title: Πρόταση κανονισμού (ΕΚ) του Συμβουλίου περί αναθεωρημένου κοινοτικού συστήματος απονομής οικολογικού σήματος

eurovoc_concepts:
consumer information
eco-label
environmental protection
international standard
labelling

formats: html pdf pdfa1b print

text: ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ Βρυξέλλες, 11. 12. 1996 COM(96) 603 τελικό 96/0312 (SYN) Πρόταση ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΥ (ΕΚ) ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ περί αναθεωρημένου κοινοτικού συστήματος απονομής οικολογικού σήματος (υποβληθείσα από την Επιτροπή) Ι. Εισανωνή ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ 1. Στις 23 Μαρτίου 1992, το Συμβούλιο εξέδωσε τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 880/921 σχετικά με κοινοτικό σύστημα απονομής οικολογικού σήματος. Οι στόχοι αυτού του συστήματος είναι: - η προώθηση του σχεδιασμού, της παραγωγής, της εμπορίας και της χρήσης προϊόντων τα οποία έχουν περιορισμένες περιβαλλοντικές επιπτώσεις σ' όλη τη διάρκεια του κύκλου ζωής τους και - η παροχή στους καταναλωτές περισσότερων πληροφοριακών στοιχείων για τις επιπτώσεις των προϊόντων στο περιβάλλον. Το κοινοτικό σύστημα οικολογικής σήμανσης αποτελεί ένα από τα στοιχεία μιας ευρύτερης στρατηγικής, η οποία αποσκοπεί στην προώθηση της αειφορικής παραγωγής και κατανάλωσης. Σκοπός της αειφορικής κατανάλωσης είναι ο περιορισμός ή η συγκράτηση των επιπτώσεων της κατανάλωσης στο περιβάλλον. Η στρατηγική για το σκοπό αυτό συνίσταται στην καλλιέργεια οικολογικών προτύπων συμπεριφοράς, ιδίως με τον εντοπισμό και την προώθηση "πράσινων" προϊόντων. Επιβάλλεται επίσης να βελτιωθεί η διαχείριση των προϊόντων, ώστε να προωθηθεί η περιβαλλοντική αποδοτικότητα τους με ταυτοποίηση και ολοκλήρωση των ιδιοτήτων περιβαλλοντικής αποδοτικότητας των προϊόντων. Η προώθηση "πράσινων" προϊόντων και η βελτίωση της διαχείρισης των προϊόντων αποτελούν κεντρικούς στόχους του κοινοτικού συστήματος οικολογικής σήμανσης. Επιπλέον, το κοινοτικό σύστημα στηρίζεται σε μία προσέγγιση όπου λαμβάνεται υπόψη το σύνολο του κύκλου ζωής των προϊόντων και περιλαμβάνει κριτήρια που καλύπτουν τις διεργασίες παραγωγής και την επαναχρησιμοποίηση, ανακύκλωση και τελική διάθεση των απορριμάτων. Ως εκτούτου, το σύστημα αυτό μπορεί να συμβάλει επίσης στηνπροώθηση της αειφορικής παραγωγής και της καλύτερης διαχείρισης των αποβλήτων. 2. Η λειτουργία του κοινοτικού συστήματος οικολογικής σήμανσης σημείωσε τελευταία ουσιαστική πρόοδο. Έχουν πλέον δημοσιευθεί κριτήρια οικολογικής σήμανσης για 10 κατηγορίες προϊόντων και έχει απονεμηθεί οικολογικό σήμα σε 45 προϊόντα. Επιπροσθέτως, οι βασικοί στόχοι του συστήματος δείχνουν να διατηρούν την αξία τους και να εναρμονίζονται απόλυτα με τις πιο πρόσφατες γενικές αρχές, επιδιώξεις και προτεραιότητες της περιβαλλοντικής πολιτικής, ιδίως του 5ου κοινοτικού προγράμματος δράσης για το περιβάλλον, όπως αναθεωρήθηκε, και της Agenda 21. Εν τούτοις, η εφαρμογή του κανονισμού προσέκρουσε σε ορισμένες δυσχέρειες, με αποτέλεσμα να χρειάζεται να βελτιωθούν και να απλουστευθούν η προσέγγιση, οι μεθοδολογίες και οι διαδικασίες λειτουργίας του συστήματος, ώστε να αυξηθούν η αποτελεσματικότητα, η αποδοτικότητα και η διαφάνεια του. Κατόπιν αυτού, προτείνεται να τροποποιηθεί ο κανονισμός σύμφωνα με το άρθρο 18 αυτού, στο οποίο προβλέπεται επανεξέταση του κοινοτικού συστήματος οικολογικής σήμανσης το αργότερο πέντε έτη από την έναρξη της ισχύος του κανονισμού. ΕΕ L99, 11. 4. 1992, σ. 1 II. Το κοινοτικό σύστημα απονομικ οικολογικού σήματος 3. Το ισχύον κοινοτικό σύστημα οικολογικής σήμανσης περιλαμβάνει τρεις φάσεις: τον καθορισμό κριτηρίων, την απονομή του οικολογικού σήματος σε προϊόντα και την αναθεώρηση των κριτηρίων. Ενώ για τον καθορισμό και την αναθεώρηση των κριτηρίων αρμόδια είναι κυρίως η Επιτροπή, η απονομή του σήματος σε προϊόντα είναι έργο των αρμοδίων φορέων των κρατών μελών. Οι εν λόγω αρμόδιοι φορείς, ανεξάρτητοι και αμερόληπτοι, ορίστηκαν από τα κράτη μέλη για να αναλάβουν την εφαρμογή του κοινοτικού οικολογικού σήματος σε εθνικό επίπεδο. Οι κατηγορίες προϊόντων επιλέγονται με πρωτοβουλία είτε της Επιτροπής είτε των αρμοδίων φορέων. Στην πρώτη φάση της λειτουργίας του κοινοτικού συστήματος προτιμήθηκε η δεύτερη δυνατότητα. Πρόσφατα όμως, η Επιτροπή ανέλαβε πλήρως την πρωτοβουλία για την επιλογή των κατηγοριών προϊόντων. Η ενέργεια αυτή ανταποκρίνεται στην επιθυμία των κρατών μελών και των ομάδων ενδιαφερομένων να υπάρχει μεγαλύτερη συνέπεια στην εφαρμογή του συστήματος. Για την επιλογή των κατηγοριών προϊόντων ζητείται η γνώμη των διαφόρων ομάδων ενδιαφερομένων, δηλαδή της βιομηχανίας, των εμπόρων, των οργανώσεων καταναλωτών, των οργανώσεων προστασίας του περιβάλλοντος και των συνδικαλιστικών οργανώσεων. 4. Κατ' αρχάς εκπονείται μελέτη σκοπιμότητας, η οποία επιτρέπει να συγκεντρωθούν στοιχεία σχετικά με τη δομή της αγοράς, τα συμφέροντα των διαφόρων ομάδων ενδιαφερομένων, την καταλληλότητα του οικολογικού σήματος και τα πιθανά οφέλη από αυτό για το περιβάλλον, τους κινδύνους στρεβλώσεων μεταξύ των εθνικών τμημάτων της εσωτερικής αγοράς και, τέλος, σχετικά με τις διεθνείς πτυχές. Η μελέτη σκοπιμότητας αξιολογείται από ειδική ομάδα εργασίας, αποτελούμενη από εμπειρογνώμονες των κρατών μελών και από εκπροσώπους όλων των ομάδων ενδιαφερομένων. Ανάλογα με τα αποτελέσματα αυτής της αξιολόγησης, διενεργείται πλήρης ανάλυση του κύκλου ζωής των προϊόντων της εκάστοτε κατηγορίας. Η ανάλυση αυτή περιλαμβάνει καταγραφή και εκτίμηση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων της δεδομένης κατηγορίας προϊόντων, μελέτη της αγοράς και κατάρτιση σχεδίου κριτηρίων. Το σχέδιο οικολογικών κριτηρίων υποβάλλεται επίσημα στο γνωμοδοτικό σώμα που προβλέπεται στον κανονισμό για διαβουλεύσεις με τις ομάδες ενδιαφερομένων. Η πρόταση συζητείται και ψηφίζεται από κανονιστική επιτροπή. Η διαδικασία έγκρισης ολοκληρώνεται με επίσημη απόφαση της Επιτροπής. Λόγω του χαρακτήρα του οικολογικού σήματος, που απαιτεί ποικίλες ειδικές γνώσεις, και των εσωτερικών κανόνων λειτουργίας των Υπηρεσιών της Επιτροπής, οι Υπηρεσίες αυτές συνεργάζονται στενά μεταξύ τους στα διάφορα στάδιατης διαδικασίας καθορισμού των κριτηρίων. Ειδικότερα, το σχέδιο απόφασης που υποβάλλεται στην κανονιστική επιτροπή αποτελεί προηγουμένως αντικείμενο διοργανικών διαβουλεύσεων. 5. Σύμφωνα με τις διατάξεις του κανονισμού, υπεύθυνοι για την απονομή του οικολογικού σήματος είναι οι αρμόδιοι φορείς. Σε όλους τους αρμόδιους φορείς διαβιβάζεται περίληψη κάθε αίτησης απονομής οικολογικού σήματος ενώ ο πλήρης φάκελος της αξιολόγησης των προϊόντων τους διαβιβάζεται μόνον εφόσον τον ζητήσουν. III. Εφαρμογή του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 880/92 6. Ο κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 880/92 άρχισε να ισχύει το Μάρτιο του 1992. Τα κράτη μέλη υποχρεούντο να ορίσουν τους αρμόδιους για την εφαρμογή του κανονισμού φορείς το αργότερο έξι μήνες από την έναρξη της ισχύος του. Συνεπώς, η πλήρης εφαρμογή του κοινοτικού συστήματος οικολογικής σήμανσης άρχισε θεωρητικάτον Οκτώβριο του 1992. Ο κανονισμός όμως απλώς διαμορφώνει το πλαίσιο του κοινοτικού οικολογικού σήματος. Το σύστημα μπορεί να εφαρμοστεί μόνον σε προϊόντα, για τα οποία η Επιτροπή έχει προηγουμένως καθορίσει οικολογικά κριτήρια σύμφωνα με τις γενικές αρχές και τις διαδικασίες που ορίζει ο κανονισμός. Ως εκ τούτου, η έναρξη της ισχύος του κανονισμού ήταν μόνον η αφετηρία των προπαρασκευαστικών εργασιών για την πραγματική εκκίνηση της λειτουργίας του συστήματος. 7. Ο χρόνος που μεσολάβησε από την έναρξη της ισχύος του κανονισμού αφιερώθηκε ως επί το πλείστον στην επιλογή κατηγοριών προϊόντων και στον καθορισμό των αντίστοιχων οικολογικών κριτηρίων. Μέχρι σήμερα, έχουν εκδοθεί και δημοσιευθεί οι ακόλουθες αποφάσεις της Επιτροπής για τον καθορισμό οικολογικών κριτηρίων: Πλυντήρια ρούχων Πλυντήρια πιάτων Βελτιωτικά εδάφους χαρτί υγείας Χαρτί κουζίνας Απορρυπαντικά πλυντηρίων ρούχων Ηλεκτρικοί λαμπτήρες απλής απολήξεως Χρώματα και βερνίκια εσωτερικών χώρων Λευκά είδη κρεβατιού και μπλούζες T-shirt Ηλεκτρικοί λαμπτήρες διπλής απολήξεως Πλυντήρια ρούχων (αναθεώρηση) Φωτοαντιγραφικό χαρτί ΕΕ αριθ. L 198 της 7ης Αυγούστου 1993 ΕΕ αριθ. L 198 της 7ης Αυγούστου 1993 ΕΕ αριθ. L 364 της 31ης Δεκεμβρίου 1994 ΕΕ αριθ. L 364 της 31ης Δεκεμβρίου 1994 ΕΕ αριθ. L 364 της 31ης Δεκεμβρίου 1994 ΕΕ αριθ. L 217 της 13ης Σεπτεμβρίου 1995 ΕΕ αριθ. L 302 της 15ης Δεκεμβρίου 1995 ΕΕ αριθ. L 4 της 6ης Ιανουαρίου 1996 ΕΕ αριθ. L 116 της 11ης Μαΐου 1996 ΕΕ αριθ. L 128 της 29ης Μαΐου 1996 ΕΕ αριθ. L 191 της 1ης Αυγούστου 1996 ΕΕ αριθ. L 192 της 2ας Αυγούστου 1996 Για να εξασφαλιστεί μία συνεπής, αποτελεσματική και ικανοποιητικής ποιότητας διεργασία καθορισμού των κριτηρίων, ήταν απαραίτητο να χαραχθούν διαδικαστικές και μεθοδολογικές κατευθύνσεις, που υπήρξαν προϊόν συμφωνίας μεταξύ των Υπηρεσιώντης Επιτροπής και των αρμοδίων φορέων των κρατών μελών. Χρειάστηκε επίσης να συνταχθεί ένα επιχειρησιακό εγχειρίδιο για να διασφαλιστεί η ομοιόμορφη πρακτική εφαρμογή του συστήματος από τους αρμόδιους φορείς. Τέλος, η Επιτροπή συγκρότησε "ομάδα συμβούλων" (Groupe de Sages) για να χαράξουν κατευθύνσεις σχετικά με τη χρήση της ανάλυσης κύκλου ζωής στο πλαίσιο του κοινοτικού οικολογικού σήματος. 8. Το κοινοτικό οικολογικό σήμα έχει απονεμηθεί μέχρι σήμερα σε 45 προϊόντα 6 κατασκευαστών, που ανήκουν σε 4 κατηγορίες προϊόντων, όπως φαίνεται στο κατωτέρω πίνακα. ΑΠΟΝΕΜΗΘΕΝΤΑ ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΑ ΣΗΜΑΤΑ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΗΣ ΠΡΟΪΟΝ/ΜΟΝΤΕΛΟ Πλυντήρια ρούχονν Hoover Limited Πλυντήρια ρούχων Hoover Limited Πλυντήρια ρούχων 1 loovcr Limited Πλυντήρια ρούχων Hoover Limited Πλυντήρια ρούχονν Hoover Limited Πλυντήρια ρούχων Hoover Limited Πλυντήρια ρούχων Hoover Limited New Wave 1100 Electronic, μοντέλα Α€Ί70καιΛΟ72 New Wave 1200 Electronic, μοντέλα AC 174 και AC 176 New Wave 1300 Electronic, μοντέλα AC 178 και AC180 New Wave WA 1200 Electronic, μοντέλο A2848 New Wave WA 1300 Electronic, μοντέλο A2850 New Wave WA 1400 Electronic, μοντέλο A2852 New Wave 1500 Plus Electronic, μοντέλα AC 182 και AC 184 και New Wave WA 1600 Electronic, μοντέλα A2854 και AB022 Χαρτί κουζίνας Fort Sterling Limited Nouvelle χαρτί κουζίνας Χαρτί κουζίνας Fort Sterling Limited Χαρτί υγείας Fort Sterling Limited Co-op χαρτί κουζίνας των 70 (|π'ιλλων Co-op χαρτί κουζίνας τονν 280 <|>ύλλων Χαρτί υγείας Fort Sterling Limited Nouvelle χαρτί υγείας Χαρτί κουζίνας Dalle Hygiène Χαρτί υγείας Dalle Hygiène Χρώματα και βερνίκια εσωτερικών χώρων Nordsjo AB (AKZO Nobel) Χρώματα και βερνίκια εσωτερικών χώρων HP FlUger Χρώματα και βερνίκια ε ααπερικών χώρων Alcro-Beckers AB Monoprix Vert 3 σε ρόλους, μονόχρωμο και εμπριμέ Monoprix Vert σε ρόλους και δέσμες (φύλλα) Innetak 2 και TakfMrg 2 χρώματα εσωτερικών χώρων Flugger Tagfarg 3, Polytex Μ3, Flugger Vaggfarg 7, Polytex M7, Flugger Vaggfarg 20, Polytex M20 Bell I Tack, Bell Sidenmatt, Elegant Takfarg: Elegant Vaggfarg matt, Milltex 2, Milltex 2 Plus, Milltex 7 Plus, Milltex 20 Plus, Scotte 3, Scotte 7, Scotte 20, Crème Decor Brillant Neige, Scotte Tak ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΑΠΟΝΟΜΗΣ ΗΜΕΡΟ ΜΗΝΙΑ ΛΗΞΗΣ 25. 11. 93 06. 96 25. 11. 93 06/96 25. 11. 93 06/96 09. 05. 94 06/96 09. 05. 94 06/96 09. 05. 94 06/96 09. 05. 94 06/96 10. 12. 95 10. 12. 95 11/97 11/97 10. 12. 95 11/97 10. 12. 95 26. 02. 96 11/97 11/97 26. 02. 96 11/97 12. 04. 96 12/98 29. 04. 96 12/98 06. 05. 96 12/98 Χρίόματα και βερνίκια εσωτερικών χώρων ICI Paints Dulux Quick Drying Gloss 19. 07. 96 12/98 9. Από την ανωτέρω περιγραφή της πραγματικής κατάστασης, προκύπτει ότι την τελευταία διετία επιταχύνθηκε σημαντικά ο ρυθμός καθορισμού κριτηρίων και απονομής οικολογικού σήματος. Η πρώτη περίοδος αφιερώθηκε στην άρση των διαδικαστικών και μεθοόολογικών δυσχερειών και στην απόκτηση πρακτικής πείρας στον τρόπο λειτουργίας ενός τόσο πολύπλοκου συστήματος σε κοινοτική κλίμακα. Η εμπειρία από αυτή την "πιλοτική" <(>άση καθώς και οι κατευθύνσεις και οι διακανονισμοί λειτουργίας που έχουν συμφωνηθεί είναι τώρα σκόπιμο να ενσωματωθούν στον κανονισμό. Αξίζει να σημειωθεί ότι ανάλογη ήταν η εξέλιξη και των άλλων συστημάτων οικολογικής σήμανσης στα πρώτα στάδια της εφαρμογής τους, όπως φαίνεται στα επόμενα σχήματα. Αριθμός δημοσιευμένων κατηγοριών προϊόντων (οικολογικά κριτήρια) * Κοινοτικό σύστημα • · • Γαλάζιος άγγελος • · • Σκανδιναβικός κύκνος Milicukeur Έτη μετά την έναρξη ε ^ ρ μ ^ ίς 14 Αριθμός προϊόντων που φέρουν οικολογικό οήμα * Κοινοτικό σύστημα • · • Γαλάζιος άγγελος • Σκανδιναβικός κύκνος Milieukeur V-. 'V-f'î ? 4 , 8 w m Ετη μετά την έναρξη βφαρμ^ης •* ΊΟ. ΛΑ , 6 80 60 40 20 0 4000 3500 3000 2500 2000 1500 1000 500 0 0 Μολονότι επιταχύνθηκε ο καθορισμός οικολογικών κριτηρίων, το οικολογικό σήμα δεν είναι ακόμη αρκετά αναγνωρίσιμο στην ευρωπαϊκή αγορά. Η λειτουργία του συστήματος θα πρέπει στο εξής να τεθεί σε πιο κανονική και αποδοτική τροχιά και οι προσπάθειες θα πρέπει να επικεντρωθούν στην προβολή του οικολογικού σήματος στους καταναλωτές, στους εμπόρους λιανικής πώλησης και στους κατασκευαστές. IV. 10. 'Αλλα συοτήυατα οικολονικικ σήμανσης Τα κράτη μέλη έχουν θέσει σε εφαρμογή πολλά συστήματα οικολογικής σήμανσης, από τα οποία ορισμένα έχουν φθάσει σε ώριμο στάδιο ανάπτυξης: Ο "Σκανδιναβικός κύκνος" - το οικολογικό σήμα των σκανδιναβικών χωρών - θεσπίστηκε το 1989. Στο σύστημα αυτό μετέχουν η Νορβηγία, η Σουηδία, η Ισλανδία και η Φινλανδία. Μαζί με το κοινοτικό σύστημα αποτελούν τα μόνα πολυεθνικά οικολογικά σήματα. Τα τέσσερα εθνικά συμβούλια του "Σκανδιναβικού κύκνου" έχουν ενωθεί σε συντονιστική ομοσπονδία. Τον Απρίλιο του 1996, το σύστημα αυτό κάλυπτε 40 κατηγορίες προϊόντων ενώ είχαν χορηγηθεί 287 άδειες για τη σήμανση άνω των 1000 προϊόντων. Οι περισσότερες άδειες αφορούν απορρυπαντικά και προϊόντα χαρτοποιίας. Ο "Γαλάζιος άγγελος"- το γερμανικό οικολογικό σήμα θεσπίστηκε το 1977. Τη διαχείριση του συστήματος έχουν αναλάβει τρεις οργανισμοί : η Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Περιβάλλοντος, το γερμανικό Ινστιτούτο Διασφάλισης της Ποιότητας και Επισήμανσης και η εξεταστική επιτροπή του σήματος. Το γερμανικό σύστημα καλύπτει σήμερα περίπου 80 κατηγορίες προϊόντων. Το σήμα αυτό χρησιμοποιείται από περισσότερες από 1000 εταιρείες σε 4. 350 προϊόντα. Το 15% περίπου αυτών των εταιρειών δεν είναι γερμανικές, αντιπροσωπεύουν δε ποσοστό 16% των προϊόντων που φέρουν το σήμα. Το γαλλικό οικολογικό σήμα "NF-Environnement"θεσπίστηκετο 1992. Στη λειτουργία του μετέχουν ο γαλλικός οργανισμός τυποποίησης AFNOR, μία Επιτροπή αποφάσεων (η Επιτροπή του Σήματος NF-Environnement) και ένα γνωμοδοτικό όργανο (το Επιστημονικό Συμβούλιο). Τα κριτήρια απονομής του σήματος καθορίζονται με βάση πλήρεις αναλύσεις του κύκλου ζωής, τις οποίες χρηματοδοτούν από κοινού η βιομηχανία και η δημόσια διοίκηση. Το ολλανδικό οικολογικό σήμα "Stichting Milieukeur" θεσπίστηκε το 1992 με πρωτοβουλίατων Υπου ργείων Περιβάλλοντος και Οικονομίας. Τα οικολογικά κριτήρια καθορίζονται μετά από μελέτη που εκπονείται από ειδικευμένο ερευνητικό ίδρυμα. Στο σύστημα αυτό λαμβάνεται σε περιορισμένο μόνο βαθμό υπόψη ο κύκλος ζωής των προϊόντων. Το σήμα αυτό έχει απονεμηθεί σε 32 προϊόντα 26 εταιρειών, τα περισσότερα από τα οποία είναι προϊόντα χαρτοποιίας. Το αυστριακό οικολογικό σήμα "Umweltzeichen - Baume "θεσπίστηκε το 1991 από το Υπουργείο Περιβάλλοντος, Νεότητας και Οικογένειας. Τα κριτήρια απονομής του καλύπτουν τα προϊόντα και τις διεργασίες κατασκευής. Οι συμβάσεις για τη χρήση του σήματος έχουν μονοετή ισχύ. Το αυστριακό σήμα έχει απονεμηθεί σε 34 προϊόντα 23 εταιρειών. Το ισπανικό οικολογικό σήμα "AENOR - Medio Ambiente" βεσηίσπ\κεΊθ 1993 από τον ισπανικό οργανισμό τυποποίησης Asociacion Espafiola de Normalizacion y certificacion" (AENOR). Τα οικολογικά κριτήρια καθορίζονται μετά από πλήρη ανάλυση του κύκλου ζωής του προϊόντος. Η AENOR έχει δηλώσει ότι οι κατηγορίες προϊόντων που θα εξεταστούν στο μέλλον στο πλαίσιο του "AENOR - Medio Ambiente" θα είναι διαφορετικές από εκείνες που θα καλύπτει το κοινοτικό οικολογικό σήμα. 11. Συστήματα οικολογικής σήμανσης εφαρμόζονται επίσης σε ορισμένες τρίτες χώρες, μεταξύ άλλων στις Η ΠΑ, στον Καναδά και στην Ιαπωνία. To "US Green Seal Programme" είναι ένα ιδιωτικό σύστημα επισήμανσης αλλά συνεργάζονται στενά με αυτό εκατό περίπου "περιβαλλοντικοί εταίροι", μεταξύ των οποίων πολλές δημόσιες υπηρεσίες ή οργανισμοί. Το σύστημα αυτό χρησιμοποιείται πολλές φορές στις προκηρύξεις δημοσίων διαγωνισμών. Άρχισε να εφαρμόζεται το 1989 και καλύπτει 50 κατηγορίες προϊόντων ενώ το σήμα "Green seal" φέρουν 234 προϊόντα. To "Canada Environmental Choice" θεσπίστηκε το 1988. Στην αρχή είχε αναλάβει τη διαχείριση του το Υπουργείο Περιβάλλοντος του Καναδά αλλά σιγά-σιγά ιδιωτικοποιείται. Η λειτουργία του καναδικού συστήματος παρουσιάζει πολλές ομοιότητες με το κοινοτικό. To "Canada Environmental Choice" καλύπτει 46 κατηγορίες προϊόντων ενώ το αντίστοιχο σήμα φέρουν περισσότερα από 750 προϊόντα. To "Japanese Eco Μ3Γλ"διαχειρίζεταιαπότο 1989 η Ιαπωνική Ένωση Περιβάλλοντος υπό την εποπτεία του Οργανισμού Περιβάλλοντος. Το 1992, το σύστημα αυτό κάλυπτε 49 κατηγορίες προϊόντων ενώ το αντίστοιχο σήμα είχε απονεμηθεί σε περισσότερα από 2300 προϊόντα. V. ΑΕιολόνηση του κοινοτικού συστήματος οικολογικής σήμανσης 12. Η αξιολόγηση του κοινοτικού συστήματος οικολογικής σήμανσης, που εκτίθεται στις επόμενες παραγράφους, βασίστηκε στους στόχους του κανονισμού, στην πείρα που αποκτήθηκε από την εφαρμογή του και στα μέχρι σήμερα αποτελέσματα. Με την αξιολόγηση επιδιώχθηκε να εντοπιστούν οι ανάγκες και οι δυνατότητες βελτίωσης, έχουν δε ληφθεί υπόψη σ'αυτήν ορισμένες από τις παρατηρήσεις που διατύπωσαν οι ομάδες ενδιαφερομένων. Ορισμένα από τα θέματα που αναπτύσσονται σ'αυτό το κεφάλαιο αφορούν γενικά τα συστήματα οικολογικής σήμανσης ενώ άλλα συνδέονται ειδικότερα με το κοινοτικό σύστημα. 13. Το κοινοτικό σύστημα οικολογικής σήμανσης έχει ως στόχο να επηρεάσει την αγορά, κατευθύνοντας τις επιλογές των καταναλωτών προς προϊόντα με περιορισμένες περιβαλλοντικές επιπτώσεις. Θα ήταν πρόωρο να εκτιμηθεί η επίδραση του κοινοτικού συστήματος στην αγορά, δεδομένου ότι το κοινοτικό οικολογικό σήμα δεν είναι ακόμη αρκετά αναγνωρίσιμο στην αγορά, καθώς εξακολουθεί να βρίσκεται σε σχετικά πρώιμο στάδιο ανάπτυξης. Η δύναμη επιρροής των οικολογικών σημάτων στους μηχανισμούς της αγοράς έχει ήδη αποδειχθεί από τα εθνικά και άλλα συστήματα. Εν τούτοις, το κοινοτικό σύστημα αντιμετώπισε ιδιαίτερα προβλήματα στην πλήρη αξιοποίηση της δύναμης αυτής. Οι θέσεις της βιομηχανίας 14. Η ευρωπαϊκή βιομηχανία ως σύνολο υιοθέτησε γενικά πολύ επιφυλακτική στάση έναντι της καθιέρωσης του κοινοτικού συστήματος. Το μόνο στοιχείο του κοινοτικού οικολογικού σήματος που επικροτήθηκε απόλυτα από τη βιομηχανία, είναι η δυνατότητα του να αντικαταστήσει στο απώτερο μέλλον τα εθνικά συστήματα. βιομηχανιών, όπως η Ευρωπαϊκή Ένωση Ορισμένες ομοσπονδίες Συνομοσπονδία Κλωστοϋφαντουργικών Βιομηχανιών Κατασκευαστών Χρωμάτων, υποστήριξαν απόλυτα την καθιέρωση του κοινοτικού οικολογικού σήματος στον κλάδο τους. Για τις υπόλοιπες κατηγορίες προϊόντων που εξετάστηκαν, οι αντίστοιχες κλαδικές οργανώσεις συμμετείχαν σε ορισμένες φάσεις των προπαρασκευαστικών εργασιών μαζί με άλλες ομάδες ενδιαφερομένων αλλά δεν επιτεύχθηκε συναίνεση επί των λύσεων που υποστήριζαν. και η Ευρωπαϊκή 15. Το βασικό επιχείρημα των ευρωπαϊκών κλαδικών οργανώσεων κατά του κοινοτικού οικολογικού σήματος αφορά τον εκλεκτικό χαρακτήρα του. Τα οικολογικά κριτήρια καθορίζονται κατά τρόπον ώστε μόνον ορισμένα από τα προϊόντα που κυκλοφορούν στην αγορά να τα πληρούν για να μπορούν να φέρουν το σήμα. Η προσέγγιση αυτή εισάγει μεταξύ των κατασκευαστών τον ανταγωνισμό στην προστασία του περιβάλλοντος. Το οικολογικό σήμα ενδέχεται να εξυπηρετεί κάλλιστα μεμονωμένες εταιρείες, που επιζητούν να αποκτήσουν ανταγωνιστικό πλεονέκτημα. Πολλές όμως από τις κλαδικές οργανώσεις, που δεσμεύονται να εκπροσωπούν τα συμφέροντα του συνόλου ή, τουλάχιστον, της πλειονότητας των μελών τους, δεν συμφωνούν με αυτή την προσέγγιση. 16. Επισημαίνεται ότι οι εκπρόσωποι του εμπορίου, των οικολογικών οργανώσεων και των οργανώσεων καταναλωτών τηρούν επίσης "χλιαρή" στάση στο σημερινό μηχανισμό διαβουλεύσεων. Αντίδραση των καταναλωτών 17. Η αποτελεσματικότητα ενός οικολογικού σήματος στην αγορά εξαρτάται από τη δυνατότητα εύκολης αναγνώρισης του και την αξιοπιστία του στα μάτια των καταναλωτών. Για πολλές κατηγορίες προϊόντων, η δομή της αγοράς της ΕΕ συχνά διαφέρει μεταξύ των κρατών μελών, όπως διαφέρουν και οι τακτικές όσον αφορά την προστασία του περιβάλλοντος και οι προσδοκίες των καταναλωτών. Επιπλέον, δικαίωμα συμμετοχής στο κοινοτικό σύστημα έχουν επίσης οι κατασκευαστές τρίτων χωρών. Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι περιβαλλοντικές, κανονιστικές και οικονομικές/ βιομηχανικές συνθήκες, στις οποίες ασκούν τις δραστηριότητες τους οι εκτός ΕΕ παραγωγοί, είναι πολύ διαφορετικές από εκείνες που επικρατούν στην ΕΕ: 18. Στο πλαίσιο αυτό, είναι συχνά δύσκολο να καθοριστούν ενιαία κριτήρια οικολογικής σήμανσης σε κοινοτική κλίμακα, εφαρμοστέα και στους εκτός ΕΕ παραγωγούς, χωρίς να συνεπάγονται αδικαιολόγητες διακρίσεις, και ικανά να εξασφαλίσουν επαρκή ευχέρεια αναγνώρισης των προϊόντων που φέρουν το οικολογικό σήμα σε όλα τα κράτη μέλη, διαφυλάσσοντας ταυτόχρονα την αξιοπιστία του κοινοτικού οικολογικού σήματος στα μάτια των καταναλωτών και στα κράτη μέλη όπου η οικολογική συνείδηση είναι ιδιαίτερα ανεπτυγμένη. Για το σκοπό αυτό θα ήταν σκόπιμο να καθιερωθεί ένα βαθμιδωτό οικολογικό σήμα, που θα επέτρεπε μεγαλύτερη ευελιξία στον καθορισμό των κριτηρίων και θα παρείχε πληροφορίες στους καταναλωτές σχετικά με το επίπεδο των "οικολογικών επιδόσεων" κάθε προϊόντος που φέρει το σήμα. Το κοινοτικό και τα εθνικά συστήματα οικολογικής σήμανσης 19. 20. 21. Το 1992, όταν το Συμβούλιο θέσπισε το κοινοτικό σύστημα, λειτουργούσε στην Κοινότητα μόνον ένα εθνικό σύστημα, ο "Γαλάζιος άγγελος" της Γερμανίας. Μετά την προσχώρηση της Σουηδίας, της Φινλανδίας και της Αυστρίας και με την εφαρμογή νέων συστημάτων σε άλλα κράτη μέλη, το κοινοτικό σύστημα οικολογικής σήμανσης συνυπάρχει με οκτώ μεγάλα συστήματα (το γερμανικό "Γαλάζιο άγγελο", το σκανδιναβικό "Λευκό κύκνο", το σουηδικό "Ορθή οικολογική επιλογή", το ολλανδικό "Millieukeur", το γαλλικό "NF-Environnement" το ισπανικό "Medio Ambiente", το καταλανικό "Medi Ambient" και το αυστριακό "UmweltZeichen") που λειτουργούν σε 7 κράτη μέλη (Γερμανία, Σουηδία, Φινλανδία, Κάτω Χώρες, Γαλλία, Ισπανία, Αυστρία). Το προοίμιο του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 880/92 ορίζει ότι, μολονότι τα υφιστάμενα ή μελλοντικά ανεξάρτητα συστήματα απονομής οικολογικών σημάτων μπορούν να εξακολουθήσουν να εφαρμόζονται, σκοπός του κανονισμού είναι η δημιουργία των κατάλληλων συνθηκών για την εν καιρώ καθιέρωση ενός αποτελεσματικού ενιαίου οικολογικού σήματος στην Κοινότητα. Το σημερινό στάδιο ανάπτυξης του κοινοτικού συστήματος δεν επιτρέπει να συναχθεί το συμπέρασμα ότι το κοινοτικό σύστημα θα μπορούσε μακροπρόθεσμα να εκτοπίσει αυτόματα τα εθνικά συστήματα. Οι εξελίξεις των τελευταίων ετών μάλλον συνηγορούν υπέρ της αντίθετης άποψης. Αν δεν ληφθούν συγκεκριμένα μέτρα για να ανακοπεί αυτή η τάση, τα διάφορα συστήματα και τα αντίστοιχα κριτήρια οικολογικής σήμανσης είναι πιθανόν να εξακολουθήσουν να πολλαπλασιάζονται. Ορισμένα από τα εθνικά συστήματα γνωρίζουν επιτυχία και έχουν συμβάλει σε βελτιώσεις στην κατάσταση του περιβάλλοντος. Η συνύπαρξη ωστόσο του κοινοτικού οικολογικού σήματος με τα ανάλογα εθνικά μειώνει την αξία του στην αγορά και περιπλέκει ακόμη περισσότερο τη λειτουργία του. Επιπλέον, η παράλληλη εφαρμογή ολοένα πρισσότερων αυτόνομων εθνικών συστημάτων δημιουργεί σοβαρό κίνδυνο στρεβλώσεων στην εσωτερική αγορά και στον ανταγωνισμό. Οι φορείς που διαχειρίζονται τα εθνικά συστήματα έχουν επίσης οριστεί ως αρμόδιοι φορείς για το κοινοτικό οικολογικό σήμα. Κατά συνέπεια, βρίσκονται αναγκασμένοι να προωθούν δύο σήματα, τα οποία συχνά ανταγωνίζονται στο ίδιο πεδίο. Επιπροσθέτως, τα κριτήρια που καθορίζονται στο πλαίσιο των εθνικών συστημάτων συχνά απηχούν καθαρά εθνικές αντιλήψεις και προτεραιότητες. Οι αντίστοιχοι αρμόδιοι φορείς έχουν την τάση να προσπαθούν να επηρεάσουν την εξέλιξη των κοινοτικών κριτηρίων προς την ίδια κατεύθυνση, ώστε τα τελευταία να μην έρχονται σε σύγκρουση με ήδη ειλημμένες εθνικές αποφάσεις για μια δεδομένη κατηγορία προϊόντων. 10 Οι ομάδες πιέσεως των κρατών μελών ασκούν ισχυρότερη επιρροή στο επίπεδο των εθνικών συστημάτων απ'ό,τι στο κοινοτικό, με αποτέλεσμα να έχουν πολλές φορές την τάση να παρουσιάζουν το κοινοτικό σήμα ως "δεύτερης διαλογής", επειδή δεν ανταποκρίνεται κατ'ανάγκην στις θέσεις τους και καθώς δεν παραδέχονται τις προοπτικές της κοινοτικής προσέγγισης. Τέλος, η συνύπαρξη πολλών σημάτων για το ίδιο προϊόν περιορίζει την αξιοπιστία του και την αποτελεσματικότητα του στην αγορά. Σκοπιμότητα 22. Η ερμηνεία και εφαρμογή πολλών από τις έννοιες και τις απαιτήσεις του ισχύοντος κανονισμού αποδείχθηκε δύσκολη, χωρίς επαρκείς πρακτικές υποδείξεις. • • • Η έννοια των περιορισμένων περιβαλλοντικών επιπτώσεων σ 'όλη τη διάρκεια του κύκλου ζωής των προϊόντων. Δεν υπάρχει καμία μεθοδολογία για τον προσδιορισμό των συνολικών επιπτώσεων ενός προϊόντος στο περιβάλλον. Με τη στενή ερμηνεία της, η έννοια αυτή είναι ανεφάρμοστη. Η εξαίρεση των προϊόντων που ταξινομούνται ως επικίνδυνα βάσει των οδηγιών 67/548/ΕΟΚ και 88/379/ΕΟΚ. Η αυστηρή εφαρμογή αυτής της διάταξης οδηγεί στην εξαίρεση ολόκληρων κατηγοριών προϊόντων, όπως τα συμπυκνωμένα απορρυπαντικά (που ταξινομούνται ως ερεθιστικά) και τα χρώματα με διαλύτες (εύφλεκτα). Η υποχρεωτική συνεκτίμηση όλων των φάσεων του κύκλου ζωής των προϊόντων. Χωρίς άλλη διευκρίνηση, η απαίτηση αυτή συνεπάγεται ενδεχομένως τον καθορισμό κριτηρίων για όλες τις πρώτες ύλες που χρησιμοποιούνται για την παραγωγή δεδομένου προϊόντος. Στις περισσότερες περιπτώσεις, μία τόσο ευρεία εφαρμογή της προσέγγισης "απ'αρχής μέχρι τέλους" είναι πρακτικά ανέφικτη. Διαδικασίες εφαρμογής 23. Η προβλεπόμενη στον κανονισμό διαδικασία για τον καθορισμό των κριτηρίων επιβάλλει σημαντικό φόρτο διοικητικών εργασιών και προκαλεί σύγχυση όσον άφορα τις αρμοδιότητες των διαφόρων παραγόντων. Τη διαδικασία κινεί η Επιτροπή, με δική της πρωτοβουλία ή κατόπιν αιτήματος εκ μέρους αρμοδίου φορέα. Ο αρμόδιος φορέας υποχρεούται να ζητήσει τη γνώμη των ομάδων ενδιαφερομένων αλλά δεν διευκρινίζεται αν το επίπεδο των σχετικών διαβουλεύσεων πρέπει να είναι καθαρά εθνικό ή ανώτερο. Στον κανονισμό δεν προβλέπεται συγκεκριμένη διαδικασία για την επιλογή των κατηγοριών προϊόντων. Υπάρχει ασάφεια ως προς το καθεστώς του επίσημου αιτήματος που υποβάλλει ο αρμόδιος φορέας προς την Επιτροπή για να κινηθεί η διαδικασία καθορισμού κριτηρίων για μία κατηγορία προϊόντων. Ο κανονισμός δεν περιλαμβάνει διατάξεις για τις τεχνικές προπαρασκευαστικές εργασίες, των οποίων το βάρος φέρει στην πράξη η Επιτροπή, που αποδείχθηκε ότι χρειάζεται τη συνδρομή και τη συνεργασία των αρμοδίων φορέων. Η Επιτροπή υποχρεούται να συμβουλεύεται τους ενδιαφερόμενους κύκλους, των οποίων οι εκπρόσωποι συνεδριάζουν στο πλαίσιο ενός γνωμοδοτικού σώματος. Η τελική απόφαση για τα κριτήρια λαμβάνεται υποχρεωτικά από την Επιτροπή. Η Επιτροπή οφείλει να επιτυγχάνει ευνοϊκές γνωμοδοτήσεις για τα κριτήρια που προτείνει από ειδική πλειοψηφία κρατών μελών στο πλαίσιο κανονιστικής επιτροπής. Η τελική απόφαση της Επιτροπής υπόκειται στους εσωτερικούς κανόνες λειτουργίας του οργάνου. 11 Στην πράξη, αποδείχθηκε εξαιρετικά δύσκολος ο συντονισμός της συμμετοχής των αρμοδίων φορέων, των διαβουλεύσεων με τις ομάδες ενδιαφερομένων σε εθνικό και κοινοτικό ευρωπαϊκό επίπεδο, της επίτευξης ειδικής πλειοψηφίας στην κανονιστική επιτροπή και των εσωτερικών διαδικασιών της Επιτροπής. Συμβατότητα στο διεθνή χώρο 24. Σε διάφορα διεθνή forum εξετάζονται σήμερα εξονυχιστικά οι πιθανές επιδράσεις των προαιρετικών συστημάτων οικολογικής σήμανσης στο εμπόριο. Το ζήτημα αυτό ανέκυψε μόλις πρόσφατα ενώ δεν απασχολούσε κανένα το 1992. Στην Επιτροπή Εμπορίου και Περιβάλλοντος του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου (WTO) έχουν αρχίσει συζητήσεις σχετικά με την πειθαρχία που ίσως πρέπει να επιβληθεί στα συστήματα αυτά. Μελετάται ειδικότερα η δυνατότητα εφαρμογής του κώδικα πρακτικής ΤΒΤ (τεχνικά εμπόδια στις συναλλαγές). Ως πιθανή προσέγγιση εξετάζεται επίσης η κατάρτιση ειδικού κώδικα πρακτικής για τα συστήματα οικολογικής σήμανσης. Το ζητούμενο είναι να διασφαλιστούν διαφανείς διαδικασίες και μη διακριτική μεταχείριση στη λειτουργία αυτών των συστημάτων. 25. Επιπλέον, στο Διεθνή Οργανισμό Τυποποίησης (ISO) έχουν αρχίσει εργασίες για την εκπόνηση προτύπων, εντός των σειρών ISO 14000 και ISO 24000, για την οικολογική σήμανση και την ανάλυση κύκλου ζωής. Εκπονούνται τα εξής σχετικά διεθνή πρότυπα: ISO 14020 Οικολογικά σήματα και δηλώσεις - Γενικές αρχές ISO 14021 Οικολογικά σήματα και δηλώσεις - Οικολογική σήμανση - Αυτοδηλώσεις -Οικολογικοί ισχυρισμοί - Όροι και ορισμοί ISO 14022 Οικολογικά σήματα και δηλώσεις - Οικολογικοί Αυτοδηλώσεις- Σύμβολα ισχυρισμοί - ISO 14023 Οικολογική σήμανση - Αυτοδηλώσεις - Οικολογικοί ισχυρισμοί - Μεθοδολογίες δοκιμών και επαληθεύσεων ISO 14024 Οικολογικά σήματα και δηλώσεις - Οικολογική σήμανση Τύπου Ι - Κατευθυντήριες αρχές και διαδικασίες ISO 14025 Οικολογικά σήματα και δηλώσεις - Οικολογική σήμανση Τύπου III - Κατευθυντήριες αρχές και διαδικασίες ISO 14040 Ανάλυση κύκλου ζωής - Γενικές αρχές και κατευθύνσεις ISO 14041 Ανάλυση κύκλου ζωής - Καταγραφική ανάλυση κύκλου ζωής ISO 14042 Ανάλυση κύκλου ζωής - Εκτίμηση επιπτώσεων ISO 14043 Ανάλυση κύκλου ζωής - Ερμηνεία 12 Τα πρότυπα ISO 14020 -14024 -14040 -14041 -14042 -14043 θα έχουν ιδιαίτερη σημασία για τον παρόντα κανονισμό. Τα πρότυπα 14020, 14024, 14040 και 14041 αναμένεται να εγκριθούν το 1997 ενώ τα υπόλοιπα την περίοδο 1998-1999. Τα πρότυπα αυτά, όταν οριστικοποιηθούν και εγκριθούν, θα αποτελέσουν αξιόλογο σημείο αναφοράς για τη διασφάλιση της συνέπειας και της μη διακριτικής μεταχείρισης στην εφαρμογή των συστημάτων οικολογικής σήμανσης. Οι εξελίξεις στη διεθνή τυποποίηση στο συγκεκριμένο τομέα θα ληφθούν πλήρως υπόψη στο κοινοτικό σύστημα. 26. Στο πλαίσιο της λειτουργίας του κοινοτικού συστήματος, έχουν ήδη ληφθεί μέρα για να διασφαλιστεί στους εκτός ΕΕ παραγωγούς πλήρης πρόσβαση, μη διακριτική μεταχείριση και διαφάνεια. Λόγω όμως της απουσίας διεθνώς αποδεκτής άποψης σχετικά με τη θέση των προαιρετικών συστημάτων οικολογικής σήμανσης και, ενδεχομένως, την πειθαρχία που θα πρέπει να τους επιβληθεί, έχουν διατυπωθεί ορισμένες επικρίσεις όσον αφορά τη λειτουργία του κοινοτικού συστήματος, κυρίως από τρίτες χώρες. VI. Στόχοι και βασικά γαρακτπριοτικάτης προτεινόμενης αναθεώρησης 27. Διασαφήνιση της προσέγγισης και καθιέρωση μεγαλύτερης ευελιξίας στη δομή του οικολογικού σήματος Το κοινοτικό οικολογικό σήμα μελετήθηκε για να αποτελεί ένα σύμβολο οικολογικής ποιότητας που είναι εκλεκτικό, απορρέει από ανεξάρτητη πιστοποίηση και βασίζεται στον κύκλο ζωής των προϊόντων. Στον αναθεωρημένο κανονισμό θα πρέπει να διασαφηνίζεται ο χαρακτήρας του συστήματος, ορίζοντας ότι το τελευταίο αποσκοπεί στον προσανατολισμό των καταναλωτών προς προϊόντα που, σε σύγκριση με άλλα της ίδιας κατηγορίας προϊόντων, αντιπροσωπεύουν φιλικότερες προς το περιβάλλον εναλλακτικές λύσεις. Επιβάλλεται επίσης να διασαφηνιστεί η έννοια "προϊόν που έχει περιορισμένες επιπτώσεις στο περιβάλλον στο σύνολο του κύκλου ζωής του", ιδίως με διατύπωση μεθοδολογικών αρχών για τον καθορισμό των κριτηρίων απονομής του σήματος. Θα πρέπει να είναι σαφές ότι η μεθοδολογική προσέγγιση περιλαμβάνει εφαρμογή της ανάλυσης του κύκλου ζωής στην εκάστοτε κατηγορία προϊόντων, βάσει της οποίας επιλέγεται περιορισμένος αριθμός καθοριστικών οικολογικών παραμέτρων και προσδιορίζονται οι δυνατότητες βελτίωσης και υποκατάστασης. Στα κριτήρια θα πρέπει να γίνεται αναφορά στις συγκεκριμένες παραμέτρους, επίσης δε να συνεκτιμώνται οι πρακτικές προοπτικές βελτίωσης των προϊόντων στο σύνολο του κύκλου ζωής τους. Θα πρέπει επίσης να είναι σαφές ότι το οικολογικό σήμα υποδηλώνει τη δυνατότητα περιορισμού ορισμένων επιπτώσεων. Τα κριτήρια οικολογικής σήμανσης βασίζονται πράγματι σε μια γενική εκτίμηση αυτών των επιπτώσεων και όχι σε μελέτη των πραγματικών επιδράσεων ενός συγκεκριμένου προϊόντος στο περιβάλλον κατά τη διάρκεια ζωής του. 28. Ο στόχος της πληρέστερης ενημέρωσης των καταναλωτών σχετικά με τις επιπτώσεις των προϊόντων στο περιβάλλον τίθεται ήδη στον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 880/92 και θα πρέπει να διατηρηθεί στην αναθεώρηση. Ο στόχος αυτός όμως θα πρέπει να αντικατοπτρίζεται πιστά στη μορφή του ίδιου του σήματος, με την ενσωμάτωση πληροφοριών για τις καθοριστικές παραμέτρους που δικαιολογούν την απονομή του σήματος σε δεδομένο προϊόν. 13 Η σημερινή προσέγγιση συνίσταται σε ένα μηχανισμό "επιτυχίας/αποτυχίας σε εξετάσεις". Στην περίπτωση του κοινοτικού συστήματος, που βασίζεται σε πολλαπλά κριτήρια και έχει εφαρμογή σε ευρύ φάσμα περιπτώσεων εντός της Κοινότητας και διεθνώς, αποδείχθηκε ότι η προσέγγιση αυτή δεν είναι αρκετά ευέλικτη και ότι δυσχεραίνει σε μεγάλο βαθμό τον καθορισμό κατάλληλων οριακών τιμών για τις παραμέτρους που λαμβάνονται κάθε φορά υπόψη. Για το λόγο αυτό, προτείνεται να καθιερωθεί βαθμολόγηση των επιδόσεων ως προς κάθε ποσοτικό κριτήριο. Οι οριακές τιμές που αντιστοιχούν στην πρώτη βαθμίδα (ένα "άνθος") θα αποτελούν τη βάση που θα πρέπει να συγκεντρώνει ένα προϊόν για να του απονεμηθεί οικολογικό σήμα. Η επίτευξη βελτιώσεων πέραν του ελαχίστου ορίου, ως προς μία ή περισσότερες παραμέτρους, θα επιβραβεύεται με δύο ή τρία "άνθη". Αυτό προβλέπεται να αποτελέσει κίνητρο για τους παραγωγούς και αναγνώριση των προσπαθειών τους προς αυτή την κατεύθυνση και, ταυτόχρονα, πηγή πληροφόρησης των καταναλωτών σχετικά με τα ειδικά χαρακτηριστικά κάθε προϊόντος που φέρει το σήμα. Ορισμός του πεδίου εφαρμογής του κοινοτικού συστήματος οικολογικής σήμανσης 29. Στη σημερινή του μορφή, ο κανονισμός για το οικολογικό σήμα δεν περιλαμβάνει κριτήρια επιλογής κατηγοριών προϊόντων για να περιληφθούν στο κοινοτικό σύστημα. Προβλέπεται μόνον ότι εξαιρούνται εκ των προτέρων τα τρόφιμα, τα ποτά και τα φαρμακευτικά προϊόντα. Θα πρέπει να διευκρινίζεται ότι το κοινοτικό σύστημα δεν έχει εφαρμογή σε προϊόντα δευτερεύουσας σημασίας σε κοινοτικό επίπεδο για την εσωτερική αγορά και την πολιτική στον τομέα του περιβάλλοντος. Η απουσία κριτηρίων για την επιλογή των κατηγοριών προϊόντων, σε συνδυασμό με τη δυνατότητα που παρέχεται σήμερα στους αρμόδιους φορείς να ζητούν εκείνοι να κινηθεί η διαδικασία καθαρισμού των κριτηρίων οικολογικής σήμανσης, δημιουργεί κινδύνους διασποράς και σπατάλης πόρων κατά την λειτουργία του κοινοτικού συστήματος. Στα κριτήρια επιλογής θα πρέπει επίσης να εκτιμάται κατά πόσον το οικολογικό σήμα είναι κατάλληλο εργαλείο πολιτικής για την προώθηση βελτιώσεων σε ένα συγκεκριμένο κλάδο. Θα πρέπει να υπάρξει συντονισμός με άλλες πρωτοβουλίες ιδίως σε θέματα εξοικονόμησης ενέργειας και ενεργειακής αποδοτικότητας, ώστε να οριοθετηθεί με την μεγαλύτερη δυνατή ακρίβεια το πεδίο εφαρμογής του συστήματος οικολογικής σήμανσης και να αποφευχθούν οι αλληλεπικαλύψεις. Οι πρωτοβουλίες στο πλαίσιο του προγράμματος SAVE, η συνεργασία για το σήμα ενεργειακής κατανάλωσης "Energy Star" στον εξοπλισμό γραφείου θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη όταν διερευνάται αν το οικολογικό σήμα είναι κατάλληλο για τις κατηγορίες προϊόντων που καλύπτονται από τις ανωτέρω πρωτοβουλίες. Γενικότερα, στις περιπτώσεις όπου οι κυριότερες περιβαλλοντικές επιπτώσεις συνδέονται με την κατανάλωση ενέργειας, θα πρέπει να εξετάζονται διεξοδικά η αιτιολόγηση του οικολογικού σήματος επιπλέον άλλων πρωτοβουλιών που έχουν αναληφθεί στον τομέα της ενέργειας. Εισαγωγή γενικών κριτηρίων για την εκλεκτικότητα του οικολογικού σήματος 30. Ο ισχύων κανονισμός δεν περιλαμβάνει κατευθύνσεις όσον αφορά τον τρόπο καθορισμού του βαθμού εκλεκτικότητας των κριτηρίων οικολογικής σήμανσης. Η έλλειψη αυτή έχει δημιουργήσει πολλές δυσκολίες, ιδίως στις περιπτώσεις όπου χρειάστηκε να συγκερασθούν διισταμένες απόψεις κρατών μελών, μεταξύ των οποίων 14 υπάρχουν ουσιαστικές διαφορές ως προς την τεχνολογία παραγωγής και τις δομές της αγοράς. Ορισμένοι αρμόδιοι φορείς έχουν την τάση να ερμηνεύουν το οικολογικό σήμα ως σύμβολο υπεροχής ενώ άλλοι ενδιαφέρονται περισσότερο για την ευρύτερη δυνατή συμμετοχή στο σύστημα και για τις συνολικές προοπτικές που παρέχει όσον αφορά την προώθηση βελτιώσεων. Ο βαθμός εκλεκτικότητας του οικολογικού σήματος θα είναι πιο εύκολο να καθοριστεί με την προτεινόμενη βαθμιδωτή προσέγγιση, η οποία προσδίδει στο σύστημα μεγαλύτερη ικανότητα προσαρμογής στις ειδικές συνθήκες που επικρατούν στα διάφορα κράτη μέλη. Παρόλα αυτά, έχει σημασία να εισαχθούν ορισμένα γενικά κριτήρια για να κατευθύνουν τον καθορισμό του βαθμού εκλεκτικότητας. Τα κριτήρια αυτά θα πρέπει να εξασφαλίζουν: αρκετά εύκολη αναγνώριση των προϊόντων που φέρουν το οικολογικό σήμα στην αγορά της ΕΕ πραγματικές δυνατότητες προσαρμογής ενός σημαντικού ποσοστού προϊόντων και μεθόδων παραγωγής στα κριτήρια οικολογικής σήμανσης, ώστε να μπορούν να επιτευχθούν οι βελτιώσεις στην κατάσταση του περιβάλλοντος, που αποτελούν το λόγο ύπαρξης του συστήματος οικολογικής σήμανσης· το προβάδισμα στις προοπτικές συνολικής βελτίωσης της κατάστασης του περιβάλλοντος αντί της ανάπτυξης νησίδων οικολογικής αριστείας. Απλούστευση των διαδικασιών καθορισμού των κριτηρίων 31. Μέχρι σήμερα, τα κριτήρια οικολογικής σήμανσης καθορίζονται με τις διαδικασίες που εφαρμόζονται στην κατάρτιση σχεδίων κοινοτικών νομοθετημάτων από την Επιτροπή δυνάμει των εκτελεστικών αρμοδιοτήτων που της έχουν ανατεθεί. Επιπλέον, στο έργο αυτό συμμετέχουν ένα γνωμοδοτικό σώμα, όπως επίσης οι αρμόδιοι φορείς, με το δικαίωμα που έχουν να κινούν τη διαδικασία καθορισμού των κριτηρίων. Ο κανονισμός δεν ορίζει ποιος πρέπει να εκτελεί τις τεχνικές προπαρασκευαστικές εργασίες και με ποιόν τρόπο. Από την έως τώρα πείρα προκύπτει ότι η διαδικασία αυτή είναι πολύπλοκη, ότι απαιτεί τη συμμετοχή της Επιτροπής, με τις συνακόλουθες ευθύνες, σε εξαιρετικά εξειδικευμένες τεχνικές εργασίες που επαναλαμβάνονται και ότι, γενικότερα, δεν αποτελεί την κατάλληλη βάση για τη μακροπρόθεσμη ανάπτυξη του συστήματος οικολογικής σήμανσης. 32. Για τους λόγους αυτούς, προτείνεται να συσταθεί Ευρωπαϊκός Οργανισμός Οικολογικής Σήμανσης (ΕΟΟΣ), ο οποίος θα αναλάβει τον καθορισμό και την αναθεώρηση των κριτηρίων απονομής οικολογικού σήματος και των αντίστοιχων απαιτήσεων εκτίμησης και εξακρίβωσης καθώς και το συντονισμό των δραστηριοτήτων των αρμοδίων φορέων. Ο ΕΟΟΣ προβλέπεται να έχει τη μορφή διεθνούς ένωσης ιδιωτικού δικαίου των αρμοδίων για το οικολογικό σήμα φορέων. Η Επιτροπή θα προωθήσει τη σύσταση του ΕΟΟΣ: Ο ΕΟΟΣ θα ενεργεί κατόπιν εντολής της Επιτροπής, η οποία θα κληθεί να επαληθεύει αν ο πρώτος ασκεί τα καθήκοντα του σύμφωνα με τις εντολές και με τον κανονισμό. Τα κριτήρια και οι λοιπές απαιτήσεις που θα καθορίζει ο ΕΟΟΣ θα παράγουν αποτελέσματα μόνον μετά τη δημοσίευση των στοιχείων αναφοράς τους από την Επιτροπή στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων. 15 Ο ΕΟΟΣ προβλέπεται να λειτουργεί ως δίκτυο συντονισμού των αρμοδίων φορέων, χωρίς να χρειάζεται να συσταθούν νέοι πολυδάπανοι και πολύπλοκοι μηχανισμοί. 33. Η προτεινόμενη προσέγγιση μπορεί επομένως να παραλληλιστεί με τη "νέα προσέγγιση" σε θέματα ευρωπαϊκής τεχνικής τυποποίησης, ο δε ρόλος του ΕΟΟΣ προβλέπεται να είναι ανάλογος με το ρόλο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Τυποποίησης (CEN). Εξετάστηκε το ενδεχόμενο να ανατεθεί το έργο του καθορισμού των κριτηρίων οικολογικής σήμανσης στον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Περιβάλλοντος. Η δυνατότητα αυτή προβλέπεται ρητά στο άρθρο 20 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1210/90, της 7ης Μαΐου 1990, για την ίδρυση του Οργανισμού. Για διάφορους λόγους, ωστόσο, η λύση αυτή κρίθηκε ότι δεν είναι η πλέον κατάλληλη. 34. Ο κανονισμός για την ίδρυση του Οργανισμού εκδόθηκε από το Συμβούλιο το 1990. Το 1992 όμως, οπότε θεσπίστηκε το σύστημα οικολογικής σήμανσης, ήταν ήδη προφανές ότι ο Οργανισμός θα καθυστερούσε πολύ να αρχίσει τις δραστηριότητες του, λόγω των πασίγνωστων προβλημάτων που ανέκυψαν κατά την επιλογή της έδρας του. Για το λόγο αυτό, το Συμβούλιο αποφάσισε το 1992 να αλλάξει την οργανωτική βάση του συστήματος οικολογικής σήμανσης και απάλειψε όλες τις αναφορές στη συμμετοχή του Οργανισμού, που προβλεπόταν αρχικά στην πρόταση της Επιτροπής. Επιπλέον, το Συμβούλιο αποκέντρωσε σε μεγαλύτερο βαθμό τη λειτουργία του συστήματος, παρέχοντας τη δυνατότητα στους αρμόδιους φορείς των κρατών μελών να συμμετέχουν σε όλες τις φάσεις της εφαρμογής του. Ως εκ τούτου τα περισσότερα κράτη μέλη όρισαν τους αρμόδιους φορείς τους, οι οποίοι ασκούν πλέον κανονικά τις αρμοδιότητες τους. Οι φορείς αυτοί είχαν ενεργό συμμετοχή στις τεχνικές εργασίες της προπαρασκευής των κριτηρίων οικολογικής σήμανσης και έχουν σήμερα αποκτήσει στο σύνολο τους τις τεχνικές δομές και ικανότητες που είναι απαραίτητες για τη λειτουργία του κοινοτικού συστήματος. 35. Ο Οργανισμός Περιβάλλοντος δεν διαθέτει ανάλογη δομή ούτε πείρα. Επιπροσθέτως, οι διαδικασίες με τις οποίες λαμβάνονται οί αποφάσεις του Οργανισμού δεν φαίνεται να είναι κατάλληλες για την έγκριση κριτηρίων οικολογικής σήμανσης. Τέλος, εξαιτίας της καθυστέρησης στην ανάπτυξη των βασικών διεθνών δραστηριοτήτων του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Περιβάλλοντος, το Συμβούλιο δεν έκανε χρήση της δυνατότητας που του παρείχε ο κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 1210/90 να αναθέσει νέες αρμοδιότητες στον Οργανισμό, μεταξύ αυτών και τον καθορισμό κριτηρίων οικολογικής σήμανσης, το αργότερο δύο έτη μετά την έναρξη της ισχύος του κανονισμού. Θέσπιση διαδικαστικών και μεθοδολογικών απαιτήσεων για τον καθορισμό των κριτηρίων οικολογικής σήμανσης 36. Η ανάθεση σημαντικών καθηκόντων στον ΕΟΟΣ επιβάλλει την ύπαρξη λεπτομερών προδιαγραφών για τις μεθόδους και τις διαδικασίες που θα πρέπει να εφαρμόζονται κατά την άσκηση αυτών των καθηκόντων. Κατά συνέπεια, θα πρέπει να καθοριστούν απαιτήσεις για: τους στόχους των κριτηρίων οικολογικής σήμανσης και τον τρόπο επιλογής των καθοριστικών οικολογικών παραμέτρων που λαμβάνονται κάθε φορά υπόψη 16 τις γενικές αρχές και τη μεθοδολογία της ανάλυσης του κύκλου ζωής τις διαβουλεύσεις με τους ενδιαφερομένους τη διαφάνεια και τη μη διακριτική μεταχείριση την ανεξαρτησία και αμεροληψία της διαδικασίας. Απλούστευση και διασαφήνιση των διαδικασιών απονομής του σήματος 37. Στον αναθεωρημένο κανονισμό προβλέπεται ότι τα κριτήρια απονομής του σήματος και οι αντίστοιχες απαιτήσεις όσον αφορά την αξιολόγηση των αιτήσεων και την εξακρίβωση της συμμόρφωσης, καθορίζονται από τους αρμόδιους φορείς, που ενεργούν από κοινού στο πλαίσιο του ΕΟΟΣ. Προβλέπεται επίσης ότι ο ΕΟΟΣ θα αποτελεί ένα βήμα επικοινωνίας για να υπάρχει συνέπεια στην εφαρμογή του συστήματος. Με τις προϋποθέσεις αυτές, η απονομή του οικολογικού σήματος είναι δυνατόν να ανατεθεί στον αρμόδιο φορέα στον οποίο έχει υποβληθεί η αίτηση αλλά είναι απαραίτητο να διευκρινιστεί σε ποιον αρμόδιο φορέα πρέπει να υποβάλλεται η αίτηση σε κάθε περίπτωση. Εξάλειψη της αδικαιολόγητης αυστηρότητας 38. Ορισμένες διατάξεις του ισχύοντος κανονισμού αποδείχθηκαν υπερβολικά αυστηρές. Πιο συγκεκριμένα, η διάταξη που επιβάλλει πάγια τριετή διάρκεια ισχύος των κριτηρίων οικολογικής σήμανσης σε όλες τις περιπτώσεις, θα πρέπει να αντικατασταθεί από απόφαση του ΕΟΟΣ κατά περίπτωση, η οποία θα λαμβάνεται με γνώμονα τα ειδικά χαρακτηριστικά κάθε κατηγορίας προϊόντων. Εξάλλου, δεν υπάρχει πραγματική ανάγκη για νομικά δεσμευτικό τύπο σύμβασης, όπως προβλέπεται στο άρθρο 12 του ισχύοντος κανονισμού. Με το συντονισμό μεταξύ των αρμοδίων φορέων θα μπορούσε να διασφαλιστεί και η ομοιομορφία των συμβατικών όρων που θα διέπουν τη χρήση του σήματος. Αναπροσαρμογή του καθεστώτος των τελών 39. Το ισχύον σήμερα καθεστώς τελών θα πρέπει να αναπροσαρμοστεί σε τρία σημεία. Πρώτον, θα πρέπει να εισαχθεί ανώτατο όριο ετησίων τελών. Αυτό έχει σημασία για τα προϊόντα που πωλούνται σε μεγάλες ποσότητες εντός της ΕΕ, στην περίπτωση των οποίων το σταθερό ποσοστό 0,15% θα μπορούσε να έχει ως αποτέλεσμα τη μεταφορά υπέρμετρα μεγάλων χρηματικών ποσών από τους παραγωγούς στους αρμόδιους φορείς. Στην πραγματικότητα, τα τέλη δικαιολογούνται από την ανάγκη κάλυψης των δαπανών λειτουργίας του συστήματος. Δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να βρεθούν σε μειονεκτική θέση, επιβαρυνόμενοι με υπερβολικά έξοδα, οι κατασκευαστές που διαθέτουν στην αγορά προϊόντα με περιορισμένες περιβαλλοντικές επιπτώσεις. Δεύτερον, θα πρέπει να ισχύσουν μειωμένα τέλη για τις MME καθώς και για τους κατασκευαστές από αναπτυσσόμενες χώρες, ώστε να διευκολυνθεί η συμμετοχή τους στο σύστημα. Τρίτον, ένα μέρος των εσόδων που αποφέρουν αυτά τα τέλη θα πρέπει να διατίθεται για τη χρηματοδότηση των δραστηριοτήτων του ΕΟΟ. 17 Τέλος, δεν επιτρέπεται να υπάρχουν διαφορές στο ύψος των τελών, μεταξύ των κρατών μελών, καθώς οι διαφορές αυτές ενδέχεται να οδηγήσουν σε άνιση μεταχείριση των αιτούντων, που θα ήταν αδικαιολόγητη στο πλαίσιο ενός κοινοτικού συστήματος. Διασφάλιση της συμβατότητας με τις διεθνείς υποχρεώσεις 40. Το κοινοτικό σύστημα έχει εφαρμογή τόσο στα εισαγόμενα όσο και στα παραγόμενα στην ΕΕ προϊόντα. Είναι σημαντικό να διασφαλιστεί ότι η θεωρητική βάση και η λειτουργία του συστήματος είναι σύμφωνες προς τις γενικές αρχές που διέπουν τις διεθνείς εμπορικές συμφωνίες. Οι εν λόγω γενικές αρχές θα πρέπει επομένως να αντικατοπτρίζονται στις διατάξεις του κανονισμού. Οι διαδικαστικοί κανόνες που αποσκοπούν στη διασφάλιση της πρόσβασης, της διαφάνειας και της μη διακριτικής μεταχείρισης θα πρέπει να αποτελούν αναπόσπαστο μέρος του κανονισμού. Τέλος, θα πρέπει να διασφαλιστεί η συνέπεια προς τα διεθνώς αναγνωρισμένα πρότυπα για την οικολογική σήμανση και την ανάλυση του κύκλου ζωής. Διεύρυνση της πρόσβασης στο οικολογικό σήμα 41. Θα πρέπει να δοθεί το δικαίωμα στους εμπόρους λιανικής πώλησης να υποβάλλουν αιτήσεις απονομής οικολογικού σήματος για προϊόντα που κυκλοφορούν στην αγορά με το δικό τους εμπορικό όνομα. Η δυνατότητα αυτή ενισχύει κατά πολύ τις προοπτικές του οικολογικού σήματος, αν ληφθούν υπόψη οι σημερινές τάσεις στο λιανικό εμπόριο και η επιρροή που είναι σε θέση να ασκήσουν οι έμποροι λιανικής πώλησης στους προμηθευτές τους. Διασφάλιση του συντονισμού μεταξύ του κοινοτικού και των εθνικών συστημάτων οικολογικής σήμανσης Σε ορισμένες περιπτώσεις, τα εθνικά συστήματα έχουν αποδώσει ικανοποιητικά αποτελέσματα. Παρόλα αυτά, είναι απαραίτητο να υπάρχει συντονισμός μεταξύ του κοινοτικού και των εθνικών ή άλλων συστημάτων οικολογικής σήμανσης, ώστε να προληφθούν οι πιθανές αρνητικές συνέπειες από την παράλληλη λειτουργία ολοένα περισσότερων αυτόνομων συστημάτων. Η υπόθεση σύμφωνα με την οποία η θέσπιση κοινοτικού συστήματος οικολογικής σήμανσης θα οδηγούσε σταδιακά σε περιορισμό του αριθμού και του πεδίου εφαρμογής των εθνικών συστημάτων και, τελικά, στον εκτοπισμό τους, δεν φαίνεται να υλοποιείται. Ως εκ τούτου, προτείνεται να προβλεφθούν διατάξεις που θα εξασφαλίζουν την αλληλοσυμπλήρωση του κοινοτικού και των εθνικών συστημάτων. VII. Συυπεράσυατα 42. Λαμβανομένων υπόψη της δυνατότητας συμβολής του κοινοτικού συστήματος οικολογικής σήμανσης στην αειφορική κατανάλωση στην Ευρωπαϊκή Ένωση και των προβλημάτων που ανέκυψαν κατά την έως σήμερα εφαρμογή αυτού του συστήματος, η αναθεώρηση του είναι πλέον επιβεβλημένη. Με την αναθεώρηση αυτή θα πρέπει να επιδιωχθούν οι εξής στόχοι: διασαφήνιση του χαρακτήρα του συστήματος, των γενικών αρχών στις οποίες στηρίζεται και της μεθοδολογικής προσέγγισης που έχει υιοθετηθεί· 18 καθιέρωση βαθμιδωτού οικολογικού σήματος και προσδιορισμός των πληροφοριών που πρέπει να παρέχει στους καταναλωτές· καθορισμός διαδικαστικών κανόνων για τη λειτουργία του συστήματος, με σκοπό ιδίως να διασφαλιστεί η αποτελεσματικότητα και η διαφάνεια της διαδικασίας καθορισμού των κριτηρίων οικολογικής σήμανσης· ανάθεση του έργου του καθορισμού των κριτηρίων οικολογικής σήμανσης σε κατάλληλο ανεξάρτητο οργανισμό, τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Οικολογικής Σήμανσης (ΕΟΟΣ), ο οποίος θα ενεργεί κατόπιν εντολής της Επιτροπής· διασφάλιση της αλληλοσυμπλήρωσης του κοινοτικού και των άλλων μεγάλων συστημάτων οικολογικής σήμανσης που εφαρμόζονται στην ΕΕ· εισαγωγή ανωτάτου ορίου ετησίων τελών, που πρέπει να καταβάλλονται για τη χρήση του σήματος, και μειωμένου συντελεστή τελών για τις MME και τους κατασκευαστές από αναπτυσσόμενες χώρες- απλούστευση ορισμένων άλλων πτυχών της λειτουργίας του κοινοτικού συστήματος· διασφάλιση σε μόνιμη βάση με κατάλληλες ουσιαστικές διατάξεις της συνέπειας προς τις γενικές αρχές των διεθνών εμπορικών συμφωνιών και προς τα διεθνώς αναγνωρισμένα σχετικά πρότυπα· διασφάλιση του ότι το οικολογικό σήμα αποτελεί εγγύηση περιορισμένων περιβαλλοντικών επιπτώσεων. Περιγραφή των προτεινόμενων μέτρων Άρθρο 1: Στόχοι και γενικές αρχές Το άρθρο αυτό ορίζει τους στόχους και τις γενικές αρχές του κοινοτικού συστήματος απονομής οικολογικού σήματος. Το σύστημα είναι εκλεκτικό και αποσκοπεί στην καθοδήγηση και στην ενημέρωση των καταναλωτών. Το οικολογικό σήμα απονέμεται μόνον σε προϊόντα που, σε σύγκριση με άλλα προϊόντα που εξυπηρετούν τον ίδιο σκοπό, μπορούν να συμβάλουν στον περιορισμό ορισμένων επιπτώσεων στο περιβάλλον. Το οικολογικό σήμα αποτελεί ένδειξη των προοπτικών περιορισμού ορισμένων συγκεκριμένων περιβαλλοντικών επιπτώσεων, που συνδέονται με ένα προϊόν. Οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις που λαμβάνονται υπόψη προσδιορίζονται μετά από περιβαλλοντική ανάλυση του κύκλου ζωής των εκάστοτε προϊόντων. Στο άρθρο 1 διευκρινίζεται ότι το κοινοτικό οικολογικό σήμα δεν έχει σχέση με τις τυχόν κανονιστικές απαιτήσεις που έχουν εφαρμογή στα προϊόντα. Τέλος, το άρθρο 1 επιβάλλει την εξασφάλιση συνέπειας και την αποφυγή αλληλεπικαλύψεων μεταξύ του κοινοτικού συστήματος οικολογικής σήμανσης και των υπολοίπων κοινοτικών συστημάτων επισήμανσης, όπως το σύστημα ενεργειακής επισήμανσης και το σύστημα πιστοποίησης των προϊόντων των βιολογικών καλλιεργειών. 19 Άρθρο 2: Περιβαλλοντικές απαιτήσεις Το άρθρο αυτό ορίζει τις βασικές περιβαλλοντικές απαιτήσεις, στις οποίες πρέπει να ανταποκρίνεται ένα προϊόν για να του απονεμηθεί οικολογικό σήμα. Το προϊόν οφείλει να συμβάλλει σε συγκριτικές βελτιώσεις όσον αφορά καθοριστικές οικολογικές παραμέτρους, οι οποίες προσδιορίζονται με εφαρμογή της ανάλυσης του κύκλου ζωής στην εκάστοτε κατηγορία προϊόντων. Πρέπει να αξιολογείται και να λαμβάνεται υπόψη το ισοζύγιο των οφελών και της επιβάρυνσης του περιβάλλοντος από τις εξεταζόμενες προσαρμογές. Το άρθρο 2 εισάγει μία ενδεικτική κλείδα αξιολόγησης, που συμπληρώνει και (ΕΟΚ) τροποποιεί τον αντίστοιχο πίνακα του παραρτήματος Ι του κανονισμού αριθ. 880/92, καθώς και τις βασικές μεθοδολογικές απαιτήσεις στις οποίες υπόκειται η επιλογή των καθοριστικών οικολογικών παραμέτρων (βλ. επίσης παραρτήματα Ι και II). Άρθρο 3: Κριτήρια οικολογικής σήμανσης και απαιτήσεις εκτίμησης και εξακρίβωσης Το άρθρο 3 ορίζει ότι οι λεπτομερείς απαιτήσεις, στις οποίες πρέπει να ανταποκρίνεται ένα προϊόν για να μπορεί να φέρει το οικολογικό σήμα, καθορίζονται υπό μορφή κριτηρίων για κάθε κατηγορία προϊόντων. Τα κριτήρια θα πρέπει να καλύπτουν τις καθοριστικές οικολογικές παραμέτρους, που προσδιορίζονται σύμφωνα με την προσέγγιση του άρθρου 2, και να είναι εκλεκτικά. Ο βαθμός εκλεκτικότητας των κριτηρίων προκύπτει με συνεκτίμηση: • • • της δυνατότητας επηρεασμού προς την κατεύθυνση της βελτίωσης της κατάστασης του περιβάλλοντος μέσω των επιλογών των καταναλωτών, της τεχνικής και οικονομικής σκοπιμότητας των προσαρμογών και της επιζητούμενης μεγιστοποίησης των προοπτικών συνολικής βελτίωσης της κατάστασης του περιβάλλοντος. Στα κριτήρια θα πρέπει να καθορίζονται οι κατώτατες οριακές τιμές που αντιστοιχούν στη σειρά κατατάξεως που προβλέπεται για κάθε καθοριστική οικολογική παράμετρο στο βαθμιδωτό οικολογικό σήμα, το οποίο περιγράφεται στο παράρτημα III. Πρέπει ακόμη να καθορίζονται, κατά κατηγορία προϊόντων, απαιτήσεις για την εκτίμηση της συμμόρφωσης συγκεκριμένων προϊόντων προς τα αντίστοιχα κριτήρια οικολογικής σήμανσης καθώς και για την εξακρίβωση της τήρησης των όρων χρήσης του οικολογικού σήματος. Τέλος, τα κριτήρια και οι απαιτήσεις εκτίμησης και εξακρίβωσης έχουν περιορισμένη διάρκεια ισχύος, η οποία προσδιορίζεται κατά περίπτωση για κάθε κατηγορία προϊόντων. Άρθρο 4: Πεδίο εφαρμογής Το άρθρο 4 εισάγει την έννοια της κατηγορίας προϊόντων και την επιλογή των κατηγοριών προϊόντων που πρόκειται να περιληφθούν στο κοινοτικό σύστημα βάσει κριτηρίων. 20 Τα κριτήρια οικολογικής σήμανσης καθορίζονται κατά κατηγορία προϊόντων. Κάθε κατηγορία προϊόντων περιλαμβάνει όλα τα προϊόντα που είναι ισοδύναμα ως προς τη χρήση για την οποία προορίζονται και την αντιμετώπιση τους από τους καταναλωτές. Οι κατηγορίες προϊόντων είναι ωστόσο δυνατόν να υποδιαιρούνται σε υποκατηγορίες, εφόσον υπάρχουν σημαντικές διαφορές στα λειτουργικά χαρακτηριστικά προϊόντων που εξυπηρετούν τον ίδιο βασικό σκοπό και η προσφαρμογή των κριτηρίων στις διάφορες υποκατηγορίες μπορεί να επαυξήσει τις προοπτικές συνολικής βελτίωσης της κατάστασης του περιβάλλοντος μέσω του οικολογικού σήματος. Καθορίζονται κριτήρια για την επιλογή των κατηγοριών προϊόντων. Άρθρο 5: Διαδικασίεςγια τον καθορισμό των κριτηρίων οικολογικής σήμανσης και των απαιτήσεων εκτίμησης και εξακρίβωσης Το άρθρο 5 εξουσιοδοτεί την Επιτροπή να προωθήσει τη σύσταση Ευρωπαϊκού Οργανισμού Οικολογικής Σήμανσης (ΕΟΟΣ), υπό μορφή ένωσης των αρμοδίων φορέων. Ο κανονισμός θα ισχύει από την ημερομηνία δημοσίευσης του στην Επίσημη Εφημερίδα αλλά η εφαρμογή του συνόλου των διατάξεων του θα αρχίσει μόνον όταν ο ΕΟΟΣ θα είναι σε θέση να επιτελέσει το έργο του. Η Επιτροπή καλείται να αποφανθεί σχετικά και να δημοσιεύσει στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων την ημερομηνία έναρξης της εφαρμογής του κανονισμού. Επιπλέον, το άρθρο 5 ορίζει τη διαδικασία με την οποία θα καθορίζονται τα κριτήρια οικολογικής σήμανσης και οι αντίστοιχες απαιτήσεις εκτίμησης και εξακρίβωσης. Άρθρο 6; Απονομή του οικολογικού σήματος Το άρθρο 6 ορίζει τη διαδικασία απονομής του οικολογικού σήματος. Επεκτείνει το δικαίωμα υποβολής αίτησης για το σήμα και στους εμπόρους λιανικής πώλησης, μόνον όμως για προϊόντα που κυκλοφορούν στην αγορά με το δικό τους εμπορικό όνομα. Στο άρθρο αυτό διασαφηνίζεται το αντικείμενο των αιτήσεων και διευκρινίζεται σε ποιόν αρμόδιο φορέα πρέπει να υποβάλλονται. Άρθρο 7: Το οικολογικό σήμα Το άρθρο αυτό τροποποιεί τη μορφή του οικολογικού σήματος, το οποίο περιλαμβάνει λογότυπο και πληροφορίες για το προϊόν, ιδίως σχετικά με τις επιδόσεις του ως προς τις καθοριστικές οικολογικές παραμέτρους που καλύπτονται από τα κριτήρια οικολογικής σήμανσης. Το οικολογικό σήμα περιγράφεται στο παράρτημα III. Άρθρο 8: Χρήση του οικολογικού σήματος, έδοδα και τέλη Οι διατάξεις του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 880/92 που αφορούν τους όρους χρήσης του σήματος διατηρούνται αλλά δεν προβλέπεται πλέον τυποποιημένη σύμβαση και αναθεωρείται το καθεστώς των ετησίων τελών. 21 Άρθρο 9: Αρμόδιοι φορείς Στο άρθρο 9 επαναλαμβάνονται οι αντίστοιχες διατάξεις του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 880/92 σχετικά με τον ορισμό των αρμοδίων φορέων με τρεις τροποποιήσεις: τα κράτη μέλη μεριμνούν όχι μόνον για τον ορισμό αλλά και για τη διασφάλιση της λειτουργίας των αρμοδίων φορέων· σε περίπτωση ορισμού περισσοτέρων του ενός αρμοδίων φορέων, το αντίστοιχο κράτος μέλος προσδιορίζει τις αρμοδιότητες ενός εκάστου και ρυθμίζει τα του συντονισμού τους· ο εσωτερικός κανονισμός και οι διακανονισμοί λειτουργίας κάθε αρμόδιου φορέα πρέπει να επιτρέπουν επαρκή: διαφάνεια και τη συμμετοχή όλων των θεματοφυλάκων σε εθνική κλίμακα. Άρθρο 10: Προώθηση του οικολογικού σήματος Το άρθρο 10 εισάγει διατάξεις με τις οποίες επιδιώκεται να ενισχυθεί η αποτελεσματικότητα του κοινοτικού οικολογικού σήματος. Τα κράτη μέλη και ο ΕΟΟΣ οφείλουν να προωθήσουν το κοινοτικό οικολογικό σήμα με ενημερωτικές εκστρατείες και εκδηλώσεις προβολής. Άρθρο 11: Άλλα συστήματα οικολογικής σήμανσης των κρατών μελών Οι διατάξεις του άρθρου αυτού αποσκοπούν στη διασφάλιση της αλληλοσυμπλήρωσης του κοινοτικού με τα εθνικά συστήματα οικολογικής σήμανσης. Ειδικότερα, επιδιώκεται να αποτραπεί η αλληλεπικαλυψη ή η σύγκρουση μεταξύ του κοινοτικού και των εθνικών συστημάτων. Άρθρο 12: Προσαρμογή στην τεχνική πρόοδο Στο άρθρο 12 προβλέπεται προσαρμογή των παραρτημάτων στην τεχνική πρόοδο. Άρθρο 13: Συμβουλευτική επιτροπή Με το άρθρο αυτό συνιστάται συμβουλευτική επιτροπή για να επικουρεί την Επιτροπή στην κατάρτιση των εντολών προς τον ΕΟΟΣ και στην προσαρμογή των παραρτημάτων στην τεχνική πρόοδο. Άρθρο 14: Μεταβατικές διατάξεις Το άρθρο αυτό καταργεί τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 880/92 και ορίζει μεταβατικές ρυθμίσεις, ώστε να διαφαλιστεί η συνέχεια μεταξύ του παλαιού και του νέου κανονισμού για το οικολογικό σήμα. 22 Άρθρο 15: Αναθεώρηση Στο άρθρο 15 προβλέπεται επανεξέταση και, ενδεχομένως, αναθεώρηση του κανονισμού εντός πέντε ετών από την ημερομηνία έναρξης της πλήρους εφαρμογής του. Άρθρο 16: Τελικές διατάξεις Ο κανονισμός θα αρχίσει να ισχύει την ημερομηνία δημοσίευσης του στην Επίσημη Εφημερίδα και θα εφαρμόζεται πλήρως όταν συσταθεί ο ΕΟΟΣ και αφού προηγουμένως η Επιτροπή εξακριβώσει ότι είναι σε θέση να επιτελέσει το έργο του. 23 Πρόταση ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΥ (ΕΚ) ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ περί αναθεωρημένου κοινοτικού συστήματος απονομής οικολογικού σήματος ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ, Έχοντας υπόψη: τη συνθήκη για την παράγραφος 1, ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και ιδίως το άρθρο 130 Σ την πρόταση της Επιτροπής, τη γνώμη της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής, Ενεργώντας σύμφωνα με τη διαδικασία του άρθρου 189 Γ της συνθήκης, σε συνεργασία με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, Εκτιμώντας: 1. 2. 3. 4. 5. ότι στόχος του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 880/92 του Συμβουλίου της 23ης Μαρτίου 1992 σχετικά με κοινοτικό σήμα απονομής οικολογικού σήματος2 ήταν να θεσπιστεί ένα προαιρετικό κοινοτικό σύστημα οικολογικής σήμανσης με σκοπό την προώθηση προϊόντων που έχουν περιορισμένες περιβαλλοντικές επιπτώσεις σ'όλη τη διάρκειατου κύκλου ζωής τους και την παροχή στους καταναλωτές ακριβών, μη παραπλανητικών και επιστημονικά τεκμηριωμένων πληροφοριακών στοιχείων για τις επιπτώσεις των προϊόντων στο περιβάλλον- ότι στο άρθρο 18 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 880/92 προβλέπεται ότι, το αργότερο πέντε έτη από την έναρξη της ισχύος του, η Επιτροπή επανεξετάζει το σύστημα με βάση την πείρα που αποκτήθηκε κατά την εφαρμογή του και, ενδεχομένως, προτείνει κατάλληλες τροποποιήσεις του κανονισμού· ότι η πείρα που αποκτήθηκε από την εφαρμογή του κανονισμού δείχνει ότι είναι ανάγκη να τροποποιηθεί το σύστημα, ώστε να αυξηθεί η αποτελεσματικότητα του και να απλουστευθεί η λειτουργία του· ότι οι βασικοί στόχοι που επιδιώκονται με ένα προαιρετικό και επιλεκτικό κοινοτικό σύστημα απονομής οικολογικού σήματος εξακολουθούν να ισχύουν· ότι, πιο συγκεκριμένα, ένα τέτοιο σύστημα θα πρέπει να προσανατολίζει τους καταναλωτές προς προϊόντα που παρέχουν προοπτικές περιορισμού των περιβαλλοντικών επιπτώσεων στο σύνολο του κύκλου ζωής τους και να δίδει πληροφορίες σχετικά με τα οικολογικά χαρακτηριστικά των προϊόντων που φέρουν το σήμα- ότι είναι απαραίτητο να διευκρινιστεί ότι το οικολογικό σήμα υποδεικνύει στους καταναλωτές τα προϊόντα που, σε σύγκριση με άλλα προϊόντα της ίδιας κατηγορίας, μπορούν να συμβάλουν στον περιορισμό ορισμένων περιβαλλοντικών επιπτώσεων, με EEL 99, 11. 4. 1992, σ. 1 24 6. 7. 8. 9. 10. 11. ί 2. 13. 14. την επιφύλαξη των κανονιστικών απαιτήσεων που έχουν εφαρμογή στα προϊόντα σε κοινοτικό ή εθνικό επίπεδο· ότι στο πεδίο εφαρμογής του συστήματος θα πρέπει να εμπίπτουν τα προϊόντα και οι οικολογικές παράμετροι που έχουν πρωτεύουσα σημασία για την Κοινότητα, τόσο από πλευράς εσωτερικής αγοράς όσο και από πλευράς προστασίας του περιβάλλοντος ότι η διαδικαστική και μεθοδολογική προσέγγιση όσον αφορά τον καθορισμό των κριτηρίων οικολογικής σήμανσης θα πρέπει να εκσυγχρονιστεί με βάση την επιστημονική και τεχνική πρόοδο και την πείρα που έχει αποκτηθεί στο συγκεκριμένο τομέα και με σκοπό να διασφαλιστεί η συνέπεια προς τα διεθνή πρότυπα που εκπονούνται στο συγκεκριμένο τομέα· ότι θα πρέπει να διασαφηνιστούν οι γενικές αρχές που διέπουν το βαθμό επιλεκτικότητας του οικολογικού σήματος, ώστε να διευκολυνθεί η συνεπής και αποτελεσματική εφαρμογή του συστήματος· ότι το οικολογικό σήμα θα πρέπει να περιλαμβάνει κατανοητές, ακριβείς, μη παραπλανητικές και επιστημονικά τεκμηριωμένες πληροφορίες σχετικά με τις καθοριστικές οικολογικές παραμέτρους που ελήφθησαν υπόψη για την απονομή του, ώστε να επιτρέπει στους καταναλωτές να είναι πλήρως ενημερωμένοι όταν κάνουν την επιλογή τους ότι είναι απαραίτητο να καθιερωθεί ένα βαθμιδωτό οικολογικό σήμα, ώστε να ενθαρρυνθούν και να επιβραβεύονται οι περιβαλλοντικές βελτιώσεις πέραν των κατωτάτων ορίων που καθορίζονται ως απαραίτητη προϋπόθεση για την απονομή του σήματος· ότι, για να επιτευχθεί η αποτελεσματική και αμερόληπτη εφαρμογή του συστήματος, το έργο του καθορισμού των κριτηρίων οικολογικής σήμανσης καθώς και των αντίστοιχων απαιτήσεων εκτίμησης και εξακρίβωσης είναι απαραίτητο να ανατεθεί σε κατάλληλο ανεξάρτητο οργανισμο ότι ο οργανισμός αυτός θα πρέπει να απαρτίζεται από τους αρμόδιους φορείς που έχουν ήδη ορίσει τα κράτη μέλη δυνάμει του άρθρου 9 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 880/92, ώστε να αξιοποιηθούν πλήρως η ειδίκευση, οι δομές και οι πόροι των φορέων αυτών και να αποφευχθούν οι αλληλεπικαλύψεις και η σπατάλη πόρων· ότι η σύσταση του εν λόγω οργανισμού, υπό μορφή ένωσης των αρμοδίων φορέων, θα απαιτήσει κάποιο χρόνο και ότι ο παρών κανονισμός θα πρέπει να εφαρμόζεται πλήρως με την προϋπόθεση ότι ο ανωτέρω οργανισμός είναι σε θέση να ασκήσει τις δραστηριότητες του ότι είναι απαραίτητο να διασφαλιστούν η συνέπεια και ο συντονισμός του κοινοτικού συστήματος απονομής οικολογικού σήματος με τα υπόλοιπα κοινοτικά συστήματα επισήμανσης ή πιστοποίησης της ποιότητας, όπως εκείνα που έχουν θεσπιστεί με την οδηγία 92/75/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 22ας Σεπτεμβρίου 1992, για την ένδειξη της κατανάλωσης ενέργειας και λοιπών πόρων των οικιακών συσκευών με την επισήμανση και την παροχή ομοιόμορφων πληροφοριών σχετικά με τα προϊόντα3 και με τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 2092/91 του Συμβουλίου, της 24ης Ιουνίου 1991, περί EEL 297, 13. 10. 1992, σ. 16 25 του βιολογικού τρόπου παραγωγής γεωργικών προϊόντων και των σχετικών ενδείξεων στα γεωργικά προϊόντα και στα είδη διατροφής 15. 16. 17. ότι, για να αποτραπεί η πρόκληση σύγχυσης στους καταναλωτές και τυχόν στρεβλώσεων στην αγορά και στις εμπορικές συναλλαγές και να γίνει το οικολογικό σήμα ελκυστικότερο για τους ενδιαφερομένους, θα πρέπει να θεσπιστούν διατάξεις με στόχο τη διασφάλιση της συνοχής και της αλληλοσυμπλήρωσης του κοινοτικού οικολογικού σήματος με τα υπόλοιπα συστήματα οικολογικής σήμανσης που εφαρμόζονται στην Κοινότητα· ότι επιβάλλεται διαφάνεια στην εφαρμογή του συστήματος και συμφωνία προς τα σχετικά με την οικολογική σήμανση διεθνή πρότυπα, ώστε να διευκολυνθεί η πρόσβαση και η συμμετοχή στο σύστημα των κατασκευαστών και των εξαγωγέων που εδρεύουν σε χώρες εκτός της Κοινότητας· ότι, για να εφαρμοστούν με τον αποτελεσματικότερο δυνατό τρόπο οι αναθεωρημένες διατάξεις που είναι απαραίτητες για τους λόγους που προαναφέρθηκαν, ο κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 880/92 θα πρέπει να καταργηθεί και να αντικατασταθεί από τον παρόντα κανονισμό, ενώ κατάλληλες μεταβατικές διατάξεις θα διασφαλίζουν τη συνέχεια και την ομαλή σύνδεση των δύο κανονισμών, ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΟΝ ΠΑΡΟΝΤΑ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟ: Αρθρο 1 Στόχοι και γενικές αρχές 1. Το κοινοτικό σύστημα απονομής οικολογικού σήματος (εφεξής: το σύστημα) αποσκοπεί στην καθοδήγηση και στην ενημέρωση των καταναλωτών με ακριβείς, μη παραπλανητικές και επιστημονικά τεκμηριωμένες πληροφορίες σχετικά με τα προϊόντα που, σε σύγκριση με άλλα προϊόντα της ίδιας κατηγορίας προϊόντων, μπορούν να συμβάλουν στον περιορισμό συγκεκριμένων επιπτώσεων στο περιβάλλον, με αποτέλεσμα να συνεισφέρουν στην αποδοτική χρήση των πόρων και στην καλύτερη προστασία του περιβάλλοντος. 2. Οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις προσδιοριζονταιμετα από εξέταση των αλληλεπιδράσεων των προϊόντων με το περιβάλλον, στις οποίες συμπεριλαμβάνονται η χρήση ενέργειας και φυσικών πόρων, στο σύνολο του κύκλου ζωής τους. 3. Η συμμετοχή στο σύστημα αυτό τελεί υπό την επιφύλαξη των σχετικών με το περιβάλλον ή άλλων κανονιστικών απαιτήσεων του κοινοτικού ή του εθνικού δικαίου που έχουν εφαρμογή στις διάφορες φάσεις του κύκλου ζωής των προϊόντων. 4. Η εφαρμογή του συστήματος είναι συνεπής και συντονισμένη με τα υπόλοιπα συναφή κοινοτικά συστήματα επισήμανσης ή πιστοποίησης της ποιότητας, ειδικότερα δε με το σύστημα ενεργειακής επισήμανσης και το σύστημα βιολογικών καλλιεργειών. ΕΕ L 198, 22. 7. 1991, σ. 1, όπως τροποποιήθηκε τελευταία από τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 418/96 της Επιτροπής, ΕΕ L 59, 8. 3. 1996, σ. 10. 26 Αρθρο 2 Περιβαλλοντικές απαιτήσεις 1. Για να λάβει οικολογικό σήμα, ένα προϊόν πρέπει να διαθέτει χαρακτηριστικά που του επιτρέπουν να συμβάλει ουσιαστικά σε βελτιώσεις όσον αφορά καθοριστικές οικολογικές παραμέτρους, οι οποίες προσδιορίζονται με βάση την ενδεικτική κλείδα αξιολόγησης που παρατίθεται στο παράρτημα Ι. Η προ της παραγωγής φάση του κύκλου ζωής περιλαμβάνει την παραλαβή ή παραγωγή και την επεξεργασία των πρώτων υλών καθώς και την παραγωγή ενέργειας. Οι πτυχές αυτές λαμβάνονται υπόψη, όσο είναι τεχνικά εφικτό, σύμφωνα με τις μεθοδολογικές απαιτήσεις που διατυπώνονται στο παράρτημα II. 2. Κατά την αξιολόγηση των συγκριτικών βελτιώσεων, εξετάζεται το καθαρό οικολογικό ισοζύγιο, το οποίο απορρέει από τα οφέλη και την επιβάρυνση του περιβάλλοντος που συνδέονται με τις προσαρμογές των διαφόρων φάσεων του κύκλου ζωής των εκάστοτε προϊόντων. Στην αξιολόγηση λαμβάνονται επίσης υπόψη τα πιθανά οφέλη για το περιβάλλον που απορρέουν από τη χρήση των υπό κρίση προϊόντων. 3. Οι καθοριστικές οικολογικές παράμετροι προσδιορίζονται με εντοπισμό των κατηγοριών επιπτώσεων, στις οποίες τα εκάστοτε προϊόντα έχουν το μεγαλύτερο μερίδιο στο σύνολο του κύκλου ζωής τους, και, μεταξύ αυτών, των περιπτώσεων όπου υπάρχουν σημαντικές προοπτικές βελτίωσης. Η διαδικασία αυτή υπόκειται στις μεθοδολογικές απαιτήσεις του παραρτήματος II. Αρθρο 3 Κριτήρια οικολογικής σήμανσης και απαιτήσεις εκτίμησης και εξακρίβωσης 1. Καθορίζονται ειδικά κριτήρια απονομής του οικολογικού σήματος κατά κατηγορία προϊόντων. Τα κριτήρια αυτά συνίστανται στις απαιτήσεις για καθεμία από τις καθοριστικές οικολογικές παραμέτρους που αναφέρονται στο άρθρο 2, στις οποίες πρέπει να ανταποκρίνεται ένα προϊόν για να του απονεμηθεί οικολογικό σήμα. 2. Με τα εν λόγω κριτήρια επιδιώκεται να εξασφαλιστεί ότι η επιλογή γίνεται με βάση τις ακόλουθες αρχές: (α) οι προοπτικές διείσδυσης των προϊόντων στην κοινοτική αγορά, κατά την περίοδο ισχύος των κριτηρίων, πρέπει να είναι επαρκείς, ώστε, μέσω των επιλογών των καταναλωτών, να έχουν επιρροή στις περιβαλλοντικές βελτιώσεις· (β) κατά την επιλογή των κριτηρίων πρέπει να λαμβάνεται υπόψη κατά πόσον είναι τεχνικώς και οικονομικώς εφικτές, σε εύλογο χρονικό διάστημα, οι αναγκαίες προσαρμογές για την συμμόρφωση προς αυτά· (γ) για την επιλογή των κριτηρίων χρησιμοποιείται ως γνώμονας η επιζητούμενη μεγιστοποίηση της συνολικής βελτίωσης του περιβάλλοντος. Οι αρχές αυτές δεν εμποδίζουν την προώθηση καινοτόμων προϊόντων με κατάλληλα κριτήρια οικολογικής σήμανσης, εφόσον τα προϊόντα αυτά παρέχουν σοβαρές προοπτικές διείσδυσης στην αγορά. 27 Τα κριτήρια και η βαθμίδα επιλογής προσδιορίζονται σύμφωνα με τη βαθμολόγηση της οικολογικής επίδοσης που καθορίζεται στο παράρτημα III. Ταυτόχρονα με τα κριτήρια απονομής του οικολογικού σήματος, καθορίζονται κατά κατηγορία προϊόντων απαιτήσεις για την εκτίμηση της συμμόρφωσης συγκεκριμένων προϊόντων προς τα κριτήρια αυτά καθώς και για την εξακρίβωση των όρων χρήσης του οικολογικού σήματος, που αναφέρονται στο άρθρο 8 παράγραφος 1. Η περίοδος ισχύος των κριτηρίων και των απαιτήσεων εκτίμησης και εξακρίβωσης, προσδιορίζεται σε κάθε σειρά κριτηρίων οικολογικής σήμανσης ανά κατηγορία προϊόντων. Αρθρο 4 Πεδίο εφαρμογής 1. Το κοινοτικό οικολογικό σήμα μπορεί να απονέμεται σε προϊόντα παραγόμενα ή εισαγόμενα στην Κοινότητα, τα οποία ανταποκρίνονται στις βασικές περιβαλλοντικές απαιτήσεις που προβλέπονται στο άρθρο 2 και πληρούν τα κριτήρια απονομής. Τα κριτήρια οικολογικής σήμανσης καθορίζονται ανά κατηγορία προϊόντων. 2. Για να περιληφθεί στο σύστημα αυτό, μία κατηγορία προϊόντων πρέπει να πληροί τις εξής προϋποθέσεις: (α) να αντιπροσωπεύει συνολικά σημαντικό όγκο πωλήσεων και συναλλαγών στην εσωτερική αγορά, (β) να έχει, σε μία ή περισσότερες φάσεις του κύκλου ζωής των προϊόντων που καλύπτει, σημαντικές περιβαλλοντικές επιπτώσεις, πλανητικής ή περιφερειακής κλίμακας ή/και γενικού χαρακτήρα και (γ) να μπορεί να ασκήσει σημαντική επιρροή προς την κατεύθυνση της βελτίωσης της κατάστασης του περιβάλλοντος, μέσω των επιλογών των καταναλωτών, και να λειτουργήσει ως κίνητρο για τους κατασκευαστές, ώστε να επιδιώξουν ανταγωνιστικό πλεονέκτημα, προσφέροντας προϊόντα που πληρούν τις προϋποθέσεις για να φέρουν οικολογικό σήμα. (δ) ένα σημαντικό μέρος του όγκου των πωλήσεων να διατίθεται στον τελικό καταναλωτή. Δίδεται προτεραιότητα σε κατηγορίες προϊόντων ως προς τις οποίες είναι εφικτό από επιστημονική και πρακτική άποψη να θεσπιστούν σαφή και επαληθεύσιμα κριτήρια απονομής οικολογικού σήματος. 3. Κάθε κατηγορία προϊόντων περιλαμβάνει όλα τα προϊόντα που εξυπηρετούν τον ίδιο σκοπό και είναι ισοδύναμα ως προς τη χρήση για την οποία προορίζονται και την αντιμετώπιση τους από τους καταναλωτές. Μία κατηγορία προϊόντων μπορεί να υποδιαιρείται σε υποκατηγορίες, με αντίστοιχη προσαρμογή των κριτηρίων απονομής του οικολογικού σήματος, όταν αυτό απαιτείται από τα χαρακτηριστικά των προϊόντων και προκειμένου να εξασφαλίζεται ότι μεγιστοποιούνται οι πιθανότητες το οικολογικό σήμα να επηρεάσει τη βελτίωση του περιβάλλοντος. Ο ορισμός των κατηγοριών και υποκατηγοριών προϊόντων περιλαμβάνει απαιτήσεις σχετικές με την καταλληλότητα προς χρήση. 28 Τα κριτήρια οικολογικής σήμανσης για τις διάφορες υποκατηγορίες της ίδιας κατηγορίας προϊόντων αρχίζουν να εφαρμόζονται ταυτόχρονα. 4. Δεν επιτρέπεται η απονομή οικολογικού σήματος σε προϊόντα που αποτελούν ουσίες ή παρασκευάσματα, τα οποία ταξινομούνται, βάσει των οδηγιών 67/548/ΕΟΚ5 και 88/379/ΕΟΚ6 του Συμβουλίου, ως πολύ τοξικά, τοξικά, επικίνδυνα για το περιβάλλον, καρκινογόνα, τοξικά για αναπαραγωγή και μεταλλαξιογόνα. 5. Ο κανονισμός δεν εφαρμόζεται στα τρόφιμα, στα ποτά και στα φαρμακευτικά προϊόντα. Αρθρο 5 Διαδικασίες για τον καθορισμό των κριτηρίων απονομής οικολογικού σήματος και των απαιτήσεων εκτίμησης και εξακρίβωσης 1. Η Επιτροπή προωθεί τη σύσταση ένωσης των αναφερομένων στο άρθρο 9 αρμοδίων φορέων με νομική προσωπικότητα, που φέρει την επωνυμία "Ευρωπαϊκός Οργανισμός Οικολογικής Σήμανσης",- εφεξής "ο Οργανισμός". 2. Η Επιτροπή αναθέτει στον Οργανισμό, με τη διαδικασία του άρθρου 13, να καθορίζει και να επανεξετάζει κατά περιόδους όχι μεγαλύτερες των 3 ετών τα κριτήρια οικολογικής σήμανσης καθώς και τις συνδεόμενες με τα κριτήρια αυτά απαιτήσεις εκτίμησης και εξακρίβωσης για τις κατηγορίες προϊόντων που εμπίπτουν στον παρόντα κανονισμό. Η Επιτροπή ενεργεί με δική της πρωτοβουλία ή κατόπιν αιτήματος του Οργανισμού. Οι ομάδες ενδιαφερομένων μπορούν να προτείνουν στην Επιτροπή ή στον Οργανισμό κατηγορίες προϊόντων για να εξεταστούν. Πριν από την επιλογή κατηγοριών προϊόντων και την ανάθεση της σχετικής εντολής στον Οργανισμό, η Επιτροπή οργανώνει ανοικτές διαβουλεύσεις με όλες τις ομάδες IV ενδιαφερομένων σύμφωνα με τις αρχές που διατυπώνονται στο παράρτημα παράγραφοι α. και β. Κάθε εντολή προβλέπει τη διαδικασία για τον καθορισμό των κριτηρίων οικολογικής σήμανσης σύμφωνα με τις γενικές αρχές του παραρτήματος IV. Ειδικότερα, οι διαδικαστικές απαιτήσεις πρέπει να διασφαλίζουν τη διαφάνεια και την πρόσβαση όλων των ενδιαφερομένων στις διαβουλεύσεις, όπως προβλέπεται στο παράρτημα IV. 3. Η Επιτροπή δημοσιεύει τα ανωτέρω κριτήρια και τις απαιτήσεις καθώς και τις αναθεωρήσεις τους στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, σειρά C, αφού διαπιστώσει ότι έχουν τηρηθεί οι όροι των αντίστοιχων εντολών. ΕΕ L 196, 15. 8. 1967, σ. 1, όπως τροποποιήθηκε τελευταία από την οδηγία 96/56/ΕΚτου Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, ΕΕ L 296,18. 9. 1996, σ. 35. ΕΕ L 187, 18. 9. 1988, σ. 14, όπως τροποποιήθηκε τελευταία από την οδηγία 96/65/ΕΚτης Επιτροπής, ΕΕ L 265, 18. 10. 1996, σ. 15. 29 Αρθρο 6 Απονομή του οικολογικού σήματος 1. Αιτήσεις απονομής οικολογικού σήματος μπορούν να υποβάλλουν οι κατασκευαστές, οι εισαγωγείς και οι έμποροι λιανικής πωλήσεως. Οι τελευταίοι μπορούν να υποβάλλουν αιτήσεις μόνον για προϊόντα που κυκλοφορούν στην αγορά με το δικό τους εμπορικό όνομα. 2. Μια αίτηση είναι δυνατόν να αφορά προϊόν που κυκλοφορεί στην αγορά με ένα ή περισσότερα εμπορικά ονόματα. Για τις μεταβολές στα χαρακτηριστικά του προϊόντος που δεν έχουν επίδραση στη συμμόρφωση προς τα κριτήρια, δεν απαιτείται νέα αίτηση. 3. Οι αιτήσεις πρέπει να υποβάλλονται στον αρμόδιο φορέα του κράτους μέλους, στο οποίο κατασκευάζεται ή έχει εισαχθεί για πρώτη φορά το προϊόν. Οι κατασκευαστές που εδρεύουν σε τρίτες χώρες και οι εισαγωγείς μπορούν να υποβάλλουν αιτήσεις στον αρμόδιο φορέα οποιουδήποτε από τα κράτη μέλη, στων οποίων την αγορά έχουν διαθέσει ή προτίθενται να διαθέσουν το προϊόν. Στην περίπτωση προϊόντων που κατασκευάζονται σε πολλά κράτη μέλη, οι αιτήσεις υποβάλλονται στον αρμόδιο φορέα ενός από τα κράτη μέλη στα οποία κατασκευάζεται το προϊόν. 4. Το οικολογικό σήμα απονέμεται σε προϊόντα που πληρούν τα καθορισμένα από τον Οργανισμό κριτήρια οικολογικής σήμανσης, των οποίων τα στοιχεία αναφοράς έχουν δημοσιευθεί σύμφωνα με το άρθρο 5 παράγραφος 3. Τη σχετική απόφαση λαμβάνει ο αρμόδιος φορέας στον οποίο έχει υποβληθεί η αίτηση, αφού ελέγξει αν η αίτηση καλύπτει τις απαιτήσεις σχετικά με την εκτίμηση της συμμόρφωσης προς τα κριτήρια και την εξακρίβωση, οι οποίες έχουν καθοριστεί από τον Οργανισμό. Για το σκοπό αυτό, οι αρμόδιοι φορείς αναγνωρίζουν τις δοκιμές και τις επαληθεύσεις που διενεργούνται από φορείς διαπιστευμένους κατ'εφαρμογή των προτύπων της σειράς ΕΝ 45000 ή ισοδυνάμων διεθνών προτύπων. 5. Οι αρμόδιοι φορείς συνεργάζονται μεταξύ τους για να εξασφαλίσουν την αποτελεσματική και συνεπή εφαρμογή των διαδικασιών εκτίμησης και εξακρίβωσης. Αρθρο 7 Το οικολογικό σήμα Το οικολογικό σήμα αποτελείται από το λογότυπο και τις πληροφορίες που καθορίζονται στο παράρτημα III. Οι προδιαγραφές για τις πληροφορίες που πρέπει να παρέχει το σήμα καθώς και για την παρουσίαση τους, αποτελούν μέρος των κριτηρίων που καθορίζει ο Οργανισμός. Εντός πέντε ετών από την ημερομηνία που αναφέρεται στο άρθρο 16 παράγραφος 2 δεύτερο εδάφιο του παρόντος κανονισμού, η Επιτροπή διαβουλεύεται με τις εθνικές οργανώσεις καταναλωτών που εκπροσωπούνται στην Επιτροπή Καταναλωτών, η οποία έχει συσταθεί βάσει της απόφασης 95/260/ΕΚ της Επιτροπής , για να εκτιμήσει κατά πόσον το βαθμιδωτό οικολογικό σήμα καλύπτει αποτελεσματικά τις ανάγκες ενημέρωσης των καταναλωτών. Με βάση αυτή την εκτίμηση, η Επιτροπή επιφέρει, σύμφωνα με τη διαδικασία του άρθρου 13 κατάλληλες τροποποιήσεις, όσον αφορά τις πληροφορίες που πρέπει να περιλαμβάνει το οικολογικό σήμα. EEL 162, 13. 7. 1995, σ. 37 30 Αρθρο 8 Χρήση του οικολογικού σήματος, έξοδα και τέλη Ο αρμόδιος φορέας συνάπτει σύμβαση με τον αιτούντα, η οποία καλύπτει τους όρους χρήσης του σήματος. Οι όροι αυτοί περιλαμβάνουν επίσης διατάξεις για την ανάκληση της άδειας χρήσης του σήματος. Μετά από οποιαδήποτε αναθεώρηση των κριτηρίων απονομής οικολογικού σήματος που έχουν εφαρμογή σε δεδομένο προϊόν, η ανωτέρω άδεια επανεξετάζεται και η σύμβαση αναθεωρείται ή λύεται, αναλόγως. Πριν απονεμηθεί το οικολογικό σήμα σε ένα προϊόν, δεν επιτρέπεται να χρησιμοποιείται ούτε να αναφέρεται στις διαφημίσεις του προϊόντος, μετά δε την απονομή του επιτρέπεται να χρησιμοποιείται μόνον για το συγκεκριμένο προϊόν στο οποίο έχει απονεμηθεί. Απαγορεύεται κάθε αναληθής ή παραπλανητική διαφήμιση ή η χρήση σημάτων ή λογοτύπων, τα οποία θα μπορούσαν να προκαλέσουν σύγχυση με το κοινοτικό οικολογικό σήμα όπως θεσπίζεται με τον παρόντα κανονισμό. Για κάθε αίτηση απονομής οικολογικού σήματος, ο αιτών επιβαρύνεται με τα έξοδα διεκπεραίωσης της αίτησης. Η χρήση του οικολογικού σήματος συνεπάγεται καταβολή τελών χρήσης από τον αιτούντα. Το ποσό των τελών αυτών καθορίζεται στο παράρτημα V. Αρθρο 9 Αρμόδιοι φορείς 1. Κάθε κράτος μέλος μεριμνά για τον ορισμό και τη λειτουργία του ή των φορέων των επιφορτισμένων με τις εργασίες που προβλέπονται στον παρόντα κανονισμό, καλούμενων στο εξής "αρμόδιοι φορείς". Σε περίπτωση ορισμού περισσοτέρων του ενός αρμοδίων φορέων, το κράτος μέλος προσδιορίζει τις αρμοδιότητες ενός εκάστου και ρυθμίζει τα του συντονισμού τους. 2. Τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν ότι: (α) η σύνθεση των αρμοδίων φορέων εγγυάται την ανεξαρτησία και την αμεροληψία τους, (β) ο εσωτερικός κανονισμός των αρμοδίων φορέων διασφαλίζει, σε εθνική κλίμακα, τη συμμετοχή όλων των ενδιαφερομένων ομάδων και ικανοποιητική διαφάνεια, (γ) οι αρμόδιοι φορείς εφαρμόζουν ορθώς τις διατάξεις του παρόντος κανονισμού. Αρθρο 10 Προώθηση του οικολογικού σήματος Τα κράτη μέλη και ο Οργανισμός συνδυάζουν την ανάπτυξη του συστήματος προωθώντας εκστρατείες επαγρύπνησης και ενημέρωσης που απευθύνονται στους καταναλωτές, στους 31 παραγωγούς, στους εμπόρους λιανικής πώλησης και στο ευρύ κοινό και είναι ειδικά μελετημένες για την προώθηση της χρήσης του κοινοτικού οικολογικού σήματος. Αρθρο 11 Αλλα συστήματα οικολογικής σήμανσης των κρατών μελών 1. Εντός πέντε ετών από την ημερομηνία που αναφέρεται στο άρθρο 16 παράγραφος 2 δεύτερο εδάφιο, τα υφιστάμενα και τα νέα δημόσια και ιδιωτικά συστήματα οικολογικής σήμανσης των κρατών μελών οργανώνονται κατά τρόπον ώστε να είναι δυνατόν να έχουν εφαρμογή σε κατηγορίες προϊόντων για τις οποίες δεν έχουν καθοριστεί ειδικά κοινοτικά κριτήρια οικολογικής σήμανσης διασφαλίζοντας την αλληλοσυμπλήρωση των συστημάτων αυτών με το κοινοτικό οικολογικό σήμα. 2. Η Επιτροπή προωθεί τη συνεργασία μεταξύ του κοινοτικού συστήματος απονομής οικολογικού σήματος και των αναλόγων συστημάτων των κρατών μελών, ώστε να εξασφαλιστεί ο απαραίτητος συντονισμός. Αρθρο 12 Προσαρμογή στην τεχνική πρόοδο Τα παραρτήματα του παρόντος κανονισμού δύνανται να προσαρμόζονται στην τεχνική πρόοδο, όπου συμπεριλαμβάνεται η εξέλιξη των σχετικών δραστηριοτήτων διεθνούς τυποποίησης, σύμφωνα με τη διαδικασία του άρθρου 13. Αρθρο 13 Συμβουλευτική επιτροπή Η Επιτροπή επικουρείται από μια επιτροπή, συμβουλευτικού χαρακτήρα, την οποία αποτελούν αντιπρόσωποι των κρατών μελών και της οποίας προεδρεύει ο αντιπρόσωπος της Επιτροπής. Ο αντιπρόσωπος της Επιτροπής υποβάλλει στην εν λόγω επιτροπή σχέδιο των μέτρων που πρόκειται να ληφθούν. Η συμβουλευτική επιτροπή διατυπώνει τη γνώμη της για το σχέδιο αυτό μέσα σε προθεσμία που μπορεί να ορίσει ο πρόεδρος ανάλογα με τον επείγοντα χαρακτήρα του θέματος και, αν χρειασθεί, προβαίνει σε ψηφοφορία. Η γνώμη καταχωρείται στα πρακτικά. Επιπλέον κάθε κράτος μέλος έχει το δικαίωμα να ζητήσει να καταχωρηθεί η θέση του στα πρακτικά. Η Επιτροπή λαμβάνει ιδιαίτερα υπόψη τη γνώμη της συμβουλευτικής επιτροπής και την ενημερώνει για τον τρόπο με τον οποίο έλαβε υπόψη τη γνώμη αυτή. Αρθρο 14 Μεταβατικές διατάξεις Ο κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 880/92 καταργείται. Εξακολουθεί να εφαρμόζεται στις συμβάσεις που συνάπτονται δυνάμει του άρθρου 12 παράγραφος 1 του εν λόγω κανονισμού. 32 Αρθρο 15 Αναθεώρηση 1. Εντός πέντε ετών από την ημερομηνία που αναφέρεται στο άρθρο 16 παράγραφος 2 δεύτερο εδάφιο, η Επιτροπή επανεξετάζει το σύστημα με βάση την πείρα που θα έχει αποκτηθεί από την εφαρμογή του. 2. Η Επιτροπή προτείνει ενδεχομένως κατάλληλες τροποποιήσεις του παρόντος κανονισμού. Αρθρο 16 Τελικές διατάξεις 1. Ο παρών κανονισμός αρχίζει να ισχύει την τρίτη ημέρα μετά τη δημοσίευση του στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων. 2. Εκτός από το άθρο 5, παράγραφος 1, οι διατάξεις του παρόντος κανονισμού εφαρμόζονται από την επομένη της ημέρας κατά την οποία δημοσιεύεται στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων η απόφαση της Επιτροπής περί του ότι ο Οργανισμός είναι σε θέση να επιτελέσει το έργο του. Ο παρών κανονισμός είναι δεσμευτικός ως προς όλα τα μέρη του και ισχύει άμεσα σε κάθε κράτος μέλος. Βρυξέλλες, Για το Συμβούλιο Ο Πρόεδρος 33 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ I ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΗ ΚΛΕΙΔΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ Κΐικλος ζωής των προϊόντων Προ της παραγωγής Ι [αραγωγή Διανομή (συμπεριλαμ βανομένης της συσκευασίας) Χρήση Επαναχρησιμ. / Ανακύκλωση/ Τελική διάθεση των αποβλήτων Οικολογικές παράμετροι Ποιότητα του ατμοσφαιρικού αέρα Μοιότητα των ιιίχιτ<ον ΙΙροστασία τοί) εδάφους Μείωση αποβλήτων Εξοικονόμηση ενέργειας Διαχείριση των φυσικών πόρων Πρόληψη της πλανητικής αύξησης της θερμοκρασίας Προστασία του στρώματος του όζοντος Ασφάλεια για το περιβάλλον θόρυβος Προστασία των οικοσυστήματος 34 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ II Μεθοδολογικές απαιτήσεις σχετικά με την επιλογή των καθοριστικών οικολογικών παραμέτρων Εισαγωγή Η διαδικασία εντοπισμού και επιλογής των καθοριστικών οικολογικών παραμέτρων, περιλαμβάνει τα ακόλουθα στοιχεία: μελέτη της αγοράς ανάλυση κύκλου ζωής ανάλυση από τεχνικοοικονομικής πλευράς και από πλευράς αγοράς, των προοπτικών βελτίωσης της κατάστασης του περιβάλλοντος που αντιστοιχούν σε καθεμία από τις διαθέσιμες επιλογές. Μελέτη της αγοράς Στη μελέτη της αγοράς εξετάζονται οι διάφοροι τύποι προϊόντων της εκάστοτε κατηγορίας που κυκλοφορούν στην αγορά της Κοινότητας, οι παραγόμενες, εισαγόμενες και πωλούμενες ποσότητες, η διάρθρωση της αγοράς στα κράτη μέλη. Εξετάζονται επίσης οι εσωτερικές και οι εξωτερικές εμπορικές συναλλαγές. Αξιολογούνται η αντίληψη των καταναλωτών για τα προϊόντα, οι λειτουργικές διαφορές μεταξύ των διαφόρων τύπων προϊόντων και η ανάγκη χωρισμού σε υποκατηγορίες. Από τη μελέτη της αγοράς προκύπτει ένα δείγμα προϊόντων αναφοράς, αντιπροσωπευτικό της κατηγορίας προϊόντων όσον αφορά την κοινοτική αγορά. Ανάλυση κύκλου ζωής (ΑΚΖ) Η ανάλυση κύκλου ζωής διενεργείται σύμφωνα με διεθνώς αναγνωρισμένα πρότυπα και μεθόδους και περιλαμβάνει τα ακόλουθα στάδια: α. Καθορισυό του στόγου και του αντικειιιένου. που περιλαμβάνει προσδιορισμό: (i) της λειτουργικής μονάδας (ϋ) των ορίων του συστήματος του προϊόντος (iii) του βαθμού λεπτομέρειας της ΑΚΖ που είναι απαραίτητος για τον καθορισμό των κριτηρίων οικολογικής σήμανσης (iv) της διαδικασίας που θα πρέπει να εφαρμοστεί για τη διασφάλιση της ποιότητας της μελέτης. β. Κατανραωική ανάλυση, που συνίσταται σε ποιοτικό και, όπου είναι δυνατόν, ποσοτικό προσδιορισμό των εισροών και των εκροών από το εξεταζόμενο σύστημα προϊόντος στο περιβάλλον, και αντιστρόφως, και καταλήγει σε πίνακα καταγραφής. γ. Εκτίμηση των επιπτώσεων, κατά την οποία προσδιορίζονται, χαρακτηρίζονται και αξιολογούνται οι επιπτώσεις στο περιβάλλον των αλληλεπιδράσεων που έχουν 35 προσδιοριστεί κατά την καταγραφική ανάλυση. Η εργασία αυτή περιλαμβάνει, ειδικότερα, τα εξής στάδια: (i) Ταξινόμηση των επιπτώσεων (ϋ) Χαρακτηρισμό των επιπτώσεων (iii) Αποτίμηση των επιπτώσεων (ίν) Εκτίμηση των βελτιώσεων (ν) Διαδικασία επικύρωσης. Η ταξινόμηση και ο χαρακτηρισμός των επιπτώσεων αναφέρονται στις κατηγορίες επιπτώσεων που ορίζονται στον κώδικα πρακτικής της SETAC (Εταιρεία Τοξικολογίας και Χημείας Περιβάλλοντος) του 1993. Για τους σκοπούς του παρόντος κανονισμού, η προσέγγιση που πρόκειται να εφαρμοστεί επιλέγεται με γνώμονα τον προσδιορισμό των κατηγοριών επιπτώσεων, στις οποίες τα εκάστοτε προϊόντα έχουν το μεγαλύτερο μερίδιο στο σύνολο του κύκλου ζωής τους, καθώς και τη συγκέντρωση ποσοτικών στοιχείων σχετικά με τις κλίμακες αυτών των επιπτώσεων που αντιστοιχούν στους διάφορους τύπους προϊόντων της εξεταζόμενης κατηγορίας. Η μελέτη ΑΚΖ αφορά το αντιπροσωπευτικό δείγμα που έχει προκύψει από τη μελέτη της αγοράς. Ανάλυση των προοπτικών βελτίωσης Στην ανάλυση των προοπτικών βελτίωσης λαμβάνονται κυρίως υπόψη τα εξής: οι θεωρητικές δυνατότητες βελτίωσης της κατάστασης του περιβάλλοντος, σε συνδυασμό με τις αλλαγές που είναι πιθανόν να επέλθουν στις δομές της αγοράς. Η διερεύνηση αυτή βασίζεται στην εκτίμηση των βελτιώσεων κατά την ΑΚΖ· η τεχνική, βιομηχανική και οικονομική σκοπιμότητα των μεταβολών στην παραγωγή και στην εμπορία, που συνεπάγονται οι διάφορες υποθέσεις εργασίας· η στάση, οι αντιλήψεις και οι προτιμήσεις των καταναλωτών που ενδέχεται να επηρεάσουν την αποτελεσματικότητα του οικολογικού σήματος. 36 Περιγραφή του οικολογικού σήματος ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ III Μορφή του οικολογικού σήυατος Το οικολογικό σήμα απονέμεται σε προϊόντα που πληρούν τουλάχιστοντην κατώτερη βαθμίδα των κριτηρίων για όλες τις καθοριστικές οικολογικές παραμέτρους που έχουν επιλεγεί. Περιλαμβάνει πληροφορίες για τους καταναλωτές σύμφωνα με το ακόλουθο σχήμα: Το σήμα αυτό αποτελεί εγγύηση περιορισμένων επιπτώσεων στο περιβάλλον Καθοριστικές οικολογικές παράμετροι Οικολογική επίδοση11 ' • *• * ~m * • £ • * • Ι Χ V Ζ ·:ϊ':· Ψ ;ϊ':· Ψ ·:ϊ':· Ψ ,, „ ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΟ ΣΗΜΑ Ι ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ Ι Ι Ι (Ι) Αυτό είναι ένα παράδιιγμα· μπορούν να απονέμονται ένα, δύο ή τρία "άνθη" για κάθε καθοριστική οικολογική παράμετρο. Πεοιεχόμενο Το σήμα αναφέρεται στις οικολογικές παραμέτρους που καλύπτονται από ποσοτικά κριτήρια οικολογικής σήμανσης. Οι εν λόγω παράμετροι περιγράφονται με εκλαϊκευμένες και, ταυτόχρονα, απολύτως σαφείς έννοιες. Το σήμα περιλαμβάνει επίσης γενικές πληροφορίες για τα ποιοτικά κριτήρια. 37 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ IV Διαδικαστικές αρχές για τον καθορισμό των κριτηρίων οικολογικής σήμανσης Για τον καθορισμό των κριτηρίων οικολογικής σήμανσης, ισχύουν οι κατωτέρω απαιτήσεις. Συμμετογή των ενδιαφερομένων α. Επιδιώκεται εμπράκτως η ανάμιξη όλων όσους αφορά άμεσα ή έμμεσα η εντολή και η ισόρροπη συμμετοχή των σχετικών ομάδων ενδιαφερομένων, όπως η βιομηχανία, συμπεριλαμβανομένων των MME και των βιοτεχνιών μέσω των κλαδικών οργανώσεων τους, οι συνδικαλιστικές οργανώσεις, οι έμποροι λιανικής πώλησης, οι εισαγωγείς, οι οργανώσεις προστασίας του περιβάλλοντος, οι οργανώσεις καταναλωτών. β. γ. Επιφυλάσσεται ίση μεταχείριση στις ομάδες ενδιαφερομένων εντός και εκτός της Κοινότητας. Για τον καθορισμό των κριτηρίων οικολογικής σήμανσης συγκροτείται ειδική ομάδα εργασίας για κάθε κατηγορία προϊόντων, στην οποία μετέχουν οι προαναφερόμενες ομάδες ενδιαφερομένων. δ. Καταρτίζεται ειδικό πρόγραμμα εργασίας, με το αντίστοιχο χρονοδιάγραμμα, τα οποία περιλαμβάνουν τις εξής κυρίως φάσεις: (i) Μελέτη της αγοράς· (ϋ) Ανάλυση του κύκλου ζωής (που περιλαμβάνει τα ακόλουθα στάδια: προσδιορισμό του στόχου και του αντικειμένου, καταγραφική ανάλυση και εκτίμηση επιπτώσεων) και ανάλυση των προοπτικών βελτίωσης· (iii) Κατάρτιση σχεδίου κριτηρίων. Κάθε φάση και στάδιο ολοκληρώνονται με μία τουλάχιστον συνεδρίαση της ειδικής ομάδας εργασίας για να συζητηθούν τα αποτελέσματα καινά δοθούν νέες κατευθύνσεις. Καταβάλλεται κάθε δυνατή προσπάθεια για την επίτευξη συναίνεσης σε όλες τις φάσεις της διαδικασίας σε συνδυασμό με την επιδίωξη υψηλών επιπέδων προστασίας του περιβάλλοντος. Ο Οργανισμός εφαρμόζει, ωστόσο, διαδικασίες λήψης αποφάσεων σύμφωνες με την ακολουθούμενη πρακτική στους ευρωπαϊκούς οργανισμούς τυποποίησης. Πριν από τις συνεδριάσεις της ειδικής ομάδας εργασίας, συντάσσεται και διανέμεται εγκαίρως στα μέλη της έγγραφο εργασίας, στο οποίο συνοψίζονται τα κυριότερα αποτελέσματα κάθε φάσης ή σταδίου. Ανοικτές διαβουλεύσεις και διαφάνεια ε. Συντάσσεται και δημοσιεύεται τελική έκθεση με τα κυριότερα αποτελέσματα. Στη διάθεση των ενδιαφερομένων τίθενται προσωρινά έγγραφα, που παρουσιάζουν τα αποτελέσματα των διαφόρων φάσεων των εργασιών, και λαμβάνονται υπόψη οι παρατηρήσεις τους επί των εγγράφων αυτών. 38 στ. Το σχέδιο της τελικής έκθεσης συμπεριλαμβανομένου του σχεδίου οικολογικών κριτηρίων δημοσιεύεται. Πριν από την έγκριση των κριτηρίων, διατίθεται χρόνος τουλάχιστον 60 ημερών για τη διατύπωση παρατηρήσεων επί του σχεδίου των κριτηρίων. Το περιεχόμενο του εν λόγω σχεδίου έκθεσης αποτελεί αντικείμενο ανοικτών διαβουλεύσεων. Οι τυχόν παρατηρήσεις επ'αυτού λαμβάνονται υπόψη και, εφόσον ζητηθεί, παρέχονται πληροφορίες για τη συνέχεια που δόθηκε στις παρατηρήσεις. ζ. Η έκθεση περιλαμβάνει περίληψη των κυριότερων σημείων και παραρτήματα με τους λεπτομερείς υπολογισμούς που χρησιμοποιήθηκαν στην απογραφή. Εχεμύθεια η. Εξασφαλίζεται η προστασία των εμπιστευτικών στοιχείων που προέρχονται από φυσικά πρόσωπα, δημόσιους οργανισμούς, ιδιωτικές επιχειρήσεις, ομάδες ενδιαφερομένων, ενδιαφερόμενους κύκλους ή άλλες πηγές. Π ρονραυματισυός θ. Στην εντολή προβλέπεται προθεσμία για την περάτωση των εργασιών. Ο Οργανισμός δημοσιεύει ανά εξάμηνο ενδεικτικό πρόγραμμα των εργασιών και τις τροποποιήσεις του τελευταίου. 39 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ V Τέλη 1. Για κάθε αίτηση απονομής οικολογικού σήματος, ο αιτών επιβαρύνεται με τα έξοδα διεκπεραίωσης της αίτησης. Καθορίζεται γενικό τέλος αίτησης 500 ECU και ειδικό τέλος για τις MME8 και τους κατασκευαστές από αναπτυσσόμενες χώρες 250 ECU. 2. Ο αιτών στον οποίο απονέμεται οικολογικό σήμα, καταβάλλει ετήσια τέλη χρήσης του σήματος στον αρμόδιο φορέα που έχει απονείμει το σήμα. 3. 4. Τα ετήσια τέλη καλύπτουν περίοδο 12 μηνών από την ημερομηνία απονομής του οικολογικού σήματος. Τα ετήσια τέλη υπολογίζονται ως επί τοις εκατό ποσοστό της αξίας των ετήσιων πωλήσεων, εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης, του προϊόντος στο οποίο έχει απονεμηθεί οικολογικό σήμα. 5. Το ποσοστό της αξίας των ετήσιων πωλήσεων ορίζεται σε 0,15%, με ανώτατο όριο τις 40. 000 ECU. 6. Το ελάχιστο ποσό πληρωτέων τελών ορίζεται σε 500 ECU. 7. Για τις MME και τους κατασκευαστές από αναπτυσσόμενες χώρες, το ποσοστό της αξίας των ετήσιων πωλήσεων ορίζεται σε 0,10%. 8. Το 50% των εισπραττόμενων ετήσιων τελών αποδίδεται στον Οργανισμό, κατόπιν αιτήσεως του, για τη χρηματοδότηση των δραστηριοτήτων του που συνδέονται με το κοινοτικό σύστημα απονομής οικολογικού σήματος, στις οποίες συμπεριλαμβάνονται ενημερωτικές εκστρατείες. ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΕΣΔΙΑΤΑΞΕΙΣ (i) (ii) Τα στοιχεία για τον ετήσιο όγκο των πωλήσεων του προϊόντος θα πρέπει να βασίζονται στις τιμές εργοστασίου. Το τέλος αίτησης και τα ετήσια τέλη χρήσης δεν περιλαμβάνουν δαπάνες για τις τυχόν απαιτούμενες δοκιμές και επαληθεύσεις για τα προϊόντα για τα οποία έχουν υποβληθεί αιτήσεις. Οι δαπάνες για τις εν λόγω δοκιμές και επαληθεύσεις βαρύνουν τους ίδιους τους αιτούντες. Στον καθορισμό των σχετικών με τη διεξαγωγή δοκιμών απαιτήσεων λαμβάνεται υπόψη και ο στόχος της ελαχιστοποίησης του κόστους των δοκιμών, ιδίως για να διευκολυνθεί η συμμετοχή των MME και τους κατασκευαστές από τρίτες χώρες στο σύστημα. (iii) Η κοινοτική επανεξέταση του καθεστώτος των τελών που συνδέονται με το σύστημα απονομής οικολογικού σήματος, ενδέχεται να οδηγήσει σε αναθεώρηση του ύψους όπως ορίζονται στη σύσταση 3ης Απριλίου 1996 (ΕΕ L 107, 30. 4. 96, σ. 4). αριθ. 96/280/ΕΚ της Επιτροπής της 40 τους. Αυτό δεν επηρεάζει τα πληρωτέα τέλη για όσες αιτήσεις κατέληξαν στην απονομή οικολογικού σήματος πριν από την ημερομηνία έκδοσης της κοινοτικής απόφασης για την αναθεώρηση των ποσών, μέχρι να λήξει η ισχύς των σχετικών με το εκάστοτε σήμα κριτηρίων. 41 1. Δράση ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΟΔΕΛΤΙΟ Αναθεωρημένος κανονισμός για ένα κοινοτικό σύστημα απονομής οικολογικού σήματος (κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 880/92). 2. Αντίστοιχη γραμμή του προϋπολογισμού Β4 - 3040 3. Νομικό υπόβαθρο Άρθρο 130 Σ Κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 880/92, όπως έχει τροποποιηθεί. 4. Περιγραφή της δράσης 4. 1. Γενικός στόχος: της πρωτοβουλίας αυτής αποτελεί η βελτίωση Γενικό στόχο της αποτελεσματικότητας του κοινοτικού συστήματος απονομής οικολογικού σήματος με στόχο την προώθηση μοντέλων αειφόρου κατανάλωσης στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα. Προς τούτο προτείνεται η αναθεώρηση του συστήματος απονομής οικολογικού σήματος που καθιέρωσε ο κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 880/92, ιδίως μεταφέροντας τη λειτουργία του σε ένα ανεξάρτητο φορέα εντός του πλαισίου αυτού με την ίδρυση του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Οικολογικής Σήμανσης (Οργανισμός). Η προσέγγιση αυτή αντιστοιχεί στην αρχή της ανάληψης δράσης στο πλέον ενδεδειγμένο επίπεδο. Εθνικοί αρμόδιοι φορείς οι οποίοι συνεργάζονται εντός του πλαισίου κατέχουν ιδανική θέση προκειμένου να καθορισουντα κριτήρια οικολογικής σήμανσης που αντιστοιχούν στις προσδοκίες και τις αντιλήψεις των καταναλωτών στα κράτη μέλη. Επιπλέον, οι εθνικοί αρμόδιοι φορείς διαθέτουν συλλογικά την απαραίτητη πείρα και ικανότητα για την πλέον αποτελεσματική επιχειρησιακή λειτουργία του συστήματος οικολογικής σήμανσης. Επιπλέον βρίσκονται στην καλύτερη θέση προκειμένου να εξασφαλίσουν τη συμμετοχή των ενδιαφερομένων μερών στη επιχειρησιακή λειτουργία του συστήματος και να εξασφαλίσουν διαφάνεια. 4. 2. Περίοδος που καλύπτει η δράση και ουθυίσεις για την ανανέωση της: 4 έτη, από τη στιγμή κατά την οποία θα τεθεί σε ισχύ ο αναθεωρημένος κανονισμός. 5. Ταξινόμηση των δαπανών ή των εσόδων 5. 1. Μη υποχρεωτικές δαπάνες 5. 2. Διαφοροποιημένες πιστώσεις 5. 3. Είδος εσόδων Ανεφάρμοστο 42 6. Είδος δαπανών ή εσόδων Επιδότηση για χρηματοδότηση από κοινού με άλλες πηγές στο δημόσιο τομέα Στην περίπτωση οικονομικής επιτυχίας της δράσης, υπάρχει πρόβλεψη πλήρους ή εν μέρει επιστροφής της κοινοτικής συμβολής; Όχι. Στόχο της δράσης αποτελεί η συγκρότηση ενός οργανισμού μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα. 7. Δημοσιονομικές επιπτώσεις 7. 1. Μέθοδος υπολογισμού του συνολικού κόστους της δράσης (σχέση μεταξύ επιμέρους και συνολικών δαπανών) Η δράση αποβλέπει στην ίδρυση ενός Ευρωπαϊκού Οργανισμού Οικολογικής Σήμανσης, όπως προβλέπεται στον αναθεωρημένο κανονισμό για την οικολογική σήμανση, και στην έναρξη των δραστηριοτήτων του. Ο οργανισμός αυτός θα αποτελεί διεθνή σύνδεσμο των εθνικών αρμοδίων φορέων οικολογικής σήμανσης που καθορίζουν τα κράτη μέλη δυνάμει του άρθρου 9 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 880/92. Οι δαπάνες της δράσης χρηματοδοτούνται από τον προϋπολογισμό της Κοινότητας ως εξής: 70% για το 1 ο έτος (1998) 70% για το 2ο έτος (1999) 50% για το 3ο έτος (2000) 30% για το 4ο έτος (2001 ) Η συμπληρωματική χρηματοδότηση παρέχεται από τους φορείς που είναι αρμόδιοι για την απονομή του οικολογικού σήματος. Δεν προβλέπεται περαιτέρω κοινοτική χρηματοδότηση μετά από τα πρώτα 4 έτη λειτουργείας. Ο Οργανισμός (Ευρωπαϊκός Οργανισμός για το Οικολογικό Σήμα) αναμένεται ότι μακροπρόθεσμα θα αυτοχρηματοδοτείται από τα τέλη που εισπράττει για την απονομή του οικολογικού σήματος. Η εκτέλεση των εντολών της Επιτροπής και οι γενικές δαπάνες του Οργανισμού χρηματοδοτούνται από το 50% των ετησίων τελών για το οικολογικό σήμα που ο Οργανισμού εισπράττει δικαιωματικά από τους αρμόδιους φορείς. Οι αρμόδιοι φορείς καλούνται να καλύψουν κάθε εξωτερική ανάγκη περαιτέρω συμπληρωματικής χρηματοδότησης μετά το 4ο έτος. Ο υπολογισμός βασίζεται στις εξής υποθέσεις. Ο Οργανισμός θα αναλάβει τον συντονισμό των δραστηριοτήτων που αφορούν τον καθορισμό των κριτηρίων για την απονομή οικολογικού σήματος και τον έλεγχο των απαιτήσεων, καθιερώνοντας και διαχειριζόμενος ειδικές ομάδες εργασίας για τις επιμέρους κατηγορίες προϊόντων καθώς και διοργανώνοντας και προάγοντας μελέτες κύκλου ζωής. Επιπλέον σε μια πρώτη περίοδο ο Οργανισμός καλείται να καθορίσει τους μεθοδολογικούς και διαδικαστικούς κανόνες του. 43 7. 2. Ανάλυση δαπανών (σε ECU το 1996) Ανάλυση Δαπάνες ίδρυσης και λειτουργίας του Οργανισμού Δραστηριότητες που αφορούν τις αναλύσεις κύκλου ζωής και την αξιολόγηση/δοκιμή των απαιτήσεων Έτος 1 1998 Έτος 2 1999 Έτος 3 2000 Έτος 4 2001 ΣΥΝΟΛ 0 1. 800. 000 1. 500. 000 1. 500. 000 1. 500. 000 6. 300. 000 800. 000 800. 000 500. 000 500. 000 2. 600. 000 ΣΥΝΟΛΟ 2. 600. 000 2. 300. 000 2. 000. 000 2. 000. 000 8. 900. 000 Συμβολή της Κοινότητας 1. 820. 000 (70%) 1. 610. 000 (70%) 1. 000. 000 (50%) 600. 000 (30%) 5. 030. 000 (56,5%) Τρέχουσες τιμές σε ECU (1996) 7. 3. Χρονοδιαγραμμάτων πιστώσεων υποχρεώσεων και πληρωμών 1998 1999 2000 2001 ΣΥΝΟ ΛΟ Πιστώσεις υποχρεώσεων 1. 820. 000 1. 610. 000 1. 000. 000 600. 000 5. 030. 000 Πιστώσεις πληρωμών 1998 1999 2000 2001 2002 2003 1. 290. 0 1. 510. 0 1. 215. 0 790. 0 190. 0 35. 0 ΣΥΝΟΛΟ 5. 030. 0 Τρέχουσες τιμές σε ECU (1996). 44 8. Μέτρα για την καταπολέμηση της απάτης Προβλέπονται ειδικά μέτρα ελέγχου Η χρηματοδότηση του Οργανισμού υπόκειται σε όλες τις απαιτήσεις εξακρίβωσης και τις λοιπές συμβατικές προϋποθέσεις που ισχύουν για κάθε οικονομική συμβολή της Κοινότητας. Επιπλέον θα ληφθούν τα εξής ειδικά μέτρα: χρησιμοποίησης όλες οι συμβάσεις μελέτης, παροχής υπηρεσιών, εμπειρογνωμόνων και αγορών του Οργανισμού που υπερβαίνουν τα 10. 000 ECU ανατίθενται μετά από πρόσκληση υποβολής προτάσεων ανοικτές προσκλήσεις υποβολής προτάσεων δημοσιεύονται στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης για συμβάσεις που υπερβαίνουν τα 50. 000 ECU κλειστές προσκλήσεις υποβολής προτάσεων βασίζονται στους καταλόγους που προκύπτουν από "προσκλήσεις εκδήλωσης ενδιαφέροντος" για τις υπόλοιπες περιπτώσεις οι επιστροφές εξόδων λόγω συμμετοχής στις συνεδριάσεις γίνονται αποδεκτές μόνο κατόπιν υποβολής των απαραίτων αποδείξεων. Οι αποδείξεις αυτές παραμένουν στη διάθεση της Επιτροπής κάθε χρόνο ο Οργανισμός υποβάλλει στην Επιτροπή λεπτομερή οικονομική έκθεση. Η Επιτροπή πραγματοποιεί συστηματικούς ελέγχους βάσει της έκθεσης αυτής στις εγκαταστάσεις του Οργανισμού. Η έγκριση της έκθεσης εκ μέρους της Επιτροπής αποτελεί προϋπόθεση για την εκτέλεση των πληρωμών. 9. Στοιχεία ανάλυσης αποτελεσματικής αξιοποίησης των δαπανών 9. 1. Ειδικοί και ποσπκόποιήσιμοι στόχοι, πληθυσμός στόχος Ειδικοί στόχοι Στόχο αποτελεί να εξασφαλισθεί η ορθή λειτουργία του συστήματος απονομής οικολογικού σήματος της Ευρωπαϊκής Κοινότητας. Τελικό στόχο αποτελεί η βελτίωση του περιβάλλοντος. Η προσέγγιση περί οικολογικού σήματος βασίζεται στην αγορά. Τα αποτελέσματα θα εξαρτηθούν από την ανταπόκριση της αγοράς στην αισθητότερη παρουσία του οικολογικού σήματος. Ως σημείο αναφοράς για την αξιολόγηση της δράσης αυτής θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί ο αριθμός των κατηγοριών προϊόντων για τα οποία έχουν καθιερωθεί ή αναθεωρηθεί ήδη υφιστάμενα κριτήρια. Ως εκ τούτου καθορίζονται οι εξής ειδικοί στόχοι: 45 Έτος 1998 1999 2000 2001 Αριθμός κατηγοριών προϊόντων για τα οποία έχουν καθοριστεί ή αναθεωρηθεί κριτήρια απονομής οικολογικού σήματος 5 10 15 15 Ο ενδεικτικός αριθμός πέντε κατηγοριών προϊόντων ανά έτος αντιπροσωπεύει μέσο όρο που βασίζεται κυρίως στα μέχρι στιγμής επιτευχθέντα γενικά αποτελέσματα από το σύστημα απονομής οικολογικού σήματος της Ευρωπαϊκής Κοινότητας. Όντως, κατά την τελευταία τριετία λειτουργίας του (1993-96) καθιερώθηκαν 11 νέες κατηγορίες προϊόντων και μια ανανεώθηκε για δεύτερη φορά. Σε αυτή την κρίσιμη μάζα κατηγοριών προϊόντων θα πρέπει να προστεθούν ενδεχόμενες νέες κατηγορίες προϊόντων που θα προέλθουν από τις 11 τεχνικές μελέτες που επί του παρόντος εκτελούνται από την Επιτροπή και τους αρμόδιους φορείς. Επιπλέον όλες οι κατηγορίες προϊόντων θα αποτελέσουν αντικείμενο περιοδικών αναθεωρήσεων ανάλογα με τη διαφορετική αξιοπιστία των κριτηρίων. - Πληθυσμός στόχος Άμεσοι στόχοι της δράσης αυτής είναι οι αρμόδιοι φορείς για την απονομή του οικολογικού σήματος. Πρόκειται για ουδέτερους και ανεξάρτητους φορείς μέσω των οποίων οι ομάδες συγκεκριμένων ενδιαφερόντων έχουν πρόσβαση στο εν λόγω κοινοτικό σύστημα. Μη κυβερνητικοί οργανισμοί προστασίας των καταναλωτών και του περιβάλλοντος, οι βιομηχανικοί σύνδεσμοι, οι έμποροι και οι συνδικαλιστικοί φορείς θα επωφεληθούν από τη δημιουργία του Οργανισμού δεδομένου ότι θα είναι δυνατόν να συμβάλουν μέσω αυτού στον καθορισμό των προτύπων αειφόρου κατανάλωσης. Τελικά θα επωφεληθούν οι πολίτες της Ευρωπαϊκής Κοινότητας εν γένει επειδή θα βελτιωθεί το περιβάλλον τους. 9. 2. Αιτιολόγηση της δράσης - Ανάγκη κοινοτικής οικονομικής βοήθειας Το κοινοτικό σύστημα απονομής οικολογικού σήματος είναι ένα από τα στοιχεία μιας ευρύτατης στρατηγικής που αποσκοπεί στην προαγωγή της αειφόρου παραγωγής και κατανάλωσης. Στόχο της αειφόρου κατανάλωσης αποτελεί η μείωση ή η συγκράτηση των επιπτώσεων της κατανάλωσης στο περιβάλλον. Προς τούτο η ακολουθούμενη στρατηγική συνίσταται στην προαγωγή μοντέλων συμπεριφοράς που να λαμβάνουν υπόψη τις ανάγκες του περιβάλλοντος, ιδίως ταυτοποιώντας και προάγοντας "πράσινα" προϊόντα. Πρόσφατα παρατηρήθηκαν σοβαρές πρόοδοι σ' ό,τι αφορά την εφαρμογή του κοινοτικού συστήματος απονομής οικολογικού σήματος. Έχουν ήδη δημοσιευτεί 46 τα κριτήρια απονομής οικολογικού σήματος για 11 κατηγορίες προϊόντων και το οικολογικό σήμα έχει απονεμηθεί σε 45 προϊόντα. Ωστόσο, έχουν επισημανθεί ορισμένες δυσκολίες σε ό,τι αφορά την εφαρμογή του κανονισμού και παρατηρείται ανάγκη βελτίωσης και ομαλοποίησης της προσέγγισης των μεθοδολογιών και των διαδικασιών εργασίας του συστήματος προκειμένου να αυξηθεί η αποτελεσματικότητα και η αποδοτικότητα του. Ενώ έχει επιταχυνθεί ο καθορισμός κριτηρίων οικολογικής σήμανσης, εξακολουθεί να μην είναι ιδιαίτερα αισθητή η παρουσία του οικολογικού σήματος στην ευρωπαϊκή αγορά. Η εφαρμογή του συστήματος θα πρέπει πλέον να είναι τακτικότερη και αποδοτικότερη και οι καταβαλλόμενες προσπαθείς επιβάλλεται να επικεντρωθούν στην προώθηση του οικολογικού σήματος μεταξύ των καταναλωτών, των εμπόρων και των κατασκευαστών. Θα ήταν πρόωρο να αποτιμηθούν οι επιπτώσεις στην αγορά του κοινοτικού αυτού συστήματος, δεδομένου ότι το οικολογικό σήμα της Κοινότητας δεν έχει ακόμα κάνει ιδιαίτερα αισθητή την παρουσία του στην αγορά επειδή βρίσκεται σε σχετικά αρχικό στάδιο της ανάπτυξης του. Επί του παρόντος, οι διαδικασίες που εφαρμόζονται για τον καθορισμό κριτηρίων απονομής του οικολογικού σήματος είναι οι προβλεπόμενες από την νομοθεσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο πλαίσιο των εκτελεστικών εξουσιών της Επιτροπής. Επιπλέον, ένα φόρουμ διαβουλεύσεων συμμετέχει στις σχετικές διεργασίες ενώ οι αρμόδιοι φορείς έχουν συνδεθεί αποκτώντας το δικαίωμα να κινούν τη διαδικασία καθορισμού κριτηρίων. Μέχρι σήμερα η πείρα έχει αποδείξει ότι η διαδικασία αυτή είναι ιδιαίτερα πολύπλοκη και συνεπάγεται τη συμμετοχή και την ευθύνη της Επιτροπής σε συνήθεις τεχνικές εργασίες υψηλής εξειδίκευσης με αποτέλεσμα συνολικά να μην αποτελεί ενδεδειγμένη βάση για τη μακροπρόθεσμη ανάπτυξη του συστήματος οικολογικής σήμανσης. Βάσει του αναθεωρημένου κανονισμού για την απονομή οικολογικού σήματος, η αρμοδιότητα καθιέρωσης κριτηρίων απονομής του οικολογικού σήματος μεταφέρονται από την Επιτροπή σε έναν ανεξάρτητο φορέα τον Οργανισμό. Ο Οργανισμός θα έχει τη μορφή διεθνούς συνδέσμου των αρμοδίων φορέων. Η αρχική επιτυχία του Οργανισμού εξαρτάται από την πρωτοβουλία των φορέων που θα είναι μέλη του. Η χρηματοδότηση που απαιτείται για τη συγκρότηση του Οργανισμού και τα πρώτα χρόνια λειτουργίας του ενδέχεται να αποτελέσουν ένα πρώτο εμπόδιο για την επιτυχή έναρξη των εργασιών. Προβλέπεται ότι στην αρχική περίοδο της ύπαρξης του ο Οργανισμός δεν θα έχει σοβαρά έσοδα από τα τέλη που σχετίζονται με την απονομή των οικολογικών σημάτων. Η ιδιαίτερη σημασία που έχει για τη Κοινότητα ο Οργανισμός προκειμένου να καθιερωθεί ένα αναθεωρημένο σύστημα οικολογικής σύμβασης δικαιολογεί απολύτως τη συγχρηματοδότηση του οργανισμού αυτού εκ μέρους της ΕΚ για τα πρώτα 4 χρόνια λειτουργίας του. Οι αρμόδιοι φορείς υποχρεούνται να επωμισθούν τη συμπληρωματική χρηματοδότηση. - Επιλογή μεθόδων και μέσων Ως εκ τούτου προτείνεται να συγκροτηθεί ένας Ευρωπαϊκός Οργανισμός Οικολογικής Σήμανσης (ο Οργανισμός) επιφορτισμένος με την καθιέρωση και την 47 ενημέρωση των κριτηρίων απονομής οικολογικών σημάτων και με την αξιολόγηση και την εξακρίβωση των αντιστοίχων απαιτήσεων καθιστώντας τον παράλληλα υπεύθυνο για το συντονισμό των δραστηριοτήτων των αρμοδίων φορέων. Ο Οργανισμός θα είναι ιδιωτικός διεθνής σύνδεσμος των αρμοδίων φορέων για την απονομή του οικολογικού σήματος. Η Επιτροπή αναλαμβάνει να προωθήσει τη συγκρότηση του Οργανισμού. Ο Οργανισμός θα ενεργεί με εντολή της Επιτροπής. Ο Οργανισμός θα λειτουργεί ως συντονιστικό δίκτυο μεταξύ των αρμοδίων φορέων και δεν θα έχει ως αποτέλεσμα τη δημιουργία δαπανηρών και περίπλοκων νέων δομών. Η προτεινόμενη προσέγγιση κατά συνέπεια είναι παράλληλη προς τη "νέα προσέγγιση" για την ευρωπαϊκή τεχνική τυποποίηση και ο ρόλος του Οργανισμού είναι ανάλογος προς το ρόλο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Τυποποίησης (CEN). Τα ειδικά τεχνικά καθήκοντα που αναλαμβάνει ο Οργανισμός θα αφορούν πρωτίστως τη διαχείριση και το συντονισμό των μελετών προκειμένου να αναπτυχθούν ή να ανανεωθούν τα οικολογικά κριτήρια για τις επιμέρους κατηγορίες προϊόντων. Οι μελέτες θα εκτελούνται μετά από εντολή της Επιτροπής και με τη βοήθεια τεχνικών εμπειρογνωμόνων. Θα συγκροτείται μια ειδική ομάδα εργασίας για την ανάπτυξη κριτηρίων απονομής οικολογικού σήματος για έκαστη κατηγορία προϊόντων. Ο Οργανισμός μεριμνά ώστε να συμμετέχουν στα επιμέρους στάδια των μελετών οι διάφοροι ενδιαφερόμενοι (θεματοφύλακες), ήτοι μέρη τα οποία άμεσα ή έμμεσα αφορά η ως άνω εντολή, εξασφαλίζοντας εξισορροπημένη συμμετοχή όλων των ενδιαφερομένων ομάδων ενδιαφέροντος, όπως η βιομηχανία, συμπεριλαμβανομένωντων μικρομεσαίων επιχειρήσεων και των χειροτεχνών μέσω των οργανώσεων εκπροσώπησης των επιχειρήσεων τους, οι συνδικαλιστικοί φορείς, οι έμποροι, οι εισαγωγείς, οι οργανώσεις για την προστασία του περιβάλλοντος και των καταναλωτών. Προβλέπεται η εκπόνηση ειδικού προγράμματος εργασίας και αντίστοιχου χρονοδιαγράμματος που θα καλύπτει τα εξής στάδια: (α) μελέτη αγοράς (β) ανάλυση κύκλου ζωής (η οποία θα περιλαμβάνει τις εξής φάσεις: καθορισμός στόχων και πεδίο εφαρμογής, απογραφική ανάλυση και αξιολόγηση επιπτώσεων) και ανάλυση της βελτίωσης, (γ) πρόταση κριτηρίων. Κάθε στάδιο και φάση ολοκληρώνονται τουλάχιστον με μια συνεδρίαση της ειδικής ομάδας εργασίας προκειμένου να εξετασθούντα αποτελέσματα και να χαραχθούν περαιτέρω προσανατολισμοί. Ένα έγγραφο εργασίας το οποίο συνοψίζει τα κύρια βήματα εκάστου σταδίου εκδίδεται και διανέμεται εγκαίρως στους συμμετέχοντες πριν από τις συνεδριάσεις της ειδικής ομάδας εργασίας. Από τη μέχρι σήμερα πείρα από την εφαρμογή του συτήματος απονομής οικολογικού σήματος προκύπτει ότι ο χρόνος για την ανάπτυξη μιας μελέτης αποτίμησης του πλήρους κύκλου ζωής ανέρχεται αναμφίβολα σε 12 με 14 μήνες. Για κάθε μελέτη είναι απαραίτητο να προβλέπονται 4 συνεδριάσεις της ειδικής ομάδας εργασίας, οι οποίες να ακολουθούνται από 2 ολομέλειες του Οργανισμού 48 προκειμένου να συζητηθούν και ενδεχομένως να εγκριθούν τα οικολογικά κριτήρια. Ως μέτρο αναφοράς του κόστους εκτέλεσης μιας μελέτης αξιολόγησης του κύκλου ζωής μπορούν να θεωρηθούν κατά μέσο όρο τα 100. 000 ECU. Οι επιχειρησιακές δαπάνες λειτουργίας του συστήματος θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη το γεγονός ότι ο Οργανισμός θα συγκαλεί τουλάχιστον 4 φορές ετησίως ολομέλειες. Η όλη οργάνωση θα πρέπει να επικουρείται από μόνιμη γραμματεία που θα συγκροτείται τουλάχιστον από ένα διευθυντή, ένα βοηθό, έναν υπεύθυνο επικοινωνίας και μία γραμματέα. Δεδομένων των θεσμικών και πρακτικών δεσμεύσεων, δεν φαίνεται να υπάρχει άλλη δυνατότητα προκειμένου να επιτευχθούν οι στόχοι της αναθεώρησης του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 880/92. Εξετάσθηκε και η εναλλακτική λύση να ανατεθεί το καθήκον του καθορισμού των κριτηρίων απονομής του οικολογικού σήματος στον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Περιβάλλοντος. Η δυνατότητα αυτή προβλέπεται ρητά στο άρθρο 20 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1210/90 της 7ης Μαΐου 1990 για την ίδρυση του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Περιβάλλοντος (ΕΟΠ). Ωστόσο, η εναλλακτική αυτή δυνατότητα δεν φαίνεται να είναι η πλέον ενδεδειγμένη λύση για συγκεκριμένους λόγους. Το Συμβούλιο ενέκρινε τον κανονισμό για την ίδρυση του οργανισμού το 1990. Ωστόσο, κατά τη δημιουργίατου συστήματος απονομής του οικολογικού σήματος το 1992 ήταν σαφές ότι, δεδομένων των ευρύτατα γνωστών δυσκολιών επιλογής της έδρας του, ο οργανισμός αυτός θα καθίστατο επιχειρησιακός με μεγάλη καθυστέρηση. Ως εκ τούτου το Συμβούλιο αποφάσισε το 1992 να οργανώσει το σύστημα απονομής οικολογικού σήματος διαφορετικά και εξάλειψε οιαδήποτε αναφορά στη συμμετοχή του οργανισμού που αρχικά είχε προβλεφθεί στην πρόταση της Επιτροπής. Το Συμβούλιο αποκέντρωσε επίσης ακόμη περισσότερο τη λειτουργία του συστήματος προβλέποντας τη συμμετοχή εθνικών αρμοδίων φορέων σε όλα τα στάδια εφαρμογής. Ως εκ τούτου, οι εθνικοί αρμόδιοι φορείς συγκροτήθηκαν και είναι πλέον επιχειρησιακοί στα περισσότερα από τα κράτη μέλη. Οι φορείς αυτοί έχουν συμμετάσχει στενά σετεχνικέςεργασίεςπροπαρασκευήςτων κριτηρίων απονομής οικολογικού σήματος. Διαθέτουν πλέον συλλογικά τις απαραίτητες τεχνικές δομές και εμπειρία για την επιχειρησιακή εφαρμογή του κοινοτικού αυτού συστήματος. Αντίθετα ο οργανισμός περιβάλλοντος δε διαθέτει ανάλογη δομή ή εμπειρία. Επιπλέον, οι διαδικασίες λήψης αποφάσεων του οργανισμού περιβάλλοντος δεν κρίνονται ενδεδειγμένες για την έγκριση κριτηρίων απονομής οικολογικού σήματος. Τέλος η δυνατότητα που δίνει ο κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 1210/90 στο Συμβούλιο να αποφασίζει τα περαιτέρω καθήκοντα του οργανισμού περιβάλλοντος, συμπεριλαμβανομένου και του καθορισμού κριτηρίων για την απονομή οικολογικού σήματος έως και 2 έτη μετά από τη στιγμή κατά την οποία τίθεται σε ισχύ ο κανονισμός, δεν χρησιμοποιήθηκαν λόγω της καθυστερημένης ανάπτυξης των κυρίων διεθνών δραστηριοτήτων του ΕΟΠ. Τέλος δεν φαίνεται να υπάρχει άλλος κατάλληλος φορέας που θα μπορούσε να θέσει σε εφαρμογή το εν λόγω κοινοτικό σύστημα. Ως εκ της φύσεως του το σύστημα απονομής οικολογικού σήματος δεν ευνοεί λύσεις που να βασίζονται στην απλή αμοιβαία αναγνώριση (τα κριτήρια θα πρέπει να είναι ίδια και στα 15 κράτη μέλη προκειμένου να αποφευχθεί η σύγχιση των καταναλωτών) ή την 49 πλήρη ιδιωτικοποίηση (το σήμα δεν θα παρεμπόδιζε τον πολλαπλασιασμό παρεμφερών εθνικών και/ή ιδιωτικών συστημάτων). - Κύριοι παράγοντες αβεβαιότητας που μπορούν να επηρεάσουν τα ειδικά αποτελέσματα της δράσης Η αβεβαιότητα σχετίζεται με την επιτυχία του οικολογικού σήματος της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και το ύψος των εισπραττόμενων τελών. Ωστόσο, τα μέλη του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Οικολογικής Σήμανσης θα πρέπει να συνδεθούν με τη διαχείριση των κινδύνων του εγχειρήματος συμβάλλοντας οικονομικά σε αυτό. Όντως καλούνται να διαδραματίσουν μείζονα ρόλο στην επιτυχία της όλης δράσης καθορίζοντας κριτήρια απονομής οικολογικών σημάτων και προωθώντας τα οικολογικά σήματα της Ευρωπαϊκής Κοινότητας μεταξύ των ενδιαφερομένων (καταναλωτών, εμπόρων, βιομηχανίας, κ. λπ. ). 9. 3 Παρακολούθηση και αξιολόγηση τηο δοάστκ Δεδομένου του χαρακτήρα της δράσης αυτής, η παρακολούθηση θα έχει τη μορφή εποπτείας εκ μέρους της Επιτροπής της λειτουργίας του Οργανισμού και της ικανότητας του να εκπληρώνει τα καθήκοντα που ορίζει ο κανονισμός. Η Επιτροπή θα εξετάζει και θα αξιολογεί, από κοινού με τον Οργανισμό, την επιτυχία του όλου εγχειρήματος για μια τριετία από την ημερομηνία κατά την οποία τίθεται σε ισχύ ο κανονισμός. Ιδιαιτέρας σημασίας για την παρακολούθηση της δράσης θα είναι οι ποσοτικές πτυχές της. Όντως, η επιτυχία του νέου συστήματος θα αξιολογηθεί επί τη βάση της αύξησης του αριθμού των κατηγοριών προϊόντων που καθιερώνονται από τον Οργανισμό. Άλλο στοιχείο για την αξιολόγηση της αποδοτικότητας του συστήματος θα είναι κατά πόσον θα καταστήσουν αισθητή την παρουσία τους στο κοινό και την αγορά τα προϊόντα στα οποία έχει απονεμηθεί το οικολογικό σήμα. Άλλος δείκτης αξιολόγησης της συνολικής επιτυχίας του συστήματος θα είναι η κλιμάκωσης της συμμετοχής των εμπόρων και των διανομέων σε αυτό. Η αξιολόγηση των ποιοτικών πτυχών αναφέρονται στην αποτίμηση των επιπτώσεων της δράσης. Κύρια στοιχεία που θα πρέπει να ληφθούν υπόψη θα είναι η "μεταβολή της συμπεριφοράς των ευρωπαίων καταναλωτών" και η "μεταβολή της συμπεριφοράς των ευρωπαίων κατασκευαστών". Ιδιαίτερα θα διερευνηθεί κατά πόσον έχουν ευαισθητοποιηθεί οι καταναλωτές και έχουν κατανοήσει το πρόγραμμα απονομής οικολογικού σήματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Θα αναλυθεί περαιτέρω η δυναμικότητα των κατασκευαστών συναρτήσει των μεταβολών που συνεπάγεται η ολοένα και μεγαλύτερη αποδοχή του συστήματος αυτού. 10. Διοικητικές δαπάνες (Τμήμα III, μέρος Α του προϋπολογισμού) 10. 1. Επιπτώσεις στον αριθμό θέσεων απασχόλησης Δεν προβλέπεται αύξηση του αριθμού των υπαλλήλων της Επιτροπής που είναι απαραίτητοι για την οικολογική σήμανση. Αντίθετα θα καταστεί δυνατή η αναδιάρθρωση υπέρ της ευαισθητοποίησης και άλλων δραστηριοτήτων προώθησης που μέχρι σήμερα δεν έχουν υλοποιηθεί λόγω έλλειψης ανθρώπινων 50 πόρων. Οι πόροι που αναλώνονται σήμερα (πλήρης απασχόληση πέντε υπαλλήλων Α και μερική απασχόληση ενός υπαλλήλου Α ένας επικουρικός υπάλληλος Α, ένας μόνιμος υπάλληλος Β και δύο μόνιμοι υπάλληλοι Γ δεν θα είναι πλέον απαραίτητοι με το νέο σύστημα άμεσων καθηκόντων που σχετίζεται με την εφαρμογή του κανονισμού. Ως εκ τούτου, μετά από μια μεταβατική περίδο, μέρος του προσωπικού που επί του παρόντος ασχολείται με το σύστημα απονομής οικολογικού σήματος θα μπορούσε να προσανατολιστεί προς δραστηριότητες που σχετίζονται με την προώθηση και τη διεύρυνση του συστήματος καθώς και προς την παρακολούθηση των δραστηριοτήτων του νέου οργανισμού, του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Οικολογικής Σήμανσης. Θα απαιτηθούν δύο Α και ένας Γ μόνιμοι υπάλληλοι προκειμένου να εξασφαλιστεί η παρακολούθηση του αναθεωρημένου κανονισμού για την απονομή ευρωπαϊκού σήματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Είδος θέσης Προσωπικό απαραίτητο για τη διαχείρηση της δράσης Μόνιυες θέσεις Έκτακτες θέσεις Α Β C Μόνιμοι ή έκτακτοι υπάλληλοι Άλλοι πόροι Σύνολο 2 1 3 Πηγή Διάρκεια Πρόσθε τοι πόροι Ήδη υφιστάμε νοι πόροι στις ΓΔ ή την αντίστοι χη υπηρεσία 6 + 1 1 2 9+1 12 μήνες 10. 2 Συνολική οικονομική επίπτωση πρόσθετων ανθρώπινων πόρων και 10. 3 Αύξηση άλλων διοικητικών δαπανών συνεπεία της δράσης Δεν αναμένονται οικονομικές επιπτώσεις που να σχετίζονται με πρόσθετους ανθρώπινους πόρους ή άλλες διοικητικές δαπάνες. 51 ΔΕΛΤΙΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣΤΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΚΑΙ, ΙΔΙΩΣ, ΓΙΑ ΤΙΣ ΜΙΚΡΟΜΕΣΑΙΕΣΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ(ΜΜΕ) Θέυα της πρότασης: Αναθεώρηση του κανονισμού του Συμβουλίου για το κοινοτικό σύστημα απονομής οικολογικού σήματος. Αριθμός αναφοράς του εγγράφου: (δεν έχει ακόμη δοθεί) Η πρόταση 1. Λαμβάνοντας υπόψη την αρχή της επικουρικότητας, για ποιο λόγο κρίνεται απαραίτητη η Θέσπιση κοινοτικής νομοθεσίας στον τομέα αυτό και ποιοί είναι οι κύριοι στόχοι; Η πρόταση αυτή αποσκοπεί στη βελτίωση ενός κανονισμού που έχει τεθεί ήδη σε ισχύ. Στόχος είναι να αναθεωρηθεί και να ενισχυθεί το κοινοτικό σύστημα απονομής οικολογικού σήματος. Οι λόγοι ύπαρξης αναλόγου συστήματος σε κοινοτικό επίπεδο έχουν ως εξής: Ανάγκη περιορισμού και μακροπρόθεσμα εξάλειψης της περαιτέρω διάδοσης εθνικών συστημάτων που ενδεχομένως συνεπάγονται κινδύνους στρέβλωσης για την εσωτερική αγορά. Οι δυνατότητες που παρέχει το κοινοτικό σύστημα σε ό,τι αφορά τον προσανατολισμό των καταναλωτών προς οικολογικότερα προϊόντα, μέσω των δυνάμεων της αγοράς και, κατά συνέπεια, η θετική επίπτωση στον σχεδιασμό, την παραγωγή, την εμπορική διάθεση των εν λόγω προϊόντων. Οι επιπτώσεις σης επιχειρήσεις 2. Ποιος επηρεάζεται από την πρόταση αυτή; Η πρόταση αφορά εν δυνάμει όλες τις επιχειρήσεις οι οποίες παράγουν προϊόντα που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του κανονισμού. Εν τούτοις, το σύστημα είναι προαιρετικό και κατά συνέπεια δεν συνεπάγεται άμεσες και άκαμπτες δεσμεύσεις για τις επιχειρήσεις. Η πρόταση δεν στοχεύει ιδιαίτερα σε κάποιες ζώνες. 52 Η πρόταση δεν στοχεύει ιδιαίτερα σε κάποιες ζώνες. Ποια μέτρα θα πρέπει να πάρουν οι επιχειρήσεις προκειμένου να συμμορφωθούν προς την πρόταση; Τα μέτρα θα εξαρτηθούν από τα ειδικά κριτήρια που θα καθιερωθούν ανά ομάδα προϊόντων. Ποιες είναι οι οικονομικές επιπτώσεις που ενδέχεται να έχει η πρόταση; Το οικολογικό σήμα έχει ως στόχο την προώθηση και την αξιοποίηση των προσπαθειών που καταβάλλουν οι επιχειρήσεις υπέρ της διάθεσης στην αγορά προϊόντων με μικρότερες περιβαλλοντικές επιπτώσεις. Από την άποψη αυτή, το οικολογικό σήμα μπορεί να διευκολύνει την ανάπτυξη νέων τεχνολογικών κατευθύνσεων και να επιτρέψει την ευχερέστερη ανάκτηση των δαπανών που σχετίζονται μα την ανάπτυξη και την παραγωγή οικολογικότερων προϊόντων. Η πρόταση περιλαμβάνει μέτρα τα οποία αποσκοπούν στο να ληφθεί υπόψη η ιδιαιτερότητα των μικρομεσαίων επιχειρήσεων (περιορισμένες απαιτήσεις ή διαφορετικές απαιτήσεις, κ. λπ. ); Τα ειδικά μέτρα θα διευκολύνουν τη συμμετοχή των μικρομεσαίων επιχειρήσεων στο συγκεκριμένο σύστημα προαιρετικού χαρακτήρα όπως: • • • μειωμένων επιβαρύνσεων διαδικασιών διαβουλεύσεων ανοικτών στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις απαιτήσεων σχετικά με τις δοκιμές και τις εξακριβώσεις οι οποίες να είναι προσαρμοσμένες στις δυνατότητες των MME. Διαβούλευση Κατάλογος των οργανισμών με τους οποίους πραγματοποιήθηκαν διαβουλεύσειςγια την πρόταση αυτή και έκθεση των βασικών στοιχείων των απόψεων τους. Για τη βιομηχανία σε ευρωπαϊκό επίπεδο πραγματοποιήθηκαν διαβουλεύσεις με την UNICE και την UEAPME σχετικά με τους προσανατολισμούς για την αναθεώρηση του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 880/92. 53 ISSN 0254-1483 COM(96) 603 τελικό ΕΓΓΡΑΦΑ GR 14 10 08 Αριθ. καταλόγου : CB-CO-96-719-GR-C ISBN 92-78-13913-0 Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρούπαϊκών Κοινοτήτων L-2985 Λουξεμβούργο 54