer verbeteren. De algemene belangstelling voor de verkiezingen voor de Doema was groot, zoals blijkt uit een opkomst van 64,4% stemmers. Het feit dat het mogelijk is om in Rusland op een vrije en democratische manier verkiezingen te houden, is één van de tekenen dat de politieke hervorming op koers blijft. Het is voor het eerst in de nieuwe Russische Federatie dat de constitutionele macht van een wetgever aan diens opvolger is overgedragen. Prioritaire regio's en sectoren voor Tacis De prioritaire sectoren van Tacis in de Russische Federatie voor 1995 waren: herstructurering en ontwikkeling van het bedrijfsleven ontwikkeling van het menselijk potentieel voedselproduktie, -verwerking en -distributie energie transport telecommunicatie. De regionale toegespitst op: financiering van Tacis was in 1995. de regio van het Baikalmeer • Noordwest-Rusland. De begroting van Tacis voor 1995 heeft 161,19 miljoen ECU vastgelegd voor het nationale programma voor de Russische Federatie. Rusland heeft ook geld ontvangen uit het meer-landenfonds van Tacis, waaronder 38 miljoen ECU voor nucleaire veiligheid. Prioritaire sectoren Het bedrijfsleven herstructureren en ontwikkelen Het privatiseringsproces in Rusland vordert, maar de herstructurering van geprivatiseerde ondernemingen blijft moeilijk uit te voeren. Meer dan tweederde van de nieuwe geprivatiseerde bedrijven wordt nog steeds beheerd door tempo van de het vroegere management, dat het ambitieuze veranderingen vertraagt. Tegen het eind van het jaar heeft de premier een vermindering van de omvang van de privatiseringen aangekondigd, zodat Rusland van snelle grootscheepse privatiseringen overstapt op individuele verkopen, die gericht zijn op het verbeteren van de doelmatigheid van de produktie. is het Staatscomité van de Russische In juni 1995 Federatie voor de ondersteuning van kleine onder nemingen opgericht bij presidentieel decreet, dat in juli door de Doema werd aangenomen. Samen met vele officiële erkenningen van de rol van de particuliere onderneming in Rusland, heeft deze ontwikkeling een positieve invloed gehad op de coördinatie van de Tacis- projecten, die ernaar streven instellingen voor de lange termijn op richten die de ontwikkeling van ondernemingen ondersteunen, met name in de Russische regio's. te De belangrijkste prioriteiten van Tacis in 1995 waren een aanvulling op die van 1994,' en omvatten opleidingen in bedrijfsfinanciering, herstructurering van ondernemingen, ondersteuning van de tweede fase van de privatisering, sectorale ondersteuning en ondersteuning voor het midden- en kleinbedrijf, en ondersteuning voor de nationale Russische instellingen die verantwoordelijk zijn voor de ontwikkeling van de markteconomie. Aan de lijst van prioriteiten werd ook het toezicht op en de prognose van de ontwikkeling van het midden- en kleinbedrijf toegevoegd, om te assisteren bij de ontwikkeling van lange-termijnbeleid. In 1994 werd een toewijzing gedaan om het privatiserings proces te ondersteunen met de opzet van een regionaal netwerk van 13 centra voor post-privatiseringsadvies. In de loop van 1995 zijn zes van deze centra in gebruik genomen, waaronder drie centra voor technische bijstand in Novosibirsk, Barnaul en Kemerovo, met als doel hulp te verlenen bij herstructureringsproblemen. Drie centra voor bedrijfsondersteuning en Chelyabinsk bereiden organisaties voor op investeringen. De financiering voor deze gevestigde centra en andere nog in ontwikkeling zijnde centra bedroeg in 1995 iets minder dan 30 miljoen ECU. in Perm, Ekaterinburg Voor kleinere ondernemingen is er in 1995 een netwerk van 23 Ontwikkelingsbureaus opgezet. Alleen al door de bureaus in Moskou en St. Petersburg werd aan meer dan 3. 500 toekomstige ondernemers advies over bedrijfs ontwikkeling uitgebracht. In de herfst van 1995 is er een uitvoerend decreet uitgevaardigd waardoor het netwerk van Ontwikkelingsbureaus een officieel onderdeel werd van het privatiseringsprogramma van de regering. In de financiële sector heeft Tacis financiering ter waarde van 5 miljoen ECU verleend aan het Project voor de Ontwikkeling van Financiële Instellingen, dat samen met de Europese Bank voor Wederopbouw en Ontwikkeling en de Wereldbank is opgezet. Het doel van het project is het leveren van aanverwante dienstverlening voor 36 Russische banken om de financiële dienstverlening voor bedrijven te verbeteren en te ontwikkelen. Steun voor de landbouwsector De totale landbouwproduktie is in 1995 met 10% gedaald. De Russische graanoogst bereikte in 1995 een recorddiepte van 64 miljoen ton (ten opzicht van 81 miljoen ton in 1994). Dit werd gedeeltelijk veroorzaakt door droogte in het Wolga-gebied en in midden-Rusland in de periode mei-juli 1995. Naast de lage landbouwproduktie in 1995, vorderde ook de ontwikkeling van particuliere en coöperatieve landbouw minder snel dan de privatisering van de industrie en de handel. Hiermee werd de trend van 1994 verder voortgezet. De wetgevingsagenda van de landbouw veranderde in 1995 weinig, met name omdat de Wet op grondeigendom niet door de Doema werd aangenomen. Deze Wet, die een kader biedt voor de juridische situatie van particuliere grondeigendom, wacht al twee jaar op 31 bekrachtiging. Als de Wet op grondeigendom niet van kracht wordt, is het niet duidelijk hoe landbouwgrond kan worden verkocht. De wetgeving die een legale status verleent aan de landbouwcoöperaties werd in december 1995 wel aangenomen. De belangrijkste doelstelling van Tacis in 1995 was het aanwijzen van geslaagde en aanvullende landbouw projecten, waarvan de resultaten ten gunste kunnen komen van andere projecten, zowel regionaal als nationaal. De ontwikkeling van grootschalige marketing (in de regio's Samara en Moskou) en de herstructurering van boerderijen en steun voor particuliere landbouwers (ontwikkeld in de regio Leningradskaya) zijn twee van de verspreiding. De belangrijkste verbetering van de voorraad produktiemiddelen voor landbouwproducenten, met name van zaden en kunstmest, werd ook als belangrijk doelgebied opgenomen. onderwerpen voor in heel Rusland Ook de ontwikkeling van de visserij en de bosbouw heeft in 1995 speciale aandacht gekregen. Er is in Moermansk een Tacis-project van 2,5 miljoen ECU opgezet om de te netwerken voor visdistributie verbeteren. Dit project was een aanvulling op een project van 1,5 miljoen ECU voor de verbetering van de visserijvloot en de verwerkingsfabrieken. In Karelia en bij initiatieven ontplooid voor het Baikalmeer werden herbebossing, als antwoord op de massale export van hout. Ook zijn er opleidingen voor bosbeheer en oogstmethoden gestart. In Baikal werden onderzoeken voorbereid voor de ontwikkeling van milieuvriendelijke vormen van veeteelt. Izhorsky. Er In St. Petersburg ondersteunde een Tacis-project voor de herstructurering van ondernemingen de herstructurering is een van de krachtcentrale van holdingmaatschappij opgericht om het gebruik van de industriële bedrijfsmiddelen van de oude centrale door nieuwe ondernemingen te stimuleren. Deskundigen van tevens professionele ondersteuning Tacis hebben verleend voor goedgekeurde projecten op technisch, juridisch en financieel gebied en op het gebied van het menselijk potentieel. is beleidsadvies gegeven aan het Op hoog niveau Staatscomité voor Defensie-industrie. Aanvullende afzonderlijke projecten omvatten onder meer bijstand aan het Instituut voor Luchtvaartapparatuur en ondersteuning voor het motorprogramma van de Russische recordraket. De totale financiering voor de sector militaire conversie in Rusland bedroeg 7,2 miljoen ECU. Het menselijk potentieel - een voortdurende prioriteit Ook in 1995 bleef de werkloosheid stijgen. Nog steeds wordt er uitgebreid gediscussieerd over de sociale gevolgen van de privatisering. Net zoals in 1994 richten de prioriteiten van Tacis in deze sector zich op deze kwesties. De deskundigen van Tacis hebben opleidingen gegeven op het gebied van bedrijf, economie en management, en advies gegeven op het gebied van openbaar bestuur, sociale de en gezondheidszorg. Er werd speciale steun verleend aan regionale overheden, waarbij het aandachtsgebied meer bij regionale dan bij gecentraliseerde activiteiten werd gelegd. bescherming hervorming van In 1995 zijn ook enkele opmerkelijke projecten uitgevoerd in Kemerovo en Novosibirsk in Siberië en Chelyabinsk en Perm in de Oeral. De eerste twee projecten betroffen de opening van een algemene markt en de oprichting van producentenverenigingen. De laatste twee betroffen de herstructurering van twee grote collectieve boerderijen, de verbetering van de produktie van landbouwapparatuur en initiatieven voor verhoogde apparatuurverkoop. In het Zuidwesten (Stavropol, Krasnodar en Rostov) is een Tacis-project ter waarde van 3,4 miljoen ECU opgezet om het economisch en bedrijfsonderwijs en -onderzoek te versterken. In de Oeral en in West-Siberië zijn twee projecten opgezet, beide met een budget van 2,5 miljoen ECU, gericht op het versterken van het openbaar bestuur door middel van beleidsadviezen en meer mogelijkheden voor opleidingen. Verzilveren van de militaire conversie De steun van Tacis is erop gericht om het wetenschappelijk en industrieel potentieel van vroegere produktie-eenheden en onderzoeks- en ontwikkelings instellingen voor de defensie te behouden door hun te ondersteunen. Deze plannen conversieplannen ondersteunen het nieuwe ondernemingsmanagement en stimuleren de ontwikkeling van industriële partner schappen en joint-ventures met Europese partners. De deskundigen van Tacis hebben in 1995 samengewerkt met het Staatscomité voor het Hoger Onderwijs en het ministerie van Onderwijs aan een opleidings- en onderwijsproject ter waarde van 2 miljoen ECU. Dit project was gericht op het ontwikkelen van de organisatorische in een en managementaspecten van het onderwijs markteconomie. 32 Eén van de grootste Tacis-projecten - het omscholings programma voor officieren dat in 1994 werd gestart (14 miljoen ECU), bereikte in 1995 het beoordelingstijdstip halverwege het project. Er werden nieuwe elementen geïntroduceerd, zoals mobiele onderwijseenheden en opleidingen voor het vinden van een baan en sollicitatieprocedures. Het project loopt nog door tot eind 1996. Energie, milieu en wetenschap De prestaties bij de produktie van gas, olie, elektriciteit en kolen blijven in 1995 nog steeds achter bij de mogelijkheden, terwijl transportmethoden, distributie en consumptieniveaus nog steeds inefficiënt zijn. De energieprijzen zijn in zekere mate gestabiliseerd, maar zijn nog niet rendabel, met name niet in de particuliere sector. Daarentegen benaderden de prijzen in de industrie een rendabel niveau. Het ontwikkelen van deze sectoren is altijd een prioriteit voor Tacis in Rusland geweest. In 1995 zijn twee nieuwe energiecentra opgezet, in Ekaterinburg en Novosibirsk, waardoor het totaal aantal door Tacis gefinancierde energiecentra in de Russische Federatie op vier wordt gebracht. Een vijfde energie centrum, in Tyumen, wordt gefinancierd krachtens het Thermie-programma van de Europese Unie. Deze centra zijn opgericht ten behoeve van een serie activiteiten die zijn gericht op het stimuleren van doelmatige energie- produktie en energiegebruik. Er is overeengekomen dat het werk van de bestaande centra in Moskou en St. Petersburg nog twee jaar wordt voortgezet. De milieu-activiteiten in de regio rond het Baikalmeer hebben de doelmatigheid van samenwerking bij milieubescherming aangetoond. Bij het uitgebreide plan voor de regionale ontwikkeling is rekening gehouden met alle milieukwesties in de omgeving. Ondanks het feit dat de samenwerking resultaten opleverde voor enkele kleinere projecten, ontbreekt het Rusland echter nog steeds aan een samenhangende aanpak voor het oplossen van de meer fundamentele milieuproblemen. Internationaal Centrum voor Wetenschap en Het Technologie is in 1995 verder gegaan met de belangrijkste financieren van civiele onderzoeks doelstelling: het projecten en het op die manier helpen van bewapeningswetenschappers en -ingenieurs zich op vreedzame activiteiten te richten. Het Centrum wordt gefinancierd door de Russische Federatie, de Europese Gemeenschap, de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie, Japan, de Verenigde Staten en Zweden. Eind 1995 werden meer dan 11. 000 wetenschappers uit de Nieuwe Onafhankelijke Staten ondersteund. De projecten die door het Centrum worden gefinancierd hebben een gezamenlijke waarde van 104 miljoen ECU. Brede ondersteuning in de transportsector In 1995 werd 12,5 miljoen ECU toegewezen aan de transportsector in Rusland. De aangewezen projecten behelsden luchttransport, havens, weg- en spoor- transport, ruimtenavigatie en de transporteconomie, met speciale nadruk op Noordwest-Rusland, waar de havens van Moermansk, Archangelsk en hun achtergebieden bijstand ontvangen bij de verbetering en vergemakkelijking van en opleidingen voor het personeel. De haven van St. Petersburg ontvangt bijstand om de acties die in 1992 en 1994 zijn uitgevoerd, te voltooien. De transportaanpak is nu meer geïntegreerd, en er wordt speciale multi-modale aandacht besteed aan het opzetten van institutionele lichamen en juridische kaders, en aan het ondersteunen van particuliere ondernemers. goederenverwerking, verkeersprognoses Prioritaire regio's van Tacis in 1995 Noordwest-Rusland - de poort naar Europa Toen Finland in januari 1995 lid werd van de Europese Unie, werd hierdoor tevens de eerste Russische grens met de Europese Unie gecreëerd. Dit was een belangrijke stap om de handelsbetrekkingen tussen Rusland en de Europese Gemeenschap te stimuleren. De activiteiten van Tacis weerspiegelden dit, waarbij het grootste gedeelte van het regionaal gerichte budget (27,5 miljoen ECU) werd besteed in Karelia, Archangelsk en Moermansk, regio's in Noordwest-Rusland. Éénderde van de transportbegroting van Tacis voor 1995 werd toegekend om het vrijmaken van een netwerk van transportcorridors voor de handel en specifieke projecten voor de havens van Archangelsk en Moermansk te stimuleren. op waren gericht Het Baikalmeer - milieu-initiatieven De industrie in deze regio vormt een steeds grotere bedreiging voor het unieke ecosysteem van dit meer. De Tacis-projecten specifieke milieudoelstellingen - verminderen van de luchtvervuiling die wordt veroorzaakt door het petrochemisch bedrijf in Irkutsk, de Angarsk en de warmtekrachtcentrale riolering en de belangrijke reconstructie van de papierfabriek in Baikalsk. Tacis heeft 14 miljoen ECU investeringen en advies, toegewezen aan sectorale van het bedrijfsleven, herstructurering waaronder ontwikkeling van het menselijk potentieel, energiebeleid en -efficiëntie, beheer van delfstoffen en campagnes voor milieu-informatie. in 33 K a d e r p r o g r a m m a 's Het nieuwe controle- en evaluatieteam verbeteringen In september 1995 is een nieuw controle- en evaluatieteam aan het werk gegaan. Met twintig in Moskou gestationeerde deskundigen en acht lokale deskundigen in de regio weerspiegelt het team de nieuwe geografische aanpak binnen Tacis. Het team bezoekt de projecten regelmatig en brengt elk kwartaal verslag uit. Er zijn eerdere aangebracht kwartaalrapportages en voor het eerst zijn alle 320 Russische Tacis-projecten geëvalueerd. De in Moskou gevestigde Delegatie van de Europese Commissie richt zich in samenwerking met het controle- en evaluatieteam op de supervisie over de projecten. Zo kunnen eventuele problemen worden aangewezen en sneller worden opgelost. de bij Betrekkingen m et andere donoren Tacis werkt nauw samen met andere donoren die actief zijn in de Russische Federatie, zoals de Wereldbank en de G-7. De Europese Bank voor Wederopbouw en Ontwikkeling heeft haar in Moskou versterkt, waardoor Tacis nog nauwer met hen kan samenwerken bij het opzetten van projecten die voor financiering in aanmerking komen. lokale vertegenwoordiging Jaarlijkse per sector vastgestelde fondsen 1991 1992 1993 1994 1995 Totaal Nucleaire veiligheid en milieu 12,1 0 0 12,89 Herstructurering van staatsbedrijven en ontwikkeling van de privé-sector Hervorming van het openbaar bestuur, 27,2 29,76 54,5 43,' 40,6 195,46 sociale diensten 46,64 24,57 44 18,85 52,8 U en onderwijs Landbouw 50,85 21,49 12,5 16,3 17 118,14 Energie 41,5 16 21,1 19,5 18 116,1 Transport 32,87 14,25 13,55 13,9 12,6 87,17 Beleidsadvies Telecommunicatie Humanitaire hulp Andere sectoren 0 0 0 0 0 0 18,95 0 18,95 4,93 5,1 4. 1 5,4 19,53 0 0 0 10 0 0 0 15 14,79 39,79 Totaal 211,95 111 160,75 150 161,19 794,89 samengevoegd, In de kaderprogramma's worden kleinschalige of zodat de gelijksoortige projecten dienstverlening snel en doelmatig kan verlopen. Ze vormen een aanvulling op het conventionele Tacis- programmeringsproces waarbij individuele projecten worden opgezet, die meestal wat groter zijn. Hieronder volgt een beschrijving van het type projecten dat onder de kaderprojecten in Rusland valt. Bistro-programma Het Bistro-programma is opgezet voor de snelle uitvoering van kleine projecten met een korte levensduur. Het gemiddelde contractbedrag bedroeg in 1995 64. 000 ECU. Het Bistro-programma wordt beheerd door de Tacis-afdeling van de in Moskou gevestigde Delegatie van de Europese Commissie. Onder de meest algemene activiteiten die door Bistro worden gefinancierd vallen conferenties, seminars, workshops, opleidingen en sectorgebonden studies. Dit zijn enkele van de meest zichtbare aspecten van het programma. Enkele voorbeelden van activiteiten in 1995 zijn de organisatie van een Milieuweek in de regio St. Petersburg (die vervolgens door de lokale overheid als jaarlijks evenement is overgenomen) en onderzoeken in gebieden zoals de ontwikkeling van Soya in de regio Krasnodar en het vaststellen van de basisbehoeften van geestelijk gehandicapte kinderen in het district Segesha. Stimuleren van een grotere produktiviteit Het kaderprogramma Initiatief voor de Produktiviteit heeft positieve reacties opgeleverd van Europese en Russische deelnemers op het hoogste niveau. Het programma streeft ernaar de Russische bestuurstechnieken in zowel de openbare als de particuliere sector te veranderen door middel van intensieve opleidingsseminars en stages van drie maanden voor Russische kaderleden in Westerse bedrijven. Initiatief voor de Produktiviteit een omgekeerde versie van de gebruikelijke know-how-structuur: de know-how wordt niet door de partnerorganisatie geleverd', maar moet daar worden opgehaald. In 1994 hebben 40 kaderleden aan het programma deelgenomen. In 1995 is er 5,5 miljoen ECU toegezegd en zijn er 200 stageplaatsen toegewezen, bovendien zijn er al 100 plaatsen geregeld voor 1996. In veel opzichten is dit 34 Tacis De natuurlijke hulpbronnen optimaal benutten en verspilling tot een minimum beperken: Tacis in de energiesector van de NOS Energie in de NOS Tacis start grote energiehervormingen De Nieuwe Onafhankelijke Staten - Rusland en de staten van Centraal-Azië in het bijzonder - behoren tot de belangrijkste energieproducenten ter wereld. Deze landen beschikken over enorme olie- en gasreserves; hun is goed voor een groot deel van de energie-export inkomsten in harde valuta. De hervorming en modernisering van de energiesector is van cruciaal belang voor het proces van het opbouwen van een markteconomie. Tacis speelt al vijf jaar een belangrijke rol in deze sector, door de overdracht van know-how en door proef- en demonstratieprojecten te organiseren, die bedoeld zijn om navolging te krijgen. De energiesector in alle NOS te zamen heeft evenwel te kampen met een aantal ernstige problemen, voornamelijk als gevolg van de produktie van goedkope energie, vooral voor de industrie, terwijl er weinig oog is voor doelmatig heid in energieverbruik en -voorziening. Er is de laatste jaren nauwelijks in de sector geïnvesteerd, waardoor de inefficiëntie en verspilling in de energie voorziening toenemen. Ook worden nieuwe projecten voor energievoorziening steeds uitgesteld. De energie- inmiddels dan ook produktie en -verspilling hebben desastreuze gevolgen voor het milieu met zich gebracht. Elke energiebron kent zo zijn eigen problemen en uitdagingen. De olie- en gasproduktie bijvoorbeeld moeten op hetzelfde peil worden gehouden en moeten worden gekoppeld aan energiebesparende maatregelen. De produktie van kernenergie, die in Rusland goed is voor in ongeveer 12% van de elektriciteitsproduktie en Oekraïne voor 34%, moet grondig doorgelicht worden, vooral met betrekking tot de veiligheid van oudere reactoren en het in het leven roepen van onafhankelijke regelgevende autoriteiten, die efficiënt te werk moeten gaan. Er wordt inmiddels zoveel energie verspild dat naar schatting van Westerse deskundigen de industriële sector van de NOS zijn behoefte met 40% moet indammen. Op lange termijn zou dit probleem opgelost kunnen worden door prijzen te hanteren die nauwer aansluiten bij de werkelijke kosten van produktie en levering en aan de vraag naar speciale energietransportmiddelen. Tacis werkt nauw samen met andere donororganisaties, met name de Wereldbank en de Europese Bank voor Wederopbouw en Ontwikkeling. Een belangrijk uitgangs punt voor zijn activiteiten is het Europese Energie handvest, dat de ontwikkeling van een veelomvattende in geheel Europa wil bevorderen door energiemarkt verbetering van de continuïteit in de energievoorziening, door de energievoorziening efficiënter en veiliger te maken en door de milieuproblemen te beperken. tot een minimum Er zijn nu al meer dan 150 Tacis-energieprojecten uitgevoerd - in Wit-Rusland, de drie landen van de Kaukasus, Kyrgyzstan, Moldavië, Mongolië, Rusland en Oekraïne. Gedurende de periode 1991-1995 is 228,01 miljoen ECU toegekend aan de energiesector, waarvan Rusland 116,1 miljoen ECU en Oekraïne 41,58 miljoen ECU heeft ontvangen. Alle overige partnerlanden van Tacis hebben baat gehad bij energieprojecten in het kader van het meer-landenprogramma van Tacis. Activiteiten van het programma De activiteiten van Tacis in de energiesector van de NOS vinden plaats op zowel operationeel als institu tioneel niveau en kunnen in vier brede categorieën worden onderverdeeld:. energie-efficiëntie en -besparing. herstel en modernisering van de produktie, het transport en de distributie van olie, gas en elektriciteit • steun bij het opstellen van wettelijke en adminis tratieve kaders • herstructurering van de steenkolensector. 35 Moldavië Moldavië, dat uitsluitend energie importeert, is zwaar getroffen door de stijgende energieprijzen en blijft voor de voorziening in zijn energiebehoefte in grote mate afhankelijk van Rusland. De situatie kan verbeterd worden door energiebesparing en - efficiëntie te bevorderen in de industrie en handel en het particuliere verbruik. Oekraïne Oekraïne is afhankelijk van de import van energie en kampt daarbij met het probleem dat de ingevoerde energie sinds het uiteenvallen van de voormalige Sovjet-Unie steeds duurder wordt. Het Actieplan van de G-7 eiste herstructurering van de energiesector van Oekraïne. Haalbare opties hierbij zijn de diversificatie van de energiemix en van de landen waaruit geïmporteerd wordt, en de bevordering van energiebesparing en -efficiëntie. Elk partnerland van Tacis heeft zijn eigen problemen en uitdagingen in de energiesector. Dit varieert van de Armeense situatie - waar water en elektriciteit soms maar één uur per dag beschikbaar zijn - tot de situatie in Oezbekistan en Kazakhstan, waar relatief veel natuurlijke hulpbronnen zijn. De Tacis-activiteiten zijn vooral gericht op de kwaliteit en kwantiteit van de energiebron, de doelmatigheid van de infrastructuur, en op de vraag of een land per saldo een exporteur of importeur van energie is. Georgië De enige inheemse energiebron van enig belang is hydro-elektriciteit, wat ertoe heeft geleid dat het land nu zwaar leunt op import, die niet meer gesubsidieerd wordt. De energie-infrastructuur van het land is verouderd en verkeert in slechte staat, vanwege gebrekkig onderhoud en ongeschikte exploitatiepraktijken. Armenië De economische groei van Armenië wordt vooral belemmerd door de beperkte beschikbaarheid van zijn natuurlijke hulpbronnen, terwijl de industrie door verouderde technieken en inefficiënte praktijken zeer veel energie verbruikt. Het land steunt zwaar op de import van energieprodukten. Op zich is het verbruik drastisch gedaald. Het land moet zijn nationale steenkolenvoorraden gaan exploiteren, zodat het iets minder afhankelijk wordt van import. Azerbeidzjan Er zijn in dit land oliereserves aanwezig die de basis zouden kunnen vormen voor de herstructurering van de economie. Het produktieniveau is echter gedaald doordat er weinig geïnvesteerd wordt en doordat het leidingennet in slechte staat verkeert. Turkmenistan Turkmenistan beschikt over gigantische olie- en gasreserves. In het verleden richtte het land zich vooral op regionale markten, maar tegenwoordig gaat de aandacht uit naar Europa en Azië. 36 Oezbekistan Dit land, dat rijk is aan grote natuurlijke gasvoorraden en aan olie, zoals onlangs is ontdekt, zou in theorie in zijn eigen energiebehoefte moeten kunnen voorzien. Er is echter advies van deskundigen nodig om de sector te verduurzamen en om ervoor te zorgen dat het land voldoet aan de internationale financieringscriteria voor investeringen. Kyrgyzstan Het land beschikt niet over noemens waardige olie- of gasreserves, maar heeft wel grote mogelijkheden op het gebied van hydro-elektriciteit. Het speelt een belangrijke rol in het waterdistributiesysteem van de regio. Wit-Rusland Door zijn beperkte aantal inheemse energiebronnen heeft Wit-Rusland sterk te lijden gehad van de hoge kosten van de import van brandstof. Energie is een van de belangrijkste sectoren die debet zijn aan het tekort op de betalingsbalans. De regering heeft stappen ondernomen om de energiesector grondig te reorganiseren en erkent dat onder meer de energie-efficiëntie aanzienlijk verbeterd zou kunnen worden. Kazakhstan Kazakhstan beschikt over aanzienlijke olie- en gasreserves en legt zich toe op het bevorderen van investeringen in zijn energiesector. Rusland De energiesector, die goed is voor tweederde van de Russische export naar de EU, vormt een belangrijke basis voor de economische herstructurering van Rusland. De sector is nog steeds het slachtoffer van het prijsbeleid, dat heen en weer wordt geslingerd tussen de druk om de prijzen te verhogen tot een rendabel niveau en de politieke noodzaak om de energieprijzen betaalbaar te houden. Er bestaan spontaan gegroeide monopolies in elektriciteit en gas, waarvoor wetgeving ontworpen moet worden, terwijl de sector nog altijd te lijden heeft onder extreme verspilling. EG Energiecentra Totale uitgaven Door het Tacis-Programma toegekende be-grotingen aan de energiesector in de NOS in miljoen ECU Armenië Azerbeidzjan Baltische Staten Wit-Rusland Georgië Kazakhstan Kyrgyzstan Moldavië Mongolië 1991 1,3 0 3 4,1 0,4 0,7 0,7 0 0 1992 1993 1994 1995 Total 4,1 0 0 0 0 0 0 1,9 0 3,2 2 7,4 2,5 6,1 0 3 3 9 2,3 2,7 0 3,9 2,4 1,7 4,8 0,6 1,5 4,1 0 0 1 0 1 Russische Federatie 41,5 16 21,1 19,5 18 116,1 Tadzjikistan Turkmenistan 0 0 1 0 0 Oekraine 6,2 8,08 5,4 Oezbekistan 0,4 5,28 Meer-landen 6,7 1,5 0 5 1 0,95 1,95 0 5 0 3 0 1 6,9 41,58 0 5,68 3,5 19,7 Totaal 65 38,96 38 43,7 42,35 228,01 Tadzjikistan Het grote potentieel aan hydro-elektrische elektriciteit wordt slechts voor een gedeelte benut. Dankzij de overvloedige beschikbaarheid van water kan dit land zijn elektriciteitsproduktie voor zowel lokaal verbruik als voor uitvoer verhogen, en daarmee de druk verlichten die wordt veroorzaakt door de behoefte aan geïmporteerde olie, gas en steenkool. Mongolië In het ruwe klimaat van Mongolië is de energievoorziening van directe invloed op de leefomstandigheden. Veel van de energiegenererende infrastructuur is verouderd en moet vervangen of hersteld worden. 37 Uit dit project is gebleken dat er behoefte bestaat aan een prijsbeleid, duidelijke energietarieven en een nationaal energiebureau. Dit bureau moet zorgen voor efficiënt energieverbruik, waarbij het de eindverantwoordelijkheid voor het energiebeleid draagt (waaronder tarieven en prijsbeleid). Het moet er tevens voor zorgen dat afzonderlijke energie besparingsprojecten worden uitgevoerd als onder deel van een bredere strategie. Oplossingen op het gebied van energie Het Tacis-programma heeft, samen met het Thermie- programma van de Europese Commissie, een netwerk van tien energiecentra in de NOS opgericht. Deze centra zijn bedoeld om mee te helpen bij het zoeken naar oplossingen voor zaken die verband houden met energiebesparing door de plaatselijke industrie in de partnerlanden. De activiteiten van de centra variëren van het inspecteren van stoomketels in fabrieken tot het verstrekken van informatie over verbruik en wettelijke voorschriften, en het voeren van voorlichtingcampagnes ter bevordering van het milieubewustzijn. Ze voeren marktonderzoeken uit en beoordelen toepassingen, organiseren tentoonstellingen over energietechnologie, workshops, verzorgen opleidingen en bezoeken ter plaatse. Ook leggen ze contacten tussen fabrikanten en kopers van apparatuur. technologische de centra bemand Aanvankelijk worden door deskundigen uit West-Europa. Ze werken samen met plaatselijke deskundigen, die een opleiding krijgen in het analyseren en oplossen van plaatselijke problemen. Zodra de Westerse deskundigen hun taak volbracht hebben, dragen ze de verantwoordelijkheid over op de alsdan volledig geschoolde lokale specialisten. De meeste energiecentra beschikken over zogenaamde EG-energiebussen, die centraal staan bij de activiteiten ter bevordering van efficiënt energieverbruik. Ze zijn voorzien van controle-apparatuur en software en rijden langs de grootste stadsverwarmings installaties, zodat ze ter plaatse controles kunnen uitvoeren en toezicht kunnen uitoefenen. industrieterreinen en De Tacis-activiteiten op het gebied van energie Tacis voert een groot aantal uiteenlopende energie projecten uit. De meest algemene activiteiten omvatten:. het verschaffen van informatie over energie in combinatie met proef besparende methoden projecten waarmee de besparingstheorie in praktijk wordt gebracht; • het ondersteunen van de reorganisatie van het nationale beheer van de oliesector, zoals het ontwikkelen van wetten en voorschriften die nodig zijn voor het aantrekken van buitenlandse invest eringen in de olie-industrie;. het verstrekken van hulp bij de modernisering van verwarmingsinstallaties op olieraffinaderijen;. het samenwerken met stedelijke overheden bij de beoordeling van de deelsector stadsverwarming;. het verschaffen van know-how voor het zoeken naar bodemschatten en voor de produktie in de gas- sector; • het verschaffen van know-how en scholing op het installaties voor gebied van modernisering van energieproduktie;. het ondersteunen van verbeteringen in de werking en efficiëntie van de systemen voor energie-opwekking, -transmissie en -distributie;. het invoeren van een modern, geautomatiseerd facturerings- en incassosysteem voor energiekosten;. het toezien op de overdracht van technologie ten behoeve van de modernisering van bestaande krachtcentrales en het ontwerpen van nieuwe kracht centrales. Hoofdpunten van het project in hebben De Tacis-initiatieven voor energiebesparing in Oekraïne De Tacis-evaluatieteams nauwe samenwerking met de Oekraïense regering gezorgd voor realistische oplossingen voor de alom aanwezige problemen in de energiesector van dit land. Dit proces is begonnen met een uitgebreid in kwantitatief onderzoek, dat samenwerking met het ministerie van Energie en Elektriciteit, het Staatscomité voor Olie en Gas, het Staatscomité voor Steenkool en het Staatscomité voor Gemeentediensten. is uitgevoerd 38 Tadzjikistan Door de politieke instabiliteit is er geen Partnerschaps- en Samenwerkingsovereenkomst tot stand gekomen tussen Tadzjikistan en de Europese Gemeenschap en haar Lid- Staten. De betrekkingen zijn momenteel gebaseerd op de Handels- en Samenwerkingsovereenkomst met de voormalige Sovjet-Unie uit 1989. Uit de verkiezingen in februari bleek een overweldigende parlementaire steun voor de president, en tijdens de onderhandelingen langzaam vooruitgang geboekt bij het oplossen van de burgeroorlog die in 1992 is opgelaaid. Verdere binnenlandse onlusten hebben tot de val van de premier en zijn rechterhand geleid. gedurende 1995 is een 1995 in mei Tadzjikistan heeft als laatste van de Nieuwe Onafhankelijke Staten eigen munteenheid geïntroduceerd. De regering van Tadzjikistan heeft nogmaals toegezegd dat men verder wil gaan met een ambitieus economisch hervormingsprogramma. De inflatie blijft echter hoog, en stijgt met ongeveer 80% per maand. In 1995 is Tadzjikistan gestart met verschillende joint - venture-projecten met Westerse partners voor het winnen van delfstoffen. Tadzjikistan richt zich op initiatieven voor markthervorming in de landbouw, met name op het gebied van privatisering van landbouwgrond en het stimuleren van verhoogde particuliere produktie- en verwerkingssystemen. De aandacht is nu gericht op de diverse onderhandelingen met het Internationaal Monetair Fonds over een hervormingsprogramma dat een lening krachtens de Structurele Overgangsfaciliteit van het Fonds zou rechtvaardigen. Stimuleren van de hervorming in Tadzjikistan Het Tacis-Programma in Tadzjikistan is pas in 1994 gestart. Tacis heeft in 1995 steeds samengewerkt met de overheden in Tadzjikistan om vooruitgang te boeken bij economische hervormingen, waarbij de volgende prioritaire sectoren de aandachtsgebieden vormden: • voedselproduktie, -verwerking en -distributie. ontwikkeling van het menselijk potentieel • energie. De begroting van Tacis in 1995 heeft 4 miljoen ECU toegewezen aan het nationale programma voor Tadzjikistan. Tadzjikistan heeft ook bijstand ontvangen krachtens het voedselhulpprogramma van de Europese Gemeenschap, alsmede humanitaire hulp via ECHO. Verbeteren van de voedselproduktie Een eerder Tacis-project heeft bijgedragen aan het opzetten van een eenheid voor beleidsadvies binnen het In 1995 heeft Tacis het ministerie van Landbouw. ministerie verder geassisteerd bij het aanwijzen van gebieden die onmiddellijk kunnen profiteren van de know how van Tacis, om de algemene doelmatigheid in de sector te verbeteren en om de mate van zelfstandigheid in Tadzjikistan te vergroten. Tadzjikistan produceert nog steeds fruit en groente van hoge kwaliteit, maar heeft geen ontwikkeld systeem voor de doelmatige verwerking en export. Een Tacis-project (1,75 miljoen ECU) ondersteunde de plannen van Tadzjikistan om de verwerkingssector te ontwikkelen door het stimuleren van nauwere betrekkingen tussen de betrokken organisaties, en door het werken met fabrieken om verwerkingstechnieken en afzonderlijke managementvaardigheden te verbeteren. Binnen het is ook gewerkt aan het ontwikkelen van project ondersteunende diensten voor nieuwe particuliere landbouwers en landbouwondernemers. Overbrengen van kennis en vaardigheden Tacis heeft in 1995 het onderwijs in markteconomie en - beheer voortgezet in de sector menselijk potentieel; een uitbreiding van en aanvulling op de activiteiten die in 1994 zijn gestart. Een Tacis-project ter waarde van 1 miljoen ECU steunde de twee opleidingscentra in Doesjanbe en Khodzhand, die in 1994 zijn opgezet. Het project behelsde opleidingen voor de docenten aan deze instellingen en de overdracht van kennis voor de ontwikkeling van geschikte curriculae en de ontwikkeling van cursussen. De betrokkenheid van Tacis heeft beide centra gestimuleerd om na afloop van het project op commerciële basis door te gaan. 39 Energie bron het ontwikkelen van e en wezenlijke Jaarlijkse per sector vastgestelde fondsen is de belangrijkste energiebron Hydro-elektriciteit in Tadzjikistan, hoewel het land afhankelijk blijft van import voor de olie- en gasbehoefte. Tacis heeft de energie instanties geholpen bij het bepalen van de beste manier om de beschikbare bronnen van hydro-elektriciteit zo goed mogelijk te gebruiken, en bij het ontwikkelen van handel in energie met buurlanden. Een Tacis-project ter waarde van 950. 000 ECU heeft bijgedragen aan de voorbereiding van onderzoeken over het bepalen van de economische haalbaarheid van het voltooien van bepaalde onuitgeputte en ouderwetse hydro-krachtcentrales. Het project onderzoekt ook de kosten en doelmatigheid van de energievoorziening en het algemeen bewustzijn over vraagstukken over doelmatig energiegebruik. 1991 1992 1993 1994 1995 Totaal Nucleaire veiligheid en milieu Herstructurering van staatsbedrijven en ontwikkeling van de privé-sector Hervorming van het openbaar bestuur, sociale diensten en onderwijs Landbouw Energie Transport Beleidsadvies Telecommunicatie Humanitaire hulp Andere sectoren Totaal 1 0 1, 1,75 3,43 0,95 1,95 0 o o o 0 0 0 o o o 0 0 0 0 0 0 0 0 0,32 0,3 0,62 4 4 Noot: Tadzjikistan heeft uit de begrotingen 1991-1993 geen fondsen ontvangen 40 Turkmenistan De Raad van Ministers heeft de Commissie verzocht verkennende besprekingen met Turkmenistan te houden, in het kader van een mogelijke versterking van contractuele betrekkingen. Net zoals voor Oezbekistan heeft het EU-voorzitterschap samen met de Commissie een rapport opgesteld over de mensenrechtensituatie in het land. Turkmenistan heeft tegen het eind van 1995 een officieel verzoek ingediend om de onderhandelingen voor een Partnerschaps- en Samenwerkingsovereenkomst te starten. De prioriteiten in Turkmenistan zijn in 1995 opnieuw gericht op het handhaven van de economische en politieke stabiliteit. land rijk Hoewel het is aan natuurlijke bronnen en exportmogelijkheden, ontbreekt het Turkmenistan aan de know-how om de voordelen volledig te benutten. De economische prestaties zijn echter in sommige opzichten wel verbeterd. De inflatie daalde van 649% in 1994 naar 150% in 1995. Turkmenistan heeft nog steeds moeite met het verkrijgen van betalingen door de voornaamste handelspartners in de Nieuwe Onafhankelijke Staten voor de levering van aardgas, dat het grootste gedeelte van de export ernstige binnenlandse economische problemen geleid en zelfs tot een tekort aan graan. Op dit moment is het land volledig afhankelijk van het Russische netwerk van pijpleidingen voor de export van gas. vertegenwoordigt. Dit heeft tot Tacis ondersteunt de ontwikkeling Tacis ondersteunt de initiatieven van de Turkmenistaanse regering om de economie van het land te ontwikkelen, waarbij de aandacht in 1995 over drie hoofdgebieden is verdeeld: • voedselproduktie, -verwerking en -distributie. herstructurering en ontwikkeling van het bedrijfsleven • ontwikkeling van het menselijk potentieel. Het Tacis-Programma voor Turkmenistan bedroeg in 1995 in totaal 4 miljoen ECU. Uitbreiden van de landbouwsector Tacis heeft zich gericht op het assisteren van de Turkmenistaanse overheden bij het ontwikkelen en verbeteren van de produktie en doelmatigheid van de vlees- en zuivelverwerkende sector. De know-how van Tacis was van wezenlijk belang voor de ontwikkeling van financiële geselecteerde fabrieken, waarbij de aandacht met name uitging naar de ontwikkeling van lange termijn economisch levensvatbaar zijn, om partners voor joint-ventures aan te trekken. Het project (930. 000 ECU) heeft ook privatiseringsstrategiën voor de toekomst aanbevolen. investeringsprojecten die op haalbaarheidsstudies voor Een tweede Tacis-project, ter waarde van 750. 000 ECU, heeft een ongekende evaluatie van de Turkmenistaanse visserijsector op gang gebracht, waarbij de toekomstige investeringsmogelijkheden werden vastgesteld en de ontwikkeling van verswatervisserij werd beoordeeld. De expertise van Tacis heeft ervoor gezorgd dat de onderzoeken van international niveau waren, zodat de mogelijkheden voor het verkrijgen van verdere steun van internationale instellingen of investeerders in joint-ventures worden vergroot. De ontwikkeling van het bedrijfsleven versterken Tacis heeft in 1995 opnieuw beleidsadvies op hoog niveau over de ontwikkeling van het bedrijfsleven aangeboden aan de Turkmenistaanse overheden, waarbij de nadruk werd gelegd op het voortbouwen op de resultaten van eerdere projecten. De ontwikkeling van en steun voor de kleine maar florerende sector van het midden- en kleinbedrijf blijft een prioriteit, evenals de uitvoering van een doelmatig privatiseringsbeleid voor de lange termijn. In 1995 hebben zowel Tacis als de EBWO gewerkt aan het stimuleren van joint-venture-projecten in de delfstof winning, de industrie en de textiel. 41 Menselijk potentieel - een nog onaangesproken bron In het recente verleden heeft de ondersteuning van Tacis voor de ontwikkeling van het menselijk potentieel zich voornamelijk gericht op de opleiding van ambtenaren, met als hoogtepunt de oprichting van een instituut voor het openbaar bestuur in 1995. De deskundigheid van Tacis heeft ook bijgedragen aan de ontwikkeling van een juridisch en institutioneel kader voor het beheren van het menselijk potentieel. Het Tacis-project (1 miljoen ECU) helpt de Turkmenistaanse overheden ook bij het ontwikkelen van het openbaar bestuursstelsel, zodat dit wordt aangepast aan de behoeften van een markt economie. Jaarlijkse per sector vastgestelde fondsen 1991 1992 1993 1994 1995 Totaal Nucleaire veiligheid en milieu Herstructurering van staatsbedrijven en ontwikkeling van de privé- sector Hervorming van het openbaar bestuur, sociale diensten en onderwijs 0 0,57 1 3,37 0 1,05 0 1, Landbouw 0,! 3. 6 1,68 9,84 Energie Transport Beleidsadvies Telecommunicatie Humanitaire hulp Andere sectoren 0 0 0 0 0 0 1 o 2,5 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 2,5 0 0 0 0,8 0,32 1,12 Totaal 0,) 4 21,68 Noot: Turkmenistan heeft uit de begroting 1993 geen ontvangen fondsen 42 Oekraïne Het hervormingsbeleid van de regering heeft in 1995 enkele opmerkelijke resultaten tot gevolg gehad. Maar terwijl de behoefte aan hervorming algemeen wordt erkend, verzwakt de daling van de levensstandaard de steun voor de moeilijke beslissingen die nodig zijn om het programma van de regering uit te voeren. Het beleid van de president heeft echter bijgedragen aan de stijging van het internationale aanzien van Oekraïne in 1995. Tijdens zijn bezoek in juni 1995 aan de Europese Commissie in Brussel heeft de president van Oekraïne zijn steun herhaald voor de nauwere banden met de Europese Gemeenschap en voor de voortzetting van het hervormingsproces. Hij benadrukte het feit dat een sterke economie van levensbelang is voor de economische onafhankelijkheid van Oekraïne. De uitvoering van het Tacis-Programma in Oekraïne heeft in 1995 opnieuw opmerkelijke resultaten opgeleverd, met name bij de hervorming van de energiesector en de herstructurering van het bedrijfsleven. In 1995 viel in Oekraïne ook de beslissing om de kerncentrale in Tsjernobyl te sluiten, en werd tevens een Memorandum van Overeenstemming door de G-7 en Oekraïne ondertekend, waarin de G-7 zich verplichten om de sluiting van deze kerncentrale te ondersteunen. De recente vestiging van een Tacis-afdeling van de Delegatie van de Europese Commissie in Kiev leidt tot nauwere en doelmatigere interactie en communicatie tussen Tacis en haar partners in Oekraïne. Ondertekening van het Interim-akkoord De Partnerschaps- en Samenwerkingsovereenkomst die in maart 1994 werd ondertekend, moest in 1995 nog bekrachtigd worden. De politieke en economische dialoog is momenteel in volle gang, met tweejaarlijkse ministeriële bijeenkomsten, en Tacis helpt Oekraïne bij het aanpassen van wetgeving volgens de normen van de Partnerschaps- en Samenwerkingsovereenkomst. Er moet nog veel worden bereikt op het gebied van gelijke rechten voor buitenlandse ondernemingen, toegang tot de markt voor buitenlandse produkten en toegang voor buitenlandse investeringen. Het interim-akkoord werd in juni 1995 ondertekend. Het kreeg in oktober 1995 een gunstige beoordeling van het Europees Parlement en heeft de handelsaspecten van de Partnerschaps- en Samenwerkingsovereenkomst in werking gezet. Als onderdeel van het interim-akkoord is het Gezamenlijk Comité van de Europese Gemeenschap en Oekraïne in maart 1995 in Brussel bijeengekomen en heeft een Intensieve en gestructureerde' dialoog opgezet over de handel en de economische betrekkingen. De toetreding van Oekraïne tot de Raad van Europa werd ook gezien als een duidelijk signaal van de verplichting op lange termijn om nauwere politieke betrekkingen met de Europese Unie aan te gaan. Tacis - versterken van de hervormingsinitiatieven Tacis heeft de hervormingsinspanningen van Oekraïne in 1995 ondersteund door prioriteit aan de volgende sectoren te verlenen:. energie • herstructurering en ontwikkeling van het bedrijfsleven. nucleaire veiligheid en milieu. ontwikkeling van het menselijk potentieel. voedselproduktie, -verwerking en -distributie. De Tacis-begroting voor het nationaal programma voor Oekraïne bedroeg in 1995 72,5 miljoen ECU, inclusief 35 miljoen ECU voor het nationaal programma en 37,5 miljoen ECU als Tacis-bijdrage aan het door de G-7 en de in EU opgestelde Actieplan voor de energiesector Oekraïne. Oekraïne heeft ook 18 miljoen ECU ontvangen uit het meer-landenprogramma van Tacis in de nucleaire sector, en geld uit andere meer-landenprogramma's voor beleids- en juridisch advies, democratiseringsprojecten en samenwerking op het gebied van statistiek en douane. Energie - middelpunt van de Oekraïense uitdaging De economische voorspoed in Oekraïne op de lange termijn is afhankelijk van de wezenlijke hervorming van deze sector. De hoge kosten van de import van energie drukken nog steeds zwaar op de betalingsbalans en het begrotingstekort van Oekraïne. 43 een ontwikkeld, met In 1994 werden veel plannen voor de hervorming van de energiesector aanzienlijke betrokkenheid van Tacis. Deze belangstelling voor de sector heeft zich ook in 1995 voortgezet. In nauwe samenwerking met de regering van Oekraïne zijn er vier prioritaire gebieden aangewezen voor Tacis-acties in instellingen voor 1995: bijstand aan de nationale energiebesparing en acties; ondersteuning van de deelsector olie en gas; bijstand voor het opzetten van een gezamenlijk ministerie voor Brandstof en Energie; en bijstand voor het herstel van de krachtcentrale van Trypolye met een economische analyse van moderne verbrandingstechnologieën. De door Tacis gefinancierde onderzoeken die in 1994 werden voltooid, hadden de vraag- en aanbodsituatie in Oekraïne al geëvalueerd. Op basis van de resultaten van deze onderzoeken is er vooruitgang geboekt bij het vaststellen en ontmantelen van inefficiënte monopolies, Bovendien zijn inefficiënte produktietechnieken geleidelijk vervangen door meer geavanceerde produktiemethoden. het van levering stimuleren Een voortdurende prioriteit is het aannemen van een energieprijsbeleid door de regering waarin de werkelijke kosten van en energiebesparing worden weerspiegeld. In het laatste deel van 1995 zijn projecten voor het plaatsen van gasmeters bij kleinverbruikers en de industrie gestart. Deze projecten worden in 1996 voortgezet. Het is de bedoeling dat de industriële en particuliere gebruikers gaan betalen voor hun werkelijke energieverbruik. Alleen zo kan de algemene vraag- en aanbodsituatie verbeteren. Er moeten ook stappen worden genomen om het aantal onbetaalde gasrekeningen te verminderen. Tot januari 1996 werden uitstaande betalingen door een subsidie van de regering geregeld, wat alleen maar bijdroeg aan de druk op de staatsbegroting. Bij het eindigen van de subsidies voor energiebetalingen vanaf januari 1996, ontvangen bedrijven geen energiekrediet meer totdat ze alle uitstaande rekeningen hebben betaald. Het welslagen van de hervormingen in de energiesector heeft echter wel bijgedragen aan de problemen van particuliere gebruikers en kleine ondernemingen, die niet in staat zijn om de bijkomende extra kosten op te brengen. Deze problemen worden alleen maar groter wanneer de overheidssubsidies worden stopgezet. Oekraïne richt zich in de toekomst op de ontwikkeling van brandstof- en energiesystemen, gericht op het introduceren van energiebesparingstechnologieën voor alle gebruikers. 44 Herstructurering van het bedrijfsleven en privatisering De herstructurering en ontwikkeling van het bedrijfsleven blijft een prioriteit voor Oekraïne. In deze sector werden in 1994 veel acties overeengekomen of gestart, hoewel hun voortgang in 1995 werd verstoord door de voortdurende problemen met betrekking tot het grootscheepse privatiseringsprogramma. steun aan het Fonds voor Tacis heeft haar Staatseigendom voortgezet met een uitgebreide subsidie van 1 miljoen ECU als aanvulling op de toewijzing van 3 miljoen ECU in 1994. Tacis verleent ook bijstand bij het ontwikkelen van proefregistratie voor aandelen en adviseert over technieken voor het stroomlijnen van procedures. Ondanks het feit dat een groot deel van de benodigde infrastructuur voor een doelmatige privatisering aanwezig is, zijn er echter nog verbeteringen nodig om de vastgestelde doelstellingen te realiseren. De economische herstructurering blijkt moeilijk uitvoerbaar te zijn - de hervorming van de industrie door middel van privatisering gaat niet gelijk op met de hervorming van het openbaar bestuur en opleidingen. onduidelijke procedures wordt Internationale donoren hebben de regering van Oekraïne verzocht om het privatiseringsprogramma opnieuw op te stellen, zodat het tempo van de privatiseringen wordt verbeterd, het aantal aandelen groeit en de verwarring over verminderd. Coördinatiebijeenkomsten tussen internationale donoren, geïnitieerd en geleid door Tacis, USAID en de Wereldbank, illustreren de toezegging om een doelmatig en te internationaal aanvaard privatiseringsstelsel op zetten. De hoop is uitgesproken dat verdere Tacis-acties zich zullen richten op het opnieuw opzetten van het privatiseringsproces. Door Tacis zijn werkgroepen ingesteld om de meest urgente problemen aan te pakken. voor het MKB De steun van Tacis aan het midden- en kleinbedrijf is in 1995 met succes verder voortgezet. In Kiev en Zaporozije zijn Ontwikkelingsbureaus en Bedrijfscommunicatiecentra opgericht, die seminars en opleidingsadviezen aanbieden. Er wordt een post- privatiserings-steuncentrum opgericht, dat veelgevraagde ondersteuning geprivatiseerde ondernemingen. Het centrum in Kiev is al enige maanden in gebruik, en in 1996 komen er nog centra bij in Lugansk en Zaporozije. Als resultaat van de prestaties in 1995 worden er nieuwe centra gepland. aan onlangs biedt Verbeteren van nucleaire veiligheid en milieubescherming Projecten op het gebied van nucleaire veiligheid en milieu blijven een belangrijke prioriteit voor Oekraïne, en het grootste gedeelte van de Tacis-financiering voor Oekraïne is aan deze sector toegewezen. Het besluit om de kerncentrale van Tsjemobyl in het jaar 2000 te sluiten werd in april 1995 door de regering van Oekraïne, de G-7 en de Europese Commissie onder tekend. Het was voor Oekraïne moeilijk om internationale steun te krijgen voor de hulp bij dit sluitingsproject. Tacis heeft echter geholpen om een oplossing te vinden voor de ontwikkeling van nieuwe technische processen voor het behandelen van nucleair afval, hoewel het project verder wordt gecompliceerd doordat het moeilijk is om precies de kosten van het project te bepalen voordat de relevante haalbaarheidsstudies zijn afgerond. Eén Tacis-project, ter waarde van 1,5 miljoen ECU, speelde een belangrijke rol van een ontmantelingsbeleid. bij het ontwerpen is de haalbaarheidsstudie naar de Ondertussen sarcofaag' gericht op het voorstellen van technieken voor de verwerking van de resterende beschadigde eenheden. In december 1995 heeft Oekraïne een Memorandum van Overeenstemming ondertekend met de leden van de G-7 en de Europese Commissie, waarin ondersteuning op lange termijn voor de financiering van het project werd 'Meer overeengekomen landenprogramma's'). (zie ook het hoofdstuk L a n d b o uw - e en voortdurende prioriteit De ondersteuning van de noodlijdende landbouwsector wordt een steeds belangrijker prioriteit voor Oekraïne. Sinds 1991 is er door Tacis meer dan 35 miljoen ECU in de voedsel- en landbouwsector besteed. Op politiek niveau bevindt het formuleren en uitvoeren van een landbouwbeleid zich echter nog in een relatief vroeg stadium, hoewel de Tacis-projecten door de president zijn geprezen om hun kwaliteit en resultaten. landbouwproduktie De omvang van de is opnieuw gedaald. In totaal bedragen de gemiddelde uitgaven per gezin aan basislevensmiddelen meer dan de helft van het maandelijks ze niet meer op rekenen, balanceren veel overheidssubsidies kunnen boerderijen op de rand van faillissement. Er is voortdurend inkomen. Omdat onzekerheid over eigendom van landbouwgrond, veel handelstransacties zijn onzeker en institutionele kaders zijn niet doelmatig. Zelfs tegen het eind van 1995 was er nog geen overeenstemming bereikt over het privatiseren van deze sector. Tacis heeft derhalve het ontwerpen van een systeem voor grondregistratie ondersteund, dat bedoeld is om regels op te stellen voor de overgang van grond van staats eigendom naar particuliere eigendom. Hierdoor wordt de waarschijnlijkheid van privatisering in de landbouwsector vergroot. Tacis helpt ook bij het verbeteren van technieken voorgraanopslag. Menselijk potentieel In 1995 is een belangrijk project gestart ter ondersteuning van de omscholing en herintegratie van legerofficieren. Dit project is opgezet om managementopleidingen voor officieren te ontwikkelen en hun herintegratie in het actieve economische leven te stimuleren. Er is een ander project ontwikkeld ter ondersteuning van de hervorming van het sociale-zekerheidstelsel, terwijl Tacis verdergaat met de ondersteuning van de ontwikkeling van arbeidsbureaus en actieve maatregelen voor de arbeidsmarkt. B a n k w e z en en financiële sector - ontwikkelen van vaardigheden gaat naar De meeste Tacis-ondersteuning in het bankwezen van Oekraïne opleidingen. De Europese bankadviesdienst is een belangrijk hulpmiddel voor het verlenen van steun aan geselecteerde commerciële banken. Er zijn ook individuele opleidingsprogramma's ontwikkeld voor de Bank Ukraina en de Bank Oschadny. Tacis heeft ook een school voor bankopleidingen opgezet, en een school voor het verzekeringswezen. Tacis heeft ook samengewerkt met banken die deelnemen aan de kredietregeling van de Europese Bank is voor Wederopbouw en Ontwikkeling. Het project gericht op het geven van advies aan kredietafdelingen van banken. De betrokkenheid van Tacis heeft de doelmatig heid van dit plan op de lange termijn aanzienlijk verbeterd. Bistro-programma Het Bistro-programma, opgezet voor de snelle uitvoering van kleine projecten met een korte levensduur, is in 1995 in Oekraïne gestart. Het gemiddelde contractbedrag was in 1995 58. 000 ECU. Het Bistro-programma wordt 45 Jaarlijkse per sector vastgestelde fondsen 1991 1992 1993 1994 1995 Totaal Nucleaire veiligheid en milieu 3,54 0 20,5 37,5 61,54 Herstructurering van staatsbedrijven en ontwikkeling van de privé- sector Hervorming van het openbaar bestuur, sociale diensten en onderwijs 1,7 16,8 12,36 4,3 10,7 45,! 4,65 3 7,36 Landbouw 7,67 12,31 10,54 Energie 6,2 8,08 5,4 15 6,9 41,58 Transport 4,89 7,26 3,22 Beleidsadvies Telecommunicatie Humanitaire hulp Andere sectoren 0 0 0 0 0 0 0,83 0,55 0 0 0 3,82 1,7 6,4 11,92 Totaal 28,65 48,28 43,25 50,5 72,5 243,18 4 5 7 26,01 4 39,52 0 0 0 0 15,37 0 1,38 0 0 0 0 beheerd door de Tacis-afdeling van de in Kiev gevestigde Delegatie van de Europese Commissie en behelst alle prioritaire sectoren van het Indicatieve Programma. Er wordt ook ondersteuning verleend voor de verbetering van de voorwaarden voor investeringen en handel. Betrekkingen met andere donoren Er zijn veel internationale organisaties die samenwerken met de regering van Oekraïne in een poging om de economie te herstructureren. In 1995 heeft Tacis een rol gespeeld bij het coördineren van de centrale internationale respons op het noodlijdende privatiserings programma van Oekraïne. Tacis heeft ook deelgenomen aan de werkgroepen die zijn opgezet om een antwoord te vinden op de meest urgente problemen. Bovendien heeft Tacis 37,5 miljoen ECU verstrekt aan het Actieplan van de EU/G-7 voor de energiesector van Oekraïne. In december 1995 heeft het Internationaal Monetair Fonds de standby-overeenkomst met Oekraïne opgeschort, omdat niet was voldaan aan een aantal prestatiecriteria. Voortgezette financiële ondersteuning door de Europese Unie en haar Lid-Staten is afhankelijk van het behouden van de steun van het Internationaal Monetair Fonds. 46 Oezbekistan toenmalige Sovjet-Unie. De grondslagen voor de betrekkingen tussen de Europese Gemeenschap en Oezbekistan werden in 1989 gelegd met de Handels- en Samenwerkingsovereenkomst met de In 1995 verzocht Oezbekistan om de onderhandelingen te starten voor een Partnerschaps- en Samenwerkingsovereenkomst met de Europese Gemeenschap en haar Lid-Staten. In mei vond een eerste bijeenkomst plaats van het Gezamenlijk Comité van de Oezbekistaanse autoriteiten en de Europese Commissie en in juli werden in Tasjkent verkennende besprekingen gehouden. Deze waren toegespitst op de Oezbekistaanse de mensenrechten en de democratische hervormingen. Deze vormen, net als bij de overeenkomsten met de andere partners, de hoeksteen van de Partnerschaps- en Samenwerkingsovereenkomst. Gedurende de be sprekingen ging Oezbekistan ermee akkoord via Tacis de Europese know-how op dit terrein over te nemen, waarmee de weg is vrijgemaakt voor de aanvang van de onderhandelingen over een PSO in 1996. situatie met betrekking tot Oezbekistan heeft kunnen profiteren van hoge wereld- prijzen voor zijn voornaamste exportprodukt, ruwe katoen. Hierdoor heeft het land voor het tweede achtereen volgende jaar een overschot op de handelsbalans weten te verwezenlijken. Ook goud, uranium en andere mineralen werden geëxporteerd. Dankzij de overvloed aan minerale hulpbronnen (olie, gas en steenkool) is Oezbekistan vrijwel onafhankelijk voor zijn energievoorziening. Het strakke begrotings- en monetaire in een beleid van de aanmerkelijke vermindering van het begrotingstekort en een daling van de inflatie met meer dan 500% ten opzichte van 1994. regering heeft geresulteerd De regering bespoedigde in 1995 haar hervormings programma door de introductie van een plan dat voorzag in een van het aantal privatiseringen. De economie heeft echter nog altijd te lijden onder een hoge werkloosheid en een gebrek aan buitenlandse investeringen. spectaculaire toename Accent op modernisering Tacis heeft de hervormingsinspanningen van de Oezbekistaanse regering voornamelijk op de volgende gebieden ondersteund: In 1995 ontving Oezbekistan van de Tacis-begroting voor het nationale programma 10 miljoen ECU, terwijl het land tevens fondsen kreeg toegewezen van het Tacis-meer- landenprogramma. Opleidingen voor toekomstige managers en twee noopt van de landbouw voornaamste problemen waarmee Een Oezbekistan kampt, is het gebrek aan goed opgeleide zakenmensen. De nog altijd voortdurende privatisering van toekomstige industrie ondernemers ertoe hun zakelijke vaardigheden uit te breiden. In 1995 is Tacis dan ook, in aanvulling op het in 1993 in Tasjkent ingestelde managementtrainingsproject, begonnen met in het Ferganabekken en het oblast Samarkand. Doel van deze twee projecten, waarvoor in beide gevallen 1 miljoen ECU is vastgelegd, is docenten van de staatsuniversiteit van respectievelijk Fergana en Samarkand op te leiden in moderne management- en taalvaardigheden. In het kader hiervan worden onder meer cursussen Engels, markteconomie en management georganiseerd, worden lesprogramma's en -materialen verbeterd en worden de faculteiten geadviseerd over het beheer en de organisatie van hun leerplannen. nieuwe projecten Daarnaast wordt momenteel een belangrijk project van 2 in samenwerking met het miljoen ECU opgestart, Staatscomité voor Planning en Statistiek, het ministerie van Hoger en Bijzonder Middelbaar Onderwijs, en het ministerie van Arbeid. Met dit project wordt beoogd een stelsel voor arbeidsstatistiek in te voeren dat voldoet aan internationale normen, evenals arbeidsmarktgerichte opleidingsprogramma's voor werklozen en school verlaters. Voorbereiden op het particuliere ondernemerschap Gezien de vele nieuwe wetten en regels die in hoog tempo in tal van worden ontwikkeld, moeten werknemers sectoren worden bijgeschoold. Tacis werkte samen met de Vereniging van Boekhouders en Accountants aan een project van 1 miljoen ECU voor de opleiding van medewerkers en ambtenaren. Hierbij worden boekhouders opgeleid in de nieuwste methoden die ze in het huidige overheids- en bedrijfsklimaat behoren te beheersen. particuliere ondernemingen van. ontwikkeling van het menselijk potentieel. herstructurering en ontwikkeling van het bedrijfsleven • voedselproduktie, -verwerking en -distributie. Ook het Goskommimuchestvo, het nationale bureau dat verantwoordelijk is voor de privatiseringen, kreeg van Tacis 1 miljoen ECU steun. 47 Steun voor landbouwopleidingen De landbouwsector biedt werkgelegenheid aan 30% van de bevolking en produceert 43% van het nettoprodukt en vormt daarmee de belangrijkste sector van de Oezbekistaanse economie. De nieuwe particuliere landbouwsector vereist goed opgeleid personeel dat over moderne praktische en commerciële vaardigheden beschikt. Het huidige onderwijsstelsel biedt in dit opzicht echter onvoldoende mogelijkheden. te bieden, werd in Om dit probleem het hoofd samenwerking met de Staatslandbouwuniversiteit van Tasjkent een project van 2,2 miljoen ECU gestart. De voornaamste doelstellingen van dit project zijn de docenten van deze universiteit op een aantal gebieden op te leiden, nieuwe leerplannen en syllabi te ontwerpen en te ontwikkelen, en het nodige lesmateriaal te vervaardigen. Een belangrijk aspect van de opleiding is de grote aandacht voor bewustmaking van de milieu-effecten van landbouwmethoden. Dit project vormt een aanvulling op de advies- en opleidingsactiviteiten van Tacis in de gebieden rond Fergana en Syrdarja en fungeert als proefproject voor verdere initiatieven op het gebied van landbouwopleidingen. Bescherming van het gebied rond het Aralmeer Het gebied rond het Aralmeer heeft momenteel ernstig te lijden onder milieugevolgen van het overmatige gebruik van de in het meer uitmondende wateren. Om dit ecologische probleem aan te pakken, hebben de vijf betrokken landen een overkoepelende raad opgericht en een actieplan ingesteld. Tacis heeft in het kader van de meer-landenprogramma's 4,75 miljoen ECU bijgedragen aan een internationaal fonds dat de financiële bijdragen voor milieuprojecten beheert. Het Project voor waterbeheer en landbouw produktie is een gezamenlijk met de Wereldbank uitgevoerd programma, dat circa 18 projecten behelst. In 1995 gingen zeven deelprojecten van start op tal van gebieden, waaronder studies naar het gebruik van land en water, bevloeiingssystemen en waterbeheerstrategieën, evenals technische steun voor kwesties als schoon water, rioolwaterzuivering en gezondheid, en kostenanalyses. Jaarlijkse per sector vastgestelde fondsen 1991 1992 1993 1994 1995 Totaal Nucleaire veiligheid en milieu Herstructurering van staatsbedrijven en ontwikkeling van de privé- sector Hervorming van het openbaar bestuur, sociale diensten en onderwijs 2,26 3,35 7,61 0 3,51 4 14,31 Landbouw 1,03 3,05 3,35 2,2 9,63 Energie 0,4 5,28 Transport 0,29 1,68 Beleidsadvies Telecommunicatie Humanitaire hulp Andere sectoren 0 0 0 0 3 0 0 0 0 0 0 5,68 1,97 3 0 0 0 0 0 1,5 3,3 Totaal 1,72 18,78 15 10 45,5 Noot: Oezbekistan heeft uit de begroting 1993 geen ontvangen fondsen Meer-landenprogramma's tussen de partnerlanden Tacis heeft een aantal meer-landenprogramma's ingesteld om de samenwerking te verbeteren en enkele problemen aan te pakken waarmee alle Nieuwe Onafhankelijke Staten kampen. Deze programma's hebben gemeen dat ofwel de oplossing van de problemen voor elk land dezelfde is, ofwel dat groepen landen moeten samenwerken om wezenlijke resultaten te kunnen bereiken. Het Tacis-meer-landenprogramma van 1995, waarvoor in totaal 144,5 miljoen ECU is uitgetrokken, richtte zich voornamelijk op nucleaire veiligheid, voedselhulp, het milieu en de ontwikkeling van netwerken. Ook behelsde het programma steun voor het Internationale Centrum voor Wetenschap en Technologie (ISTC), waarop nader wordt ingegaan in de paragraaf over Rusland, evenals voor een reeks kaderprogramma's, zoals het Tacis- Democratieprogramma. Een aantal belangrijke meer-landenprogramma's wordt hierna toegelicht. Het programma voor nucleaire veiligheid Tacis wees in 1995 een bedrag van 58,5 miljoen ECU toe voor het programma voor nucleaire veiligheid. Doel van dit programma is de veiligheid van de nog in werking zijnde kerncentrales en van niet-militaire activiteiten inzake het beheer van splijtstoffen en radioactief afval te verbeteren, aan te sturen op regionale samenwerking inzake nucleaire veiligheid tussen landen waar kerncentrales van Sovjet- makelij worden gebruikt, en de voorschriften aan te scherpen. Behalve de 58,5 miljoen ECU die de Europese Commissie heeft toegewezen voor nucleaire veiligheid, werd er in 1995 ook 37,5 miljoen ECU (van een totaalbedrag van 100 miljoen ECU voor de periode 1994-1996) vastgelegd voor het Actieplan van de EU/G-7 voor de Oekraïense energiesector. In februari 1995 ondertekenden de Europese Commissie en Rusland een Memorandum van Overeenstemming over de uitvoering van bepaalde aspecten van het programma voor nucleaire veiligheid, waarna de Commissie in oktober ook met Oekraïne een Memorandum overeenkwam. In deze Memoranda zijn onder meer aansprakelijkheidsafspraken gemaakt, om Tacis-contractanten te beschermen tegen de potentiële juridische consequenties van een eventueel kernongeval. Vanaf het begin van het programma voor nucleaire veiligheid zijn Tacis-deskundigen huiverig geweest om apparatuur te leveren en belangrijke onderzoeken uit te voeren omdat een bevredigend juridisch kader ontbrak. Nu de overeenkomsten zijn ondertekend kunnen de meeste projecten voortgang hebben. Hulp ter plaatse Een groot deel van de Tacis-fondsen voor het programma voor nucleaire veiligheid is bestemd voor operationele steun ter plaatse. Een belangrijk mechanisme dat hierbij wordt gebruikt is de totstandbrenging van partnerschaps- verbanden tussen Westerse ondernemingen en centrales uit de Nieuwe Onafhankelijke Staten. De zorgvuldig geselecteerde Westerse kerncentrales verlenen specifieke technische bijstand, zoals advies bij de voorbereiding van technische specificaties voor de aanschaf van nieuwe veiligheidsapparatuur, advies over organisatorische en procedurele kwesties, en praktijkopleidingen. Tacis- deskundigen hebben technisch en operationeel advies verstrekt aan de kerncentrales van Smolensk, Balakovo, Sosnovoborsk, Kola, Kalinin en Belojarsk (Rusland) en Rovno, Zuid-Oekraïne en Zaporozje (Oekraïne). tot dusverre In 1995 werd ook een aantal contracten gesloten voor levering van apparatuur. Bovendien behelsde de regeling bezoeken aan kerncentrales in de Europese Gemeenschap, steun voor joint-ventures, en vaststelling van de behoefte aan reserveonderdelen en levering daarvan. van Oosteuropese deskundigen Het ontwerpen van veiligheidsonderzoeken Studies vormen het voornaamste instrument om vast te stellen welke belangrijke veiligheidskwesties aandacht behoeven. In 1995 bleven de inspanningen gericht op het oplossen van de problemen in verband met ontwerp- technische tekortkomingen in de reactoren van het WER- en RBMK-type, splijtstofcycli en de verwerking van radioactief afval. Oekraïne: het Actieplan van de EU/G-7 In december 1995 ondertekenden Oekraïne, de G-7 en de Europese Commissie een Memorandum van Overeenstemming, waarin een brede aanpak voor de Oekraïense energiesector werd geschetst, waaronder de voorgenomen sluiting van de kerncentrale van Tsjemobyl tegen het jaar 2000. 49 Tacis verleende steun bij de voorbereidingen voor de sluiting van deze kerncentrale. De in 1994 gestarte haalbaarheidsstudie naar de sarcofaag' werd in juli 1995 voltooid, waarbij een methode werd geselecteerd om unit 4, de resterende beschadigde reactor, af te sluiten. Via een ander Tacis-project werd steun verleend bij de ontwikkeling van een ontmantelingsstrategie. Bovendien ondersteunt Tacis in het kader van het programma van 1995 de bouw van een installatie voor terugwinning van vaste afvalstoffen en een fabriek voor verwerking daarvan. noodzakelijke fabrieken moeten de Deze beide voorzieningen bieden voor de opruiming van de vaste radioactieve afvalstoffen die overblijven bij de ontmanteling van de units 1, 2 en 3 van de kerncentrale van Tsjemobyl. Ook aan gezondheidskundige en sociale kwesties in verband met het Tsjernobyl-ongeval van 1986 heeft Tacis aandacht besteed. Behalve in de vorm van medische hulp en apparatuur verleent Tacis ook, samen met de Verenigde Staten, steun aan Oekraïne bij het opstellen van een actieplan waarin de sociale gevolgen van de sluiting van de kerncentrale van Tsjernobyl worden aangepakt. Het Actieplan van de EU/G-7 voor de Oekraïense energiesector is er onder meer op gericht te waarborgen dat Oekraïne ook na de sluiting van Tsjernobyl over voldoende energiebronnen beschikt. Overeenkomstig dit plan werd een deel van de fondsen toegewezen voor het reeds de kerncentrales van Rovno en Khmelnitsky. Hierbij wordt bouwtechnische bijstand verleend, zodat de centrales veilig kunnen worden voltooid. voorbereidende werk begonnen van Aangezien energietekorten een van de voornaamste punten vormen waarover Oekraïne zich zorgen maakt, moedigt het Actieplan van de EU/G-7 actief aan tot energiebehoud door de ontwikkeling van een nationaal energiebesparingsprogramma, de oprichting van een opleidingscentrum, en de organisatie van praktijk inzake energie- demonstraties voor het bedrijfsleven efficiëntie. Adviseren van veiligheidsinstanties In 1994 stelde Tacis in Rusland en Oekraïne een driejarig plan in voor overdracht van methoden en praktijken op het terrein van nucleaire veiligheid. Deskundigen van in de Europese Gemeenschap veiligheidsautoriteiten blijven de regulerende instanties adviseren over de inspectie van en het verlenen van bewaking en 50 vergunningen aan kerncentrales, de ontwikkeling en uitvoering van voorschriften, en opleidingen. Na een wat trage start is er inmiddels sprake van een effectieve samenwerking tussen de betrokken instanties. Ook heeft Tacis verdere technische veiligheidsapparatuur aan deze instanties verschaft. Het milieuprogramma Het milieu vormde een prioritair gebied van het programma van 1995 en de hiervoor toegewezen fondsen werden dan ook aanmerkelijk verhoogd, tot 12 miljoen ECU. Algemeen doel van het Tacis-milieuprogramma van 1995 was de ontwikkelingscapaciteit van de Nieuwe On afhankelijke Staten te ondersteunen, zodat zij beter in staat zullen zijn hun milieuproblemen gezamenlijk aan te pakken. Tacis helpt de Nieuwe Onafhankelijke Staten de kloof te overbruggen tussen de noodzaak tot milieuactie en de huidige capaciteiten van nationale en internationale instellingen om haalbare milieustrategieën en beleids instrumenten te ontwikkelen. In 1995 heeft het Tacis-milieuprogramma zich hoofd zakelijk gericht op de volgende doelstellingen:. de ontwikkeling van effectieve nationale milieu strategieën te bespoedigen. de bevolking beter bewust te maken van het milieu en milieu-informatie te verschaffen. het Tacis-Programma voor binnenzeeën voort te zetten (ontwikkeling van de internationale institu tionele capaciteiten voor aanpak van de unieke milieukwesties inzake de Kaspische Zee en voort zetting van de in het kader van de programma's van 1992 en 1993 gestarte activiteiten rond het Aralmeer en de Zwarte Zee). vooral donoren internationale Bij het milieuprogramma zijn, vergeleken met andere Tacis-sectoren, op multinationaal niveau erg actief. Voorbeelden zijn de gemeenschappelijke aanpak van de nucleaire veiligheid en de samenwerkingsprojecten voor de Zwarte Zee en het Aralmeer, waarbij diverse grote donoren betrokken zijn. Tacis heeft op deze multilaterale benadering ingespeeld en formele regelingen getroffen om acties waar mogelijk gezamenlijk te financieren. Coördinatie van voedselhulpinitiatieven 1995 was het tweede jaar dat Tacis een belangrijke rol speelde bij de coördinatie en verlening van voedselhulp van de Europese Gemeenschap aan de drie Kaukasische republieken, Kyrgyzstan en Tadzjikistan. Tacis leverde een bijdrage aan de algemene begroting voor voedselhulp door fondsen beschikbaar te stellen voor het beheer en de verstrekking daarvan en door de partnerlanden te helpen de opbrengst van de verkoop van het voedsel nuttig aan in nauwe te wenden. Dit geschiedde samenwerking met andere internationale donoren. De fondsen van 1995, die in 1996 beschikbaar komen, worden gebruikt landbouw projecten en om de voedselproduktie in de Kaukasus, Kyrgyzstan en Tadzjikistan te bevorderen. ter ondersteuning van Voedselhulpbegrotingen Gezien de groeiende noodzaak tot overdracht van know how om de betrokken te helpen de tegenwaardefondsen optimaal te benutten, is de Tacis- bijdrage gestegen van 4 miljoen ECU in 1994 tot 17 miljoen ECU in 1995. regeringen twee hebben belangrijke Er voedselhulpacties plaatsgevonden: één ten belope van 204 miljoen ECU in de winter van 1994-1995 en één ter waarde van 197 miljoen ECU in de winter van 1995-1996. Doel van deze acties was niet alleen op korte termijn te zorgen voor vermindering van de voedseltekorten, maar ook de basis lange-termijnoplossing voor de te problemen met de voedselproduktie. leggen voor een tot humanitaire hulp, waarbij de In tegenstelling rechtstreeks aan de doelgroepen voedingsprodukten worden verstrekt, wordt de voedselhulp vanuit de Europese Unie gratis geleverd en in de partnerlanden verkocht tegen eerder met de regering overeengekomen lokale prijzen. Bij de prijsafspraken is rekening gehouden met de equivalente lokale kosten en produktiemethoden. De opbrengst van de verkoop van deze produkten wordt gebruikt voor de vorming van 'tegenwaardefondsen'. Het tegenwaardefonds blijft in de lokale valuta en wordt door het partnerland gebruikt voor sociale of agrarische initiatieven. Tegenwaardefondsen Met de partnerlanden wordt overlegd waarvoor de tegenwaardefondsen worden gebruikt, overeenkomstig de primaire behoeften van het partnerland. Na voedselleverantie duurt het ongeveer twee maanden voordat de tegenwaardefondsen worden aangevuld. De fondsen van de actie van 1994 kwamen dan ook pas begin 1995 vrij. Deze werden voornamelijk aangewend voor sociale projecten, bijvoorbeeld op het terrein van pensioenbijdragen, gezinsuitkeringen en gezondheids zorg. Voor Armenië de tegenwaardefondsen een belangrijk deel van de nationale begroting. en Georgië vormden fondsen van het De begroting van 1995 omvatte Europees Oriëntatie- en Garantiefonds voor de Landbouw, het Directoraat-generaal voor Ontwikkeling (DG VIII), ECHO (het humanitaire bureau van de Europese Gemeenschap) en Tacis. Vervoerscorridor tussen Europa en M i d d e n- Azië (Traceca) Met het Traceca-programma beoogt Tacis een vervoerscorridor aan te leggen vanuit Midden-Azië via de Kaspische Zee en de Kaukasus naar Europa. Dit programma omvat alle sectoren van weg-, spoorweg- en zeevervoer tot en met de handel. De Traceca-begroting voor 1995 bedroeg 2,5 miljoen ECU. Sinds 1992 is in totaal 18 miljoen ECU vastgelegd. In eerste instantie verliep de uitvoering traag, voornamelijk vanwege de politieke en militaire conflicten in deze regio. In 1995 werden met de uitvoering van het programma echter goede vorderingen gemaakt. In mei 1995 bracht een projectbeheerteam deskundigen uit acht Traceca- staten in Almaty bijeen voor overleg over prioriteiten en coördinatie van verdere acties. Het accent verschoof hierbij van de vorming van een vervoersinfrastructuur corridor naar handelsbevordering. Er zijn diverse werkgroepen opgericht, die zich hebben gebogen over kwesties zoals harmonisatie van regels en wetten, regionale verkeersvoorspellingsmodellen, vereen voudiging van douaneprocedures, haalbaarheidsstudies naar verbetering van lijnen en havenbeheer. Tot de in 1995 gestarte projecten behoorde onder meer een haalbaarheidsstudie naar de joint-venture van de transkaukasische spoorweg. 51 oprichting van nieuwe instellingen. Tevens is gewerkt aan de introductie van nieuwe procedures en praktijken in tal van onderdelen van de overheid, en de analyse van rechtsstelsels, politieke partijen en vakbonden. Voornaamste aandachtspunten van dit programma in 1995, met een begroting van 10 miljoen ECU, waren:. overdracht van know-how en technieken op het gebied van de parlementaire organisatie en praktijk aan groepen parlementariërs en politici met verschillende politieke achtergronden • versterking van niet-gouvernementele organisaties en verenigingen. overdracht van deskundigheid en vaardigheden inzake democratische praktijken en rechtsregels aan beroepsgroepen en -organisaties. Toezicht op verkiezingen zijn In 1995 heeft Tacis Democratieprogramma via het Europese Instituut voor de Media tijdens toezicht gehouden op de media verkiezingscampagnes in Wit-Rusland, Armenië, Georgië, Azerbeidzjan en Rusland. in het kader van In Rusland werd uit hoofde van het Democratie programma het werk gesteund en gecoördineerd van alle Europese organisaties die betrokken zijn bij het toezicht op de verkiezingen (Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa, het Europees Parlement, de Raad van Europa, Lid-Staten). Er werd een Verkiezings- eenheid van de Europese Unie opgericht met zes deskundigen, met als doel de samenwerking tussen deze instellingen uiteenlopende vergemakkelijken op gebieden, zoals de juridische aspecten, methoden van uitbrengen en tellen van stemmen, waarnemers en statistieken. (Zie ook het hoofdstuk Russische Federatie'). te Gezamenlijk programma voor Oekraïne In november kwam de Commissie met de Raad van Europa overeen een gezamenlijk programma voor Oekraïne te financieren (420. 000 ECU). Dit programma behelst activiteiten op het gebied van rechtsstelsels, hervorming van de lokale overheden en aanpassing van het Oekraïense stelsel van wetshandhaving en is bedoeld om Oekraïne te helpen voldoen aan de door de Raad van Europa gestelde voorwaarden voor lidmaatschap. Het Tempus-programma van Tacis Voor dit programma, een samenwerkingsregeling waarmee wordt beoogd instellingen voor hoger onderwijs in de Nieuwe Onafhankelijke Staten te ontwikkelen en te herstructureren, werd in 1995 een bedrag van 23 miljoen uitgetrokken, waarmee het in totaal vastgelegde bedrag in de jaren 1993-1995 op 48,45 miljoen ECU kwam. Uitgangspunt van het programma is dat universiteiten in de Europese Gemeenschap en de Nieuwe Onafhankelijke Staten een netwerk vormen. In 1995 hebben Armenië, Azerbeidzjan, Georgië, Kazakhstan, Kyrgyzstan, Moldavië, Mongolië, Oekraïne, Oezbekistan, Rusland en Wit- Rusland aan het Tempus-programma van Tacis deelgenomen. vormen projecten Europese Gezamenlijke de voornaamste instrumenten van het programma. Hierbij werken instellingen voor hoger onderwijs uit twee of drie landen van de Europese Gemeenschap samen met een universiteit of docentenopleiding uit een van de Nieuwe Onafhankelijke Staten. Deze samenwerking moet de laatste leerplannen, onderwijsmethoden en graden af te stemmen op de uitdagingen van de democratie en de markteconomie. De financiële middelen worden besteed aan communicatie materiaal, studieboeken, benoemingen en mobiliteit. In 1995 zijn 59 volledige en 87 voorbereidende projecten gefinancierd. gelegenheid stellen de in De voornaamste gebieden van samenwerking zijn economie, politicologie, onderwijs in Europese talen, sociale studies, geschiedenis en universiteitsbeheer. Het Tacis-Democratieprogramma Het Tacis-Democratieprogramma beoogt sinds 1992 de pluralistische samenleving en de rechtsregels in de Nieuwe Onafhankelijke Staten te versterken. Het ondersteunt het algemene politieke en economische hervormingsproces en geeft concrete steun aan de voor de Partnerschaps- en Samenwerkingsovereenkomsten vereiste democratische structuren. In 1995 was het Democratieprogramma voornamelijk gericht op een voortzetting van de politieke hervormingen in de Nieuwe Onafhankelijke Staten, met speciale aandacht voor verkiezingen waaraan meerdere partijen deelnemen en de 52 Opleidingen voor Oekraïense parlementariërs Doel van dit project is Oekraïense parlementariërs op te leiden in parlementaire technieken en een begin te maken met een permanente samenwerking met de parlementen van Frankrijk, Duitsland, het Verenigd Koninkrijk en België en het Europees Parlement. In het kader van dit project, dat in december 1995 van start ging en een jaar zal duren, worden in bovengenoemde landen opleidingsplaatsen georganiseerd voor 170 Oekraïense parlementariërs. Jaarlijkse per sector vastgestelde fondsen 1991 1992 1993 1994 1995 Totaal Nucleaire veiligheid en milieu 36,27 0 100 67,5 70,5 354,27 Herstructurering van staatsbedrijven en ontwikkeling van de privé- sector Hervorming van het openbaar bestuur, 7,6 15 0 31,6 sociale diensten 44,85 0 20 23 1( en onderwijs Landbouw 5,79 3,8 Energie 6,7 1,5 0 5 Transport 4,78 9 14 2 3 7 10,5 22,09 3,5 19,7 8,5 43,28 Beleidsadvies Telecommunicatie Humanitaire hulp Andere sectoren 0 0 0 0 8,5 8 20,5 0 37 1 0 0,83 1 0 8 0 0 2,5 4,5 0 0 16,5 26 51,33 Totaal 105,99 108,63 172 141,5 144,5 672,62 53 Toekomstperspectieven Grensoverschrijdende samenwerking Met de toetreding van Finland in januari 1995 kreeg de Europese Gemeenschap haar eerste gemeenschappelijke grens met een Tacis-land. Deze Fins-Russische grens, die zich van de Finse Golf tot bijna aan de Barentsz-zee uitstrekt, is ongeveer 1. 000 km lang. Grensgebieden spelen een belangrijke rol bij de bevordering van de communicatie en handel. De nieuwe Tacis-Verordening effent de weg voor grensover schrijdende samenwerking aan de Russisch-Finse grens, aan de grens tussen Tacis-partnerlanden en de Baltische Staten, Polen, Slowakije, Hongarije en Roemenië, en aan de grens tussen Tacis-partnerlanden onderling. terwijl Tacis know-how. Het accent Er is een afzonderlijke begrotingslijn ingesteld voor deze grensoverschrijdende samenwerking, die zich richt op infrastructuurprojecten en een verdere kleinschalige ligt op van overdracht milieubeschermingsmaatregelen, tevens grensovergangsvoorzieningen zal bouwen en mee zal helpen om knelpunten in het verkeer en aan grensovergangen op te heffen en grenspersoneel op te leiden. Waar mogelijk wordt hierbij samengewerkt met het bestaande Phare-programma voor grensoverschrijdende samenwerking en het INTERREG-programma van de EG voor de ontwikkeling van de buitengrensgebieden in Finland. Evaluatie van het Programma Nu de eerste vijf programmajaren zijn verstreken heeft het Tacis-management zich voor 1996 voorgenomen een algemene evaluatie van het programma uit te voeren. Deze evaluatie geschiedt onafhankelijk van het uitgebreide bestaande programma voor controle en evaluatie van de afzonderlijke projecten en kaderprogramma's, dat reeds van start is gegaan. Onafhankelijke controleurs zullen alle aspecten van Tacis evalueren, variërend van het beheer, de medewerkers en de logistiek in Brussel en de partnerlanden tot en met de politieke en economische gevolgen van het programma. Deze evaluatie, die in 1995 is voorbereid en eind 1996 zal worden afgerond, vormt een belangrijke bijdrage aan de permanente beoordeling van de prioriteiten, de fondsen en het beheer van Tacis. Tacis opereert in een snel veranderend klimaat. Dit betekent dat het programma zeer flexibel moet zijn, wil het optimale resultaten behalen in de partnerlanden. In dit jaarverslag is een aantal in 1995 ontplooide Tacis- activiteiten aan de orde gekomen die de basis hebben gelegd voor belangrijke toekomstige ontwikkelingen in het programma, waarmee duidelijk moge zijn geworden hoe de Commissie de uitdaging wil aanpakken. Drie nieuwe ontwikkelingen zijn met name van belang: • de passage in de nieuwe Tacis-Verordening inzake investeringssteun • de passage in de nieuwe Tacis-Verordening inzake grensoverschrijdende samenwerking • de voorbereiding van een algehele evaluatie van het Tacis-Programma. Investeringssteun Met de goedkeuring van de nieuwe Verordening gaat Tacis naast het beschikbaar stellen van know-how en deskundigheid tevens investeringssteun verlenen, zowel voor joint-ventures van kleine en middelgrote onder nemingen uit de EU en de Nieuwe Onafhankelijke Staten als voor kleinschalige infrastructuurprojecten in grens gebieden. Hiermee volgt Tacis het Phare-Programma voor Midden- en Oost-Europa, in de zin dat het de noodzaak erkent om voort te bouwen op de geleverde know-how door te investeren of investeringen aan te trekken teneinde de economische ontwikkeling verder te ondersteunen. Volgens de nieuwe Verordening kan tot 10% van de Tacis-fondsen hiervoor worden aangewend. Er wordt gestreefd naar nauwe samenwerking met andere donoren die rechtstreeks in de Nieuwe Onafhankelijke Staten investeren, zoals de EBWO, de Wereldbank, de VS en individuele Lid-Staten. Tevens zal Tacis de weg blijven effenen voor investeringen door (pre)haalbaarheidsstudies uit te voeren naar investeringsprojecten die vervolgens door andere donoren kunnen worden gefinancierd, en door er mede voor te zorgen dat projecten voldoen aan de gestelde investeringscriteria. 54 Per sector toegewezen Tacis-fondsen Nucleaire veiligheid en milieu Jaarlijks toegekende fondsen per land 1991 1992 1993 1994 1995 Totaal Armenië 0,3 Kazakhstan 0 Russische Federatie 12,89 Oekraine 3,54 MCP Kazakhstan 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0,3 0 0 12,89 20,5 37,5 61,54 0 2. 5 2. 5 MCP Russische Federatie 32,61 38 48,5 41 38 198,11 MCP Oekraine 3,66 22 30,5 24,5 18 98,66 MCP Regionaal 0 20 21 2 12 55 Totaal 53 80 100 88 108 429 MCP : Meer-landenprogramma's (Multi-country programmes) Hervorming van het openbaar bestuur, sociale diensten en onderwijs Herstructurering van staatsbedrijven en ontwikkeling van de privé-sector Jaarlijks toegekende fondsen per land Jaarlijks toegekende fondsen per land 1991 1992 1993 1994 1995 Totaal 1991 1992 1993 1994 1995 Totaal Armenië Azerbeidzjan Baltische Staten 0 0 0 Wit-Rusland 0,68 1,5 1,8 3 0 1 0 0 0 0 0 1,8 0 0 1,8 1,8 1,5 1,3 0 0 4,8 6,1 0 1,68 1,3 5,53 2,9 14,12 Georgië 1,18 1,25 Kazakhstan 4,87 1,4 3,15 Kyrgyzstan 0 Moldavië 0,13 Mongolië 0 0 2 0 2,6 0 1,6 4,2 0 0 1,9 3,8 2 0 6,03 3,8 Armenië 0,7 3,54 2,3 0 2 8,54 Azerbeidzjan Baltische Staten 0 0 2,6 0 Wit-Rusland 0,3 7,52 3,5 0 0 4 0 1,9 1. 8 6,3 0 5 0 5 0 21,82 3,6 1. 9 9 Georgië Kazakhstan Kyrgyzstan Moldavië Mongolië 0 0 0 0 0 6,54 6,3 6,3 5,9 25,04 0,82 1,73 0 0 0 0 0 0 0,82 1,45 1,5 4,68 2,56 0 2,56 Russische Federatie 46,64 24,57 44 18,85 52,8 186,86 Russische Federatie 27,2 29,76 54,5 43,4 40. 6 195,46 Tadzjikistan Turkmenistan 0 0 0 1,05 0 0 11 2 1,8 1 3,85 Tadzjikistan Turkmenistan 0 0 0 0,57 0 0 0 1,8 0 1 0 3,37 Oekraine 4,65 3 7,36 4 7 26,01 Oekraine 1,7 16,8 12,36 4,3 10. 7 45,86 Oezbekistan 0 3,51 0 6,8 4 14,31 Oezbekistan 0 2,26 0 3,35 Meer-landenprogramma's 44,85 0 21 20 23 108,85 Meer-landenprogramma's 7,6 4 15 5 2 0 7,61 31,6 Totaal 103 42,28 79,91 63,55 99,4 388,14 Totaal 37,5 79,64 94,46 78,66 72,4 362,66 55 Landbouw Transport Jaarlijks toegekende fondsen per land Jaarlijks toegekende fondsen per land 1991 1992 1993 1994 1995 Totaal 1991 1992 1993 1994 1995 Totaal Armenië 0 1,66 Azerbeidzjan 0,4 2,5 Baltische Staten 5,95 0 Wit-Rusland 1,6 2,51 Georgië 2,65 1,5 0 0 0 2 0 0 0 0 0 1,8 0 0 0 2 0 1,66 2,9 5,95 8,11 5,95 Kazakhstan 2,16 3,06 3,15 3,15 3 14,52 Kyrgyzstan 0 2,71 Moldavië 0,97 2,27 Mongolië 0 0 4 0 0 0 3,7 10,41 4,7 2,5 10,44 0 0 0 Armenië Azerbeidzjan Baltische Staten Wit-Rusland 2,24 1,3 0 0 6,54 0,73 Georgië 0,73 Kazakhstan Kyrgyzstan Moldavië Mongolië 0 0 0 0 0 0 0 0 0,6 0 0 0 0,6 0 Russische Federatie 50,85 21,49 12,5 16,3 17 118,14 Russische Federatie 32,87 14,25 13,55 13,9 12,6 87,17 Tadzjikistan 0 0 Turkmenistan 0,88 3,68 0 0 1,68 1,75 3,43 3,6 1,68 9,84 Tadzjikistan Turkmenistan Oekraine 7,67 12,31 10,54 5 4 39,52 Oekraine 4,89 7,26 3,22 Oezbekistan 1,03 3,05 0 3,35 2,2 9,63 Oezbekistan 0,29 1,68 0 0 0 0 0 0 15,37 0 1,97 Meer-landenprogramma's 5,79 3,8 0 2 10,5 22,09 Meer-landenprogramma's 4,78 9 14 8,5 43,28 Totaal 79,95 60,54 32,19 41,58 48,33 262,59 Totaal 49,8 33,19 32,77 22,8 21,1 159,66 Energie Beleidsadvies Jaarlijks toegekende fondsen per land Jaarlijks toegekende fondsen per land 1991 1992 1993 1994 1995 Totaal 1991 1992 1993 1994 1995 Totaal Armenië 0 2,85 0 2,85 Russische Federatie 41,5 16 21,1 19,5 18 116,1 Russische Federatie 4,1 0 2 3,6 2,5 Armenië 1,3 Azerbeidzjan Baltische Staten 0 3 0 0 0 Wit-Rusland 4,1 1,9 Georgië 0,4 0 Kazakhstan 0,7 3,2 Kyrgyzstan 0,7 Moldavië Mongolië 0 0 0 2 0 0 0 0 0 0 2,4 7,4 6,1 3 9 2,7 3,9 4,8 4. 1 0 3 2,3 0 1,7 1. 5 0 0 0 0 0 0. 6 1 0 1 Tadzjikistan Turkmenistan 0 0 0 1 0 0 Oekraine 6,2 8,08 5,4 Oezbekistan 0,4 5,28 Meer-landenprogramma's 6,7 1,5 0 5 0,95 1,95 0 1 6,9 41,58 0 5,68 3,5 19,7 Azerbeidzjan Baltische Staten Wit-Rusland Georgië Kazakhstan Kyrgyzstan Moldavië Mongolië 0 0 Tadzjikistan Turkmenistan Oekraine Oezbekistan 4,4 0 0,7 2,75 6,4 5,7 1 0 0 0 2,5 0 3 4,4 0 0,7 2,75 8,03 5,7 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1,63 0 0 0 0 18,95 0 18,95 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 2,5 0 3 37 86,88 Totaal 65 38,96 38 43,7 42,35 228,01 Totaal 37,8 8 41,08 Meer-landenprogramma's 8,5 8 20,5 56 Noot: In 1991 en 1995 zijn voor beleidsadvies geen begrotingen toegekend. Telecommunicatie Andere sectoren Jaarlijks toegekende fondsen per land Jaarlijks toegekende fondsen per land 1991 1992 1993 1994 1995 Totaal 1991 1992 1993 1994 1995 Totaal Armenië Azerbeidzjan Baltische Staten Wit-Rusland Georgië Kazakhstan Kyrgyzstan Moldavië Mongolië Russische Federatie Tadzjikistan 0 0 o o o 0 o o o o o o o •,93 0 0 0 Armenië Azerbeidzjan 0 0 Baltische Staten 2,05 Wit-Rusland Georgië Kazakhstan Kyrgyzstan Moldavië Mongolië 0 0 0,8 0 0,5 0 0 1 0 0. 7 0,4 0 0,7 0 2 0. 8 0. 5 1,3 1,1 2,05 3,7 1,3 1,4 1,12 3,2 5,72 1 0 0 0 1 2 0,75 1,5 2. 25 0,64 0 0,64 5,1 4,1 19,53 Russische Federatie 10 15 14,79 3,79 Turkmenistan 0 0 Oekraine 0 0,83 0,55 Oezbekistan Meer-landenprogramma's 0 0 0 1 1 0 0 0 0 0 0 0 0 o 0 0 1,38 0 Tadzjikistan Turkmenistan Oekraine Oezbekistan 0. 32 0,3 0,62 0,8 0,32 1,12 1,7 6,4 11,92 1,5 1,8 3,3 2,5 4. 5 Meer-landenprogramma's 0 0,i "16,5 "26 51,33 Totaal 0 6,76 6,65 4,1 7,9 25,41 Aide humanitaire 22 0 0 22 Andere* 6,2 38,91 32,09 45,68 53 175,88 Noot: De sector t e l e c o m m u n i c a t ie heeft in 1991 geen f o n d s en Totaal 8,25 39,74 80,11 86,21 111,71 326,02 ontvangen 'Met inbegrip van multidisciplinaire hulp (Tacis en EBWO), Coördinatie- eenheden, Informatie en "communicatie, het partnerschaps- en samenwerkingsprogramma" " M et inbegrip van het Tacis-Democratieprogramma van Tacis 57 De financiële prestaties van Tacis In 1995 zijn de financiële prestaties van Tacis opnieuw verbeterd en werd de substantiële voortgang die het Programma in 1994 maakte, geconsolideerd. Fig. 1 - Toegekende, contractueel vastgelegde en uitbetaalde fondsen gedurende de periode 1991-1995 (in miljoen ECU) Tacis concentreerde zich tevens op het terugdringen van de geaccumuleerde achterstand in het aantal niet- contractueel vastgelegde toekenningen. Tegen eind 1995 was 70,5% van het totale aantal toekenningen van Tacis contractueel vastgelegd, in vergelijking met 6 1% eind 1994. De financiële prestaties van Tacis worden bepaald door het aantal toegekende, contractueel vastgelegde en uitbetaalde fondsen en het verband tussen deze drie indicatoren. te schroeven. Toekenningen uit de Tacis-begroting Tacis slaagde er opnieuw in het aantal toekenningen uit In 1995 wees het de begroting op Programma de volle 100% van zijn fondsen toe. De feitelijke hoeveelheid toegekende fondsen was in 1995 hoger - 511,19 miljoen ECU tegen 469,68 miljoen ECU jn 1994. Dit bracht de totale toekenning na vijf jaar Tacis op 2. 268,37 miljoen ECU. Het contractueel vastgelegde bedrag In 1995 legde Tacis 527 miljoen ECU aan fondsen contractueel vast. Dit is een toename met 2,4% ten opzichte van 1994, toen in totaal 514,7 miljoen ECU contractueel werd vastgelegd. Het management van Tacis formuleerde een aantal doelstellingen voor zijn prestaties op het gebied van het vastleggen van contracten in 1995. Men richtte zich op het contractueel vastleggen van alle programma's van 1992, ten minste 90% van alle programma's van 1993 en ten minste 60% van alle programma's van 1994. De doelstellingen voor 1992 en 1994 werden gehaald, de uitvoering voor 1993 ligt enigszins achter op het schema. In 1995 was bijna 13% van het programma contractueel vastgelegd. Dit is iets minder dan verwacht, als gevolg van vertragingen die zijn opgetreden in de programma's voor nucleaire veiligheid en de meer-landenprogramma's. 1991 1992 1993 1994 1995 Toekenningen Contracten Betalingen Fig. 2 - Toegekende, contractueel vastgelegde en uitbetaalde cumulatieve fondsen gedurende de periode 1991-1995 (in miljoen ECU) LO co co 58 1991 1991-1992 1991-1993 1991-1994 1991-1995 • Toekenningen Contracten Betalingen Per kalenderjaar afgesloten contracten Tacis heeft in 1995 1. 472 contracten gesloten. In de regel inzake diensten van meer dan worden contracten 300. 000 ECU via vertrouwelijke aanbestedingsprocedures gegund. Gemiddeld is met een Tacis-contract een bedrag van 360. 000 ECU gemoeid. Figuur 3 laat zien op welk begrotingsjaar de afgesloten contracten betrekking hebben. Fig. 3 - Per kalenderjaar afgesloten contracten gedurende de periode 1991-1995 (in miljoen ECU) 511,2 64,7 Gecontracteerd Gecontracteerd Gecontracteerd Gecontracteerd Gecontracteerd in 1993 87,5% in 1994 66,3% in 1992 9 9% in 1991 99,6% in 1995 12,7% Financieringsprocedure De Tacis-programmering kent drie stappen die de jaarlijkse begroting, goedgekeurd door de begrotings autoriteiten, verder geleiden naar het startsein voor de uitvoering van de projecten en de uitbetaling van fondsen. Tacis kent een procedure voor het financieel beheer, die deze stappen doorloopt. Toekenning - Elk jaar wordt een Tacis-begroting overeengekomen, waarbij de fondsen die de Commis sie bereid is toe te kennen aan het Tacis-Programma, worden aangewezen. Vervolgens worden operationele programma's - de zogenaamde Actieprogramma's - ontworpen en op basis daarvan worden financierings- voorstellen gedaan. Zodra deze financieringsvoorstellen een positief advies van het Tacis-Comité hebben gekregen en zijn goedgekeurd door de Commissie, worden de desbetreffende fondsen die met deze voorstellen verband houden, beschouwd als zijnde 'toegekend'. Tacis moet zijn volledige jaarlijkse begroting toekennen in het kalenderjaar waarop de begroting van toepassing is. Geld dat niet is toegekend, wordt ingetrokken. Per 31. 12. 95 gecontracteerd in % Begroting 1991 Begroting 1993 Begroting 1992 • Begroting 1994 • Begroting 1995 G nog niet gecontracteerd Contracten afsluiten - Nadat fondsen eenmaal zijn toegekend, worden aanbestedingen uitgeschreven zodat de in het Actieprogramma omschreven activi teiten daadwerkelijk kunnen worden uitgevoerd. Zodra een aanbesteding met succes is afgerond en een contract is getekend, worden de desbetreffende fonds en beschouwd als zijnde contractueel vastgelegd'. Het afsluiten van contracten is de belangrijkste maatregel aangaande de uitvoering van het programma, aangezien de Tacis-fondsen pas door de contracten worden vrijgemaakt en de werkelijke uitvoering aan de basis kan beginnen. Uitbetaling - De uitbetaling is de laatste stap in de financieringsprocedure. Deze vindt plaats gedurende de looptijd van elk contract en hangt samen met de voltooiing van elk afzonderlijk projectonderdeel. Aan gezien projecten meerdere jaren in beslag kunnen nemen, worden de uitbetalingen vaak over dezelfde tijd uitgespreid. Dit verklaart waarom de betalingen altijd toegekende en contractueel achterlopen bij de vastgelegde bedragen. Tacis heeft in 1995 3. 347 betalingen verricht, voor een totaalbedrag van ongeveer 374,50 miljoen ECU. 59 Uitbetalingen van Tacis In 1995 heeft Tacis zich bijzondere inspanningen getroost om zijn uitbetalingen op te voeren. Dit resulteerde in een toename van 24,7% van het totale bedrag aan uitbetalingen tot 374,5 miljoen ECU, vergeleken met 300,3 miljoen ECU in 1994. In 1995 slaagde Tacis erin zijn uitbetalingen tot de volle 100% te realiseren, zodat in de loop van het jaar alle toekenningen die beschikbaar waren ingevolge de Tacis- begroting werden uitgekeerd. Fig. 4 - Betalingen in elk begrotingsjaar gedurende de periode 1991-1995 (in miljoen ECU) 472,1 469,7 511,2 396,5 Gecontracteerd Gecontracteerd Gecontracteerd Gecontracteerd Gecontracteerd in 1993 in 1995 in 1994 in 1991 82. 9% in 1992 62,8% 38. 8% 18,4% 5 , 1% Per 31. 12. 95 betaald in % Betaald in 1991 • Betaald in 1993 • Betaald in 1995 Betaald in 1992 • Betaald in 1994 TJ nog niet betaald Fig. 5 - Cumulatieve contracten en betalingen 1991 1992 1993 1994 1995 Cumulatieve contracten als percentage van 1,3% 25,6% 43,3% 61% 70,5% cumulatieve toekenningen Cumulatieve betalingen als percentage van 7,5% 15. 6% 38,2% 47,9% 55. 5% cumulatieve contracten Cumulatieve contracten en betalingen Sinds de start van het Tacis-Programma in 1991 zijn de getalsverhoudingen van de cumulatieve contracten en betalingen voortdurend gestegen. De cumulatieve contracten cumulatieve toekenningen zijn toegenomen van 1,3% in 1991 tot 70,5% in 1995. De cijfers voor de cumulatieve betalingen als percentage van de cumulatieve contracten laten een aanzienlijke stijging zien van 7,5% in 1991 tot 55,5% in 1995. percentage van de als 60 Lijst van de belangrijkste contracten ondertekend in 1995 Privatisering van de houtverwerkende industrie Oprichting van een 644. 000 Bedrijfsontwikkelingsbureau, oblast Gomel 349. 800 Contracten van minder dan 300. 000 ECU worden hier niet vermeld. Een project kan uit verschillende contracten bestaan, en een contract kan tevens meer dan één project behelzen. De bedragen zijn afgerond op 100 ECU. Armenië Programma voor beleidsadviezen aan Armenië Technische bijstand voor de ontwikkeling van de gasindustrie Verbetering van de Armeense spoorwegen Bedrag in E CU 472. 100 1. 599. 600 500. 000 Azerbeidzjan Adviezen aan het Ministerie van Communicatie Verbetering van de dienstverlening aan consumenten in de gas- en elektriciteitsvoorziening Bedrijfsontwikkeling voor de produktie-industrie van olie-apparatuur Steun voor de versterking 525. 600 Kazakhstan 1. 463. 400 1. 979. 000 van de beheer- en opleidingscapaciteit 1. 252. 700 Steun voor de institutionele ontwikkeling van de diensten voor arbeidsbemiddeling Verbetering van de Azerbeidzjaanse spoorwegen Traceca: Technische bijstand voor 499. 300 1. 500. 000 de ontwikkeling van de haven van Bakoe 698. 100 Georgië Programma voor beleidsadviezen aan Georgië Technische bijstand voor steun aan ondernemingen Programma voor de ontwikkeling van het MKB 1993/1994 Hervormingen en opleidingen binnen het ambtelijk apparaat Verbetering van de Georgische spoorwegen Steun voor het beheer van het programma voor overheidsinvesteringen Adviezen aan het ministerie van Communicatie Steun aan de privatisering van ondernemingen Versterking van de opleidingscapaciteit aan de Staatsuniversiteit van Kazakhstan Toezicht op de voedsel- en landbouwsector Programma voor de ontwikkeling van het MKB 1994 Steun voor het commerciële bankwezen Technische bijstand voor de economische hervormingen in de voedsel- en landbouwsector Steun voor de reorganisatie van de voedselproduktiesector, oblast Aktiubinsk Wit-Rusland Technische bijstand aan de Witrussische spoorwegen Uitstippelen van strategieën voor privatisering en demonopolisering Oprichting van een advieseenheid inzake vervoer in Wit-Rusland Technische hervorming van de wegenindustrie Ontwikkeling van marktkansen voor 384. 500 636. 000 Versterking van het openbaar bestuur 384. 100 Technische bijstand voor de aanpak van de sociale gevolgen van de economische herstructurering en privatisering 1. 287. 300 Bijstand aan het Ministerie van Onderwijs inzake de hervorming van het hoger voormalige militaire ondernemingen 2. 900. 000 onderwijs MKB-strategie voor de ontwikkeling van de particuliere sector Bijstand en opleidingen ten behoeve van de belastingadministratie Steun voor de autosnelweg door Wit-Rusland 1. 898. 000 399. 400 1. 695. 000 Traceca: Onderhoud van het rollend materieel, spoorwegen Algemene hulp ter plaatse, nucleaire veiligheid 448. 000 1. 800. 000 2. 351. 400 1. 668. 800 3. 000. 000 487. 400 526,800 979. 000 2. 330. 600 544. 900 1. 019. 800 589. 700 1. 348. 600 1. 799. 900 1. 458. 500 1. 796. 900 600. 000 695. 300 900. 600 61 Kyrgyzstan Juridische steun voor de energiesector in Kyrgyzstan Moldavië 619. 200 Haalbaarheidsstudie naar de integratie van GLONASS in het Europese mondiale satellietsysteem voor navigatie Secundaire wetgeving op het gebied van telecommunicatie Adviesdiensten voor de ontwikkeling van Steun aan diensten voor arbeidsbemiddeling 370. 700 Russische satellietsystemen Proefproject voor de privatisering van de regio Orhei Bijstand aan de Vereniging van Particuliere Boeren Steun voor de bevordering en ontwikkeling van investeringsmogelijkheden Versterking van de centrale overheid en het ambtelijk apparaat Uitbreiding van het programma voor 2. 394. 700 1. 395. 300 590. 000 1. 899. 800 energiebesparing in de Moldavische industrie 599. 500 Opleidingen voor on-line onderhoud en herstelwerkzaamheden van het middenspanning-netwerk, Tula Energiebeleidsadvisering aan St. Petersburg Beheersysteem voor communicatie, Lenenergo Ontwikkeling van de haven van St. Petersburg Modernisering van een opleidingscentrum NGO-medefinancieringsproject ten behoeve voor vliegtuigpersoneel van ouderen en kinderen 300. 000 Mongolië Programma voor de ontwikkeling van het MKB Versterking van diensten voor arbeidsbemiddeling Steun voor een onderwijsinformatiesysteem Hervorming van het economisch onderwijs in Mongolië Verbetering van de energievoorziening in Choibalsan en Darkhan Steun voor de Coördinatie-Eenheid Russische Federatie Herstructurering van het bedrijf Soyouz, Moskou Ontwikkeling van energiebesparingsacties, Samara Ontwikkeling en vestiging van arbeidsbureaus in Kaliningrad Regionale steun voor niet-gouvernementele 2. 252. 100 1. 199. 900 594. 100 1. 997. 500 995. 200 535. 900 499. 400 359. 500 1. 347. 100 organisaties in West- en Oost-Siberië 710. 000 Technische bijstand aan de Oktober Spoorwegen Steun voor een opleidingscentrum voor telecommunicatie, Moskou Technische bijstand aan het opleidingscentrum voor telecommunicatie in Novosibirsk Follow-up project voor het bedrijfsleven en telecommunicatie, Moskou 338. 700 300. 000 696. 000 500. 000 Strategische beoordeling van geselecteerde bedrijfstakken Herstructurering van de aluminiumsector in Siberië Herstructurering van de aluminiumsector in de Oeral Strategische beoordeling van de voedselverpakkingsindustrie Europese Bankadviesdienst, Moskou Russische bankopleidingen Helicopterstudie Kamov Produktiesteun voor het bedrijf Tupolev Steun voor de ontwikkeling van de gezondheidszorg Project voor stedenjumelage op het gebied van bestuur en diensten Planning van het onderwijsbeheer in Rusland Normen en certificatie in Rusland en Oekraïne Ontwikkeling van normen voor gezondheid en veiligheid Strategische audit van de steenkoolexploitatie Valorisatie van olie- en gasstromen, oblast Tyumen Ontwikkeling, structurering en organisatie van de Russische olie-industrie Modernisering van het gasdistributiesysteem in St. Petersburg Olie-industrie en aanverwante managementopleidingen, Gubkin Instituut Bijstand voor de ontwikkeling van nieuwe olievelden 62 1. 000. 000 1. 030. 400 300. 000 690. 000 898. 600 489. 200 1. 174. 100 986. 800 799. 200 1. 137. 200 1. 199. 100 580. 900 5. 000. 000 1. 500. 000 1. 271. 500 700. 000 4. 500. 000 1. 601. 800 1. 468. 100 2. 450. 100 699. 000 1. 599. 300 714. 100 1. 457. 100 1. 279. 800 800. 000 2. 932. 500 Beheer en opleiding van hoger kader, Russische spoorwegen Multi-modale vrachtterminals, Rusland Adviezen aan het Ministerie van Transport inzake regels voor planning en normen Centra voor wegvervoerders Ingebruikneming van een systeem voor de uitwisseling van elektronische gegevens in de haven van Novorissiyrsk Bijstand voor de gevolgen van institutionele hervormingen in het openbaar vervoer Nieuwe informatietechnologie - postkantoren Testdiensten voor telecommunicatie- apparatuur Vestiging van een opleidingscentrum voor telecommunicatie in de regio Samara Toezicht op projecten in de transportsector in Rusland Controle en evaluatie, Russische Federatie Technische bijstand aan centra voor middelgrote ondernemingen, Siberië Steun voor het openbaar bestuur, Novosibirsk en Tomsk Technische bijstand voor de aanpak van de sociale gevolgen van de economische herstructurering, West-Siberië Vestiging van een Energiecentrum, West-Siberië Opleidingen voor leidinggevenden in de kolenindustrie in Kemerovo en Kuzbass Energievoorziening en milieuprogramma voor de regio rond het Baikalmeer Toezicht op de landbouw- en voedselsector, West-Siberië Technische bijstand voor de aanpak van de sociale gevolgen van de economische herstructurering en privatisering Sociale gevolgen van de economische herstructurering, Oeral Sociale gevolgen van de economische 1. 095. 300 354. 500 398. 500 Postprivatiseringssteun aan de Russische Federatie Steun aan de Vimpel-organisatie op het gebied van civiele telecommunicatie Toezicht op de atmosfeer in 1. 148. 000 industriegebieden 948. 900 Steun voor de reorganisatie van de onderneming Tupolev Versterking van een MKB-gegevensnetwerk in de Russische Federatie 1. 386. 200 994. 900 Bevordering van het bedrijfsleven, Vladimir Ontwikkeling en uitvoering van een 1. 228. 600 493. 300 migratiebeleid Voorbereiding en uitvoering van basiswetgeving inzake veiligheid op het werk Opleiding en onderwijs in de Oeral Versterking van managementopleidingen 791. 700 583. 900 Levering van afdrukapparatuur voor het Staatscomité voor het Hoger Onderwijs 6. 800. 000 2. 417. 600 846. 900 Opknappen van verwarmingsinstallaties, Angars Bevordering van de schone verbranding van vaste brandstoffen in Tula en Novgrod Opleiding van docenten, Gazprom Systeem voor geautomatiseerde inning van energieverbruikskosten Steun voor energiebesparing bij 2. 097. 100 stadsverwarming 1. 199. 300 985. 700 994. 500 406. 100 953. 000 Geautomatiseerde controle op energie overbrenging en distributie Vestiging van een regionaal opleidingscentrum voor telecommunicatie in het Noordwesten Ontwikkeling van teleportsystemen in Moskou en St. Petersburg Managementprogramma voor samenwerking op economisch gebied (ACE), 1994 Initiatief voor Produktiviteit Project voor produktiviteit, lokale herstructurering, Oeral (toevoeging) 497. 100 beheereenheid, Moskou Verbetering van de voorzieningen voor boerderijen Oprichting van een Energiecentrum, Ekaterinburg Technische bijstand aan de produktie van schakelapparatuur - vennootschappen op aandelen Steun voor de herstructurering van bedrijven Centrum voor technische bijstand aan middelgrote tot kleine ondernemingen in Voronezh 2. 497. 500 2. 456. 500 1. 886. 200 1. 839. 800 1. 999. 700 Controle en evaluatie Steuncentra voor ondernemingen in Rostov en Krasnodar Steun voor het luchtvaartcomplex van Beryev Sociale gevolgen van privatisering Ontwikkeling en versterking van het openbaar bestuur in Zuidwest-Rusland Uitbreiding van de onderwijscapaciteit Technische bijstand aan boerderijen met gezamenlijk beheerde aandelen 2. 499. 400 1. 496. 500 901. 500 1. 221. 500 1. 954. 900 1. 879. 800 484. 500 1. 499. 900 303. 900 2. 486. 500 300. 000 2. 296. 400 999. 900 3. 840. 300 1. 000. 000 1. 482. 900 2. 336. 300 700. 000 1. 236. 500 3. 953. 200 3. 337. 400 380. 000 3. 298. 600 6. 972. 700 1. 150. 000 4. 298. 900 2. 979. 700 3. 233. 900 2. 497. 600 63 Steun aan de voedselverwerkende industrie Steun aan de produktie van kunstmest Steun aan individueel gedreven boerderijen Steun aan de produktie van landbouwmachines Modernisering van een installatie voor 2. 351. 000 2. 355. 500 2. 500. 000 2. 622. 500 Herstructurering van een mijn in het kolenveld van Donbass Op kolen gebaseerde methaanproduktie Bijstand aan de oprichting van een nationaal elektriciteitsbedrijf in Oekraïne Vestiging van een opleidingscentrum voor zwavelproduktie en gasverwerking 1. 494. 400 het transport Verbetering van de energievoorziening in de regio Rostovenergo Technische steun aan het visindustriecomplex 1. 806. 900 Kaliningrad Energie voorzieningsprogramma, Kaliningrad 1. 346. 300 988. 900 Tadzjikistan Vestiging van een eenheid voor landbouwstrategie en -planning Regeringsadviezen inzake een 1. 449. 300 strategisch plan op energiegebied 964. 900 Turkmenistan Opbouw van nationale capaciteit op het gebied van opleidingen in economie en bedrijfskunde Voorbereiding van het bedrijfsleven op exportgerichte kredietlijnen Oekraïne Steun aan bankadviesdiensten Inrichting van een warmtemetingsysteem voor internationale verbruikers Opleidingsprogramma voor personeel in het elektriciteitswezen Opleidingen voor de kolenmijnindustrie in Oekraïne Opleidingen voor personeel in de olieraffinaderij-industrie Demonstratieprojecten op het gebied van energie-efficiëntie Geïntegreerd regionaal energieplan voor de regio rond Odessa Conversie van zes ondernemingen in 1. 798. 300 395. 000 596. 300 348. 200 449. 900 349. 800 404. 700 690. 700 572. 200 Studie naar het nationale wegennet Technische bijstand voor de ontwikkeling en regulering van de luchtvaartindustrie Opleidingen op maritiem gebied, Odessa Toegang tot de havens van Ismail en Reni Omscholing van voormalige legerofficiers Programma voor controle en evaluatie Programma voor controle en evaluatie Nucleaire installatie voor de opwekking van elektriciteit in Oekraïne Commerciële ontwikkeling van de energiesector Produktie van ketels en kleppen voor de energiesector Studie naar de efficiëntie van de energie-opwekking Herstructurering van de olie- en gasbedrijven Kosten/batenanalyse van systemen voor stadsverwarming Postprivatiseringssteun Bijstand aan de Oekraïense regering inzake particuliere bedrijven Proefproject voor herstructurering van de landbouw Vestiging van een opleidingscentrum voor energiebeheer Steun aan de kerncentrales Zaparozhye 6, Rovno 4 en Khmelnitsky 2 Steun aan de kerncentrales Zaparozhye 6, Rovno 4 en Khmelnitsky 2 Oezbekistan Steun voor de bescherming van industriële eigendom Oekraïne 2. 809. 000 Vestiging van juridische centra Advisering en opleidingen inzake het gebruik van antraciet-afval Netwerk voor stadsverwarming, Dnjepropetrovsk Haalbaarheidsstudie naar gasturbine- topping, Uglegors Modernisering van de raffinaderij van Lysychansk 488. 300 599. 800 399. 400 698. 600 voor ondernemers Steun voor de hervorming van de openbare sector Proefprogramma voor geïntegreerde ontwikkeling, Samarkand Vaststelling van een voedsel- en landbouwbeleid Bijstand aan de regering van Oezbekistan 398. 800 399. 300 900. 000 341. 200 600,000 524. 200 359. 800 338. 700 7. 275. 600 583. 400 795. 900 876. 700 1. 683. 400 943. 500 2. 635. 400 2. 099. 000 2. 399. 900 3. 298. 300 989. 600 4. 797. 300 1. 399. 300 2. 953. 600 982. 500 400. 000 394. 300 1. 399. 800 1. 675. 200 1. 549. 800 779. 100 64 824. 200 Verbetering van de elektriciteitsvoorziening in Herstructurering van handelsbanken Adviezen aan het Ministerie van Communicatie Regionale bankopleidingen in Centraal-Azië 492. 400 999. 900 Meer-landenprogramma's Steun voor de bescherming van intellectuele eigendom Bijstand ter plaatse aan de kerncentrale van Kaliningrad, fase 2 Levering van apparatuur voor kerncentrales WER-1000 kernanalyse, nucleaire veiligheid Modernisering van een centrum voor onderhoud en service, nucleaire veiligheid Niet-destructief onderzoek en inspectie bij in-gebruik-zijn van mechanische apparatuur in Russische kerncentrales Jumelageprogramma, ingenieursgroep Jumelageprogramma, ingenieursgroep Werkgroep samenwerking in handel en transport Traceca: Directe opleidingsactie Traceca: Verzend- en vrachtoperatie Luchtverkeerscontrole en luchthavens Programma voor beleidsadvisering Vestiging van een centrum voor technische gegevens van Tacis Werving van een senior-projectleider voor het IWTC Kader van het regionaal risicodragend fonds Russische Federatie - EBWO Regionaal risicodragend fonds voor leveringsfunctionaris in de Oeral Regionaal risicodragend fonds voor leveringsfunctionaris in West-Siberië Kleine en middelgrote ondernemingen, regionaal programma Programma voor de behandeling van schildklierkanker Haalbaarheidsstudie naar het spoorwegvervoer Traceca: Beheer van het vrachtvervoer per spoor Regionaal verkeersvoorspellingsmodel Traceca: Juridisch en regelgevend kader Traceca: Uitvoering van het wegenbeheer Traceca: Onderhoud infrastructuur 1 Vereisten voor meer besparing en veiligheid Verbetering van het systeem voor operationele planning 2. 000. 000 319. 200 2. 173. 500 876. 400 1. 435. 300 1. 294. 700 435. 100 320. 000 990. 300 861. 200 499. 800 609. 200 400. 000 527. 100 360. 000 722. 400 769. 400 769. 400 3. 800. 000 399. 900 496. 600 850. 000 698. 100 1. 497. 600 999. 100 1. 200. 000 1. 639. 800 1. 083. 000 Centraal-Azië Technische studie naar de koppeling van 1. 121. 000 Westeuropese en Oosteuropese stroomstelsels Beheer van de regionale olie- en gaspijpleidingen in Azië en de Kaukasische republieken Ontwikkeling van Technicum (landbouw) Gegevensbanken, woordenboeken en sociale zekerheid ten behoeve van de energiesector Conventie tussen DG IA en de Europese Stichting voor Opleidingen Technische ontwikkeling van statistische informatie in de NOS Douane-opleidingen in Kazakhstan, Kyrgyzstan en Oezbekistan Steun voor de vestiging van een technisch datacentrum van Tacis WER-213/1000 insluiting kabelpenetratie, nucleaire veiligheid RBMK veiligheidsbeoordeling, Fase 2, nucleaire veiligheid Ontwikkeling van veiligheidspanel prototype WER-1000, nucleaire veiligheid Programma voor kwaliteitsbewaking van reactors Technische bijstand aan Rosenergoatom Steun voor het verlenen van toestemming voor samenhangende beoordelingen van de primaire-stroomkringintegriteit Verlenen van toestemming voor samenhangende beoordelingen van veiligheidsontwerp en operationele veiligheid Verlenen van toestemming voor samenhangende beoordelingen van aan veiligheid gerelateerde modules Verlenen van toestemming voor samenhangende beoordelingen van ongevalsanalyses Nucleaire brandstofcyclus en afvalscheiding Beheer van radioactieve afvalstoffen, Moskou Container voor afgewerkte brandstof van de WER-reactor Lokaal computernetwerk voor de kerncentrale van Beloyarsk Opstelling van technisch-nucleaire procedures 402. 700 485. 500 300. 000 545. 600 602. 400 1. 500. 000 400. 000 892. 700 2. 000. 000 2. 980. 600 1. 989. 800 500. 000 994. 600 487. 700 781. 700 487. 300 390. 800 616. 600 678. 300 449. 600 547. 300 877. 800 65 Ontwikkelingsplan voor de oprichting van een regionaal opleidingscentrum voor nucleaire veiligheid Ontwikkelingsplan voor de oprichting 1. 099. 300 Voorbereiding van een diagnostisch systeem voor materiaalmoeheid, nucleaire veiligheid Verlenen van toestemming voor 498. 800 van een nationaal opleidingscentrum voor beoordelingen van reactorvat-verbrossing 487. 100 nucleaire veiligheid Regeling voor veiligheidsbeheer inzake nucleaire veiligheid 1. 199. 500 Bijstand en beheer in geval van ernstige 680. 100 nucleaire ongevallen Verlenen van toestemming voor Specialisten op het gebied van WER primaire- samenhangende beoordelingen van 973. 300 systeemopleidingen 849. 700 veiligheidsgerelateerde modules 488. 700 Onderzoek naar de gevolgen van afgewerkte nucleaire brandstof Steun voor ongevalsanalyse, veiligheidsautoriteiten Oekraïne Dringende maatregelen om de 377. 900 1. 299. 700 uraniumwinning in de NOS te hervormen 1. 415. 000 Activiteiten ter plaatse, zuidelijke kerncentrale Oekraïne, fase 2 Hulp ter plaatse voor de kerncentrale van Zaparozhye, fase 2 Levering van kantooruitrusting, nucleaire veiligheid Jumelageprogramma ingenieursgroep investeringsadvies voor de Oeral 1. 000. 000 Bijstand voor het transport van radioactieve nucleaire brandstof Technische steun voor voedselkwaliteit Vestiging van een Technisch Bureau van Tacis in Kiev Aanvulling op het Technisch Bureau in Kiev Opleiding in het beheer van Tacis-projectcycli Russisch Regionaal Risicodragend Fonds, investeringsadvies voor de Oeral Russisch Regionaal Risicodragend Fonds, Russisch Regionaal Risicodragend Fonds, investeringsadvies voor Siberië Russisch Regionaal Risicodragend Fonds, investeringsadvies voor de Oeral Russisch Regionaal Risicodragend Fonds, Smolensk Voorlichtings- en communicatieprogramma van Tacis Hulp ter plaatse aan de kerncentrale van Balokovo Hulp ter plaatse, Leningrad Hulp ter plaatse, kerncentrale van Kola RMBK opleidingscentrum, Smolensk Fotogrammetische apparatuur, zachte aanpassing kerncentrale Hulp ter plaatse, kerncentrale Kalinin 1993-1994 Hulp ter plaatse, algemeen, bn. 600 Dynamische berekeningen inzake kerncentrales Integriteitsbeoordeling WER-1000 reactoren WER-dichtheidsbeoordeling, verbetering van de verzegelingsconfiguratie en apparatuurvoorziening 66 982. 000 1. 117. 900 Programma voor beleids- en juridische adviezen Programma voor beleids- en juridische 428. 800 409. 100 349. 800 1. 000. 000 adviezen Programma voor beleids- en juridische adviezen Regionaal MKB-programma 1994, jumelage Ontwikkeling van het MKB, 1994, NOS Partnerschap Studie naar de verbinding van de 1. 000. 000 1. 000. 000 Kaukasus Steun aan de Vrijhandelszone in de Landbouw Cursussen aan het Gemeenschappelijk 1. 000. 000 Instituut van Wenen 1. 500. 000 994. 900 1. 319. 100 1. 808. 100 498. 900 NGO-medefinancierinsgprogramma; steun aan de visueel gehandicapten in de Russische Federatie Controle en evaluatie; voor West- en Zuidwest-Rusland 762. 300 Europartenariat, Lissabon 2. 611. 500 701. 500 791. 900 489. 000 1. 199. 100 Technische bijstand aan de Georgische landbouw Moskou en St. Petersburg, EBWO Beheer van het Technopark in Moskou Ontwikkeling van een Turkmenistaanse exportlijn Modernisering van het systeem voor de luchtverkeersleiding in Azerbeidzjan Kredietadviseurs, Petrovsky Bedrijfsadviesdiensten Rusland, EBWO NGO-medefinancieringsprogramma; steun aan visueel gehandicapten in de Russische Federatie 300. 000 2. 748. 200 1. 299. 100 1. 100. 000 502. 300 1. 000. 000 6. 800. 000 1. 000. 000 500. 000 1. 300. 000 498. 500 1. 854. 300 457. 500 300. 000 2. 499. 600 300. 000 300. 000 480. 000 838. 400 990. 400 300. 000 711. 600 575. 000 Technische bijstand aan Tacis Coördinatie- Eenheden in Wit-Rusland, Oekraïne en Moldavië Technische bijstand aan Tacis Coördinatie- Eenheden in Kazakhstan, Kyrgyzstan, 1. 773. 800 Turkmenistan en Oezbekistan 1. 768. 100 Technische bijstand aan Tacis Coördinatie- Eenheden in Armenië, Azerbeidzjan en Voorlichtings- en communicatiestrategie van Tacis Voedselhulp aan Armenië, Azerbeidzjan, Georgië, Kyrgyzstan en Tadzjikistan Controle van de voedseloperatie, Kaukasus Bijstand aan de beheerders van het NOS-onderdeel van het Phare- en Tacis-Programma Georgië 1. 350. 300 Russische verkiezingen: Steun aan de Dienstencontract voor reizen voor Coördinatie-Eenheden Westerse expertise voor de Coördinatie- Eenheid in Rusland 300. 000 1. 144. 500 EU-verkiezingseenheid Hervorming van het juridisch systeem, Oekraïne üemocratieprogramma's, project voor parlementaire scholing voor de Oekraïne 2,200. 000 553. 000 2. 065. 800 761. 900 349. 700 420. 000 949. 300 67 ISSN 0254-1513 • Com (96) 345 def. • DOCUMENTEN • NL • Catalogusnummer: CB-CO-96-344-NL-C ISBN 92-78-06624-9 • Bureau voor officiële publikaties der Europese Gemeenschappen L-2985 Luxemburg Europese Commissie • Directoraat-generaal voor Buitenlandse betrekkingen: Europa en de Nieuwe Onafhankelijke Staten, Gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid, Externe dienst (DG IA) Eenheid Voorlichting - Tacis Adres bureau Montoyerstraat 34 3/88 Rue Montoyer B-1000 Brussel Postadres MO 34 3/88 Wetstraat 200 Rue de la Loi B-1049 Brussel World Wide Web adres http://europa. eu. int/en/comm/dg1a/tacis/home. html Tel Fax (+32-2) 296 80 24 / 231 04 41 E-mail tacis. info@dg1a. cec. be (+32-2) 295 25 85 / 296 60 65 / 296 64 94 Dutch T/N L/08. 96/02/02/11/B