title: Voorstel voor een verordening (EG) van de Raad inzake een herzien communautair systeem voor de toekenning van milieukeuren

eurovoc_concepts:
consumer information
eco-label
environmental protection
international standard
labelling

formats: html pdf pdfa1b print

text: COMMISSE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN Brussel, 11. 12. 1996 COM(96) 603 def. 96/0312 (SYN) Voorstel voor een VERORDENING (EGt VAN DE RAAD inzake een herzien communautair systeem voor de toekenning van milieukeuren (door de Commissie ingediend) TOELICHTING I. Inleiding De Raad heeft op 23 maart 1992 Verordening (EEG) nr. 880/92(1) inzake een herzien communautair systeem voor de toekenning van milieukeuren vastgesteld. De doelstellingen van dit systeem zijn: het ontwerp, de productie, het in de handel brengen en het gebruik van producten die gedurende hun gehele levenscyclus een verminderd milieu-effect hebben te bevorderen; de consument beter te informeren over het milieu-effect van producten. Het communautair systeem van milieukeuren is slechts een onderdeel van een breed georiënteerde strategie die gericht is op het bevorderen van duurzame productie en consumptie. Met duurzame consumptie wordt beoogd het milieu-effect van consumptie te verminderen of in ieder geval binnen de perken te houden. De strategie waarmee men dat doel wil bereiken bestaat in het bevorderen van een groter milieubewustzijn en een daarbij passend gedragspatroon, met name door "groene" producten te inventariseren en het gebruik daarvan te bevorderen. Tevens is een beter productbeheer vereist ter bevordering van de milieu-efficièntie van producten via inventarisatie en integratie van de daarvoor relevante productkenmerken. Het bevorderen van "groene" producten en van een beter productbeheer zijn fundamentele doelstellingen van het communautair systeem voor de toekenning van milieukeuren. Dit systeem is voorts gebaseerd op een op de levenscyclus gerichte benadering en voorziet in criteria met betrekking tot productieprocessen en hergebruik, recycling en afvalverwijdering. Daardoor kan het ook duurzame productie en een beter afvalbeheer helpen bevorderen. Bij de toepassing van het communautair systeem van milieukeuren is de laatste tijd aanzienlijke vooruitgang geboekt. Er zijn nu al voor 10 productengroepen criteria voor de milieukeur gepubliceerd en tot dusver is aan 45 producten een milieukeur toegekend. Bovendien lijken de fundamentele doelstellingen van het systeem nog niets van hun geldigheid te hebben verloren en nog goed aan te sluiten bij de recentste inzichten, doelstellingen en prioriteiten van het milieubeleid, met name zoals die zijn geformuleerd in het vijfde milieu-actieprogramma en de herzien versie daarvan, alsook in Agenda 21. Bij de uitvoering van de verordening hebben zich echter bepaalde moeilijkheden voorgedaan en het is dan ook nodig de bij het systeem gevolgde benadering, te verbeteren en te stroomlijnen om deze methodologieën en werkwijzen doeltreffender, doelmatiger en doorzichtiger te maken. Daarom wordt voorgesteld de verordening te wijzigen overeenkomstig artikel 18 daarvan waarin is bepaald dat het communautair systeem voor de toekenning van milieukeuren binnen vijfjaar na de inwerkingtreding van de verordening wordt beoordeeld. (i) PB nr. L 99 van 11. 4. 1992, blz. 1. II. Het communautair systeem voor de toekenning van milieukeuren 3. 4. Het huidige communautaire systeem voor de toekenning van milieukeuren voorziet in drie fasen: vaststelling van criteria, toekenning van de milieukeur aan producten, herziening van de criteria. De hoofdverantwoordelijkheid voor de vaststelling en de herziening van de criteria berust bij de Commissie, maar de toekenning van de milieukeur aan producten wordt verricht door de bevoegde nationale instanties. Deze instanties zijn onafhankelijk en neutraal en zijn door de Lid-Staten aangewezen om te zorgen voor de invoering van de milieukeur op nationaal niveau. De productengroepen worden hetzij door de Commissie, hetzij door de bevoegde instanties gekozen. Aanvankelijk werd aan de tweede mogelijkheid de voorkeur gegeven. Meer onlangs heeft de Commissie de selectie van de productengroepen helemaal naar zich toe gehaald. Hiermee voldeed zij aan de wens van de Lid-Staten en de belangengroepen om te zorgen voor meer samenhang bij de toepassing van het systeem. De belangengroepen, namelijk industrie, handel, consumentenorganisaties, milieu-organisaties en vakbonden, worden over de keuze van de productengroepen geraadpleegd. Door middel van haalbaarheidsstudies worden aanwijzingen verzameld over de volgende aspecten: marktstructuur, belang van de betrokken partijen, relevantie en potentiële voordelen van de milieukeur voor het milieu, kans op distorsie tussen de verschillende nationale segmenten van de interne markt en internationale aspecten. De haalbaarheidsstudie wordt getoetst door een ad hoc werkgroep bestaande uit deskundigen van de Lid-Staten en vertegenwoordigers van alle betrokken partijen. Op basis van de resultaten daarvan wordt een volledige levenscyclusanalyse voor de betrokken productengroepen uitgevoerd. Daarbij worden de milieu-effecten van de producten uit die groep geïnventariseerd en geëvalueerd, wordt een marktstudie uitgevoerd en wordt een voorstel voor milieucriteria opgesteld. Dit voorstel wordt officieel ingediend bij het overlegorgaan waarin de verordening voorziet voor raadpleging van de belangengroepen. Het voorstel wordt besproken binnen een regelgevend comité, waarna daarover door dit comité wordt gestemd. De goedkeuringsprocedure wordt afgerond met een formeel besluit van de Commissie. Gezien de aard van de milieukeur, waarbij verschillende bevoegdheden spelen, en de interne regels voor het functioneren van de diensten van de Commissie, werken deze diensten in de verschillende stadia van de opstelling van de criteria nauw met elkaar samen. Met name vindt over het ontwerp-besluit dat bij het regelgevend comité moet worden ingediend eerst overleg tussen de diensten plaats. 5. Volgens de verordening zijn de bevoegde instanties verantwoordelijk voor de toekenning van de milieukeur. Alle bevoegde instanties ontvangen een samenvatting van elke aanvraag, maar het volledige beoordelingsdossier van het betrokken product wordt alleen op verzoek toegezonden. lil. Uitvoering van Verordening (EEG) nr. 880/92 6. Verordening (EEG) nr. 880/92 is in maart 1992 in werking getreden. De Lid-Staten werd opgedragen de voor de uitvoering van de verordening bevoegde instanties uiterlijk zes maanden na de inwerkingtreding van de verordening aan te wijzen. Het communautair systeem van milieukeuren is dus in principe in oktober 1992 volledig van toepassing geworden. De verordening bevat echter alleen een regelgevingskader voor de communautaire milieukeur. Het systeem kan alleen worden toegepast op producten waarvoor door de Commissie milieucriteria zijn vastgesteld overeenkomstig de in de verordening neergelegde principes en procedures. De inwerkingtreding van de verordening was dus alleen de aanzet tot de voorbereidende werkzaamheden voor de daadwerkelijke invoering van het systeem. 7. Sinds de inwerkingtreding van de verordening is vooral gewerkt aan de vaststelling van productengroepen en de daarvoor geldende milieucriteria. Tot dusver zijn de volgende beschikkingen van de Commissie tot vaststelling van de milieucriteria aangenomen en bekendgemaakt. - wasmachines vaatwassers bodem verbeteraars toiletpapier keukenrollen wasmiddelen lampen met enkele fitting verf & vernis beddelinnen en T-shirts lampen met twee fittingen wasmachines (herziening) kopieerpapier PB nr. L 198 van 7 augustus 1993 PB nr. L 198 van 7 augustus 1993 PB nr. L 364 van 31 december 1994 PB nr. L 364 van 31 december 1994 PB nr. L 364 van 31 december 1994 PB nr. L 217 van 13 september 1995 PB nr. L 302 van 15 december 1995 PB nr. L 4 van 6 januari 1996 PB nr. L 116 van 11 mei 1996 PB nr. L 128 van 29 mei 1996 PB nr. L 191 van 1 augustus 1996 PB nr. L 192 van 2 augustus 1996 Om een consequente en effectieve procedure van voldoende kwaliteit voor de vaststelling van de criteria te waarborgen, is het noodzakelijk gebleken richtsnoeren voor de te volgen procedures en methodes vast te stellen; deze zijn overeengekomen tussen de diensten van de Commissie en de bevoegde instanties van de Lid-Staten. Ook moest een handboek worden opgesteld met het oog op een consequent optreden van de bevoegde instanties bij de praktische toepassing van het systeem. Tenslotte heeft de Commissie een "groep van wijzen" opgericht die richtsnoeren moet formuleren voor het gebruik van de levenscyclusanalyse bij de toekenning van de communautaire milieukeur. 8. Tot dusver is aan 45 producten, behorend tot 4 productengroepen, van in totaal 6 fabrikanten een milieukeur toegekend. De volledige lijst is hierna opgenomen. TOEGEKENDE MILIEUKEUREN ProductENGROEP FABRIKANT Product/MODEL Wasmachines Hoover Limited Wasmachines Hoover Limited Wasmachines Hoover Limited Wasmachines Hoover Limited » Wasmachines Hoover Limited Wasmachines Hoover Limited Wasmachines Hoover Limited NewWave 1100 Electronic, modellen AC170 en AC172 New Wave 1200 Electronic, modellen AC 174 en AC 176 New Wave 1300 Electronic, modellen AC178 en AC180 New Wave WA 1200 Electronic, model A2848 New Wave WA 1300 Electronic, model A2850 New Wave WA 1400 Electronic, model A2852 New Wave 1500 Plus Electronic, modellen AC 182 en AC 184 en New Wave WA 1600 Electronic, modellen A2854 en AB022 Keukenpapier Fort Sterling Limited Nouvelle Kitchen Towel Keukenpapier Fort Sterling Limited Co-op 70 keukentissues Toiletpapier Toiletpapier Fort Sterling Limited Co-op 280 toilettissues Fort Sterling Limited Nouvelle toilcttissues Keukenpapier Dalle Hygiène Toiletpapier Dalle Hygiène Verf en vernis voor gebruik binnenshuis Nordsjö AB (AKZO Nobel) Verf en vernis voor gebruik binnenshuis HP Flüger Verf en vemis voor gebruik binnenshuis Alcro-Beckers AB Verf en vemis voor gebruik binnenshuis ICI Paints Monoprix Vert 3 rollen, effen en met motief Monoprix Vert rollen en pakjes tissues Innetak 2 en Takfarg 2 verf voor gebruik binnenshuis Flügger Tagfârg 3; Polytex M3; Flügger Vàggfârg 7; Polytex M7; Flügger Vâggftrg 20; Polytex M20 Boll I Tack; Bell Sidenmatt; Elegant Takfarg: Elegant Vâggftrg matt; Milltex 2; Milltex 2 Plus; Milltex 7 Plus; Milltex 20 Plus; Scotte 3; Scotte 7; Scotte 20; Crème Decor Brillant Neige; Scotte Tak Du lux Quick Drying Oloss DATUM VAN TOEKENNING EINDE GELDIG HEIDS DUUR 25. 11. 93 06. 96 25. 11. 93 06/96 25. 11. 93 06/96 09. 05. 94 06/96 09. 05. 94 06/96 09. 05. 94 06/96 09. 05. 94 06/96 10. 12. 95 10. 12. 95 10. 12. 95 10. 12. 95 26. 02. 96 11/97 11/97 11/97 U/97 11/97 26. 02. 96 11/97 12. 04. 96 12/98 29. 04. 96 12/98 06. 05. 96 12/98 19. 07. 96 12/98 9. Uit de hierboven geschetste feitelijke situatie kan worden geconcludeerd dat de procedure voor de vaststelling van criteria en de toekenning van de milieukeur de afgelopen twee jaar in een stroomversnelling zijn geraakt. In de aanloopperiode moesten eerst procedurele en methodologische moeilijkheden worden overwonnen en moest de nodige praktische ervaring worden opgedaan met de toepassing van dit complexe systeem op communautair niveau. De in die "testfase" opgedane ervaring en de richtsnoeren en werkafspraken die in die periode tot stand zijn gekomen moeten nu in de verordening worden verwerkt. Een interessant punt is dat andere milieukeursystemen in hun beginstadia vergelijkbare ontwikkelingen hebben doorgemaakt, zoals blijkt uit de onderstaande figuren. Aantal gepubliceerde produktengroepen (milieucriteria) 80 60 40 20 0 4000 3500 + 3000 2500 2000 1500 - 1000 - 500 - Q EU-systeem • Blue angel —•—-Nordic Swan Milieukeur CJ t£> OO H CsJ 1 r- *T Aantal jaren na de start Aantal produkten waaraan een milieukeur is toegekend -• • BI EU-systeem • Blue angel •—Nordic Swan - Milieukeur o a-Gt-o-er- CM LT —I ^r r -t tx> co -f H o V~ < 1 Aantal jaren na de start De vaststelling van criteria voor de milieukeur mag dan steeds sneller verlopen, dit neemt niet weg dat de milieukeur op de Europese markt nog steeds een laag profiel heeft. Het systeem moet onderhand voldoende routinematig en efficient kunnen worden toegepast, zodat de aandacht vooral kan worden toegespitst op het propageren van de milieukeur bij consumenten, detailhandelaren en fabrikanten. IV. Andere milieukeursvstemen 10. In de Lid-Staten zijn verschillende milieukeursystemen ingevoerd. Sommige daarvan zijn reeds goed ontwikkeld. De "Nordic Swan" - de Scandinavische milieukeur, is in 1989 in het leven geroepen. Het is een gezamenlijk initiatief van Noorwegen, Zweden, IJsland en Finland. Het is de enige multinationale milieukeur naast die van de Gemeenschap. De vier nationale raden van de "Nordic Swan" worden gecoördineerd door een overkoepelende instantie. In april 1996 omvatte het systeem 40 productengroepen, waren 287 vergunningen verleend en was aan meer dan 1 000 producten een milieukeur toegekend. De meeste vergunningen hebben betrekking op detergenten en papierproducten. De "Blauwe Engel" - de Duitse milieukeur, werd in 1977 gecreëerd. Bij het beheer van dit systeem zijn drie instellingen betrokken: de federale milieu-instantie, het Duitse instituut voor kwaliteitsborging en etikettering en de milieukeurjury. Momenteel vallen onder het Duitse systeem ongeveer 80 productengroepen. Meer dan 1 000 bedrijven voeren de milieukeur voor in totaal 4 350 producten. Het gaat in ongeveer 15% van de gevallen om buitenlandse bedrijven. Deze groep neemt 16% van de van een milieukeur voorziene producten voor zijn rekening. De Franse milieukeur "NF-Environnement" is in 1992 ingesteld. Bij het beheer daarvan zijn de AFNOR (Association Française de Normalisation), een la Marque NF-Environnement) en een besluitvormingscomité overlegorgaan (Conseil scientifiques) betrokken. De criteria worden vastgesteld aan de hand van volledige levenscyclusanalyses die gezamenlijk door het bedrijfsleven en de overheid worden gefinancierd. (Comité de De "Stichting Milieukeur" - die de Nederlandse milieukeur beheert - is in 1992 opgericht op initiatief van de Ministeries van Milieubeheer en Economische Zaken. De milieucriteria worden vastgesteld na afloop van een studie die wordt uitgevoerd door een gespecialiseerd onderzoekinstituut. Binnen dit systeem spelen de levenscyclusaspecten van de producten slechts een beperkte rol bij de beoordeling. 32 producten van in totaal 26 bedrijven hebben een milieukeur gekregen. Het gaat hierbij hoofdzakelijk om papierproducten. De "Umweltzeichen - Baume" - de Oostenrijkse milieukeur, is in 1991 ingevoerd door het Ministerie van Milieu, jeugd- en gezinszaken. De criteria hebben betrekking op de producten en de fabricageprocçdés. De contracten voor het voeren van de milieukeur zijn één jaar geldig. Aan 34 producten van in totaal 23 bedrijven is een milieukeur toegekend. De "AENOR - Medio Ambiente" - de Spaanse milieukeur - is in 1993 gecreëerd door (AENOR). De de "Asociacion Espanola de Normalizacion y certification" milieucriteria worden vastgesteld na een volledige analyse van de levenscyclus van het product. De AENOR heeft verklaard dat in de toekomst onder de "Aenor Medio Ambiente" andere productengroepen moeten vallen dan onder de communautaire milieukeur. 11. In sommige derde landen zijn eveneens milieukeursystemen ingevoerd, met name in de Verenigde Staten, Canada en Japan. Het "US Green Seal Programme" is een privé-initiatief, maar er wordt wel zeer nauw samengewerkt met bijna 100 "milieupartners", waaronder veel overheidsinstanties. Bij openbare aanbestedingen wordt soms van dit systeem gebruik gemaakt. Het werd opgericht in 1989 en omvat 50 productengroepen; 234 producten voeren de milieukeur "green seal". De "Canada Environmental Choice" is in 1988 in het leven geroepen. Aanvankelijk werd het beheerd door het Canadese Ministerie van Milieu, maar later werd het geleidelijk geprivatiseerd. Het Canadese en het Europese systeem werken op sterk vergelijkbare wijze. De "Canada Environmental Choice" omvat 46 productengroepen en de milieukeur is al aan meer dan 750 producten toegekend. De "Japanese Eco Mark" wordt sinds 1989 beheerd door de Japanse milieuvereniging, onder 49 productengroepen en waren meer dan 2 300 milieukeuren toegekend. toezicht van het milieudepartement. In 1992 omvatte dit systeem V. Beoordeling van het communautair systeem van milieukeuren 12. De hierna volgende beoordeling van het communautaire systeem van milieukeuren is gebaseerd op de doelstellingen van de verordening, de met de uitvoering daarvan opgedane ervaring en de tot dusver behaalde resultaten. Zij is erop gericht de behoefte aan en mogelijkheden voor verbetering in kaart te brengen. Bij de beoordeling is rekening gehouden met een aantal opmerkingen van de betrokken partijen. Sommige van de aspecten die in dit verband ter sprake komen zijn relevant voor milieukeursystemen in het algemeen, terwijl andere specifiek betrekking hebben op het communautair systeem. 13. Het doel van de communautaire milieukeur is de markt te beïnvloeden door producten met een verminderd milieu-effect onder de aandacht van de consumenten te brengen. Het is nog te vroeg om het effect het communautaire systeem op de markt te beoordelen, de communautaire milieukeur heeft zich namelijk nog onvoldoende kunnen profileren op de markt doordat zij zich nog in een relatief vroeg stadium van haar ontwikkeling bevindt. De door milieukeuren geboden mogelijkheden voor beïnvloeding van de markt zijn reeds door nationale en andere systemen aangetoond. Het communautair systeem heeft echter te maken gehad met specifieke belemmeringen waardoor het marktpotentieel daarvan nog niet volledig kon worden gerealiseerd. 8 Standpunt van de industrie 14. Over het geheel genomen heeft de Europese industrie zich tot dusver zeer terughoudend opgesteld ten aanzien van de ontwikkeling van de communautaire milieukeur. Het enige element van het communautaire systeem dat de volledige steun van de industrie heeft gekregen is de mogelijkheid dat dit op langere termijn de nationale systemen gaat vervangen. Een aantal brancheorganisaties zoals de Europese vereniging van textielbedrijven en het Europees verbond van verffabrikanten hebben in hun respectieve sectoren de toepassing van de communautaire milieukeur hun volledige steun gegeven. Wat andere productengroepen betreft hebben de desbetreffende bedrijfsorganisaties deelgenomen aan de voorbereidende werkzaamheden, in een aantal stadia samen met andere belangengroepen, maar er kon geen voldoende brede consensus worden bereikt over door hen gesteunde oplossingen. 15. Het belangrijkste bezwaar dat de Europese brancheorganisaties hebben tegen de communautaire milieukeur is het selectieve karakter daarvan. De criteria worden namelijk zodanig opgesteld dat slechts een aantal producten op de markt in aanmerking komt voor de milieukeur. Door deze aanpak moeten de fabrikanten met elkaar gaan concurreren op milieu-aspecten. Individuele bedrijven die een concurrentievoordeel willen behalen kunnen dus wel degelijk geïnteresseerd zijn in de milieukeur. Veel verenigingen wier taak het is de belangen van al hun leden of tenminste een meerderheid daarvan te behartigen, zijn echter geen voorstanders van deze benadering. 16. Opgemerkt dient te worden dat binnen de huidige overlegstructuur de handel en milieu- en consumentenorganisaties gematigde standpunten innemen. Reacties van de consumenten 17. De doeltreffendheid op de markt van een milieukeur is afhankelijk van de mate waarin deze zichtbaar en geloofwaardig is voor de consumenten. Binnen de EU verschilt voor veel productengroepen de marktstructuur van Lid-Staat tot Lid-Staat, en hetzelfde geldt voor de milieupraktijk en het verwachtingspatroon van de consumenten. Bovendien staat het EU-systeem ook open voor fabrikanten uit derde landen. In sommige gevallen opereren buitenlandse producenten binnen een regelgevingskader en onder milieu- en economisch-industriële omstandigheden die sterk verschillen van wat binnen de EU gangbaar is. 18. In deze situatie is het vaak moeilijk uniforme, voor de hele Gemeenschap geldende criteria voor de milieukeuren op te stellen die ook op buitenlandse producenten kunnen worden toegepast zonder dat deze daardoor worden gediscrimineerd, en die er tevens voor zorgen dat producten met een milieukeur in alle Lid-Staten voldoende aandacht krijgen, met behoud van de geloofwaardigheid van de milieukeur voor de consumenten in de landen van de Gemeenschap waar de milieuzorg sterk ontwikkeld is. Een stap in de goede richting zou zijn een getrapte milieukeur in te voeren die meer speelruimte geeft voor de vaststelling van de criteria en het verstrekken van informatie aan de consumenten over de mate van milieuvriendelijkheid van elk product met een milieukeur. Communautair en nationale milieukeursystemen 19. Bij de invoering van het communautair systeem door de Raad in 1992 bestond er in de hele Gemeenschap slechts één nationaal systeem, namelijk de Duitse Blauwe Engel. Als gevolg van de toetreding van Zweden, Finland en Oostenrijk en de ontwikkeling van nieuwe systemen in de overige Lid-Staten, bestaan er naast de communautaire milieukeur nu acht belangrijke systemen (de Duitse Blauwe Engel, de Scandinavische White Swan, de Zweedse Good Environmental Choice, de Nederlandse Milieukeur, de Franse NF-Environnement, de Spaanse Medio Ambiente, de Catalaanse Medi Ambient en de Oostenrijkse Umwelt Zeichen) die in zeven Lid-Staten worden toegepast (Duitsland, Zweden, Finland, Nederland, Frankrijk, Spanje en Oostenrijk). 20. In de overwegingen van Verordening (EEG) nr. 880/92 is vermeld dat, terwijl bestaande of toekomstige onafhankelijke systemen voor de toekenning van milieukeuren zullen mogen blijven bestaan, de verordening erop gericht is de voorwaarden te scheppen waaronder uiteindelijk één enkele doeltreffende milieukeur in de Gemeenschap kan worden ingevoerd. In het huidige ontwikkelingsstadium van het communautaire systeem kan nog niet met zekerheid worden gesteld dat dit systeem uiteindelijk automatisch in de plaats zal komen van de nationale systemen. De ontwikkelingen van de afgelopen jaren lijken eerder op het tegendeel te wijzen. Zolang daar niet actief tegen wordt opgetreden zal de wildgroei van systemen en bijbehorende milieukeurcriteria waarschijnlijk doorgaan. 21. Sommige nationale systemen hebben succes gehad en hebben bijgedragen tot milieuverbeteringen. Door het bestaan van nationale systemen naast de communautaire milieukeur verliest deze laatste aan invloed op de markt en wordt het functioneren daarvan verder gecompliceerd. De wildgroei van ongecoördineerde nationale systemen brengt bovendien aanzienlijke risico's met zich mee voor verstoring van de interne markt en onderlinge concurrentie. De voor het beheer van de nationale systemen bevoegde instanties zijn ook bevoegd voor de communautaire milieukeur. Zij moeten zich dus in feite inzetten voor twee verschillende milieukeuren, die vaak ook nog op hetzelfde terrein met elkaar concurreren. Bovendien worden de criteria die in het kader van nationale systemen worden vastgesteld vaak ingegeven door louter nationale motieven en prioriteiten. Om niet in botsing te komeri met reeds op nationaal niveau ten aanzien van een bepaalde productengroep genomen besluiten, zijn de bevoegde instanties geneigd de ontwikkeling van communautaire criteria zodanig te beïnvloeden dat zij beter aansluiten bij die nationale motieven en prioriteiten. Nationale pressiegroepen spelen een belangrijker rol bij een nationaal systeem dan op communautair niveau, en voelen zich soms geroepen de communautaire milieukeur af te schilderen als "tweede keus" omdat de achterliggende filosofie niet noodzakelijk aan hun visie beantwoordt en zij geen oog hebben voor het potentieel dat wordt geboden door een alomvattende communautaire benadering. 10 Tenslotte beperkt het naast elkaar bestaan van verschillende milieukeuren voor hetzelfde product de geloofwaardigheid en doeltreffendheid daarvan op de markt. Haalbaarheid 22. in de huidige verordening blijken moeilijk Een aantal begrippen en eisen interpreteerbaar en hanteerbaar te zijn bij gebrek aan voldoende richtsnoeren voor de praktische toepassing daarvan. * Het begrip "verminderd milieu-effect" gedurende de hele levenscyclus van het product Er is geen methodologie voorhanden om het totale milieu-effect van een product te bepalen. Bij een strikte interpretatie is dit begrip niet hanteerbaar. * De uitsluiting van producten die overeenkomstig de Richtlijnen 67/548/EEG en 88/379/EEG als gevaarlijk zijn ingedeeld. Wanneer deze bepaling niet flexibel wordt toegepast vallen complete categorieën producten, zoals geconcentreerde detergenten (als irriterend ingedeeld) en verf op basis van oplosmiddelen (ontvlambaar), buiten het systeem. * De verplichting rekening te houden met alle stadia van de levenscyclus van een product Bij een ongenuanceerde interpretatie zou deze eis zodanig kunnen worden opgevat dat criteria moeten worden ontwikkeld voor alle bij de fabricage van een bepaald product gebruikte grondstoffen. In de meeste gevallen is een dergelijke letterlijke toepassing van deze zogenoemde totaalbenadering praktisch niet haalbaar. Toepassingsprocedures 23. De procedure voor de vaststelling van criteria waarin de verordening voorziet brengt veel administratieve rompslomp mee en veroorzaakt verwarring over de verantwoordelijkheden van de diverse betrokken partijen. De procedure wordt door de Commissie op eigen initiatief of op verzoek van een bevoegde instantie op gang gebracht. De bevoegde instantie moet overleg plegen met de betrokken belangengroepen, maar de verordening vermeldt niet of dit op louter nationaal niveau dan wel in een breder verband dient plaats te vinden. De verordening voorziet niet in een procedure voor de selectie van productengroepen. Er wordt geen duidelijkheid verschaft over de status van een officieel verzoek van een bevoegde instantie aan de Commissie om een begin te maken met de procedure voor de vaststelling van criteria voor een productengroep. Evenmin zijn er bepalingen opgenomen met betrekking tot het technische voorbereidende werk. In de praktijk komt dit neer op de Commissie, die daarbij de steun en medewerking van de bevoegde instanties nodig heeft. De Commissie moet overleg plegen met de belangengroepen, die in een overlegorgaan bijeenkomen. De definitieve beslissing over de criteria wordt door de Commissie genomen. Over de door de Commissie voorgestelde criteria moet gunstig worden geadviseerd door een regelgevend comité; dit comité spreekt zich uit met een gekwalificeerde meerderheid van de daarin vertegenwoordigde Lid-Staten. De definitieve besluitvorming door de Commissie is onderworpen aan haar interne procedureregels. 11 In de praktijk is het zeer moeilijk gebleken het optreden van de bevoegde instanties, het overleg met de belangengroepen op nationaal en Europees niveau, het uitbrengen van een advies met gekwalificeerde meerderheid door het regelgevend comité en de interne procedures van de Commissie gecoördineerd te laten verlopen. Verenigbaarheid in internationaal verband 24. Binnen internationale fora worden vrijwillige milieukeursystemen momenteel getoetst op potentiële effecten op de handel. Deze kwestie is pas recentelijk aan de orde gesteld en werd in 1992 nog niet relevant geacht. Binnen het comité voor handel en milieu van de Wereldhandelsorganisatie (WTO) zijn thans besprekingen aan de gang over de voor dergelijke systemen geldende gedragscode. Met name wordt gekeken naar de toepasselijkheid van de Gedragscode technische handelsbelemmeringen. Een mogelijke aanpak die wordt overwogen is de ontwikkeling van een ad hoc gedragscode voor milieukeursystemen. Het doel is te waarborgen dat dergelijke systemen op doorzichtige wijze en op niet-discriminerende grondslag worden toegepast. 25. Daarnaast worden binnen de ISO normen voor milieukeuren en levenscyclusanalyse ontwikkeld als onderdeel van de ISO 14000-serie. Aan de volgende internationale normen op dit gebied wordt thans gewerkt: ISO 14020 Milieukeuren en -verklaringen - algemene principes ISO 14021 Milieukeuren en -verklaringen - gebruik van milieukeuren - eigen verklaring geclaimde milieuprestaties - voorwaarden en definities ISO 14022 Milieukeuren en -verklaringen - geclaimde milieuprestaties - eigen verklaringen - symbolen ISO 14023 Gebruik van milieukeuren - eigen verklaringen - geclaimde milieuprestaties - test- en verificatiemethodes ISO 14024 Milieukeuren en -verklaringen - gebruik van milieukeuren van type I - richtsnoeren en principes ISO 14025 Milieukeuren en -verklaringen - gebruik van milieukeuren van type III - richtsnoeren en principes ISO 14040 Levenscyclusbeoordeling - principes en richtsnoeren ISO 14041 Levenscyclusbeoordeling levenscyclus - inventariserende analyse van de ISO 14042 Levenscyclusbeoordeling - effectbeoordeling ISO 14043 Levenscyclusbeoordeling - interpretatie ISO 14020 - 14024 - 14040 - 14041 - 14042 - 14043 zullen bijzonder relevant zijn voor deze verordening. 12 ISO 14020 - 14024 - 14040 en 14041 zullen naar verwachting in 1997 worden vastgesteld; voor de overige genoemde normen kan vaststelling in de periode 1998- 1999 plaatsvinden. Deze normen zullen, wanneer de ontwikkeling daarvan tot een goed einde is gebracht en zij definitief zijn vastgesteld, fungeren als een belangrijke referentie voor het waarborgen van een consequente en niet-discriminerende werkwijze bij de toepassing van milieukeursystemen. In het kader van het communautaire systeem zal volledig rekening worden gehouden met de ontwikkelingen binnen de internationale normalisatie op dit gebied. 26. Wat de toepassing van het communautair systeem betreft, zijn reeds stappen ondernomen om buitenlandse producenten volledige toegang te verlenen, te garanderen dat zij niet gediscrimineerd worden en ervoor te zorgen dat het systeem voor deze groep voldoende transparant is. Het ontbreken van internationale afspraken over de positie van vrijwillige milieukeursystemen en de daarvoor geldende gedragsregels heeft echter aanleiding gegeven tot kritiek, met name van bepaalde derde landen, over het functioneren van het communautair systeem. VI. Doelstellingen en hoofdkenmerken van de voorgestelde herziening Verduidelijking van de aanpak en invoering van een flexibeler systeem 27. De communautaire milieukeur is opgezet als een selectief, op de levenscyclus van het betrokken product gebaseerd milieukwaliteitslabel dat op onafhankelijke grondslag wordt verleend. In de herziene verordening dient de aard van het systeem te worden verduidelijkt, in die zin dat uitdrukkelijk dient te worden bepaald dat het bedoeld is om de consumenten opmerkzaam te maken op producten die milieuvriendelijker zijn vergeleken met andere producten in dezelfde productengroep. Het begrip "producten die gedurende hun gehele levenscyclus een verminderd milieu-effect hebben" dient eveneens te worden verduidelijkt, met name door methodologische principes voor de vaststelling van de criteria voor de milieukeur aan te geven. Het moet duidelijk zijn dat de methodologische benadering een levenscyclusanalyse van de betrokken productengroep omvat, op basis waarvan een beperkt aantal essentiële milieu-aspecten wordt geselecteerd en de mogelijkheden voor verbetering en vervanging van producten worden geïnventariseerd. De criteria moeten op deze aspecten betrekking hebben en moeten ook rekening houden met de praktische mogelijkheden voor verbeteringen op het vlak van de levenscyclus. Tevens moet duidelijk zijn dat de milieukeur een aanwijzing is voor de mogelijkheid bepaalde milieu-effecten terug te dringen. De criteria voor de milieukeur zijn in feite gebaseerd op een algemene beoordeling van dergelijke effecten, en niet op een studie van de concrete milieu-effecten die samenhangen met de levenscyclus van elk specifiek product. 28. De doelstelling de consument beter te informeren over het milieu-effect van producten was reeds opgenomen in Verordening (EEG) nr. 880/92 en moet in de herziene versie worden gehandhaafd. Deze doelstelling dient echter duidelijk tot uiting te komen in de vormgeving van de milieukeur zelf: deze moet namelijk informatie bevatten over 13 de essentiële aspecten die ten grondslag liggen aan de toekenning van een milieukeur aan een bepaald product. De huidige aanpak bij de toekenning van de milieukeur is gebaseerd op een "alles of nietsM-systeem. Aangezien bij het EU-systeem verschillende criteria worden gehanteerd en dit wordt toegepast in sterk uiteenlopende situaties op communautair en internationaal niveau, is deze aanpak onvoldoende flexibel gebleken en levert de vaststelling van passende eisen voor de beschouwde parameters aanzienlijke problemen op. Daarom wordt voorgesteld voor elk van de in aanmerking genomen kwantitatieve criteria een "getrapt" systeem toe te passen. De voor het basisniveau (één "bloem") geldende eisen zouden dan fungeren als minimumvoorwaarden voor de toekenning van een milieukeur aan een product. Verdere verbeteringen ten aanzien van een of meer parameters zouden worden gehonoreerd met de toekenning van twee of drie "bloemen". Dit zou een stimulans en tevens en blijk van erkenning vormen voor producenten die dergelijke verbeteringen realiseren. Op deze manier zou ook informatie aan de consumenten kunnen worden verstrekt over de specifieke kenmerken van elke van een milieukeur voorzien product. Vaststelling van de werkingssfeer van het communautair systeem voor de toekenning van milieukeuren 29. De huidige milieukeurverordening omvat geen criteria voor de selectie van productengroepen voor het communautair systeem. Wel zijn levensmiddelen, dranken en farmaceutische producten zijn zonder meer uitgesloten. Gepreciseerd dient te worden dat het communautair systeem niet mag worden toegepast op producten die op communautair niveau van minder belang zijn uit een oogpunt van de interne markt en het milieubeleid. Door het ontbreken van criteria voor de selectie van productengroepen en de mogelijkheid waarover bevoegde instanties thans beschikken om te eisen dat een procedure voor de vaststelling van milieukeurcriteria wordt geopend, bestaat het risico dat bij de toepassing van het communautair systeem de middelen te sterk versnipperd raken en er geld wordt verspild. Bij de selectiecriteria dient ook rekening te worden gehouden met de geschiktheid van de milieukeur als beleidsinstrument voor het bevorderen van verbeteringen binnen een specifieke productengroep. Er moet worden gezorgd voor coördinatie met andere initiatieven, met name op het gebied van energiebesparing en energie-efficiëntie, ten einde de reikwijdte van het milieukeursysteem optimaal vast te stellen en overlappingen te voorkomen. Met de initiatieven in het kader van het SAVE-programma en met de samenwerking inzake de energiekeur "Energy Star" moet rekening worden gehouden bij de beoordeling van de wenselijkheid van een milieukeur voor de productengroep waarop deze initiatieven betrekking hebben. In principe moet, wanneer de belangrijkste milieu-effecten verband houden met energieverbruik, zorgvuldig afgewogen worden of een milieukeur naast de reeds bestaande initiatieven op energiegebied gerechtvaardigd is. 14 Vaststelling van algemene criteria voor de selectiviteit van de milieukeur 30. De huidige verordening bevat geen richtsnoeren voor het bepalen van de selectiviteit van milieukeurcriteria. Dit heeft tot grote moeilijkheden geleid, met name wanneer werd gepoogd de uiteenlopende gezichtspunten van Lid-Staten met totaal verschillende productechnologie en marktstructuren met elkaar te verzoenen. Sommige bevoegde instanties zijn geneigd de milieukeur te interpreteren als een bekroning, terwijl andere meer geïnteresseerd zijn in een bredere deelname aan het systeem en in het potentieel daarvan voor het op grote schaal bevorderen van verbeteringen. Het voorgestelde getrapte systeem zal het makkelijker maken de mate van selectiviteit van de milieukeur vast te stellen, aangezien daardoor een flexibeler aanpassing aan de specifieke omstandigheden in de diverse Lid-Staten mogelijk wordt gemaakt. Het is echter van belang een aantal algemene criteria te introduceren als leidraad voor het bepalen van het selectiviteitsniveau. Deze criteria moeten zodanig zijn dat: van een milieukeur voorziene producten zich op de gehele EU-markt voldoende kunnen profileren; reële mogelijkheden voorhanden zijn om een significant aantal producten en productieprocessen aan de criteria aan te passen, zodat de milieuverbeteringen die de raison d'être zijn van het milieukeursysteem kunnen worden gehaald; aan het vermogen bij te dragen tot een algehele milieuverbetering meer gewicht wordt gehecht dan aan de ontwikkeling van specifieke niches van intensieve milieuzorg. Stroomlijnen van de procedures voor dé vaststelling van criteria 31. 32. Op dit moment gelden voor de vaststelling van de milieukeurcriteria de EU- wetgevingsprocedures die worden toegepast krachtens de aan de Commissie verleende uitvoeringsbevoegdheden. Daarnaast is een overlegorgaan bij het proces betrokken en ook de bevoegde instanties spelen daarbij een rol doordat zij de bevoegdheid hebben gekregen de procedure voor de vaststelling van criteria in te leiden. De verordening vermeldt niet door wie en hoe de technische voorbereidende werkzaamheden moeten worden uitgevoerd. Uit de ervaring tot dusver blijkt dat deze procedure complex is, de Commissie betrekt bij en verantwoordelijkheid oplegt voor zeer gespecialiseerde technische routinewerkzaamheden en als geheel geen geschikte grondslag is voor de ontwikkeling van het milieukeursysteem op langere termijn. Daarom wordt voorgesteld een Europese milieukeurorganisatie (EMO) op te richten die de criteria voor de milieukeur en de eisen inzake beoordeling en toezicht op de naleving van die criteria moet formuleren en periodiek herzien, en tevens de activiteiten van de bevoegde instanties moet coördineren. De EMO, voor de oprichting waarvan de Commissie zou zich inzetten, en die in haar opdracht zou optreden, zou de vorm aannemen van een particuliere internationale vereniging van de voor de milieukeur bevoegde instanties. De Commissie zou erop moeten toezien dat de werkzaamheden van de EMO overeenkomstig de opdrachten en de verordening worden uitgevoerd. De door de EMO vastgestelde criteria en eisen zouden pas van 15 kracht worden wanneer zij door de Commissie in het Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen zijn gepubliceerd. De EMO zou fungeren als een netwerk voor coördinatie tussen de bevoegde instanties; voor deze werkzaamheden hoeven geen kostbare en complexe nieuwe structuren in het leven te worden geroepen. 33. De voorgestelde benadering loopt dus parallel met de "nieuwe aanpak" voor de Europese technische normalisatie, en de rol van de EMO zou vergelijkbaar zijn met die van de Europese commissie voor normalisatie (CEN). De mogelijkheid de vaststelling van milieukeurcriteria toe te vertrouwen aan het Europees Milieu-agentschap is overwogen. In deze mogelijkheid wordt uitdrukkelijk voorzien bij artikel 20 van Verordening (EEG) nr. 1210/90 van 7 mei 1990 inzake de oprichting van het Milieu-agentschap. Om een aantal redenen lijkt dit echter niet de meest aangewezen oplossing. 34. De Raad heeft de verordening inzake de oprichting van het Milieu-agentschap in 1990 vastgesteld. Bij de invoering van het milieukeursysteem in 1992 was echter duidelijk dat als gevolg van de alom bekende problemen in verband met de keuze van de zetel van het Milieu-agentschap, dit pas na geruime tijd operationeel zou worden. Daarom besloot de Raad in 1992 het milieukeursysteem op een andere grondslag op te zetten en heeft hij daarom in het oorspronkelijke voorstel van de Commissie elke verwijzing naar een eventuele betrokkenheid van het Agentschap geschrapt. Ook heeft de Raad het systeem meer gedecentraliseerd door de nationale bevoegde instanties bij alle stadia van de uitvoering te betrekken. Bijgevolg zijn nationale bevoegde instanties opgericht die nu in de meeste Lid-Staten operationeel zijn. Deze instanties zijn nauw betrokken bij de technische werkzaamheden ter voorbereiding van de milieukeurcriteria. Samen beschikken zij nu over de nodige technische structuren en deskundigheid voor de toepassing van het communautair systeem. 35. Het Milieu-agentschap beschikt niet over een dergelijke structuur of ervaring. Bovendien lijkt het besluitvormingsproces van het Agentschap zich niet te lenen voor de vaststelling van milieukeurcriteria. Tenslotte is geen gebruik gemaakt van de bij Verordening (EEG) nr. 1210/90 aan de Raad geboden mogelijkheid om uiterlijk twee jaar na de inwerkingtreding van de verordening te besluiten tot uitbreiding van het takenpakket van het Agentschap, inclusief de vaststelling van milieukeurcriteria; de reden hiervoor was de vertraging bij de ontwikkeling van de internationale hoofdactiviteiten van het Agentschap. Vaststelling van eisen inzake procedures en methodes voor de vaststelling van criteria voor de milieukeur 36. Aangezien de EMO met belangrijke taken wordt belast, moeten de bij de uitvoering daarvan in acht te nemen eisen inzake methodes en procedures gedetailleerd worden aangegeven. Dergelijke eisen moeten worden vastgesteld met betrekking tot de volgende aspecten: 16 de doelstellingen van de milieukeurcriteria en de keuze van in aanmerking te nemen essentiële aspecten; principes van en methodes voor levenscyclusanalyse; raadpleging van belanghebbenden; doorzichtigheid en non-discriminatie; onafhankelijkheid en neutraliteit van de procedure. Vereenvoudiging en verduidelijking van de procedures voor de toekenning van de milieukeur 37. Volgens de herziene verordening zouden de toekenningscnteria samen met de eisen inzake beoordeling van de aanvragen en inzake toezicht op de naleving van de criteria gezamenlijk door de bevoegde instanties binnen de EMO worden vastgesteld. De EMO zou ook fungeren als forum voor de onderlinge afstemming van de uitvoering van het systeem. Onder deze voorwaarden kan de toekenning van de milieukeur worden gedelegeerd aan de bevoegde instantie die de aanvraag ontvangt. Wel dient voor de verschillende gevallen te worden gepreciseerd bij welke bevoegde instantie de aanvraag moet worden ingediend. Schrappen van onnodig stringente bepalingen 38. Sommige bepalingen van de huidige verordening zijn te star gebleken. Met name de bepaling die in alle gevallen voorziet in een vaste geldigheidsduur van drie jaar voor milieukeurcriteria dient te worden vervangen door een regeling waarbij de EMO per geval een besluit neemt in het licht van de specifieke kenmerken van elke productengroep. Bovendien is er niet echt behoefte aan een wettelijk verplicht standaardcontract zoals thans wordt voorgeschreven door artikel 12 van de verordening. De contractvoorwaarden kunnen ook worden geharmoniseerd via coördinatie tussen de bevoegde instanties. Aanpassing van de regeling inzake vergoedingen 39. De huidige regeling dient op drie punten te worden aangepast. In de eerste plaats dient een maximum voor de jaarlijkse vergoedingen te worden vastgesteld. Dit is van belang voor producten die in grote hoeveelheden in de EU worden verkocht; het vaste percentage van 0,15% zou kunnen leiden tot de afdracht van buitensporige bedragen door de producenten aan de bevoegde instanties. De vergoedingen zijn namelijk alleen maar bedoeld om het functioneren van het systeem te financieren. Te allen prijze dient te worden vermeden dat fabrikanten die producten met een verminderd milieu-effect in de handel brengen daarvoor worden gestraft met buitensporige kosten. Ten tweede dient voor het midden- en kleinbedrijf en voor fabrikanten in ontwikkelingslanden een verlaagd tarief te gelden om deelneming van deze sector aan het systeem te bevorderen. Ten derde moet een deel van de in de vorm van vergoedingen ontvangen middelen worden besteed voor de financiering van de activiteiten van de EMO. 17 Een laatste punt is dat tussen de Lid-Staten geen verschillen in vergoedingen mogen worden toegestaan, aangezien deze kunnen leiden tot een ongelijke behandeling van aanvragers, hetgeen binnen het communautair systeem niet verantwoord zou zijn. Verenigbaarheid met internationale verplichtingen 40. Het communautair systeem geldt zowel voor ingevoerde als voor in de EU vervaardigde producten. Er dient voor te worden gezorgd dat de bij het systeem gevolgde benadering en werkwijze verenigbaar zijn met de principes van de internationale handelsovereenkomsten. Deze principes moeten bij gevolg tot uitdrukking komen in de bepalingen van de verordening. Procedurele beginselen die toegang tot het systeem, doorzichtigheid en non- discriminatie moeten waarborgen moeten een integrerend onderdeel van de verordening vormen. Tenslotte moet overeenstemming met internationaal erkende normen inzake milieukeuren en levenscyclusanalyse worden gewaarborgd. Uitbreiding van de toegang tot de milieukeur 41. Voor detailhandelaren dient te worden voorzien in de mogelijkheid een milieukeur aan te vragen voor onder hun eigen merknaam verkochte producten. Door deze mogelijkheid wordt het potentieel van de milieukeur sterk uitgebreid gezien de huidige trends in de detailhandel en de invloed die detailhandelaren op hun leveranciers kunnen uitoefenen. Coördinatie tussen het communautaire en nationale milieukeursysteem Met nationale systemen zijn in sommige gevallen goede resultaten geboekt. Toch is coördinatie tussen het communautair milieukeursysteem en nationale of andere systemen noodzakelijk om de eventuele negatieve effecten van een wildgroei van los van elkaar staande systemen te voorkomen. De verwachting dat het communautair systeem het aantal nationale systemen en de reikwijdte daarvan geleidelijk zou terugdringen en deze systemen op langere termijn zou vervangen, is niet uitgekomen. Daarom wordt voorgesteld de nodige bepalingen vast te stellen om ervoor te zorgen dat het communautaire en de nationale systemen elkaar aanvullen. VII. Conclusies 42. Gezien de bijdrage die het communautair milieukeursysteem kan leveren aan duurzame consumptie in de Europese Unie en rekening houdend met de moeilijkheden die bij de uitvoering daarvan zijn ondervonden, is een herziening van het systeem nu van wezenlijk belang. Met deze herziening wordt beoogd de volgende doelstellingen te realiseren: de aard van het systeem, de daaraan ten grondslag liggende principes en de daarbij gevolgde methodologische benadering verduidelijken; 18 een getrapt systeem invoeren en bepalen welke informatie ten behoeve van de consumenten op de milieukeur moet worden aangebracht; procedurele beginselen voor de toepassing van het systeem vaststellen die met name de doeltreffendheid en doorzichtigheid van de procedure voor de vaststelling van milieukeurcriteria moeten waarborgen; laten vaststellen door een passende onafhankelijke de milieukeurcriteria organisatie, namelijk de Europese milieukeurorganisatie (EMO), die in opdracht van de Commissie zal optreden; zorgen voor complementariteit tussen het communautaire systeem en andere belangrijke milieukeursystemen in de EU; een maximum vaststellen voor de jaarlijks voor het gebruik van de milieukeur te betalen vergoeding en een verlaagd tarief voor het midden- en kleinbedrijf en voor fabrikanten in ontwikkelingslanden invoeren; andere aspecten van het functioneren van het communautair systeem stroomlijnen; door middel van passende bepalingen van voldoende gewicht blijven zorgen voor internationale algemene compatibiliteit met handelsovereenkomsten en met de relevante internationaal erkende normen ervoor zorgen dat de milieukeur als waarborg voor een verminderd milieu-effect geldt. principes van de Beschrijving van fle voorgestelde maatregelen Artikel 1: doelstellingen en principes In dit artikel worden de doelstellingen en principes van het communautair systeem voor de toekenning van milieukeuren omschreven. Het systeem is selectief en is bedoeld om de consument advies en voorlichting te geven. De milieukeur mag alleen worden toegekend aan producten die een bijdrage kunnen leveren tot de beperking van bepaalde specifieke milieu-effecten, vergeleken met andere producten die dezelfde functie hebben. De milieukeur geeft aan dat een product bepaalde specifieke milieu-effecten kan verminderen. Met welke milieu-effecten rekening wordt gehouden wordt bepaald op basis van een levenscyclusanalyse uit milieu-oogpunt van de betrokken producten. In artikel 1 wordt uitdrukkelijk bepaald dat de communautaire milieukeur losstaat van enige voor de betrokken producten geldende regelgeving. Tenslotte schrijft artikel 1 voor dat het milieukeursysteem verenigbaar moet zijn met andere communautaire etiketteringssystemen zoals energie-etikettering en de regeling biologische landbouw, en dat overlappingen moeten worden vermeden. Artikel 2: milieu-eisen In dit artikel worden de essentiële milieu-eisen omschreven waaraan een product moet voldoen om in aanmerking te komen voor de milieukeur. 19 Het product moet een bijdrage leveren tot relatieve verbeteringen ten aanzien van essentiële milieu-aspecten die aan de hand van een levenscyclusanalyse voor de betrokken productengroep worden bepaald. De aan de voorgenomen aanpassingen verbonden voor- en nadelen voor het milieu zullen tegen elkaar moeten worden afgewogen en in de overwegingen worden betrokken. In artikel 2 is een indicatieve beoordelingstabel opgenomen die een aanvulling op en herziening van de tabel in bijlage I van Verordening (EEG) nr. 880/92 vormt. In dit artikel wordt ook het begrip essentiële methodologische vereisten voor de keuze van de essentiële milieu-aspecten geïntroduceerd (zie ook bijlagen I en II). Artikel 3: criteria voor de milieukeur en eisen inzake beoordeling en verificatie In artikel 3 is bepaald dat de gedetailleerde eisen waaraan een product moet voldoen om in aanmerking te komen voor de milieukeur moeten worden vastgesteld in de vorm van criteria voor elke productengroep. Deze criteria moeten gerelateerd zijn aan de essentiële milieu aspecten die volgens de in artikel 2 bedoelde methode zijn bepaald. Zij moeten selectief zijn en hun selectiviteitsniveau wordt bepaald op basis van een overweging waarin de volgende aspecten worden betrokken: • • • de mogelijkheid om via beïnvloeding van de keuze van de consument de milieuzorg te verbeteren; de technische en economische haalbaarheid van de aanpassingen, en de doelstelling optimale mogelijkheden voor een algehele verbetering van de milieuzorg te creëren. In de criteria moeten de drempels worden gedefinieerd voor de verschillende trappen die gelden voor elk essentieel milieu-aspect binnen de in bijlage III beschreven getrapte milieukeur. Per productengroep moeten eisen inzake de beoordeling van de overeenstemming van specifieke producten met de criteria voor de milieukeur en inzake het toezicht op de naleving van de voorwaarden voor het gebruik van de milieukeur worden vastgesteld. Tenslotte hebben de criteria en de eisen inzake beoordeling en toezicht een beperkte geldigheidsduur, die eveneens per productengroep wordt vastgesteld. Artikel 4: toepassingsgebied Artikel 4 introduceert het begrip productengroep en voorziet in criteria voor de keuze van de in het communautair systeem op te nemen productengroepen. De criteria voor de milieukeur worden per productengroep vastgesteld. Binnen een productengroep vallen alle producten die qua gebruik en in de ogen van de consumenten gelijkwaardig zijn. Een productengroep kan echter in subgroepen worden onderverdeeld wanneer er sprake is van significante verschillen in de functionele kenmerken van producten die voor hetzelfde doel 20 worden gebruikt; voorts kan afstemming van de criteria op de diverse subgroepen de mogelijkheden van de milieukeur voor de totstandbrenging van verbeteringen optimaliseren. Er worden criteria vastgesteld voor de keuze van productengroepen. Artikel 5; procedures voor de vaststelling van criteria voor de milieukeur en van eisen inzake beoordeling en toezicht Bij artikel 5 wordt de Commissie opgedragen de oprichting te bevorderen van een vereniging van de bevoegde instanties onder de naam Europese milieukeurorganisatie (EMO). De verordening treedt in werking op de dag van haar bekendmaking in het Publikatieblad maar wordt pas in haar geheel van toepassing wanneer de EMO in staat is haar taken te vervullen. De Commissie moet daarover een besluit nemen en de datum waarop de verordening van toepassing wordt in het Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen bekendmaken. Tevens wordt in artikel 5 de procedure voor de vaststelling van de criteria en de daarmee samenhangende eisen inzake beoordeling en toezicht aangegeven. Artikel 6: toekenning van de milieukeur In artikel 6 wordt de procedure voôr de toekenning van de milieukeur beschreven. Ook kleinhandelaren kunnen voortaan de milieukeur aanvragen, zij het alleen voor producten die onder hun eigen merknaam in de handel worden gebracht. De mogelijke reikwijdte van de aanvraag wordt nader omschreven en tevens wordt vermeld bij welke bevoegde instantie zij moet worden ingediend. Artikel 7: de milieukeur Bij dit artikel wordt een gewijzigde vorm voor de milieukeur ingevoerd: deze bestaat nu uit een logo en informatie over het product, met name over het daardoor behaalde niveau ten aanzien van de essentiële milieu-aspecten die in aanmerking worden genomen voor de milieukeurcriteria. De vormgeving van de milieukeur wordt beschreven in bijlage III. Artikel 8: gebruik van de milieukeur, kosten en vergoedingen De bepalingen van Verordening (EEG) nr. 880/92 die betrekking hebben op de voorwaarden voor het gebruik van de milieukeur worden bevestigd, maar dit artikel voorziet niet in een standaardcontract; tevens wordt een herziene regeling voor de jaarlijkse vergoedingen vastgesteld. Artikel 9: bevoegde instanties In dit artikel worden de bepalingen van Verordening (EEG) nr. 880/92 betreffende de aanwijzing van bevoegde instanties herhaald, met de volgende drie aanpassingen: 21 de Lid-Staten moeten er niet alleen voor zorgen dat bevoegde instanties worden aangewezen, maar dat deze ook kunnen functioneren; wanneer meer dan een bevoegde instantie wordt aangewezen, moet de betrokken Lid- Staat de respectieve bevoegdheden en de desbetreffende eisen inzake de coördinatie vaststellen; de procedures en de werkwijze van elke bevoegde instantie moeten zodanig zijn dat op nationaal niveau alle betrokkenen worden ingeschakeld en er gezorgd wordt voor voldoende doorzichtigheid. Artikel 10: propaganda voor de milieukeur Artikel 10 voorziet in bepalingen die de doeltreffendheid van de communautaire milieukeur moeten verhogen. De Lid-Staten en de EMO krijgen de opdracht de communautaire milieukeur te propageren door bewustmakings- en voorlichtingscampagnes. Artikel 11: andere milieukeursystemen in de Lid-Staten De bepalingen van dit artikel beogen te zorgen voor complementariteit tussen het communautaire en nationale milieukeursystemen. Het doel is met name overlappingen of strijdigheid tussen het communautaire en nationale systemen te voorkomen. Artikel 12: aanpassing aan de vooruitgang van de techniek Dit artikel heeft betrekking op de aanpassing van de bijlagen aan de technische vooruitgang. Artikel 13: comitéprocedure Bij dit artikel wordt een comité van raadgevende aard ingesteld dat de Commissie moet bijstaan bij de vaststelling van de opdrachten voor de EMO en bij de aanpassing van de bijlagen aan de vooruitgang van de techniek. Artikel 14: overgangsbepalingen Bij dit artikel wordt Verordening ingetrokken en worden overgangsbepalingen vastgesteld die de continuïteit tussen de oude en de nieuwe milieukeurverordening moeten garanderen. (EEG) nr. 880/92 Artikel 15: herziening In dit artikel is bepaald dat de verordening binnen vijfjaar na de datum waarop zij volledig van toepassing is geworden wordt geëvalueerd en eventueel wordt gewijzigd. 22 Artikel 16: slotbepalingen De verordening treedt in werking op de dag van haar bekendmaking in het Publikatieblad en wordt volledig van toepassing zodra de EMO is opgericht en de Commissie heeft geconstateerd dat zij in staat is haar taken te vervullen. 23 Voorstel voor een VERORDENING (EG) VAN DE RAAD inzake een herzien communautair systeem voor de toekenning van milieukeuren DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE, Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, inzonderheid op artikel 130 S, lid 1, Gezien het voorstel van de Commissie, Gezien het advies van het Economisch en Sociaal Comité, Volgens de procedure van artikel 189 C van het Verdrag in samenwerking met het Europees Parlement, 1. 2. 3. 4. Overwegende dat met Verordening (EEG) nr. 880/92 van de Raad van 23 maart 1992 inzake een communautair systeem voor de toekenning van mileukeuren(2) werd beoogd een vrijwillig communautair systeem van milieukeuren in te stellen met het doel producten te bevorderen die gedurende de volledige levenscyclus ervan een verminderd milieu-effect hebben, en de consumenten juiste, niet-misleidende en wetenschappelijk geschraagde informatie over het milieu-effect van producten te verschaffen; Overwegende dat in artikel 18 van Verordening (EEG) nr. 880/92 is bepaald dat de Commissie binnen vijfjaar na de inwerkingtreding van die verordening het systeem in het licht van de daarmee opgedane ervaring beoordeelt en indien nodig voorstellen doet tot wijziging van die verordening; Overwegende dat de bij de toepassing van die verordening opgedane ervaring heeft aangetoond dat het systeem aanpassing behoeft om de doeltreffendheid ervan te vergroten en de toepassing ervan te stroomlijnen; Overwegende dat de basisdoelstellingen voor een vrijwillig en selectief communautair systeem voor de toekenning van milieukeuren hun geldigheid nog hebben behouden; dat een dergelijk systeem met name de consument advies dient te bieden omtrent producten die gerekend over de gehele levenscyclus ervan het vermogen in zich te doen zijn, en omtrent de nebben bepaalde milieu-effecten geringer milieu-eigenschappen van producten met een milieukeur dient te informeren; (2) PBnr. L 99 van 11. 4. 1992, blz. 1. 24 5. 6. 7. 8. 9. Overwegende dat dient te worden verduidelijkt dat de milieukeur de consument opmerkzaam maakt op producten die vergeleken met andere producten in dezelfde productengroep het vermogen in zich hebben bepaalde milieu-effecten geringer te doen zijn zonder aan de op communautair of op nationaal niveau voor producten geldende regelgeving afbreuk te doen; Overwegende dat het systeem producten en milieu-aspecten dient te omvatten die uit het oogpunt van zowel de interne markt als het milieu van prioritair belang voor de Gemeenschap zijn; Overwegende dat de procedures en methodes die voor de vaststelling van criteria voor de toekenning van milieukeuren worden toegepast, licht van de wetenschappelijke en technische vooruitgang en van de op dit gebied opgedane ervaring dienen te worden bijgesteld, mede om overeenstemming met de relevante internationaal erkende normen die op dit gebied worden ontwikkeld, te waarborgen; in het Overwegende dat de beginselen die voor het bepalen van de mate van selectiviteit van de milieukeur worden gehanteerd, verduidelijking behoeven om een consequente en doeltreffende toepassing van het systeem te verkrijgen; Overwegende dat de milieukeur eenvoudige, juiste, niet-misleidende en wetenschappelijk geschraagde informatie dient te verschaffen over de essentiële milieu-aspecten die voor de toekenning van de milieukeur in aanmerking zijn genomen, om de consument in staat te stellen met kennis van zaken zijn keuze te maken; 10. Overwegende dat om verdere milieutechnische verbeteringen ten opzichte van de oorspronkelijke eisen voor toekenning van de keur te stimuleren en te belonen, een rangorde in de milieukeuren dient te worden aangebracht; 11. Overwegende dat ten einde een doeltreffende en onpartijdige toepassing van het systeem te waarborgen, de taak criteria voor de toekenning van de milieukeur en eisen inzake beoordeling en verificatie vast te stellen aan een onafhankelijk lichaam dient te worden opgedragen; 12. Overwegende dat een dergelijk lichaam dient te zijn samengesteld uit de reeds door de Lidstaten overeenkomstig artikel 9 van Verordening (EEG) nr. 880/92 aangewezen bevoegde instanties, zodat van de ervaring, structuren en hulpmiddelen van deze instanties volledig gebruik kan worden gemaakt en overlappingen en verspilling van middelen kunnen worden voorkomen; 13. Overwegende dat de oprichting van een dergelijk lichaam in de vorm van een vereniging van de bevoegde instanties enige tijd zal vergen en dat de volledige toepassing van deze verordening afhankelijk is van het operationeel zijn van dat lichaam; 14. Overwegende dat dient te worden gewaarborgd dat het communautaire milieukeursysteem verenigbaar is en gecoördineerd wordt met andere communautaire etiketterings- of kwaliteitsborgingssystemen zoals die waarin is voorzien bij Richtlijn 92/75/EEG van de Raad van 22 september 1992 betreffende de vermelding van het energieverbruik en het verbruik van andere hulpbronnen op de etikettering en 25 de standaard-productinformatie in en Verordening (EEG) nr. 2092/91 van de Raad van 24 juni 1991 inzake de biologische productiemethode en aanduidingen dienaangaande op landbouwproducten en levensmiddelen(4). huishoudelijke van apparaten(3) 15. Overwegende dat bepalingen dienen te worden vastgesteld die erop gericht zijn de nodige samenhang en complementariteit tussen de communautaire milieukeur en • andere milieukeursystemen in de Gemeenschap te waarborgen, om verwarring bij de consument en eventuele markt- en handelsverstoringen te voorkomen en de milieukeur voor potentiële aanvragers aantrekkelijker te maken; 16. Overwegende dat transparantie bij de toepassing van het systeem dient te worden gewaarborgd en dat voor overeenstemming met de desbetreffende internationale normen dient te worden zorg gedragen, ten einde voor fabrikanten en exporteurs uit derde landen de toegang tot en deelneming aan het systeem te vergemakkelijken; 17. Overwegende dat Verordening (EEG) nr. 880/92 door de onderhavige verordening dient te worden vervangen om zo doeltreffend mogelijk de om bovengenoemde redenen noodzakelijke herziene bepalingen te voeren, en dat ook in overgangsbepalingen dient te worden voorzien om een naadloze en soepele overgang tussen beide verordeningen te verkrijgen, in HEEFT DE VOLGENDE VERORDENING VASTGESTELD. Artikel 1 Doelstellingen en beginselen 1. Het communautair systeem voor de toekenning van milieukeuren, hierna "het Communautair systeem" genoemd, heeft als doelstelling de consument advies en juiste, niet-misleidende en wetenschappelijk geschraagde informatie te verstrekken over producten die het vermogen in zich nebben een bijdrage te leveren tot de vermindering van bepaalde specifieke milieu-effecten, vergeleken met die van andere producten uit dezelfde productengroep, en die aldus tot een efficiënter gebruik van hulpbronnen en een betere bescherming van het milieu bijdragen. 2. De milieu-effecten worden bepaald op basis van bestudering, gedurende de volledige levenscyclus van een product, van de interacties met het milieu, met inbegrip van het gebruik van energie en van natuurlijke hulpbronnen. 3. Bij deelname aan het Communautair systeem blijven de op de verschillende levensfasen van een product van toepassing zijnde communautaire en nationale milieuvoorschriften en andere regelgeving van communautair of nationaal recht onverkort gelden. (3) (4) PB nr. L 297 van 13. 10. 1992, blz. 16. PB nr. L 198 van 22. 7. 1991, blz. 1. Verordening laatstelijk gewijzigd bij Verordening (EG) nr. 418/96 (PB nr. L 59 van 8. 3. 1996, blz. 10). 26 4. De toepassing van het Communautair systeem moet verenigbaar zijn en gecoördineerd worden met andere relevante communautaire etiketterings- of kwaliteitsborgingssysternen zoals, met name, het Communautair energie-etiketteringssysteem en de Regeling biologische landbouw. Artikel 2 Milieu-eisen 1. Het milieukeur kan worden toegekend aan een product dat over kenmerken beschikt waardoor het een significante bijdrage kan leveren tot verbeteringen ten aanzien van essentiële milieu-aspecten die aan de hand van de indicatieve beoordelingstabel in bijlage I zijn vastgesteld. Het voorproductiestadium van de levenscyclus omvat winning of productie en verwerking van grondstoffen alsmede energieproductie. Met deze aspecten wordt zoveel als technisch haalbaar is, rekening gehouden overeenkomstig de methodologische vereisten in bijlage II. 2. Bij de beoordeling van de relatieve verbeteringen wordt de netto-milieubalans in aanmerking genomen, welke balans de resultante is van de voor- en nadelen voor het milieu die aan de aanpassingen in de diverse levensfasen van de desbetreffende producten verbonden zijn. Bij de beoordeling wordt ook rekening gehouden met de eventueel aan het gebruik van het desbetreffende product verbonden voordelen voor het milieu. 3. De essentiële aspecten worden bepaald door identificatie van de categorieën effecten waarin het onderzochte product bezien in het licht van de levenscyclus, de significantste bijdrage levert, en door daaruit die aspecten te kiezen waarvoor een significant potentieel voor verbetering bestaat. De methodologische vereisten in bijlage II zijn van toepassing. Artikel 3 Criteria voor de milieukeur en eisen inzake beoordeling en verificatie 1. Per productengroep worden specifieke criteria voor de milieukeur vastgesteld. In deze criteria worden voor elk van de in artikel 2 genoemde essentiële milieu-aspecten de eisen vernield waaraan een product moet voldoen om voor de toekenning van een milieukeur in aanmerking te komen. 2. Met de criteria wordt ernaar gestreefd aan de hand van de volgende beginselen tot selectie te komen: a) de vooruitzichten voor de marktpenetratie van het product in de Gemeenschap moeten gedurende de geldigheidsduur van de criteria voldoende gunstig zijn om door de keuze van de consument verbeteringen op milieugebied te bewerkstelligen; 27 b) c) bij de selectiviteit van een criterium dient rekening te worden gehouden met de technische en economische haalbaarheid van de aanpassingen die nodig zijn om daaraan binnen een redelijke termijn te voldoen; de selectiviteit van de criteria dient te worden bepaald in het licht van de doelstelling dat het optimale potentieel voor een algehele verbetering op milieugebied wordt bereikt. Deze beginselen mogen geen beletsel vormen voor de bevordering van innovatieve producten door passende milieukeurcriteria wanneer die producten significante vooruitzichten op marktpenetratie bieden. 3. De criteria en het selectiviteitsniveau daarvan worden vastgesteld in overeenstemming met de in bijlage III beschreven milieukeurrangorden of -score. 4. De eisen inzake de beoordeling van de overeenstemming van specifieke producten met de milieukeurcriteria en inzake het toezicht op de naleving van de in artikel 8, lid 1, bedoelde voorwaarden voor het gebruik van de milieukeur, worden per productgroep samen met de milieukeurcriteria vastgesteld. 5. De geldigheidsduur van de criteria en van de eisen inzake beoordeling en toezicht wordt voor elk pakket milieukeurcriteria per productengroep vastgesteld. Artikel 4 Toepassingsgebied 1. De communautaire milieukeur kan worden toegekend aan in de Gemeenschap vervaardigde of ingevoerde producten die met de in artikel 2 bedoelde essentiële milieu-eisen en met de milieukeurcriteria in overeenstemming zijn. De milieukeurcriteria worden per productengroep vastgesteld. 2. Om in dit systeem te kunnen worden opgenomen, moet een productengroep aan de volgende voorwaarden voldoen. a) b) c) d) de omzet van en de handel in deze producten moeten een voor de interne markt significante totale omvang hebben; tijdens een of meer van de levensfasen van het product moeten daarmee significante milieu-effecten van mondiaal of van regionaal belang en/of van algemene aard gemoeid zijn; een productgroep moet een significant potentieel bieden om door de keuze van de consument tot verbeteringen op milieugebied te komen en moet een stimulans voor de fabrikanten betekenen om door hun aanbod van producten die voor de milieukeur in aanmerking komen naar een betere concurrentiepositie te streven. een aanzienlijk deel van de omzet moet uit rechtstreekse verkoop aan de eindverbruiker bestaan. 28 Op basis van de wetenschappelijke en praktische haalbaarheid van duidelijke en controleerbare milieukeurcriteria wordt voorrang aan productengroepen gegeven. 3. Een productengroep omvat alle producten die voor hetzelfde doel worden gebruikt en die, wat gebruik betreft, in de ogen van de consument als gelijkwaardig worden beschouwd. in subgroepen worden onderverdeeld, waarbij de Een productengroep mag milieukeurcriteria dienovereenkomstig worden aangepast wanneer de kenmerken van de producten dat vereisen en ter waarborging van het optimale potentieel van de milieukeur om verbeteringen op milieugebied te bewerkstelligen. In de omschrijving van producten- en van subgroepen wordt ook rekening gehouden met geschiktheid voor het gebruik. i De met de verschillende subgroepen van een zelfde productengroep samenhangende milieukeurcriteria worden gelijktijdig van toepassing. 4. De milieukeur mag niet worden verleend aan producten die stoffen of preparaten zijn die overeenkomstig de Richtlijnen 67/548/EEG(5) en 88/379/EEG(6) van de Raad als zeer vergiftig, vergiftig, gevaarlijk voor het milieu, kankerverwekkend, toxisch voor de voortplanting of mutageen zijn ingedeeld. 5. Deze verordening geldt niet voor levensmiddelen en dranken, noch voor farmaceutische producten. Artikel 5 Procedures voor de vaststelling van de milieukeurcriteria en van eisen inzake beoordeling en toezicht 1. De Commissie bevordert de oprichting van een vereniging met rechtspersoonlijkheid van instanties onder de naam "Europese in artikel 9 bedoelde bevoegde de milieukeurorganisatie", hierna "de EMO" genoemd. 2. De Commissie geeft volgens de procedure van artikel 13 de EMO opdrachten voor de formulering en periodieke herziening, met tussenpozen van ten hoogste drie jaar, van milieukeurcriteria en van de eisen inzake beoordeling en toezicht op de naleving van die criteria voor de binnen het toepassingsgebied van deze verordening vallende productengroepen. De Commissie handelt op eigen initiatief of op verzoek van de EMO. Belanghebbende partijen kunnen de Commissie of de EMO voorstellen doen om productengroepen in beschouwing te nemen. (5) PB nr. L 196 van 16. 8. 1967. Richtlijn laatstelijk gewijzigd bij Richtlijn 96/56/EG van het Europees Parlement en de Raad (PB nr. L 236 van 18. 9. 1996, blz. 35). (6) PB nr. L 187 van 16. 7. 1988, blz. 14. Richtlijn 96/65/EG van de Commissie (PB nr. L 265 van 18. 10. 1996, blz. 15). 29 Alvorens een productengroep te kiezen en de desbetreffende opdracht aan de EMO te inspraakronde geven, houdt de Commissie met alle betrokken partijen een overeenkomstig de in bijlage IV, punten a) en b) vermelde beginselen. In de opdracht wordt overeenkomstig de in bijlage IV vermelde beginselen een procedure voor de opstelling van milieukeurcriteria gespecificeerd. Deze procedure waarborgt met name doorzichtigheid en inspraakmogelijkheden voor alle betrokken partijen als bedoeld in bijlage IV. 3. De Commissie publiceert de referenties van de criteria en de eisen en van de bijgewerkte versies daarvan in de C-reeks van het Publikatieblad van de Europse Gemeenschappen, wanneer zij ervan overtuigd is dat aan de voorwaarden van de desbetreffende opdracht is voldaan. Artikel 6 Toekenning van de milieukeur 1. Aanvragen voor de milieukeur kunnen door fabrikanten, importeurs en detailhandelaren worden ingediend. Laatstgenoemden mogen slechts voor producten die onder hun eigen merknaam in de hartdel worden gebracht, aanvragen indienen. 2. De aanvraag mag betrekking hebben op een product dat onder een of meer merknamen op de markt wordt gebracht. Bij wijzigingen in de kenmerken van de producten die voor de naleving van de criteria geen gevolgen hebben, is geen nieuwe aanvraag nodig. 3. De aanvraag wordt ingediend bij de bevoegde instantie van de Lidstaat waar het product wordt vervaardigd of wordt ingevoerd. In derde landen gevestigde fabrikanten alsook importeurs mogen hun aanvraag indienen bij een bevoegde instantie in een van de Lidstaten waar zij het product op de markt hebben gebracht of voornemens zijn dit te doen. Wanneer het gaat om producten die in verschillende Lidstaten worden vervaardigd, wordt de aanvraag ingediend bij een bevoegde instantie in een van de Lidstaten waar het product wordt vervaardigd. 4. De milieukeur kan worden toegekend aan producten die aan de door de EMO vastgestelde milieukeurcriteria voldoen en waarvan de referenties overeenkomstig artikel 5, lid 3, zijn gepubliceerd. De beslissing om de milieukeur toe te kennen wordt genomen door de bevoegde instantie die de aanvraag heeft ontvangen, nadat deze de aanvraag overeenkomstig de door de EMO vastgestelde eisen inzake beoordeling en toezicht op de naleving heeft onderzocht. Daartoe erkennen de bevoegde instanties tests en verificaties die zijn uitgevoerd door krachtens de normen van de EN 45000-reeks of gelijkwaardige internationale normen erkende instanties. 5. De bevoegde instanties werken samen om een effectieve en consequente invoering van de beoordelings- en controleprocedures te waarborgen. 30 Artikel 7 De milieukeur De milieukeur bestaat uit het logo en de informatie die in bijlage III zijn beschreven. Specificaties voor de informatie die moet worden vermeld en de wijze waarop deze moet worden weergegeven, worden opgenomen in de criteria die door de EMO worden vastgesteld. De Commissie raadpleegt binnen vijfjaar na de in artikel 16, lid 2, tweede alinea van de onderhavige verordening bedoelde datum de nationale consumentenorganisaties die in het bij Besluit 95/260/EG van de Commissie(7) opgerichte Consumentencomité zijn vertegenwoordigd, ten einde na te gaan in hoeverre de milieukeurrangorde of-score in de informatiebehoefte van de consument voorziet. Op basis van de resultaten van deze beoordeling brengt de Commissie volgens de procedure van artikel 13 passende wijzigingen aan met betrekking tot de in de milieukeur op te nemen informatie. Artikel 8 Gebruik van de milieukeur, kosten en vergoedingen 1. De bevoegde instantie sluit een contract met de aanvrager waarin de voorwaarden voor het gebruik van de keur worden geregeld. In de gebruiksvoorwaarden worden ook bepalingen opgenomen voor de intrekking van de vergunning om de keur te gebruiken. Na een herziening van de milieukeurcriteria voor het desbetreffende product wordt de vergunning opnieuw bezien en wordt het contract aangepast of, in voorkomend geval, opgezegd. 2. De milieukeur mag niet worden gebruikt en in reclame mag niet naar de milieukeur worden verwezen alvorens de keur is toegekend; daarna mag dit uitsluitend gebeuren voor het specifieke product waarvoor de milieukeur is toegekend. Bedrieglijke of misleidende reclame en het gebruik van een etiket of logo dat tot verwarring kan leiden met de communautaire milieukeur zoals deze bij de onderhavige verordening is ingevoerd, zijn verboden. 3. Voor elke aanvraag voor de toekenning van een keur worden de kosten van de behandeling van de aanvraag in rekening gebracht. Het gebruik van de keur leidt tot betaling van een vergoeding daarvoor door de aanvrager. Het niveau van de tarieven daarvoor is vastgesteld in bijlage V. (?) PB nr. L 162 van 13. 7. 1995, blz. 37. 31 Artikel 9 Bevoegde instanties 1. Elke Lidstaat draagt ervoor zorg dat de instantie(s) die voor de uitvoering van de in deze verordening vermelde taken verantwoordelijk is (zijn), hierna de "bevoegde instantie(s)" genoemd, wordt (worden) aangewezen en operationeel is (zijn). Wanneer meer dan één bevoegde instantie wordt aangewezen, bepaalt de Lidstaat wat hun respectieve bevoegdheden zijn en welke eisen aan de coördinatie voor deze instanties moeten worden gesteld. 2. De Lidstaten zien erop toe dat: a) b) c) de samenstelling van de bevoegde onafhankelijkheid en neutraliteit wordt gewaarborgd, instanties zodanig is dat hun de procedureregels van de bevoegde instanties zodanig zijn dat op nationaal niveau wordt zorg gedragen voor participatie van alle betrokken partijen en voor een passende mate van doorzichtigheid, de bevoegde instanties de bepalingen van deze verordening op een juiste wijze toepassen. Artikel 10 Bevordering van de milieukeur De Lidstaten en de EMO begeleiden de ontwikkeling van het systeem door specifiek op bevordering van het gebruik van de communautaire milieukeur gerichte bewustmakings- en voorlichtingscampagnes voor consumenten, producenten, detailhandelaren en voor het algemene publiek te bevorderen. Artikel 11 Andere milieukeursystemen in de Lidstaten 1. Binnen vijfjaar na de in artikel 16, lid 2, tweede alinea, bedoelde datum worden bestaande en nieuwe openbare en particuliere milieukeursystemen in de Lidstaten zodanig opgezet dat zij kunnen worden toegepast op productengroepen waarvoor geen specifieke communautaire milieukeurcriteria zijn vastgesteld. 2. De Commissie moedigt samenwerking tussen het Communautair systeem en de systemen in de Lidstaten aan om de nodige coördinatie te waarborgen. Artikel 12 Aanpassing aan de vooruitgang van de techniek De bijlagen van deze verordening kunnen volgens de procedure van artikel 13 worden aangepast aan de vooruitgang van de techniek, waaronder begrepen de bij de relevante internationale normalisatie-activiteiten gemaakte vorderingen. 32 Artikel 13 Comité De Commissie wordt bijgestaan door een comité van raadgevende aard, bestaande uit vertegenwoordigers van de Lidstaten en voorgezeten door de vertegenwoordiger van de Commissie. De vertegenwoordiger van de Commissie legt het comité een ontwerp voor van de te nemen maatregelen. Het comité brengt binnen een termijn die de voorzitter kan vaststellen naar gelang van de urgentie van de materie advies uit over dit ontwerp, zo nodig door middel van een stemming. Het advies wordt in de notulen opgenomen; voorts heeft iedere Lid-Staat het recht te verzoeken dat zijn standpunt in de notulen wordt opgenomen. De Commissie houdt zoveel mogelijk rekening met het door het comité uitgebrachte advies. Zij brengt het comité op de hoogte van de wijze waarop zij rekening heeft gehouden met zijn advies. Artikel 14 Overgangsbepalingen Verordening (EEG) nr. 880/92 wordt ingetrokken. De bepalingen van Verordening (EEG) nr. 880/92 blijven op reeds krachtens artikel 12, lid 1, van die verordening gesloten contracten van toepassing. Artikel 15 Herziening 1. Binnen vijfjaar na de in artikel 16, lid 2, tweede alinea, bedoelde datum beoordeelt de Commissie het systeem in het licht van de in de praktijk opgedane ervaring. 2. De Commissie doet indien nodig voorstellen tot wijziging van deze verordening. Artikel 16 Slotbepalingen 1. Deze verordening treedt in werking op de derde dag volgende op die van haar bekendmaking in het Publikatieblad van de Europese Gemeensschappen. 2. Behoudens artikel 5, lid 1, zijn de bepalingen van deze verordening van toepassing vanaf de dag volgende op die waarop de Commissie besluit dat de EMO in een positie verkeert dat zij haar taken kan vervullen. Deze datum wordt bekendgemaakt Gemeenschappen. in het Publikatieblad van de Europese 33 Deze verordening is verbindend in al haar onderdelen en is rechtstreeks toepasselijk in elke Lidstaat. Gedaan te Brussel, op Voor de Raad De voorzitter 34 INDICATIEVE BEOORDELINGSTABEL BIJLAGE I Milieu-aspecten Levenscyclus van het product Voorpipductie Productie Gebruik Distributie (met inbegrip van verpakking) Hergebruik/ Recycling/ Afvalverwijdering Luchtkwaliteit Wateikwaliteit Bodembescherming Afvalvennindering Energiebesparing Beheer van natuurlijke hulpbronnen Preventie van opwar ming van de aaide Bescherming van de ozonlaag Milieuveiligheid Geluidhinder Bescherming van ecosystemen » 35 BIJLAGE II Methodologische vereisten voor de keuze van de essentiële milieu-aspecten Inleiding De specificatie en keuze van de essentiële milieu-aspecten is een proces dat uit de volgende stappen bestaat: een marktonderzoek; een levenscyclusanalyse; een analyse van de technische, economische en marktgebonden aspecten van de verbetering van de milieuzorg die bij de verschillende opties mogelijk is. Het marktonderzoek Bij het marktonderzoek wordt geïnventariseerd welke soorten producten uit de onderzochte productengroep in de Gemeenschap in de handel zijn, welke hoeveelheden worden geproduceerd, ingevoerd en verkocht en wat de marktstructuur in de Lidstaten is. Ook wordt aandacht besteed aan de handel binnen de Gemeenschap en aan de externe handel. Er zal een evaluatie worden gemaakt van het beeld bij de consument, de functionele verschillen tussen verschillende soorten producten en de vraag of een indeling in subgroepen noodzakelijk is. Uit het marktonderzoek zal een pakket met referentieproducten naar voren komen dat, wat de communautaire markt betreft, representatief is voor de productengroep. De levenscvclusanalvse (LCA) De LCA wordt overeenkomstig internationaal erkende methoden en normen uitgevoerd. De LCA bestaat uit de volgende stappen: a. Specificatie van doel en toepassingsgebied. Daarbij worden vastgesteld: (i) de functionele eenheid; (ii) de begrenzing van het productsysteem; (iii) de gedetailleerdheid van de LCA voor de formulering van de criteria voor de milieukeur; (iv) de procedure die moet worden gevolgd om de kwaliteit van het onderzoek te waarborgen. b. Inventarisanalvse: specificatie en waar mogelijk kwantificering van de in- en de outputs tussen het onderzochte productsysteem en het milieu. Dit resulteert in een inventaristabel 36 c. Effectevaluatie: signalering, karakterisering en evaluatie van de effecten op het milieu van de interacties die bij de inventarisanalyse zijn gespecificeerd. Dit proces omvat met name de volgende stappen: (i) classificatie van de effecten; (ii) karakterisering van de effecten; (iii) taxatie van de effecten; (iv) evaluatie van verbeteringen; (v) valideringsprocedure. Classificatie en karakterisering van de effecten gebeuren aan de hand van de categorieën effecten die in de praktijkcode van de Society of Environmental Toxicology and Chemistry (SETAC) (1993) zijn vermeld. Voor deze verordening wordt een aanpak gevolgd die resulteert in een specificatie van de categorieën effecten waarin de onderzochte producten gerekend over de levenscyclus de meest significante bijdrage kunnen leveren, en gekwantificeerde informatie over de omvang van deze effecten bij de verschillende soorten producten in de desbetreffende productengroep. De LCA wordt toegepast op het representatieve pakket dat het marktonderzoek heeft opgeleverd. Analyse van de verbeteringen Bij de analyse van de verbeteringen wordt met name rekening gehouden met de volgende aspecten: de theoretische mogelijkheden voor verbetering van de milieuzorg in samenhang met mogelijke veranderingen in de marktstructuur, een en ander op basis van de in het kader van de LCA uitgevoerde evaluatie van dë verbeteringen ; - de technische, industriële en economische haalbaarheid van wijzigingen in productie en markt bij de verschillende hypotheses; - de houding, de inzichten en de voorkeuren van de consument die de effectiviteit van de milieukeur kunnen beïnvloeden. 37 BIJLAGE III Beschrijving van de milieukeur asaBaaaagBBBsaagBasaaaaBBiii m M iiiagasaaaa—-aeaaaaata Vorpp yap de mjjieukcur De milieukeur wordt toegekend aan producten die ten aanzien van alle geselecteerde essentiële milieu-aspecten ten minste aan het minimumniveau van de criteria voldoen. De informatie voor dë consument wordt als volgt vermeld: Deze keur garandeert een geringer m i l i e u - e f f e ct Essentiële milieu aspecten • *• X Milieuscore' ,a> * +m • * * • Y DE MILIEUKEUR VAN DE EUROPESE f ff y f f ( i ) Dit is een vooibeeld. Voor elk essentieel milieu-aspect kunnen één, twee of drie "bloemen" worden toegekend. Inhoud In de milieukeur worden de milieu-aspecten opgenomen waarvoor gekwantificeerde criteria gelden. Deze aspecten worden beschreven in termen die voor leken begrijpelijk en ondubbelzinnig zijn. De keur omvat ook algemene informatie over kwalitatieve criteria. 38 BIJLAGE IV Procedurele beginselen voor de vaststelling van criteria voor de milieukeur Bij de ontwikkeling van criteria voor de milieukeur gelden de volgende procedurele vereisten: Participatie van de betrokkenen a. Er moet actief worden gestreefd naar participatie van de direct of indirect bij de opdracht betrokken partijen en een evenwichtige inbreng van alle belangengroeperingen (bedrijfsleven, inclusief kleine en middelgrote ondernemingen (KMO's) en ambachtelijke ondernemingen via de branche-organisaties, vakbonden, detailhandelaars, importeurs, milieu-organisaties, consumentenorganisaties, enz. ). b. Allç betrokkenen, binnen of buiten de Gemeenschap, worden op gelijke voet behandeld. c. Voor elke productengroep wordt een specifieke ad hoe-werkgroep voor de ontwikkeling van criteria voor de milieukeur ingesteld waarin de betrokkenen vertegenwoordigd zijn. d. Er wordt een specifiek werkprogramma met een bijbehorend tijdschema opgesteld waarin met name de volgende fasen worden opgenomen: (i) Marktonderzoek; (ii) Levenscyclusanalyse (met de volgende stappen: specificatie van doel en toepassingsgebied, inventarisanalyse en effectevaluatie) en beoordeling van de verbeteringen; (iii) Voorstellen voor de criteria. Elke fase of stap wordt afgesloten niet ten minste een vergadering van de ad hoe-werkgroep om de resultaten te bespreken en de verdere koers uit te zetten. Tijdens het gehele proces wordt alles gedaan wat redelijkerwijs mogelijk is om een consensus tot stand te brengen, met dien verstande dat steeds wordt gestreefd naar een hoog niveau van milieubescherming. De EMO past echter besluitvormingsprocedures toe die met de werkwijze van de Europese normalisatie-instanties in overeenstemming zijn. Voor elke fase of stap wordt een werkdocument met een overzicht van de belangrijkste resultaten samengesteld en tijdig voor de vergaderingen van de ajUug-werkgroep aan de deelnemers toegezonden. Inspraakprocedure en doorzichtigheid e. Er wordt een eindverslag met de belangrijkste resultaten opgesteld en gepubliceerd. Belangstellenden kunnen de beschikking krijgen over tussentijdse documenten met de resultaten van de verschillende fasen van de werkzaamheden en met opmerkingen daarover dient rekening te worden gehouden. 39 f. Een ontwerpversie van het verslag, waarin ook de ontwerp-milieukeufcriteria zijn opgenomen, wordt gepubliceerd. Gedurende een periode van ten minste zestig dagen is er gelegenheid op de ontwerpcriteria voordat deze worden vastgesteld, commentaar te geven. Over de inhoud van dit ontwerpverslag wordt een inspraakprocedure gevolgd. Met alle opmerkingen dient rekening te worden gehouden. Op verzoek wordt informatie over de behandeling van opmerkingen verstrekt. g. In het verslag worden een samenvatting en bijlagen met een gedetailleerde berekening van de goederenstromen opgenomen. Vertrouwelijkheid h. De bescherming van vertrouwelijke informatie die door personen, overheidsorganisaties, particuliere ondernemingen, belangengroeperingen, betrokkenen of andere bronnen wordt verstrekt, wordt gewaarborgd. i. In de opdracht wordt een uiterste termijn voor de voltooiing van de werkzaamheden vastgelegd. De EMO publiceert om de zes maanden een indicatieve planning van de werkzaamheden en de bijwerkingen daarvan. 40 BIJLAGE V Tarieven 1. Bij een aanvraag voor de toekenning van een milieukeur worden de kosten voor de behandeling van de aanvraag in rekening gebracht. Deze vergoeding bedraagt in het algemeen 500 ECU, en 250 ECU voor KMO's(8) en fabrikanten in ontwikkelingslanden. 2. Elke aanvrager aan wie een milieukeur is toegekend, dient aan de bevoegde instantie die de keur heeft toegekend een jaarlijkse vergoeding voor het gebruik van de keur te betalen. 3. De jaarlijkse vergoeding heeft betrekking op een periode van twaalf maanden die ingaat op de datum waarop de milieukeur aan de aanvrager wordt toegekend. 4. De jaarlijkse vergoeding wordt berekend als percentage van de jaarlijkse omzet binnen de Gemeenschap van het product waaraan de milieukeur is toegekend. 5. Het percentage van de jaarlijkse omzet wordt vastgesteld op 0,15% met een maximum van 40 000 ECU. 6. De minimale jaarlijkse vergoeding wordt op 500 ECU gesteld. 7. Voor KMO's en voor fabrikanten in ontwikkelingslanden wordt het percentage van de jaarlijkse omzet vastgesteld op 0,10%. 8. De EMO ontvangt op verzoek 50% van de geïnde jaarlijkse vergoedingen voor de financiering van haar activiteiten in verband met het communautaire systeem voor de toekenning van milieukeuren, inclusief voorlichtingscampagnes. AANVULLEN ggPAWPEN (i) De bedragen voor de jaarlijkse omzet van de producten dienen te worden gebaseerd op de prijzen af fabriek. (ii) Noch in de vergoeding voor de aanvraag, noch in de jaarlijkse vergoeding mogen kosten worden opgenomen voor proeven en verificaties die eventueel nodig kunnen zijn voor producten waarvoor aanvragen worden ingediend. De aanvragers nemen de kosten van dergelijke proeven en verificaties voor eigen rekening. Voor de beproeving worden voorschriften vastgesteld, mede rekening houdend met de noodzaak de kosten daarvan tot een minimum te beperken, met name om deelname van KMO's en fabrikanten in ontwikkelingslanden aan het systeem te vergemakkelijken. (8) Kleine en middelgrote ondernemingen (KMO's) als omschreven in Aanbeveling 96/280/EG van de Commissie van 3 april 1996 (PB nr. L 107 van 30. 4. 1996, blz. 4). 41 (iii) Bij een herziening van de tarieven voor het systeem voor de toekenning van milieukeuren door de Gemeenschap kunnen de bedragen eventueel worden aangepast. Voor de vergoedingen die moeten worden betaald in verband met aanvragen die vóór de datum van de beslissing van de Gemeenschap om de tarieven te herzien tot de toekenning van een milieukeur hebben geleid, worden deze nieuwe tarieven eerst na afloop van de geldigheidsduur van de criteria voor de desbetreffende keur van toepassing. 42 FINANCIEEL MEMORANDUM 1. Titel van de maatregel Verordening inzake een herzien communautair systeem voor de toekenning van milieukeuren (Verordening (EEG) nr. 880/92) 2. Begrotingslijn B4-3040 3. Juridische grondslag Artikel 130S Verordening (EEG) nr. 880/92, zoals gewijzigd. 4. Omschrijving van de maatregel 4. 1. Algemene doelstelling: De algemene doelstelling van dit initiatief is het communautaire systeem voor de toekenning van milieukeuren doeltreffender te maken ter bevordering van duurzame consumptiepatronen in de EG. Daartoe wordt voorgesteld het bij Verordening (EEG) nr. 880/92 ingevoerde milieukeursysteem te herzien en met name het beheer daarvan over te dragen aan onafhankelijke nationale instanties, verenigd in een nog op te richten Europese milieukeurorganisatie. Dit initiatief is gebaseerd op het principe dat actie moet worden ondernomen op het meest geschikte niveau. Nationale bevoegde instanties die binnen het kader van een Europese vereniging samenwerken zijn het beste geplaatst om milieukeurcriteria vast te stellen die beantwoorden aan hèt verwachtingspatroon en de visie van de consumenten in de Lid-Staten. Als collectief bezitten de bevoegde nationale instanties bovendien de nodige kennis en bekwaamheid om het milieukeursysteem optimaal te beheren. Tenslotte bevinden zij zich in de beste positie om de belanghebbende partijen bij het beheer van het systeem te betrekken en te zorgen voor transparantie. 4. 2. Duur en verlenging van de maatregel: 4 jaar, vanaf de inwerkingtreding van de herziene verordening. 5. Indeling van de uitgaven en ontvangsten 5. 1. Niet-verplichte uitgaven 5. 2. Gesplitste kredieten 43 5. 3. Categorie van de ontvangsten Niet van toepassing. 6. Aard van de uitgaven en ontvangsten Subsidie voor gezamenlijke financiering met andere bronnen uit de openbare sector. Is voorzien in gehele of gedeeltelijke terugbetaling van de financiële steun van de Gemeenschap als de maatregel economische voordelen oplevert? Neen. Het doel van de maatregel is de oprichting van een non-profit-organisatie. 7. Financiële gevolgen 7. 1. JBereJqmjngswijze voor de tQtftle kosten van <Je maatregel (verband tussen individuele kosten en tQtftle kosten) De maatregel bestaat in de oprichting van de Europese milieukeurorganisatie, zoals bepaald in de herziene milieukeurverordening, en in het opstarten van de activiteiten daarvan. Deze organisatie zal de vorm aannemen van een internationale vereniging van de krachtens artikel 9 van Verordening (EEG) nr. 880/92 door de Lid-Staten aangewezen nationale bevoegde instanties. De kosten zullen ten laste van de begroting van de Gemeenschap worden gefinancierd op basis van de volgende percentages: 70% voor het eerste jaar (1998) 70% voor het tweede jaar (1999) 50% voor het derde jaar (2000) 30% voor het vierde jaar (2001). Het restant zal worden gefinancierd door de bevoegde instanties. Na het vierdejaar is er geen verdere bijdrage van de Gemeenschap in de financiering. Het is de bedoeling dat de EMO op langere termijn integraal wordt gefinancierd uit de door de ontvangers van de milieukeur betaalde vergoedingen. De uitvoering van de opdrachten die door de Commissie zullen worden gegeven en de algemene kosten van de EMO zullen worden bekostigd uit het aandeel van 50% van de door de bevoegde instanties geïnde jaarlijkse vergoedingen waarop de EMO recht heeft. De bevoegde financieringsbehoeften dekken. instanties moeten na het vierde jaar eventuele verdere De berekening gaat uit van de volgende premissen. De EMO zal zich gaan bezighouden met de coördinatie van de werkzaamheden voor de vaststelling van milieukeurcriteria en eisen inzake controle door voor de verschillende beschouwde productengroepen werkgroepen ad hoc op te richten en te beheren en door 44 levenscyclusanalyses te organiseren en te bevorderen. Bovendien zal de EMO in een eerste stadium haar eigen methodes en procedures moeten vaststellen. 7. 2. Uitsplitsing van de kosten (constante prijzen in ECU9 s van 1996) Uitsplitsing Oprichtings- en beheerskosten van de EMO Werkzaamheden met betrekking tot de levenscyclusanalyse en de eisen inzake beoordeling en verificatie Jaar 1 1998 1. 800. 000 Jaar 2 1999 1. 500. 000 Jaar 3 2000 1. 500. 000 Jaar 4 2001 1. 500. 000 TOTAA L 6. 300. 000 800. 000 800. 000 500. 000 500. 000 2. 600. 000 TOTAAL 2. 600. 000 2. 300. 000 2. 000. 000 2. 000. 000 8. 900. 000 Bijdrage van de Gemeenschap 1. 820. 000 (70%) 1. 610. 000 (70%) 1. 000. 000 (50%) 600. 000 (30%) 5. 030. 000 (56,5%) Constante prijzen in ecu's van 1996. 7. 3. Tijdschema's voor vastlegging- eo fretajjngskredieten Vastleggingskredieten Betalingskredieten 1998 1. 820. 000 1999 1. 610. 000 2000 1. 000. 000 2001 600. 000 TOTAAL 5. 030. 000 1998 1999 2000 2001 2002 2003 1. 290. 00 1. 510. 00 1. 215. 00 790. 00 190. 00 35. 00 TOTAAL 5. 030. 00 In ecu's van 1996. 45 8. Maatregelen om fraude tegen te gaan Specifieke controlemaatregelen Voor de financiering van de EMO gelden alle verificatie-eisen en andere contractuele voorwaarden die van toepassing zijn op financiële bijdragen van de Gemeenschap. Daarnaast zullen de volgende specifieke maatregelen worden toegepast: voor alle contracten van de EMO voor studies, dienstverlening, advies en aankopen voor een bedrag van meer dan 10. 000 ecu moet een aanbesteding worden gehouden: - open aanbestedingen, die in het PB van de EU zullen worden gepubliceerd, voor contracten boven 50. 000 ecu - besloten aanbestedingen op basis van lijsten die zijn vastgesteld aan de hand van de resultaten van verzoeken om reacties van belangstellenden, in de overige gevallen. voor vergoedingen voor het bijwonen van vergaderingen moeten bewijsstukken worden overgelegd. Deze zullen ter beschikking van de Commissie worden gehouden De EMO zal jaarlijks bij de Commissie een gedetailleerd financieel verslag indienen. De Commissie zal op basis van dit verslag systematische controles uitvoeren in de gebouwen van de EMO. Betalingen worden slechts uitgevoerd indien het verslag door de Commissie is goedgekeurd. 9. Gegevens voor de kosten-/batenanalyse 9. 1. Specifieke doelstellingen en kwantificering, doelgroep Specifieke doelstellingen Het doel is te zorgen voor een goed functionerend communautair systeem voor de toekenning van milieukeuren. De uiteindelijke doelstelling is verbetering van het milieu. De milieukeur is gebaseerd op een marktgerichte aanpak. De resultaten zullen afhangen van de respons vanuit de markt op de sterkere profilering van de milieukeur. Als maatstaf voor de beoordeling van deze actie kan het aantal productengroepen waarvoor criteria worden vastgesteld of herzien, worden gebruikt. Wat dit betreft woftlt gestreefd naar de volgende aantallen: 46 Jaar Aantal productengroepen waarvoor milieurkeurcriteria worden vastgesteld of herzien (per jaar) Î998 " ' ' ' _ 2000 20ÔÎ > 5 ÏÔ 15 il Het indicatieve aantal van vijf productengroepen per jaar is een gemiddelde dat hoofdzakelijk gebaseerd is op het algemene resultaat dat tot dusver is gerealiseerd in het kader van het communautair systeem voor de toekenning van milieukeuren. In de afgelopen drie jaar (1993-1996) zijn namelijk elf nieuwe productengroepen vastgesteld en een groep is voor de tweede maal herzien. Bovenop deze kritische massa van reeds bestaande productengroepen komen nog de nieuwe productengroepen die eventueel zullen resulteren uit de elf technische studies die thans door de Commissie en de bevoegde instanties worden uitgevoerd. Alle productengroepen zullen regelmatig worden herzien, afhankelijk van de geldigheidsduur van de desbetreffende criteria. - Doelgroep De specifieke doelgroep van deze maatregel zijn de voor de milieukeur bevoegde instanties. Dit zijn neutrale en onafhankelijke organisaties via welke belangengroepen toegang hebben tot het communautair systeem. Consumenten en niet-gouvernementele milieuorganisaties, bedrijfsgroepen, detaillisten en vakverenigingen zullen baat hebben bij de oprichting van de EMO doordat zij via deze organisatie mee vorm zullen kunnen geven aan duurzame consumptiepatronen. Uiteindelijk zullen alle EG-burgers hiervan de vruchten plukken doordat de kwaliteit van hun leefomgeving zal verbeteren. 9. 2. Motivering van de maatregel Noodzaak van het inzetten van financiële steun van de Gemeenschap Het communautair systeem voor het toekennen van milieukeuren is slechts één onderdeel van een breed georiënteerde strategie die gericht is op het bevorderen van duurzame productie en consumptie. Met duurzame consumptie wordt beoogd bepaalde door de consumptie veroorzaakte milieueffecten te verminderen of tenminste te beheersen. De strategie bestaat dan ook in het bevorderen van een groter milieubewustzijn, met name door "groene" producten te inventariseren en te propageren. 47 Met de toepassing van een communautair systeem voor de toekenning van milieukeuren is de laatste tijd een aanzienlijke vooruitgang geboekt. Er zijn milieukeurcriteria gepubliceerd voor elf productengroepen en de milieukeur is toegekend aan 45 producten. Bij de uitvoering van de verordening hebben zich echter bepaalde moeilijkheden voorgedaan en het is dan ook nodig de bij het systeem gevolgde benadering, methodologie en werkwijzen te verbeteren en te stroomlijnen om deze doeltreffender en doelmatiger te maken. Weliswaar worden in steeds hoger tempo milieukeurcriteria vastgesteld, maar de milieukeur heeft nog steeds een laag profiel op de Europese markt. Het systeem dient nu op een meer routinematige en efficiëntere wijze te worden beheerd en de aandacht moet nu worden toegespitst op het propageren van de milieukeur bij consumenten, detailhandelaren en fabrikanten. Het is nog te vroeg om het effect van het communautaire systeem op de markt te beoordelen; de communautaire milieukeur heeft zich namelijk nog onvoldoende kunnen profileren op de markt doordat zij zich nog in een relatief vroeg stadium van haar ontwikkeling bevindt. Op dit moment gelden voor de vaststelling van de milieukeurcriteria de EU- wetgevingsprocedures die worden toegepast krachtens de aan de Commissie verleende uitvoeringsbevoegdheden. Daarnaast is een overlegorgaan bij het proces betrokken en ook de bevoegde instanties spelen daarbij een rol doordat zij de bevoegdheid hebben gekregen de procedure voor de vaststelling van criteria in te leiden. Uit de ervaring tot dusver blijkt dat deze procedure complex is, de Commissie betrekt bij en verantwoordelijkheid oplegt voor zeer gespecialiseerde technische routinewerkzaamheden en als geheel geen geschikte grondslag is voor de ontwikkeling van het milieukeursysteem op de lange termijn. In de herziene milieukeurverordening zou de verantwoordelijkheid voor de vaststelling van milieukeurcriteria worden overgedragen aan een onafhankelijk orgaan, de EMO. De EMO zou de vorm aannemen van een internationale vereniging van de voor de milieukeur bevoegde instanties. Tot het opzetten van de EMO moet het initiatief worden genomen door de instanties die de leden van die vereniging zouden zijn. De financiering van de oprichting van de EMO en van haar werkzaamheden tijdens de eerste vijf jaar vormt een struikelblok voor het operationeel worden daarvan. Verwacht wordt dat de EMO tijdens de aanloopperiode nauwelijks inkomsten zal hebben uit door ontvangers van de milieukeur betaalde vergoedingen. De relevantie voor de Gemeenschap van de EMO als onderdeel van een herziening van het milieukeursysteem rechtvaardigt medefinanciering door de EG gedurende de eerste vier jaar. De eventuele noodzakelijke extra financiering zou door de bevoegde instanties moeten worden verstrekt. 48 Keuze van de steunmaatregelen Daarom wordt voorgesteld een Europese milieukeurorganisatie (EMO) op te richten die de criteria voor de milieukeur en de eisen inzake beoordeling en toezicht op de naleving van die criteria moet formuleren en periodiek herzien, en tevens de activiteiten van de bevoegde instanties moet coördineren. De EMO, voor de oprichting waarvan de Commissie zich zou inzetten en die in haar opdracht zou optreden, zou de vorm aannemen van een particuliere internationale vereniging van voor de milieukeur bevoegde instanties. De EMO zou fungeren als een netwerk voor de coördinatie tussen de bevoegde instanties; voor deze werkzaamheden hoeven geen kostbare en complexe nieuwe structuren in het leven te worden geroepen. De voorgestelde benadering loopt dus parallel met de "nieuwe aanpak" voor de Europese technische normalisatie, en de rol van de EMO zou vergelijkbaar zijn met die van de Europese Commissie voor Normalisatie (CEN). De specifieke technische taken die aan de EMO zullen worden opgedragen hebben hoofdzakelijk betrekking op het beheer en de coördinatie van de studies die worden uitgevoerd met het oog op de ontwikkeling of de herziening van de milieucriteria voor de verschillende productengroepen. Deze studies zullen in opdracht van de Commissie worden verricht met de hulp van technische consultants. Een specifieke werkgroep ad hoc zal worden opgericht voor de ontwikkeling van milieukeurcriteria voor elke productengroep. De EMO zal in de verschillende stadia van de studies actief streven naar participatie van de betrokkenen (de direct of indirect bij de opdracht betrokken partijen) om de komen tot een evenwichtige inbreng van alle belangengroeperingen (bedrijfsleven, inclusief midden- en kleinbedrijf en ambachtelijke bedrijven via de brancheorganisaties, vakbonden, detailhandelaren, importeurs, milieuorganisaties, consumenten, enz). Er wordt een specifiek werkprogramma met een bijbehorend tijdschema opgesteld waarin met name de volgende fasen worden opgenomen: * a) Marktonderzoek; b) Levenscyclusanalyse (met de volgende stappen: specificatie van doel en toepassingsgebied, inventarisanalyse en effectevaluatie) en beoordeling van de verbeteringen; c) Voorstellen van de criteria. Elke fase of stap wordt afgesloten met minimaal één vergadering van de werkgroep ad hoc om de resultaten te bespreken en de verdere koers uit te zetten. Voor elke fase of stap wordt een werkdocument met een overzicht van de belangrijkste resultaten samengesteld en tijdig voor de vergaderingen van de werkgroep ad hoc aan de deelnemers toegezonden. Uit de tot dusver met het milieukeursysteem opgedane ervaring blijft duidelijk dat voor de ontwikkeling van één volledige levenscyclusanalyse 12 à 14 maanden moet worden gerekend. Voor elke analyse moet worden voorzien in tenminste 49 vier vergaderingen van de werkgroep ad hoc, gevolgd door twee voltallige vergaderingen van de EMO om de milieucriteria te bespreken en eventueel goed te keuren. Als'leidraad voor de kosten van een volledige levenscyclusanalyse kan worden uitgegaan van gemiddeld 100 000 ecu. Bij het bepalen van de operationele kosten van het systeem moet er rekening mee worden gehouden dat de EMO tenminste vier maal per jaar in voltallige zitting bijeen dient te komen. Er dient een permanent secretariaat te worden opgericht dat tenminste bestaat uit een directeur, een assistent, een voorlichter en een secretaris. Gezien de institutionele en praktische beperkingen is er geen alternatief voor het bereiken van de met de herziening van Verordening (EEG) nr. 880/92 beoogde doelstellingen. De mogelijkheid de vaststelling van milieukeurcriteria toe te vertrouwen aan het Europees Milieuagentschap is overwogen. In deze mogelijkheid wordt uitdrukkelijk voorzien bij artikel 20 van Verordening nr. EEG/1210/90 van 7 mei 1990 inzake de oprichting van het Milieuagentschap. Om een aantal redenen lijkt dit echter niet de meest aangewezen oplossing. De Raad heeft de verordening inzake de oprichting van het Milieuagentschap in 1990 vastgesteld. Bij de invoering van het milieukeursysteem in 1992 was echter duidelijk dat als gevolg van de alom bekende problemen in verband met de keuze van de zetel van het Milieuagentschap, dit pas na geruime tijd operationeel zou worden. Daarom besloot de Raad in 1992 het milieukeursysteem op een andere grondslag op te zetten en heeft hij daarom in het oorspronkelijke voorstel van de Commissie elke wijziging naar een eventuele betrokkenheid van het Milieuagentschap geschrapt. Ook heeft de Raad het systeem meer gedecentraliseerd door de nationale bevoegde instanties bij alle stadia van de uitvoering te betrekken. Bijgevolg zijn nationale bevoegde instanties opgericht die nu in de meeste Lid-Staten operationeel zijn. Deze instanties zijn nauw betrokken bij de technische werkzaamheden ter voorbereiding van de milieukeurcriteria. Samen beschikken zij nu over de nodige technische structuren en deskundigheid voor de toepassing van het communautair systeem. Het Milieuagentschap beschikt niet over een dergelijke structuur of ervaring. Bovendien lijkt het besluitvormingsproces van het Agentschap zich niet te lenen voor de vaststelling van milieukeurcriteria. Tenslotte is geen gebruik gemaakt van de bij Verordening nr. EEG/1210/90 aan de Raad geboden mogelijkheid om uiterlijk twee jaar na de inwerkingtreding van de verordening te besluiten tot uitbreiding van het takenpakket van het Agentschap, inclusief de vaststelling van milieukeurcriteria; de reden hiervoor was de vertraging bij de ontwikkeling van de internationale hoofdactiviteiten van het Agentschap. Tenslotte is geen andere geschikte instantie beschikbaar voor het beheer van het communautair systeem. Het milieukeursysteem leent zich niet voor oplossingen die eenvoudigweg gebaseerd zijn op wederzijdse erkenning (de criteria zouden in de 15 Lid-Staten identiek moeten zijn om misleiding van de consumenten te 50 voorkomen) of voorzien in volledige privatisering (waardoor een wildgroei van vergelijkbare nationale/of particuliere systemen niet zou kunnen worden voorkomen). Voornaamste factoren van onzekerheid die de specifieke resultaten van de maatregel kunnen beïnvloeden Een onzekere factor is het succes van de communautaire milieukeur en het bedrag van de geïnde vergoedingen. Daarom moeten de EMO-leden de beheersrisico's helpen beperken door een financiële bijdrage te leveren. In feite is hun rol van doorslaggevend belang voor het welslagen van de maatregel, aangezien zij de milieukeurcriteria moeten vaststellen en de milieukeur moeten propageren bij de betrokkenen (consumenten, detailhandelaren, bedrijven, enz. ) 9. 3. Het volgen en evalueren van de maatregel Gezien van de aard van de maatregel zal de Commissie toezicht houden op het functioneren van de EMO en zal zij controleren of deze in staat is de in de verordening omschreven taken te vervullen. Binnen drie jaar na de inwerkingtreding van de verordening zal de Commissie, samen met de EMO, aan de hand van een onderzoek en een evaluatie bepalen in welke mate de maatregel succesvol is geweest. Met name bij het toetsen van de uitvoering van de maatregel zullen kwantitatieve aspecten een belangrijke rol spelen. Het succes van het nieuwe systeem zal namelijk worden afgemeten aan de toeneming van het aantal door de EMO vastgestelde productengroepen. Een ander element aan de hand waarvan de doeltreffendheid van het systeem zal worden beoordeeld is het profiel van de producten met een milieukeur op de consumentenmarkt. Ook de mate waarin detailhandel en distributeurs bij de toepassing van dit systeem betrokken raken zal een inàcatie voor het succes van de maatregel als geheel zijn. Bij de evaluatie van de kwalitatieve aspecten zal een effectbeoordeling van de maatregel worden uitgevoerd. Het belangrijkste element waarmee daarbij rekening zal worden gehouden is de bij de Europese consumenten respectievelijk fabrikanten teweeggebrachte gedragsverandering. Met name zal worden gekeken naar de bekendheid van de consumenten met en hun inzicht in het communautair milieukeursysteem. Ook zal worden nagegaan of er sprake is van een toenemende acceptatie van het systeem en dus van bereidheid tot verandering bij de fabrikanten. 10. Administratieve uitgaven (Titel Hl, deel A van de begroting) 10. 1. Effect op het personeelsbestand Er wordt geen uitbreiding verwacht van het voor het beheer van de milieukeur benodigde aantal personeelsleden van de Commissie. Het wordt nu integendeel mogelijk meer mensen te schakelen voor bewustmakings- en andere promotieactiviteiten, hetgeen tot dusver onmogelijk was bij gebrek aan personele middelen. De huidige formatie (5 full time-A-ambtenaren en 1 part time-A-ambtenaar, 1 A-hulpfunctionaris, 1 B- en 2 C-ambtenaren) zal in het nieuwe systeem niet langer noodzakelijk zijn voor de direct met de uitvoering van de verordening samenhangende taken. in 51 Daardoor zal na een overgangsperiode een deel van het personeel dat zich thans bezighoudt met het beheer van het niilieukeursysteem kunnen worden ingezet voor werkzaamheden met betrekking tot de bevordering en uitbreiding van het systeem, alsook voor toezicht op de activiteiten van de nieuwe EMO. Voor toezicht op de uitvoering van de herziene milieukeurverordening zullen twee A-ambtenaren en 1 C- ambtenaar vereist zijn. Categorie Voor het beheer van de maatregel vereist personeel Vwt Tijdelijke A B C Ambtenaren of tijdelijke functio narissen Ander personeel Totaal 2 1 3 10. 2 Totale kosten van extra personeel en Waarvan Duur Extra personeel Bestaand personeel in dienst bij het betrokken DG of de betrokken dienst 6+ 1 1 2 9+1 12 maanden 10. 3 Toeneming van andere werkingskosten als gevolg van de maatregel Er worden geen financiële repercussies in verband met extra personeel of andere werkingskosten verwacht. 52 NOTITIE OVER DE VERWACHTE EFFECTEN EFFECTEN VAN HET VOORSTEL OP HET BEDRIJFSLEVEN EN IN HET BIJZONDER OP DE KLEINE EN MIDDELGROTE ONDERNEMINGEN (KMO's) Titel van het voorstel; Verordening van de Raad inzake een herzien communautair systeem voor de toekenning van milieukeuren Referentienummer yap fret document: (nog niet toegekend) Het voorstel Waarom is, rekening houdend met het subsidiariteitsbeginsel, communautaire wetgeving op dit gebied noodzakelijk en wat zijn de voornaamste doelstellingen? Dit voorstel beoogt de verbetering van een reeds van kracht zijnde verordening. Het is de bedoeling het communautair systeem voor de toekenning van milieukeuren te herzien en te versterken. De factoren die een dergelijk systeem op communautair niveau rechtvaardigen zijn de volgende: • • De noodzaak de wildgroei van nationale systemen die tot distorsie van de interne markt kunnen leiden te beperken en deze op langere termijn uit te schakelen De door een communautair systeem geboden mogelijkheden om via de marktkrachten de consumenten te kiezen voor milieuvriendelijker producten en het daaruit voortvloeiende positieve effect op de ontwikkeling, de fabricage en het in de handel brengen van dergelijke producten. te stimuleren om De effecten op het bedrijfsleven 2. Op welke bedrijven is het voorstel van invloed? Het voorstel kan repercussies hebben voor alle bedrijven die onder de toepassing van de verordening vallende producten vervaardigen. Deelneming aan het systeem is echter vrijwillig zodat er geen sprake is van dwingende voorschriften voor de bedrijven. Het voorstel is niet gericht op specifieke geografische gebieden. 53 3. Welke maatregelen moeten de bedrijven nemen om aan de voorgestelde wetgeving te voldoen? De maatregelen zullen afhankelijk zijn van de per productengroep vast te stellen specieke criteria. 4. Welke economische effecten zijn van de voorgestelde wetgeving te verwachten? De milieukeur is bedoeld om bedrijven te stimuleren milieuvriendelijker producten op de markt te brengen en hun inspanningen op dit gebied te honoreren. Zo kan de milieukeur de ontwikkeling van nieuwe technologische niches vergemakkelijken en het mogelijk maken de kosten van ontwikkeling en fabricage van milieuvriendelijker producten gemakkelijker terug te verdienen. 5. Bevat het voorstel maatregelen teneinde rekening te houden met de specifieke situatie van kleine en middelgrote ondernemingen (b. v. minder strenge of andere eisen)? Er wordt voorzien in specifieke maatregelen om deelneming van de KMO's aan dit vrijwillige systeem te vergemakkelijken: • lagere te betalen vergoedingen • voor de KMO's openstaande overlegprocedures • aan de mogelijkheden van de KMO's aangepaste eisen inzake beproeving en verificatie. Overleg 6. Geef een overzicht van de instanties die over het voorstel zijn geraadpleegd en de hoofdlijnen van hun standpunten. Voor de industrie op Europees niveau zijn de UNICE en de UEAPME van geraadpleegd Verordening (EEG) nr. 880/92. de hoofdlijnen de herziening over van 54 ISSN 0254-1513 COM(96) 603 def. DOCUMENTEN NL 14 10 08 Catalogusnummer : CB-CO-96-719-NL-C ISBN 92-78-13917-3 Bureau voor officiële publikaties der Europese Gemeenschappen L-29S5 Luxemburg rx