title: Phare-Programma - jaarverslag 1995

eurovoc_concepts:
Central and Eastern Europe
EU financing
EU programme
European integration
development policy

text: Phare Europese Commissie: Phare- Programma jaarverslag 1995 Brussel 23. 07. 1996 Com (96) 360 def. Wat is het Phare- Programma? Het Phare-Programma is een initiatief van de Europese Gemeenschap dat de ontwikkeling van een grotere groep democratische landen in een welvarend en stabiel Europa wil bevorderen. Het Programma streeft ernaar de landen van Midden-Europa in hun pogingen te begeleiden opnieuw aansluiting te krijgen bij de belangrijkste aspecten van de Europese ontwikkeling door hen in de toekomst in de Europese Unie op te nemen. Om dit te verwezenlijken verleent Phare zijn partnerlanden subsidies. Daarmee worden zij ondersteund in het proces van economische hervorming en versterking van de democratie, totdat ze zelf kunnen voldoen aan de verplichtingen die het lidmaatschap van de Europese Unie met zich meebrengt. In de eerste zes jaar van zijn bestaan tot en met 1995 heeft Phare 5. 416,9 miljoen ECU aan elf partnerlanden ter beschikking gesteld. Daarmee is Phare het grootste hulp programma in zijn soort. In nauwe samenwerking met zijn partnerlanden beslist Phare hoe de kredieten moeten worden aangewend. De structuur waarin dit gebeurt is met de Europese Gemeen schap overeengekomen. Dit zorgt ervoor dat de financiële steun van Phare wordt afgestemd op het hervormingsbeleid en de eigen prioriteiten van iedere regering. Phare verleent know-how aan zijn partnerlanden via een groot aantal niet-commerciële, openbare en particuliere organisaties. Ook fungeert Phare als een krachtige katalysator en maakt het voor belangrijke projecten kre dieten vrij van andere geldschieters door middel van studies, kapitaalsubsidies, garantieregelingen en kredietlij nen. Bovendien investeert het rechtstreeks in infrastruc tuurprojecten, die meer Phare-kredieten voor hun rekening zullen nemen naarmate het integratieproces vordert. Alle landen hebben dezelfde prioriteiten voor wat de finan ciële steun van Phare betreft. Tot de prioritaire gebieden behoren: herstructurering van staatsondernemingen en de landbouw, ontwikkeling van de particuliere sector, instellingen, wetgeving en openbare hervorming van besturen, hervorming van sociale voorzieningen, werkgele genheid, onderwijs en gezondheidszorg, ontwikkeling van energie-, vervoers- en telecommunicatie-infrastructuur, en milieu en nuclaire veiligheid. Voor landen die Europa-overeenkomsten hebben gesloten, is Phare het financiële instrument voor de strategie van de Europese Unie ter voorbereiding op de toetreding, die zal leiden tot het volledige lidmaatschap. Inhoud 2 Verklaring van de commissaris 3 Financieel overzicht van Phare 1995 3 Politieke ontwikkelingen in 1995 7 Phare in 1995 11 Operationeel beheer van Phare 15 Albanië 17 Bulgarije 19 Tsjechische Republiek 21 Estland 22 Hongarije 23 Letland 25 Litouwen 27 Polen 29 Roemenië 31 Slowakije 33 Slovenië 35 Per land toegekende fondsen gedurende 1990-1995 Per sector toegekende fondsen gedurende 1990-1995 37 39 Phare fondsen per land 45 Phare fondsen per sector 49 Financiële prestatie van Phare 52 Lijst van in 1995 gestarte belangrijke programma's Verklaring van de commissaris Het afgelopen jaar heeft het Phare-Programma zijn rol als verstrekker van subsidies en know-how aan de Middeneuropese landen aanzienlijk uitgebreid. Omdat politieke betrekkingen tussen deze landen en de Europese Unie zijn gevorderd, heeft Phare een nieuw doel gekregen. ter voorbereiding op de In 1995 is Phare meer en meer gaan fungeren als het financiële instrument van de strategie van de Europese toetreding. Deze Unie toetredingsstrategie werd de tijdens Europese Raad van Essen in december 1994 en vormt het middel waardoor de Middeneuropese landen kunnen toegroeien naar het volwaardige lidmaatschap van de Europese Unie. De strategie is ontwikkeld om hen te helpen de kloof tussen hun politieke en economische systemen en die van de Europese Unie te overbruggen. uitgestippeld in de interne markt. Phare In 1995 publiceerde de Europese Commissie haar Witboek inzake de voorbereiding van de partnerlanden op steunt de integratie tenuitvoerlegging van het Witboek, dat de partnerlanden begeleidt bij hun inspanningen om hun wetgeving aan te passen aan die van de Europese Gemeenschap. Tegelijkertijd was 1995 een jaar waarin Phare zich concentreerde op sectoren waarvan de ontwikkeling nauw verbonden in investeringen infrastructuur en grensoverschrijdende samenwerking. integratie, zoals is met en Nationale De rol van Phare in de strategie ter voorbereiding op de toetreding komt ook tot uitdrukking in de nieuwe programmeringscyclus. grens overschrijdende programma's worden thans uitgestippeld voor een periode van meerdere jaren. Dit betekent dat Phare opereert in het kader van doelstellingen op middellange termijn en flexibeler kan inspelen op de behoeften van de partnerlanden. Zoals blijkt uit dit verslag, heeft Phare ook verbeteringen aangebracht in zijn operationele procedures. Dit werd mogelijk gemaakt dankzij de toewijding en inzet van het personeel van de Commissie dat zich bezighoudt met Phare. Voor het Dayton-vredesakkoord dat in december werd bereikt, was de hulp van de internationale gemeenschap nodig. In dezelfde maand organiseerden de Europese Commissie en de Wereldbank de eerste donorbijeenkomst voor Bosnië-Herzegowina, met als doel de behoeften voor wederopbouw vast te stellen en de bijstand van de te mobiliseren. Er werd een programma donoren voorbereid en in januari 1996 werd op grond van een multilateraal plan de eerste fase van het Phare-Programma voor fundamentele steun (ter waarde van 62,5 miljoen ECU) in gang gezet. Boven alles vormt dit programma een illustratie van de concrete steun die de Europese Unie aan het vredesproces gegeven heeft, hetgeen er uiteindelijk toe zal leiden dat Bosnië-Herzegowina in aanmerking komt voor Phare-kredieten. Aangezien wij een nieuw millennium naderen, is de uitbreiding van de Europese Unie een ambitieus project waarvoor de steun nodig is van de Unie en van de landen die zich op de toetreding voorbereiden. Phare vervult een centrale positie in dat project. Als Europees Commissaris die in 1995 verantwoordelijk was voor het Programma en het Programma ook in 1996 verder zal begeleiden, beveel ik dit Jaarverslag van harte bij u aan. ^ Hans van den Broek Lid van de Europese Commissie Financieel overzicht van Phare 1995 Het Phare-Programma heeft in 1995 in totaal 1. 154,7 miljoen ECU aan zijn partnerlanden toegekend. Dit is een stijging van 19% ten opzichte van 1994 (973 miljoen ECU) en vormt een toekenningspercentage van 99,4%. Het totaal aan toekenningen gedurende de gehele looptijd van het Programma (1990 tot 1995) bedraagt nu 5. 416,9 miljoen ECU. Phare heeft in 1995 overeenkomsten afgesloten van in totaal 1. 142,9 miljoen ECU. Dit is een stijging van 72% ten opzichte van het totaal in 1994 contractueel vastgelegde bedrag (665 miljoen ECU), een belangwekkende prestatie van het Programma. Phare heeft in 1995 bovendien 762,4 miljoen ECU uitbetaald, hetgeen neerkomt op een stijging van 5% ten opzichte van vorig jaar. In totaal is hiermee 62,3% van alle toegekende Phare - kredieten contractueel vastgelegd en van de contractueel vastgelegde kredieten is 85,9% uitbetaald. Onderstaand diagram geeft weer hoe de jaarlijks (1990- 1995) toegekende Phare-kredieten zijn verdeeld. 1. 012. 3 Er dient opgemerkt te worden dat het Phare-jaarverslag van 1995 cijfers bevat uit alle vijf begrotingslijnen die in het kader van het Phare-Programma worden beheerd. Door softwaretechnische beperkingen hadden de cijfers in het Phare-jaarverslag van 1994 slechts betrekking op twee begrotingslijnen. Dit verklaart de kleine verschillen in de cijfers van de Phare-jaarverslagen van 1994 en 1995. Politieke ontwikkelingen in 1995 de tussen betrekkingen Phare bevindt zich in het hart van de politieke en economische Europese Gemeenschap en de Middeneuropese partnerlanden. Deze landen bereiden zich momenteel voor op het volwaardige lidmaatschap van de Europese Unie. De strategie ter voorbereiding op de toetreding, die in december 1994 tijdens de Raad van Essen werd goedgekeurd, biedt het kader voor hun voorbereidingen. Phare vormt het financiële instrument van die strategie. Strategie ter voorbereiding op de toetreding De strategie ter voorbereiding op de toetreding is de weg waarlangs de Middeneuropese landen, waarmee Europa overeenkomsten zijn gesloten, uiteindelijk volwaardig lid van de Europese Unie kunnen worden. Zij is bedoeld om de partnerlanden te helpen om de kloof tussen hun politieke, economische en rechtssystemen en die van de Europese Gemeenschap te overbruggen. De toetredingsstrategie werd in december 1994 tijdens de Raad van Essen goedgekeurd. Dit betekende een duidelijk keerpunt in de betrekkingen tussen de Europese Unie en haar partnerlanden. De strategie omvat drie onderdelen: de Europa overeenkomsten, de gestructureerde dialoog en het Phare- Programma. Europa-overeenkomsten de tussen betrekkingen De Europa-overeenkomsten vormen het kader voor de Europese bilaterale Gemeenschappen en hun Lid-Staten enerzijds en de partnerlanden anderzijds. De Europa-overeenkomsten werden in 1990 door de Europese Gemeenschap ontworpen en in de jaren daarna met afzonderlijke landen overeengekomen; zij hebben betrekking op handels kwesties en politieke, economische en culturele samen werking, en noemen Phare en de Europese Investerings bank bijstand. De overeenkomsten zijn gebaseerd op gedeelde inzichten en waarden, en plaveien de weg voor een geleidelijke convergentie op een groot aantal gebieden. Gezien het feit dat toetreding tot de Europese Unie thans het expliciete is geworden, vormen de doel van de partnerlanden Europa-overeenkomsten nu het kader waarbinnen deze landen zich op het lidmaatschap voorbereiden. als verleners van financiële Land Europa-overeenkomst getekend Europa-overeenkomst trad in werking Officiële aanvraag voor het EU-lidmaatschap Bulgarije maart J 993 Tsjechische Republiek oktober 1993 februari 1995 februari 1995 Estland Hongarije Letland Litouwen Polen Roemenië Slowakije Slovenië juni 1995 december 1991 februari 1994 juni 1995 juni 1995 december 1991 februari 1993 oktober 1993 juni 1996 februari 1994 februari 1995 februari 1995 december 1995 januari 1996 november 1995 maart 1994 oktober 1995 december 1995 april 1994 juni 1995 juni 1995 juni 1996 'de geassocieerde De Europa-overeenkomsten kregen meer politiek gewicht na de Top van de Europese Raad in Kopenhagen in 1993. Daar werd door de Europese Raad uitdrukkelijk de afspraak gemaakt dat landen van Midden- en Oost-Europa lid van de Europese Unie kunnen worden indien zij dat wensen. Toetreding vindt plaats zodra een geassocieerd land in staat is de verplicht ingen van het lidmaatschap na te komen door aan de gestelde economische en politieke voorwaarden te voldoen. ' Gestructureerde dialoog Het tweede instrument van de strategie ter voorbereiding 'gestructureerde dialoog'. De op de toetreding is de dialoog is altijd de hoeksteen geweest van de samen werking tussen de Europese Gemeenschap en de Middeneuropese landen. Nadat deze landen tientallen jaren van de rest van Europa geïsoleerd waren geweest en toenadering begonnen te zoeken, droeg de dialoog er in belangrijke mate toe bij dat men een beter inzicht in hun behoeften en belangen kreeg. Krachtens de overeenkomsten zeggen de partnerlanden toe hun wetgeving aan te passen aan die van de Europese Gemeenschap, met name op gebieden die relevant zijn voor de interne markt. Een van de belangrijkste onderdelen van de Europa overeenkomsten vormen de Associatieraden. Het gaat hier om een reeks bilaterale bijeenkomsten waaraan de Europese Gemeenschappen, hun Lid-Staten en alle afzonderlijke partnerlanden deelnemen. In 1995 hebben deze Associatieraden zich geconcentreerd op de tenuitvoerlegging van de toetredingsstrategie en inter regionale samenwerking. Elke Associatieraad is aangevuld door Associatiecomités die alle aspecten van de Europa-overeenkomsten evalueren en door de Gezamenlijke Parlementaire Comités. De Europese Raad in Kopenhagen in juni 1993 verleende haar goedkeuring aan een multilateraal kader van geregelde bijeenkomsten op ministerieel niveau waaraan de Unie en de partnerlanden deelnemen. Dit kader werd bekrachtigd in Essen, waar de specifieke afspraken met betrekking tot de gestructureerde dialoog uiteen werden gezet. De gestructureerde dialoog speelt een essentiële rol in de voorbereiding van de partnerlanden op het lidmaatschap van de Unie. De dialoog maakt bespreking mogelijk van gemeenschappelijke aandachtspunten, op gebieden die oplossingen met behulp van Europese actie vereisen. De beleidsterreinen variëren van culturele samenwerking tot en met en Veiligheidsbeleid (GBVB). het Gemeenschappelijk Buitenlands Door onderwerpen van gemeenschappelijk belang te bespreken, raken toekomstige leden meer betrokken bij de activiteiten van de Europese Unie, voordat de toetredings onderhandelingen beginnen, alsook meer vertrouwd met de instellingen van de Europese Unie en de wijze waarop deze functioneren. De gestructureerde dialoog versterkt derhalve de nauwe werkrelatie die van wezenlijk belang is voor het proces van Europese integratie. De regeringsleiders van de partnerlanden werden uitgenodigd voor de Europese Raden van Cannes en Madrid. Ook de ministers kwamen bijeen om een groot aantal onderwerpen vanuit een transeuropese invalshoek te bespreken, zoals telecommunicatie, vervoer, milieu en wetenschappelijk onderzoek, alsmede andere zaken die verband houden met de interne markt van de EG. Op het gebied van justitie en binnenlandse zaken was de samenwerking gericht op de bestrijding van de georgani seerde misdaad. Een nieuw aandachtsgebied voor Phare Het Phare-Programma was oorspronkelijk bedoeld als een onmiddellijke reactie op de uitdagingen waarvoor de Middeneuropese landen zich zagen gesteld, maar vormt thans ook het financiële instrument van de toetredings strategie. In deze strategie, die tijdens de Raad van Essen werd vastgesteld, staat vermeld dat de 'integratie wordt geschraagd door het Phare-Programma van de Europese Unie, dat op indicatieve basis zal uitgroeien tot een financieel instrument op middellange termijn met grotere mogelijkheden om infrastructuurontwikkeling en inter regionale samenwerking te bevorderen'. Concreet betekent dit dat Phare een groter deel van zijn kredieten bestemt voor de medefinanciering van projecten voor ontwikkeling van de infrastructuur en het bevorderen van grensoverschrijdende samenwerking. Phare introdu ceert tevens maatregelen om de samenwerking tussen de partnerlanden te bevorderen en het accent meer op investeringssteun te leggen. Om de partnerlanden voor te bereiden op deelname aan de interne markt, werd besloten hen te helpen bij hun pogingen hun wetgeving, normen en regels aan te passen aan die van de Europese Gemeenschap. Dit brengt aanzienlijke steun aan het openbaar-bestuursstelsel met zich mee om ervoor te zorgen dat de noodzakelijke wetgeving ten uitvoer kan worden gelegd. In haar voortgangsverslag over de toetredingsstrategie, dat zij in december 1995 aan de Europese Raad overlegde, vermeldde de Europese Commissie dat het accent meer moest komen te liggen op steun voor investeringen en infrastructuur. Zij vermeldde ook dat Phare een aantal projecten op het gebied van justitie en binnenlandse zaken zou steunen. Om de efficiëntie van het Phare-Programma te vergroten, coördineert de Europese Commissie haar bijstands activiteiten samen met de andere donoren die de Middeneuropese landen ondersteunen, zoals de Europese Bank voor Wederopbouw en Ontwikkeling (EBWO) en de Wereldbank. Op bepaalde sectoren wordt de nadruk gelegd om het effect van de bijstand te vergroten. De Europese Raad van Cannes in de In overeenstemming met de conclusies van de Top van Essen presenteerde de Europese Commissie haar Witboek inzake de voorbereiding van de partnerlanden op integratie interne markt van de Europese Gemeenschap. De Europese Raad van Cannes concludeer de als volgt: 'de voorbereiding van de geassocieerde landen op is het in de belangrijkste onderdeel van de strategie ter voorbereiding op de toetreding, zoals ook door de Europese Raad van Essen werd verklaard'. interne markt integratie De Raad stemde eveneens in met een verhoging van de financiële middelen voor het Programma tot 1999. De Phare-begroting neemt toe van 1. 154 miljoen ECU in 1995 tot 1. 634 miljoen ECU in 1999. In totaal is er voor deze periode een bedrag van 6. 693 miljoen ECU begroot, waarmee de Europese Unie haar betrokkenheid bij de toetreding opnieuw heeft versterkt. Vóór de publikatie van het Witboek waren de partnerlanden reeds begonnen hun wetgeving aan te passen en stappen te zetten in de richting van de is economische vrijheden waarop de gebaseerd. Omdat het volwaardige lidmaatschap van de Europese Unie echter steeds meer in zicht kwam, werd besloten een document op te stellen waarin de kern van fundamentele interne-marktwetgeving wordt aangegeven. interne markt Phare-kredieten worden reeds aangewend voor de tenuitvoerlegging van het Witboek. Boven alles gaat het hier om een technische handleiding die een cruciaal onderdeel vormt van de toetredingsstrategie. Het Witboek in de wetgeving, maakt de partnerlanden wegwijs structuren en algemene economische voorwaarden die wezenlijk zijn voor het functioneren van de interne markt te maken hoe nationale wetten en beoogt duidelijk aangepast kunnen worden aan die van de Europese Unie. Voor elk van de drieëntwintig sectoren van de interne marktwetgeving stelt het Witboek een logische volgorde voor waarin de aanpassing kan worden uitgevoerd. Hoewel men het van wezenlijk belang acht prioriteiten voor actie vast te stellen, wijzen de landen zélf de gebieden aan waarop het meeste effect zal worden bereikt. Het Witboek markeert het begin van een proces waarin de partnerlanden het voortouw nemen. Alleen de partner landen zelf kunnen de noodzakelijke wetten vaststellen, uitvoeren en handhaven. Er wordt steun verleend door de Europese Unie en haar Lid-Staten; het is echter belangrijk dat deze gecoördineerd wordt, zodat de bijstandsverlening zowel efficiënt als effectief is. Om deze reden heeft het Witboek de Commissie aanbevolen een bureau voor de uitwisseling van infor matie over technische bijstand op te zetten en te beheren. Het bureau wordt gesteund door het meerlanden programma van Phare en vormt het centrale punt voor het verstrekken van advies en know-how op het gebied van wetgeving en de noodzakelijke uitvoeringsstructuren. Het bureau wordt uitgerust met een database van de interne markt via welke alle belanghebbenden toegang hebben tot informatie over de steun die krachtens Phare- en andere EU-programma's beschikbaar is. Het zal ook dienen als een coördinatiecentrum dat bekijkt welke specialisten en programma's op nationaal en Europees niveau kunnen voldoen aan welke steunverzoeken van de partnerlanden. Op deze wijze wordt de door Phare en verschillende andere openbare en particuliere bronnen verleende steun afgestemd op de behoeften van de partnerlanden. Raad van Madrid en uitbreiding Tijdens de Top van Madrid, in december 1995, overlegde de Europese Commissie haar studie over alternatieve strategieën voor de ontwikkeling van betrekkingen op het gebied van de landbouw tussen de Europese Gemeen schap en de partnerlanden. De Commissie publiceerde tevens verslagen over de vorderingen die zijn gemaakt met de toetredingsstrategie en over het effect van de uitbreiding op het beleid van de Europese Unie. Tijdens de Raad van Madrid werd aangekondigd dat de intergouvernementele conferentie (IGC) van de Europese Unie in maart 1996 zou beginnen. Hoewel de conferentie geen direct effect op het Phare-Programma zal hebben, is zij bedoeld de instellingen van de Europese Unie voor te bereiden op de volgende eeuw. In de loop van 1995 hebben de volgende landen een officiële aanvraag voor het volwaardige lidmaatschap van de Europese Unie ingediend: Bulgarije, Estland, Letland, Litouwen, Roemenië en Slowakije. Polen en Hongarije hadden deze stap reeds in 1994 gezet, terwijl de Tsjechische Republiek besloot te wachten tot begin 1996. In juni 1996 diende Slovenië haar aanvraag in. De Raad van Madrid 'hoopt dat de voorbereidende fase van de onderhandelingen zal samenvallen met de aanvang van de onderhandelingen met Cyprus en Malta'. Deze behoren zes maanden na de afsluiting van de IGC te beginnen, die halverwege 1997 behoort te eindigen. Phare in 1995 Voor het Phare-Programma was 1995 een jaar van zowel continuïteit als verandering. Op vele gebieden zette het Programma de in 1994 begonnen werkzaamheden voort. Dit betekende dat infrastructuurprojecten van groot belang bleven, dat er meer vaart kwam in het programma voor grensoverschrijdende samenwerking en dat Phare know how en subsidies aan zijn partnerlanden bleef verstrekken. Op andere gebieden maakte Phare echter enkele fundamentele veranderingen door. Door zijn nieuwe rol als financieel instrument van de toetredingsstrategie en de uitdaging die daarmee gepaard ging, moest Phare zijn organisatiestructuur wijzigen, doorgaan met het verbeteren van het programmeringsproces, een nieuwe controle structuur creëren en zijn financieel beheer versterken. In de volgende paragrafen worden de veranderingen geschetst die Phare in 1995 doormaakte, en tevens de gebieden waarop Phare zijn inspanningen bleef richten. Gerichtheid op investeringen in de infrastructuur In 1995 bleef Phare zich richten op infrastructuurprojecten en intensiveerde de in 1994 begonnen werkzaamheden. De Europese Raad van Essen in december 1994 onderkende het groeiende belang van het werk van Phare op dit gebied door de grens van de toegestane Phare - uitgaven voor de infrastructuur op te trekken van 15% tot 25%. Daarmee werd het Programma beter in staat gesteld een aanvullende traditionele verschaffing van know-how, door op prioritaire gebieden doelgerichte subsidies te verstrekken. te spelen op de rol gestaakt, In de praktijk betekent dit dat Phare middelen kon vrijmaken voor projecten die anders misschien zouden financiële moeten worden overbrugging te creëren tussen Internationale Financiële Instellingen of particuliere investeerders en de regeringen van de partnerlanden. Investeringen door Phare in de aantal onderworpen zijn infrastructuur grondregels. De belangrijkste zijn: door een een aan • Het project moet voor het partnerland als prioriteit zijn vastgesteld. Dit is in overeenstemming met de geest van de toetredingsstrategie die de verantwoordelijkheid voor het vaststellen van prioriteiten op de weg naar legt. Het toetreding bij de partnerlanden zelf partnerland moet derhalve zelf tegenwaardefondsen voor het project beschikbaar stellen. • De Phare-bijdrage moet voor het project duidelijk een extra voordeel betekenen, een voordeel waarvan anders geen sprake zou zijn. Dit kan onder andere betekenen dat er geld vrijgemaakt wordt voor een project met hoge prioriteit dat niet voortgezet kan worden, omdat een land niet bereid is een project te steunen waarvan de kosten geconcentreerd zijn in de eigen regio's, maar waar meerdere landen profijt van hebben. Ook kan het gaan om een project waarbij met Phare-fondsen aanvullende commerciële financiering wordt aange trokken wordt via het multiplier-effect. • De Phare-steun moet de normale 'deelnemers' op dit gebied aanvullen en daarmee niet concurreren: de regeringen van de partnerlanden, particuliere onder nemers, commerciële kredietverstrekkers en de Internationale Financiële Instellingen. • Het project moet gesteund worden door een is met de totaalstrategie die in overeenstemming normen van de Europese Unie. In 1995 bleven de infrastructuurinvesteringen van Phare zich concentreren op de gebieden vervoer, milieu, energie, telecommunicatie en ontwikkeling van de particuliere sector. Deze investeringen waren in het bijzonder gericht op twee algemene, maar cruciale gebieden. Het eerste betreft de transeuropese netwerken die in het Verdrag van Maastricht van 1992 als een prioritaire sector worden aangemerkt en die nog steeds een absolute voorwaarde vormen voor een doeltreffende interne markt. Dit leidde tot een aantal infrastructuurverbeteringen die in 1995 werden aangewezen, waaronder wegen en spoorwegen die een verbinding vormen tussen Berlijn en Warschau, Dresden en Praag, Neurenberg en Praag, Triest, Ljubljana en Boedapest; een telematisch platform in de Oostzee en een ringleiding in de Baltische staten. die gebied tweede projecten, Het de betreft Middeneuropese landen bijstaan in de omschakeling van een centraal geleide economie naar een markteconomie. Op het gebied van vervoer betrof dit de herstructurering en modernisering van wegen- en spoorwegnetwerken, het wegnemen van knelpunten bij grensovergangen en de ontwikkeling van vervoersmanagementsystemen. Er zijn ook milieuprojecten aangewezen die zich bezighouden met regionale 'kritieke punten' op het gebied van lucht- en waterverontreiniging, vooral waar sprake is van grensoverschrijdende effecten. Andere gebieden omvatten natuurbeschermingsprojecten zoals beheer van kustgebieden en moerasland, milieuprojecten met een directe positieve uitwerking op de gezondheid, zoals het schoonmaken van watervoorraden op het platteland of van industrie- en militaire terreinen, en de introductie van schonere technologieën. Op het gebied van energie omvatten infrastructuur projecten waarin Phare geïnvesteerd heeft, onder meer: de modernisering van krachtcentrales met het oog op milieu en veiligheid, de ontwikkeling en onderlinge aansluiting van elektriciteitsnetten, projecten die gericht zijn op het vergroten van de energie-efficiëntie en de hoeveelheid duurzame energie en lokale projecten met duidelijke positieve effecten op het milieu. Tenslotte heeft Phare geholpen de ontwikkeling van proeftelefonieprojecten op het platteland te financieren - een belangrijke stap in de richting van een communicatie infrastructuur die van wezenlijk belang is in de huidige geïnternationaliseerde zakenwereld. Grenso ver schr ij dende samenwerking Het grensoverschrijdende Phare-programma dat in 1994 op initiatief van het Europees Parlement werd opgesteld, bleef een fundamentele rol spelen in de toetredings strategie. Terwijl de inspanningen in 1994 gericht waren op het creëren of aanpassen van het noodzakelijke institutionele kader voor de communicatie, programmering, tenuit voerlegging en controle van het programma, werd in 1995 een aantal concrete stappen ondernomen. Phare werkte nauw samen met het Directoraat-generaal Regionaal beleid, dat INTERREG beheert, om te zorgen voor coherentie met doelstellingen en praktijken op het gebied van regionale samenwerking. Verordening nr. 1628/94 van de Commissie inzake grensoverschrijdende samenwerking tussen de Lid-Staten en de Midden europese landen in het kader van het Phare-Programma verschaft de regels voor het financieren van acties van in grensregio's van Middeneuropese structurele aard landen die een gemeenschappelijke grens hebben met Lid- Staten, in harmonie met het structurele beleid van de Europese Unie, en in het bijzonder met INTERREG II. Gemeenschappelijke comités voor programmering en geschikte toezicht, samengesteld zijn die uit functionarissen van beide kanten, vormen de belangrijkste factor voor het waarborgen van de algehele coördinatie in de plannings- en uitvoeringsfase, en voor het toezicht op de geselecteerde programma's. infrastructuur, vervoer, Hoewel het leeuwedeel van de Phare-projecten voor grensoverschrijdende samenwerking gericht was op de ontwikkeling van telecom municatie en energie, omvat de nieuwe goedgekeurde aanpak voor 1995-1999 meer 'zachte acties' als toerisme, menselijk potentieel en cultuur. Dit werd bevorderd door het opzetten van een financieringsfaciliteit voor kleine projecten. In 1994 kwamen de volgende Middeneuropese landen in aanmerking voor deelname: Albanië, Bulgarije, de Baltische staten, Polen, Slovenië en de Tsjechische Republiek. In 1995 werden Hongarije en Slowakije aan de lijst toegevoegd (dankzij de toetreding van Oostenrijk tot de Europese Unie), evenals nieuwe grensregio's in de Tsjechische Republiek en Slovenië. De in aanmerking komende grensregio's werden vastgesteld door de partnerlanden zelf in samenwerking met de Europese te samenhang met Commissie, om waarborgen. INTERREG In 1995 sprak het Phare-beheerscomité zich positief uit over grensoverschrijdende projecten voor Albanië, Bulgarije, Estland, Hongarije, Letland, Litouwen, Polen, Slovenië, Slowakije en de Tsjechische Republiek. Deze projecten hadden hoofdzakelijk betrekking op vervoer, milieu, landbouw, menselijk potentieel en economische ontwikkeling en er werd een begroting van 169 miljoen ECU overeengekomen. Sectorale samenwerkingsprogramma's betreffende het milieu en interregionale samenwerking kregen ook een positieve beoordeling. Dit type programma omvat financiering door een Internationale Financiële Instelling en/of een Lid-Staat van de Europese Unie. Phare zorgt voor de noodzakelijke steun tijdens de beoordeling, voorbereiding en tenuitvoerlegging van het project. Een groot aantal maatregelen komt in aanmerking, zoals het terugdringen van de luchtverontreiniging, afvalwater- beheer en de milieu-effecten van vervoerprojecten. het programma Wat betreft interregionale samenwerking dat zich reeds ontwikkeld heeft met als basis de EU-instrumenten ECOS en Ouverture, zijn voor voor de eerste maal kredieten verstrekt aan steden en regio's in alle Phare-partnerlanden en die van de Europese Unie. Meer dan 100 projecten voor interregionale samenwerking worden gefinancierd. samenwerking Naarmate de Middeneuropese landen de integratie dichter naderen, zal de aandacht van het Phare-programma voor grensoverschrijdende toekomst verschuiven van de tenuitvoerlegging en beoordeling van infrastructuurprojecten naar groei op het gebied van opleiding, bestuur en de ontwikkeling van sociaal- economische structuren. Hierdoor kan het programma beter reageren op de behoeften van het integratieproces. in de In 1995 werd een begroting van 9,9 miljoen ECU ter beschikking gesteld om de geassocieerde landen op deelname voor te bereiden via informatiebijeenkomsten, bezoeken en opleidingen voor nationale functionarissen, het noodzakelijke documentatiemateriaal te overleggen en geschikte nationale structuren of informatiebureaus op te zetten om een beter inzicht in deze programma's te verkrijgen. Krachtens het Vierde Kaderprogramma voor Onderzoek en Ontwikkeling zijn specifieke programma's onder bepaalde voorwaarden ook opengesteld voor de partner landen. Openstelling van communautaire programma's Coördinatie met andere donoren Tijdens de Top van Kopenhagen in 1993 namen de regeringsleiders van de Lid-Staten het politieke besluit om de geassocieerde Middeneuropese landen de mogelijkheid te bieden deel te nemen aan communautaire programma's. Op 4 december 1995 sloten de Commissie en de Raad in overleg met het Europees Parlement aanvullende voor de Europa-overeenkomsten met Protocollen Bulgarije, Hongarije, Polen, Roemenië en de Tsjechische Republiek, om het noodzakelijke wettelijke kader te verschaffen voor hun deelname aan deze programma's. Er werd tevens een aanvullend Protocol met Slowakije gesloten, dat nog wacht op goedkeuring van het Europees Parlement. De aanvullende Protocollen voor de Baltische staten zijn geïntegreerd in de Europa-overeenkomsten met elk land afzonderlijk. Om de efficiëntie van de Gemeenschapssteun en vooral die van het Phare-Programma te vergroten, coördineert de Europese Commissie haar bijstandsactiviteiten samen met landen de andere donoren die de Middeneuropese ondersteunen. Sinds de G7-top van staatshoofden en regeringsleiders in juli 1989 in Parijs heeft de Commissie de officiële taak de activiteiten van al deze donoren te coördineren. In deze hoedanigheid en gezien het belang van Phare werkt de Commissie nauw samen met de G24-landen, evenals met de Internationale Financiële Instellingen zoals de Wereldbank, de Europese Bank voor Wederopbouw en Ontwikkeling (EBWO), de Europese Investeringsbank (EIB) en de Organisatie voor Economische Samen werking en Ontwikkeling (OESO). Op grond van het voorgaande kunnen de partnerlanden in eerste instantie deelnemen aan de programma's Socrates, Leonardo en Jeugd voor Europa III. Bovendien is het de landen waarvan de audiovisuele wetgeving verenigbaar is met het communautaire recht tevens toegestaan deel te nemen aan het Media II-programma. Andere programma's met betrekking tot cultuur, milieu, gezondheid, energie en de interne markt moeten worden aangepast, om rekening toekomstige deelname van de te houden met de Middeneuropese (vervaardiging van kaarten met behulp van satellieten), LIFE (milieu), SAVE II (energie-efficiëntie) en Synergy (samenwerking op energiegebied) zijn voorbeelden van programma's die zijn ontworpen voor of uitgebreid tot de Middeneuropese landen. landen. Corine Phare en de OESO hebben bijvoorbeeld samengewerkt in het SIGMA-programma (steun voor verbeteringen in bestuur en beheer in Midden- en Oost-Europa). SIGMA verleent steun aan de partnerlanden om samenhangende hervormingsstrategieën en efficiënte openbare instellingen te ontwikkelen. Een voorbeeld van medefinanciering van Phare en EBWO is de faciliteit voor de voorbereiding van milieuprojecten, een horizontaal programma dat eind 1995 van start ging en dat de tenuitvoerlegging van cruciale milieuprojecten landen vergemakkelijkt. de Middeneuropese in Tijdens de topontmoeting in maart 1995 analyseerden de G24-donoren samen de hervormingen die plaats hadden gevonden tijdens de eerste overgangsjaren in Midden- zou beginnen. Een aantal licht van het Dayton-vredesakkoord dat In het in december 1995 werd bereikt, was het eveneens van cruciaal belang dat de wederopbouw van Bosnië- Herzegowina op korte en middellange termijn zo snel mogelijk internationale instellingen, met name de Wereldbank, het Internationaal (IMF), de Europese Bank voor Monetair Fonds Wederopbouw en Ontwikkeling (EBWO) en de Europese Gemeenschap stelden daartoe een programma op. De eerste fase van het Phare-Programma voor fundamentele steun werd uitgewerkt op basis van het multilaterale plan en een eerste steunschijf ter waarde van 62,5 miljoen ECU was bestemd onmiddellijk in januari 1996 te worden vrijgegeven. De Rekenkamer In november 1995 overlegde de Rekenkamer haar verslag over de financiële en operationele prestatie van de Europese Commissie gedurende 1994. De Kamer erkende dat de inspanningen van de Phare-beheerders geleid hadden tot een aantal verbeteringen in het Programma. De Kamer liet echter ook de mogelijkheden zien voor verdere verbeteringen, met name een betere toepassing van het financiële verslagleggingssysteem PHACSY, een striktere naleving van de aanbestedingsprocedures en een meer praktisch gebruik van de resultaten van studies die met behulp van Phare-kredieten verricht zijn, met name om werkelijke investeringen te bevorderen. Zoals in het volgende hoofdstuk wordt beschreven, werden de financiële beheersystemen en de operationele procedures voor Phare reeds in de loop van 1995 geëvalueerd en verbeterd. Tevens werd een nieuw controleteam samengesteld. Europa. De algemene conclusie was dat dit overgangs proces onomkeerbaar is. De donororganisaties verplicht ten zich de integratie van de Middeneuropese landen in de internationale economische gemeenschap actief te blijven steunen. Verder moet hun bijstand afgestemd zijn op de toetredingsstrategie en deze versterken. Tegen de achtergrond van deze doelstellingen zullen de coördinatiewerkzaamheden van de Europese Unie in de partnerlanden feitelijk worden versterkt, waarbij de nadruk wordt gelegd op afzonderlijke sectoren om het effect te vergroten. De organisaties zullen op programma- en projectniveau samenwerken. In 1995 kwam de coördinatie van buitenlandse steun meer in de openbaarheid. Voor de uitvoering van het bereikte vredesakkoord tussen de republieken van het voormalige Joegoslavië is de steun van de internationale gemeenschap nodig. In december 1995 belegden de Europese Commissie en de Wereldbank de eerste donorbijeenkomst voor Bosnië-Herzegowina. De belangrijkste doelstellingen waren te bepalen welke behoeften het land had met het oog op de wederopbouw en de bijstand van de donoren te mobiliseren. Boven alles blijkt hieruit de concrete steun die de Europese Unie aan het vredesproces heeft gegeven, alsmede haar van de wereldgemeenschap voor Midden-Europa. steuncoördinator als rol Phare en het voormalige Joegoslavië In 1995 werd begonnen met de wederopbouw van het voormalige Joegoslavië. Krachtens het door de Europese Commissie goedgekeurde financieringsplan voor steun aan het vredesproces werd 600 miljoen ECU toegekend, een bedrag dat in de periode 1996-99 uitgegeven moet worden. 10 Operationeel beheer van Phare Sinds Phare van start is gegaan, heeft het geprobeerd de partnerlanden zoveel mogelijk te betrekken bij de activiteiten van het en operationele strategische Programma. Het heeft zijn structuur daarom in de loop der tijd aangepast om tegemoet te komen aan de veranderende behoeften van de partners, om te zorgen voor betere samenwerking en coördinatie tussen de Commissie en de landen, en om de in het kader van Phare uitgevoerde programma's meer impact te geven. Dit proces van operationele verbetering heeft zich ook in 1995 voortgezet. De interne structuur van het Directoraat en het beheer van het Programma werden veranderd, om een betere koppeling tot stand te brengen tussen de werkzaamheden aan Phare, de Europa-overeenkomsten en de toetredingsstrategie. De beheerprocessen werden verbeterd. De verslag leggingssystemen inzake financiën en beheer werden grondig herzien en het aantal genormaliseerde en periodieke onafhankelijke audits nam toe. Er is een zelfstandige eenheid voor controle en evaluatie opgericht, met de bedoeling de operationele kwaliteit van Phare - te zorgen voor een programma's rendabeler gebruik van fondsen. Dit komt ten goede aan het decentralisatieproces, dat steeds belangrijker wordt naarmate de toetredingsstrategie vordert. te verbeteren en Tenslotte werd ook dit jaar weer nadruk gelegd op de openheid van het Phare-Programma, via een gericht voorlichtingsprogramma voor andere instellingen en Lid- Staten van de Europese Unie - met name overheids diensten en handelssectoren - en partnerlanden. Operationele structuur In 1995 werd een reorganisatie uitgevoerd binnen het Directoraat dat het Phare-Programma beheert binnen Directoraat-generaal en de Nieuwe Onafhankelijke Staten, Gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid, Externe dienst). (Europa IA Voorheen was Phare voornamelijk georganiseerd op basis van sectoren, waarbij de medewerkers verdeeld waren in sectorale eenheden, zoals landbouw of infrastructuur. Het werd echter duidelijk dat een globale, op geografische criteria gebaseerde structuur nodig was om de behoeften toetredingsstrategie van de en van de Europa overeenkomsten te weerspiegelen, evenals de gestruc tureerde betrekking en financiële samenwerking die het succes hiervan bepalen. Daarom heeft de Commissie in juli 1995 het voor Phare verantwoordelijke Directoraat zodanig gereorganiseerd, dat het nu op basis van landen in plaats van sectoren werkt. Er zijn drie geografische eenheden opgericht, die zijn voor alle aspecten van de verantwoordelijk in Midden-Europa. De betrekkingen met de landen bedoeling is dat alle aspecten die te maken hebben met de voorbereiding tot toetreding per land worden behandeld. Tegelijkertijd worden de resultaten van het programma en beter hiermee verbeterd, doordat gecoördineerd gereageerd kan worden op zaken die op een specifiek land betrekking hebben, en doordat er een betere operationele samenwerking is tussen de Delegaties in de partnerlanden en de staf in Brussel. sneller er Veel Phare-programma's hebben evenwel betrekking op meerdere partnerlanden. Om het overzicht te behouden dat nodig is voor het beheer van deze programma's, zijn er afzonderlijke horizontale en sectorale eenheden opgericht, die de verantwoordelijkheid dragen voor de beleids coördinatie en het beheer van horizontale en meerlanden programma's. Zij dragen zorg voor de handhaving van de samenwerking tussen landen en voor het vaststellen en benutten van de mogelijkheden voor synergie. Het Directoraat is vanaf juni 1995 aan deze nieuwe geografische basis gaan werken, teneinde de vaart erin te houden die het proces heeft gekregen dankzij de Raad van Essen en die van Cannes en de start van de toetredings strategie. Phare heeft ook stappen ondernomen met betrekking tot het personeel, zowel op het hoofdkantoor in Brussel als bij de Delegaties. Onderzocht wordt wat de kerntaken zijn bij het beheer van het Phare-Programma, die binnen de uitvoeringsbevoegdheid van de dienst van de Commissie vallen en daarom uitgevoerd moeten worden door personeel van de Commissie. Andere taken, die niet tot de kerntaken behoren, kunnen dan worden uitbesteed, waarbij zo efficiënt mogelijk gebruik gemaakt wordt van bestaand personeel. Een nieuwe aanpak van de programmering In 1995 werd de Phare-programmering gestroomlijnd en verbeterd. Tijdens de Raad van Essen en die van Cannes zijn de gemeenschappelijke doelstellingen helderder geformuleerd, waarmee de mogelijkheid is geschapen om fondsen meer efficiënt te bestemmen. Ook kreeg Phare hierdoor een financieel perspectief over meerdere jaren, met de bedoeling het programma nauwer laten aansluiten bij de strategische ambities op middellange termijn van de partnerlanden. te tot nieuwe, meerjarige Dit heeft geleid indicatieve programma's, die in 1995 voor vier landen werden voorbereid (de Tsjechische Republiek, Hongarije, Polen en Slowakije), terwijl het de bedoeling is dat er medio 1996 voor de overige Phare-landen meerjarige indicatieve programma's tot stand komen. Deze programma's worden in samenwerking met de betrokken landen voorbereid en hebben betrekking op de periode tot en met 1999. Ze omvatten voor elk land de doelstellingen, prioritaire sectoren, activiteiten en tijdschema's, evenals een indicatie van de fondsen die aan iedere sector toegewezen zouden indicatieve moeten worden. Er programma's opgesteld voor elf grensoverschrijdende programma's, waarbij behalve alle Roemenië betrokken zijn. zijn meerjarige partnerlanden De nieuwe aanpak biedt zowel de partnerlanden als de Lid-Staten voordelen. De partnerlanden krijgen hiermee een duidelijker oriëntatiepunt; de nieuwe aanpak verschaft ze een reeks concrete doelstellingen waarmee ze het Phare-Programma in hun herstructureringsprogramma's op middellange termijn en in hun toetredingsstrategieën kunnen opnemen. Voor de Lid-Staten betekent het een kans om een strategische bijdrage te leveren en om langer en uitgebreider te kijken naar de Phare-prioriteiten in elk land. aan nog altijd gebonden Phare heeft indicatieve dankzij deze meerjarige programma's weliswaar een perspectief op middellange termijn gekregen, maar de uitvoering van de programma's jaarlijkse is begrotingsprocedures. Dit betekent dat de in het meerjarenprogramma genoemde toekenning van fondsen zuiver is en daarmee dus slechts een intentieverklaring. Elk jaar wijst de Commissie elk land de passende fondsen toe, op basis van een operationeel programma per land, dat alle programma-onderdelen in één document samenvat. Dit document is gebaseerd op de indicatief de meerjarenplanning van het indicatieve programma, maar hoeft hiervan geen exacte weerspiegeling te zijn. Zo land als Phare grotere hebben zowel het betreffende flexibiliteit voor het geval de omstandigheden of prioriteiten zouden veranderen. De invoering van meerjarige indicatieve programma's heeft hoe dan ook iets van de druk weggenomen die werd veroorzaakt door de jaarlijks terugkerende programma- ronde. Ook ligt er hierdoor minder tijd tussen toekenning, is het contractuele vastlegging en uitbetaling, en programmeringsproces aanzienlijk vereenvoudigd. Veranderingen in de uitvoering De uitvoering is het meest kwetsbare aspect van de Phare- programma's. Het vermogen om de afzonderlijke projecten feitelijk te beheren is bepalend voor hun effect en daarmee voor de doeltreffendheid van het gebruik van openbare middelen. De financiële regelgeving van de Raad legt enkele beperkingen op, omdat de verantwoordelijkheid voor het gebruik van fondsen nu volledig bij de Commissie berust, waardoor er minder verantwoordelijkheid kan worden gedelegeerd aan de partnerlanden. Toch werden in 1995 onafgebroken pogingen gedaan om dit potentiële conflict te de kop ontwerpen dat zowel doeltreffend als bindend was. in te drukken en een uitvoeringsproces In 1995 is het uitvoeringsproces verder gedecentraliseerd. Dit proces is in 1994 begonnen met de publikatie van de handboeken voor het gedecentraliseerde uitvoerings systeem, een antwoord op de behoefte aan een gemeenschappelijk operationeel systeem voor het gehele programma en een poging om de beheerkwaliteiten en gewoonten van de overheden in de partnerlanden te verenigen met de Phare Verordening. In de loop van 1995 zijn in samenwerking met de partnerlanden verdere verbeteringen aangebracht aan het gedecentraliseerde uitvoeringssysteem. De belangrijkste aandachtspunten hierbij waren: • vereenvoudiging van de programmeringsaanpak, met nadruk op verlichting van de totale werkdruk door de voor benodigde en documenten nauwer op elkaar te laten aansluiten, zodat er minder dubbel werk nodig is. programmering uitvoering 12 • overdracht van de verantwoordelijkheid voor de uitvoering op de twee hoogste niveaus - ten eerste van de Commissie naar het partnerland en ten tweede van Phare-personeel in Brussel naar Commissiepersoneel bij de landendelegaties. In de praktijk betekent dit een geleidelijke overgang van goedkeuring vooraf naar controle en evaluatie achteraf, zonder dat de verantwoordelijkheid die de Commissie heeft voor het algehele toezicht hiermee in het geding komt. • duidelijke de rol van omschrijving en verantwoordelijkheid van de belangrijkste deelnemers in het uitvoeringsproces, met name het hoofdkantoor in Brussel en de Delegaties. Dit had ook betrekking op het instemmen met functie-omschrijvingen, waardoor er te worden, minder dubbel werk verricht hoeft efficiënter gebruik gemaakt kan worden van de beschikbare bronnen en meer begrip ontstaat tussen de teams onderling. en Er is in 1995 ook gewerkt aan de handboeken voor het gedecentraliseerde uitvoeringssysteem zelf - ze moesten duidelijker gebruiksvriendelijker worden. De handleidingen worden in 1996 opnieuw uitgegeven en bevatten dan ook alle nieuwe procedures. Dit gaat gepaard met bijscholing aan de Delegaties en de eenheden voor programmabeheer (PMU's). Financieel beheer De complexiteit en de brede opzet van het Phare- Programma, met daarnaast de verantwoordelijkheid die de toezicht, maken een Commissie draagt voor het geavanceerd systeem voor financieel beheer noodzakelijk. Het PHACSY-systeem, dat in 1994 is ingevoerd, is bedoeld om alle programma-informatie rechtstreeks bij de eenheden voor programmabeheer op te kunnen vragen en als zodanig te dienen als controle-instrument. PHACSY is begin 1995 verder verfijnd en opnieuw uitgebracht in een aangepaste, meer gebruikersvriendelijke versie. Voordat dit gebeurde, was het al samengevoegd met Desiree, de belangrijkste informatie-gegevensbank van Phare, die op zijn beurt volledig was opgenomen in SINCOM, het financiële beheersysteem van de gehele Commissie. Hierdoor is het financiële beheerproces voor Phare beter gestroomlijnd en nauwkeuriger; er is minder sprake van dubbel werk en het systeem heeft een groter bereik gekregen binnen de PMU's. Eind 1995 was 95% van alle vanuit de PMU's beschikbare beheersinformatie opgenomen in PHACSY en in 1996 zal eraan gewerkt worden om de resterende informatie te vergaren. Ter is in 1995 een groter aantal ondersteuning hiervan onafhankelijke een financiële ontwikkeling die zich in 1996 zal voortzetten. gehouden, audits Controle en evaluatie Voor een decentralisatieproces waarbij de Commissie de verantwoordelijkheid in handen blijft houden, is de instelling van een doeltreffend systeem voor controle en evaluatie van wezenlijk belang. Bij de in 1995 uitgevoerde reorganisatie van het voor Phare verantwoordelijke Directoraat werd een nieuwe eenheid opgericht, met speciale verantwoordelijkheid voor controle en evaluatie. dat De eenheid is verantwoordelijk voor de uitvoering van een onafhankelijk en betrouwbaar systeem voor controle en van evaluatie, gemeenschappelijke eigendom en betrokkenheid van de partnerlanden. Zij werd een standaardsysteem te gebruiken dat in alle Phare-projecten op grote schaal toegepast zou kunnen worden. verzocht beginsel uitgaat hierbij van het In 1995 werd de basis gelegd voor het nieuwe systeem voor controle en evaluatie. Er is een regionale structuur opgesteld, met drie regionale kantoren die worden bemand door onafhankelijke adviseurs uit de Europese Unie en door plaatselijke deskundigen. De bedoeling is dat deze kantoren de eerste helft van 1996 volledig operationeel worden en dat er per jaar meer dan vierhonderd projecten worden gecontroleerd en geëvalueerd. Het ontwikkelde proces is vooral een operationeel instrument voor iedereen die bij het Phare-Programma betrokken is. Doordat zij de stand van zaken en de voortgang van Phare-projecten regelmatig onderzoekt, kan de nieuwe eenheid de beste praktijken in alle partnerlanden achterhalen en doorgeven aan de andere landen, ze kan de vinger leggen op projecten die geen goede suggesties doen voor verbeteringen, en snel terugkoppeling geven aan de ontwerpers van toekomstige programma's. Aangezien het systeem voor controle en evaluatie moet worden af gestemd op het reguliere programmeringsproces, kunnen de programma's dankzij deze informatie beter worden toegesneden op de behoeften van de partnerlanden. resultaten geven en 13 tweemaandelijkse de Europese Unie zou kunnen hebben. Deze programma's omvatten publikaties in de plaatselijke taal, contacten met en uitvoering van de media, de ontwikkeling contactprogramma's en het maken van lokale informatie gegevensbanken. Het tijdschrift "European Dialogue" werd uitgegeven en is begin 1996 in talen verzonden naar 20. 000 zes middeneuropese besluitvormers en opinieleiders in de regio. Specifieke voorlichtingsprogramma's werden de Tsjechische Republiek, Hongarije, Polen en Slowakije. In de partnerlanden waren steeds vaker documentaires over de Europese Unie op de televisie te zien - een andere methode om het publiek te informeren over de Unie. gestart in Verder zijn er in 1995 overeenkomsten opgesteld om een "on-line" Phare-inlichtingendienst op Internet op te zetten. Hierin wordt informatie gegeven over aanbestedingen, er wordt toegang geboden tot de adressenlijst van Phare en andere algemene informatie over Phare. Het biedt de mensen tevens de gelegenheid om gemakkelijk, via e-mail, met Phare te communiceren. Dit betekent weer een stap voorwaarts voor het voorlichtingsprogramma van Phare. Informatie is hierdoor sneller beschikbaar en het gehele communicatieproces wordt aldus efficiënter en goedkoper. Voorlichting sinds 1993 actief ingespeeld op de Phare heeft toenemende belangstelling van de kant van instellingen en adviesorganen uit de Europese Gemeenschap, de Lid- Staten en de partnerlanden in het Programma. In 1995 heeft Phare 3,2 miljoen ECU besteed aan voorlichting. Er zijn 67 verschillende titels in 18 talen gepubliceerd en meer dan 800. 000 exemplaren in 26 landen verspreid. Het voorlichtingsbureau heeft meer dan 60. 000 telefoontjes, brieven en faxen met verzoeken om informatie beantwoord en heeft ongeveer 5. 000 bezoekers ontvangen. Verder hebben de medewerkers van de Eenheid Voorlichting meer dan 100 toespraken en presentaties over het Phare-Programma gehouden tijdens conferenties en workshops, vooral in de Lid-Staten. In 1995 is in de partnerlanden het onderzoek voortgezet naar het soort informatie waaraan het publiek behoefte heeft en op welke manier deze informatie het beste verstrekt zou kunnen worden. Informatieprogramma's van Delegaties werden meer gericht op communicatie met besluitvormers en opinieleiders inzake de voorbereiding van de toetreding en over de gevolgen die toetreding tot 14 Albanie de gesloten stelsel, waarvan De Albanese economie is na de ineenstorting van een en economisch centraalgeplande structuur sterker aanwezig was dan in andere vroeger communistische landen, de weg naar herstel ingeslagen. In 1995 bereikte het land een van de hoogste groeipercentages (11,3%) van Midden-Europa. De inflatie daalde dankzij een strak monetair beleid tot 6,0% en de werkloosheid werd teruggedrongen tot 14%. Het privatiseringsproces is goed op weg, nu ook de resterende staatsondernemingen sedert april 1995 zijn hervormd tot vennootschappen op aandelen. Dit maakt het mogelijk een grootschalig privatiseringsprogramma uit te voeren, dat in 1996 van start gaat. In de loop van 1995 werden tevens vorderingen gemaakt met de aanpassing van Albanese instellingen en wetgeving aan de normen van de Europese Unie. Een nieuw burgerlijk wetboek, een nieuw wetboek van strafrecht en nieuwe arbeidswetgeving hebben voor een meer solide juridisch kader gezorgd. Bovendien heeft Albanië de conventie van de Raad van Europa inzake de bescherming van minderheden ondertekend en is het in juli 1995 een volwaardig lid van de Raad geworden. Ook in 1995 heeft Phare wederom aanzienlijke steun verleend aan de hervormingen in Albanië. Het land is niet langer afhankelijk van essentiële hulp en Phare heeft, inspelend op de grote economische verbeteringen, zijn aandacht dan ook verlegd. In het kader van het indicatieve programma voor 1995 is 35 miljoen ECU toegewezen voor de ontwikkeling van: • de vervoers-, telecommunicatie- en energiesector • een effectief stelsel van hoger onderwijs, via het Tempus-programma • de plaatselijke infrastructuur, via het Albanees Ontwikkelingsfonds • de particuliere sector, het openbaar bestuur en het rechtsstelsel. De prioriteiten van Phare verschoven in 1995 van de landbouwsector naar de ontwikkeling van infrastructuur, met name wegen en havens, telecommunicatie en energie. Ontwikkeling op deze terreinen is van essentieel belang, wil Albanië volledig kunnen participeren in de interne markt. De voornaamste infrastructurele prioriteit voor Per sector vastgestelde fondsen in 1995 88 miljoen ECU Overige 7 Onderwijs, opleiding en onderzoek 3,5 Financiële sector 35 Infrastructuur (energie, vervoer telecommunicatie) 34 1995 was de reconstructie en verbetering van de oost- westcorridor. Phare heeft daarom, samen met de Europese Investeringsbank, de volgende projecten gefinancierd: • verbetering van de verbindingen Durrës-Elbasan en Pogradec-Kapshtica (in totaal 146 km) van de oost- westcorridor • ontwikkeling van de veerbootterminal te Durrës. Deze projecten geven aan welke belangrijke rol Phare kan spelen bij het vrijmaken van middelen van andere internationale financieringsinstellingen. lokale overheden ingesteld om de Ook op andere gebieden speelde Phare een leidende rol. Er is gewerkt aan de verbetering van de basisgezondheids zorg en de ontwikkeling van ziekenhuizen, er zijn programma's te versterken, en er zijn maatregelen genomen om fondsen rechtstreeks door te laten stromen naar kleinschalige projecten die directe voordelen opleveren voor de plaatselijke gemeenschappen. Tevens zal Phare steun blijven verlenen aan de energiesector, met speciale aandacht voor de voorbereiding van een nationaal strategisch, juridisch en beleidskader en de uitvoering van pre-investeringsonderzoek op de voornaamste gebieden. De absorptiecapaciteit van het Phare-Programma voor Albanië bleef bevredigend. Eind 1995 was circa 73% van toegewezen Phare-fondsen contractueel de infra- vastgelegd. Door de accentverschuiving naar totaal in 15 ingewikkelder aanbestedingsprocedures structuurprojecten, die een langere voorbereidingsperiode en vergen, gekoppeld aan de logistieke beperkingen op het tempo van landregistratie en het onvermogen van de banksector om tijdig de noodzakelijke kredietlijnen beschikbaar te stellen, is het tempo van uitvoering en uitbetaling in 1995 echter enigszins vertraagd. Wat de toekomst betreft, kan het Phare-Programma gezien de stabiliteit van de Albanese economie plannen gaan opstellen voor de langere termijn. Momenteel wordt een meerjarig indicatief programma voor de periode 1996- 1999 voorbereid. Bovendien hoopt Albanië verdere vorderingen te maken met de voorgenomen toetreding tot de Europese Unie. In maart 1995 diende het land een formeel verzoek in om de onderhandelingen te starten over een specifieke overeenkomst. Bulgarije De sociale en economische omschakeling is voor Bulgarije niet eenvoudig geweest. Diverse regerings wisselingen, die gepaard gingen met wisselende parlementaire steun, resulteerden in een relatief trage besluitvorming ten aanzien van belangrijke kwesties op het gebied van structurele hervorming. Bovendien had de economische groei te lijden onder de instorting van de Comecon-markten, de Golfcrisis en de VN-sancties tegen het voormalige Joegoslavië. Desalniettemin is het land erin geslaagd de basis te leggen voor een markteconomie en een democratische burgermaatschappij. De economische verbetering van 1994 werd in 1995 voortgezet. Het bruto binnenlands produkt steeg met 2,5%, de inflatie en werkloosheid daalden en met de privatisering werden goede vorderingen gemaakt. Dit alles, plus de groeiende politieke stabiliteit, heeft geleid tot een constructiever klimaat voor het beheer van het Phare-Programma voor Bulgarije. De beheerstructuren werden stabieler en daarmee tevens efficiënter. Met het Phare-Programma voor 1995 werd steun verleend voor in totaal 60 miljoen ECU aan projecten in Bulgarije op de volgende gebieden: • de aanpassing van wetgeving • de bevordering van de particuliere landbouw • ontwikkeling van het menselijk potentieel • ontwikkeling van het vervoer • energie en nucleaire veiligheid. Per sector vastgestelde fondsen in 1995 83 miljoen ECU Herstructurering van de landbouw 5 Onderwijs, opleiding en onderzoek 21 Infrastructuur (energie, vervoer telecommunicatie) 48 Milieu en nucleaire veiligheid 7 In het kader van het vervoersprogramma van 1995, dat werd medegefinancierd door de Europese Bank voor Wederopbouw en Ontwikkeling en de Wereldbank, werd een grootschalig project voor spoorwegverbetering gestart (ongeveer 400 km). Tevens werd steun verleend voor de herstructurering van het stadsvervoer in Sofia. In de energiesector heeft Phare steun verleend voor verbetering van de energie-efficiëntie (elektriciteit, stadsverwarming en gas), pre-investeringsonderzoek en maatregelen ter bevordering van de invoering van de 'acquis communautaire'. Phare verstrekte in 1995 5 miljoen ECU voor een aantal landbouwprojecten. Het ging hierbij onder meer om beleidsondersteuning aan het ministerie van Landbouw en Voedselindustrie, de registratie en het herstel van historische landeigendomsrechten en andere transacties, staats de herstructurering ondernemingen en de ontwikkeling van produktie- een marketingstructuren. en privatisering van Op het gebied van het onderwijs zette Phare zijn steun aan het Tempus-programma voor de hervorming van het hoger onderwijs voort. Voortbouwend op een proefproject van 1993 werd een programma gestart voor de ontwikkeling van het post-secundair beroepsonderwijs en het financiële beheer van het middelbaar onderwijs. In het kader van dit programma werd tevens steun verleend voor de oprichting van een bureau voor accreditering en beoordeling van het hoger onderwijs. in 1995 een meerjarig indicatief Bovendien werd programma voor grensoverschrijdende samenwerking met Griekenland goedgekeurd. Voor de periode 1995-1999 werd een indicatieve begroting toegekend van 115 miljoen ECU. Tegen de achtergrond van goede bilaterale tussen de beide landen wordt met dit betrekkingen programma steun verleend voor de ontwikkeling van Bulgaarse regio's aan de grens met Griekenland, binnen het regionale samenwerking. De voornaamste gebieden waarop het programma zich zal richten zijn vervoer, milieu, economische ontwikkeling en het menselijk potentieel. algemene Bulgaarse beleid van Dankzij een nauwlettender toezicht op de uitvoering van het programma konden en vertragingen in een vroeg stadium worden gesignaleerd en opgelost, terwijl de politieke stabiliteit de mogelijkheid bood plannen te gaan opstellen voor de middellange eventuele problemen 17 termijn. De in eerder jaren opgelopen achterstand in de vastlegging van fondsen kon daardoor deels worden weggewerkt. Het algemene percentage van contractuele vastleggingen steeg van 48% in 1994 tot 56% in 1995. Met het programma van 1995 voor de aanpassing van wetgeving werd beoogd een groot deel van de Bulgaarse wetgeving te harmoniseren met die van de Europese Gemeenschappen. Phare verleende dienovereenkomstig bijstand bij het ontwerp van nieuwe wetten en verzorgde opleidingen voor het openbaar bestuur en de rechterlijke macht. Voorgenomen is bij het programma gebruik te maken van de informatie en deskundigen die beschikbaar worden gesteld door het Bureau voor informatie uitwisseling inzake technische bijstand, opgericht in 1996 in Brussel. In februari 1995 werd de Europa-overeenkomst met de Europese Gemeenschappen en hun Lid-Staten van kracht en in mei 1995 vond de eerste Associatieraad plaats, waarbij de beide partijen de vorderingen van Bulgarije toetreding met de strategie voorafgaande aan de bespraken. Phare ter ondersteuning van deze strategie. is het voornaamste instrument In december 1995 diende Bulgarije zijn officiële aanvraag voor het lidmaatschap van de Europese Unie in. De Bulgaarse regering heeft Europese integratie aangewezen als een van haar voornaamste prioriteiten en een interministeriële werkgroep voor Europese integratie ingesteld. Tsjechische Republiek 1995 was het jaar dat de Europa-overeenkomst tussen de Tsjechische Republiek en de Europese Unie van kracht werd. De aanmerkelijke economische groei werd voortgezet. Bovendien werd de Tsjechische Republiek het eerste Middeneuropese land dat (met ingang van 1 januari 1996) werd geaccepteerd als lid van de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO), waarmee de economische hervormingen van de Tsjechische regering werden bekrachtigd. stabilisering De voortzetting van de combinatie van macro- economische en micro-economische prijsliberalisering, deregulering en privatisering leidde tot positieve resultaten. Het land kende een sterke groei en wist de werkloosheid laag te houden, op 3,5%. De nationale munt, de koruna, werd in 1995 volledig convertibel gemaakt. De inwerkingtreding van de Europa-overeenkomst betekende dat de Tsjechische Republiek volledig deel kon nemen aan de 'gestructureerde dialoog' met de Europese in april 1995 de eerste Unie. In dit kader vond Associatieraad plaats, waarna in mei de eerste bijeenkomst van het Gezamenlijk Parlementair Comité volgde, waarbij werd gesproken over het Witboek inzake de interne markt. Phare zette met het programma van 1995 voor de Tsjechische Republiek een nieuwe koers in. Deze nieuwe koers wordt, net als in de andere geassocieerde landen, gekenmerkt door de directe koppeling van Phare aan de voorbereiding van de Tsjechische Republiek op het lidmaatschap van de Europese Unie, met speciale aandacht voor verbetering van de infrastructuur in de aan Duitsland en Oostenrijk grenzende regio's en versterking van de instellingen die van essentieel belang zijn voor het integratieproces en het toekomstige lidmaatschap. In totaal kreeg de Tsjechische Republiek 110 miljoen ECU toegewezen, waarvan 71 miljoen ECU voor het operationele landenprogramma van 1995, 8 miljoen ECU voor het Tempus-programma, en 25 en 6 miljoen ECU voor grensoverschrijdende samenwerking met respec tievelijk Duitsland en Oostenrijk. Per sector vastgestelde fondsen in 1995 110 miljoen ECU Sociale ontwikkeling en werkgelegenheid 2 Ontwikkeling van de privé-sector en bedrijf ontwikkel 1 Overige 3 Hervorming bestuur en openbare instellingen 5 Onderwijs, opleiding en onderzoek 8 Infrastructuur (energie, vervoer telecommunicatie) 91 een Het Phare-Programma spitste zich in 1995 toe op de ontwikkeling van de Tsjechische infrastructuur. Phare heeft bijgedragen aan de aanleg van de spoor wegverbinding Berlijn-Decin-Praag-Breclav-Wenen en aan infrastructurele investeringen in het kader van het programma voor grensoverschrijdende samenwerking. Ook is Phare in 1995 steun gaan verlenen voor sociaal-economische ontwikkeling en toerismeprojecten in de grensregio's, waaronder de renovatie van historische monumenten. initiatieven aantal voor Sedert Oostenrijk begin 1995 is toegetreden tot de Europese Unie deelt de Tsjechische Republiek ongeveer 67% van zijn grenzen met Lid-Staten van de Europese Unie. Dit, plus de spectaculaire toename van het weg- en spoorwegverkeer tussen de Tsjechische Republiek en Duitsland) heeft geleid tot een nog sterker accent op de grensregio's en de structurele en milieugevolgen. (met name het voor programma Via grensoverschrijdende samenwerking financiert Phare daarom verbeteringen aan wegen en spoorwegen, waaronder de verbetering en aanleg van grensovergangen en maatregelen om knelpunten op te heffen. Tevens richt Phare zich op de verbetering van de water- en luchtkwaliteit in de regio's, 19 Voor de jaren 1995-1999 is een meerjarig indicatief programma ondertekend en goedgekeurd, waarbij in accent wordt gelegd op toenemende mate het investeringssteun en het aanwenden van Phare als financieel instrument voor de middellange termijn. Het indicatief programma heeft een totale begroting van 300 tot 330 miljoen ECU, inclusief grensoverschrijdende samenwerking, en richt zich op de volgende prioritaire gebieden • • wettelijke integratie met de Europese Gemeen schappen, met het uiteindelijke doel de 'acquis commu nautaire' in te voeren infrastructurele integratie met de Europese Unie, met name op het terrein van vervoer, energie en milieu • sociaal-economische ontwikkeling, waaronder bevor dering van het MKB en de export, regionale ontwikkeling, bevordering van rechtstreekse buiten landse investeringen en hervorming van het stelsel van sociale zekerheid. onder meer door middel van projecten voor de aanleg van nieuwe gas- en stoompijpleidingen, de introductie van milieuvriendelijke technologie op het gebied van warmte en krachtopwekking, de verbetering van rioolstelsels, en de bouw van nieuwe waterzuiveringsinstallaties om de rivierverontreiniging terug te dringen en de drinkwater normen te verbeteren. Tevens heeft Phare bijgedragen aan de versterking van de Tjechische wetgevende en institutionele capaciteit door financiering van deskundige bijstand en opleidingen voor Tsjechische ambtenaren en door ondersteuning van de ministeries en instellingen die een centrale rol spelen bij het integratieproces, bijvoorbeeld op het gebied van douane, statistiek, industriële eigendom, mededinging en normen. Een aanmerkelijk deel van deze inspanningen was gericht op het aanpassen van de Tsjechische wetten aan die van de Europese Unie. 20 Estland jaren een Estland heeft gedurende de afgelopen opmerkelijk economisch herstel doorgemaakt. De liberalisering van de handel en de macro-economische onderdelen van de hervormingen zijn reeds ver gevorderd. Dit kwam tot uitdrukking in een groei van het BBP met 6% voor het tweede achtereenvolgende jaar. Van belang is tot de buitenlandse tevens dat ook met betrekking investeringen in 1995 het hoge niveau van het voorgaande jaar kon worden gehandhaafd. Deze resultaten werden mogelijk door de grote vorderingen die zijn gemaakt met de structurele hervormingen. Per sector vastgestelde fondsen in 1995 24 miljoen ECU Sociale ontwikkeling en werkgelegenheid 2. 9 Hervorming bestuur en openbare instellingen 2,1 Onderwijs, opleiding en onderzoek 4. 2 Infrastructuur (energie, vervoer, telecommunicatie) 5 Twee gebieden van de economie behoeven in de komende periode echter extra aandacht: de relatief hoge inflatie en het handelstekort, dat eind 1995 circa 300 miljoen ECU bedroeg. Ontwikkeling van de privé-sec en bedrijfsontwikkeling 9. 1 In november 1995 heeft Estland zijn formele aanvraag voor het lidmaatschap van de Europese Unie ingediend en het land neemt thans deel aan de gestructureerde dialoog over de strategie voorafgaande aan de toetreding. In november heeft de Europese Unie met Estland een overeenkomst gesloten over de opening van een Delegatie van de Europese Commissie in Tallinn. Het privatiseringsproces kon in 1995 worden bespoedigd, aan het mede dankzij de bijdrage van Phare tot de grote Privatiseringsbureau. Met betrekking staatsondernemingen valt er nog het nodige werk te verrichten, maar de privatisering van de kleine bedrijven is vrijwel en middelgrote bieden momenteel 40% van de ondernemingen werkgelegenheid. De privatiseringen werden voorts bevorderd door de inspanningen van de Estlandse regering op het gebied van de vorming van het juridisch kader voor de nationale effectenbeurs, die naar verwachting in de eerste helft van 1996 wordt geopend. voltooid. De kleine Phare heeft zich er in 1995 voornamelijk op gericht Estland te helpen voort te bouwen op zijn economische successen en zich voor te bereiden op de uiteindelijke toetreding tot de Europese Unie. De Europa-overeenkomst werd in juni ondertekend en wacht nog op ratificatie van de Lid-Staten van de Europese Unie. Estland blijft het enige Midden-Europese land dat niet heeft verzocht om een overgangsperiode waarin het zijn handelsbeleid kan liberaliseren. De Phare-fondsen voor Estland stegen in 1995 tot 24 miljoen ECU. Het totale aan Estland toegewezen bedrag voor de periode 1991-1995 komt hiermee op 68,5 miljoen ECU. Voortzetting van de samenwerking tussen de Estlandse regering en Phare heeft geresulteerd in een gestage toename van het aantal toegewezen fondsen. In de landbouwsector heeft Phare zijn steun voor planningsprocessen, de ontwikkeling van faciliteiten voor plattelandskrediet, en de registratie en privatisering van land voortgezet. Voorts zal Phare zich richten op de institutionele ontwikkeling en ontwikkeling van het menselijk potentieel binnen het ministerie van Landbouw. Ter verbetering van de efficiëntie van de agro-industrie wordt professioneel advies verstrekt aan boeren, worden adviseurs opgeleid op het gebied van boerderij- en bedrijfsanalyse, aan en wordt plattelandskredietinstellingen. verleend steun Tevens verleende Phare in 1995 steun voor de ontwikkeling van een energiestrategie om de energie-efficiëntie te vergroten, de milieuverontreiniging terug te dringen, te investeren in vervoersinfrastructuur en de stelsels van sociale zekerheid en gezondheidszorg te hervormen. In het kader van het meerjarig indicatief programma voor 1995-1999, waarvoor een begroting van 84 miljoen ECU is toegewezen, richt Phare zich op de volgende prioritaire sectoren: • Europese integratie • exportontwikkeling • regionale ontwikkeling • beheer van de publieke sector en ontwikkeling van infrastructuur. In de komende periode wordt het accent verlegd naar zowel publieke als particuliere investeringen, met name op het gebied van agrarische en regionale ontwikkeling. Deze accentverschuiving is deels ingegeven door het streven tegenwicht te bieden aan de aandacht die voorheen werd besteed aan stedelijke ontwikkeling, maar ook om in te spelen op de strategie voorafgaande aan de toetreding. 21 Hongarije Als een van de eerste landen die gebruik konden maken van de steun van Phare, heeft Hongarije een stelsel van democratische politieke instellingen opgebouwd dat kan rekenen op de algemene steun van de voornaamste sociale en politieke partijen. Bovendien heeft het land zich serieus ingespannen om harmonieuze relaties te ontwikkelen met zijn buurlanden. Omdat Hongarije het meest marktgerichte land was van de voormalige Comecon-landen, heeft het de meeste buitenlandse investeringen van de regio weten aan te trekken (40,5% van het regionale totaal in de periode 1989-1994). Al snel werden er privatiseringswetten geïntroduceerd om de privatisering van staatsonder nemingen inmiddels zijn alle basisstructuren van een markteconomie opgebouwd. te bespoedigen en In 1995 zag de Hongaarse regering zich echter met ernstige macro-economische problemen geconfronteerd. Dit vormde de aanleiding voor de invoering van een stabiliseringsplan, waarmee werd beoogd het begrotings tekort en het tekort op de lopende rekening terug te dringen en de hervorming van de overheidsfinanciën te bespoedigen. Phare richtte zich in 1995 derhalve voornamelijk op de ondersteuning van de regering bij haar stappen in de richting van verdere economische orthodoxie, en bij het invoeren van de in het Witboek geschetste maatregelen in het kader van de strategie voorafgaande aan de toetreding. Hongarije was het eerste vroeger communistische land dat een aanvraag indiende voor het volwaardig lidmaatschap van de Europese Unie (april 1994). Gezien de sterke inzet van de regering voor de voorbereiding op de toetreding heeft Phare veel aandacht besteed aan het ondersteunen van de harmonisatie van wetgeving en de herstructurering van het openbaar bestuur. In de praktijk betekende dit dat er sectorale en juridische analyses zijn uitgevoerd, nieuwe wetgeving is opgesteld, bestaande communautaire wetgeving naar het Hongaars is vertaald, de noodzakelijke institutionele structuren zijn opgesteld, opleidingen zijn verzorgd voor overheids functionarissen en andere beleidmakers, en PR-acties zijn georganiseerd voor verschillende doelgroepen. van de Hongaarse Een ander belangrijk gebied is de omschakeling en hervorming en communicatie-infrastructuur. Momenteel is deze weinig bevorderlijk voor binnen- en buitenlandse investeringen en draagt deze bij tot een ongelijke economische ontwikkeling in verschillende regio's van het land. Phare verleent actieve steun voor de ontwikkeling van gepaste vervoers- 22 Per sector vastgestelde fondsen in 1995 92 miljoen ECU Sociale ontwikkeling en werkgelegenheid Z Geïntegreerde regio nale maatregelen 5 Ontwikkeling van de privé-sector en bedrijfs ontwikkeling 6 Overige 2 Hervorming bestuur en openbare instellingen 3 Herstructurering va de landbouw 10 Onderwijs, opleiding en onderzoek 16 Infrastructuur (energie, vervoer telecommunicatie) 36 Milieu en nucleaire veiligheid 12 normen en financiert samen met andere instanties onder meer infrastructurele verbeteringen, de aanleg van wegen, spoorwegen en terminals voor gecombineerd vervoer. In 1995 werd een meerjarig indicatief programma (1995- 1999) aangenomen, in het kader waarvan voor 425 miljoen ECU steun wordt verleend voor de volgende prioritaire gebieden: • Europese integratie, waaronder de aanpassing van wetten en de hervorming van het openbaar bestuur • onderwijs en opleidingen, met het accent op de oprichting van een fonds voor de ontwikkeling van het menselijk potentieel • economische ontwikkeling, met speciale aandacht voor landbouw, privatisering en herstructurering, ontwik keling van kleine en middelgrote ondernemingen, regionale ontwikkeling, bevordering van handel en investeringen, en ontwikkeling van het toerisme • hervorming van de overheidsfinanciën en de sociale sector • ontwikkeling van infrastructuur, met het accent op het transit- weg- en spoorwegvervoer, communicatie, verkeer, waterbeheer, energie en het milieu • deelname aan programma's van de Europese Gemeen schap. Voor het jaar 1995 werd ter ondersteuning van deze prioriteiten 85 miljoen ECU toegekend. 1995 was tevens het jaar dat het eerste programma voor grensoverschrijdende samenwerking tussen Hongarije en Oostenrijk werd geïntroduceerd. Met de Hongaarse overheid is, op grond van de bilaterale samenwerking met Oostenrijk, overeenstemming bereikt over een meerjarig indicatief programma voor grensoverschrijdende samen werking in de periode 1995-1999. Letland In 1995 wist Letland, na de recessie aan het begin van de jaren negentig, opnieuw aanmerkelijke economische verbeteringen door te voeren. De economische groei was met name groot in de dienstensector, de bouw en de bosbouw, hoewel als de zowel de landbouwsector ten gevolge van noodzakelijke her structureringen verder terugvielen. industriële De inspanningen op het gebied van de privatisering van kleine en middelgrote ondernemingen bleken in 1995 succesvol, hoewel de privatisering van de grote ondernemingen veel trager verloopt. Een gunstig effect had de oprichting van een nationaal privatiseringsbureau. Dit bureau zal in de komende jaren geleidelijk de resterende staatsbedrijven aanbieden. Tot die tijd worden de bedrijven die nog tot de publieke sector behoren door een Staatseigendomsfonds beheerd. Met betrekking tot de ontwikkeling van de particuliere sector dient Letland nog altijd de voor het aantrekken van investeringen noodzakelijke juridische basis te voltooien en te vereenvoudigen. Phare heeft hiervoor bijstand verleend aan zowel het Letse Privatiseringsbureau als het Staatseigendomsfonds. Net als de andere Midden-Europese landen hecht ook Letland hoge prioriteit aan de aanpassing van wetgeving als belangrijke stap in de richting van toetreding tot de Europese Unie. De hervorming van het openbaar bestuur vormt hiervan een essentieel onderdeel. In het kader van een door Phare gefinancierde opleidingsregeling worden voor het jaar 2000 zo veel mogelijk ambtenaren opgeleid. Ondanks het economische succes kende de Litouwse economie in 1995 een aantal tegenslagen. In juni 1995 werd de voornaamste handelsbank, de Bankas Baltija insolvent verklaard, hetgeen leidde tot een algemene crisis in het bankwezen. De Europese Unie heeft ter ondersteuning van de financiële sector 2,5 miljoen ECU toegewezen. Een andere economische tegenslag was dat de overheidsinkomsten achterbleven bij de ramingen ten gevolge van belastingvermijding. Dit resulteerde in de eerste helft van 1995 in een begrotingscrisis en droeg bij tot een begrotingstekort voor 1995 van circa 4,8% van het bruto binnenlands produkt. Per sector vastgestelde fondsen in 1995 32,5 miljoen ECU Sociale ontwikkeling en werkreleeenheid 9. 2 Hervorming bestuur en openbare instellingen 1. 3 Onderwijs, opleiding i onderzoek 2 Financiële sector : Infrastructuur (energie, vervoer, communicatie; Ontuikkelin van de privé-sector en bedrijfsonttt ikkel 8. 3 In juni werd een Europa-overeenkomst ondertekend en de formele lidmaatschapsaanvraag werd op 27 oktober 1995 ingediend. Letland neemt volledig deel aan de gestructureerde dialoog inzake de strategie voorafgaande aan de toetreding. De Phare-bij stand aan Letland was voornamelijk gericht op de overdracht van know-how. Voornaamste aandachtspunten hierbij waren de hervorming van het openbaar bestuur, privatisering, de ontwikkeling van kleine en middelgrote ondernemingen, en de verbetering van het bankwezen, de landbouw, de telecommunicatie, de energiesector, het vervoer, de gezondheidszorg en het hoger onderwijs. In de loop van 1995 werd de steun institutionele uitgebreid ontwikkeling, en ontwikkeling van het menselijk potentieel en infrastructuur. tot economische hervorming, ter ondersteuning van de Bij de Phare-inspanningen ontwikkeling van de Letse infrastructuur ging speciale aandacht uit naar de energiesector. Het land heeft geen koolwaterstofreserves en is in hoge mate afhankelijk van de import van energie. Letland beschikt echter over inheemse energiebronnen die verder kunnen worden ontwikkeld, te weten waterkracht, hout en turf. Phare heeft enkele studies gefinancierd om de haalbaarheid van deze alternatieve energiebronnen te onderzoeken. 23 • • statistische institutionele integratie, menselijk potentieel en sociale sector, waaronder samenwerking, hervorming van het openbaar bestuur, hoger onderwijs, overheidsfinanciën en boekhouding, en hervorming van de sociale sector infrastructuur, met het accent op de energiesector, het milieu en de ontwikkeling van de vervoerssector. De Phare-fondsen voor Letland waren in 1995 32,5 miljoen ECU. De aan Letland in 1991-1995 toegewezen fondsen komen hiermee in totaal op 108 miljoen ECU. In de periode 1996-1999 zal het in 1995 overeengekomen meerjarig indicatief programma zich voornamelijk richten op de volgende prioritaire sectoren. , ,. • ontwikkeling van de particuliere sector, waaronder herstructurering en privatisering, het bankwezen, ontwikkeling van het midden- en kleinbedrijf, bevordering van buitenlandse investeringen en handel, en landbouwhervorming 24 Litouwen De Litouwse economie kwam de diepe recessie na het uiteenvallen van de Sovjet-Unie te boven; het Bruto Binnenlands Produkt daalde nog in 1992 en 1993, maar nam in 1994 met 1,5% en in 1995 met 5% toe. Het privatiseringsproces verloopt bevredigend en heeft in het kleinbedrijf snelle vooruitgang geboekt; dit proces vindt voornamelijk plaats via de uitwisseling van coupons of door lokale investeerders. Halverwege 1995 nam het parlement een nieuwe wet inzake privatisering aan, waarin de relatieve verantwoordelijkheden van de economische ministeries, overheidsinstellingen en lokale autoriteiten worden omschreven. De wet vormt een duidelijke toezegging van de regering om het privatiseringsproces te voltooien. Per sector vastgestelde fondsen in 1995 42 miljoen ECU Sociale ontwikkeling en werkgelegenheid 4,4 Hervorming bestuur en openbare instellingen 5. 5 Onderwijs, opleiding en onderzoek 3. 5 Infrastructuur (energie, vervoer, telecommunicatie) 19 Verder werd in 1995 een privatiseringsbureau opgericht dat, ondersteund door een Phare-adviseur ter plaatse, snel operationeel werd. Het bureau is een semi-autonoom orgaan met als doel het resterende privatiserings programma voor te bereiden en ten uitvoer te brengen onder de supervisie van het kabinet van de premier. Naar verwachting zullen zowel de nieuwe wet als de werkzaamheden van het bureau het privatiseringsproces een extra tevens bijzondere aandacht wordt geschonken aan de herstructurering van bedrijven, teneinde verdere technische deskundigheid of reeds financiële middelen geprivatiseerde bedrijven. impuls geven, waarbij verschaffen aan te Als onderdeel van de ontwikkeling van de particuliere sector is de regering in 1995 tevens begonnen het wettelijk kader voor het midden- en kleinbedrijf te definiëren en werd er een ontwikkelingsbureau opgericht in de vorm van een onafhankelijke non-profit-instelling. Ondernemers hebben echter nog steeds te kampen met een gebrek aan financiële middelen voor kapitaalvorming. Tot op zekere hoogte is er op dit punt sprake van verbetering dankzij de snelle groei van buitenlandse investeringen (ongeveer 254 miljoen ECU tussen 1989 en 1994), hoewel het geïnvesteerde bedrag beduidend lager is dan in de andere Baltische Staten. Het probleem van de coördinatie tussen de verschillende bureaus voor economische ontwikkeling die de laatste jaren zijn opgericht, wordt door de regering aangepakt. In december 1995 diende Litouwen de officiële aanvraag in voor het lidmaatschap van de Europese Unie; deze aanvraag werd bekrachtigd door een verklaring die door het Litouwse parlement werd aangenomen. De Europa-overeenkomst werd in juni 1995 door Litouwen ondertekend en sindsdien heeft het land actief deelgenomen aan alle bijeenkomsten in het kader van de gestructureerde dialoog. Verder heeft de regering een actieve bijdrage geleverd aan het creëren van het institutionele en wetgevende kader dat dient als beginpunt voor het proces van Europese integratie. Als onderdeel hiervan trachtte Litouwen in 1995 een begin te maken met de aanpassing van zijn wetgeving aan de 'acquis communautaire' van de Europese Gemeen schap. Phare leverde een bijdrage aan dit proces door steun te verlenen aan de ontwikkeling van wetgeving op het gebied van financiële dienstverlening (bankrecht, verzekeringen en obligaties), handelsrecht, arbeidsrecht, EG- en internationaal recht en staats- en bestuursrecht. Naar verwachting zal het parlement in de eerste helft van 1996 een wijziging van de Litouwse grondwet, die krachtens de Europa-overeenkomst noodzakelijk is, goedkeuren. Het betreft een wijziging inzake de aankoop van grond door buitenlanders. Ook zal naar verwachting in 1996 de Europa-overeenkomst geratificeerd worden. In 1995 stelde Phare 38 miljoen ECU ter beschikking van Litouwen, een toename van 4 miljoen ECU ten opzichte van het voorgaande jaar. Dit geld was bestemd voor de prioritaire gebieden als vermeld indicatieve programma van 1994-1995: economische ontwikkeling, ontwikkeling van de infrastructuur, het programma voor integratie en ont overheidsinvesteringen, Europese wikkeling van het menselijk potentieel. in het 25 De bijdrage van Phare aan de ontwikkeling van de particuliere sector bestond uit steun voor het opzetten van een netwerk van bedrijfsadviescentra en een Euro- correspondentiecentrum in Vilnius. Phare heeft tevens besloten de adviseur die is aangesteld bij het Litouwse bureau ter bevordering van investeringen dat in 1993 werd opgericht om het land te promoten, op zijn post te laten. kapitaal, zakelijke vaardigheden en know-how voor een blijvende negatieve invloed op de sector. Daarom heeft Phare geholpen bij de ontwikkeling van beleid dat erop gericht is de economische planning in de sector te versterken, en bij het verstrekken van zakelijke en technische adviezen en financiering via kredieten en leningen. Phare was ook actief in de landbouw die de laatste jaren met een neergaande lijn te kampen had, maar nog steeds de op een na grootste economische sector van de economie vormt. De privatisering van holdings leidde ertoe dat de grond werd opgesplitst in kleine percelen; dit zorgt samen met de beperkte beschikbaarheid van Phare deed ook actief mee aan programma's gericht op de hervorming van het openbaar bestuur; zo werd in maart 1995 een beleidsontwerpprogramma voltooid. Verder was Phare actief in de gezondheidszorg, met name in de basisgezondheidszorg, en het verstrekte beleidsadviezen in de sociale sector en de werkgelegenheid. 26 Polen In 1995 zette Polen wederom belangrijke stappen voorwaarts op de weg van de economische hervormingen. Ruim de helft van het nationale inkomen wordt nu door de particuliere sector verworven, de omschakeling naar een markteconomie is een feit en de economische prestaties worden steeds minder afhankelijk van politieke ontwik kelingen. De economische vooruitgang van het land kwam het duidelijkst tot uitdrukking in het groeicijfer van 1995: het Bruto Binnenlands Produkt nam in 1994 met 5% toe, in 1995 was dit 7%, dankzij een sterke toename van de export en investeringen. Tegen de achtergrond van deze economische prestatie lanceerde de Poolse regering in november 1995 officieel het programma voor grootscheepse privatisering. Het programma creëerde 15 nationale investeringsfondsen onder supervisie van professionele activabeheerders. Elk van de fondsen fungeert als de holding voor ongeveer 500 geprivatiseerde middelgrote bedrijven, waarbij het publiek voor een symbolische prijs aandelen in de fondsen kan kopen. Via haar Phare-Programma steunde de Europese Gemeenschap dit programma door de bewustwordings campagne te financieren en door aandeelbewijzen te drukken en te verspreiden. De privatisering van de resterende 4. 400 staatsbedrijven wordt in 1996 voortgezet. Als onderdeel van dit privatiseringsproces werden hernieuwde pogingen gedaan om het bankwezen te herstructureren en te privatiseren, dat nog steeds voor 60% in handen is van de staat. Phare bleef steun verlenen aan het team dat met dit proces belast is, en een cruciale versnelling op dit gebied wordt in 1996 verwacht. Op grond van het Phare-Programma voor Polen in 1995 stelde de Europese Unie 174 miljoen ECU ter beschikking. Dit bedrag maakt deel uit van het meerjarige indicatieve programma voor Polen, waarvan de begroting voor 1995 tot 1999 in totaal 1. 015 miljoen ECU aan subsidiekredieten omvat. De hoofddoelstelling van de Phare-steun is in dit kader de deelname van Polen aan het proces van Europese te vergemakkelijken door het proces van integratie sociaal-economische omschakeling te steunen. Het meerjarige indicatieve programma concentreert zich op de volgende prioritaire sectoren die werden gekozen Per sector vastgestelde fondsen in 1995 174 miljoen ECU Ontw. kkelmg van de privé- sector en bedrijfsontwikkeling 9 Hervorming bestuur en o p e n b a re i n s t eiI i ngen 2 Herstructurering van de landbouw 13 lnfrastructu (energie, vervoer, telecommunicatie) 91 Milieu en nucleair veiligheid 22 overeenkomstig de economische strategie van de Poolse regering voor de periode 1994-1997: • de arbeidsverhoudingen meer in overeenstemming brengen met de bestaande verhoudingen in de markteconomie, structurele werkloosheid tegengaan en de milieubescherming verbeteren • de institutionele hervormingen op het gebied van sociale zekerheid, sociale dienstverlening en de financiële sector voortzetten • de concurrentiepositie van de Poolse economie verstevigen. Binnen het Phare-Programma voor Polen van 1995 vormde de voortgezette steun voor de ontwikkeling van de infrastructuur van het land 52% van de toegewezen kredieten. Hiervan was 22 miljoen ECU bestemd voor de financiering van de modernisering van de spoorweg verbinding E-20 tussen Berlijn, Warschau, Minsk en Moskou; dit project werd medegefinancierd samen met de Europese Investeringsbank en de Europese Bank voor Wederopbouw en Ontwikkeling. In 1995 werd 53 miljoen ECU bestemd voor grensoverschrijdende samenwerking. De kredieten moeten geconcentreerd toegewezen worden, waarbij slechts acht regio's aan de grens met Duitsland en de Oostzee fondsen ontvangen. Uiteindelijk beoogt het programma de infrastructuur aan de westgrens van Polen zodanig te ontwikkelen dat deze op een soortgelijk niveau komt als in het oostelijk deel van Duitsland. De fondsen zijn hoofdzakelijk gericht op de vervoersinfrastructuur en het 27 Ingevolge het Phare-Programma van 1995 waren andere belangrijke steungebieden de landbouw, de ontwikkeling van het toerisme en het onderwijs. De aanzienlijke versnelling van de tenuitvoerlegging van Phare-Programma's in 1995 was bemoedigend en weerspiegelde de verbetering van de betrekkingen tussen Polen en de Europese Unie die in 1995 kon worden waargenomen. 1995 hield de bilaterale Associatieraad zijn tweede vergadering in het kader van de Europa-overeenkomst. De Raad concentreerde zich op drie vraagstukken: de strategie van Polen voor integratie in de Europese Unie, intraregionale samenwerking en met de handel samenhangende kwesties. juli In milieu en 55% ervan is bestemd voor grensovergangen. Verdere steun aan de infrastructuur wordt verkregen via voortgezette regionale-ontwikkelingsactiviteiten die in verschillende Poolse regio's door Phare gefinancierd worden; hiervoor werd 20 miljoen ECU ter beschikking gesteld. Het blijvende belang van de milieusector kwam tot uitdrukking in de toename van het financieringsbedrag voor het Nationaal Milieufonds met 18 miljoen ECU. Dit was in overeenstemming met een aanbeveling van het Europees Parlement om de Phare-financiering voor milieuschoonmaakprojecten in stand te houden. 28 Roemenië en vooruitgang Voor Roemenië was 1995 een jaar van gestage economische politieke nauwere de Europese Unie. Officiële betrekkingen met regeringscijfers voor het jaar 1995 tonen een toename met 6,9% van het Bruto Binnenlands Produkt, een halvering van het inflatiecijfer tot 27,8%, een daling van het werkloosheidscijfer van 10,9% tot 8,9% en een groei van het gemiddelde nettoloon met 16,3%. Uit de in het afgelopen jaar verslechterde betalingsbalans en het afgenomen vertrouwen van het publiek in de nationale munteenheid blijkt echter dat niet is voldaan aan alle macro-economische voorwaarden voor duurzame groei, zelfs al zijn er indrukwekkende resultaten geboekt. het totale bedrijven. Dit brengt Op micro-economisch niveau verdwenen in 1995 meer dan 650 bedrijven uit het Fonds voor Staatseigendom, hetgeen tot nog toe een jaarrecord is als het gaat om het aantal aantal geprivatiseerde bedrijven in Roemenië op 1. 524, die samen 10% van de werkzame beroepsbevolking vormen. Verder werd in juni 1995 een herzien programma voor grootscheepse privatisering gelanceerd. Op grond van dit nieuwe programma krijgen Roemeense burgers een aanzienlijke hoeveelheid aandelen in maar liefst 4. 000 Roemeense ondernemingen. Een groot aantal restbelangen blijft in het Fonds voor Staatseigendom met het oog op verkoop tegen contante betaling via een van de volgende methoden: veiling, openbare aanbieding, handel. De publieke belangstelling voor het programma was beperkt en de inschrijvingsperiode werd verlengd tot maart 1996. Dankzij produktiesector gemakkelijker gedecentraliseerd kunnen worden en tevens zal dit een belangrijke stap betekenen in de richting van een goed functionerende markteconomie. het programma zal de Wat betreft 1995 stelde Phare 66 miljoen ECU ter beschikking voor programma's in Roemenië waarvan de tenuitvoerlegging naar verwachting twee tot drie jaar in beslag neemt. Dit bedrag is een onderdeel van het meerjarige financiële perspectief voor Roemenië, waarvan de begroting voor de periode 1995-1999 in totaal 550 miljoen ECU omvat. De bijstand voor de periode 1990- 1994 bedroeg in totaal 542 miljoen ECU. In 1995 was Phare bijzonder actief in het verlenen van bijstand op het gebied van privatisering en her structurering van de industrie. Er werd steun verleend voor de tenuitvoerlegging van het programma voor grootscheepse privatisering van de regering met daarin Per sector vastgestelde fondsen in 1995 66 miljoen ECU Herstructurering van de landbouw 10 Onderwijs, opleiding en onderzoek 18 Infrastructuu (energie, vervoer, telecommunicatie) 38 een bewustwordingscampagne om het begrip en de betrokkenheid van het publiek zo groot mogelijk te maken. Daarnaast wordt omvangrijke Phare-steun verleend aan het Fonds voor Staatseigendom om te helpen bij de verkoop van de restbelangen van het Fonds. Er viel in 1995 maar weinig vooruitgang te bespeuren als het gaat om de herstructurering van de belangrijkste staatsbedrijven. Phare leverde een belangrijke bijdrage aan de voorbereiding van financiële-saneringsplannen voor 26 bedrijven met grote schulden, maar deze plannen zijn nog niet uitgevoerd. Phare bleef bijdragen aan de ontwikkeling van het midden- en kleinbedrijf (MKB) via bijstand voor een netwerk van MKB-adviescentra dat wordt ondersteund door een subsidiesteunregeling. Phare financierde tevens een steunprogramma voor banken om deze te helpen bij het zaken doen met het MKB. Behalve in het bedrijfsleven werd er ook aanzienlijke vooruitgang geboekt op andere hervormingsgebieden. De hervorming van het beroepsonderwijs vindt bijvoorbeeld in versneld tempo plaats dankzij grote Phare-steun voor het proces op nationaal niveau en voor een belangrijke groep van 25 scholen voor beroepsonderwijs in het gehele land. Daarnaast voorziet de nieuwe Onderwijswet in de ontwikkeling van universitaire autonomie en er is een Phare-Programma opgesteld om deze aanpak te onder steunen. 29 belangrijk wegenherstelproject samen met de Europese Investeringsbank, als indirect, via de financiering van en andere voorbereidende haalbaarheidsonderzoeken werkzaamheden in de sectoren vervoer, telecommunicatie en energie. tussen Roemenië en de De Europa-overeenkomst Europese Gemeenschappen en hun Lid-Staten werd van kracht in februari 1995. De eerste vergadering van de Associatieraad vond plaats in april 1995. Tijdens de bijeenkomst van het Associatiecomité in oktober 1995 werd de toegankelijkheid van de grensoverschrijdende Phare-Programma's en de tenuitvoerlegging van de meerlandenprogramma's besproken, evenals kwesties aangaande commerciële financiering. In juni 1995 diende het land de officiële aanvraag in voor het lidmaatschap van de Europese Unie. De verklaring van steun voor de toetreding van Roemenië werd ondertekend door alle partijen die bij de aanvraag betrokken waren. Eveneens werd in de 'nationale strategie voor toetreding', waarvan de officiële aanvraag van Roemenië vergezeld ging, grote nadruk gelegd op de nationale consensus als stuwende kracht achter de politieke, en economische overgang van Roemenië. sociale In overeenstemming met het Witboek inzake de interne markt begon Roemenië met de aanpassing van zijn nationale wetgeving aan de wetgeving van de Europese Gemeenschap. Er werd aan mededinging, staatssteun, openbare en financiële diensten en het vrije verkeer van personen. prioriteit gegeven De herstructurering van de sector onderzoek en technologie, die een grote rol speelde in de centraal geleide economie, werd eveneens in gang gezet met steun van Phare. in steden in het gehele Phare heeft actief deelgenomen aan de ondersteuning van gedecentraliseerde projecten die waren ontwikkeld door lokale partnerschappen tussen openbare en particuliere instanties land. Het meest uitgewerkte programma op dit gebied is gericht op de actieve ontwikkeling werkgelegenheid. In 1995 werden Phare-subsidies van 50. 000 ECU toegekend aan projecten in 21 steden. Het aantal steden zal toenemen. Aanvullende programma's van dergelijke aard die in 1995 voorbereid werden, omvatten lokale economische steun voor ontwikkeling en sociale dienstverlening. van maatregelen in 1996 inzake te In zijn pogingen om de burgermaatschappij ontwikkelen, heeft Phare via het Democratieprogramma de uitvoering van 19 microprojecten op de volgende gebieden gesteund: opleiding van jonge politici, bevordering van de dialoog tussen de lokale overheid en burgers, versterking van Roemeense organisaties en de samenwerking tussen deze organisaties en autoriteiten op lokaal en nationaal niveau, bevordering van de rechten van kinderen, de Hongaars-Roemeense dialoog en andere multiculturele activiteiten. Wat de gezondheidszorg betreft leverde Phare een bijdrage aan de ontwikkeling van technieken om vaccins te bewaren in plattelands gebieden. Phare steunde de ontwikkeling van de Roemeense infrastructuur zowel direct, via medefinanciering van een 30 Slowakije Slowakije leverde in 1995 een indrukwekkende macro- economische prestatie. Er was een sterke groei van het BBP en een lage inflatie, terwijl de handelsbalans positief bleef en het begrotingstekort aanzienlijk daalde. De enige negatieve elementen waren het werkloosheidscijfer en het lage aantal buitenlandse investeringen. Na de spectaculaire economische ommekeer in 1994, toen de economie met 4,8% groeide, nam de reële groei van het BBP in 1995 nog sneller toe tot 7,4%. Hogere nettolonen en enige toename van de werkgelegenheid zorgden voor een grotere particuliere consumptie, en de economische groei had uiteindelijk een positieve uitwerking op de investeringen. Ondanks de versnelde economische groei daalde de inflatie tot onder de 10%, hoofdzakelijk dankzij de voortzetting van een strak monetair beleid. Grotere groei leidde ook tot meer import met als gevolg een kleiner betalingsoverschot en een kleinere bijdrage aan de groei van de netto-export. Phare stelde in 1995 46 miljoen ECU ter beschikking van Slowakije, een toename ten opzichte van het bedrag van 40 miljoen ECU van het voorgaande jaar. Het totaal aan door Phare toegekende kredieten vormde de eerste schijf van het meerjarige indicatieve programma dat in 1995 werd goedgekeurd. Hierin staat vermeld dat de Phare-steun op de middellange termijn zich op de volgende brede strategiegebieden zal richten: • aanvaarding van de 'acquis communautaire', waaronder en de modernisering van de maatschappelijke overheidsstructuren en de aanpassing van wetten, normen en regelingen • ontwikkeling en herstructurering van de particuliere sector • ontwikkeling van het menselijk potentieel, waaronder hervorming van de sociale sector infrastructuurontwikkeling. • Krachtens het meerjarige indicatieve programma voor 1995-1999 kunnen toegewezen kredieten in de toekomst afgestemd worden op grond van behoeften en de absorptiecapaciteit. Dit laatste is van bijzonder belang gezien het feit dat de Slowaakse prestatie met betrekking tot vorige programma's voor verbetering vatbaar is. Op dit moment is met de Slowaakse autoriteiten een dialoog aan de gang over hoe de efficiëntie en effectiviteit van Phare verbeterd kunnen worden. Per sector vastgestelde fondsen in 1995 46 miljoen ECU Volk gezondheid Sociale ontwikkeling en werkgelegenheid 2,- Geïntegreerde regionale maat regelen 1,5 Ontwikkeling van de privé -sectoren bedrijfsontwik- kelinti 14. 2 Overige 0. 6 Hervorming bestuur en openbare instellingen 5 Herstructurering van de landbouw 2. 6 Burgermaatschappij en democratisering (). ' Onderw ijs. opleiding en onderzoek 5 Milieu en nucleaire veiligheid I Financiële sector 3 Infrastructuur (energie, ervoer, telecommunicatie) X„ In 1995 was Phare-steun voornamelijk gericht op het verstrekken van know-how en investeringssteun om te helpen bij de ontwikkeling van de particuliere sector. Specifiek steunde Phare de volgende projecten die van wezenlijk belang zijn om Slowakije te helpen bij de voorbereiding op het lidmaatschap van de Europese Unie. een postprivatiseringsfonds, een gezamenlijk initiatief van Phare en de Europese Bank voor Wederopbouw en Ontwikkeling dat aandelenkapitaal en know-how verschaft aan Slowaakse middelgrote bedrijven, het geslaagde programma voor het midden- en kleinbedrijf dat voorziet in financiële bijstand en overdracht van know-how aan het Slowaakse midden- en kleinbedrijf. Er is veel geld bijeengebracht voor de financiële instrumenten van het programma, in het bijzonder voor het fonds voor kleine leningen. Deze financiële bijstand vormt samen met het verstrekken van zakelijke adviezen via een netwerk van steuncentra een waardevolle dienstverlening voor het midden- en kleinbedrijf. voortgezette overdracht van know-how aan de Slowaakse Nationale Bank en het ministerie van Financiën ter ondersteuning van hun belangrijke rol in de economische hervormingen en de Europese integratie. wat betreft de ontwikkeling van het menselijk potentieel werd in 1995 een gezondheidsprogramma gelanceerd dat gericht was op de basisgezondheidszorg en de financiering van de gezondheidszorg. 31 infrastructuurinitiatief dat verdere steun voor de Slowaakse douanedienst, het normalisatiebureau, het rechtsstelsel en het programma voor de burgermaatschappij. een belangrijk in 1995 gefinancierd werd en dat investeringssteun verleende voor het aanboren van een geothermische bron. een Slowaaks-Oostenrijks programma voor grensover schrijdende samenwerking, waarbij 4 miljoen ECU ter beschikking werd gesteld voor een aantal milieu projecten en haalbaarheidsonderzoeken op het gebied van vervoer, sociaal-economische regionale planning. afvalwaterbehandeling) ontwikkeling (riool- en en integratie Slowakije geeft prioriteit aan in westerse politieke, economische en veiligheidsstructuren, en in het bijzonder aan het lidmaatschap van de Europese Unie. Op 27 juni 1995 diende Slowakije de officiële aanvraag in voor het lidmaatschap van de Europese Unie. Het nam het gehele jaar volwaardig deel aan de gestructureerde dialoog met de Lid-Staten en ging door met de tenuitvoerlegging van de Europa-overeenkomst; dit gebeurde door in mei de eerste vergadering van de Associatieraad te beleggen en in november het Gezamenlijk Parlementair Associatiecomité bijeen te roepen. 32 Slovenië Dankzij een reeks snelle economische aanpassingen heeft Slovenië een grote mate van macro-economische stabiliteit bereikt. Als het gaat om het inkomen per hoofd van de bevolking staat het land op ongeveer gelijke hoogte met sommige Lid-Staten van de Europese Unie. De economie groeide in 1995 met bijna 5% en het inflatiecijfer daalde tot onder de 10%. Van de export van het land is 65% verkocht aan de Europese Unie. Per sector vastgestelde fondsen in 1995 25 miljoen ECU Onderwijs, opleiding en onderzoek 2,6 Overige 7,i de zijn De prestaties van Slovenië in het kader van het Phare- percentages indrukwekkend: Programma contractuele vastleggingen waren bijzonder hoog, bijna 100% van de kredieten die in 1992 en 1993 werden toegekend, en bijna 60% van de kredieten die in 1994 werden toegekend, zijn contractueel vastgelegd. Hieruit blijkt hoe efficiënt Slovenië gebruik maakt van Phare - fondsen. In 1995 werd aan Slovenië 16,4 miljoen ECU toegekend in het kader van het operationeel landenprogramma. Het totale bedrag aan Phare-financiering in 1995 was 25 miljoen ECU dankzij de financiële middelen die werden toegekend aan grensoverschrijdende samenwerking (6 miljoen ECU) en het Tempus-programma (2,6 miljoen ECU). sector- steun voor sectoren. De In 1995 had Phare een directe uitwerking op bepaalde prioritaire en bedrijfsherstructurering, waaronder de opleiding van bedrijfsdirecteuren, en voor de voucher-regeling voor privatisering werd voortgezet. Er werden kredieten gebruikt om de grensovergang naar Hongarije bij Dolga Vas weer open te stellen, een grensovergang die een groot vervoersknelpunt vormt op een van de belangrijkste routes naar Midden-Europa. Tevens werd steun verleend aan de hervorming van de openbare financiën en het bankwezen, waaronder het creëren van een nieuw belastingsstelsel. Het programma voor grensoverschrijdende samenwerking met Oostenrijk omvatte de verbetering van de grensovergang bij Jezersko en de reorganisatie van het in Gornja Radgona. Een soortgelijk rioleringstelsel programma met Italië had onder andere betrekking op de vervoersinfrastructuur, het milieu, de ontwikkeling van het menselijk potentieel en culturele samenwerking. In juni 1995 werd een Memorandum van Overeen stemming getekend tussen de nationale Phare-Coördinator en de Commissie waarin de strategie voor toekomstige Infrastructuur (energie, vervoer, telecommunicatie) 7,4 Sociale ontwikkelin werkgelegenheid 4,4 Ontwikkeling van de privé-sector en bedrijfsontwikkeling 3 meerjarige Phare-steun aan Slovenië wordt beschreven. indicatieve Dit diende als basis voor het meerjarige programma van 1996-1999 waarin drie brede gebieden beschreven worden waarop Phare de strategie van Slovenië ter voorbereiding op de toetreding steunt; dit gebeurde in overeenstemming met het hoofddoel van het regeringsbeleid, namelijk nauwere samenwerking met de Europese Unie en uiteindelijk het EU-lidmaatschap. De drie gebieden zijn de volgende: • Voorbereiding op het aangaan van de verplichtingen van het lidmaatschap (de 'acquis communautaire') via de geleidelijke aanpassing van wetten, normen en regels om deze verenigbaar te maken met die van de Europese Unie. Dit omvat het treffen van voorzien ingen voor de tenuitvoerlegging en handhaving daarvan, evenals aanpassingen om rekening te houden met belangrijk intern beleid van de Unie, zoals op het gebied van de landbouw. • De ontwikkeling en versteviging van economische, commerciële en materiële banden, niet alleen met de Unie, maar ook met geassocieerde landen en indien toepasselijk met naburige regio's. Dit is een essentieel toekomstige element uitbreiding en de duurzame ontwikkeling van de regio als geheel. in de voorbereiding op de • Economische en sociale structurele hervormingen op de middellange termijn. Het gaat er hierbij om de concurrentiepositie van de industrie en de dienst verlening op internationaal niveau te brengen en om de verdere ontwikkeling van de particuliere sector, 33 steeds een ondersteuning Tijdens 1995 werd de Europa-overeenkomst van Slovenië in werking gesteld. De in 1993 ondertekende overeen- inzake handel en economische samenwerking komst vormde nog van de handelsbetrekkingen tussen de beide partijen. Sinds de ondertekening van de Europa-overeenkomst op 10 juni ter 1996, neemt Slovenië deel aan de strategie voorbereiding van de toetreding en heeft de regering een witboek opgesteld voor een dergelijke strategie op nationaal niveau en de structuren voor de tenuitvoer legging daarvan in het leven geroepen. investeringen, de exportcapaciteit en de kapitaal- markten te bevorderen. Daarnaast moeten de sociale sector en het openbaar bestuur hervormd worden, evenals de sectoren wetenschap en technologie, infrastructuur en milieubescherming. Regio's waar de hervormingen leiden, moeten steun ontvangen. tot problemen 34 Per land toegekende fondsen gedurende 1990-1995 (in miljoen ECU) Albanië Bulgarije Republiek Tsjechië Tsjecho- Slowakije Estland DDR Hongarije Letland Litouwen 1990 1991 1992 ': 1993 0 1994 0 1995 0 34 99 \ 100 1990 0 1991 0 u 1992 1993 1994 1995 •if. 5 ^ ^ ^ ^ H 24 2 2 ^ 1990 1991 0 1992 0 1993 0 1994 0 1995 0 Polen 1990 1991 1992 1993 1994 1995 K$?K*$?%£gm 180. 8 197 200 225 208. '8, 35 Slowakije Slovenië Voormalig Joegoslavië Meer- landen programma's Overige programma's 243. 2 Noot: Het Phare jaarverslag 1995 bevat cijfers van alle vijf begrotingslijnen (B7-5200 Phare Democratie Programma, B7-6000 Steun voor de economische herstructurering van de landen in Midden- en Oost-Europa (Phare), B7-6020 Grensoverschrijdende samenwerking, B7-6310 Deelname van de Gemeenschap aan activiteiten van NGO's, B7- 6330 Openstelling van communautaire programma's voor de geassocieerde landen in Midden- en Oost-Europa) die worden beheerd in het kader van het Phare-Programma. Als gevolg van software-technische beperkingen waren in het Phare jaarverslag 1994 slechts twee begrotingslijnen begrepen. Dit verklaart het geringe verschil in de historische cijfers tussen de Phare jaarverslagen over 1994 en 1995. 36 Per sector toegekende fondsen gedurende 1990-1995 Herstructurering van de landbouw Burgermaatschappij en democratisering Essentiële hulp Onderwijs, opleiding en onderzoek Milieu en nucleaire veiligheid Infrastructuur (energie, vervoer. telecommunicatie) Ontwikkeling van de privé-sector en bedrijfs ontwikkeling Volksgezondheid Openbare instellingen en bestuurs- hervorming 136 (in miljoen ECU) 1990 1991 1992 1993 1994 1995 1990 0 1991 0 1992 1993 1994 1995 17 U0. 6 178,5 16,2 0,5 •'*••: * « *? :i. 6 37 48. 2 47. 3 1990 0 1991 0 1992 0 1993 0 1994 0 |2 1995 1990 0 1991 0 1992 0 1993 H p5 1994 • 4 1995 0 1 Sociale ontwikkeling en werkgelegenheid Aanpassing van wetgeving Consumenten bescherming Financiële sector Geïntegreerde regionale maatregelen Overige sectoren 180. 9 Noot: Het Phare jaarverslag 1995 bevat cijfers van alle vijf begrotingslijnen die in het kader van het Phare- Programma worden beheerd. Als gevolg van software - technische beperkingen, hadden de cijfers in het Phare jaarverslag 1994 slechts betrekking op twee begrotings lijnen. Dit verklaart het geringe verschil in de historische cijfers tussen de Phare jaarverslagen over 1994 en 1995. Dankzij verbetering van het financiële-verslaggevings- proces is het mogelijk een betere uitsplitsing naar sector te maken. Dit verklaart de toename van het aantal sectoren van 9 in 1994 tot 15 in het jaarverslag 1995. 38 Phare fondsen per land Albanië (in miljoen E C U) Per sector vastgestelde fondsen over 1990-1995 Hervorming bestuur en openbare instellingen Herstructurering van de landbouw Burgermaatschappij en democratisering Onderwijsopleiding en onderzoek Milieu en nucleaire veiligheid Financiële sector Essentiële hulp Infrastructuur (energie, vervoer, telecommmunicatie) Aanpassing van wetgeving Consumentenbescherming Ontwikkeling van de privé-sector en bedrijfsontwikkeling Geïntegreerde regionale maatregelen Sociale ontwikkeling en werkgelegenheid Volksgezondheid Overige Totaal 1990 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1991 0 0 0 0 0 0 10 0 0 0 0 0 0 0 0 10 1992 " "O 15_ (T o 35 50 4 A 0 0 0 " O" 0 o" 4,4~ 110 1993 "TT"" " j ö" "~~ö"" "7,5" 3,3 35 JÖ" Ö "Ö 0 7 J) "7P~ "7" Ö" 75 1994 4,6 5 '"" "0~ 7,4"" 0 0 7" 23 0 "Ö 0 ö" o "7" o 49 1995 0 "o ""o 3. 5 " "0 35 ~"o" " 34 "" O" 0 0 8. 5 ""'O "7 ~ 7 Totaal 5. 8 30" "~9. 6_" 3. 3" 105 """77" "ólT" 0 """o _7 " 83 "ir TT 177" 332 Noot: Albanië is in 1991 in het Phare-Programma opgenomen. Bulgarije Per sector vastgestelde fondsen over 1990-1995 Hervorming bestuur en openbare instellingen Herstructurering van de landbouw Burgermaatschappij en democratisering Onderwijs, opleiding en onderzoek Milieu en nucleaire veiligheid Financiële sector Essentiële hulp Infrastructuur (energie, vervoer, telecommmunicatie) Aanpassing van wetgeving Consumentenbescherming Ontwikkeling van de privé-sector en bedrijfsontwikkeling Geïntegreerde regionale maatregelen Sociale ontwikkeling en werkgelegenheid Volksgezondheid Overige Totaal 1990 "" o"" ]_6_ " 0 " 0 3,5 Ö" " 5" "o 0 "o o" o" """" o "'"()"" "_"""() 2 45 1991 Ö" 25 Ö 5 " "" 19 10 ""20 5 0 Ö" " 20" 0 7,5 <r_" "o 1065 1992 0" _ [0 ö" 11 o o 21 " 0 " o 22. 5 0 "o" 15 """ 0 1993 16 0 0 17,5 J5. 6 " ~ 5~ _"()" T3. 9 0 ""ö""" 6 "" 0 " 4_ "ÏÖ". 5~" 1. 5 """" 90 1994 1. 2 '0 " Ï7 12 "5~~ 0" 0 62. 6""" "Ö "Ö " 3 0 ()"" " _ 0 o" 85 1995 0 5 0 21 "7 0 "o" 48 2 o" 0 0 o o o 83 Totaal 17. 2 56 17 63,5 61,1" 15" 25 15Ö3" Y o ""51. 5 _0 67"" ^ 2 5^ 1,5" 4763 Republiek Tsjechië Per sector vastgestelde fondsen over 1990-1995 Hervorming bestuur en openbare iristellingen Herstructurering van de landbouw Burgermaatschappij en democratisering Onderwijs, opleiding en onderzoek Milieu en nucleaire veiligheid Financiële sector Essentiële hulp Infrastructuur (energie, vervoer, telecommmunicatie) Aanpassing van wetgeving Consumentenbescherming Ontwikkeling van de privé-sector en bedrijfsontwikkeling Geïntegreerde regionale maatregelen Sociale ontwikkeling en werkgelegenheid Volksgezondheid Overige Totaal 1990 1991 1992 """ 0 0" """(T o " (T ""~'ö " ""ö o "o o " o" o "()"" '"()"" "o" o 1993 0 &_ " o" "o "ö 9 0 0 "77 "o" _^8 0 8 60 1994 11 4",5 0 57" """o o "o 25 "O 0 _ o "o 14 0 0 60 1995 5 """T "o" _" 8" Ö" """"() 0 " 91 0 _0 7 "o"" ~~~~2 "7" """3" 110 Totaal 16 J,5" 0 Z1. 5 0 0 " Ö" 125 0 0 28 "o 24" 0 11 230 Noot: Tot 1993 zijn de Phare-kredieten aan Tsjecho-Slowakije verleend. 39 Tsjecho-Slowakije Per sector vastgestelde fondsen over 1990-1995 Hervorming bestuur en openbare instellingen Herstructurering van de landbouw Burgermaatschappij en democratisering Onderwijs, opleiding en onderzoek Milieu en nucleaire veiligheid Financiële sector Essentiële hulp Infrastructuur (energie, vervoer, telecommmunicatie) Aanpassing van wetgeving Consumentenbescherming Ontwikkeling van de privé-sector en bedrijfsontwikkeling Geïntegreerde regionale maatregelen Sociale ontwikkeling en werkgelegenheid Volksgezondheid Overige Totaal 1990 0 0 0 4 30 0 0 0 0 0 0 Ö Ö 0 Ö 34 1991 1992 1993 1994 TT ""ir 9" 5" 0 ö " ir 0 "0 39 "Ö"' "15 "" Ö" "20" 99 25 30 100 1995 _ 0 o Totaal _. 0" 7" 38 35 Ö Ö" 77 o "TT 70 "TT 15" o" 50 233 Estland Noot: Vanaf 1993 zijn de Phare-kredieten afzonderlijk verleend aan de Tjechische Republiek en Slowakije. Per sector vastgestelde fondsen over 1990-1995 Hervorming bestuur en openbare instellingen Herstructurering van de landbouw Burgermaatschappij en democratisering Onderwijs, opleiding en onderzoek Milieu en nucleaire veiligheid Financiële sector Essentiële hulp Infrastructuur (energie, vervoer, telecommmunicatie) Aanpassing van wetgeving Consumentenbescherming Ontwikkeling van de privé-sector en bedrijfsontwikkeling Geïntegreerde regionale maatregelen Sociale ontwikkeling en werkgelegenheid Volksgezondheid Overige Totaal 1990 1991 1992 0 1993 0 0 1) 1,5 1994 0 75 2,5 1995 2,8 0 """ 0 4. 2 "17 Totaal 2. 8 0" 0 117 "7T5"" 17. 1 0 2. 9" 21 6 83 2. 9 24 10 10,5 12 1,5 "22^" Noot: Estland is in 1992 in het Phare-Programma opgenomen. Per sector vastgestelde fondsen over 1990-1995 Hervorming bestuur en openbare instellingen Herstructurering van de landbouw Burgermaatschappij en democratisering Onderwijs, opleiding en onderzoek Milieu en nucleaire veiligheid Financiële sector Essentiële hulp Infrastructuur (energie, vervoer, telecommmunicatie) Aanpassing van wetgeving Consumentenbescherming Ontwikkeling van de privé-sector en bedrijfsontwikkeling Geïntegreerde regionale maatregelen Sociale ontwikkeling en werkgelegenheid Volksgezondheid Overige Totaal 1990 1991 (T "ir 0" 20 "0" __. 0 35 1992 """"c7 """17" "ö 1993 1994 1995 0 Totaal 0" "Ö 20 'Ö~ 0 0 14 35 Noot: De steunverlening aan de DDR werd stopgezet na de Duitse eenwording in 1990. DDR 40 Hongarije Letland Litouwen Per sector vastgestelde fondsen over 1990-1995 Hervorming bestuur en openbare instellingen Herstructurering van de landbouw Burgermaatschappij en democratisering Onderwijs, opleiding en onderzoek Milieu en nucleaire veiligheid Financiële sector Essentiële hulp Infrastructuur (energie, vervoer, telecommmunicatie) Aanpassing van wetgeving Consumentenbescherming Ontwikkeling van de privé-sector en bedrijfsontwikkeling Geïntegreerde regionale maatregelen Sociale ontwikkeling en werkgelegenheid Volksgezondheid Overige Totaal 1990 0 20 0 7. 5 27 5 0 0. 8 0 0 26 0 3 0 0 89 7 1991 3 1992 14. 5 5_ ö~ 4 0 "7,5 0 o" 45. 5 "77 0" """"ö" "77 115 ïö" "~~ "O Ö" 0 ö" " ö" i r "iö _ o 4' 1013 1993 j T" 17,5"" '" 7" ~2<T """ (F o " " ö" """ ö" 7" o" 31 ^ 7" "17" __. __. 1 ""' 100 1994 Ö" —----- """Ö" ""27" 15. 5 0 ()" "79" Ö" O" Ï 6 ,5 " Ö" "Ö" ""TT o" 85 1995 3 lo "0 16 17 o ""o" 36 ""() "O 6 "7 " 7" 0 2 92 Totaal 27 177 7 711,5 " 7 4 , 5" 19 0 ~ ""73. 3 " 0" 1) 136 15 " 31 lo 7 582,8 Per sector vastgestelde fondsen over 1990-1995 Hervorming bestuur en openbare instellingen Herstructurering van de landbouw Burgermaatschappij en democratisering Onderwijs, opleiding en onderzoek Milieu en nucleaire veiligheid Financiële sector Essentiële hulp Infrastructuur (energie, vervoer, telecommmunicatie) Aanpassing van wetgeving Consumentenbescherming Ontwikkeling van de privé-sector en bedrijfsontwikkeling Geïntegreerde regionale maatregelen Sociale ontwikkeling en werkgelegenheid Volksgezondheid Overige Totaal 1990 7" o 1991 Ö" Ö 1992 1993 0 1,5 _0 13,5" 15 0 7) o 17 ir 17" 18 1994 0 ' _ 0 ö 5 "5. 5""" 17. 7" 7" T" ~""~ö ö" o o __ 'o "TJ" 29lfT 1995 1. 3 0 0 2 Ö 7. 5" Ö "77 "" o" o 8. 7 o '"7. 7" """ "ö" "" ""() 323 Totaal 1,3 0 Ö 10. 5 '"5. 5"" " " 77 (") " 9. 7 Ö " " "" ö" 7. 7" o 9. 2 ó " 34 97 Noot: Letland is in 1992 in het Phare-Programma opgenomen. Per sector vastgestelde fondsen over 1990-1995 Hervorming bestuur en openbare instellingen Herstructurering van de landbouw Burgermaatschappij en democratisering Onderwijs, opleiding en onderzoek Milieu en nucleaire veiligheid Financiële sector Essentiële hulp Infrastructuur (energie, vervoer, telecommmunicatie) Aanpassing van wetgeving Consumentenbescherming Ontwikkeling van de privé-sector en bedrijfsontwikkeling Geïntegreerde regionale maatregelen Sociale ontwikkeling en werkgelegenheid Volksgezondheid Overige Totaal 1990 1991 1992 1993 1,5 "Ö" "ir " ö o "ö Ö "73" "o 20 2,5 " Ö" "TT "" o" o Ö o " Ö 0 "7 "22~f " 2 5" 1994 7" "o" "o " 7" 14. 5 ""7 16. 7 "77 o "o" ö ir "" ö" 7 39 1995 5,5 0" "0 75 Ö "o o 19 0 0 7^3 "ö 7. 7 ö """ö 42 Totaal 5. 5 O" l) 175" f" "f75" "o" 35. 5 "Ö 0 19. 1 1) "7. 4 o" 3 2. 7 126 Noot: Litouwen is in 1992 in het Phare-Programma opgenomen. 41 Polen Roemenië Slowakije 42 Per sector vastgestelde fondsen over 1990-1995 Hervorming bestuur en openbare instellingen Herstructurering van de landbouw Burgermaatschappij en democratisering Onderwijsopleidingen onderzoek Milieu en nucleaire veiligheid Financiële sector Essentiële hulp Infrastructuur (energie, vervoer, telecommmunicatie) Aanpassing van wetgeving Consumentenbescherming Ontwikkeling van de privé-sector en bedrijfsontwikkeling Geïntegreerde regionale maatregelen Sociale ontwikkeling en werkgelegenheid Volksgezondheid Overige Totaal 1990 J0 ÏÖO Ö 2,8 22 2 0 6 0 0 38 0 Ö 0 0 180,8 1991 7,5 17 Ö l7,3 35 16 0 10 0 0 56 0 18 20 3 197 1992 "7,7" 18" "ö "42"" "18 4,7 0 2 6 , 7" "0 "0 74,5 "0 7 7" "o "o 200 1993 27"" "37" """"ö" " 4 5" " "Ö~ 21 " Ö" 6 3" 0" "5" 7 Ö" " 0 ö" "27 225 1994 "2775" " " 2 3" o""' 39 Ï2 22 Ö" 93,8 0 0 9 Ö" 9 Ö" 0 208,8 1995 "" 2" " 1 7" " ö" "37 "22" 0 "0 91 '"0"' 0 9 " 0 0 " o ö 174 Totaal " 7 7 , 7" 780,5" " (7 180,3 "1Ö9 65,7 0 290,2 " "Ö 5 193,5 0 372" " 20 30. 185,6 Per sector vastgestelde fondsen over 1990-1995 Hervorming bestuur en openbare instellingen Herstructurering van de landbouw Burgermaatschappij en democratisering Onderwijs, opleiding en onderzoek Milieu en nucleaire veiligheid Financiële sector Essentiële hulp Infrastructuur (energie, vervoer, telecommmunicatie) Aanpassing van wetgeving Consumentenbescherming Ontwikkeling van de privé-sector en bedrijfsontwikkeling Geïntegreerde regionale maatregelen Sociale ontwikkeling en werkgelegenheid Volksgezondheid Overige Totaal 1990 Ö""' 0 " 0 o ö"~ " ö 157 """ ö" "ö o "o o "ö ö ö 1 53 1991 0 34 " 7 10 Ö" "O " 34,7 9 0 "Ö 0 0 23 " 77 7343 1992 0 32 Ö 13 5" "7 22 0 "Ö" O" "40 0 13" "0 20 152 " 1993 W 5 "Ö 18 Ö Ó 977 "0 Ö Ö 70" 0 Ö 0 "27" 179^ 1994 9,6 0 3" 37" "Ö" "0 0 " 2 5" 0 0 "277 o o "o" "o ïöö 1995 Totaal 19,6 81 o 10 "o 18 "o "o "o" 38 0 "0 0 o "o" " ö" '"o" 66 5" 96 7 5 "717 77 ö 0 1337 o "15 25 " 69 607,7 Per sector vastgestelde fondsen over 1990-1995 Hervorming bestuur en openbare instellingen Herstructurering van de landbouw Burgermaatschappij en democratisering Onderwijsopleiding en onderzoek Milieu en nucleaire veiligheid Financiële sector Essentiële hulp Infrastructuur (energie, vervoer, telecommmunicatie) Aanpassing van wetgeving Consumentenbescherming Ontwikkeling van de privé-sector en bedrijfsontwikkeling Geïntegreerde regionale maatregelen Sociale ontwikkeling en werkgelegenheid Volksgezondheid Overige Totaal 1990 Ö Ö 0 0 Ö Ö Ö 0 Ö Ö Ö 0 Ö Ó 0 Ö 1991 0 0 Ö Ö 0 0 Ö 0 Ö 0 0 Ö Ö Ö 0" Q 1992 Ö Ö Ö Ö Ö Ö Ö 0 Ö Ö Ö Ö Ö Ö Ö 0 1993 0" 3"" "0 "'"5" 7" f7" Ö 5 "Ö" 0 19 Ö 3 "7" "7 40 1994 " 4" ""5 7 9 ö ""5 ' "0 6,5 Ö 0 "o "o 53 o ""3 40 1995 "7 2,6 "Ö,3 ""3" f "3" "o" 8,2 0" o 14,2" 7,5 2,4 2 o;6 46 Totaal 9 10,7 ö3 " 19 " 7 7 " 0 19,7 " "Ö 0 33,2 "1,5 10,9 " ""2" ÏÖfi 126 Noot: Tot 1993 werden de kredieten aan Tsjecho-Slowakije verleend. Slovenië Per sector vastgestelde fondsen over 1990-1995 Hervorming bestuur en openbare instellingen Herstructurering van de landbouw Burgermaatschappij en democratisering Onderwijs, opleiding en onderzoek Milieu en nucleaire veiligheid Financiële sector Essentiële hulp Infrastructuur (energie, vervoer, telecommmunicatie) Aanpassing van wetgeving Consumentenbescherming Ontwikkeling van de privé-sector en bedrijfsontwikkeling Geïntegreerde regionale maatregelen Sociale ontwikkeling en werkgelegenheid Volksgezondheid Overige Totaal 1990 1991 ~ "7" Ö" " "Ö " 0 " ö" o " o" ~~ö~_ " ö" " o" o ö " ö" " " " 7" " ö" o 1992 0" 7" ö" "773"" "o" o "o o ö ö o" "7 " ö" " "ö 77" 9 1993 0"" 0"" o"" "33"" " ö o o" ö"" " ö"" ö o " "o" " ö" ö "7,7 11 1994 0 0 o 77 o" o " o" " " 6" "0 ""0" 12,5 0 0" " 0 0" ' 24" 1995 0 "0 0 2,6 0 0 0 "7,4 0 "0 3 0 4,4 O 7,6 25 Totaal 0 0 o" 13,9 0" 0 0 73,7 " O 0 15,5 Ö " 4 ,4 0 "27,8 69 Voormalig Joegoslavië Noot: Slovenië is in 1992 in het Phare-Programma opgenomen. Per sector vastgestelde fondsen over 1990-1995 Hervorming bestuur en openbare instellingen Herstructurering van de landbouw Burgermaatschappij en democratisering Onderwijs, opleiding en onderzoek Milieu en nucleaire veiligheid Financiële sector Essentiële hulp Infrastructuur (energie, vervoer, telecommmunicatie) Aanpassing van wetgeving Consumentenbescherming Ontwikkeling van de privé-sector en bedrijfsontwikkeling Geïntegreerde regionale maatregelen Sociale ontwikkeling en werkgelegenheid Volksgezondheid Overige Totaal Regionale programma's Per sector vastgestelde fondsen over 1990-1995 Hervorming bestuur en openbare instellingen Herstructurering van de landbouw Burgermaatschappij en democratisering Onderwijs, opleiding en onderzoek Milieu en nucleaire veiligheid Financiële sector Essentiële hulp Infrastructuur (energie, vervoer, telecommmunicatie) Aanpassing van wetgeving Consumentenbescherming Ontwikkeling van de privé-sector en bedrijfsontwikkeling Geïntegreerde regionale maatregelen Sociale ontwikkeling en werkgelegenheid Volksgezondheid Overige Totaal 1990 Ö 0 Ö 0 0 O "3Ö"7" 0 0 0 0 0 Ö 0 Ö 730,2 1990 Ö 0 0 21,3 0 0 51 0 Ö 0 0 0 0 0 Ö 7 23 1991 Ö 0 0 6 0 0 1992 Ö 0 0 0 0 0 7 Ï " 7 77 0 Ö Ö 0 0 Ö 0 "7 13,1 1991 11 0 0 28,1 27,5 Ö 0 0 Ö 0 20 4,3 0 0 1,5 88,4 0 0 0 0 0 0 0 0 47,7 1992 1,5 0 0 24 46 Ö Ö 35 Ö 0 3 6,5 0 0 Ö 116 1993 0 Ö 0 0 0 0 23 Ö 0 0 0 0 Ö Ö 1994 2 0 Ö 0 0 1995 Ö 0 Ö 0 Ö " Ö " "" O 2 3 "" 0 0 0 0 0 Ö Ö 0 0 0 Ö 0 Ö O 25 Totaal 2 0 0 6 Ö 0 158 0 0 0 0 0 0 0 "Ö 25 0 25 Ö 25 0 166 1993 10 0 0 20,8 7 7" Ö Ö 24 Ö 0 2 75 10 Ö Ö" Ö 1123 1994 25 0 0 13 13 0 0 31 Ö 0 Ö 4 Ö O" 0 86 1995 Ö 0 0 8,5 20 0 0 70,5 Ö 0 5 Ö 0 0 Ö 104 Totaal 47,5 Ö Ö 115,7 122,5 0 51 160,5 Ö 0 55,5 24,8 0 0 13 579 43 Overige programma's Per sector vastgestelde fondsen over 1990-1995 Hervorming bestuur en openbare instellingen Herstructurering van de landbouw Burgermaatschappij en democratisering Onderwijsopleiding en onderzoek Milieu en nucleaire veiligheid Financiële sector Essentiële hulp Infrastructuur (energie, vervoer, telecommmunicatie) Aanpassing van wetgeving Consumentenbescherming Ontwikkeling van de privé-sector en bedrijfsontwikkeling Geïntegreerde regionale maatregelen Sociale ontwikkeling en werkgelegenheid Volksgezondheid Overige Totaal 1990 0 0 0 Ö 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 13,4 13,4 1991 0 0 0 0,4 Ö "" " 0 0 0 0 0 0 0 Ö Ö 10 10,4 1992^ 0 0 5 Ö Ö 0 0 0 0 0 0 0 Ö Ö " 3 8 ,6 43,6 1993 0 0 10 9,9 0 0 0 0 0 0 0 0 Ö "Ö 1994 3 Ö 10 7 73 0 0 2 0 4 21 0 Ö 6 579 """"437 7 4 , 8 1 1 93 1995 Totaal 0 0 10 17,8 20 0 0 0 0 2 74 32 20 0 677 243,2 3 0 35 35,1 43 0 0 2 0 6 95 32 20 6 2277" 504,9 44 Phare fondsen per sector Aanpassing van wetgeving Consumentenbescherming 1990 1991 1992 1993 1994 1995 Totaal 1990 1991 1992 1993 1994 1995 Totaal """ Albanië Bulgarije DDR Estland Hongarije Letland Litouwen Polen Republiek Tsjechië Roemenië Slovenië Slowakije Tsjecho-Slowakije Voormalig Joegoslavië Meer-landenprogramma's Overige Totaal (in miljoen ECU) Albanië Bulgarije DDR Estland Hongarije Letland Litouwen Polen Republiek Tsjechië Roemenië Slovenië Slowakije Tsjecho-Slowakije Voormalig Joegoslavië Meer-landenprogramma's Overige Totaal Burgermaatschappij en democratisering Essentiële hulp 1990 1991 1992 1993 1994 1995 Totaal 1990 1991 1992 1993 1994 1995 Totaal Albanië Bulgarije ""D"DR Estland Hongarije Letland Litouwen Polen Republiek Tsjechië Roemenië Slovenië Slowakije Tsjecho-Slowakije Voormalig Joegoslavië Meer-landenprogramma's Overige Totaal 0 0 ö" "O 1,2 0 " 0 "o "o "o 0 0 7"" o" o "o """o" o "as" o "7" o 10 10,5 10 16,2 o 1,2 o """ o ~ö' o o" "o ""o "75" o 7,5 4 "o o 75 45,7 Albanië 0 10 Bulgarije DDR Estland Hongarije Letland Litouwen Polen Republiek Tsjechië Roemenië Slovenië Slowakije Tsjecho-Slowakije Voormalig Joegoslavië 5" "o" 0 o" 0 ""o " o" 0 75,7' o o" o 30,2 Meer-landenprogramma's "51 o" Overige Totaal 101,7 " 20 "o" o "o o """o "o " "o 34,3 0 O 50 o" o" o" o o o" o" "o ""22" o o" o 47J 0 7ï "o o" " o " o" 71,4 119,7 10 "o 7 o" o" " 0 "o "o o o o "o 9,9 0 0 0 0 "o o o" o "o o" o "o o " 25 23 0 """ 0 44,9 0 0 30 77 " 25 0 0 0 o o ö" o 81,7 0 0 0 158 5l" 0 25 392,7 45 Financiële sector Infrastructuur 1990 1991 1992 1993 1994 1995 Totaal 1990 1991 1992 1993 1994 1995 Totaal Albanië Bulgarije DDR Estland Hongarije Letland Litouwen Polen Republiek Tsjechië Roemenië Slovenië Slowakije Tsjecho-Slowakije Voormalig Joegoslavië Meer-landenprogramma's Overige Totaal 35 35 0 0 0 0 0 0 16 4,7 0 0 0 Ö 0 0 0 0 40 0 5 0 0 7 o o o 4477 o o o o o 14,5 14,5 22 0 0 0 5 0 o o o 56 35 0 0 0 0 2,5 0 0 0 o o 3 0 0 o" 0 40,5 105 15 0 0 19 17 14,5 65. 7 0 5 0 8 0 0 0 0 24972 Albanië Bulgarije DDR Estland Hongarije Letland Litouwen Polen Republiek Tsjechië Roemenië Slovenië Slowakije Tsjecho-Slowakije Voormalig Joegoslavië Meer-landenprogramma's Overige Totaal 0 0 0 0 0,8 0 "o 6 0 0 0 0 0 0 0 5 0 0 7,5 0 0 4,4 " 21 0 0 0 0 0 0 7l,9 0 0 0 0 0 23 62,6 0 6 29 0 34 61. 4 150,5 0 11 73,3" 9. 2 0 5 36 9,2 16. 5 19 35,5 26,4 63 93. 8 0 0 0 0 0 0 9 0 0 5 0 0 25 25 6 6,5 0 0 91 91 38 7. 4 8. 2 0 0 290,2 125 72 13,4 19,7 21 0 0 0 "6,8 0 0 423 35 0 24" o 31 70,5 160. 5 2 0 96,8 114,9 326,4 457,3 1. 044,7 Herstructurering van de landbouw Milieu en nucleaire veiligheid 1990 1991 1992 1993 1994 1995 Totaal 1990 1991 1992 1993 1994 1995 Totaal Albanië Bulgarije DDR Estland Hongarije Letland Litouwen 0 16 0 0 20 0 0 Polen 100 Republiek Tsjechië Roemenië Slovenië Slowakije Tsjecho-Slowakije Voormalig Joegoslavië Meer-landenprogramma's 0 0 0 0 0 0 0 Overige Totaal 0 136 0 25 0 0 13 0 0 17 0 34 0 0 0 o o o 89 10 0 0 "o 30,5 0 0 30 0 5 0 3 0 0 0 5 0 0 0 0 0 0 2,5 4,5 Ö 0 0 5 0 0 10 o o 13 0 10 0 30 56 0 0 78,5 0 0 180,5 4,5 81 0 5 '" 2,6 10,6 0 0 0 0 0 Ö 0 0 0 Albanië Bulgarije DDR Estland Hongarije Letland Litouwen Polen Republiek Tsjechië Roemenië Slovenië Slowakije Tsjecho-Slowakije Voormalig Joegoslavië Meer-landenprogramma's 0 3. 5 20 0 27 0 0 22 0 0 0 o 30 0 0 0 78,5 80 0 17 0 40,6 0 747,1 Overige 0 Totaal 102,5 3. 3 15,6 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 Ö 0 5 0 2. 5 15. 5 5. 5 1 12 0 0 0 0 0 0 0 7 0 0 3,3 61,1 20 2,5 12 74,5 0 0 5,5 1 22 109 0 0 0 1 0 0 0 5 0 1 35 0 20 0 38,9 90 77,5 20 122,5 20 43_ 82 4877 0 2375 0 92,5 46 Onderwijs, opleiding en onderzoek Openbare instellingen en bestuurshervorming 1990 1991 1992 1993 1994 1995 Totaal 1990 1991 1992 1993 1994 1995 Totaal Albanië Bulgarije DDR Estland 0 0 1 0 Hongarije 7,5 Letland Litouwen 0 0 0 5 0 0 17 0 0 Polen 2,8 14,5 Republiek Tsjechië Roemenië Slovenië Slowakije Tsjecho-Slowakije Voormalig Joegoslavië 0 0 0 0 4 0 0 10 0 0 9 6 1,2 2,5 2,4 3,5 9,6 8 0 1 21 1,5 1,5 42 0 13 17,5 0 12 0 21 63,5 0 1 1,5 4,5 4,2 11,2 26 2 2,5 45 8 18 24 16 111,5 5 6 39 5,5 37 2 10,5 3,5 13,5 37 180,3 21,5 96 2,3 3,5 5,5 2,6 13,9 0 25 0 5 0 0 9 0 0 5 0 0 19 38 6 Meer-landenprogramma's 21,3 28,1 24 20,8 13 8,5 115,7 Overige Totaal 0 36,6 0 0,4 90 140,5 162,2 169,9 147,1 746,3 9,9 17,8 35, 7 Albanië Bulgarije DDR Estland Hongarije Letland Litouwen Polen Republiek Tsjechië Roemenië Slovenië Slowakije Tsjecho-Slowakije Voormalig Joegoslavië Meer-landenprogramma's Overige Totaal 10 0 0 0 o 8 0 0 o o o o 14,5 0 0 7,5 9. 2 0 0 0 o o o 0 0 0 0 0 0 11 o 26,5 1,5 0 25,2 1,2 16 0 0 1. 5 0 0 27 0 10 0 o o o 10 o 65,7 4. 6 1. 2 0 0 0 0 0 21,5 11 9. 6 0 4 0 2 5,8 17,2 0 2,8 27 1,3 5,5 77,2 16 19,6 0 0 0 0 2. 8 3 1,3 5. 5 2 5 0 0 5 0 0 25 3 81,9 0 o 24,6 47,5 3 2379 Ontwikkeling van de privé-sector en bedrijfsontwikkeling Sociale ontwikkeling en werkgelegenheid 1990 1991 1992 1993 1994 1995 Totaal 1990 1991 1992 1993 1994 1995 Totaal Albanië Bulgarije DDR Estland Hongarije Letland Litouwen Polen Republiek Tsjechië Roemenië Slovenië Slowakije Tsjecho-Slowakije Voormalig Joegoslavië Meer-landenprogramma's Overige Totaal 0 0 20 22,5 0 0 45. 5 0 0 56 0 0 0 0 39 0 0 0 11 0 9,5 7475"" 0 40 0 0 31 0 7 6 0 0 0 3 0 8 31 16,5 0 0 9 0 0 0 7 27 70 0 " 77 o "o 0 0 0 9,1 6 8,3 9,6 7 51,5 " Ö 17,1 136 8,3 19,1 193,5 28 133,4 15,5 23. 4 12,5 0 3 0 0 0 0 14,2 33,2 0 0 5 70 Ö 55,5 21 95 74 93,4 139,2 863,1 20 3 27. 5 o" 64 180,5 191,5 194,5 0 0 Albanië Bulgarije DDR Estland Hongarije Letland Litouwen Polen Republiek Tsjechië Roemenië Slovenië Slowakije Tsjecho-Slowakije Voormalig Joegoslavië Meer-landenprogramma's 0 2. 5 0 0 0 o o 18 0 0 0 0 15 0 0 Overige Totaal 0 35,5 3 0 0 0 0 26 0 0 7,2 0 15 0 0 0 0 0 "o 48,2 15 0 0 0 0 0 0 o 9 14 0 0 5. 5 0 0 0 o 28,5 o o o 2,9 2 9,2 4,4 0 2 0 4,4 2. 4 0 0 0 0 6. 5 0 2. 9 31 9,2 4,4 34. 2 24 15 4,4 10,9 15 0 0 20 20 47,3 177,5 47 Volksgezondheid Overige sectoren 1990 1991 1992 1993 1994 1995 Totaal 1990 1991 1992 1993 1994 1995 Totaal 0 0 0 6 10. 5 0 0 10 o Albanië 0 Bulgarije DDR Estland Hongarije Letland Litouwen Polen Republiek Tsjechië Roemenië Slovenië Slowakije Tsjecho-Slowakije Voormalig Joegoslavië Meer-landenprogramma's Overige Totaal 0 o 20 0 25 0 0 0 "o" 0 0 45" 7 o o o ö "o" o o o o 0 13 o" 777" o o o o o o o 0 o 10 o o 20 o 25 0 o o o" 26,5 6 loï7 Albanië 0 4. 4 Bulgarije DDR Estland Hongarije Letland Litouwen Polen Republiek Tsjechië Roemenië Slovenië Slowakije 0 Tsjecho-Slowakije Voormalis Joegoslavië Meer-landenprogramma's 0 " o" " " o" Overige 13. 4 0 " ~Ö" 70" "o" i77 10 1. 5 0 Ï0. 5 13. 5 16 9 o o" 22. 5 "Tl 8 20 TT o" "77 7 o 38,6 27" 77" 5 "Ö ~ 7 " 7" 54. 9 11. 4 177 14 21 "7 37 32. 7" 0 0 0 2 0 o" 0 O 1. 5 0 45 "1 0 0 69 "Ô 776 " 7" """ o". 7 o "o "7 " "7 2l77 77s 50 o 0 0 L5 43. 5 67. 4 227,8 Totaal 27,4 56,5 135,2 180,9 55. 5 87,6 543 Geïntegreerde regionale maatregelen 1990 1991 1992 1993 1994 1995 Totaal Albanië Bulgarije DDR Estland Hongarije Letland Litouwen Polen Republiek Tsjechië Roemenië Slovenië Slowakije Tsjecho-Slowakije Voormalig Joegoslavië Meer-landenprogramma's Overige Totaal 0 0 0 0 4. 3 6. 5 0 0 4,3 16,5 8. 5 8. 5 0 0 5 0 0 0 0 o o 0 17 0 0 0 o o T. 5 1. 5 0 0 0 0 "O 24. 8 0 1) 0 0 0 0 o 0 0 0 4 1) ~32 77 4 32 81,8 Financiële prestatie van Phare Ook in 1995 is de financiële prestatie van Phare verbeterd. Phare heeft bereikt dat het niveau van contractuele vastleggingen in een bepaald jaar even hoog ligt als het niveau van het aantal toekenningen in dat jaar. te stroomlijnen en Phare effectief In 1996 worden er verdere pogingen ondernomen om de te procedures decentraliseren. Hopelijk zal dit tot gevolg hebben dat het aantal contractuele vastleggingen hetzelfde blijft of toeneemt. De financiële prestatie van het Phare-Programma blijkt uit het aantal toekenningen, contractuele vastleggingen en uitbetalingen van kredieten, en de onderlinge verhouding daartussen in tijd. Figuur 1 laat het totale aantal toegekende, contractueel vastgelegde en uitbetaalde fondsen zien voor elk jaar in de periode 1990-1995. Figuur 2 geeft een overzicht van de cumulatieve toegekende, contractueel vastgelegde en uitbetaalde fondsen over dezelfde periode. Toegekende kredieten In 1995 is het hoge percentage van de daadwerkelijk toegekende Phare-begroting voor het Phare-Programma gehandhaafd. Evenals vorige jaren lag het percentage dicht bij de 100, op 99,4% van de begroting voor 1995. Fig. 1 - Toegekende, contractueel vastgelegde en uitbetaalde fondsen 1990-1995 (in miljoen ECU) 1990 Toekenningen • Contracten 1992 1991 1993 1994 Betalingen 1995 Fig. 2 - Toegekende, contractueel vastgelegde en uitbe taalde cumulatieve fondsen 1990-1995 (in miljoen ECU) 1990 1991 1992 1993 1994 1995 I Toekenningen • Contracten Betalingen 49 Contractueel vastgelegde kredieten In 1995 nam het aantal contractueel vastgelegde kredieten voor Phare nog steeds toe. Phare bereikte het hoogste contractueel vastgelegde bedrag (1. 142,9 miljoen ECU) sinds het Programma van start ging. De verbetering in het sluiten van contracten is toe te schrijven aan de volgende drie factoren. • Decentralisatie - in ieder partnerland zijn er thans structuren voor de tenuitvoerlegging, en de inspanningen van 1994 om de procedures te normaliseren, met name door de verspreiding van handboeken voor de procedures van het gedecentraliseerd uitvoeringssysteem, begonnen in 1995 hun vruchten af te werpen. In 1995 was het aantal contractuele vastleggingen dan ook voor het eerst hoger onder de Eenheden voor programmabeheer (PMU's) dan in Brussel. • Een hogere kwaliteit van het programma - verbeteringen in het ontwerp van programma's, met name in 1994, hebben geleid tot een snellere uitvoering van de programma's en tot meer doelmatigheid en doeltreffendheid bij het sluiten van contracten. • Uitvoeringsevaluatie - in de eerste helft van 1995 werd een systematische en nauwkeurige follow-up van alle programma's verricht. Hierbij werden de programma's herzien, problemen met de uitvoering opgespoord en maatregelen getroffen om de uitvoering te bespoedigen. Dit heeft geresulteerd in een hoger aantal contractuele vastleggingen. Financieringsprocedure Als onderdeel van het Phare-Programma zijn er drie stappen, voordat de jaarlijkse begroting zoals goedgekeurd door de begrotingsautoriteit het punt bereikt waarop projecten worden uitgevoerd en kredieten worden uitbetaald. De procedure voor het financieel beheer die Phare hanteert, sluit hierbij aan. Toekenning - Ieder jaar wordt er een Phare-begroting overeengekomen, waarbij wordt aangegeven welke kredieten de Commissie via Phare aan elk land wil toe kennen. Vervolgens worden operationele landenprogram ma's vastgesteld en financieringsvoorstellen voorbereid. Zodra het bestuurscomité van Phare een positief advies over deze financieringsvoorstellen heeft afgegeven en zodra de Commissie er een besluit over heeft genomen, worden de desbetreffende kredieten die met deze voorstellen samenhangen, beschouwd als zijnde 'toegekend'. Phare moet zijn volledige jaarlijkse begroting toekennen in het jaar waarop de begroting betrekking heeft. 50 Figuur 3 vermeldt het begrotingsjaar waarnaar de contracten die in elk kalenderjaar gesloten zijn, verwijzen. Fig. 3 - Per kalenderjaar afgesloten contracten (in miljoen ECU) ^ 1 2 4 53 Begroting 1990 98. 4% Begroting 1991 99. 0% Begroting 1992 81. 1% Begroting 1993 59. 6% Begroting 1994 46. 6% Begroting 1995 21. 1% % per 31. 12. 1995 contractueel vastgelegd Contract, vastge. in 1990 Contract, vastge. in 1991 • Contract, vastge. in 1992 • Contract, vastge. in 1993 • Contract, vastge. in 1994 • Contract, vastge. in 1995 D % van totale begroting Contracten sluiten - Als de fondsen eenmaal zijn toegekend, worden er aanbestedingen gedaan zodat de in de operationele activiteiten die beschreven zijn programma's, in de praktijk gebracht kunnen worden. Zodra een aanbesteding met succes is afgerond en een contract gesloten is, worden de desbetreffende kredieten beschouwd 'contractueel vastgelegd'. Het sluiten van als zijnde contracten is de belangrijkste stap in de tenuitvoeringlegging van het Programma, omdat hiermee Phare-fondsen worden vrijgemaakt feitelijke tenuitvoerlegging wordt gegeven. startsein voor de en het Uitbetaling - Dit is de laatste stap in het financieringsproces. Uitbetaling vindt plaats gedurende de looptijd van elk contract, aan de hand van de voltooiing van de project onderdelen. Omdat projecten meerdere jaren kunnen beslaan, wordt de uitbetaling vaak gespreid over dezelfde periode. Daarom blijft de uitbetaling altijd achter bij de toegekende en contractueel vastgelegde bedragen. Uitbetaalde kredieten In 1995 bedroegen de uitbetalingen 85,3% van het begrote bedrag. Dit lag lager dan het niveau van 1994 (99%), wat met name is toe te schrijven aan twee specifieke factoren: • het uitstellen van de 20 miljoen ECU aan macro- economische hulp aan Albanië, en • de problemen bij de uitvoering van de grensover schrijdende samenwerking. Toch namen de uitbetalingen in 1995 met 5,5% toe ten opzichte van 1994. Door het hoge aantal contractuele vastleggingen in 1995 en eerder in 1994 wordt er verwacht dat het aantal uitbetalingen zal stijgen tijdens de looptijd van deze contracten. Figuur 4 vermeldt het begrotingsjaar waarnaar de uitbetalingen per jaar verwijzen. Cumulatieve contracten en uitbetalingen als percentage van cumulatieve toekenningen Dit zijn belangrijke indicatoren. In de eerste plaats laten ze zien hoe ver de tijd tussen het toekennen van de kredieten en het sluiten van de nodige contracten is teruggebracht. Dit is dan ook een efficiënte maatregel in de Phare - procedures. Ten tweede geven ze aan hoeveel tijd er zit tussen het sluiten van de contracten en het uitbetalen van de kredieten. Dit is zowel een efficiënte maatregel van Phare als een indicator voor de efficiëntie van het feitelijke projectbeheer. Het is dan ook bemoedigend dat beide ratio's in 1995 verder zijn gestegen. De cumulatieve contracten als percentage van cumulatieve ten opzichte van 1994 met 10% gestegen tot 62%; de cumulatieve betalingen hebben eveneens een aanzienlijke stijging van 3% naar 53% laten zien. Figuur 5 vermeldt de cijfers in de tijd. toekenningen zijn Fig. 4 - Betalingen in elk begrotingsjaar (in miljoen ECU) Begroting 1990 98. 3% Begroting 1991 92. 3% Begroting 1992 77,9% Begroting 1993 54. 5% Begroting 1994 30. 4% Begroting 1995 5. 5% % betaald per 31. 12. 95 Betaald in 1990 Betaald in 1991 M Betaald in 1992 • Betaald in 1993 • Betaald in 1994 • Betaald in 1995 D nog niet betaald Fig. 5 - Cumulatieve contracten en betalingen 1990-1995 (%) J990 1991 1992 1993 1994 1995 Cumulatieve contracten als percentage van 31,0 36,0 44,0 48,0 52,0 62,0 cumulatieve toekenningen Cumulatieve betalingen als percentage van 35,0 36,0 39,0 43,0 50,0 53,0 cumulatieve toekenningen 51 Lijst van in 1995 gestarte belangrijke programma's Programma voor grensoverschrijdende samenwerking met Italië Albanië Programma voor grensoverschrijdende samenwerking met Italië Slovenië 9 miljoen ECU 3 miljoen ECU Onderwijs en volksgezondheid Programma voor de hervorming van het hoger onderwijs Roemenië Programma voor sociale zekerheid en volksgezondheid Estland Strategische maatregelen voor het halen van hervormingsdoelstellingen (SMART) Polen Beroepsonderwijs en -opleiding, hervorming van het onderwijs, wetenschap en technologie Bulgarije 8 miljoen ECU 2,9 miljoen ECU 7 miljoen ECU 9 miljoen ECU Energie Conventioneel energieprogramma Bulgarije Conventioneel energieprogramma Roemenië Programma voor de ontwikkeling van de infrastructuur voor energie Slovenië Energieprogramma Hongarije Milieu Milieuprogramma Hongarije Milieuprogramma Polen Programma voor waterbeheer Hongarije 5 miljoen ECU 21 miljoen ECU 4,4 miljoen ECU 4 miljoen ECU 7 miljoen ECU 18 miljoen ECU 5 miljoen ECU Landbouw Programma voor de ontwikkeling van de landbouw en het platteland Polen Programma voor de ontwikkeling van de landbouw en het platteland Hongarije Programma voor de ontwikkeling van de landbouw en het platteland Roemenië Programma voor de landbouw Bulgarije 13 miljoen ECU 10 miljoen ECU 10 miljoen ECU 5 miljoen ECU Landbouw- en kadasterprogramma Slowakije 2,6 miljoen ECU Grensoverschrijdende samenwerking Programma voor grensoverschrijdende samenwerking Baltische-Zeegebied Programma voor grensoverschrijdende samenwerking met Oostenrijk Republiek Tsjechië Programma voor grensoverschrijdende samenwerking met Oostenrijk Hongarije Programma voor grensoverschrijdende samenwerking met Oostenrijk Slovenië Programma voor grensoverschrijdende samenwerking met Oostenrijk Slowakije Programma voor grensoverschrijdende samenwerking met Duitsland Polen Programma voor grensoverschrijdende samenwerking met Duitsland Republiek Tsjechië Programma voor grensoverschrijdende samenwerking met Griekenland Albanië Programma voor grensoverschrijdende samenwerking met Griekenland Bulgarije 14 miljoen ECU 6 miljoen ECU 7 miljoen ECU 3 miljoen ECU 4 miljoen ECU 49 miljoen ECU 25 miljoen ECU 9 miljoen ECU 23 miljoen ECU 52 Infrastructuur Programma voor de ontwikkeling van de infrastructuur Estland Programma voor de ontwikkeling van de infrastructuur Letland Programma voor de ontwikkeling van de infrastructuur Litouwen Programma voor de ontwikkeling van de infrastructuur Slowakije Programma voor investeringen in de infrastructuur Republiek Tsjechië Programma voor technische steun voor telecommunicatie en posterijen Roemenië Programma voor de financiering van overheidsinvesteringen Litouwen Programma ter bevordering van het transitverkeer Hongarije Programma voor vervoer en communicatie Hongarije Programma voor de vervoersinfrastructuur Polen Programma voor vervoer Albanië Programma voor vervoer Bulgarije Programma voor vervoer Roemenië 5 miljoen ECU 6,2 miljoen ECU 9,5 miljoen ECU 5,2 miljoen ECU 60 miljoen ECU 12 miljoen ECU 5,5 miljoen ECU 8 miljoen ECU 17 miljoen ECU Programma voor economische ontwikkeling Litouwen Programma voor economische hervorming Estland Programma voor economische hervorming Letland Programma voor economische hervorming Slovenië Programma ter bevordering van buitenlandse investeringen Republiek Tsjechië Programma voor de ontwikkeling van de particuliere sector Slowakije Programma voor privatisering Hongarije Programma voor regionale ontwikkeling en omschakeling in de staalindustrie Hongarije Programma voor regionale ontwikkeling (STRUDER II) Polen Programma voor middelgrote en kleine ondernemingen Polen 22 miljoen ECU Programma voor toerisme Hongarije 9,6 miljoen ECU 6,1 miljoen ECU 8,3 miljoen ECU 7,6 miljoen ECU 1 miljoen ECU 18,7 miljoen ECU 5 miljoen ECU 5 miljoen ECU 20 miljoen ECU 3 miljoen ECU 1 miljoen ECU 16 miljoen ECU Programma voor toerisme (TOURIN Polen III) 6 miljoen ECU Hervorming van openbare instellingen en besturen Programma voor integratie in Europa Estland 2,8 miljoen ECU Programma voor integratie in Europa Letland 1,3 miljoen ECU 53 20 miljoen ECU 5 miljoen ECU Ontwikkeling van de particuliere sector en herstructurering van het bedrijfsleven Programma voor het bankwezen Letland 2,5 miljoen ECU Programma voor integratie in Europa Litouwen 5,5 miljoen ECU Programma voor integratie in Europa Slowakije 5,55 miljoen ECU Meer-landenprogramma ' s Communautaire actie betreffende samenwerking op het gebied van economie (ACE) Samenwerking op het gebied van afstandsonderwijs 2 miljoen ECU Samenwerking op het gebied van hoger onderwijs Democratieprogramma 2 miljoen ECU Faciliteit voor het opstellen van milieuprojecten 4,4 miljoen ECU 4,4 miljoen ECU 9,2 miljoen ECU 2,7 miljoen ECU Faciliteit voor het steunen van de aanpassing van milieuwetgeving Programma voor intellectuele eigendom Programma voor interregionale samenwerking Knowhow-programma voor de voorbereiding op de integratie in de interne markt Link inter-European NGO programme (LIEN) 10 miljoen ECU 10 miljoen ECU 3,5 miljoen ECU 10 miljoen ECU 15 miljoen ECU 10 miljoen ECU 2 miljoen ECU 2 miljoen ECU 18,5 miljoen ECU 10 miljoen ECU Multilateraal grensoverschrijdend programma 12,95 miljoen ECU 3 miljoen ECU Parnerschapsprogramma 10 miljoen ECU 5 miljoen ECU Programma voor de energiesector 9 miljoen ECU Programma voor het milieu 20 miljoen ECU Programma voor telecommunicatie en posterijen 7 miljoen ECU 2 miljoen ECU Programma ter vergemakkelijking van het transitverkeer 30 miljoen ECU 2 miljoen ECU Programma ter bevordering van het opzetten en ontwikkelen van joint ventures (uitbreiding van JOP) 50 miljoen ECU Programma voor kwaliteitsborging 30 miljoen ECU 4,4 miljoen ECU Regionaal programma voor industriële eigendom 4 miljoen ECU Kaderprogramma voor de aanpassing van nationale wetgeving aan Gemeenschapswetgeving Bulgarije Programma voor de ontwikkeling van het menselijk potentieel Republiek Tsjechië Programma voor de ontwikkeling van het menselijk potentieel Litouwen Programma voor de ontwikkeling van het menselijk en institutioneel potentieel Slovenië Programma voor de ontwikkeling van het menselijk en institutioneel potentieel Letland Programma voor de ontwikkeling van het menselijk potentieel Estland Programma voor de hervorming van het openbaar bestuur Hongarije Programma voor institutionele integratie in de EU Republiek Tsjechië Programma voor een veilige samenleving Polen Sociale ontwikkeling Programma voor sociale steun Hongarije Programma voor sociale bescherming arbeidsmarkten en volksgezondheid Slowakije 54 Hervormingsprogramma voor sociale bescherming voor de landen van de Europa-overeenkomst Programma voor de ontwikkeling van de handel Regeling voor transeuropese samenwerking in het hoger onderwijs (Tempus II) Vervoersprogramma 10 miljoen ECU 5 miljoen ECU 98,1 miljoen ECU 11,5 miljoen ECU Overige Algemene technische hulpdienst (ATHD) Albanië Programma voor de ontwikkeling van de lokale gemeenschap Albanië Fonds voor technische bijstand Republiek Tsjechië 7 miljoen ECU 8,5 miljoen ECU 3 miljoen ECU 55 ISSN 0254-1513 • Com (96) 360 def. • DOCUMENTEN • NL • Catalogusnummer: CB-CO-96-363-NL-C ISBN 92-78-07163-3 • Bureau voor officiële publikaties der Europese Gemeenschappen L-2985 Luxemburg Europese Commissie • Directoraat-generaal voor Buitenlandse betrekkingen: Europa en de Nieuwe Onafhankelijke Staten, Gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid, Externe dienst (DG IA) Eenheid Voorlichting - Phare Adres bureau Montoyerstraat 34 Rue Montoyer B-1000 Brussel Postadres MO 34 3/80 Wetstraat 200 Rue de la Loi B-1049 Brussel World Wide Web adres http://europa. eu. int/en/comm/dgla/phare. html Tel Fax (+32-2) 299 17 77 E-mail phare. info@dgla. cec. be (+32-2) 299 16 00 / 299 14 44 / 299 15 55 Dutch P/NL/08. 96/02/02/1 l/B