eurovoc_concepts:
EC Directive
air quality
environmental protection
organic chemical
solvent

formats: html pdf pdfa1b print

text: COMMISSE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN ft & £# Brussel, 06. 11. 1996 COM(96) 538 def. 96/0276 (SYN) Voorstel voor een RICHTLIJN VAN DE RAAD inzake de beperking van de emissie van vluchtige organische stoffen ten gevolge van het gebruik van organische oplosmiddelen bij bepaalde industriële werkzaamheden (door de Commissie ingediend) TOELICHTING I. Motivering van het voorstel Het vijfde actieprogramma 1. 2. 3. Met de voorgestelde richtlijn wordt gestreefd naar een beperking van de emissie van organische verbindingen ten gevolge van het gebruik van organische oplosmiddelen in bepaalde processen en industriële installaties. Om te komen tot duurzame ontwikkeling, het hoofdthema van het vijfde actieprogramma, moet er een beleid voor verdere economische en sociale ontwikkeling worden geformuleerd en ingevoerd, waarbij geen schade wordt toegebracht aan het milieu en de natuurlijke hulpbronnen, aangezien de kwaliteit daarvan bepalend is voor de voortzetting van de menselijke activiteit en verdere ontwikkeling. In het verleden werden industriële activiteiten als een grote hindernis op weg naar een schoon milieu beschouwd. Tegenwoordig wordt uitgegaan van de beginselen duurzaamheid en subsidiariteit en is de industrie een partner geworden bij het continue proces waarbij wordt gestreefd naar een evenwicht tussen menselijke activiteiten en ontwikkeling en de bescherming van het milieu. Dit houdt in dat bij alle relevante industriële activiteiten rekening moet worden gehouden met het milieu. De industrie is dan ook één van de vijf doelgroepen in het vijfde actieprogramma van de Gemeenschap en één van de drie pijlers waarop de relatie tussen industrie en milieu moet worden gebaseerd, is de regulering van productieprocessen door de Gemeenschap. Vluchtige organische stoffen (VOS) en koolwaterstoffen in het algemeen behoren tot de stoffen die in het hoofdstuk "De thema's en doelstellingen van het programma" onder punt 5. 2 als doelgroep worden genoemd aangezien ze bijdragen tot het ontstaan van fotochemische oxidanten. Bovendien wordt onder punt 6. 1 over de beheersing van risico's in verband met industriële activiteiten gesteld dat de emissie van schadelijke stoffen in de lucht, bijvoorbeeld sommige organische oplosmiddelen en organische verbindingen die bij het gebruik en de vernietiging daarvan betrokken zijn, moet worden teruggedrongen. Wetenschappelijke grondslag Organische oplosmiddelen worden in een groot aantal industriële processen gebruikt. Vanwege hun vluchtigheid komen zij bij veel van deze processen direct of indirect - in het algemeen in de vorm van organische verbindingen - na een fysische of chemische in de lucht terecht. Een aantal organische verbindingen, bijvoorbeeld transformatie carcinogene, mutagene of voor de voortplanting giftige stoffen, heeft directe schadelijke effecten op de gezondheid van de mens of het milieu. Blootstelling aan deze oplosmiddelen doet zich voornamelijk in bepaalde industriële en stedelijke gebieden voor. Daarnaast ondergaan veel oplosmiddelen chemische reacties in de atmosfeer die tot een aantal indirecte effecten leiden, met name de vorming van fotochemische oxidanten met ozon als belangrijkste vertegenwoordiger. Hoge ozonconcentraties in de lucht kunnen leiden tot aantasting van de gezondheid van de mens en van bossen, planten en landbouwgewassen, waarbij in het laatste geval de opbrengst daalt. Ozon is ook een krachtig broeikasgas. De vorming van ozon onder invloed van VOS gebeurt tijdens episodes op lokaal en regionaal niveau. Bij dergelijke episodes spelen vaak over grote afstanden aangevoerde precursors en fotochemische oxidanten een rol. 2 4. 5. 6. 7. 8. Verontreiniging door ozon in de troposfeer in de Europese Gemeenschap De verontreiniging door ozon in de troposfeer is een wijdverbreid en chronisch probleem binnen de Gemeenschap. Uit de gegevens die de Lid-Staten krachtens de bepalingen van Richtlijn 92/72/EEG bij de Commissie hebben ingediend, blijkt dat de drempelwaarde voor de bescherming van de gezondheid van de mens (110 ug/m3, uitgedrukt als een gemiddelde over 8 uur) in de zomermaanden in alle Lid-Staten wordt overschreden en dat in stedelijke gebieden naar schatting meer dan 40 miljoen mensen aan mogelijkerwijs schadelijke concentraties van deze agressieve verontreinigende stof worden blootgesteld. Uit toezichtgegevens blijkt dat de drempelwaarde voor de bescherming van de vegetatie (65 ug/m3, uitgedrukt als een gemiddelde over 24 uur) in alle Lid-Staten wordt overschreden: in de loop van 1995 werd de drempelwaarde voor de bescherming van de vegetatie naar schatting in meer dan 27% van de plattelandsgebieden in de Gemeenschap op meer dan 150 dagen overschreden. In Richtlijn 92/72/EEG worden niet alleen drempelwaarden voor de bescherming van de gezondheid van de mens en de vegetatie vastgesteld, maar wordt ook bepaald dat bij overschrijding van bepaalde grenswaarden voor de ozonconcentratie de bevolking moet worden geïnformeerd (een grenswaarde van 180 ug/m3, uitgedrukt als een gemiddelde over één uur) of gealarmeerd (360 ug/m3) over de mogelijke gezondheidsrisico's op korte termijn. In de zomermaanden van 1994 en 1995 is meer dan 3 000 keer geregistreerd dat de informatiedrempel werd overschreden, waarbij regelmatig waarden boven 250 ug/m3 werden gerapporteerd. De effecten en kosten van ozonverontreiniging voor de gezondheid van de mens en het milieu zijn moeilijk te kwantificeren. Bij de concentraties die zich in de zomermaanden regelmatig in de Gemeenschap voordoen, krijgen gevoelige personen vaak last van bij voorbeeld pijnlijke ogen, keelpijn en ademhalingsproblemen, tijdens ozonepisodes wordt kwetsbare personen en met name ouderen dan ook aangeraden lichamelijke inspanning te vermijden. In een studie naar de gezondheidskosten van het wegvervoer in het VK wordt gesteld dat de emissie van VOS door deze sector (850kton) door de bijdrage tot de vorming van ozon en door de zwevende deeltjes naar schatting leidt tot 1 010 voortijdige sterfgevallen en een aanzienlijke stijging van het aantal ziektegevallen. Wat de milieu-effecten betreft, is bekend dat ozonverontreiniging leidt tot beschadiging en ontkleuring van bladeren en derhalve nadelige gevolgen heeft voor de fotosynthese. Bij de ozonconcentraties die momenteel tijdens de groeiperiode in de zomer in de Gemeenschap worden gemeten, kunnen de productieverliezen oplopen tot 5-10%. Naar aanleiding van de bezorgdheid over de ozonverontreiniging in de troposfeer is een aantal initiatieven genomen om de emissie van de precursors die tot de vorming van ozon in het kader van het leiden, internationaal niveau te dringen. Op terug is Verdrag betreffende grensoverschrijdende luchtverontreiniging over lange afstand van de ECE in 1993 een protocol vastgesteld dat de partijen (waaronder 14 Lid-Staten van de EU en de Gemeenschap) verplicht tot een daling van de VOS-emissie in 1999 met 30% in vergelijking met 1990. In mei 1996 is in Londen een vergadering op ministerieel niveau van acht landen uit Noord-West Europa (België, Denemarken, Frankrijk, Duitsland, Ierland, Luxemburg, Nederland en het VK) plus de Commissie gehouden om de verontreiniging door ozon te bespreken. Na de vergadering werd er in de ministersverklaring op aangedrongen dat: in het kader van het Verdrag betreffende grensoverschrijdende luchtverontreiniging over lange afstand van de ECE en de EG snel verdere vooruitgang wordt geboekt op weg naar een dergelijk kader [een paneuropees kader voor de preventie en het beheer van ozonepisodes] en de nodige maatregelen worden genomen om de emissie van ozonprecursors zo spoedig mogelijk tot een minimum te beperken, waaronder. reductieplannen en tijdschema's voor de uitvoering van het tweede NOx-protocol van de ECE; waar nodig maatregelen binnen de EG om de emissie van ozonprecursors door de belangrijkste mobiele en stationaire bronnen en door huishoudens te beperken, zoals de VOS-richtlijn fase II, auto- en brandstofiiormen voor het jaar 2000, een richtlijn voor oplosmiddelen, een strategie tegen verzuring, een ozonrichtlijn en een verkenning van het gebruik van financiële en fiscale instrumenten. In dezelfde ministersverklaring werd tevens gesteld dat de emissie van ozonprecursors in vergelijking met de huidige niveaus waarschijnlijk met aanzienlijk meer dan 60% zal moeten dalen om tot een situatie met vrijwel geen ozonepisodes te komen. 10. Op 18 juni 1996 heeft de Commissie een mededeling aan de Raad en het Parlement goedgekeurd betreffende "een toekomstige strategie voor de vermindering van de emissies van het wegvervoer met inachtneming van de resultaten van het Auto/olieprogramma" (COM(96)248 def). In deze mededeling waren twee voorstellen voor wetgeving opgenomen, een voorstel met betrekking tot de emissie door personenauto's en een voorstel met kwaliteitsnormen voor benzine en dieselolie. In het pakket maatregelen uit het Auto/olieprogramma zullen daarnaast voorstellen worden opgenomen voor lichte bedrijfswagens, vrachtwagens en keuring en onderhoud, die voor 1997 op de agenda staan. In haar mededeling stelt de Commissie dat een daling van de concentratie van NOx en VOS, de belangrijkste precursors bij de vorming van ozon, één van de belangrijkste doelstellingen bij de beperking van de emissie door het wegvervoer is. Eén van de milieudoelstellingen die de basis vormen van het toekomstige beleid van de Commissie voor de beperking van de emissie door voertuigen, is dat de emissie van NOx en VOS door de mens in het jaar 2010 in vergelijking met de huidige niveaus met 70% moet zijn gedaald. Het Auto/olieprogramma heeft geleid tot een pakket met voorstellen voor wetgeving waarmee een dergelijke emissiebeperking in de sector wegvervoer zal worden gerealiseerd. Zoals blijkt uit de modelberekeningen die ter voorbereiding van het Auto/olieprogramma zijn uitgevoerd, zal de luchtkwaliteit voor ozon in de Gemeenschap echter niet op een 11. 12. 13. 14. bevredigend niveau komen zolang de beperking van de emissie van ozonprecursors door andere sectoren niet even krachtdadig wordt aangepakt. Bij deze modelberekeningen is uitgebreid gebruik gemaakt van het EMEP-model dat is ontwikkeld ter ondersteuning van de verschillende protocollen die in de context van het Verdrag van Genève van 1979 betreffende grensoverschrijdende luchtverontreiniging zijn opgesteld. Op basis van gegevens over de emissie van primaire verontreinigingen, een gedetailleerde chemische beschrijving van de vorming van ozon en factoren als de temperatuur, de windsnelheid en de intensiteit van de zonnestraling kunnen met het EMEP-model ozonconcentraties in heel Europa worden voorspeld. Rekening houdend met de verwachte tendensen bij de emissie van primaire verontreinigingen zijn de voorspellingen voor de luchtkwaliteit vervolgens vergeleken met de doelstellingen voor de luchtkwaliteit voor ozon in de troposfeer die in Richtlijn 92/72/EEG zijn vastgesteld (zie tabel 1). Tabel 2 bevat enkele resultaten die met het EMEP-model zijn verkregen. Deze resultaten zijn uitgedrukt als het percentage landoppervlak van de Gemeenschap waar de verschillende doelstellingen voor de luchtkwaliteit worden gehaald. Uit deze tabel blijkt dat verdere maatregelen om de emissie van ozonprecursors uit mobiele bronnen te beperken op zich weinig gevolgen zullen hebben. Zelfs in het hypothetische geval dat er in 2010 geen emissie door het wegverkeer is, zal de 53% van het landoppervlak waar de 180 ug/m3 wordt nageleefd, nog tot 73% stijgen. Dit komt doordat het procentuele aandeel van mobiele bronnen in met name de VOS-emissie in 2010 sterk zal zijn gedaald (in 1990 kwam 58% van de VOS uit stationaire bronnen en 42% uit mobiele bronnen, terwijl de resterende emissie in 2010 volgens de ramingen voor 73% van stationaire en voor slechts 27% van mobiele bronnen komt). Het team van Auto/olie heeft het probleem vervolgens uit een andere hoek benaderd. In plaats van veronderstellingen te doen over de relatieve daling van de emissie door verschillende sectoren hebben zij bekeken in hoeverre een verbetering van de naleving van gezondheidsnormen zou kunnen worden verwacht wanneer de emissie uit alle precursorbronnen over de hele lijn zou dalen. Zo worden in tabel 2 prognoses gegeven voor de effecten van een beperking van de emissie van zowel NOx als VOS uit alle antropogene bronnen met 50, 60, 70 en 80% in vergelijking met 1990. De vorming van ozon is zodanig van aard dat alleen bij een drastische daling voor alle precursors uit alle bronnen een volledige naleving van de normen voor de luchtkwaliteit kan worden verwacht. Het is zelfs zo dat pas bij een beperking van de emissie van precursors uit alle bronnen met 80% (vergeleken met 1990) meer dan 90% van het landoppervlak van de EU volgens de ramingen een maximale ozonconcentratie, gemiddeld over één uur, van minder dan 180 ug/m3 zal hebben. Voor het 99 percentiel van het gemiddelde over één uur met 180 ug/m3 als norm moet de emissie van ozonprecursors over de hele lijn met 60% of 70% dalen om te komen tot naleving op respectievelijk 95% en 99% van het landoppervlak. Op basis hiervan is de algehele doelstelling voor de beperking van de emissie van ozonprecursors voor het Auto/olieprogramma vastgesteld op 70% van de niveaus van 19901. Met de al goedgekeurde maatregelen zal de emissie van ozonprecursors in de hele EU tot bijna de helft van de emissie in 1990 dalen. Om de streefwaarde van 70% in vergelijking met 1990 te halen is er derhalve nog een extra emissiebeperking in 2010 nodig die overeenkomt met ongeveer een derde van de geraamde emissie in 2010. 5 Tabel 1 Vergelijking van de normen voor reactieve verontreinigingen Instrument Richtlijn 92/72/EEG Richtlijn 92/72/EEG Luchtkwaliteitsnorm 110 jig/m3 gemiddelde over 8 uur 180 ug/m3 gemiddelde over 1 uur Richtsnoeren luchtkwaliteit WHO 1995 120 ug/m3 gemiddelde over 8 uur 1 Relevantie Drempelwaarde voor bescher- ming van de gezondheid. bij over- Drempelwaarde schrijding waarvan de overheid informatie/waarschuwingen aan de bevolking moet geven. voor Drempelwaarde bescherming van de gezondheid. 1 1 Tabel 2 Naleving van de luchtkwaliteitsnormen voor ozon in de EU Percentage landoppervlak van de EU (gemeten in EMEP-rastervakken) waar de normen worden nageleefd gemiddelde over 1 uur 100 percentiel gemiddelde over 8 uur 99 percentiel gemiddelde over 8 uur 100 percentiel gemiddelde over 1 uur 99 percentiel % < 180 Hg/m3 73 87 Scenario basis 1990 basis 2010 basis 1990 -50% basis 1990 - 60% basis 1990 - 70% basis 1990 - 80% % < 180 Hg/m' 37 53 62 73 81 92 % < 120 Hg/m3 onbekend 5 % < 120 Hg/m3 10 19 89 95 99 100 8 11 18 26 25 28 37 46 15. De belangrijkste conclusies van de modelberekeningen van Auto/olie voor de regionale ozonverontreiniging zijn: de emissiebeperking door reeds goedgekeurde maatregelen zal in 2010 tot een aanzienlijke verbetering ten aanzien van de regionale ozonverontreiniging leiden; om de ozonverontreiniging verder te beperken dan met de reeds goedgekeurde maatregelen mogelijk is, zal de emissie van NOx en VOS sterk moeten dalen, namelijk met 70-80% in vergelijking met 1990; voor het Auto/olieprogramma wordt een streefwaarde voor emissiebeperking gehanteerd van minimaal 70% in vergelijking met de totale NOx-emissie en de totale VOS-emissie in 1990 in de hele EU; een verdere emissiebeperking in de vervoersector zal, wanneer niet tegelijkertijd maatregelen voor andere bronnen en met name VOS-bronnen worden genomen, hooguit een marginaal effect hebben. Milieudoelstellingen 16. Met name op grond van de laatste conclusie blijken maatregelen ter beperking van de VOS-emissie uit stationaire bronnen onontkoombaar en dit initiatief, waarvan de voorbereiding al in een ver gevorderd stadium was, moet dan ook zo snel mogelijk worden gerealiseerd. Dit voorstel is echter maar een van de reeks maatregelen die nodig is om het ozonprobleem in de troposfeer aan te pakken. Ozon heeft namelijk twee precursors, die elk uit veel verschillende bronnen afkomstig zijn, zodat er op veel verschillende fronten actie moet worden ondernomen. De Commissie zal zorgvuldig de omvang van de resterende problematiek onderzoeken om na te gaan hoe deze met aanvullende maatregelen op lokaal of op nationaal niveau zo efficiënt mogelijk kan worden opgelost. 17. De voorgestelde richtlijn maakt deel uit van de uitvoering van het vijfde actieprogramma en van een reeks maatregelen met het oog op een algehele beperking van de emissie van VOS in de Unie met 30% tussen 1990 en 1999, waartoe de Commissie zich krachtens het protocol van Genève voor beperking van VOS heeft verplicht. Uitgaande van de nu beschikbare wetenschappelijke gegevens zal de emissie van VOS op lange termijn nog veel sterker moeten worden beperkt, waarbij moet worden gedacht aan 70 tot 80%, om tot een daling van de ernst en de frequentie van ozonepisodes te komen. 18. Volgens de cijfers van CORINAIR '90 ligt de emissie van VOS met uitzondering van methaan door de mens in de Europese Unie voor 1990 rond de 12 miljoen ton per jaar, volgens figuur 1 over de verschillende sectoren verdeeld: Figuur 1: Totale antropogene VOS-emissie (1990) Totale emissie: 12. 470 kton Totale emissie door stationaire bronnen: 3. 793 kton Totale emissie door mobiele bronnen: 5. 615 kton Totale emissie door andere bronnen: 3. 062 kton 67/ kton Landbouw Produkten 1. 490 kton Winning en distributie van fossiele 961 kton brandstoffen I I | 19. 20. 21. 22. 23. Er dient te worden opgemerkt dat het gebruik van organische oplosmiddelen verantwoordelijk is voor zo'n 30% van de emissie van VOS door de mens, waarvan ongeveer 20% voor rekening komt van het gebruik van oplosmiddelen in de industrie. Ongeveer de helft van de emissie van VOS door de industrie wordt veroorzaakt door het gebruik van oplosmiddelen. Dit is derhalve voor de emissie één van de belangrijkste sectoren. In de Europese Unie zijn al enkele maatregelen genomen om de emissie van organische verbindingen terug te dringen. Zo zijn er verschillende richtlijnen van de Raad met voorschriften voor de beperking van de emissie van koolwaterstoffen door personenauto's en lichte en zware vrachtwagens. Met de bestaande maatregelen zal de emissie van VOS door uitlaatgassen en verdamping in het wegvervoer in het jaar 2010 met zo'n 44% zijn gedaald (inclusief economische groei). Zoals reeds is geschetst, zal door het Auto/olieprogramma onder andere de emissie van VOS door deze sector in het jaar 2010 met nog eens 24% dalen. Er is nog meer wetgeving voor de emissie door het wegverkeer en het distributiesysteem voor benzine ingevoerd. Zo is de zogenaamde "Fase r'-richtlijn (94/63/EG) gericht op een beperking van de emissie van VOS in de complexe distributieketen voor benzine; daarnaast is er onlangs een gemeenschappelijk standpunt bereikt over een voorstel voor voertuigen buiten het wegverkeer dat bedoeld in om onder andere de emissie van koolwaterstoffen door een aantal soorten mobiele machines en voertuigen buiten het wegverkeer te beperken. Er moet derhalve worden gezorgd voor een vergelijkbare daling van de emissie van oplosmiddelen door stationaire bronnen, waarbij echter wel rekening moet worden gehouden met de specifieke kenmerken van de betrokken sectoren. Dit voorstel moet leiden tot een daling met 57%, hetgeen meer is dan het evenredig aandeel van de industrie in de verplichtingen krachtens het ECE-protocol. Volgens de cijfers van CORINAIR '90 is er in de sector gebruik van organische oplosmiddelen een groot aantal bronnen dat een bijdrage tot de totale emissie levert. De wijze waarop de organische oplosmiddelen binnen deze bronnen in de praktijk worden gebruikt, verschilt van proces tot proces. Er moeten derhalve specifieke eisen voor de verschillende toepassingsgebieden worden vastgesteld. Deze worden echter zo eenvoudig mogelijk gehouden. Tabel 3 bevat een overzicht van de betrokken deelsectoren. Activiteit waarbij organische oplosmiddelen worden gebruikt Percentage van de totale emissie in de sector "industrieel oplosmiddelengebruik" Tabel 3 Schilderwerk Schilderwerk bij de autofabricage Ander industrieel schilderwerk Ontvetten en chemisch reinigen Metaalontvetting Chemisch reinigen Fabricage of bewerking van chemische producten Bewerking van rubber Fabricage van geneesmiddelen Fabricage van verf en inkt Fabricage van kleefstoffen Ander oplosmiddelengebruik en verwante activiteiten Drukkerijen Extractie van vetten, spijsoliën en niet-eetbare oliën Lijmcoating Houtverduurzaming 6,3 32. 0 12,8 4. 1 2,1 4,5 1,4 3,6 13,4 4,3 10,4 5,1 24. 25. Deze deelsectoren zijn verantwoordelijk voor ongeveer 60% van de totale emissie van organische verbindingen door de sector gebruik van organische oplosmiddelen, hetgeen overeenkomt met ongeveer 2,2 miljoen ton (de rest is voornamelijk afkomstig van huishoudelijk gebruik). Om te bepalen in hoeverre emissiebeperking in deze sector haalbaar is, is in eerste instantie nagegaan wat de beste beschikbare technologie voor de betrokken sectoren is en berekend welke emissiebeperking daarmee kan worden verwezenlijkt en tegen welke kosten. Op basis van de resultaten van deze werkzaamheden in de loop van 1993 heeft de Commissie opdracht gegeven voor een onderzoek naar de economische effecten daarvan door het Frans-Duitse Instituut voor milieu-onderzoek (IFARE)2 ("het Karlsruhe-verslag"). Hieruit blijkt dat voor de installaties die onder het voorstel vallen uitgaande van het industrieprofiel van 1990 door toepassing van de beste beschikbare technieken een emissiebeperking van zo'n 67% in vergelijking met 1990 haalbaar is. Rekening houdend met de groei tijdens de looptijd van de voorgestelde richtlijn levert dit in het laatste jaar van de looptijd een emissiebeperking op van ongeveer 57%, dwz. 1,5 miljoen ton. Uit een onderzoek dat door "Assessment of the cost involved with the Commission's Draft proposal for a Directive on the limitation of the organic solvent emissions from the industrial sectors". J. Hein, C. Kippelen, F. Schultmann, T. Zundcll, O. Rent/. , eindverslag augustus 1994. 10 inderdaad dat de marginale kosten voor emissiebeperking ERM Economics voor het Ministerie van handel en industrie van het VK i& uitgevoerd3 in de sector blijkt oplosmiddelengebruik significant toenemen naarmate de streefwaarde boven ongeveer 55% komt. De modelberekeningen tot op heden wijzen erop dat het uiterst onwaarschijnlijk is dat met deze emissiebeperking het ozonprobleem in heel Europa zal worden opgelost, zodat verdere maatregelen vrijwel zeker nodig zullen zijn. IL Kosten, baten en effectiviteit Kosten en baten van het voorstel 26. 27. In beginsel is er ongetwijfeld technologie beschikbaar om de emissie van de opgevangen afgassen van processen die onder de voorgestelde richtlijn vallen tot een zeer laag niveau te beperken. In de praktijk zijn de kosten van de apparatuur die nodig is om de emissie bij extreem hoge massastromen of zeer lage concentraties tot een zo laag mogelijk niveau terug te brengen, waarschijnlijk in sommige gevallen onbetaalbaar Naast de algemene emissiegrenswaarden die in artikel 5 voor speciale groepen organische verbindingen worden vastgesteld, zijn er dan ook voor de verschillende processen in bijlage ITJA afzonderlijke emissiegrenswaarden vastgesteld die voor alle organische verbindingen gelden. In de meeste gevallen zijn de voorgestelde emissiegrenswaarden zodanig dat een keuze uit verschillende technologieën mogelijk is. Soms zijn de waarden hoger dan gemiddeld om bepaalde keuzemogelijkheden terugwinning van oplosmiddelen) en soms zijn ze bijzonder laag, bij voorbeeld om te waarborgen dat potentieel gevaarlijke stoffen worden vernietigd. (bij voorbeeld adsorptie en te creëren Het is niet eenvoudig de baten van de voorgestelde maatregelen in geld uit Ie drukken, aangezien er geen adequate methoden zijn om de bescherming van bijvoorbeeld de gezondheid van de mens en het cultureel erfgoed in economische termen te vertalen. Naar schatting zal een daling van de ozonprecursors met 50% er echter toe leiden dat de naleving van de gemiddelde concentratie over één uur krachtens Richtlijn 92/72/EEG (op basis van het 99 percentiel) zal toenemen tot ongeveer 90% van het grondgebied van de Gemeenschap. Zowel deze daling als vorderingen op weg naar de uiteindelijke doelstelling om de ozonprecursors met 70-80% terug te dringen kunnen alleen worden verwezenlijkt door maatregelen voor alle precursorbronnen en de Commissie heeft verschillende initiatieven genomen om de belangrijkste oorzaken van dit probleem aan te pakken, terwijl verdere initiatieven worden voorbereid. Het is echter niet mogelijk een daling met 70-80% in de sector oplosmiddelengebruik binnen de tijdschaal van het voorstel volledig te realiseren. Daarom wordt met dit voorstel gestreefd naar de maximale beperking die momenteel op een economisch verantwoorde manier haalDaar is, waarbij rekening wordt gehouden met de dringende noodzaak het ozonprobleem in de troposfeer aan te pakken. 28. Vanwege de vele onzekerheden ten aanzien van de ontwikkelingen in deze sector, zoals de vele soorten installaties, de leemten in de kennis over de beschikbare technologie en de beperkte keuze voor de exploitanten uit de mogelijkheden om de emissie te beperken, kunnen de aan de uitvoering van de voorgestelde richtlijn verbonden kosten niet heel zorgvuldig en volledig worden geëvalueerd. Er kan dan ook alleen een raming worden Department of Trade and Industry, 'Costs and benefits of the reduction of VOC emissions from Industry'. ERM Economics, mei 1996. 11 gegeven van de kosten die aan de invoering van de voorgestelde maatregelen verbonden zijn. Een gedetailleerde studie per sector, die in samenwerking met de industrie is uitgevoerd, heeft de in tabel 4 vermelde conclusies opgeleverd (er is uitgegaan van een afschrijvingsperiode van 10 jaar). Sector Tabel 4 1 Totale kosten in de EU (in miljoen ecu/jaar) 124 Drukkerijen 725 Oppervlaktereiniging Coating nieuwe auto's 688 Coating nieuwe vrachtwagencabines en 484 nieuwe vrachtwagens Coating nieuwe bussen Overspuiten voertuigen Coating band Coating overige Coating hout Coating textiel Chemisch reinigen Houtimpregnatie Coating leder Lijmcoating Fabricage van coatings Rubberproducten Extractie van plantaardige olie Geneesmiddelen 80 40,5 5,5 726 120 4,5 (raming) 102 26 44 31 12 438 23 120 29. Het ligt voor de hand het Auto/olieprogramma zelf te gebruiken als referentiepunt om na te gaan of het inderdaad redelijk is een emissiebeperking van ongeveer 57% van de betrokken sectoren te vragen. De voor het Auto/olieprogramma gebruikte gedetailleerde gegevens over de marginale kosten waren voor dit voorstel niet voor alle sectoren beschikbaar. Daarom kon er geen optimalisering van de maatregelen om de verontreiniging te beperken op basis van een analyse van de marginale kosten worden gemaakt en was ook een gedetailleerde vergelijking van de marginale kosten met die van het Auto/olieprogramma onmogelijk. Overigens zouden er bij een dergelijke "zuiver" economische analyse bij een dergelijke scala van sectoren andere vragen naar voren komen, bij voorbeeld de vraag hoe de kosten voor de emissiebeperking op een eerlijke manier zouden kunnen worden verdeeld, waarbij de industrie zelf er zeker op zou aandringen dat ook de gemiddelde kosten per ton emissiebeperking in vergelijking met de toegevoegde waarde voor de sector een rol zou spelen. De benchmark-test in vergelijking met het Auto/olieprogramma komt dus vooral neer op een vergelijking van de algehele gemiddelde kosten. 12 30. 31. De kosten van de voorgestelde richtlijn komen in totaal neer op ongeveer 4 miljard ecu per jaar, d. w. z. ongeveer 10 ecu per persoon per jaar in Europa. Dit is echter een absoluut bedrag en voor een vergelijking met het Auto/olieprogramma moeten de gemiddelde jaarlijkse kosten in netto contante waarde (3 miljard ecu) worden gedeeld door de hoeveelheid VOS die er in het laatste jaar van de looptijd van de voorgestelde richtlijn minder zal worden uitgestoten (1 500 kton). Dit komt neer op 2 000 ecu per ton niet uitgestoten VOS, hetgeen minder is dan de kosten van maatregelen die door andere sectoren worden genomen om het ozonprobleem te bestrijden. Het Auto/olieprogramma zorgt dus voor een beperking van ozonprecursors met 2 miljoen ton, waarbij de kosten 3 000 ecu/ton bedragen, terwijl het onderhavige voorstel zorgt voor een beperking met 1,5 miljoen ton voor een prijs van ongeveer 2 000 ecu/ton. Hierbij moet echter wel worden aangetekend dat de bedrijven die onder dit voorstel vallen in het algemeen zeer sterk verschillen van de grote industriële organisaties die bij het Auto/olieprogramma betrokken zijn. Zoals blijkt uit bijgaande notitie over de effecten van dit voorstel op het bedrijfsleven, vallen er zo'n 400 000 bedrijven onder dit initiatief, waaronder veel KMO's die kosten van deze omvang veel moeilijker kunnen dragen dan grote concerns. Op alle mogelijke manieren is dan ook geprobeerd zoveel mogelijk flexibiliteit in het voorstel in te bouwen, zodat maatregelen met hoge marginale kosten kunnen worden voorkomen. Als voorbeeld kan de clausule voor "investeringsbescherming" in artikel5, punt 1, van het voorstel worden genoemd, die voor installaties waar al apparatuur voor afgasreiniging is geïnstalleerd, de mogelijkheid biedt de extra rookgasreiniging die het voorstel vergt te vervangen door een gelijkwaardige beperking van de diffuse emissie, zodat er niet opnieuw in nieuwe procesapparatuur behoeft te worden geïnvesteerd om precies dezelfde winst voor het milieu te boeken. Andere voorbeelden van dergelijke maatregelen worden in deel IJl over "Subsidiariteit" beschreven. Motivering van de keuze voor het instrument 32. Een richtlijn is een geschikter instrument dan een verordening omdat de Lid-Staten met het oog op de economische efficiëntie en om op reeds genomen maatregelen te kunnen voortborduren bij de invoering van de maatregelen om het gewenste resultaat te bereiken de nodige flexibiliteit moeten hebben. Een richtlijn is geschikter dan een besluit of aanbeveling, aangezien er wetgeving nodig is om de bestaande nationale wetten aan te passen. 13 HI. Subsidiariteit 33. 34. 35. De voorgestelde richtlijn is volledig in overeenstemming met het subsidiariteitsbeginsel en in ruimere zin het begrip gezamenlijke verantwoordelijkheid, aangezien uitvoerenden en instrumenten op het juiste niveau worden gecombineerd. Er wordt op basis van de technische en economische mogelijkheden in elke sector een streefwaarde voor de beperking van de VOS-emissie vastgesteld en de Lid-Staten moeten voor de uitvoering daarvan zorgen door de invoering van emissiegrenswaarden of door nationale programma's met andere maatregelen waarmee dezelfde beperking wordt gehaald. Het is dan ook de bedoeling, ook al is met het oog op de grensoverschrijdende aard van dit probleem een Europese aanpak bij de beperking van de emissie van ozonprecursors noodzakelijk, zoveel flexibiliteit in te bouwen als met de verwezenlijking van de uiteindelijke doelstelling verenigbaar is. In hun nationale programma's hebben de Lid-Staten de volgende mogelijkheden: wetgeving met andere emissiegrenswaarden dan in het kader van de voorgestelde richtlijn zijn vastgesteld, beperking van de emissie door een convenant met de industrie, een regeling met verhandelbare emissierechten of een systeem met heffingen. Daarnaast kunnen de Lid-Staten hun nationale programma gebruiken om de verdeling van de vereiste emissiebeperking aan te passen aan het profiel van hun eigen industrie. Ook een combinatie van deze maatregelen is mogelijk, mits het gewenste resultaat wordt bereikt. Bovendien kan de individuele exploitant met de emissiegrenswaarden van de voorgestelde richtlijn de emissie op de voor hem voordeligste manier beperken: door reinigingstechnieken of door producten met veel oplosmiddelen te vervangen door producten met weinig of geen oplosmiddelen. De praktische uitvoering, met inbegrip van de keuze van de maatregelen met het hoogste rendement, wordt derhalve in zeer hoge mate aan de Lid-Staten en de exploitanten van de desbetreffende installaties overgelaten. Dit geldt ook voor veel aspecten die aan de uitvoering van de voorgestelde richtlijn verbonden zijn. Het evenredigheidsbeginsel is op een aantal manieren ingebouwd. Het feit dat bepaalde soorten installaties zijn geselecteerd en drempelwaarden zijn vastgesteld, betekent dat installaties die door de processen die daar plaatsvinden of door hun betrekkelijk geringe omvang slechts kleine hoeveelheden organische verbindingen uitstoten of waarvoor regulering vanwege hun grote aantal zeer moeilijk is, buiten het toepassingsgebied van het voorstel vallen. Evenredigheid wordt ook gehanteerd bij de vaststelling van de emissiegrenswaarden waarbij, voor zover dit binnen het kader van een richtlijn mogelijk is, bij de vaststelling van de technisch en economisch haalbare emissiebeperking rekening is gehouden met de verschillen tussen de processen waarbij organische oplosmiddelen worden gebruikt. Er is langdurig overleg gevoerd met de betrokken partijen en dit heeft geleid tot beperkende maatregelen die gedurende een bepaalde periode worden opgebouwd en weliswaar ambitieus zijn en dit ook moeten zijn, maar zeker ook haalbaar zijn en in het verlengde liggen van de richting waarin de industrie zich beweegt. Bovendien zijn er extra voordelen voor de exploitant. Door de overschakeling op coatings met weinig oplosmiddelen zijn er bij voorbeeld minder dure maatregelen ter bescherming van gezondheid en veiligheid of voor ongevalspreventie nodig. Bovendien is keer op keer aangetoond dat een bedrijf dat in de meest recente (en schoonste) technologie investeert, daarvoor wordt beloond met een verbetering van de productiviteit en de concurrentiepositie. 14 IV. Resultaten van het overleg met de betrokken partners 36. In oktober 1991 is het overleg met de Lid-Staten en de industrie begonnen met een discussiestuk. Het eerste ontwerp van een richtlijn is begin 1992 aan alle betrokken partijen toegezonden. In totaal zijn acht officiële vergaderingen met vertegenwoordigers van de Lid-Staten gehouden en zes van deze vergaderingen werden ook door vertegenwoordigers van de industrie bijgewoond4. Daarnaast zijn er veel informele vergaderingen met Bij het overleg zijn de belangen van de industrie vertegenwoordigd door de volgende verenigingen, bedrijven en adviesbureaus: ACEA - European Automobile Manufacturers Association BDI - Bundesvcrband der Deutschen Industrie c. V. Becker Industrial Coatings Ltd BFM - British Furniture Manufacturers BLIC - Bureau de Liaison des Industries du Caoutchouc des Communautés Européennes BP Chemicals BPIF - British Printing Industries Federation BVD - Bundesvcrband Druck CEAPLI CEFIC - European Chemical Industry Council CEFIC - Hydrocarbon Solvents Sector Group (a Sector Group of CEFIC) CEIB - European Confederation of Woodworking Industries CEPE - European Confederation of Paint. Printing, Ink and Artist's Colours Manufacturers Associations CETS - Comité Européen des Traitements de Surface CITEN - International Commuée of Dyeing and Dry Cleaning COM1TEXTIL - Coordination Committee for the Textile Industries in the EEC COTANCE - Confédération des Associations Nationales de Tanneurs et Mégissiers de la Communauté Européenne Dollamar & Co. ECCA - European Coil Coating Association ECSA - European Chlorinated Solvent Association EFPIA - European Federation of Pharmaceutical Industries' Associations ENVICON - Environmental Consultancy ERA - European Rotogravure Association ETE - Environmental & Thermal Engineering Ltd. EWPM - European Wood Preservative Manufacturers Group FEICA - Fédération Européenne d'Industries de Colles et Adhésifs FEDES - European Federation for the Flexible Packaging Industry FEDIOL - EC Seed Crushers' and Oil Processors' Federation FINAT - Fédération Internationale des Fabricants et Transformateurs d'Adhésifs et Thcrmocliant sur papier et autres supports FPA - Flexible Packaging Association INTERGRAF - International Confederation for Printing and Allied Industries KWL-Verein - Verein der Kohlenwasserstofflösungsmittel-Textil- und Lcderreiniger ORGALIME - Organisme de Liaison des Industries Métalliques Européennes SEFA - Syndicat Européen de l'industrie des Fûts et Acier SEFEL - European Secretariat of Manufacturers of Light Metal Packaging TSA - Textile Services Association Limited UEA - European Furniture Manufacturers UEAPME - European Association of Croff, Small and Medium-Sized Enterprises UEDA - Union Européenne de l'ameublement UN1CE - Union of Industrial and Employer's Confederation of Europe UNITES - Fédération des Industries de Transformation pour Emballages Souples Verband der Lack industrie c. VV Verband der Druckfarbcnindustrie W. E. I. - Western-European Institute for Woodprcservation. 15 verschillende Lid-Staten, industrieverenigingen en andere betrokken partijen gehouden, waar over het voorstel van gedachten is gewisseld. 37. In de loop van deze besprekingen is het voorstel geworden tot wat het nu is. Het is met name op de volgende punten aangepast: meer duidelijkheid over het toepassingsgebied van de voorgestelde richtlijn, verbetering van het rendement door de selectie van relevante sectoren en drempelwaarden per sector, de opneming van nationale programma's, een gedetailleerdere formulering van de eisen voor de verschillende sectoren en de opneming van alternatieve systemen voor de emissiebeperking per sector, waarmee een stimulans wordt gegeven voor andere maatregelen dan de reiniging van afgassen. In de notitie over de effecten op het bedrijfsleven worden de resultaten van het overleg met de verschillende bedrijfstakken nader besproken, waarbij met name de punten aan de orde komen waarover de industrie en de Commissie het niet eens zijn geworden. V. Beschrijving van de wetgeving in de Lid-Staten 38. 39. Er zijn negen landen met min of meer juridisch bindende wetgeving voor processen die verantwoordelijk zijn voor de emissie van organische verbindingen of delen van deze sector die relevant zijn voor de voorgestelde richtlijn. Denemarken, Duitsland, Frankrijk, Italië, Nederland, Portugal, het Verenigd Koninkrijk, Finland, Oostenrijk en Zweden. In de andere landen moet voor de meeste onder de voorgestelde richtlijn vallende installaties en processen een vergunning worden afgegeven voordat ze in bedrijf worden gesteld. In dat geval worden in elke vergunning afzonderlijk emissiegrenswaarden vastgesteld. In Denemarken heeft het Deense Bureau voor Milieubescherming richtsnoeren voor de beperking van luchtverontreiniging door industriële bedrijven gepubliceerd, waarin het algemene beginsel inzake beperking van de verontreiniging dat in deel 3. 3 van de Wet milieubescherming is geformuleerd, nader wordt uitgewerkt. Deze richtsnoeren gelden voor alle installaties die in de lijst in deel 5 van de wet zijn opgenomen. Ze zijn echter niet juridisch bindend voor de lokale overheid, zodat deze zowel van de emissiegrenswaarden als van de lijst met installaties kan afwijken. Het is dan ook niet duidelijk of en in hoeverre processen en industriële installaties die onder de voorgestelde richtlijn vallen, in de praktijk volgens de richtsnoeren worden behandeld. Bovendien zijn de richtsnoeren stofgericht en zijn er geen emissiegrenswaarden voor specifieke industriële of commerciële activiteiten vastgesteld. De emissiegrenswaarde wordt vooral bepaald door de aard van de stof en de massastroom daarvan. De stoffen worden in drie categorieën ingedeeld (I, II en HJ), die alle drie enkele organische oplosmiddelen bevatten. 40. In Duitsland bevat het vierde uitvoeringsbesluit voor de Federale wet inzake beperking van de emissie (het besluit inzake aan een vergunning onderworpen installaties) een lijst met installaties waarvoor een vergunningsprocedure moet worden gevolgd. Veel van de installaties die onder het onderhavige voorstel vallen, vallen ook onder dit vierde besluit. 16 Voor deze installaties zijn de in dit verband relevante emissiegrenswaarden vastgelegd in de Technische instructie lucht (TA. Luft) Hierin wordt onderscheid gemaakt tussen carcinogene en niet-carcinogene stoffen en worden de stoffen in beide groepen aan de hand van de mogelijke gevaren in drie categorieën ingedeeld. Voor de groepen en categorieën gelden verschillende emissiegrenswaarden Voor carcinogene stoffen: Stoffen van catégoriel: bij een massastroom >0,5 g/uur is de emissiegrenswaarde 0,1 mg/m3; Stoffen van categorie II: bij een massastroom > 5 g/uur is de emissiegrenswaarde 1 mg/m3; Stoffen van categorie III: bij een massastroom > 25 g/uur is de emissiegrenswaarde 5 mg/m3. Voor niet-carcinogene stoffen: Stoffen van catégoriel: bij een massastroom >0,1 kg/uur is de emissiegrenswaarde 20 mg/m3; Stoffen van catégoriel!: bij een massastroom >2,0kg/uur is de emissiegrenswaarde 100 mg/m3; Stoffen van categorie III: bij een massastroom > 3,0 kg/uur is de emissiegrenswaarde 150 mg/m3. Voor mengsels met verschillende categorieën oplosmiddelen gelden de strengste grenswaarden. Bij verfspuiten met de hand behoeven de grenswaarden voor de categorieën II en III niet te worden nageleefd, maar in de praktijk worden ze door de lokale overheid als streefwaarden beschouwd. Deze grenswaarden gelden sinds 1986 voor nieuwe installaties en voor daarvoor reeds bestaande installaties sinds maart 1991 Bestaande installaties in de voormalige DDR hebben eenjaar extra de tijd gekregen om aan de eisen te voldoen. Continutoezicht van de VOS-emissie is verplicht voor installaties met een massastroom die hoger is dan de volgende grenswaarden: Stoffen van catégoriel: 1 kg/uur; Mengsels van stoffen van categorie I en III: 10 kg/uur. De VOS-emissie wordt uitgedrukt als de som van alle organische verbindingen. Daarnaast zijn er specifieke eisen voor bepaalde activiteiten zoals autospuiterijen, drukkerijen, chemisch reinigen en oppervlaktereiniging. 41. In Frankrijk bevat de wet van 19 juli 1976 een lijst met zo'n 400 soorten geclassificeerde installaties, verdeeld in twee categorieën. Voor de installaties van catégoriel moet een vergunning worden verleend en moet aan bepaalde eisen worden voldaan die op provinciaal niveau worden vastgesteld. Voor de andere categorie is een kennisgeving van de eigenaar of exploitant van de installatie voldoende. Sommige van de in de wet genoemde installaties vallen onder de voorgestelde richtlijn. 17 Er zijn geen juridisch bindende en algemeen geldende emissiegrenswaarden voor de hele sector van de industriële installaties waar organische oplosmiddelen worden gebruikt. Er zijn echter wel emissiegrenswaarden voor sommige installaties en processen die in de voorgestelde richtlijn aan de orde komen, zoals autospuiterijen, drukkerijen, chemisch reinigen, andere lakkerijen. De gebruikt. emissiegrenswaarden vaststellen wanneer Continutoezicht is verplicht voor installaties met een emissie van meer dan 500 kg per dag. inkt op waterbasis wordt bandlakinstallaties overheid lokale kan en Naast bovengenoemde bepalingen is op 19 februari 1986 een overeenkomst tussen de Franse regering en de verf- en lakfabrikanten getekend om producten te fabriceren met een lager gehalte aan koolwaterstoffen als oplosmiddel en het gebruik daarvan te stimuleren door reclame die op zowel het grote publiek als beroepsmatige gebruikers is gericht. 42. In Italië worden handel en industriële processen die luchtverontreiniging veroorzaken in twee categorieën ingedeeld. De eerste categorie omvat industriële installaties die ver van woongebieden moeten zijn gevestigd en binnen de tweede categorie vallen handelsactiviteiten. In de regel publiceert het Ministerie van volksgezondheid om de drie jaar een nieuwe lijst met geclassificeerde installaties. Deze lijst bevat sommige installaties en gevallen die voor de voorgestelde richtlijn relevant zijn. In wet 203, gepubliceerd in 1988, wordt gesteld dat de door de centrale overheid vastgestelde richtsnoeren voor alle gebieden binnen een regio gelden. Regio's kunnen alleen voor specifieke gebieden met specifieke problemen strengere beperkingen invoeren. In juli 1990 heeft de Italiaanse minister van milieuzaken richtsnoeren ingevoerd voor de beperking van de emissie bij een aantal industriële processen, waarvan er sommige onder de voorgestelde richtlijn vallen. Net als in de Duitse TA. Luft worden de stoffen ingedeeld in de categorieën carcinogeen en niet-carcinogeen en in verschillende deelgroepen gesplitst. De emissiegrenswaarden zijn afhankelijk van de kenmerken van de stof Voor carcinogene stoffen zijn de emissiegrenswaarden dezelfde als in T. A. Luft. Voor niet-carcinogene stoffen zijn er vijf groepen (I tot en met V) met de volgende emissiegrenswaarden: Stoffen van groep I: bij een massastroom > 25 g/uur is de emissiegrenswaarde 5 mg/m3; Stofferi van groep II: bij een massastroom > 0,1 kg/uur is de emissiegrenswaarde 20 mg/m3; Stoffen van groep III: bij een massastroom > 2,0 kg/uur is de emissiegrenswaarde 150 mg/m3; Stoffen van groep IV: bij een massastroom > 3,0 kg/uur is de emissiegrenswaarde 300 mg/m3; Stoffen van groep V: bij een massastroom > 4,0 kg/uur is de emissiegrenswaarde 600 mg/m3. Deze algemene eisen gelden voor alle installaties van de voorgestelde richtlijn die onder wet 203 vallen. Er zijn specifiekere eisen vastgesteld voor bepaalde activiteiten zoals autospuiterijen en oppervlaktecoating. 43. In Nederland mag krachtens de Wet inzake de luchtverontreiniging uit 1972 een installatie die voorkomt op een lijst met ongeveer 400 soorten installaties, niet worden gebouwd of in bedrijf worden gesteld zonder een vergunning die door de provinciale overheid wordt afgegeven. In het Besluit luchtverontreinigende inrichtingen van 1988 wordt vermeld welke informatie in een aanvraag moet worden opgenomen. Richtsnoeren voor de vaststelling van 18 44. 45. 46. 47. emissiegrenswaarden door de provinciale overheid worden vermeld in de "Nederlandse emissierichtlijnen - Lucht" (NeR), waarvan de opzet in principe identiek is aan de Duitse T. A. Luft. De NeR hebben echter geen wettelijke status, maar fungeren alleen als basis voor het overleg tussen de aanvrager en de verstrekker van de vergunning, hoewel er bindende emissiegrenswaarden zijn geformuleerd voor bij voorbeeld de sector chemisch reinigen. Het resultaat van dit overleg is een pakket juridisch bindende eisen voor de industrie in het programma KWS-2000 met emissiebeperkende maatregelen voor veel van de categorieën bronnen die onder de voorgestelde richtlijn vallen. In Portugal gelden voor alle onder de voorgestelde richtlijn vallende installaties vergunningsprocedures. Sinds 12 maart 1993 moeten de afgassen van nieuwe installaties voldoen aan een emissiegrenswaarde voor organische verbindingen van 50 mg C/m3. Bestaande installaties moeten uiterlijk op I januari 1999 aan deze grenswaarde voldoen. In het Verenigd Koninkrijk is met de Wet inzake milieubescherming van 1990 geïntegreerde bestrijding van verontreiniging ingevoerd voor industriële processen die ernstige verontreiniging in alle drie compartimenten kunnen veroorzaken: lucht, bodem en water. Processen van klasse A vallen onder het toezicht van het milieubureau. Een tweede klasse van industriële processen (klasse B), die vooral luchtverontreiniging kunnen veroorzaken, valt onder de lokale instanties voor de bestrijding van luchtverontreiniging. In uitvoeringsbesluiten van 1991 wórdt bepaald welke industriële sectoren onder deze wetgeving vallen. Industriële activiteiten met oplosmiddelen die onder de voorgestelde richtlijn vallen, behoren voornamelijk tot klasse B. De lokale overheid krijgt richtsnoeren van het ministerie over de gedetailleerde normen (met inbegrip van emissiegrenswaarden) die voor elke sector van klasse B moeten gelden. Voor alle richtsnoeren wordt vermeld binnen welke termijn de bestaande processen uiterlijk volledig aan de normen moeten voldoen. De termijnen voor deze sectoren variëren van 1996 tot 1999, behalve voor de autofabricage waar bestaande installaties uiterlijk in 2001 volledig aan de normen voor nieuwe installaties moeten voldoen en voor sommige normen 1996 als tussentijdse datum geldt. Voor vrijwel alle onder de voorgestelde richtlijn vallende sectoren zijn dergelijke richtsnoeren vastgesteld. In Finland moet krachtens de Wet bestrijding luchtverontreiniging en het Besluit bestrijding luchtverontreiniging van 1982 voor installaties met een verbruik van oplosmiddelen van meer dan 50 ton/jaar of een piekverbruik van meer dan 100 kg/uur een vergunning worden aangevraagd. Deze aanvragen worden per geval beoordeeld en de eisen inzake emissie en toezicht worden op de omstandigheden ter plaatse afgestemd. Er zijn nog geen algemene voorschriften of andere eisen voor sectoren waar oplosmiddelen worden gebruikt. In Zweden is de Wet inzake de milieubescherming van 1969 de basis van de regulering van activiteiten die luchtverontreiniging veroorzaken. Op basis van deze wet worden milieugevaarlijke activiteiten per geval beoordeeld. Het bureau voor milieubescherming formuleert algemene richtsnoeren die niet juridisch bindend zijn, maar wel tijdens de vergunningsprocedure in aanmerking worden genomen. Voorschriften voor activiteiten die VOS-emissie veroorzaken, gelden boven bepaalde drempelwaarden die afhankelijk van de sector op een aantal factoren worden gebaseerd: het verbruik van VOS, de gebruikte hoeveelheid grondstoffen of de productie. In sommige bijzonder gevaarlijke sectoren geldt de regulering zonder drempelwaarde. Wanneer het verbruik van VOS de bepalende factor is, is een vergunning nodig voor installaties waar per jaar meer dan 5 ton gehalogeneerde 19 organische oplosmiddelen of meer dan 10 ton andere organische oplosmiddelen wordt verbruikt. Bij een jaarlijks verbruik van 1 -5 ton gehalogeneerde organische oplosmiddelen of 3-10 ton andere organische oplosmiddelen lokale milieu-instantie vereist. De exploitant moet controleren of de processen goed verlopen en de toezichthoudende instantie kan gedetailleerde voorschriften voor de vereiste toezicht geven in de vorm van een inspectieprogramma. Ook voor de inhoud van dergelijke programma's geeft het bureau voor milieubescherming algemene richtsnoeren. is een kennisgeving bij de 48. In Oostenrijk is de emissie van oplosmiddelen op twee manieren gereguleerd. Enerzijds zijn er beperkingen voor het gehalte aan oplosmiddelen van producten voor huishoudelijk en commercieel gebruik en anderzijds grenswaarden voor de emissie van installaties waar oplosmiddelen worden gebruikt. De emissiegrenswaarde voor installaties met een verbruikscapaciteit van meer dan 2 ton per jaar maar minder dan 5 ton per jaar is 50 mg C/m3 voor nieuwe installaties en 75 mg C/m3 voor bestaande installaties. Voor installaties met een verbruikscapaciteit van meer dan 5 ton per jaar is de grenswaarde 20 mg C/m3 voor nieuwe installaties en 30 mg C/m3 voor bestaande installaties. De regelgeving voor producten is sinds januari 1996 van kracht. De emissieregulering is vanaf 1999 van toepassing voor nieuwe installaties en vanaf 2001 voor bestaande installaties in de sector coating van hout, metaal en kunststof. VI Keuze en motivering van de juridische grondslag 49. De voorgestelde richtlijn heeft artikel 130 S van het EG-Verdrag als juridische grondslag, omdat zij in eerste instantie is gericht op een betere bescherming van het milieu door een beperking van de emissie van vluchtige organische stoffen. De bepalingen van het voorstel leiden niet tot een volledige harmonisatie: het bevat weliswaar emissiegrenswaarden, maar uitsluitend om op die manier de vereiste beperking te specificeren en de Lid-Staten zijn niet verplicht deze specifieke waarden in te voeren mits de beperking wordt gehaald. Het voorgestelde optreden wordt derhalve in eerste instantie beschouwd als een milieumaatregel op communautair niveau krachtens artikel 130 S van het Verdrag. VII. Toelichting op de bepalingen van het voorstel 50. 51. Overeenkomstig het subsidiariteitsbeginsel wordt met de voorgestelde richtlijn een context gecreëerd voor de beperking van de emissie van vluchtige organische stoffen in de sectoren waar oplosmiddelen worden gebruikt, terwijl de uitvoering moet gebeuren door specifieke maatregelen op nationaal niveau. Er vallen vierentwintig categorieën installaties en processen onder, sommige onderverdeeld in een groot aantal deelcategorieën. De vele en uiteenlopende installaties en processen die onder de voorgestelde richtlijn vallen, zijn niet in alle Lid-Staten allemaal in bedrijf. Om echter te voorkomen dat er een groot aantal verschillende richtlijnen moet komen voor de verschillende processen waarbij oplosmiddelen worden gebruikt, en omdat het hier gaat om slechts één aspect van de activiteiten (namelijk de VOS-emissie), is besloten verschillende soorten activiteiten in één voorstel onder te brengen. In dat opzicht kan de voorgestelde richtlijn als stofgerichte regelgeving worden beschouwd. De vereiste emissiebeperking wordt impliciet gespecificeerd door de vaststelling van emissiegrenswaarden aan de hand van de beperking die in de verschillende sectoren technisch en economisch haalbaar is. Het is aan de Lid-Staten om deze beperking te verwezenlijken, hetzij door de invoering van de emissiegrenswaarden, hetzij door de invoering van een pakket andere maatregelen (een nationaal programma). 20 52. In de voorgestelde richtlijn worden ook beperkingen opgelegd aan oplosmiddelen die een risico inhouden vanwege hun directe effecten op de gezondheid van de mens. Met name moet de emissie van VOS die carcinogeen, mutageen of giftig voor de voortplanting zijn, door grenswaarden worden gereguleerd. Het alternatief met een nationaal programma is voor deze stoffen gezien de aard van hun mogelijke effecten uitgesloten: de regulering moet in dit geval per installatie plaatsvinden. 53. De volgende algemene bepalingen gelden voor alle processen: i) ii) iii) iv) v) vi) vii) viii) bc) een definitie van alle relevante termen die in de voorgestelde richtlijn worden gebruikt; algemene verplichtingen voor nieuwe en bestaande installaties, installaties die ingrijpend worden gewijzigd en installaties waar verschillende onder de voorgestelde richtlijn vallende processen parallel verlopen; algemene emissiebeperkingen en bijzondere bepalingen voor milieugevaarlijke stoffen met strikte emissiegrenswaarden; uitwisseling van informatie over mogelijke vervangingsproducten; algemene eisen inzake toezicht; een gedetailleerde specificatie van de emissiebeperkingen en de wijze waarop deze moeten worden berekend; bepalingen inzake de naleving van de vereiste beperkingen; verplichtingen bij de opstelling van nationale programma's; de data waarop de voorgestelde richtlijn van kracht wordt en in werking treedt. toxische en 54. De volgende voorschriften gelden voor elk proces of elke installatie afzonderlijk: i) ii) iii) de omvang en de aard van de installaties en processen waarvoor de specifieke eisen van de voorgestelde richtlijn gelden; de emissiebeperking voor organische oplosmiddelen en/of organische verbindingen; sommige bijzondere bepalingen om rekening te houden met de specifieke situatie in een bepaalde sector. 55. De voorgestelde richtlijn is gericht tot de Lid-Staten die alle voor de tenuitvoerlegging benodigde maatregelen moeten nemen. 56. Artikel 1 De voorgestelde richtlijn is gericht op de bescherming van de volksgezondheid en het milieu tegen de directe en indirecte effecten van de emissie van organische oplosmiddelen of organische verbindingen die door het gebruik van organische oplosmiddelen ontstaan, bij voorbeeld door reiniging van de afgassen. Daarbij komt de gezondheidssituatie op het werk niet aan de orde. Bijlage I bevat een lijst met de installaties en processen waarop de voorgestelde richtlijn van toepassing is: een proces binnen een installatie valt onder de voorgestelde richtlijn als het voldoet aan één van de daar vermelde definities en tevens de in bijlage III voor dat proces vermelde drempel wordt overschreden. 21 57. Artikel 2 en bijlage II Hierin zijn de definities opgenomen van de belangrijkste begrippen die in het dispositief van de voorgestelde richtlijn worden genoemd. De meeste van deze definities spreken voor zich. De definitie van organische oplosmiddelen is van bijzonder belang. Organische oplosmiddelen worden gedefinieerd aan de hand van hun chemisch karakter (organische verbindingen volgens de daarvoor gegeven definitie), hun vluchtigheid en de toepassingen waarvoor ze worden gebruikt. Aangenomen wordt dat alle relevante organische oplosmiddelen onder deze definitie vallen, ook degene die vóór gebruik worden verwarmd. Ook de definitie van verbruik moet hier worden genoemd, aangezien organische oplosmiddelen die voor hergebruik worden teruggewonnen hierin worden uitgesloten. Dit betekent een stimulans voor recycling, die meestal gepaard gaat met een sterke beperking van de emissie. Het verbruik wordt uitgedrukt als de totale hoeveelheid organische oplosmiddelen die per periode van twaalf maanden in een installatie of proces wordt ingevoerd, en vormt derhalve een goede indicator van het mogelijke milieuprobleem dat de installatie veroorzaakt. Voor nieuwe installaties moet het verbruik worden geraamd aan de hand van het nominale vermogen, waaruit blijkt met welke omvang de installatie is ontworpen. De definitie van "installatie" is gelijk aan de definitie in de richtlijn inzake geïntegreerde preventie en bestrijding van verontreiniging. Dit betekent dat daaronder alle processen vallen die op dezelfde locatie plaatsvinden. Artikel 6 bevat bijzondere bepalingen voor het geval waarin twee of meer processen op dezelfde locatie onder de voorgestelde richtlijn vallen. Tenslotte moet de exploitant krachtens de definitie van emissiegrenswaarde het gasvolume met inachtneming van de eisen inzake de gezondheid en veiligheid op het werk zoveel mogelijk beperken. Daarbij wordt gesteld dat bij de bepaling van de emissiegrenswaarde geen rekening wordt gehouden met het volume van lucht die voor koeling of verdunning wordt toegevoegd. Uit deze definitie blijkt dat een onnodige toevoeging van lucht moet worden vermeden of verrekend, zodat niet door oneerlijke praktijken kan worden bereikt dat aan de emissiegrenswaarde, uitgedrukt in massa per volume, wordt voldaan. Naast de emissiegrenswaarde, die geldt voor de emissie in afgassen, worden twee andere soorten emissiebeperking genoemd: "difRise-emissiegrenswaarde" en "emissievoorschrift". Deze worden gebruikt voor de beperking van de emissie van het proces als geheel en niet alleen de afgasemissie, zodat rekening wordt gehouden met de emissie die niet wordt opgevangen en waarvoor normaal gesproken geen regels gelden, maai* die een aanzienlijk deel van de totale emissie vormen. 58. Artikel 3 Krachtens dit artikel moeten de Lid-Staten ervoor zorgen dat alle nieuwe installaties worden geregistreerd of een vergunning krijgen en aan de eisen van de voorgestelde richtlijn voldoen. Installaties die krachtens Richtlijn 96/61/EG inzake geïntegreerde preventie en bestrijding van verontreiniging (de "IPPC-richtlijn") een vergunning moeten hebben, behoeven uiteraard niet nog een keer een exploitatievergunning aan te vragen. In bijlage I van deze richtlijn wordt voor de verbruikscapaciteit van organische oplosmiddelen een drempelwaarde van 150 kg per uur of 200 ton per jaar gespecificeerd. Voor installaties 22 waar deze drempelwaarde niet wordt overschreden, moet krachtens het onderhavige voorstel minimaal een registratieprocedure worden gevolgd. Overeenkomstig het subsidiariteitsbeginsel kunnen de Lid-Staten zelf bepalen voor welke niet onder de IPPC-richtlijn vallende installaties een vergunning nodig is en voor welke installaties registratie volstaat. 59. Artikel 4 In dit artikel wordt gesteld dat bestaande installaties in beginsel moeten voldoen aan de eisen die inzake de exploitatievergunning en de emissiebeperkingen voor nieuwe installaties gelden, maar dat daarvoor vanaf de datum van inwerkingtreding van de voorgestelde richtlijn tot de datum waarop aan Richtlijn 96/61/EG van 24 september 1996 inzake geïntegreerde preventie en bestrijding van verontreiniging moet worden voldaan, een overgangsperiode geldt. In enkele gevallen (bij voorbeeld voor de coating van auto's) zijn de eisen voor bestaande installaties minder strikt dan voor nieuwe. Er kan veilig van worden uitgegaan dat er in beginsel geen technische belemmeringen zijn om aan de emissievoorschriften in dit voorstel te voldoen, omdat de technieken daarvoor beschikbaar zijn. De kosten zijn hierbij echter de beperkende factor. Wanneer echter wordt bedacht dat in veel gevallen binnen de overgangsperiode toch investeringen in nieuwe productietechnologie nodig zullen zijn, bij voorbeeld om een goede concurrentiepositie te behouden, is het tijdschema voor bestaande installaties zeker niet onredelijk. Punt 3 bevat bepalingen voor installaties die een belangrijke wijziging ondergaan en installaties die ten gevolge van een belangrijke wijziging voor het eerst onder de voorgestelde richtlijn vallen. In deze gevallen moet het deel van de installatie dat een belangrijke wijziging ondergaat, aan de eisen voor een nieuwe installatie voldoen. Voor deze formulering is gekozen om ervoor te zorgen dat een exploitant een installatie, wanneer hij deze aanpast, op het niveau brengt dat voor nieuwe installaties vereist is. Deze eis geldt alleen voor het deel van de installatie dat wordt aangepast (de belangrijke wijziging ondergaat) om te voorkomen dat aanpassing onbedoeld wordt tegengewerkt doordat investeringen in een bepaald deel automatisch leiden tot investeringen om de hele installatie aan te passen. 60. Artikel 5 In dit artikel worden de eisen inzake emissiebeperking krachtens de voorgestelde richtlijn geformuleerd. Punt 1 bevat de verplichtingen voor individuele installaties. Deze moeten voldoen aan de emissiegrenswaarden in bijlage IIIA of de eisen van het in bijlage IIIB geschetste reductieplan die moeten leiden tot een emissiebeperking die overeenkomt met het resultaat van de toepassing van de emissiegrenswaarden. Zoals reeds eerder is vermeld, geldt het reductieplan echter niet voor stoffen met directe effecten op de gezondheid. Daarvoor moeten altijd emissiegrenswaarden worden vastgesteld, ongeacht welke keuze krachtens de voorgestelde richtlijn voor de emissiebeperking is gemaakt. Om echter rekening te houden met de situatie waarin een installatie onlangs in apparatuur voor rookgasreiniging heeft geïnvesteerd en overhaast opnieuw zou moeten investeren, is een bepaling opgenomen dat een installatie van de waarden in bijlage UIA kan afwijken, mits de emissie niet hoger is dan anders het geval zou zijn geweest. 23 Punt 2 bevat bijzondere bepalingen om duidelijk te maken welke regeling geldt voor een installatie waarin zich twee of meer processen afspelen die elk afzonderlijk de drempelwaarden in de bijlage overschrijden. Deze houden in dat de exploitant kan kiezen voor de meest rendabele mogelijkheid voor emissiebeperking waarmee aan de eisen voor de totale emissie van de installatie wordt voldaan. In punt 3 wordt bepaald dat de diffuse-emissierichtwaarden moeten worden nageleefd voor zover dit technisch en economisch haalbaar is. Deze richtwaarden zijn vastgesteld voor bepaalde sectoren waarin het vanwege de aard van het proces niet voldoende zeker is dat de installaties aan de eisen kunnen voldoen, zodat het niet juist zou zijn deze verplicht te stellen. In punt 4 wordt bepaald dat installaties die geen gebruik maken van het reductieplan, waar mogelijk als een gesloten systeem moeten functioneren zodat ze het grootste deel van hun emissie kunnen opvangen en vernietigen. Tevens wordt bepaald dat de restemissie van installaties zodanig moet vrijkomen dat er afdoende waarborgen zijn voor de volksgezondheid en het milieu. Krachtens punt 5 moet het gebruik van oplosmiddelen die stoffen bevatten met een hoog potentieel om zeer ernstige effecten op de volksgezondheid te veroorzaken, worden vermeden en moeten deze stoffen voor zover mogelijk binnen de kortst mogelijke termijn door minder schadelijke stoffen worden vervangen. Deze stoffen worden gespecificeerd aan de hand van criteria die in Richtlijn 67/548/EEG zijn vastgesteld. Punt 6 bevat strikte emissiegrenswaarden voor deze stoffen. In veel gevallen kan echter door het gebruik van vervangingsproducten worden voorkomen dat deze grenswaarden moeten worden nageleefd, aangezien het gebruik daarvan in de meeste processen niet essentieel is. De bepalingen voor deze oplosmiddelen worden derhalve gedeeltelijk bij wijze van voorzorgsmaatregel vastgesteld om te voorkomen dat ze worden geïntroduceerd. Aangezien sommige oplosmiddelen sporen van deze stoffen kunnen bevatten, wordt in het voorstel bepaald dat de emissiegrenzen beneden een bepaalde massastroom niet van toepassing zijn. Punt 7 bevat algemene emissiegrenswaarden voor gehalogeneerde stoffen waarvan wordt vermoed dat ze een directe bedreiging voor de volksgezondheid of het milieu in het algemeen kunnen betekenen en waarvoor striktere eisen moeten worden vastgesteld. In punt 8 wordt bepaald dat alle nodige maatregelen moeten worden genomen om de emissie bij het opstarten en stilleggen van een installatie tot een minimum te beperken. In punt 9 wordt bepaald dat de bij de voorgestelde richtlijn ingevoerde beperkende maatregelen, wanneer uit een risicobeoordeling blijkt dat deze onvoldoende zijn, via een comitéprocedure kunnen worden aangepast. 61. Artikel 6 Dit artikel voorziet in een uitwisseling van informatie tussen Lid-Staten en industrie over mogelijke vervangingsproducten voor organische oplosmiddelen. De geschiktheid voor het gebruik en het milieuprofiel zijn hierbij als criteria van doorslaggevend belang en een discussie daarover op Europees niveau is nodig om deze complexe vraagstukken aan te pakken en te zorgen voor een in de hele Gemeenschap vergelijkbare aanpak. 24 62. Artikel 7 Dit artikel bevat voorschriften voor de toezicht van emissie, waarbij afdoende moet worden aangetoond dat aan alle bepalingen van de voorgestelde richtlijn wordt voldaan. In het toezichtmethoden en waar nodig de bemonsterings- en algemeen moeten de feit dat deze meetprocedures door de Lid-Staten worden vastgesteld. Het verantwoordelijkheid bij de Lid-Staten berust, in overeenstemming met het subsidiariteitsbeginsel en de bepalingen van de IPPC-richtlijn. In het artikel wordt echter wel bepaald dat emissietoezicht voor installaties die veel verontreiniging veroorzaken, continu moet gebeuren. is 63. Artikel 8 in In dit artikel wordt gespecificeerd op welke manier moet worden gecontroleerd of aan de emissiebeperking wordt voldaan. Allereerst wordt lid 1 gesteld dat de emissiegrenswaarde betrekking heeft op de totale massa organische koolstof of de som van de massa van de verschillende verbindingen. Een beperking van de massa van individuele verbindingen heeft als voordeel dat de emissiegrenswaarden ongeacht de verbinding ongeveer even strikt zijn en daarom is voor deze werkwijze gekozen bij de controle op de naleving van de emissiegrenswaarden van organische verbindingen die onder artikel 5, punten 5 en 7, vallen. Deze eis maakt de toezicht echter aanzienlijk gecompliceerder, zodat in de meeste gevallen kan worden volstaan met meting van de totale hoeveelheid organische koolstof. In lid 2 wordt bepaald welke statistische methoden moeten worden gehanteerd bij de controle op de naleving voor continumetingen. In het algemeen mag de emissiegrenswaarde binnen acht uur feitelijke bedrijfstijd niet worden overschreden. Aangezien veel processen discontinu van aard zijn, is het voortschrijdend gemiddelde over acht uur als indicator gekozen. Bovendien heeft de exploitant met de onder punt ii) vermelde statistische methode enige flexibiliteit bij onverwachte kort durende veranderingen in de bedrijfsomstandigheden van de installatie of het proces. In lid 3 worden de voorschriften voor periodieke metingen vermeld, waarbij ook wordt aangegeven hoeveel afzonderlijke meetwaarden minimaal per meetcampagne moeten worden geregistreerd. In lid 4 wordt aangegeven voor welke parameters een beheersplan voor oplosmiddelen nuttig kan zijn om naleving aan te tonen en wordt verwezen naar de richtsnoeren voor het gebruik van een dergelijk plan in bijlage IV Daarbij wordt geen statistische methode aangegeven, maar wordt alleen gesteld dat tot tevredenheid van de bevoegde instantie moet worden aangetoond dat aan de normen wordt voldaan. In bijlage IV wordt gedetailleerd beschreven hoe het plan in de verschillende gevallen kan worden gebruikt. Aangezien dit een nieuw begrip is, wordt de methodologie niet verplicht gesteld maar als leidraad aangegeven. In lid 5 wordt gesteld dat deze bepalingen in het licht van de uitwisseling van informatie over het beheersplan voor oplosmiddelen via een comitéprocedure kunnen worden aangepast. 25 64. Artikel 9 In dit artikel wordt in grote lijnen aangegeven wat er moet gebeuren als niet aan de eisen wordt voldaan. In het bijzonder wordt bepaald dat de installatie indien nodig, d w z. als niet binnen een aanvaardbare termijn weer aan de eisen kan worden voldaan, moet worden stilgelegd. Tevens wordt bepaald dat een sector die de streefwaarden in het kader van een nationaal programma niet haalt, aan de emissiegrenswaarden van de voorgestelde richtlijn moet voldoen. 65. Artikel 10 Krachtens dit artikel moeten de Lid-Staten de informatie verzamelen die nodig is om toezicht te houden op de tenuitvoerlegging van de voorgestelde richtlijn. In het licht van de complexiteit van de betrokken sectoren en het aantal dat hoger ligt dan in veel andere richtlijnen, moet er gedetailleerde informatie worden ingediend om een geharmoniseerde uitvoering door de Lid-Staten te waarborgen. De verplichting om de verslagen te publiceren betekent een significante verbetering van de doorzichtigheid. 66. Artikel 11 Dit artikel bevat standaardbepalingen voor de toegang tot informatie. 67. Artikel 12 Dit artikel biedt de Lid-Staten de mogelijkheid de doelstelling die door de invoering van de emissiegrenswaarden van de voorgestelde richtlijn zou worden verwezenlijkt, te bereiken met middelen die op hun eigen nationale omstandigheden zijn toegesneden en in een nationaal programma zijn opgenomen. Op die manier kunnen ook andere instrumenten worden gebruikt om de doelstelling van de voorgestelde richtlijn te verwezenlijken; deze instrumenten moeten uiteraard wel verenigbaar zijn met eventuele algemene eisen die op Europees niveau aan het gebruik daarvan worden gesteld, en de Lid-Staat moet aantonen dat ze voor de vereiste emissiebeperking zorgen. De Lid-Staten kunnen ook kiezen voor een emissiebeperking die van sector tot sector varieert, zodat een profiel ontstaat dat voor hun industriële situatie het hoogste economische rendement oplevert. In dit opzicht kunnen nationale programma's zorgen voor een dissonant bij de harmonisatie van de concurrentievoorwaarden (hoewel veel minder dan bij voorbeeld bij wetgeving met kwaliteitsdoelstellingen, aangezien de emissiebeperkingen voor de verschillende sectoren elkaar niet veel ontlopen). De verhoging van het rendement die door een nationaal programma mogelijk is, is echter een afdoende motivering voor deze lichte dissonant. De Lid-Staten die voor een nationaal programma kiezen, behoeven de aan ozon gecorreleerde emissiegrenswaarden in de voorgestelde richtlijn niet toe te passen. Alle andere eisen, bij voorbeeld voor vergunningen, toezicht en toezicht op de naleving, blijven echter onverkort gelden. Ook de eisen inzake emissiebeperking voor stoffen die rechtstreekse effecten op de gezondheid hebben, blijven van kracht. Lid-Staten die van de bepalingen van de leden 1 en 2 gebruik maken, moeten ook aan een aantal aanvullende verplichtingen voldoen. Ze moeten een nationale instantie aanwijzen die de informatie verzamelt en evalueert die relevant is voor de verificatie van de nationale tussentijdse doelstellingen worden programma's In de programma's moeten ook 26 opgenomen die moeten worden gehaald om ervoor te zorgen dat er afdoende voortgang wordt geboekt op weg naar de verwezenlijking van de uiteindelijke doelstelling. Tenslotte worden de verslagen over de uitvoering van het nationale programma die krachtens artikel 10 van het voorstel worden ingediend, door de Commissie beoordeeld. Het is de bedoeling van de Commissie een forum van deskundigen uit de Lid-Staten samen te stellen, dat haar bij deze taak kan bijstaan. Indien wordt geconstateerd dat de in lid 1 vastgestelde bepalingen niet in acht worden genomen, wordt de Raad op de hoogte gesteld en moet de betrokken Lid-Staat maatregelen nemen om hier iets aan te doen. Wanneer het gaat om het oorspronkelijke ontwerp van het programma, moet de Lid-Staat, wanneer deze het programma niet zodanig aanpast dat kan worden aangetoond dat het haalbaar is, de emissiegrenswaarden van de voorgestelde richtlijn volgens hetzelfde tijdschema als de andere Lid-Staten invoeren. 68. Artikel 13 Dit artikel bevat de bepalingen voor de instelling van een raadgevend comité dat de Commissie bij de volgende taken bijstaat: i) ii) wijziging van de voorgestelde richtlijn krachtens artikel 5, punt 9, in verband met de risicobeoordeling van één van de stoffen die bij de voorgestelde richtlijn worden gereguleerd; wijziging van de voorgestelde richtlijn naar aanleiding van de uitwisseling van informatie over ervaringen met het beheersplan voor oplosmiddelen krachtens artikel 8, lid 5. 69. Artikelen 14. 15 en 16 Dit zijn standaardbepalingen voor de inwerkingtreding van de voorgestelde richtlijn en de omzetting in nationale wetgeving. 70. Bijlage I In deze bijlage wordt gespecificeerd welke activiteiten onder de voorgestelde richtlijn vallen. 71. Bijlage II Hier worden de in de voorgestelde richtlijn gebruikte termen gedefinieerd. Zie de opmerkingen over artikel 2. 72. Bijlage m Hier worden de fundamentele eisen inzake emissiebeperking vermeld, en wel in drie soorten: emissievoorschriften die worden uitgedrukt als de emissie van oplosmiddelen gekoppeld aan de hoeveelheid vervaardigd product; deze aanpak heeft een aantal voordelen, met name dat zowel door het gebruik van vervangingsproducten als door rookgasreiniging aan de eisen kan worden voldaan; 27 klassieke emissiegrenswaarden, die alleen door rookgasreiniging kunnen worden nageleefd; reductieplan waarmee een installatie de mogelijkheid krijgt de emissiebeperking op een andere manier dan door rookgasreiniging, met name door het gebruik van vervangingsproducten, te verwezenlijken. iedere Deze categorieën worden hieronder apart toegelicht. 73. Bijlage UIA Hier wordt de emissiebeperking voor de onder de voorgestelde richtlijn vallende sectoren gespecificeerd, indien van toepassing afhankelijk van de grootte van de installatie en indien nodig apart voor nieuwe en bestaande installaties. Waar mogelijk wordt de emissiebeperking uitgedrukt in de massa uitgestoten oplosmiddel per producteenheid, aangezien aan deze waarde zowel door vervanging als door rookgasreiniging kan worden voldaan en de voorgestelde richtlijn als beginsel heeft dat de exploitant de goedkoopste mogelijkheid moet kunnen kiezen. Tevens worden op deze manier de exploitanten die al eerder aan beperking van de emissie hebben gewerkt, automatisch beloond, hetgeen niet het geval zou zijn als bij voorbeeld de emissie met een vast percentage zou moeten dalen. Emissiebeperking in deze vorm geldt voor chemisch reinigen, houtimpregnatie, coating van leer, fabricage van schoeisel, lamineren van hout en kunststof, extractie van plantaardige olie en coating van auto's. Voor alle andere sectoren wordt de beperking uitgedrukt in emissiegrenswaarden voor afgassen en diffiise-emissiegrenswaarden of -richtwaarden. Aan beide waarden moet worden voldaan, maar een emissiegrenswaarde voor afgassen wordt uitgedrukt als een concentratie van oplosmiddelen en niet als een belasting met oplosmiddelen (totaal uitgestoten hoeveelheid), zodat deze in het algemeen alleen kan worden gehaald door rookgasreiniging. Door het gebruik van vervangingsproducten wordt namelijk een kleinere hoeveelheid oplosmiddelen gebruikt, waardoor de aanvankelijke oplosmiddelconcentratie in de afgassen en de totaal uitgestoten hoeveelheid sterk dalen, maar de concentratie in de afgassen zal in het algemeen toch nog hoger zijn dan de emissiegrenswaarde. Daarom is gezocht naar een methode om installaties waarvoor deze grenswaarden gelden, in staat te stellen door het gebruik van vervangingsproducten voor een evenredige emissiebeperking te zorgen. Om dit mogelijk te maken is het reductieplan opgezet dat in bijlage IIIB wordt beschreven. 74. Bijlage IIIB Het reductieplan voor de emissie is in hoofdzaak bedoeld om een exploitant in staat te stellen de emissie door het gebruik van vervangingsproducten in dezelfde mate te beperken als door de toepassing van grenswaarden zou gebeuren. Het referentiepunt voor het reductieplan is dan ook de hoeveelheid oplosmiddelen die zonder rookgasreiniging en zonder vervangingsproducten zou worden uitgestoten; de exploitant is verplicht deze emissie met hetzelfde percentage te beperken als zou worden gerealiseerd door op dat uitgangsscenario emissiegrenswaarden toe te passen. Bij een dergelijke aanpak wordt ook rekening gehouden met de reeds gemaakte vorderingen van de exploitant bij het streven naar een beperking van de emissie. Daarnaast moet de exploitant een overgangsperiode krijgen om de emissie te beperken, omdat de vervangingsproducten in sommige gevallen nog in ontwikkeling zijn. 28 Praktische uitvoering In eerste instantie wordt er een tijdschema voor de emissiebeperking vastgesteld. Deze verloopt in twee fasen: de uiteindelijke streefwaarde moet voor nieuwe installaties binnen 6 jaar en voor bestaande installaties binnen 7 jaar worden gehaald, terwijl er een tussentijdse streefwaarde is die 1,5 keer zo hoog ligt en binnen respectievelijk 2,5 en 5 jaar moet worden gehaald. Punt ii) bevat regels voor de berekening van de referentie-emissie, die zo goed mogelijk moet overeenkomen met de emissie wanneer het proces met normale coatings met een hoog oplosmiddelgehalte en zonder rookgasreiniging zou worden uitgevoerd. Bij de berekening wordt ervan uitgegaan dat de op het product aangebrachte hoeveelheid vaste stof ongeacht de gebruikte hoeveelheid oplosmiddelen dezelfde is, hetgeen een redelijk uitgangspunt is. Als men weet hoeveel vaste stoffen er nu worden gebruikt en wat in de desbetreffende sector de verhouding vaste stoffen/oplosmiddelen van het standaardmateriaal is, kan de "jaarlijkse referentie-emissie" van oplosmiddelen worden berekend door deze getallen te vermenigvuldigen. In punt iii) wordt bepaald hoe de streefwaarde voor de emissie moet worden berekend. Daartoe wordt de jaarlijkse referentie-emissie vermenigvuldigd met de reductiefactor die door toepassing van de emissiegrenswaarden in bijlage UIA zou worden gehaald. Deze reductiefactor is het percentage van de emissie dat overblijft, d w z. de diffuse emissie (die per definitie blijft bestaan) en de rookgasemissie van oplosmiddelen nadat aan de emissiegrenswaarden daarvoor is voldaan. Dit percentage wordt als volgt berekend: Voor de diffuse emissie wordt zonder meer de diffuse-emissiegrenswaarde genomen. Om te berekenen welk percentage van de rookgasemissie overblijft, moet een raming worden gemaakt van de efficiëntie van de rookgasreiniging bij naleving van de grenswaarde. Voor de meeste installaties is dit ongeveer 95% (zodat er ongeveer 5% van de emissie overblijft), maar voor sommige kleinere installaties ligt dit percentage lager bij ongeveer 85% (15% restemissie). De emissie bij toepassing van de emissiegrenswaarde wordt dus berekend door de difflise-emissiegrenswaarde (dit is al een percentage) op te tellen bij de resterende 5% (of 15%) rookgasemissie. 75. Bijlage IV Deze bijlage bevat gedetailleerde definities en voorschriften voor het beheersplan voor oplosmiddelen. De bedoeling van dit plan is al uiteengezet. Er worden definities gegeven van de input en de output van organische oplosmiddelen. Vervolgens worden richtsnoeren gegeven voor de manier waarop het beheersplan voor oplosmiddelen moet worden gebruikt om te bepalen of wordt voldaan aan de vier punten die in artikel 8, lid 4, van de voorgestelde richtlijn worden vermeld: diffiise-emissiegrenswaarden en -richtwaarden, de emissiegrenswaarden per producteenheid, het reductieplan en de eisen krachtens artikel 5, punt 2, onder ii), letter b). Bovendien kan de exploitant met behulp van het plan nagaan welke mogelijkheden voor emissiebeperking er zijn; dit is een nuttig neveneffect van het beheersplan voor oplosmiddelen, maar het zou onevenredig zijn de exploitanten alleen daarom op te zadelen met de voor de uitvoering vereiste werklast en kosten. Daarom wordt in de voorgestelde richtlijn alleen bepaald dat de naleving moet worden aangetoond en is het beheersplan slechts één van de methoden om dit te doen. 29 Vin. Notitie over de verwachte effecten: eflfecten van het voorstel op het bedrijfsleven en in het bijzonder de kleine en middelgrote ondernemingen Titel van het voorstel: beperking van de emissie van organische verbindingen ten gevolge van het gebruik van organische oplosmiddelen in bepaalde processen en industriële installaties. Referentienummer (repertorium): 1. Waarom is, rekening houdend met het subsidiariteitsbeginsel, communautaire wetgeving op dit gebied noodzakelijk en wat zijn de voornaamste doelstellingen? Communautaire wetgeving op dit gebied is noodzakelijk om een bijdrage te leveren tot de bescherming van de volksgezondheid, met name tegen de blootstelling aan fotochemische oxidanten en toxische organische verbindingen. Om dit te bereiken moet de emissie van organische verbindingen sterk worden teruggedrongen. Dit geldt met name voor de sectoren waar emissie van oplosmiddelen plaatsvindt, maar die buiten het toepassingsgebied van de IPPC-richtlijn vallen Z Op welke bedrijven is het voorstel van invloed? Sectoren Het voorstel is van invloed op beroepsmatige gebruikers van organische oplosmiddelen, in de meeste gevallen industriële bedrijven. Organische oplosmiddelen zijn vluchtig en komen door verdamping in het milieu terecht als er geen maatregelen worden genomen. Dit proces levert een belangrijke bijdrage tot de totale emissie van organische verbindingen binnen de EG. Aangezien organische oplosmiddelen in veel verschillende industriële sectoren worden gebruikt, gaat het hier om een groot aantal installaties. Na intensief overleg met de industrie en de Lid-Staten zijn echter drempelwaarden voor de verschillende sectoren vastgesteld, zodat alleen de qua omvang meest relevante installaties onder de voorgestelde richtlijn vallen. Bij de vaststelling van de drempelwaarden heeft de Commissie met name bekeken in hoeverre de winst in emissiebeperking afneemt naarmate er kleinere installaties onder de regeling vallen. Daarbij is uitgegaan van de kosten/batenanalyse die de universiteit van Karlsruhe voor het eerste pakket voorstellen van de Commissie heeft uitgevoerd. Grootteklassen De grootte van de installaties die onder de voorgestelde richtlijn vallen, verschilt van sector tot sector De drempelwaarden worden uitgedrukt in oplosmiddelengebruik en de relatie tussen dit getal en de omvang van een installatie in sociaal-economische zin is sterk afhankelijk van de kenmerken van de verschillende sectoren. Uitgaande van de drempelwaarde in bijlage I van de IPPC-richtlijn (een verbruikscapaciteit van 200 ton organische oplosmiddelen per jaar) als grens tussen enerzijds grote en anderzijds kleine en middelgrote ruwweg worden berekend dat er enkele honderdduizenden kleine en middelgrote bedrijven onder de voorgestelde richtlijn zullen vallen. installaties kan echter 30 Er volgt nu een gedetailleerdere bespreking van de gevolgen van de voorgestelde richtlijn voor de verschillende sectoren. Coating van auto's De ACEA heeft gesteld dat de emissiegrenswaarden voor de coating van auto's oneerlijk zijn ten opzichte van de producenten van kleine auto's, omdat ze zijn uitgedrukt in g/m2. Dit komt enerzijds doordat voor de reiniging van elke auto, ongeacht de grootte, dezelfde hoeveelheid oplosmiddelen wordt verbruikt en anderzijds doordat de verhouding tussen spuitcoating en elektrocoating voor kleinere auto's hoger is. Wij zijn echter van oordeel dat bij een dergelijk instrument de emissiebeperking voor alle autofabrikanten op dezelfde manier moet worden aangepakt, en de ACEA heeft hier begrip voor. Op basis hiervan hebben wij samen met de ACEA geëvalueerd in hoeverre het mogelijk is voor alle processen de Zweedse aanpak te volgen, waarbij de grenswaarde bestaat uit twee delen: een vaste hoeveelheid per voertuig en een oppervlakte-afhankelijke hoeveelheid. In principe kan op deze basis de emissiegrenswaarde voor iedere auto, ongeacht het type, op een eerlijke manier worden berekend. De bepaling van het punt waarop de nieuwe aanpak gelijkwaardig is met de bestaande grenswaarden, is echter een netelig probleem. De Commissie was en is bereid een eerlijker berekeningswijze voor de emissiebeperking die van de verschillende categorieën autofabricage wordt gevergd, in overweging te nemen, maar het is uitgesloten dat dit leidt tot een lagere bijdrage van de sector coating van voertuigen tot de emissiebeperking in het kader van de voorgestelde richtlijn. Bij de besprekingen is zodat de echter geen overeenstemming bereikt over dergelijke voorstellen, emissiegrenswaarden zijn gehandhaafd. Daarbij dient te worden opgemerkt dat bij voorbeeld in het VK voor alle categorieën auto's systemen worden gehanteerd die op precies dezelfde manier zijn opgezet. Hieruit blijkt dat deze aanpak in de praktijk heel goed kan functioneren. Hotdimpregnatie Tijdens het overleg met Protim Solignum en CEI Bois hebben deze organisaties voornamelijk de volgende punten aan de orde gesteld: de diffuse-emissiegrenswaarde voor houtimpregnatie; de drempelwaarde voor de industrie; de opneming van creosoot in de definitie van oplosmiddel; de toevoeging van nieuwe factoren voor het lamineren van hout en kunststof. Ten aanzien van de diffuse-emissiegrenswaarde voor houtimpregnatie zijn wij akkoord gegaan met de stelling van de industrie dat een grenswaarde die vergelijkbaar is met de 20-30% die van de meeste andere sectoren wordt gevergd, vanwege de specifieke technische kenmerken van deze sector in de praktijk zou neerkomen op geen enkele diffuse emissie. De grenswaarde is daarom opgetrokken tot 45%. De drempelwaarde voor de industrie is verlaagd van 45 ton/jaar tot 25 ton/jaar. Uit het verslag van Karlsruhe blijkt dat bij een daling van de drempelwaarde tot deze hoogte de hoeveelheid niet uitgestoten VOS met 21,3% toeneemt en de kosten met 21,7%. Op grond van deze berekening, op basis van informatie die door de betrokken industriële sectoren is verstrekt en waarvoor bijzondere waardering is geuit omdat deze zo volledig was, kan worden gesteld dat de gemiddelde kosten per ton niet uitgestoten VOS voor deze installaties niet hoger liggen dan voor grote installaties. Daaruit is geconcludeerd dat de 31 bedrijven die bij een drempelwaarde van 25 ton onder het voorstel vallen, niet significant meer moeite met de emissiebeperking zouden hebben dan hun grotere collega's en er is geen overtuigend bewijsmateriaal naar voren gebracht om deze conclusie te weerleggen. Zowel Protim Solignum als CEI Bois heeft bezwaar gemaakt tegen de opneming van de vluchtige component van creosoot in de definitie van "oplosmiddel". De vluchtige component van creosoot is technisch gezien geen oplosmiddel, maar levert als diffuse emissie evenveel milieuproblemen op als de andere VOS-emissies. Het is in dat opzicht niet relevant welke technische rol creosoot in het product speelt. Er is dan ook geen enkele reden waarom voor creosoot niet dezelfde beperkingen zouden gelden als voor alle andere materialen voor houtimpregnatie. Om ervoor te zorgen dat deze beperking geen nadelige gevolgen heeft voor het gebruik van creosoot met een lage vluchtigheid, biedt het voorstel ook de mogelijkheid om een emissiefactor (uitgestoten oplosmiddel per ton product) te hanteren wanneer vervangingsproducten met een laag oplosmiddelgehalte worden gebruikt. De rubberindustrie Bij het overleg met het BLIC lag de nadruk op de drempelwaarden voor de industrie. Het BLIC stelde voor de drempelwaarde te verhogen tot minimaal 15 ton/jaar. Uit de verstrekte gegevens over de effecten hiervan op de emissie door en de kosten voor deze sector bleek dat dit zou leiden tot een extra emissie van oplosmiddelen van in totaal 7 550 ton, terwijl de kostenbesparing zou oplopen tot 41 250 000 UKL aan investeringen en 4 262 000UKL aan jaarlijkse bedrijfskosten. Berekening van de kosten per ton niet uitgestoten VOS voor deze sector (door de kosten in het laatste jaar in netto contante waarde te delen door de geboekte emissiebeperking, zoals bij alle andere dergelijke berekeningen in deze notitie) levert een bedrag op van 1 170 ecu/ton, hetgeen aanzienlijk lager is dan de gemiddelde jaarlijkse kosten van de emissiebeperking voor het voorstel. Uit later verstrekte gegevens blijkt echter overtuigend dat de kosten voor kleine bedrijven in deze sector ten minste twee keer zo hoog zijn als voor grote bedrijven. Daarom is besloten de drempelwaarde voor deze sector te verhogen van een oplosmiddelenverbruik van 5 ton tot 10 ton per jaar. Chemisch reinigen De Commissie heeft opmerkingen uit de sector chemisch reinigen ontvangen van de UEAPME, CINET en het Instituut voor onderzoek van reinigingstechnieken van TNO In het verslag van Karlsruhe wordt gesteld dat de emissie in deze sector bij naleving van een grenswaarde van 20 g/kg door het gebruik van technologie voor machines met een gesloten circuit met 37 000 ton zou dalen tot 31 000 ton. Bij een grenswaarde van 10 g/kg, waarbij zogenaamde "machines met een gesloten circuit van een nieuwe generatie" nodig zijn, zouden de kosten van het voorstel met 150% stijgen. Door de grenswaarde van 20 g/kg te verlagen tot 10 g/kg wordt de resterende emissie gehalveerd, zodat er een extra daling van ongeveer 15 000 ton is, dwz. een toename van de oorspronkelijke daling (37 000 ton) met ongeveer 40%. De Commissie erkent dat dit een significante extra kostenlast inhoudt. Daarom heeft zij de emissiegrenswaarde in het voorstel voor alle installaties voor chemisch reinigen gebracht op een uniforme waarde van 20 g/kg, waaraan door redelijke investeringen met machines met een gesloten circuit kan worden voldaan. 32 Daarnaast is er een wijziging aangebracht in de bepaling dat er een minder stringente emissiegrenswaarde geldt voor machines die ouder dan drie jaar zijn. Een installatie kan door zorgvuldig gebruik en onderhoud hoge prestaties blijven leveren zonder dat daar extra investeringen voor nodig zijn. Het lijkt dan ook redelijk ervan uit te gaan dat een installatie aanzienlijk langer dan drie jaar op het oorspronkelijke niveau moet kunnen blijven functioneren. De Commissie acht het dan ook een redelijke eis dat een installatie gedurende de hele levensduur aan de aanvankelijke emissiegrenswaarde moet voldoen en de mogelijkheid om na een bepaalde periode bij een lagere emissiegrenswaarde te functioneren is geschrapt. Coating van hout De UEA heeft een aantal veranderingen voor de meubelindustrie bepleit, met als voornaamste een verhoging van de drempelwaarde voor de industrie van 15 tot 25 ton. Daarbij wordt gesteld dat dit zou leiden tot een kostenverlaging van ongeveer 25% en een emissiestijging van 20%. Deze percentages zijn ongeveer even hoog, hetgeen betekent dat er beneden de drempelwaarde van 25 ton geen significante stijging van de kosten per ton niet-uitgestoten VOS is die een goede reden voor de voorgestelde verandering zou zijn. Dit blijkt ook uit het feit dat de curve van kosten/emissie tegen drempelwaarde in de tweede aanvraag van de UEA vrijwel lineair is. De UEA stelt dat voor middelgrote bedrijven de kosten van naleving als een percentage van de omzet twee keer zo hoog zijn als voor grote bedrijven. Gelet op het feit dat de kosten per ton niet-uitgestoten VOS vergelijkbaar zijn, zoals reeds is vermeld, is echter niet duidelijk waarom dit zo zou zijn. In dat geval zou het verschil een gevolg moeten zijn van een verschil in de winst per eenheid, waarvan zou mogen worden aangenomen dat ook deze in grote lijnen vergelijkbaar is voor een middelgrote installatie en een grote installatie. Het is zeker moeilijk in te zien waarom dit verschil zo groot zou moeten zijn als uit de cijfers van de UEA blijkt. Het is interessant deze situatie te vergelijken met de aanpassing die DG XI eerder in de drempelwaarde voor deze industrie heeft aangebracht: deze is op grond van het verslag van Karlsruhe verhoogd van 5 ton tot 15 ton. Uit het verslag bleek dat bij deze stijging de kosten met zo'n 40% zouden dalen, terwijl de emissie met 13% toeneemt. Deze verhouding van 3:1 is een heel andere geval dan de verhouding 1:1 waar het nu om gaat. Deze cijfers wezen duidelijk op een teruglopende winst en daarom werd de drempelwaarde aangepast. Overspuiten van voertuigen Uit het aanvankelijke onderzoek voor het verslag van Karlsruhe over de effecten van het voorstel op deze sector bleek dat de maatregelen waarschijnlijk voor zowel kleine als middelgrote installaties tot een nettobesparing zouden leiden: ongeveer 18 000 ecu/jaar voor een kleine installatie en ongeveer 62 000 ecu/jaar voor een middelgrote. Deze besparing zou een gevolg zijn van een lager verbruik van verffoplosmiddelen door drie maatregelen: gesloten pistoolspoeling, de invoering van spuitpistolen met een groot volume en lage druk (HVLP) en de overschakeling van klassieke coatings op coatings met een hoog gehalte aan vaste stof. Er dient te worden opgemerkt dat op basis van alle beschikbare 33 gegevens met deze drie maatregelen wordt gezorgd voor naleving van de bepalingen in het voorstel, aangezien bij het reductieplan ook emissiebeperkingen door verbeteringen bij het intern beheer en de gebruiksefficiëntie (zoals bij het pistoolspoelen en HVLP) voor de vereiste beperking mogen worden meegerekend. Op grond van deze gegevens is er uiteraard geen enkele aanleiding een drempelwaarde voor deze sector in te voeren, aangezien het nettoresultaat in alle gevallen financiële winst is. De studie van het Ministerie van Handel en Industrie van het VK kwam echter met enigszins andere cijfers voor de kostengevolgen voor deze sector, waarbij de kosten uitkwamen op 350 ecu/ton emissiebeperking (zoals in alle andere gevallen berekend in netto contante waarde). Dit is niet helemaal juist, zoals blijkt uit de studie waarop deze cijfers zijn gebaseerd5 (van het Ministerie van Milieuzaken van het VK). In deze studie wordt gesteld dat de kosten van naleving van de voorgestelde richtlijn (pistoolspoelen + HVLP + hoog gehalte vaste stof) neerkomen op een eenmalig bedrag van 5 250 ecu en dat dit een besparing voor de installatie oplevert van in totaal 4 100 ecu per jaar. De investering wordt dus in het eerste jaar al bijna helemaal terugverdiend en levert daarna een nettobesparing op. De kostenbesparing is vooral een gevolg van de invoering van HYLP; de overschakeling op verf met een hoog gehalte aan vaste stof is afgezien van de herscholing (eenmalige kosten van ongeveer 1 000 ecu) kostenneutraal. Gezien de aanzienlijke kostenbesparing voor de installaties door de eerste maatregel lijkt het een redelijke zaak de vrijwel kostenneutrale overschakeling op andere producten verplicht te stellen, aangezien deze zorgt voor een extra emissiebeperking van ongeveer 30% Aangezien het pakket maatregelen als geheel tot in te voeren een nettobesparing verantwoord. leidt, blijft het besluit om geen drempelwaarde Drukkerijen Verschillende internationale drukkerijfederaties, gecoördineerd door INTERGRAF, hebben uitgebreide opmerkingen over het voorstel ingediend. Het ging daarbij in hoofdzaak om de drempelwaarde voor kleine installaties, de emissiegrenswaarden voor afgassen en de diffiise-emissiegrenswaarden voor andere installaties dan illustratie-diepdruk. Ten aanzien van de drempelwaarde is in het verslag van Karlsruhe aangetoond dat voor de oorspronkelijke drempelwaarde bij een verbruik van 5 ton oplosmiddelen per jaar de kosten voor kleine installaties (in het algemeen installaties met een verbruik tussen 5 en 15 ton per jaar) afhankelijk van de gebruikte technologie drie tot acht keer zo hoog zijn als voor grotere installaties. Daarom is de drempelwaarde voor de toepassing van het voorstel op drukkerijen verschoven tot 15 ton per jaar. Voor de diffuse emissie is het probleem dat een groot deel daarvan afkomstig is van de in het vochtwater gebruikte isopropanol en van de reinigingsprocessen en dat het in beide gevallen heel moeilijk is de emissie op te vangen. Een aantal mogelijkheden om aan de diffiise-emissiegrenswaarden in het voorstel te voldoen is bekeken, waaronder inkapseling vervanging en watervrije offset, maar de conclusie was dat geen van deze technieken voldoende waarborgen bood voor een emissiebeperking binnen de in het voorstel gespecificeerde termijn om de vaststelling van een verplichte diffuse-emissiegrenswaarde te 5 Aspinwalls and NERA "Evaluating the costs of implementing the proposed EU solvents directive and the scope for using economic instruments" 1996 34 rechtvaardigen. Voor heatsetrotatie-offset is er daarnaast nog het probleem dat er inkt met een laag gehalte aan oplosmiddelen wordt gebruikt, waarvan slechts een gedeelte verdampt (de verdampte oplosmiddelen uit de inkt worden voor 100% opgevangen). De rest blijft in het product achter, is bij kamertemperatuur niet vluchtig en wordt niet als een diffuse emissie beschouwd. Daarom vormt de diffuse emissie (een gedeelte van de isopropanol en de emissie bij reiniging), hoewel deze in absolute termen niet onevenredig hoog is, een hoog percentage van de totale emissie. Daarom zijn voor alle sectoren richtwaarden vastgesteld, behalve voor de illustratiediepdruk die als een homogene sector met grote gesloten installaties in een andere positie verkeert dan de overige sectoren. Over de emissiegrenswaarde voor afgassen werd opgemerkt dat de verlaging van deze grenswaarde van 150 mg C/m3 tot 100 mg C/m3 van emissiebeperking door de temgwinning van oplosmiddelen een minder aantrekkelijke optie zou maken dan verbranding en dat dit met het oog op het hogere energieverbruik van verbranding in vergelijking met terugwinning vanuit milieuoogpunt een dubieuze beslissing zou zijn. Dit aspect is verdisconteerd door de bepaling dat bestaande apparatuur die aan een emissiegrenswaarde van 150 mg C/m3 voldoet, van de nieuwe emissiegrenswaarde kan worden vrijgesteld mits de totale emissie van de installatie niet hoger is dan anders het geval zou zijn geweest (artikel 5, punt 1). Fabricage van coatings De CEPE heeft bij de Commissie bezwaar aangetekend over een aantal zaken, met name over de emissiegrenswaarde voor de sector. Daarbij werd vooral aangevoerd dat er een zeer laag luchtdebiet wordt gebruikt om verdamping tot een minimum te beperken en zoveel mogelijk oplosmiddel vast te houden, waardoor de emissie in massa oplosmiddelen door deze sector bij een bepaalde concentratie als emissiegrenswaarde laag zou zijn in vergelijking met die van een gebruiker van coatings. Bij de beperking van de emissie van oplosmiddelen ligt de nadruk toch al eerder op inperking dan op rookgasreiniging, omdat in het laatste geval de emissie in een luchtstroom met een positief debiet moet worden opgevangen en alleen al het bestaan van een dergelijke luchtstroom leidt tot een toename van de verdamping en de potentiële emissie. Bovendien is er een scherpe stijging van de kosten van rookgasreiniging bij een zeer lage massastroom beneden 150 mg C/m3 die tot een factor zeven kan oplopen. Als voorbeeld werd een installatie genoemd waarvoor de investeringen voor een beperking van de emissie tot beneden dat niveau zouden neerkomen op 346 000 ecu/ton. Aangezien uit deze gegevens blijkt dat de effecten van een striktere grenswaarde onaanvaardbaar zouden zijn, is besloten de grenswaarde voor deze sector op 150 mg C/m3 te houden. De vereniging van Europese fabrikanten van kleefstoffen (FEICA) heeft niet zozeer opmerkingen gemaakt over de waarden waaraan moet worden voldaan, maar vroeg zich wel af of de nauwkeurigheid waarmee de waarde moet worden gemeten, op Europees niveau moet worden vastgelegd. Dienaangaande werd tijdens de ontwikkeling van het voorstel duideüjk dat het begrip diffuse-emissiegrenswaarde en de methoden om deze te bepalen zo nieuw zijn dat er in deze fase geen nauwkeurigheidsgrenzen op Europees niveau kunnen worden vastgesteld en dat de beslissing of naleving in dit opzicht afdoende is aangetoond, aan de bevoegde instantie moet worden overgelaten. 35 Lijmcoating Het belangrijkste commentaar van de FINAT over lijmcoating had betrekking op het feit dat de oorspronkelijk voor deze sector gespecificeerde grenswaarde van 50 mg C/m3 van de terugwinning van oplosmiddelen een minder aantrekkelijke optie zou maken dan verbranding. De producten van deze sector en de gebruikte productieprocessen verschillen van installatie tot installatie en dit geldt ook voor de voorkeuren bij de opties om emissie te beperken. Een emissiegrenswaarde van 50 mg C/m3 zou de terugwinning van oplosmiddelen in veel gevallen onmogelijk of toch tenminste zeer onaantrekkelijk maken. De Commissie is het ermee eens dat de terugwinning van oplosmiddelen de voorkeur verdient boven verbranding en daarom is besloten een keuzemogelijkheid te bieden door een tweeledige emissiegrenswaarde in te voeten. Bepaalde deelseaoren waren oorspronkelijk in de sector lijmcoating opgenomen, maar worden nu apart in bijlage UIA genoemd, namelijk de vervaardiging van schoeisel en het lamineren van hout en kunststof (besproken bij de sector houtimpregnatie). Dit is gebeurd omdat voor deze deelsectoren een emissiefactor kan worden vastgesteld, d w z. een emissiebeperking uitgedrukt in de hoeveelheid uitgestoten oplosmiddel per producteenheid. Het voordeel van een op deze manier uitgedrukte beperking is dat daaraan door vervanging of door rookgasreiniging kan worden voldaan, zodat een reductieplan niet langer nodig is en het daarmee samenhangende probleem om de gelijkwaardigheid van de emissiebeperking te bepalen niet langer bestaat. De waarden zijn bepaald aan de hand van de regeling die momenteel in het VK geldt en we zijn ervan overtuigd dat deze strikt maar haalbaar zijn. Bandlakken Op basis van een onderzoek naar de voorgestelde emissiebeperking voor de sector bandlakken wordt in het verslag van Karlsruhe geconcludeerd dat de algehele kosten ten gevolge van de drempelwaarden en emissiegrenswaarden in bijlage UIA van het voorstel laag zijn vanwege de technologie die in de meeste bandlakinstallaties al geïnstalleerd is, en dat naleving voor de industrie geen grote problemen zou opleveren. De industrievereniging ECCA is hier in het verleden mee akkoord gegaan en de regels voor deze sector zijn sinds het verslag van Karlsruhe niet gewijzigd. De industrie heeft onlangs opmerkingen gemaakt over de verplichte continutoezicht van de emissie van schoorstenen met een massastroom van meer dan 10 kg/uur, waarop apparatuur voor rookgasreiniging is aangesloten. Dit is een zeer hoge massastroom en het is een redelijke zaak dat bij een installatie waar niet-naleving van de emissiegrenswaarde van het voorstel mogelijkerwijs tot een zeer hoge emissie zou kunnen leiden, naleving continu moet worden gecontroleerd. Coating van wikkeldraad Deze sector was oorspronkelijk opgenomen in de sector met overige coatingprocessen met een grenswaarde voor rookgasemissie en diffuse emissie, maar de industrievereniging die deze sector vertegenwoordigt, Europacable, heeft de Commissie benaderd met gegevens waaruit blijkt dat voor deze sector een emissiefactor kan worden gespecificeerd die aanzienlijk strikter zou zijn dan het effect van de emissiegrenswaarden De emissiegrenswaarden die zouden zijn gehanteerd (50 mg C/m3 voor de afgassen en 20% voor de diffuse emissie) komen overeen met een emissiefactor van ongeveer 19 g/kg product. Met een emissiefactor van 10 g/kg product voor installaties die dun draad produceren en 5 g/kg voor alle overige installaties is de nieuwe regeling aanzienlijk strikter. 36 Er zijn verschillende waarden voor verschillende draaddiktes vastgesteld, omdat een coating met een constante dikte een hoger gewichtspercentage vertegenwoordigt naarmate de diameter van de draad kleiner is, hetgeen betekent dat er in verhouding tot het gewicht van het eindproduct ook meer oplosmiddel zal worden gebruikt om die coating aan te brengen. Andere coatingprœessen Deze sector is een soort vergaarbak met alle coatingprocessen die binnen het toepassingsgebied van de voorgestelde richtlijn vallen maar niet elders in bijlage IIIA aan de orde komen. In dit verband heeft de Commissie alleen een bijdrage van de lucht- en ruimtevaart ontvangen, die het voornemen heeft de vrijstellingsregeling krachtens bijlage IIIB te gebruiken, maar van oordeel was dat het in die regeling opgenomen oplosmiddelgehalte van de desbetreffende coatings onjuist was. In verband daarmee wordt nu voor coatings in de lucht- en ruimtevaart uitgegaan van een ander oplosmiddelgehalte: 70% in plaats van 60% (dit komt neer op een verhouding oplosmiddel: vaste stof van 1:2,33 in plaats van 1:1,5). Coating van leer De waarden voor de leercoatingindustrie zijn in de loop van de besprekingen gewijzigd om rekening te houden met de potentiële problemen van middelgrote bedrijven. Kleine installaties vallen door de ondergrens van 10 ton/jaar buiten het toepassingsgebied. Middelgrote bedrijven moeten zich houden aan een emissiefactor van 85 g/m2 in plaats van de 75 g/m2 die voor grote installaties geldt (een verbruik van meer dan 25 ton/jaar). Naar ons oordeel wordt hiermee afdoende rekening gehouden met de specifieke kenmerken van de KMO's Oppervlaktereiniging De ECSA heeft gewezen op de gevolgen van de voorgestelde emissiebeperking voor installaties die voor oppervlaktereiniging gebruik maken van gechloreerde oplosmiddelen met R40. De ECSA vraagt zich af waarom voor deze oplosmiddelen een strengere regeling moet gelden. De reden hiervoor is dat voor deze oplosmiddelen risicozin R40 geldt en dat ze derhalve potentieel carcinogeen zijn. Daarnaast moet voor een stof een striktere regeling worden gehanteerd naarmate de potentiële gevaren groter zijn. De ECSA verwijst naar epidemiologisch onderzoek en is van oordeel dat daaruit blijkt dat de regeling voor deze oplosmiddelen in de voorgestelde richtlijn onredelijk streng is. De koppeling tussen de regeling en de toepassing van risicozin R40 is echter juist gelegd om rekening te houden met dergelijke ontwikkelingen op het gebied van de epidemiologie. Als de epidemiologische gegevens zo overtuigend zijn dat risicozin R40 niet langer behoeft te worden vermeld, geldt de strengere regeling niet langer voor deze stoffen. 37 De ECSA heeft bovendien opmerkingen gemaakt over de marginale kosten die nodig zijn om de emissiegrenswaarden in het voorstel te halen. Daarbij wordt echter niet voorgesteld de grenswaarden te veranderen, maar wil men de drempelwaarde weer brengen op 1 kg/uur, zoals in de eerste versies van het voorstel, zodat de drempelwaarde in ton zou worden verhoogd van 1 ton/jaar tot 2 ton/jaar. Als beweegreden hiervoor werd aangevoerd dat op deze manier een groter deel van de installaties voor oppervlaktereiniging door eenvoudigweg een systeem met een afvangkamer te installeren het oplosmiddelverbruik zodanig zou kunnen laten dalen dat ze buiten het toepassingsgebied van de voorgestelde richtlijn vallen. Er moet echter worden opgemerkt dat de drempelwaarde in het voorstel al hoger is dan in veel Lid-Staten. Alleen installaties die meer dan 1 ton oplosmiddel per jaar gebruiken, vallen binnen het toepassingsgebied van de voorgestelde richtlijn, zodat een groot deel van de kleine installaties voor oppervlaktereiniging daar al buiten valt. Bovendien is voor de emissiegrenswaarden in het voorstel niet de oplossing met extreem hoge marginale kosten nodig (één gesloten ruimte) die de ECSA noemt. Uit het onderzoek van het Ministerie van Handel en Industrie van het VK blijkt dat voor installaties die zouden profiteren van de door de ECSA voorgestelde wijziging van de drempelwaarde, vervanging door reinigingssystemen op waterbasis (met een daling van de emissie van oplosmiddelen met 100%) kan gebeuren voor slechts een derde van de marginale kosten van één gesloten ruimte). Tevens moet worden bedacht dat deze marginale kosten dan nog zijn gebaseerd op een overschakeling voor het hele proces, terwijl het in veel gevallen effectiever en nog goedkoper zou zijn een zodanig gedeelte van het proces over te schakelen op reiniging op waterbasis, dat de installatie helemaal buiten het toepassingsgebied van de voorgestelde richtlijn valt. Om deze redenen zijn wij van mening dat de huidige drempelwaarde redelijk is. De farmaceutische industrie De emissie van oplosmiddelen door de farmaceutische industrie is niet te verwaarlozen. In het verslag van Karlsruhe wordt voor deze sector een emissie van 60 ton/jaar genoemd, hetgeen vergelijkbaar is met de meeste andere sectoren die onder de voorgestelde richtlijn vallen. Dit is een significante emissie die niet zonder meer kan worden genegeerd. Bij het overleg heeft de Commissie echter begrip getoond voor de bezwaren van de industrie dat de vorm van de emissiebeperking (met name de grenswaarden voor de concentratie in de afgassen) wellicht niet op de specifieke kenmerken van deze sector is installatie heeft namelijk meestal een groot aantal afgestemd. Een farmaceutische afgaskanalen, elk met een discontinue emissie. Een methodologie waarbij meer wordt gelet op de massa van de emissie uit een bepaalde installatie dan op de concentratie, zou dan ook meer in aanmerking komen. De Commissie heeft de industrie derhalve begin juli verzocht voorstellen te doen voor een andere methodologie op basis van emissiegrenswaarden in massa, aangezien de Commissie niet over de daarvoor benodigde deskundigheid beschikt. Tot op heden heeft de Commissie geen voorstel in die zin ontvangen, zodat zij de grenswaarden in concentraties - ook al zijn die wellicht niet volmaakt - heeft moeten handhaven. 38 Extractie van plantaardige olie en raffinage van vetten en olie De FEDIOL is in grote lijnen tevreden met de waarden zoals die nu in bijlage III van het voorstel zijn opgenomen, maar heeft bezwaar tegen de status van installaties die meer dan 600 ton oplosmiddelen per jaar verbruiken. Zij is van oordeel dat deze als kleine installaties moeten worden beschouwd, maar de Commissie vindt dat daar geen goede reden voor is. Daarnaast heeft de FEDIOL aandacht gevraagd voor de situatie van kleine installaties die zich bezighouden met de extractie in charges van meestal bijzondere oliesoorten, die om technische redenen niet kunnen voldoen aan de emissiegrenswaarden die voor de installaties met buikproductie zijn vastgesteld. De Commissie gaat akkoord met het standpunt van de industrie dat voor de verwerking in charges van exotische zaden een hogere emissiegrenswaarde moet gelden dan voor andere processen en heeft daarom de emissiegrenswaarde voor de extractie van olie uit "overige zaden" ( d w z. zaden die niet afzonderlijk in bijlage III worden genoemd) verhoogd van 1,5 kg/ton tot 3 kg/ton. 3. Welke maatregelen moeten de bedrijven nemen om aan de voorgestelde wetgeving te voldoen? Voor nieuwe installaties moeten de bedrijven: milieuvriendelijke procédés toepassen of preparaten gebruiken die weinig verontreiniging veroorzaken of de beschikbare technologie voor rookgasreiniging gebruiken. De technieken die nodig zijn om aan de bepalingen van de voorgestelde richtlijn te voldoen, zijn al verkrijgbaar of zullen de komende jaren op de markt worden gebracht. Waar dit laatste het geval is, wordt in het voorstel extra tijd gegeven om aan de bepalingen te voldoen. In beginsel moeten bestaande installaties aan dezelfde eisen voldoen als nieuwe installaties, maar in sommige gevallen zijn de eisen iets minder streng om rekening te houden met de specifieke situatie in een bepaalde sector. Bovendien moet voor alle installaties worden aangetoond dat aan de grenswaarden van de voorgestelde richtlijn wordt voldaan, hetgeen betekent dat toezicht van de emissie verplicht is. Wanneer aan het uiteinde van een afgaskanaal waarop apparatuur voor rookgasreiniging is aangesloten, meer dan 10 kg C/uur wordt uitgestoten, moet continutoezicht worden toegepast. In andere gevallen kan de toezicht van de emissie periodiek gebeuren. In de praktijk moet de exploitant van een installatie die onder de voorgestelde richtlijn valt: rekening houdend met de richtsnoeren voor vervangingsproducten, kiezen welke mogelijkheid voor emissiebeperking voor zijn installatie het meest geschikt is; de technieken daarvoor bij het ontwerp van de installatie of door aanpassing achteraf inbouwen; de stroom van organische oplosmiddelen binnen de installatie kwantificeren om te bepalen of de drempelwaarde in de voorgestelde richtlijn wordt overschreden en indien van toepassing aan te tonen dat aan de voorgeschreven emissiebeperking wordt voldaan; de apparatuur onderhouden en een zodanige kwaliteitscontrole uitvoeren dat de eisen van de voorgestelde richtlijn permanent worden nageleefd. 39 4. Welke economische effecten zijn van de voorgestelde wetgeving te verwachten? Werkgelegenheid De maatregelen moeten een stimulans betekenen voor het creëren van werkgelegenheid in industriële sectoren waar wordt gewerkt aan het ontwerp en de fabricage van milieuvriendelijke technologie en producten en aan de controle op het juiste gebruik daarvan. De uitwisseling van informatie over vervangingsproducten moet aanzetten tot de ontwikkeling van nieuwe vormen van VOS-beperking. Er is zoveel mogelijk geprobeerd voor iedere sector en grootteklasse van de installaties de drempelwaarden en beperkende maatregelen zodanig aan te passen dat directe nadelige effecten van enige omvang op de werkgelegenheid in de onder de voorgestelde richtlijn vallende sectoren worden vermeden. Voor al deze sectoren zijn de extra kosten redelijk en evenredig in vergelijking met de maatregelen waartoe andere sectoren in verband met het ozonprobleem worden verplicht. Investeringen en oprichting van nieuwe bedrijven Het voorstel houdt in dat de exploitanten van bestaande installaties moeten investeren in wijziging van de processen, nieuwe preparaten of technologie voor rookgasreiniging. Om dezelfde redenen moeten de exploitanten van nieuwe installaties meer investeren en hogere bedrijfskosten opbrengen in vergelijking met een situatie zonder regulering. De kosten voor de uitvoering van de voorgestelde richtlijn worden geraamd op ongeveer 3 tot 4 miljard ecu per jaar en dit bedrag, dat door enkele tienduizenden installaties gezamenlijk moet worden opgebracht, kan in deze zin in de praktijk volledig als herinvestering worden beschouwd. Een significant deel van deze kosten zal extra zakelijke mogelijkheden opleveren voor de leveranciers van apparatuur voor reiniging en controle en voor de producenten van vervangingsproducten en zal derhalve slechts een verplaatsing van economische activiteit van de ene sector naar de andere inhouden. Dit positieve effect kan alleen worden gekwantificeerd op basis van een aantal vergaande veronderstellingen die uiterst moeilijk te verifiëren zijn. Het is ook niet eenvoudig op enigerlei wijze concreet te bepalen wat de effecten zullen zijn op de bedrijven die rechtstreeks gevolgen van de voorgestelde wetgeving ondervinden. Het is mogelijk dat bepaalde sectoren door de invoering van structurele oplossingen die positieve gevolgen hebben voor zowel de uitstoot in het milieu als de efficiëntie van het proces, profijt zullen hebben van de invoering van de wetgeving. Het is ook mogelijk dat de pioniersflinctie voordelen oplevert ten opzichte van installaties in andere delen van de wereld waarvoor later soortgelijke beperkingen gaan gelden. Dit neemt echter niet weg dat de kosten voor bepaalde installaties en sectoren niet door de baten zullen worden gecompenseerd, zodat het nettoresultaat een extra kostenpost is. Daarbij moet echter wel worden bedacht dat de effecten op het concurrentievermogen ook in dat geval waarschijnlijk zeer gering zullen zijn in vergelijking met andere factoren zoals de arbeidskosten en de productiviteit. 40 Het tijdschema voor de investeringen is zodanig opgezet dat de investeringen zonder pieken over een periode van ongeveer zeven jaar worden gespreid. De meeste kosten voor de exploitant zullen waarschijnlijk worden gecompenseerd door hogere prijzen. Voor de meeste sectoren zal de potentiële prijsstijging echter heel klein zijn, aangezien de extra kosten in het algemeen hooguit enkele procenten van de totale kosten van een product bedragen. Bovendien heeft de ervaring geleerd dat bedrijven die vroeg in nieuwe technologie investeren, als pionier van significante voordelen kunnen profiteren. Maatregelen voor de beperking van de emissie van oplosmiddelen leveren ook indirecte besparingen op, bij voorbeeld op de kosten voor gezondheid en veiligheid en verzekeringspremies voor industriële ongevallen. Het voorstel zal op zich dan ook geen negatieve gevolgen hebben voor de oprichting van nieuwe bedrijven in de betrokken sectoren en kan wellicht positieve effecten hebben op de oprichting van nieuwe bedrijven in de milieusector "schone technologie". De concurrentiepositie van het bedrijfsleven In het voorgaande is al vermeld dat er intensief is getracht de beperkende maatregelen aan te passen in het licht van gegevens over de wijze waarop ze de concurrentiepositie van het bedrijfsleven beïnvloeden. Volgens de ramingen zijn de extra kosten van het voorstel in vergelijking met de kosten van de producten die door de betrokken sectoren worden vervaardigd, zo gering dat er op lokaal, nationaal of internationaal niveau weinig of geen negatieve effecten op de concurrentiepositie van het bedrijfsleven te verwachten zijn. De ontwikkeling van milieuvriendelijke processen en preparaten zal integendeel op den duur de positie van de betrokken sectoren en van hun leveranciers versterken, aangezien milieubescherming in de hele wereld een steeds grotere rol in het beleid gaat spelen. 5. Bevat het voorstel maatregelen ten einde rekening te houden met de specifieke situatie van kleine en middelgrote ondernemingen ? In het voorgaande zijn al verschillende manieren genoemd waarop in nauwe samenwerking met de industrie en de Lid-Staten en in overleg met organisaties van kleine bedrijven algemene bepalingen zijn opgenomen die rekening houden met de specifieke situatie van kleine en middelgrote bedrijven. Bij voorbeeld: i) ii) waar mogelijk zijn in het voorstel drempelwaarden opgenomen om te voorkomen dat ook heel kleine installaties onder de bepalingen vallen; in de meeste gevallen zijn de eisen voor nieuwe en bestaande kleine installaties minder streng dan voor middelgrote installaties. Door deze bepalingen vallen kleine of middelgrote installaties buiten het toepassingsgebied of worden er van de exploitanten van deze installaties lagere investeringen gevraagd die over aanzienlijk langere perioden kunnen worden gespreid. 41 Voorstel voor een RICHTLIJN VAN DE RAAD inzake de beperking van de emissie van vluchtige organische stoffen ten gevolge van het gebruik van organische oplosmiddelen bij bepaalde industriële werkzaamheden DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE, Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, inzonderheid op artikel 130 S, lid 1, Gezien het voorstel van de Commissie6, Gezien het advies van het Economisch en Sociaal Comité7, Volgens de procedure van artikel 189 C van het Verdrag8, in samenwerking met het Europees Parlement, 1. 2. 3. 6 7 8 9 10 11 12 13 Overwegende dat de Actieprogramma's voor het milieu van de Gemeenschap, goedgekeurd door de Raad en de Vertegenwoordigers van de Regeringen van de Lid-Staten, in het kader van de Raad bijeen in hun resoluties van 22 november 19739, 17meil97710, 7 februari 1983n, 19 oktober 198712 en 1 februari 199313 op het belang van de preventie en de beperking van luchtverontreiniging wijzen; Overwegende dat in de resolutie van 19 oktober 1987 wordt beklemtoond dat het communautair optreden zich onder meer dient te concentreren op de invoering van adequate normen om bescherming van de volksgezondheid en het milieu op een hoog niveau te waarborgen; Overwegende dat de Gemeenschap en haar Lid-Staten partij zijn bij het Protocol bij het Verdrag van 1979 betreffende grensoverschrijdende luchtverontreiniging over lange afstand, inzake de beheersing van emissies van vluchtige organische stoffen met het oog op de beperking van de grensoverschrijdende stromen van deze stoffen en van de PBnr. PB nr. Advies van het Europees Parlement van. (PB nr. ), gemeenschappelijk standpunt van de Raad van. en Besluit van het Europees Parlement van. PBnr. C 112 van 20. 12. 1973. blz. I. PB nr. C 139 van 13. 6. 1977. blz. 1. PBnr. C 46 van 17 2 1983. blz. I. PBnr. C 328 van 7. 12. 1987, blz. I. PBnr. C 138 van 1. 2 1993, blz. 1. 42 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. daaruit gevormde secundaire fotochemische oxidanten, ten einde de gezondheid van de mens en het milieu tegen schadelijke effecten te beschermen; Overwegende dat de verontreiniging door vluchtige organische stoffen (hierna ook "VOS" genoemd) in één Lid-Staat vaak gevolgen heeft voor lucht en water in andere Lid-Staten; dat overeenkomstig artikel 130 R een optreden door de Gemeenschap noodzakelijk is; in de in bepaalde processen en Overwegende dat organische oplosmiddelen zodanige kenmerken hebben dat bij het gebruik daarvan installaties organische verbindingen lucht terecht komen die schadelijk kunnen zijn voor de volksgezondheid en/of kunnen bijdragen tot plaatselijke en grensoverschrijdende vorming van fotochemische oxidanten in de grenslaag van de troposfeer die schade toebrengen aan natuurlijke hulpbronnen die van vitaal belang zijn voor het milieu en de economie en onder bepaalde omstandigheden bij blootstelling schadelijke gevolgen kunnen hebben voor de gezondheid van de mens; industriële Overwegende dat hoge ozonconcentraties in de troposfeer de laatste jaren zo vaak voorkomen, dat in brede kring bezorgdheid is ontstaan over de uitwerking op de volksgezondheid en het milieu; Overwegende dat derhalve preventieve maatregelen moeten worden genomen om de volksgezondheid en het milieu te beschermen tegen de gevolgen van de bijzonder schadelijke emissie ten gevolge van het gebruik van organische oplosmiddelen en om de burger het recht op een schoon en gezond milieu te waarborgen; Overwegende dat de emissie van organische verbindingen in vele processen en installaties kan worden voorkomen of verminderd omdat potentieel minder schadelijke vervangingsproducten beschikbaar zijn of de komende jaren beschikbaar zullen komen; dat, wanneer adequate vervangingsproducten niet beschikbaar zijn, andere technische maatregelen moeten worden getroffen om de emissie in het milieu te verminderen, voor zover dit economisch en technisch haalbaar is; Overwegende dat het gebruik van organische oplosmiddelen en de emissie van organische verbindingen die de ernstigste gevolgen voor de volksgezondheid hebben, moeten worden teruggebracht voor zover dit technisch haalbaar is; Overwegende dat de installaties en processen die onder deze richtlijn vallen ten minste moeten worden geregistreerd indien daarvoor geen vergunning krachtens de communautaire of nationale wetgeving moet worden verleend; Overwegende dat organische oplosmiddelen in veel verschillende soorten installaties en processen worden gebruikt, zodat naast de algemene eisen ook specifieke vereisten moeten worden vastgesteld, alsmede drempelwaarden voor de grootte van de installaties die aan de richtlijn moeten voldoen; Overwegende dat milieubescherming op een hoog niveau alleen mogelijk is indien binnen de Gemeenschap voor bepaalde industriële installaties en processen waarin organische oplosmiddelen worden gebruikt, emissiebeperkingen voor organische verbindingen en adequate bedrijfsomstandigheden - in overeenstemming met het beginsel van de beste beschikbare technieken - worden vastgesteld en verwezenlijkt; 43 13. 14. 15. 16. 17. 18. 19. 20. 21. Overwegende dat de exploitant de emissie van organische oplosmiddelen, met inbegrip van de diffuse emissie, en van organische verbindingen dient te beperken; dat een beheersplan voor oplosmiddelen een belangrijk hulpmiddel is om te controleren of dit gebeurt; dat weliswaar richtsnoeren kunnen worden gegeven, maar dat de ontwikkeling is, dat een van het beheersplan voor oplosmiddelen niet zover gevorderd communautaire methodologie kan worden vastgesteld; dat de Commissie rekening dient te houden met de ontwikkelingen bij het gebruik van dergelijke plannen om waar mogelijk tot een dergelijke methodologie te komen; Overwegende dat de Lid-Staten in bepaalde gevallen de exploitant van naleving van de emissiegrenswaarden kunnen vrijstellen, omdat er andere mogelijkheden zijn om tot een gelijkwaardige emissiebeperking te komen, bijvoorbeeld het gebruik van producten met weinig of geen oplosmiddelen; Overwegende dat bestaande processen en installaties moeten worden aangepast zodat zij binnen een afdoende termijn aan de voor nieuwe installaties en processen vastgestelde emissiegrenswaarden voldoen; dat deze termijn moet passen binnen het tijdschema voor de naleving van Richtlijn 96/61/EG van de Raad van 24 september 1996 inzake geïntegreerde preventie en bestrijding van verontreiniging14; Overwegende dat afdoende rekening moet worden gehouden met emissiebeperkende maatregelen die vóór de inwerkingtreding van deze richtlijn zijn genomen; Overwegende dat in vele gevallen kan worden toegestaan dat zowel nieuwe als bestaande kleine en middelgrote installaties aan enigszins minder strenge eisen voldoen om hun concurrentievermogen op peil te houden; Overwegende dat de delen van bestaande installaties die belangrijke wijzigingen ondergaan, voor de in belangrijke mate gewijzigde apparatuur aan de normen voor nieuwe installaties moeten voldoen; Overwegende dat toezicht op de emissie vereist is, waarbij meettechnieken moeten worden gebruikt voor de bepaling van de massaconcentratie of de hoeveelheid van de verontreinigende stoffen die in het milieu terecht komen; Overwegende dat de Lid-Staten moeten bepalen welke procedure moet worden gevolgd en welke maatregelen moeten worden genomen wanneer de emissiebeperking wordt overschreden; Overwegende dat de Lid-Staten de nodige maatregelen moeten nemen ter bevordering van de ontwikkeling van de beste beschikbare technieken om de emissie van organische oplosmiddelen en organische verbindingen in het milieu tot een minimum te beperken; 22. Overwegende dat de Lid-Staten de Commissie verslag moeten uitbrengen over de uitvoering van deze richtlijn, 14 PB nr. L 257 van 10 10. 1996, blz. 26 44 23. Overwegende dat bepaalde Lid-Staten ter beperking van de VOS al maatregelen hebben genomen die wellicht niet verenigbaar zijn met de maatregelen in deze richtlijn; dat de doelstelling van deze richtlijn wellicht doeltreffender kan worden verwezenlijkt met een andere aanpak voor ernissiebeperking dan de invoering van eenvormige emissiegrenswaarden; dat de "Lid-Staten derhalve van naleving van de emissiebeperkingen kunnen worden vrijgesteld wanneer zij een nationaal programma uitvoeren dat binnen het tijdschema voor de uitvoering van de richtlijn leidt tot minimaal dezelfde beperking van de emissie van organische verbindingen door deze processen en industriële installaties; 24. Overwegende dat de Commissie en de Lid-Staten moeten samenwerken om te zorgen voor de uitwisseling van informatie over de uitvoering van deze richtlijn en over de vorderingen bij de ontwikkeling van vervangingsproducten, HEEFT DE VOLGENDE RICHTLIJN VASTGESTELD: Artikel 1 Doel en toepassingsgebied Deze richtlijn heeft tot doel de directe en indirecte uitwerking van de emissie van vluchtige organische stoffen in het milieu, in het bijzonder in de lucht, en de mogelijke risico's voor de volksgezondheid te voorkomen of te beperken door maatregelen vast te stellen en procedures in te voeren voor de in bijlage I genoemde industriële werkzaamheden, voor zover bij de uitvoering daarvan de in bijlage IIIA vermelde intervallen tussen de drempelwaarden worden overschreden. Artikel 2 Definities Voor de toepassing van deze richtlijn wordt verstaan onder: Vergunning: de toestemming, in de vorm van een schriftelijk besluit of schriftelijke besluiten door de bevoegde instantie verleend, voor de exploitatie van een gehele installatie of een gedeelte daarvan. Bevoegde instanties: de instanties of organen die krachtens de wettelijke bepalingen van de Lid-Staten verantwoordelijk zijn voor de uitvoering van de uit deze richtlijn voortvloeiende taken Beheerst systeem: een installatie die zodanig functioneert dat de emissie kan worden afgevangen en derhalve niet volledig diffuus is. 45 Emissie: de uitstoot van stoffen of preparaten uit een installatie of proces in het milieu. Diffuse emissie: een niet-afgevangen emissie van vluchtige organische stoffen in lucht, bodem of water alsmede, tenzij in bijlage III anders wordt vermeld, oplosmiddelen die zich in het product bevinden. Hieronder is begrepen de niet-opgevangen emissie die via ramen, deuren, ventilatiekanalen, ontluchtingen en soortgelijke openingen in het buitenmilieu terechtkomt. Emissierichtwaarde: een emissiebeperking die moet worden nageleefd voor zover dit technisch en economisch haalbaar is. Emissiegrenswaarde: de maximale hoeveelheid van een gasvormige organische verbinding of een groep gasvormige organische verbindingen in de afgassen van een installatie, die onder normale bedrijfsomstandigheden niet mag worden overschreden. Tenzij in bijlage III anders wordt vermeld, wordt deze hoeveelheid berekend als de totale massa van de organische koolstof of de massa van individuele organische verbindingen per volume- eenheid afgassen, uitgaande van normale omstandigheden inzake temperatuur en druk. Bij de berekening van de concentratie van de verontreinigende stof in de afgassen wordt geen rekening gehouden met gasvolumes die worden toegevoegd om de afgassen af te koelen ofte verdunnen. Emissievoorschrift : een getalsmatig emissievoorschrift met uitzondering van emissiegrenswaarden, diffiise- emissiegrenswaarden en diffiise-emissierichtwaarden. Diffuse-emissiegrenswaarde : de grenswaarde, uitgedrukt als percentage van de oplosmiddelen-input in de installatie, die de hoeveelheid vluchtige organische stoffen die wordt uitgestoten in de vorm van diffuse emissie, niet mag overschrijden. Diffuse-emissierichtwaarde : de grenswaarde, uitgedrukt als percentage van de in de installatie ingebrachte oplosmiddelen, die de hoeveelheid vluchtige organische stoffen die wordt uitgestoten in de vorm van diffuse emissie, niet mag overschrijden voor zover dit technisch en economisch haalbaar is 46 Installatie: een vaste inrichting waar één of meer van de in bijlage I vermelde werkzaamheden plaatsvinden. Hieronder vallen de productiemachines en alle hulpapparatuur die nodig zijn voor het laten verlopen van het proces of de processen en zich op dezelfde locatie bevindt. Bestaande installatie: een installatie die in bedrijf is of, overeenkomstig de bestaande wetgeving vóór de datum waarop richtlijn wordt omgezet, een installatie waarvoor een vergunning is verleend of waarvoor naar het oordeel van de bevoegde instantie een volledige aanvraag van een vergunning is ingediend, mits de installatie uiterlijk een jaar na de datum van omzetting van deze richtlijn in bedrijf wordt gesteld. Nieuwe installatie: een installatie waarvoor na de datum waarop deze richtlijn wordt omgezet voor het eerst een volledige aanvraag voor een vergunning wordt ingediend of die meer dan een jaar na de datum van omzetting van deze richtlijn in bedrijf wordt gesteld. Exploitant: de natuurlijke of rechtspersoon die de installatie exploiteert of beheert of, indien de nationale wetgeving daarin voorziet, aan wie de economische beslissingsbevoegdheid over het technisch functioneren van de installatie is gedelegeerd. Organische verbinding: een verbinding die minimaal het element koolstof en één of meer atomen waterstof, halogenen, zuurstof, zwavel, fosfor, silicium of stikstof bevat met uitzondering van de koolstofoxiden en anorganische carbonaten en bicarbonaten. Organisch oplosmiddel: een vluchtige organische verbinding die alleen of in combinatie met andere stoffen zonder een chemische verandering te ondergaan wordt gebruikt om grondstoffen, producten of afvalmaterialen op te lossen, als schoonmaakmiddel om verontreinigingen op te lossen, als verdunner, als dispergeermiddel, om de viscositeit aan te passen, om de oppervlaktespanning aan te passen, als weekmaker of als conserveermiddel. In de zin van deze richtlijn wordt de creosootfractie die de drempelwaarde voor de dampspanning onder de specifieke gebruiksomstandigheden overschrijdt, als organisch oplosmiddel beschouwd. Registratie: een in een wettelijke regeling vastgelegde procedure waarbij de exploitant de bevoegde instantie in kennis stelt van het voornemen een binnen het toepassingsgebied van deze richtlijn vallende installatie of proces te exploiteren. De bevoegde instantie moet de ontvangst van de kennisgeving bevestigen. 47 Stoffen: chemische elementen en hun verbindingen die in de natuur voorkomen of door de industrie worden geproduceerd, in vaste of vloeibare vorm of in de vorm van een gas of damp. Belangrijke wijziging. voor een kleine installatie: een verhoging van de nominale capaciteit met meer dan 25%; voor een installatie die binnen het toepassingsgebied van Richtlijn 96/61/EG valt: de in deze richtlijn vermelde definitie; voor alle andere installaties: een verhoging van de nominale capaciteit met meer dan 10%. Vluchtige organische stof: een organische verbinding die bij 293,15K een dampspanning van 0,01 kPa of meer of onder de specifieke gebruiksomstandigheden een vergelijkbare vluchtigheid heeft. In bijlage II worden enkele technische termen omschreven. Artikel 3 Verplichtingen voor nieuwe installaties De Lid-Staten nemen de nodige maatregelen om ervoor te zorgen, dat voor alle nieuwe installaties waarvoor nog geen vergunning krachtens Richtlijn 96/61/EG is afgegeven, vóór de inbedrijfstelling een registratie- of vergunningsprocedure wordt gevolgd voor de activiteiten die binnen het in artikel 1 omschreven toepassingsgebied vallen, en dat nieuwe installaties voldoen aan de eisen van de artikelen 5 tot en met 9 van deze richtlijn. Artikel 4 Verplichtingen voor bestaande installaties De Lid-Staten nemen de nodige maatregelen om ervoor te zorgen dat: 1. 2. 3. voor alle bestaande installaties waarvoor nog geen vergunning krachtens Richtlijn 96/61/EG is afgegeven, vóór de in bijlage IIIB bij deze richtlijn genoemde eerste datum voor naleving een registratie- of vergunningsprocedure wordt gevolgd; bestaande installaties uiterlijk op 30 oktober 2007 aan de eisen van de artikelen 5 tot en met 9 voldoen; wanneer een installatie een belangrijke wijziging ondergaat often gevolge van een belangrijke wijziging voor het eerst onder de richtlijn valt, het deel van de installatie dat de belangrijke wijziging ondergaat wordt behandeld als nieuwe installatie dan wel als een bestaande installatie, mits de totale emissies van de installatie niet hoger zijn dan wanneer zij als nieuwe installatie was behandeld. 48 Artikel 5 Emissiebeperking 1. 2. De Lid-Staten nemen de nodige maatregelen, hetzij door vermelding in de voorwaarden van de vergunning, hetzij door algemeen bindende voorschriften voor aan registratieprocedure onderworpen installaties, om ervoor te zorgen dat aan de leden 2 tot en met 9 wordt voldaan. Alle installaties voldoen aan de in bijlage IIIA vastgestelde emissiegrenswaarden, diffiise-emissiegrenswaarden en overige emissievoorschriften of aan de eisen van het in bijlage IIIB beschreven reductieprogramma. Installaties die de in de leden 6, 7 en 8 vermelde stoffen uitstoten, moeten, ook wanneer zij het reductieprogramma volgen, aan de in deze leden vermelde eisen voldoen. Bepaalde installaties met apparatuur voor de reiniging van afgassen die op de voor omzetting van deze richtlijn voorgeschreven datum reeds in bedrijf is, worden vrijgesteld van de in bijlage IIIA vermelde emissiegrenswaarden, mits de totale emissie van de installatie niet hoger is dan wanneer aan alle eisen van bijlage IIIA zou zijn voldaan. Het toepassingsgebied en de aard van deze vrijstelling worden in bijlage IIIA omschreven. Voor installaties die geen gebruik inwerkingtreding maken van het reductieprogramma, moet na de datum van geïnstalleerde apparatuur voor afgasreiniging voldoen aan alle in bijlage IIIA vermelde eisen; 3. Installaties waar twee of meer werkzaamheden plaatsvinden die elk afzonderlijk de drempelwaarden van bijlage IIIA overschrijden: a) ten aanzien van de in de leden 6 en 8 gespecificeerde stoffen, voldoen voor elk proces afzonderlijk aan de in deze leden vermelde eisen; b) ten aanzien van alle andere stoffen: (i) voldoen voor elk proces afzonderlijk aan de in lid 2 vermelde eisen of (ii) hebben een totale emissie die niet hoger is dan bij toepassing van punt (i) het geval zou zijn geweest; 4. 5. 6. De in bijlage IIIA vermelde diffuse-emissierichtwaarden worden nageleefd, voor zover dit technisch en economisch haalbaar is; Processen en installaties die geen gebruik maken van het in bijlage IIIB vermelde reductieprogramma functioneren, als een beheerst systeem, tenzij dit technisch of economisch niet haalbaar is; en de emissie door alle onder deze richtlijn vallende processen en installaties wordt zodanig uitgestoten, dat de volksgezondheid en het milieu worden beschermd; Stoffen of preparaten met een etikettering waarop, wegens hun gehalte aan vluchtige organische stoffen die krachtens Richtlijn 67/548/EEG van de Raad15 als kankerverwekkend, mutageen of giftig voor de voortplanting worden ingedeeld, de 15 PB 196 van 16. 8. 1967. bl/. 1. 49 R-zinnen R45, R46, R49, R60 of R61 worden vermeld, worden voor zover mogelijk binnen de kortst mogelijke termijn door minder schadelijke stoffen of preparaten vervangen; 7. 8. Bij een significante uitstoot van de in lid 6 vermelde organische stoffen, d. w. z. een uitstoot waarbij de massastroom van de stoffen waarvoor de in lid 6 vermelde etikettering verplicht is, in totaal 10 g/uur of groter is, wordt een emissiegrenswaarde van 2 mg/m3 nageleefd. De emissiegrenswaarde geldt voor de totale massa van de desbetreffende stoffen; Bij een significante uitstoot van gehalogeneerde organische oplosmiddelen met een etikettering waarop de risicozin R40 wordt vermeld, d w z. een uitstoot waarbij de massastroom van de stoffen waarvoor de vermelding van R40 verplicht is, in totaal 100 g/uur of groter is, wordt een emissiegrenswaarde van 20 mg/m3 nageleefd. De emissiegrenswaarde geldt voor de totale massa van de desbetreffende stoffen; 9. Alle passende voorzorgsmaatregelen worden genomen om de emissie bij het opstarten en stilleggen van de installatie tot een minimum te beperken. 10. Wanneer een risicobeoordeling overeenkomstig Verordening (EEG) nr. 793/93 van de Raad16 of Richtlijn 88/379/EEG van de Raad17 wordt uitgevoerd voor één van de stoffen waarvoor op de etikettering R40, R60 of R61 moet worden vermeld en die krachtens deze richtlijn worden gereguleerd, beziet de Commissie overeenkomstig de in artikel 13 van deze richtlijn de conclusies van deze procedure bedoeld risicobeoordeling en wijzigt zij zonodig de grenswaarden voor deze stoffen dienovereenkomstig. Artikel 6 Vervanging 1. De Commissie draagt ervoor zorg dat doelmatig beheerde uitwisseling van informatie tussen de Lid-Staten en de betrokken sectoren over het gebruik van organische verbindingen en mogelijke vervangingsproducten daarvoor plaatsvindt, waarbij aandacht wordt besteed aan de geschiktheid voor het gebruik, de mogelijke milieu-effecten en de kosten en baten van de beschikbare mogelijkheden, ten einde richtsnoeren te geven voor het gebruik van materialen die de minste potentiële effecten op lucht, water, bodem, ecosystemen en de volksgezondheid hebben. De Commissie publiceert de resultaten van de uitwisseling van de informatie voor elke sector. 2. De Lid-Staten dragen ervoor zorg dat: a) voor installaties waarvoor een vergunning verplicht is, bij deze vergunning met de in lid 1 genoemde richtsnoeren rekening wordt gehouden, zodat materialen worden gebruikt die de minste potentiële uitwerking op lucht, water, bodem en de volksgezondheid hebben; 16 17 PBnr. L 84 van 5. 4. 199. 1. bl/. 1 PBnr. L 187 van 16 7. 1988, bl/. 14 50 b) voor installaties die moeten worden geregistreerd, bij deze registratie de krachtens lid 1 gegeven richtsnoeren worden verstrekt. Artikel 7 Toezicht De Lid-Staten stellen eisen vast inzake een passend toezicht op de emissie, waaronder meetmethoden en -frequentie, een beoordelingsprocedure en een verplichting om de bevoegde instantie de gegevens te verstrekken die nodig zijn om na te gaan of aan de richtlijn wordt voldaan. Bij schoorstenen waarop apparatuur voor de reiniging van afgassen is aangesloten en die aan de uitlaatzijde in totaal meer dan 10 kg organische koolstof per uur (bepaald als een voortschrijdend gemiddelde over acht uur) uitstoten, wordt de emissie echter continu gemeten. Artikel 8 Controle of aan de emissiebeperking wordt voldaan 1. 2. 3. Bij, de controle op de naleving van artikel 5, leden 7 en 8, wordt uitgegaan van de som van de massaconcentraties van de verschillende betrokken organische stoffen. In alle andere gevallen wordt bij de controle op de naleving uitgegaan van de totale massa organische koolstof die wordt uitgestoten. Bij continumetingen worden de emissiegrenswaarden geacht te worden nageleefd wanneer: in artikel 5 en bijlage IIIA vastgestelde a) b) geen van de voortschrijdende gemiddelden over acht uur onder normale bedrijfsomstandigheden hoger is dan de emissiegrenswaarden; geen van de gemiddelden over één uur hoger is dan 1,5 maal de vastgestelde emissiegrenswaarde. Voor de berekening van de in de eerste alinea genoemde waarden wordt alleen rekening gehouden met de perioden gedurende welke de installatie of het proces onder normale bedrijfsomstandigheden functioneert of verloopt. Bij periodieke metingen worden gedurende elke meetcampagne drie meetresultaten geregistreerd en mag de tijd tussen twee meetcampagnes niet langer dan 24 maanden zijn. De in artikel 5 en bijlage IIIA vastgestelde emissiegrenswaarden worden geacht te worden nageleefd wanneer geen van de geldige aselect gemeten waarden de emissiegrenswaarde overschrijdt. De controle op de naleving wordt na een belangrijke wijziging herhaald. 4. Tot tevredenheid van de bevoegde instantie wordt aangetoond dat is voldaan aan: de diffiise-emissiegrenswaarden en -richtwaarden, de eisen van het reductieprogramma krachtens bijlage IIIB, artikel 5, lid 3, en emissievoorschriften die in de emissie van oplosmiddelen per eenheid product worden uitgedrukt. Bijlage IV bevat richtsnoeren voor een beheersplan voor oplosmiddelen, waarmee kan worden aangetoond dat deze parameters worden nageleefd. 51 5. De Commissie organiseert binnen drie jaar na de omzetting van deze richtlijn een informatieuitwisseling over het gebruik van beheersplannen voor oplosmiddelen in de Lid-Staten op basis van de gegevens over de uitvoering van deze richtlijn. Op grond van de resultaten van deze informatieuitwisseling wijzigt de Commissie, volgens de procedure bedoeld in artikel 13, zonodig dit artikel en bijlage IV. Artikel 9 Niet-naleving 1. De Lid-Staten nemen de nodige maatregelen om ervoor te zorgen dat, wanneer wordt vastgesteld dat niet aan de eisen van deze richtlijn wordt voldaan: 2. 1. i) de exploitant de bevoegde instantie op de hoogte stelt en maatregelen neemt om ervoor te zorgen dat op een zo kort mogelijke termijn weer aan de eisen wordt voldaan; ii) indien nodig stillegging van de installatie verplicht wordt gesteld. Wanneer de doelstellingen van een goedgekeurd nationaal plan niet worden gehaald, zorgt de Lid-Staat ervoor, dat de bedrijfstakken die niet aan hun toezeggingen en verplichtingen krachtens het programma voldoen, ertoe worden verplicht te voldoen aan de emissiebeperkingen overeenkomstig artikel 5, leden 2, 3 en 4, en bijlage III, waardoor ervoor wordt gezorgd dat aan deze toezeggingen en verplichtingen wordt voldaan en dat ten minste aan het bepaalde in artikel 5, leden 2, 3 en 4, en bijlage III wordt voldaan. Er moet volgens hetzelfde tijdschema voor de naleving worden gezorgd als voor andere installaties van hetzelfde type of binnen twee jaar na de vaststelling van de niet-naleving, indien deze datum later valt. Artikel 10 Informatiesystemen en verslaggeving Elke drie jaar lichten de Lid-Staten de Commissie in over de tenuitvoerlegging van deze richtlijn in het kader van een verslag dat per sector wordt uitgebracht en ook de andere communautaire richtlijnen op dit gebied bestrijkt. Dit verslag wordt opgesteld aan de hand van een vragenlijst of een schema, uitgewerkt door de Commissie volgens de procedure van artikel 6 van Richtlijn 91/692/EEG18. Zes maanden vóór de aanvang van de verslagperiode wordt de vragenlijst of het schema aan de Lid-Staten toegezonden. Het verslag wordt aan de Commissie voorgelegd binnen negen maanden na de periode van drie jaar waarop het betrekking heeft. De Lid-Staten publiceren met inachtneming van de in artikel 3, leden 2 en 3, van Richtlijn 90/313/EEG van de Raad19 vastgestelde beperkingen deze verslagen op het tijdstip waarop zij bij de Commissie worden ingediend. Het eerste verslag bestrijkt de periode 2000-2003. 2. De krachtens lid 1 verstrekte informatie omvat in elk geval: 18 19 PB nr. L 377 van 31. 12. 1991, blz. 48. PB nr. L 158 van 23. 6. 1990, blz. 56. 52 a) b) gegevens over de resultaten van de vergunningen en registraties krachtens deze richtlijn; gegevens over de mate waarin aan de eisen van artikel 5, leden 2, 3 en 4, en bijlage III of aan de eisen van artikel 12 is voldaan; c) gegevens over de naleving van de eisen van artikel 5, leden 6 en 8. Artikel 11 Openbaarheid van informatie Onverminderd Richtlijn 90/313/EEG van de Raad nemen de Lid-Staten de nodige maatregelen om ervoor te zorgen dat aanvragen voor vergunningen voor nieuwe installaties of voor belangrijke wijzigingen gedurende een adequate periode voor het publiek toegankelijk zijn, zodat het publiek opmerkingen daarover kan maken, voordat de bevoegde instantie een beslissing neemt. Onverminderd Richtlijn 96/61/EG houdt dit niet in dat de informatie voor gebruik door het publiek moet worden bewerkt. De beslissing van de bevoegde instantie, met inbegrip van minimaal een afschrift van de vergunning, en eventuele latere bijwerkingen moeten voor het publiek toegankelijk zijn. Voor installaties die worden geregistreerd, moeten het register en de algemeen geldende voorschriften voor het publiek toegankelijk zijn. Ook de resultaten van het krachtens artikel 7 in de voorwaarden van de vergunning of bij de registratie verplicht gestelde emissietoezicht, waarover de bevoegde instantie beschikt, moet voor het publiek toegankelijk zijn. De leden 1 en 2 gelden met inachtneming van de beperkingen ten aanzien van de redenen op grond waarvan de overheid kan weigeren informatie te verstrekken, waaronder de vertrouwelijkheid van bedrijfs- en handelsgegevens, die in artikel 3, leden 2 en 3, van Richtlijn 90/313/EEG zijn vastgesteld. Artikel 12 Nationale programma's De Lid-Staten kunnen nationale programma's opstellen en uitvoeren om de emissie door de onder artikel 1 vallende industriële werkzaamheden te beperken. Deze programma's moeten ertoe leiden dat de jaarlijkse emissie van vluchtige organische stoffen door onder deze richtlijn vallende installaties minimaal evenveel daalt als wanneer uiterlijk op 30 oktober 2007 de emissiegrenswaarden krachtens artikel 5, leden 2, 3 en 4, zouden worden toegepast. Een Lid-Staat die dit doet, wordt vrijgesteld van de invoering van de in artikel 5, leden 2, 3 en 4, en bijlage III vastgestelde emissiegrenswaarden. 1. 2. 3. 1. 53 2. 3. 4. 5. 6. 1. 2. In het programma wordt een lijst opgenomen met de wettelijke maatregelen die zijn of worden genomen om ervoor te zorgen dat de in lid 1 vermelde doelstelling wordt gehaald, met inbegrip van een gedetailleerde beschrijving van het voorgestelde mechanisme om het programma te bewaken. Tevens worden daarin bindende tussentijdse doelstellingen opgenomen, aan de hand waarvan de vorderingen op weg naar het einddoel kunnen worden gemeten. De Lid-Staat stelt de Commissie vóór de datum van omzetting van de richtlijn in kennis van zijn voornemen een nationaal programma op te stellen. Hij verstrekt de Commissie een afschrift van het programma vóór de datum waarop de richtlijn van kracht wordt. Tegelijk met het programma moet voldoende ondersteunende bescheiden worden verstrekt om te kunnen controleren of de in lid 1 vermelde doelstelling wordt gehaald, waaronder eventueel specifiek door de Commissie gevraagde bescheiden. De Lid-Staat wijst een nationale instantie aan voor het verzamelen en de beoordeling van de krachtens lid 3 vereiste informatie en voor de uitvoering van het nationale programma. Ingeval de Commissie bij de beoordeling van het programma of na de beoordeling van de krachtens artikel 10 van deze richtlijn door de Lid-Staat ingediende verslagen er niet van overtuigd is dat de doelstellingen van het programma binnen het vermelde tijdschema zullen worden gehaald, stelt zij de Lid-Staat en het comité in kennis van haar mening en de redenen op grond waarvan zij tot deze mening gekomen is. Zij doet dit binnen zes maanden na de ontvangst van het programma of het verslag. Vervolgens stelt de Lid-Staat de Commissie binnen drie maanden in kennis van de corrigerende maatregelen die hij zal nemen om ervoor te zorgen dat de doelstellingen worden gehaald. Wanneer de Commissie, ten aanzien van het oorspronkelijke programma binnen zes maanden na de kennisgeving van de corrigerende maatregelen besluit dat deze maatregelen onvoldoende zijn om te verzekeren dat de doelstelling van het programma binnen de vermelde termijn wordt gehaald, is de Lid-Staat gehouden voor bestaande installaties binnen de daarvoor in de richtlijn gespecificeerde termijn en voor nieuwe installaties binnen twaalf maanden na de datum van het besluit van de Commissie aan artikel 5, leden 2, 3 en 4, en bijlage III te voldoen. Artikel 13 Raadgevend Comité De Commissie wordt bijgestaan door het bij artikel 19, lid 1 van Richtlijn 96/61/EG ingestelde comité, waarbij de procedure van een raadgevend comité wordt gevolgd. De vertegenwoordiger van de Commissie legt het comité een ontwerp voor van de te nemen maatregelen. Het Comité brengt binnen een termijn die de voorzitter kan vaststellen naar gelang van de urgentie van de materie advies uit over dit ontwerp, zo nodig door middel van een stemming. Het advies wordt in de notulen opgenomen; voorts heeft iedere Lid-Staat het recht te verzoeken dat zijn standpunt in de notulen wordt opgenomen. 54 De Commissie houdt zoveel mogelijk rekening met het door het comité uitgebrachte advies. Zij brengt het comité op de hoogte van de wijze waarop zij rekening heeft gehouden met zijn advies. Artikel 14 Sancties De Lid-Staten stellen de regeling vast voor de bestraffing van overtredingen van de nationale bepalingen die krachtens deze richtlijn worden vastgesteld en nemen alle nodige maatregelen om ervoor te zorgen dat deze straffen worden toegepast. De aldus vastgestelde straffen moeten doeltreffend, evenredig en ontmoedigend zijn. De Lid-Staten stellen de Commissie uiterlijk op de in artikel 15 vermelde datum in kennis van die bepalingen en delen eventuele latere wijzigingen zo spoedig mogelijk mee. Artikel 15 Omzetting 1. 2. De Lid-Staten doen de nodige wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen in werking treden om uiterlijk op 31 december 1999 aan deze richtlijn te voldoen. Zij stellen de Commissie daarvan onverwijld in kennis. Wanneer de Lid-Staten deze bepalingen aannemen, wordt in die bepalingen naar de onderhavige richtlijn verwezen of wordt hiernaar verwezen bij de officiële bekendmaking van die bepalingen. De regels voor deze verwijzing worden vastgesteld door de Lid-Staten. De Lid-Staten delen de Commissie de tekst van de bepalingen van intern recht mede die zij op het onder deze richtlijn vallende gebied vaststellen. Artikel 16 Inwerkingtreding Deze richtlijn treedt in werking op de twintigste dag volgende op die van haar bekendmaking in het Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen. Artikel 17 Adressaten Deze richtlijn is gericht tot Lid-Staten. Gedaan te Brussel, op Voor de Commissie 55 BIJLAGE I: TOEPASSINGSGEBIED In artikel 1 bedoelde categorieën werkzaamheden. In elk geval omvatten de werkzaamheden de reining van de procesapparatuur, maar niet de reiniging van de werkstukken. Aanbrengen van lijmlagen: processen waarbij een kleefstof op een oppervlak wordt aangebracht, met uitzondering van het aanbrengen van lijmlagen en lamineren samenhangend met drukprocessen. Coatingwerkzaamheden : alle werkzaamheden waarbij een of meer ononderbroken lagen van een coating worden aangebracht op: de volgende voertuigen; - nieuwe auto's die in Richtlijn 70/156/EEG worden gedefinieerd als voertuigen van categorie Ml en, voor zover de coating plaatsvindt in dezelfde installatie als voertuigen van Ml, van categorie NI ; - vrachtwagencabines, gedefinieerd als de behuizing voor de chauffeur en de daarmee geïntegreerde behuizing voor de technische apparatuur van voertuigen die in Richtlijn 70/156/EEG als voertuigen van de categorieën N2 en N3 worden gedefinieerd; - bestelwagens en vrachtwagens, in Richtlijn 70/156/EEG gedefinieerd als voertuigen van de categorieën NI, N2 en N3, met uitzondering van vrachtwagencabines; - bussen, in Richtlijn 70/156/EEG gedefinieerd als voertuigen van de categorieën M2 en M3; metalen en kunststof oppervlakken; houten oppervlakken; textiel, vezel, film en papieroppervlakken; leder. Hieronder valt niet de coating van substraten met metalen met behulp van elektroforese en chemische spuittechnieken. Als het coatingproces ook een stap omvat waarbij hetzelfde artikel wordt bedrukt, wordt deze stap als onderdeel van het coatingproces beschouwd. Drukken dat als afzonderlijk proces plaatsvindt, valt echter niet binnen deze categorie. Bandlakken: processen waarbij band van staal, roest vrij staal, bekleed staal, koperlegeringen of aluminiumband in een continu procédé wordt bekleed met een filmvormende of laminaatcoating. 56 Bewerking van natuurlijk of synthetisch rubber: het mengen, malen, vermengen, kalanderen, extruderen en vulkaniseren van natuurlijk of synthetisch rubber en alle nevenbewerkingen om natuurlijk of synthetisch rubber te bewerken tot eindproduct. Chemisch reinigen: alle processen waarbij vluchtige organische stoffen worden gebruikt om verontreinigingen te verwijderen van de volgende consumentengoederen: bont, leer, dons, textiel of andere van vezels vervaardigde voorwerpen. Impregneren van houten oppervlakken: processen waarbij een houtverduurzamingsmiddel in het hout wordt gebracht. Vervaardiging van coatings, lak, inkt en kleefstoffen: de vervaardiging van bovengenoemde eindproducten en, wanneer dit in dezelfde installatie gebeurt, van halffabrikaten door het mengen van pigmenten, hars en kleefstoffen met organische oplosmiddelen of andere draagstoffèn, waaronder dispergering en predispergeren, aanpassen van de viscositeit en de kleur en bewerkingen om de verpakking te vullen met het eindproduct. Vervaardiging van geneesmiddelen: de chemische synthese, geneesmiddelen of halffabrikaten. fermentatie, extractie, formulering en afwerking van Drukken: een proces waarbij tekst en/of afbeeldingen worden gereproduceerd door met behulp van een beelddrager inkt op een elk soort oppervlak aan te brengen. Hieronder vallen ook daarmee samenhangende lak-, coating- en lamineertechnieken. Onder deze richtlijn vallen alleen de volgende deelprocessen. flexografie: een drukproces waarbij gebruik wordt gemaakt van een beelddrager van rubber of elastische fotopolymeren, waarop de drukkende delen zich boven de niet-drukkende delen bevindt, en vloeibare inkt die door verdamping droogt. heatsetrotatie-offset : een rotatie-drukproces waarbij gebruik wordt gemaakt van een beelddrager waarop de drukkende delen en de niet-drukkende delen in hetzelfde vlak liggen, waarbij rotatie inhoudt dat het te bedrukken materiaal niet als aparte vellen maar van een rol in de machine wordt gevoerd. Het niet-drukkende deel wordt zodanig behandeld dat het water aantrekt en derhalve de inkt afstoot. Het drukkende deel wordt zodanig behandeld dat het inkt opneemt en overbrengt op het te bedrukken oppervlak. De verdamping vindt plaats in een oven, waar het bedrukte materiaal met warme lucht wordt verwarmd. 57 lamineren samenhangend met een drukproces: de samenhechting van twee of meer flexibele materialen tot een laminaat. illustratiediepdruk: rotatiediepdruk waarbij papier voor catalogi of soortgelijke producten met inkt op basis van tolueen wordt bedrukt. tijdschriften, brochures, rotatiediepdruk: een drukproces waarbij gebruik wordt gemaakt van een cilindrische beelddrager, waarop de drukkende delen lager liggen dan de niet-drukkende delen, en vloeibare inkt die door verdamping droogt. De napjes worden met inkt gevuld en het overschot wordt van de niet-drukkende delen verwijderd voordat het te bedrukken oppervlak contact met de cilinder maakt en de inkt uit de napjes trekt. rotatiezeefdruk: een rotatief drukproces waarbij de inkt door een poreuze beelddrager wordt geperst, waarbij de drukkende delen open zijn en het niet-drukkende deel wordt afgedekt, en zo op het te bedrukken oppervlak wordt gebracht en gebruik wordt gemaakt van vloeibare inkt die uitsluitend door verdamping droogt. Bij een rotatief drukproces wordt het te bedrukken materiaal niet als aparte vellen maar van een rol in de machine gebracht. lakken: een proces waarbij een lak of een kleefstof om later het verpakkingsmateriaal af te sluiten op een flexibel materiaal wordt aangebracht. Oppervlaktereiniging: alle werkzaamheden, met uitzondering van chemisch reinigen, waarbij organische oplosmiddelen worden gebruikt om verontreiniging van het oppervlak van materialen te verwijderen, met inbegrip van ontvetting. Een uit meer dan één stap bestaand reinigingsproces dat niet wordt onderbroken door een andere processtap, wordt als één oppervlaktereinigingsproces beschouwd. Deze processen betreffen het reinigen van werkstukken en niet het reinigen van procesapparatuur. Extractie van plantaardige olie en raffinage van niet-minerale vetten en plantaardige olie: werkzaamheden waarbij plantaardige olie uit zaden en ander plantaardig materiaal wordt geëxtraheerd, droge residuen tot diervoeder worden verwerkt of vetten en plantaardige olie uit zaden, plantaardig materiaal en/of dierlijk materiaal worden gezuiverd. Overspuiten van voertuigen20 : werkzaamheden waarbij als onderdeel van de reparatie, de bescherming of de decoratie van voertuigen buiten de fabriek een laklaag wordt aangebracht op een wegvoertuig, zoals gedefinieerd in Richtlijn 70/156/EEG, of een deel daarvan of waarbij met een voor het overspuiten gebruikelijk materiaal op een andere plaats dan de oorspronkelijke fabricagelijn de oorspronkelijke laklaag op een voertuig wordt aangebracht. 2° De Commissie overweegt voor deze sector een regulering voor de daar gebruikte producten in te voeren; hel is derhalve mogelijk dat voor dc/c sector een andere aanpak wordt gevolgd, zodat zij buiten hel toepassingsgebied van dit voorstel valt. 58 Coating van wikkeldraad: coating van metalen geleiders die worden gebruikt voor het wikkelen van spoelen voor transformatoren, motoren enz. Lamineren van hout en kunststof: het aaneenhechten van hout en/of kunststof voor de vervaardiging van laminaten. 59 BIJLAGE II: OMSCHRIJVING VAN TECHNISCHE TERMEN In de zin van deze richtlijn wordt verstaan onder: Kleefstof: een preparaat, met inbegrip van alle voor een juist gebruik benodigde organische oplosmiddelen of preparaten die organische oplosmiddelen bevatten, dat wordt gebruikt om afzonderlijke delen van een vervaardigd artikel samen te kleven. Gehalogeneerd organisch oplosmiddel: een organisch oplosmiddel dat ten minste één halogeenatoom per molekuul bevat. Coating: een preparaat, met inbegrip van alle voor een juist gebruik benodigde organische oplosmiddelen of preparaten die organische oplosmiddelen bevatten, dat ervoor wordt gebruikt, op een oppervlak voor een decoratief, beschermend of ander functioneel effect te zorgen. Verbruik: de totale hoeveelheid organische oplosmiddelen die per kalenderjaar of een andere periode van twaalf maanden in een installatie of een proces wordt gebracht, verminderd met eventuele vluchtige organische stoffen die voor hergebruik worden teruggewonnen. Inkt: een preparaat, met inbegrip van alle voor een juist gebruik benodigde organische oplosmiddelen of preparaten die organische oplosmiddelen bevatten, dat bij een drukproces wordt gebruikt om een tekst of afbeeldingen op een oppervlak af te drukken. Voortschrijdend gemiddelde over acht uur: het rekenkundig gemiddelde van alle valide waarden die de voorgaande acht uur onder normale bedrijfsomstandigheden zijn geregistreerd, eens per uur berekend over elke periode van acht uur van normale bedrijfsomstandigheden. Nominale capaciteit: de massa van de organische oplosmiddelen die een installatie gemiddeld over één dag maximaal gebruikt, als de installatie onder normale bedrijfsomstandigheden bij de ontwerpoutput functioneert. Normaal bedrijf: alle perioden waarin een installatie of een proces in bedrijf is, met uitzondering van het opstarten en stilleggen en het onderhoud van apparatuur. 60 Preparaat: een mengsel of oplossing, bestaande uit twee of meer stoffen. Hergebruik van organische oplosmiddelen: het gebruik van uit een installatie teruggewonnen organische oplosmiddelen voor elk technisch of commercieel doel, met inbegrip van het gebruik als brandstof wanneer dit tot tevredenheid van de bevoegde instantie wordt aangetoond, maar met uitzondering van de verwerking van deze teruggewonnen organische oplosmiddelen als afval. Normale omstandigheden: een temperatuur van 273,15 Keivin en een druk van 101,3 kPa. Opstarten en stilleggen: activiteiten die worden uitgevoerd wanneer een proces, een deel van de installatie of een reservoir in of buiten bedrijf wordt gesteld of in of uit de onbelaste toestand wordt gebracht. Regelmatig oscillerende procesfasen worden niet als opstarten of stilleggen beschouwd. Kleine installatie: een installatie die onder de punten 6, 11 of 12 van bijlage IIIA of binnen het interval tussen de laagste drempelwaarden van de punten 1, 3, 4, 5, 8, 10, 13, 16 of 18 van bijlage IIIA valt. Lak: een doorzichtige coating. Afgassen: de uiteindelijke uitstoot van gassen met organische verbindingen of andere verontreinigende stoffen uit een schoorsteen, een afgaskanaal of apparatuur voor afgasreiniging in de lucht. Het volumetrisch debiet wordt uitgedrukt in [mVuur] bij normale omstandigheden. 61 A: DREMPELWAARDEN EN EMISSIEBEPERKING BIJLAGE III Proces (drempel waarde voor verbruik oplos middelen in ton/jaar) Drempelwaarde (verbruik oplos middelen in ton/jaar) Emissie- grens waarde (mg C/m') diffuse/totale" emissiegrenswaarde (percentage oplosmiddelcninput) Bijzondere bepalingen heatsetrotaüe- offsetdruk (>15) 15-25 >25 100 20 Bestaand Nieuw 30' 'Resten oplosmiddelen in eindproduct worden niet de als onderdeel van diffuse emissie beschouwd, richtwaarde. >25 75 10 15 15-25 >25 100 100 20' 20' ' Richtwaarde 1 2 3 4 Illustratie- diepdruk (>25) Andere rotatie- diepdruk, flexografie, rotatie zeefdruk, lamineer- lakeenheden (>15) Oppervlakte- reiniging1 (>l) of 1-5 >5 202 202 15 10 de een !Met artikel 5, in leden 5 en 7, vermelde stoffen. 2Grenswaarde in massa van de verbindingen in mg/m3 en niet in totale massa koolstof. Als het gemiddelde gehalte aan dichloormethaan van alle periode gedurende van 12 maanden gebruikte reinigingsmiddelen groter is 50 dan gewichtsprocenten, geldt een emissiegrenswaardc van 50. 1 Wanneer de bevoegde instantie wordt aangetoond het gemiddelde gehalte aan oplosmiddelen van alle in een installatie gebruikte producten niet hoger ligt dan 30 gewichtsprocenten, gelden deze waarden niet voor die installatie. aan dat 5 Overige oppcr- vlaktereiniging (>2) 2-10 >10 751 751 20' 15' 6 Coating voer tuigen (< 15) en overspuiten voertuigen 50 25 62 7 Bandlakken (>25) 501 5 10 5-15 >15 10Ö1 50/752 3 25 20 8 Andere coating processen, waaronder metaal-, kunst textiel-, stof-, en film- papiercoating (>5) 9 van Coating wikkeldraad (>5) 10 g/kg' 5 g/kg2 10 Coating hout (>15) van 15-25 >25 100' 50/752 25 20 63 die die installaties installaties 'Voor genitrogeneerde oplosmiddelen gebruiken technieken waarbij met van hergebruik teruggewonnen oplosmiddelen mogelijk is, een geldt emissiegrenswaarde van 150. 'Deze emissiegrenswaarde geldt en coating- voor droogprocessen in een beheerst systeem. 2De eerste waarde geldt voor droogprocessen en voor tweede de coatingprocessen. Er wordt uitgegaan van een beheerst systeem. 3Voor genitrogencerdc oplosmiddelen gebruiken technieken waarbij met van hergebruik teruggewonnen oplosmiddelen mogelijk is, een geldt gecombineerde grenswaarde voor coating- en droogproces van 150. installaties 'Geldt voor met gemiddelde draaddiameter < 0,1 mm. 2Geldt voor alle andere installaties. De emissiegrenswaarden zijn in uitgedrukt gram uitgestoten oplosmiddel per kilogram vervaardigd product 'Deze cmissicgrenswaardc geldt voor coating- en droog processen in een beheerst systeem. 2De eerste waarde geldt voor droogprocessen en voor tweede de coatingprocessen. Er wordt uitgegaan van een beheerst systeem. een 11 Chemisch reinigen 20 g/kgK 2# 12 Impregneren van hout (>25) 100' 45 of llkg/m*2" 85 g/m2" 75 g/m2" 20 g per paar" 30 g/m2" Coating leer (>10) van 10-25 >25 13 14 15 16 17 Fabricage van schoeisel (>5) Lamineren van hout en kunststof 0>5) Het aanbrengen van lijmlaag (>5) een Vervaardiging van coatings, lak, inkt en kleefstoffen (>100) 5-15 >15 50' 501 25 20 100-1000 >1000 150 150 5' 3' 64 niet lid 7, voor met in artikel 5, 1 Uitgedrukt in massa uitgestoten oplosmiddel per kilogram gereinigd product. 2De vermelde emissiegrenswaarde geldt niet voor deze sector. 'Geldt impregneren creosoot. 2 Uitgedrukt in massa per m? oplosmiddel behandeld hout. Als deze optie wordt gekozen geldt geen grenswaarde voor de afgasemissie. De emissiegrenswaarden zijn uitgedrukt in gram oplosmiddel uitgestoten per m2 vervaardigd product. De emissiegrenswaarden zijn uitgedrukt in gram oplosmiddel uitgestoten paar per schoeisel. De emissiegrenswaarden zijn uitgedrukt in gram oplosmiddel uitgestoten per m2 vervaardigd ^product. vervaardigd 'Als technieken worden waarbij gebruikt hergebruik van teruggewonnen oplosmiddelen mogelijk is, geldt een emissie grenswaarde van 150. installaties waar 'Voor een totale emissiegrenswaarde van 5 respectievelijk 3 wordt gehaald, de desbetreffende emissie- grenswaarde niet. Onder de diffuse-emissie grenswaarde vallen niet de oplosmiddelen die als een bestanddeel in ccn coalingprcparaat gesloten container worden verkocht. geldt van 18 Bewerking van rubber (>10) 10-15 >I5 20' 20' 30 25 19 Extractie van plantaardige olie (>10) 20 Vervaardiging genees van middelen (>50) 20' (normale olijven - 2,5 kg/ton' # ricinus - 3,0 kg/ton raapzaad - 1,0 kg/ton zonnebloemzaad 1,0 kg/ton sojaboncn maling) - 0,8 kg/ton sojaboncn (witte vlokken) - 1,2 kg/ton overige 3 kg/ton 1,5 kg/ton2 * 4 kg/ton3 * 5 zaden 15 'Als technieken worden waarbij gebruikt hergebniik van teruggewonnen oplosmiddelen mogelijk is, geldt een emissie grenswaarde van 150. 'Geldt voor de extractie van olie uit het vermelde materiaal. 2Geldl fractioncringsproccssen van met uitzondering ontgommcn (het verwijderen van gom uit de olie). 3Geldt voor ontgonmien. voor alle 'Als technieken worden waarbij gebruikt hergebruik van teruggewonnen oplosmiddelen mogelijk is, geldt een emissie grenswaarde van 150. Emissievoorschriften in deze kolom met dit teken zijn emissievoorschriften per eenheid product. Het gaat hierbij om de totale emissie, met inbegrip van de oplosmiddelen die voor het reinigen van procesapparatuur worden gebruikt, gemiddeld over één jaar. De andere voorschriften hebben uitsluitend betrekking op de diffuse emissie. Afwijking van artikel 5, lid 2 Installaties die volgens bovenstaande tabel moeten voldoen aan een emissiegrenswaarde van 75 mg C/m3 of 100 mg C/m3 en waar apparatuur voor het reinigen van afgassen in gebruik is die voldoet aan een emissiegrenswaarde van 150 mg C/m3 en niet vóór 1994 in gebruik is genomen, behoeven niet aan de emissiegrenswaarden in bovenstaande tabel te voldoen, mits de totale emissie van de installatie niet hoger is dan het geval zou zijn als aan alle eisen van bovenstaande tabel zou zijn voldaan. Coating van voertuigen De emissiegrenswaarden zijn uitgedrukt in gram uitgestoten oplosmiddel per m2 vervaardigd product. Het oppervlak van de in onderstaande tabel vermelde producten wordt als volgt gedefinieerd: het berekende oppervlak van het totale elektroforetisch coatingvlak en het oppervlak van delen die eventueel in latere fasen van het coatingproces worden toegevoegd en met dezelfde coating worden bekleed als voor het desbetreffende product wordt gebruikt, of het totale oppervlak van het in de installatie gecoate product. 65 Het oppervlak van het elektroforetisch coatingvlak wordt berekend met de volgende formule: 2x totaalgewicht product zonder coating gemiddelde dikte metaalplaat x dichtheid metaalplaat Deze methode wordt ook gebruikt voor andere gecoate onderdelen van metaalplaat. Voor de berekening van het oppervlak van de andere toegevoegde delen of het totale in de installatie gecoate oppervlak wordt gebruik gemaakt van CAD (computergesteund ontwerp) of andere gelijkwaardige methoden. De totale emissiegrenswaarde in onderstaande tabel heeft betrekking op alle procesfasen die in dezelfde installatie worden uitgevoerd vanaf elektroforetische coating of een ander soort coatingproces tot en met het uiteindelijke in de was zetten en polijsten van de toplaag, alsmede de oplosmiddelen die bij het reinigen van procesapparatuur worden gebruikt. De grenswaarde wordt uitgedrukt als de totale massa organische verbindingen per m2 totaaloppervlak van het gecoate product. Proces (Drempelwaarde voor verbruik oplosmiddelen in ton/jaar) Drempelwaarde productie (Geldt voor de jaarlijkse productie van gecoat materiaal) Totale emissiegrenswaarde (g/m2) Coating nieuwe auto's (>15) >5000 Nieuwe vrachtwagencabines (>15) Nieuwe bestelwagens en vrachtwagens (>15) Nieuwe bussen (>15) <5000 zelfdragend of >3500 met chassis <5000 >5000 <2500 >2500 <500 >500 Nieuw 45 Bestaand 60 90 65 55 90 70 210 150 90 85 75 120 90 290 225 Installaties voor de coating van voertuigen beneden de in bovenstaande tabel vermelde drempelwaarden voor het oplosmiddelenverbruik moeten voldoen aan de in bijlage IIIA vermelde eisen voor de sector overspuiten van voertuigen. 66 B: Reductieprogramma 1. Beginselen Het reductieprogramma is bedoeld om de mogelijkheid te bieden de emissie op een andere manier in dezelfde mate te beperken als door de toepassing van grenswaarden zou gebeuren. Bij de opzet van het programma wordt rekening gehouden met de volgende gegevens. i) ii) wanneer de vervangingsproducten met weinig of geen oplosmiddelen nog in ontwikkeling zijn, moet de exploitant extra tijd krijgen om zijn reductieprogramma voor de emissie uit te voeren; het referentiepunt voor de emissiebeperking moet zo goed mogelijk overeenkomen met de emissie die het resultaat zou zijn als er geen beperkende maatregelen zouden worden genomen. De volgende regeling geldt voor installaties waar voor het product een constant gehalte aan vaste stof kan worden aangenomen en voor de bepaling van het referentiepunt voor de emissiebeperking kan worden gebruikt. Wanneer deze methode niet bruikbaar is, kan de bevoegde instantie een andere ontheffingsregeling hanteren die naar haar overtuiging aan de hier geschetste beginselen voldoet. 2. Praktische uitvoering i) De exploitant dient een reductieprogramma voor de emissie in waarin met name de daling van het gemiddelde gehalte aan oplosmiddelen van de totale input en/of de verhoging van het rendement bij het gebruik van vaste stoffen wordt vermeld die moet leiden tot een beperking van de totale emissie van de installatie tot een bepaald percentage van de jaarlijkse referentie-emissie, de zogenoemde beoogde emissie. Dit moet volgens het volgende tijdschema gebeuren: Periode in jaren Nieuwe installaties uiterlijk 30. 10. 2001 uiterlijk 30. 10. 2004 Bestaande installaties uiterlijk 30. 10. 2005 uiterlijk 30. 10. 2007 Maximaal toegelaten totale emissie per jaar beoogde emissie * 1,5 beoogde emissie ii) De jaarlijkse referentie-emissie wordt als volgt berekend: a) Eerst wordt de totale massa bepaald aan vaste stof in de hoeveelheid coating en/of inkt en/of lak en/of kleefstof die per jaar wordt gebruikt. b) De jaarlijkse referentie-emissie wordt berekend door de volgens punt a) bepaalde massa te vermenigvuldigen met de in onderstaande tabel vermelde factor. De bevoegde instanties kunnen deze factoren voor individuele installaties aanpassen om rekening te houden met een aangetoonde stijging van het rendement bij het gebruik van vaste stoffen. 67 Proces Voor punt vermenigvuldigingsfactor b) te gebruiken lamineren 4 flexografie; Rotatiediepdruk; samenhangend met een drukproces; lakken samenhangend met een drukproces; coating van hout; coating van textiel, vezel, film of papier; het aanbrengen van een lijmlaag Bandlakken, overspuiten van voertuigen in contact met Coating coating in lucht- en ruimtevaart Overige coating en rotatiezeefdruk 3_ 1,5 levensmiddelen; 2,33 iii) De beoogde emissie wordt berekend door de jaarlijkse referentie-emissie te vermenigvuldigen met een percentage dat gelijk is aan: - (de difflise-emissiegrenswaarde + 15) voor installaties die onder punt 6 en binnen het laagste drempelwaarde-interval van de punten 8 en 10 van bijlage IIIA vallen; - (de diffuse-emissiegrenswaarde + 5) voor alle andere installaties. iv) Aan de eisen wordt voldaan als het feitelijk verbruik van oplosmiddelen, bepaald aan de hand van het oplosmiddelen-beheersplan, kleiner is dan of gelijk is aan de beoogde emissie. 68 BIJLAGE IV: OPLOSMIDDELEN-BEHEERSPLAN 1. Inleiding In deze bijlage worden richtsnoeren gegeven voor de uitvoering van een beheersplan voor oplosmiddelen. Allereerst worden de beginselen vermeld (punt 2), vervolgens worden regels inzake de massabalans gegeven (punt 3) en tenslotte wordt aangegeven welke eisen aan de controle op de naleving worden gesteld (punt 4). 2. Beginselen Het beheersplan voor oplosmiddelen beoogt het volgende: i) ii) iii) controle of aan de eisen van artikel 8, lid 4, wordt voldaan, specificatie van de mogelijkheden voor emissiebeperking in de toekomst; Verstrekking van informatie over het verbruik van oplosmiddelen, de emissie van oplosmiddelen en de naleving van deze richtlijn aan het publiek mogelijk te maken. 3. Definities Met de volgende definities worden regels gegeven ter bepaling van de massabalans. Input van organische oplosmiddelen: 11. 12. De hoeveelheid aangekochte organische oplosmiddelen als zodanig of in preparaten, die in het proces wordt ingevoerd gedurende de termijn waarover de massabalans wordt bepaald. De hoeveelheid teruggewonnen en als oplosmiddel in het proces hergebruikte organische oplosmiddelen als zodanig of (de gerecycleerde oplosmiddelen worden zoveel keer meegerekend als ze opnieuw in het proces worden ingebracht). in preparaten Output van organische oplosmiddelen: 01. Afgevangen emissie van organische oplosmiddelen en/of organische verbindingen ten gevolge van het verbruik van oplosmiddelen, uitgestoten aan het uiteinde van de schoorsteen of aan de uitlaatzijde van de apparatuur voor afgasreiniging. 02. ïn water geloosde organische oplosmiddelen, eventueel rekening houdend met de afvalwaterzuivering bij de berekening van 05. 03. De hoeveelheid organische oplosmiddelen die als verontreiniging of als residu in de bij het proces vervaardigde producten achterblijft. 04. Niet-afgevangen emissie van organische oplosmiddelen in de lucht. Het gaat hierbij om lucht via ramen, deuren, de algemene ventilatie van ruimtes, waarbij de luchtafVoerkanalen en soortgelijke openingen in het buitenmilieu terechtkomt. 69 05. Organische oplosmiddelen en/of organische verbindingen die door chemische of fysische reacties verloren gaan (met inbegrip van hoeveelheden die door verbranding, een andere zuivering van afgassen of afvalwaterzuivering vernietigd worden of bij voorbeeld door adsorptie opgevangen worden, mits deze niet bij 06, 07 of 08 worden meegerekend). 06. Organische oplosmiddelen in ingezameld afval. 07. Organische oplosmiddelen als zodanig of in preparaten die als een artikel met handelswaarde worden verkocht of bestemd zijn om te worden verkocht. 08. Organische oplosmiddelen in preparaten die voor hergebruik worden teruggewonnen maar niet opnieuw in het proces worden ingebracht, mits deze niet bij 07 worden meegerekend. 09. Organische oplosmiddelen die in de bodem worden gebracht. 4. Richtsnoeren voor het gebruik van een beheersplan voor oplosmiddelen voor controle op de naleving Het specifieke voorschrift waarvoor de controle wordt uitgevoerd zal bepalend zijn voor de wijze waarop het beheersplan voor oplosmiddelen wordt gebruikt: i) controle op de naleving van het reductieprogramma in bijlage IIIB, waarbij de emissiegrenswaarde wordt uitgedrukt in uitgestoten oplosmiddel per eenheid product, en de eis in artikel 5, lid 3, onder b). a) Voor alle processen die gebruik maken van bijlage IIIB, moet het beheersplan voor oplosmiddelen jaarlijks worden gemaakt om het verbruik te bepalen. Het verbruik (V) kan met behulp van de volgende vergelijking worden berekend: V = I l - 08 Op soortgelijke wijze moet ook de in coatings gebruikte hoeveelheid vaste stof worden bepaald, zodat elk jaar de jaarlijkse referentie-emissie en de beoogde emissie kunnen worden berekend. b) Voor de controle op de naleving van een emissiegrenswaarde die in uitgestoten oplosmiddel per eenheid product wordt uitgedrukt, moet het beheersplan voor oplosmiddelen jaarlijks worden gebruikt om de emissie te bepalen. De emissie (E) kan met behulp van de volgende vergelijking worden berekend. E = DE+ 01 Hierbij is DE de diffuse emissie, zoals gedefinieerd onder punt ii) a). De emissie moet vervolgens worden gedeeld door de parameter voor het desbetreffende product. 70 c) Voor controle op de naleving van de voorschriften van artikel 5, lid 3, onder b), moet het beheersplan voor oplosmiddelen jaarlijks worden gebruikt om de totale emissie van alle betrokken processen te bepalen en moet dit getal vervolgens worden vergeleken met de totale emissie die zou zijn veroorzaakt als de voorschriften van bijlage III voor elk proces afzonderlijk zouden zijn nageleefd. ii) Bepaling van de diffuse emissie om deze met de richt- en grenswaarden in bijlage IIIA te kunnen vergelijken: a) Methodologie De diffuse emissie (DE) kan met behulp van de volgende vergelijking worden berekend: DE = 11 - 0 1 - 0 5 - 0 6 - 0 7 - 08 Deze hoeveelheid kan door rechtstreekse meting van de verschillende factoren worden bepaald. Het is ook mogelijk een gelijkwaardige berekening op een andere manier uit te voeren, bij voorbeeld met behulp van de afvangrendement van het proces. De diffuse-emissiegrenswaarde wordt uitgedrukt als een percentage van de input, die met behulp van de volgende vergelijking kan worden berekend: 1 = 11+12 b) Frequentie De diffuse emissie voor een deel van de installatie kan met behulp van een kort maar volledig meetpakket worden bepaald. Dit behoeft dan niet meer te gebeuren totdat de apparatuur wordt gewijzigd. Tenzij echter elk deel van de installatie afzonderlijk aan de diffiise-emissiegrenswaarden voldoet, moet het beheersplan voor oplosmiddelen toch jaarlijks voor de installatie als geheel te controleren of deze aan de diffuse- worden gebruikt om emissiegrenswaarde voldoet. 71 ISSN 0254-1513 COM(96) 538 def. DOCUMENTEN NL 14 Catalogusnummer : CIÎ-CO-96-565-NL-C ISBN 92-78-11383-2 Bureau voor officiële publikatics der Luropese (icmeenschappen I. -2985 Luxemburg 72