title: ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΓΕΩΡΓΟΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΟ ΚΑΘΕΣΤΩΣ ΤΗΣ ΕΝΙΑΙΑΣ ΑΓΟΡΑΣ - (Περίοδος από 1ης Ιουλίου 1995 μέχρι 30 Ιουνίου 1996)

eurovoc_concepts:
agri-monetary policy
report
single market

text: * * ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ Βρυξέλλες, 06. 12. 1996 COM(96) 636 τελικό ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΓΕΩΡΓΟΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΟ ΚΑΘΕΣΤΩΣ ΤΗΣ ΕΝΙΑΙΑΣ ΑΓΟΡΑΣ (Περίοδος από 1ης Ιουλίου 1995 μέχρι 30 Ιουνίου 1996) ΣΥΝΟΨΗ Εισαγωγή Ι. ΚΥΡΙΑ ΕΚΘΕΣΗ Α. Β. Σύνοψη των γεωργονομισματικών επιπτώσεων που διαπιστώθηκαν Ανάλυση, προοπτικές και προτάσεις Η. ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΩΝ ΓΕΩΡΓΟΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΩΝ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ 1995/96 Α. Β. Γ. Δ. Νομισματική εξέλιξη 1. 2. Αντιπροσωπευτικές τιμές της αγοράς Γεωργικές ισοτιμίες Γεωργονομισματικοί μηχανισμοί 1. 2. Κανονιστικές διατάξεις Αντισταθμιστικές ενισχύσεις Οικονομικές επιπτώσεις 1. 2. 3. Τιμές Συναλλαγές Εισοδήματα Δημοσιονομικές επιπτώσεις 1. 2. Μεθοδολογικές απόψεις Αποτελέσματα των εκτιμήσεων Σύμβολα των εθνικών νομισμάτων: BLF: Φράγκο Βελγίου και Λουξεμ(3ούργου HFL: IRL: DKR: Δανική κορώνα LIT: DM: Γερμανικό μάρκο DRA: Ελληνική δραχμή ÔS: ΡΤΑ: ESC: Πορτογαλικό εσκούδο SKR: FF: Γαλλικό φράγκο UKL: FMK: Φινλανδικό μάρκο $: Ολλανδικό φιορίνι Ιρλανδική λίρα Ιταλική λίρα Αυστριακό σελίνι Ισπανική πεσέτα Σουηδική κορώνα Αγγλική στερλίνα Δολάριο Αλλες ειδικές συντομογραφίες: ΠΠ 97 ΠΔΣΠ 96 Προσχέδιο προϋπολογισμού 1997 Προσχέδιο διορθωτικού και συμπληρωματικού προϋπολογισμού 1996 Γείοργική ισοτιμία Αντιπροσωπευτική τιμή της αγοράς Π ΑΤΑ ΕΚΘΕΣΗ ΣΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΓΕΩΡΓΟΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΟ ΚΑΘΕΣΤΩΣ ΤΗΣ ΕΝΙΑΙΑΣ ΑΓΟΡΑΣ Περίοδος από 1ης Ιουλίου 1995 μέχρι 30 Ιουνίου 1996 Εισαγωγή Η παρούσα έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής αποτελεί συνέχεια της δέσμευσης που ανέλαβε κατά τη σύνοδο του Συμβουλίου Γεωργίας της 19ης έως 22ας Ιουνίου 1995: "Η Επιτροπή αναλαμβάνει τη δέσμευση να καταρτίζει κάθε έτος μία έκθεση η οποία αναλύει τις συνέπειες για την κοινή γεωργική πολιτική και την ενιαία αγορά των νομισματικών διακυμάνσεων και του ισχύοντος γεωργονομισματικού καθεστώτος, η οποία θα συνοδεύεται από τις κατάλληλες προτάσεις για την αντιμετώπιση των δυσκολιών που ενδέχεται να προκύψουν". Η παρούσα έκθεση αναφέρεται επίσης στα ψηφίσματα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 19ης Σεπτεμβρίου 1995 σχετικά με το γεωργονομισματικό καθεστώς1, μεταξύ των οποίων είχε ζητηθεί από την Επιτροπή να "προβεί σε λεπτομερή αξιολόγηση όλων των συνεπειών της απόφασης2 του Συμβουλίου καθώς και των δημοσιονομικών επιπτώσεων για τον προϋπολογισμό της Ένωσης". Η έκθεση αυτή αφορά τον οικονομικό τομέα της γεωργίας και την περίοδο από 1ης Ιουλίου 1995 μέχρι 30 Ιουνίου 1996 (περίοδος 1995/96). Περιλαμβάνει κύρια έκθεση που συνοψίζει και σχολιάζει τα αποτελέσματα των ερευνών που πραγματοποιήθηκαν και αναφέρει τις κατάλληλες προτάσεις για την επίλυση των δυσκολιών που διαπιστώθηκαν. Την κύρια έκθεση ακολουθεί ανάλυση που πραγματοποιήθηκε όσον αφορά τα γεωργονομισματικό συμβάντα της περιόδου 1995/96 και τις επιπτώσεις τους. Το πρώτο και το δεύτερο μέρος της ανάλυσης, τα μέρη Α και Β, αφορούν την περιγραφή των νομισματικών και γεωργονομισματικών συμβάντων της υπό εξέταση περιόδου, συμπεριλαμβανομένης της χορήγησης αντισταθμιστικών ενισχύσεων. Δεδομένου ότι είχε καταρτισθεί μία προηγούμενη έκθεση με ανάλογο τρόπο για την Κοινό ψήφισμα, σύμφωνα με το άρθρο 4 παράγραφος 5 του κανονισμού αριθ. ΕΚ 193. 731 του Κοινοβουλίου της 19ης Σεπτεμβρίου 1995 σχετικά με το γεωργονομισματικόκαθεστώς. Πρόκειται για την απόφαση του Συμβουλίου της 19ης έως 22ας Ιουνίου 1995 βάσει της οποίας εκδόθηκαν αφενός ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1527/95 του Συμβουλίου της 19ης Ιουνίου 1995 για τον καθορισμό των αντισταθμιστικών καταβολών των σχετικών με την πτώση των γεωργικών ισοτιμιώνγια ορισμένα νομίσματα(ΕΕΕΚ αριθ. ί 148 της 30. 06. 1995, σ. 1) και αφετέρου ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 2611/95 του Συμβουλίου της 25ης Οκτωβρίου 1995, για τη όυνατότηταχορήγησης εθνικής αντισταθμιστικήςενίσχυσης για τις απώλειες των γεωργικών εισοδημάτων που προκλήθηκαν από τις νομισματικές διακυμάνσεις σε άλλα κράτη μέλη (ΕΕΕΚ αριθ. L 268 της 10. 11. 1995, σ. 3). περίοδο από 1ης Ιανουαρίου 1993 μέχρι 30 Ιουνίου 19943, τα γεγονότα του τέλους 1994 και της αρχής 1995 αναφέρονται κατά τρόπο ώστε να δημιουργηθεί ο χρονολογικός δεσμός των γεωργονομισματικών εξελίξεων από την επίτευξη της ενιαίας αγοράς της 1ης Ιανουαρίου 1993. Το μέρος Γ αποτελεί προσέγγιση των οικονομικών συνεπειών σε επίπεδο γεωργικών αγορών και εισοδημάτων των γεωργών. Τα διαθέσιμα στατιστικά στοιχεία οδηγούν σε σύγκριση των αποτελεσμάτων ανά περιόδους 12 μηνών, μεταξύ Ιουλίου και Ιουνίου για την ανάλυση των τιμών, κατά ημερολογικά όμως έτη για τις συναλλαγές και κατά πλασματικά έτη για τα εισοδήματα. Το μέρος Δ εξετάζει τις συνέπειες του γεωργονομισματικού καθεστώτος στις κοινοτικές δαπάνες. Η επίπτωση αξιολογείται βάσει του υπό εκτέλεση προϋπολογισμού 1996 και του προσχεδίου προϋπολογισμού 1997, όπως διατυπώνεται στις 30 Ιουνίου 1996. Τα δημοσιονομικά έτη αφορούν περιόδους 12 μηνών που αρχίζουν στις 16 Οκτωβρίου. Τα βασικά στοιχεία, στα οποία στηρίζεται η παρούσα έκθεση παρουσιάζονται υπό μορφή πινάκων και γραφικαΥν παραστάσεων, και αποτελούν αντικείμενο εγγράφου εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής. COM(94) 498 τελικό. Ι. Α. 1· ΚΥΡΙΑ ΕΚΘΕΣΗ Σύνοψη των γεωονονομισιιατίχών επιπτώσεων που διαπιστώθηκαν Η ε£έλι£ΐΐ των ισοτιμιών Η περίοδος 1995/96 από Ιούλιο 1995 μέχρι Ιούνιο 1996 δεν έχει να επιδείξει σημαντικές διακυμάνσεις. Ωστόσο, οι εξελίξεις είναι κατ'εξοχήν άτυπες για τουλάχιστον το ήμισυ των κοινοτικών νομισμάτων. Κατά παράδοση ισχυρά νομίσματα υποτιμήθηκαν, και νομίσματα που χαρακτηρίζονται κατά το παρελθόν από πολυάριθμες υποτιμήσεις ανατιμήθηκαν. ισοτιμίες γεωργικές (ΓΙ) ακολουθούν Από την κατάργηση του μηχανισμού "switch-over", την 1η Φεβρουαρίου 1995, όλες οι εξέλιξη των αντιπροσωπευτικών τιμών της αγοράς (ΑΤΑ) τόσο προς τα άνω όσο και προς τα κάτω. Όμως, ο μηχανισμός σύγκλισης των ΓΙ προς τις ΑΤΑ δεν είναι συμμετρικός. Η μείωση των ΓΙ των νομισμάτων που ανατιμώνται1, (μείωση των θεσμικών τιμών σε εθνικά νομίσματα) προκαλείται από τις νομισματικές αποκλίσεις και τις περιόδους διαπίστωσης των αποκλίσεων αυτών, οι οποίες είναι σημαντικότερες απ'ό,τι στις περιπτώσεις αύξησης των ΓΙ. την Κατά γενικό τρόπο, οι νομισματικές αποκλίσεις παρέμειναν θετικές για όλα τα νομίσματα. Πράγματι, η LIT και SKR εναλλάσσονταν για να διατηρήσουν μία θετική νομισματική απόκλιση που υπερέβαινε τις 4 μονάδες. Το επιτρεπόμενο περιθώριο διακύμανσης εντός του οποίου δεν προβλέπεται επανευθυγράμμιση, στο εξής "περιθώριο", για τις αρνητικές αποκλίσεις παρέμενε λοιπόν πάντα πολύ μικρό, κατώτερο της 1 μονάδας2. Αυτό προκάλεσε πολυάριθμες μικρές, και μάλιστα πολύ μικρές, υποτιμήσεις, οι οποίες σε 82% των περιπτώσεων παραμένουν κατώτερες του 0,5%. Λίγο μετά τις γεωργονομισματικές αποφάσεις του Συμβουλίου του Ιουνίου 1995, 5 νομίσματα αποτέλεσαν αντικείμενο "αισθητών"3 μειώσεων των ΓΙ. Το "αισθητό" μέρος της μείωσης της ΓΙ ήταν 0,496% για την DKR. Κυμαινόταν μεταξύ 2,193 και 2,572% για τα BLF, DM, OS και HFL. Στο γεωργονυμισματικόκαθεστώς, οι συντελεστές σύγκλισης εκφράζουν την αξία ενός ECU σε εθνικό νόμισμα. Κατ'αυτόντον τρόπο, μία υποτίμηση σε σχέση με το ECU αντιστοιχεί σε αύξηση το)ν συντελεστούν αυτών, και μία ανατίμηση αντιστοιχεί σε μία μείωση. Όταν το "άθροισμα" της μεγαλύτερης θετικής απόκλισης και της μεγαλύτερης αρνητικής απόκλισης υπερβαίνει τις 5 μονάδες κατά τη διάρκεια ορισμένο>ν περιόδων αναφοράς, οι ΓΙ πρέπει να τροποποιηθούν προκειμένου να μειωθούν οι νομισματικές αποκλίσεις. Μία "αισθητή" μείωση της ΓΙ επιφέρει μείωση των θεσμικών τιμών σε εθνικό νόμισμα, η οποία είναι ανα'περη από τις επιπτώσεις των ενδεχομένων υποτιμήσεων κατά τα 3 προηγούμενα έτη. Οι επιπτώσεις αυτές αξιολογούνται σε αντιστοίχως 2/3 και 1/3 των αυξήσεων των θεσμικών τιμών, που προκλήθηκαν από τις ΓΙ, από τα έτη -2 και -3. Όσον αφορά τα άλλα νομίσματα που υπέστησαν ανατίμηση, η νομισματική απόκλιση της ΡΤΑ σταθεροποιήθηκε μετά από μία "μη αισθητή" μείωση του 2,9% τον Ιούλιο του 1995. Κατά την περίοδο 1995/96, η LIT υπέστη 4 "μη αισθητές" μειώσεις της ΓΙ εμφανίζοντας συνολική μείωση 12,1%. Η SKR μειώθηκε τρεις φορές, παρουσιάζοντας συνολικά μείωση κατά 9,9% εκ των οποίων μία "αισθητή" μείωση κατά 1,734%. Μία νέα αισθητή μείωση της ΓΙ πραγματοποιήθηκε στις 7 Ιουλίου 1996. Οι υποτιμήσεις αφορούσαν 2 μόνο νομίσματα κατά σημαντικό τρόπο. Η αύξηση της ΓΙ ήταν 3,1% για την DRA και 3,5% για το FMK. 2. Ad hoc μέτρα του Συμβουλίου για τκ "αισθητές" ανατιμήσει Σε μία κατάσταση κινδύνου "αισθητής" ανατίμησης για τα BLF, DKR, DM, HFL και OS, ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1527/95 του Συμβουλίου θέσπισε, κατά το τέλος Ιουνίου 1995 ad hoc μέτρα. Κατά το τέλος 1995, δεδομένου ότι εμφανίστηκαν νέοι κίνδυνοι για τα FMK και SKR, ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 2990/95 του Συμβουλίου4, προέβλεψε παρόμοια μέτρα που παρατάθηκαν στη συνέχεια μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 1996. Τα μέτρα αυτά αντιτίθενται στην εφαρμογή των άρθρων 7 και 8 του βασικού γεωργονομισματικού κανονισμού5, και θεσπίζουν μία αντισταθμιστική ενίσχυση με κατ'αποκοπήν χαρακτήρα καθώς και το πάγωμα το)ν γεωργικών ισοτιμιών. Το εν λόγω άρθρο 7 προβλέπει σε περίπτωση ανατίμησης, η οποία είναι σημαντικότερη απ'ό,τι οι υποτιμήσεις των δύο προηγουμένων ετών, αύξηση του ποσού σε ECU των περισσοτέρων άμεσων ενισχύσεων στους παραγωγούς6, κατά τρόπο ώστε να αποφευχθεί κάθε μείωση των αξιών τους στο σχετικό νόμισμα. Λαμβανομένης υπόψη της δημοσιονομικής σημασίας των σχετικών ενισχύσεων, περίπου 60% του ΕΓΤΠΕ-Εγγυήσεις, ένα τέτοιο μέτρο θα είχε ένα κατά προσέγγιση κόστος 250 εκατ. ECU κατ'έτος και κατά ποσοστιαία μονάδα της ανατίμησης. Το άρθρο 8 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. ενίσχυση των 3813/92 προβλέπει, εισοδηματικών απωλειών λόγω των επιπτώσεων στις τιμές των μειώσεων των ΓΙ. Η εν λόγω ενίσχυση μπορεί να χορηγηθεί μόνο μετά από 12 μήνες παρατήρησης, βάσει της μείωσης των γεωργικών εισοδημάτων που προκλήθηκε. εξάλου, μία αντισταθμιστική ΕΕΕΚ αριθ. L 312 της 23. 12. 1995,σ. 7. Κανονισμός που τροποποιήθηκε από τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1451/96 (ΕΕΕΚ αριθ. L 187 της 26. 07. 1996, σ. 1). Κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 3813/92 (ΕΕΕΚ αριθ. L 387 της 31. 12. 1992, σ. 1), όπως τροποποιήθηκε τελευταία από τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 150/95 (ΕΕΕΚ αριθ. L 22 της 31. 01. 1995, σ. 1). Κατ'αποκοπή ενισχύσεις εκφραζόμενες σε ECU ανά εκτάριο ή σε ECU ανά ζώο και ενισχύσεις διαρθρωτικού ή περιβαλλοντικού χαρακτήρα. 3. Το πάγωμα των ΓΙ Το πάγωμα των ΓΙ για τις ενισχύσεις που αναφέρονται στο άρθρο 7 του βασικού γεωργονομισματικού κανονισμού αφορά τις ισοτιμίες που είχαν πράγματι εφαρμοστεί στις 23 Ιουνίου 1995 ή στις 11 Ιανουαρίου 1996 στην περίπτωση της SKR. Το πάγωμα αυτό αποφασίστηκε μέχρι την ημερομηνία της 1ης Ιανουαρίου 1999, η οποία προβλέπεται για την καθιέρωση του ενιαίου νομίσματος. Αυτό βέβαια τροποποιεί, προσωρινά, το επίπεδο κοινοτικής στήριξης μεταξύ των διαφόρων κρατών μελών. Λαμβανομένων υπόψη των γενεσιουργών αιτίων7 των ΓΙ για τις σχετικές ενισχύσεις, πολλές από τις αξίες τους έχουν παγώσει μέχρι τις 30 Ιουνίου 1999. Αυτό τροποποιεί σε εθνικό νόμισμα, ουσιαστικά στην περίπτωση της Σουηδίας, την ισορροπία των ενισχύσεων που έχουν καθοριστεί σε ECU μεταξύ των διαφόρων γεωργικών τομέων. Οι αποκλίσεις μεταξύ των "παγωμένων" ΓΙ και των ΑΤΑ έχουν μάλλον μειωθεί για τα νομίσματα που προέβησαν σε ανατίμηση τον Ιούνιο και Ιούλιο του 1995. Αντίθετα, η νομισματική απόκλιση της "παγωμένης" ΓΙ για την SKR κατέστη τελείως σημαντική στην περίπτωση των ενισχύσεων ανά εκτάριο: για την περίοδο 1996/97, οι ενισχύσεις στη Σουηδία θα είναι κατά 11% ανώτερες από το επίπεδο της τρέχουσας ΓΙ. 4. Οι αντισταθμιστικές ενισχύσεις για τις αισθητές ιιειώσεις των ΓΙ Η αντισταθμιστική ενίσχυση που μπορεί να χορηγηθεί δυνάμει των κανονισμών (ΕΚ) αριθ. 1527/95 και 2990/95 περιλαμβάνει ένα ανώτατο όριο που καθορίζεται βάσει των αναμενόμενων επιπτώσεων των αισθητών μειώσεων των ΓΙ, και βάσει των τελευταίων διαθέσιμων στατιστικών των εισοδημάτων. Η ενίσχυση περιλαμβάνει τρεις φθίνουσες δόσεις 12 μηνών εκ των οποίων 50% χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση, ανεξάρτητα από την εθνική συμμετοχή που παρέχεται επιπλέον από το κράτος μέλος. Από το τέλος της περιόδου 1995/96, τα έξι κράτη μέλη, τα οποία αφορά ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1527/95 κοινοποίησαν ένα σχέδιο αντισταθμιστικής ενίσχυσης. Η Επιτροπή δεν προέβαλε αντίρρηση σχετικά με τα σχέδια αυτά. Η Σουδία η οποία διαθέτει μία συμπληρωματική προθεσμία 6 μηνών για να προβεί σε κοινοποίηση ενίσχυσης βάσει του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2990/95 δεν υπέβαλε σχέδιο κατά την υπό εξέταση περίοδο. Το Λουξεμβούργο και η Γερμανία αποφάσισαν να χορηγήσουν το μέγιστο δυνατό των ενισχύσεων διπλασιάζοντας από τους εθνικούς πόρους τις Η αξία της ΓΙ κατά την ημερομηνία κατά την οποία επέρχεται το γενεσιουργό αίτιο είναι αυτή που εφαρμόζεται στο σχετικό ποσό. Για τις ενισχύσεις ανά εκτάριο που καθορίζονται στο πλαίσιο της μεταρρύθμισηςτης ΚΓΠ, το γενεσιουργό αίτιο επέρχεται την 1η Ιουλίου. Για τις περισσότερες άλλες ενισχύσεις που αναφέρονται στο άρθρο 7 του κανονισμού 3813/92 επέρχεται την 1η Ιανουρίου. αντισταθμίσεις που βαρύνουν το ΕΓΤΠΕ. Το Βέλγιο προβλέπει να παράσχει συμπλήρωμα ίσο με το 15% του μέγιστου επιτρεπόμενου ορίου, πέραν της χρηματοδότησης του 50% από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η Δανία, οι Κάτω Χώρες και η Αυστρία δεν χορηγούν συμπληρώματα. Ενώ τα άλλα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη παρέχουν την ενίσχυση απευθείας στους γεωργούς και σε συνάρτηση με την προηγούμενη παραγωγή τους, η Δανία, η Γερμανία και οι Κάτω Χώρες όσον αφορά την τρίτη δόση προτίμησαν μία περισσότερο κατ'αποκοπή συνεισφορά, διότι τα σχετικά ποσά θα ήταν κατώτερα των 400 ECU ανά εκμετάλλευση. 5. Οι αντισταθμιστικές ενισχύσεις συνεπεία των υποτιμήσεων άλλων κρατών μελών Όσον αφορά τις συνέπειες των σημαντικών υποτιμήσεων κατά την έναρξη του έτους 1995, το Συμβούλιο εξέδωσε τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 2611/95. Ο κανονισμός παρέχει την άδεια στα κράτη μέλη να χορηγούν εθνικές ενισχύσεις προκειμένου να αντισταθμιστούν οι επιπτώσεις στα εισοδήματα ορισμένων γεωργών, των υποτιμήσεων που πραγματοποιήθηκαν πριν από τις 31. 12. 1995 σε άλλα κράτη μέλη. Οι εν λόγω ενισχύσεις πρέπει να εγκριθούν από την Επιτροπή και να είναι φθίνουσες, σε διάρκεια τριών ετών κατ'ανώτατο όριο. Πρέπει να ευνοούν μία ειδική παραγωγή όσον αφορά την κατάσταση που θα μπορούσε να παρουσιαστεί ελλείψει υποτίμησης. Η Γαλλία, και μετά το Βέλγιο, κοινοποίησαν τα σχέδια ενισχύσεων πριν από την ημερομηνία λήξης της 30ής Ιουνίου 1996. Περιλαμβάνουν μία μόνο ετήσια δόση για την αντιστάθμιση των επιπτώσεων της υποτίμησης της LIT στον τομέα του βοείου κρέατος. Η Επιτροπή δεν προέβαλε αντιρρήσεις, διότι και στις δύο περιπτώσεις οι εθνικές αγορές εξαρτώντο σε μεγάλο βαθμό, άμεσα ή έμμεσα από, την ιταλική αγορά. 6. Συγκεντρωτικός πίνακας των γεωογονομισιιατικών αντισταθμίσεων Παρατίθεται συγκεντρωτικός πίνακας των ενισχύσεων που έχουν εγκριθεί και κοινοποιηθεί. Όλα τα ποσά εκφράζονται σε εκατ. ECU βάσει της ΑΤΑ της 01. 07. 1996. Η δεύτερη και η τρίτη δόση τα>ν αντισταθμίσεα)ν για την αισθητή μείωση της ΓΙ είναι αντιστοίχως 2/3 και 1/3 της πρώτης δόσης, η οποία αναφέρεται στον πίνακα. Κράτη μέλη Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1527/95 Βέλγιο Λουξεμβούργο Δανία Γερμανία Κάτο) Χ(όρες Αυστρία Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 2990/95 Αισθητή μείωση της ΓΙ (%) Ανώτατο όριο (εκατ. ECU) Κοινοποιήσεις χρηματοδό τησης ΕΕ (εκατ. ECU) Κοινοποιήσεις εθνικής χρη ματοδότησης (εκατ. ECU) 2. 193 2. 193 0. 496 2. 229 2. 572 2. 264 40. 2 3. 2 8. 0 216. 7 101. 4 38. 7 20. 5 1. 6 4. 0 108. 3 50. 7 19. 4 6. 1 1. 6 0. 0 108. 3 0. 0 0. 0 Σουηδία 1. 734 20. 8 Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 2611/95 Βέλγιο Γαλλία 0 0 3. 3 17. 3 7. Ο συντελεστής μετατροπής νια TIC επιβαρύνσεις κατά τΐΐν εισανωνιί Όσον αφορά τους συντελεστές μετατροπής που εφαρμόζονται στις επιβαρύνσεις κατά την εισαγοογή, οι οποίες καθορίζονται σε ECU, ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1482/95 της Επιτροπής καθιέρωσε, μεταβατικά, την εφαρμογή ενός μηνιαίου συντελεστή στις περιπτώσεις όπου πρέπει να εφαρμοστεί ο ετήσιος συντελεστής που προβλέπεται από τον τελωνειακό κώδικα. Η εξέταση από το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο της πρότασης της Επιτροπής, με σκοπό κυρίως την τροποποίηση του ετήσιου συντελεστή που προβλέπεται από τον τελωνειακό κώδικα δεν είχε ολοκληρωθεί στις 30. 06. 1996 και κατά συνέπεια η Επιτροπή παρέτεινε για ένα έτος τη χρήση του μεταβατικού ενιαίου συντελεστή. Ωστόσο, ο μεταβατικός ενιαίος συντελεστής εφαρμόζεται μόνο για τις επιβαρύνσεις κατά την εισαγωγή που δεν έχουν καθοριστεί από μία πράξη που αφορά την ΚΓΠ κατά την έννοια του άρθρου 1 του βασικού γεωργονομισματικού κανονισμού. Στις άλλες περιπτώσεις, εφαρμόζεται η ισοτιμία. Το γεγονός ότι χρησιμοποιούνται διαφορετικοί γεωργική συντελεστές μετατροπής οδήγησαν σε ορισμένες οικονομικές ασυνέπειες και σε μεγάλη διοικητική σύγχυση, η οποία αποτελεί πηγή σφαλμάτων και νομικής αβεβαιότητας. Επίσης η Επιτροπή πρότεινε τον Φεβρουάριο του 1996 να τροποποιηθεί το γεωργονομισματικό καθεστώς κατά τρόπο ώστε να καταργηθεί η χρήση της γεωργικής ισοτιμίας και να χρησιμοποιείται ένας μόνο συντελεστής για τις επιβαρύνσεις κατά την εισαγωγή των γεωργικών προϊόντων. Στις 30 Ιουνίου 1996, το Συμβούλιο δεν είχε λάβει ακόμα απόφαση σχετικά με αυτό το θέμα. 8. Γενικά θέματα που αφορούν τις οικονομικές επιπτώσεις Από θεωρητική άποψη, μόνο οι τιμές της αγοράς που είναι στενά συνδεδεμένες με ένα μηχανισμό παρέμβασης (κατά κύριο λόγο οι τομείς των σιτηρών, της ζάχαρης, του γάλακτος και του βοείου κρέατος) μπορούν να επηρεαστούν από τις ΓΙ. Μέσω των τιμών των προϊόντων αυτών η εξέλιξη των ΓΙ μπορεί λοιπόν να έχει αντίκτυπο στα εισοδήματα των γεωργών. Επιπλέον, μπορούν να εμφανιστούν δυσκολίες στις συναλλαγές σε περίπτωση απόκλισης, είτε μεταξύ των ΓΙ και των ΑΤΑ είτε μεταξύ των τιμών της αγοράς και των τιμών παρέμβασης σε εθνικά νομίσματα. Αντίθετα, οι τιμές άλλων προϊόντων δεν επηρεάζονται από τις ΓΙ. Οι συναλλαγές των προϊόντων αυτών μπορούν ωστόσο να διαταραχθούν από μία σημαντική και απότομη εξέλιξη των ΑΤΑ. Αυτό συμβαίνει κυρίως όταν οι τιμές της αγοράς σε εθνικό νόμισμα δεν ακολουθούν τις νομισματικές διακυμάνσεις. Τα γεωργικά εισοδήματα, πέραν της επίπτωσης των νομισματικών γεγονότων στις τιμές, υφίστανται άμεσα τις επιπτώσεις των ΓΙ που εφαρμόζονται στις άμεσες ενισχύσεις στους παραγωγούς. 9. Επιπτώσεις στις τιμές ττις αγοράς Ελλείψει σημαντικών υποτιμήσεων, οι διακυμάνσεις των ΓΙ οι οποίες είχαν τις περισσότερες επιπτώσεις κατά τη διάρκεια της περιόδου 1995/96 είναι: οι σημαντικές συνεχείς ανατιμήσεις της LIT (12,1%) και της SKR (9,9%) οι "αισθητές" ανατιμήσεις του Ιουνίου και Ιουλίου 1995 για τα BLF, DKR, DM, HFL, OS, και τον Ιανουάριο 1996 για την SKR. Για τα προϊόντα χωρίς μηχανισμό παρέμβασης που επηρεάζουν τις τιμές της αγοράς, όπως αναμένετο, δεν διαπιστώνεται καμία σχέση μεταξύ των διακυμάνσεων των τιμών αυτών και των διακυμάνσεων των ΓΙ. Για τα άλλα προϊόντα, η εξέταση των τιμών εστιάστηκε στους τομείς, για τους οποίους υφίστανται στοιχεία που μπορούν να χρησιμοποιηθούν, και αφορά μία μόνο αντιπροσωπευτική αγορά για κάθε σχετικό κράτος μέλος. 10 Κατά τη διάρκεια της υπό εξέταση περιόδου, οι τιμές της αγοράς των σιτηρών αποδεικνύονται σαφώς ανώτερες από τις τιμές παρέμβασης σε εθνικά νομίσματα. Στο μη συνηθισμένο αυτό επίπεδο, οι αγορές επηρεάστηκαν λίγο από τις μικρές γεωργονομισματικές διακυμάνσεις. Ωστόσο, παρά τις πολύ μεγάλες παρατυπίες, η γενική τάση των τιμών της αγοράς δεν είναι συνολικά αντιφατική ως προς αυτή των τιμών παρέμβασης σε εθνικά νομίσματα. Οι κατευθύνσεις είναι κατά προσέγγιση οι ίδιες, μολονότι, οι δεσμοί είναι πολύ χαλαροί, θέτοντας υπό αμφισβήτηση την ύπαρξη μιας σχέσης αιτίου-αιτιατού. Παρά μια μιρκή αβεβαιότητα, στο πλαίσιο 1995/96 των υψηλών τιμών της αγοράς, οι ανατιμήσεις δεν φαίνεται ότι είχαν αντίκτυπο μεταφραζόμενες σε γεωργονομισματικές μειώσεις των τιμών των σιτηρών. Οι τιμές της αγοράς για το αποκορυφωμένο γάλα σε σκόνη και για το βούτυρο παρέμειναν εξαιρετικά υψηλές κατά το πρώτο ήμισυ της περιόδου εμπορίας 1995/96. Καμία σχέση δεν μπορεί να διαπιστωθεί μεταξύ των ανατιμήσεοον της LIT και SKR και των διακυμάνσεων των εν λόγω τιμών της αγοράς. Για τα νομίσματα που έχουν υποστεί αισθητή ανατίμηση τον Ιούνιο και Ιούλιο 1995, προφανώς οι τιμές της αγοράς δεν ακολούθησαν προς τα κάτω την εξέλιξη των ΓΙ. Ελλείψει αισθητής ανατίμησης, είναι μάλλον απίθανο στα εν λόγω νομίσματα, να είχαν αυξηθεί ή μάλιστα αυξηθεί περισσότερο οι τιμές. Οι τιμές του κρέατος των νεαρών βοοειδών μειώθηκαν σημαντικά κατά την αρχή του 1995 προσεγγίζοντας ή μάλιστα αντιμετωπίζοντας τις συνθήκες που θέτουν σε ενέργεια τα μέτρα παρέμβασης. Στη συνέχεια, κατά το τέλος του 1995 και μέχρι την κρίση της σπογγώδους εγκεφαλοπάθειας των βοοειδών, οι τιμές ανορθώθηκαν σημαντικά. Λίγο πριν από την υπό εξέταση περίοδο μεταξύ Μαρτίου και Ιουλίου 1995, η μείωση των τιμών σε ορισμένα κράτη μέλη επηρεάστηκε προφανώς εν μέρει από τις τιμές σε LIT που δεν προόδευσαν τόσο σημαντικά όσο οι ΓΙ. Μετά τον Ιούλιο 1995, οι χαμηλές τιμές σε LIT παρέμειναν σταθερές και, εφόσον δεν είχαν αυξηθεί προηγουμένως, δεν ακολούθησαν την προς τα κάτω εξέλιξη της ΓΙ. Οι τιμές της αγοράς σε SKR, η οποία αποτελεί ένα άλλο νόμισμα που υπέστη σημαντική ανατίμηση κατά τη διάρκεια της περιόδου εμπορίας 1995/96, ακολούθησαν αρκετά στενά τη μείωση της ΓΙ. Όσον αφορά τα νομίσματα που υπέστησαν αισθητή ανατίμηση κατά την έναρξη της περιόδου, αντίθετα προς τις περιπτώσεις των σιτηρών και των γαλακτοκομικών προϊόντων, η εξέλιξη προς τα κάτω των τιμών της αγοράς των βοοειδών φαίνεται ότι είναι πιθανότατα συνδεδεμένη με αυτή των ΓΙ. 10. Επιπτώσεις στις συναλλαγές Οι ενδεχόμενες νομισματικές επιπτώσεις στις συναλλαγές συγκαλύπτονται βραχυπρόθεσμα από τον όγκο των μηνιαίων διακυμάνσεων της αξίας των εξαγωγών. Για τα κράτη μέλη που συναλλάσονται με αυτά των οποίων το νόμισμα υποτιμήθηκε σημαντικά, οι στατιστικές δεν καταδεικνύουν και πάλι 11 σημαντικούς δεσμούς μεταξύ των συνολικών εξαγωγών ενός οιουδήποτε τομέα και των βραχυπρόθεσμων νομισματικών διακυμάνσεων. Όσον αφορά πάντα τις ενδεχόμενες βραχυπρόθεσμες γεωργονομισματικές επιπτώσεις, τα προϊόντα που τυγχάνουν επιστροφής κατά την εξαγωγή είναι κατά κανόνα επιρρεπή σε εκτροπές του εμπορίου σε περίπτωση που οι συσωρρεύσεις των νομισματικών αποκλίσεων καθίστανται σημαντικές. Ωστόσο, από τις στατιστικές των εξαγωγών δεν προκύπτουν διακυμάνσεις που μπορούν να οφείλονται σε τέτοιου είδους γεωργονομισματικές αποκλίσεις. Αυτό δεν αποκλείει την ύπαρξη μενονωμένων περιπτώσεων. Όμως, ακόμη και σε περίπτωση σημαντικών συσωρρεύσεο)ν αποκλίσεων σε δύο μήνες, όπως συνέβη κατά το τέλος του έτους 1995, δεν καθιερώνεται ένα συστηματικά οργανωμένο δίκτυο, διότι η αβεβαιότητα επικρατεί λόγω της μονιμότητας της κατάστασης. Σε μεγαλύτερες περιόδους, η εξέταση των στατιστικών καταδεικνύει ότι υφίστανται ορισμένες σχέσεις. Μεταξύ 1992 και 1995, οι δείκτες ανταγωνιστικότητας, που επηρεάζουν τις νομισματικές τάσεις και την εξέλιξη του κόστους, εξελίσσονται παράλληλα με τις εξαγωγές που εκφράζονται σε αποπληθωρισμένα εθνικά νομίσματα, δηλαδή με σταθερή αγοραστική δύναμη. Ωστόσο, η επίπτωση της ανταγωνιστικότητας καθίσταται εμφανής μόνο στις αυξήσεις του κέρδους από τις εξαγωγές. Δεν καθίσταται όμως εμφανής όσον αφορά τις εξαχθείσες ποσότητες και την εξέλιξη των μεριδίο)ν της αγοράς. 11. Επιπτώσεις στα εισοδήματα τη διάρκεια 12μηνων Για να διαπιστωθεί η κλίμακα μεγέθους των επιπτώσεων των ΓΙ της περιόδου να 1995/96 κατά πραγματοποιηθεί ορισμένος αριθμός προσεγγίσεων και υποθέσεων. Σύμφωνα με τους υπολογισμούς βάσει ενός πλασματικού μοντέλου που συγκεντρώνει σε 12 μήνες όλες τις συνέπειες των ΓΙ 1995/96, υφίσταται αξιόλογη επίπτωση στα εισοδήματα, η οποία κατανέμεται κατά διαφορετικό τρόπο μεταξύ των κρατών μελών. εισοδημάτων, χρειάστηκε Όσον αφορά την επίπτωση της ετήσιας εξέλιξης των ΓΙ μεταξύ του 1994/95 και 1995/96, αυτή αποδεικνύεται αρκετά μικρή, εν γένει μικρότερη του 2% για τα περισσότερα κράτη μέλη. Τρία κράτη μέλη έτυχαν ωστόσο πολύ θετικής επίπτωσης από την ετήσια αυτή εξέλιξη: η Σουηδία (+ 7,2%) χάρη στην αύξηση των ενισχύσεων ανά εκτάριο, η Ιταλία και το Ηνωμένο Βασίλειο (αντιστοίχως + 4,1% και + 4,5%) χάρη στις αυξήσεις των τιμών και τα>ν ενισχύσεων οι οποίες, για τις τελευταίες, εξηγούν τα 2/3 της επίπτωσης στην Ιταλία και το ήμισυ στο Ηνωμένο Βασίλειο. Συνολικά, η επίπτωση στα καθαρά εισοδήματα της γεωργικής δραστηριότητας ήταν 1,7% ήτοι 1. 559 εκατ. ECU. 12 Όσον αφορά την επίπτωση του γεωργονομισματικού καθεστώτος σε σχέση με μία κατάσταση στην οποία η ΑΤΑ θα είχε άμεσα εφαρμοστεί αντί της ΓΙ κατά την περίοδο 1995/96 όλα τα κράτη μέλη επωφελούνται. Τα εισοδήματα που αυξήθηκαν κατά κύριο λόγο είναι αυτά της Σουηδίας (+ 8,8%). Τα άλλα κράτη μέλη που επωφελήθηκαν σημαντικά είναι το Λουξεμβούργο (+ 5,6%), η Γερμανία (+ 4,6%), το Βέλγιο και η Δανία (+ 3,8%). Η Αυστρία επωφελείται λιγότερο (+ 2,5%) διότι το σημαντικό μέρος των εισοδημάτων που αποτελούν οι εθνικές ενισχύσεις δεν επηρεάζεται. Οι γεωργοί των Κάτω Χωρών, της Ιρλανδίας, της Ιταλίας και της Ισπανίας επωφελούνται αύξησης κατά 2% περίπου. Τα άλλα κράτη μέλη τυγχάνουν μικρότερου οφέλους, της τάξης του 1%, ή μάλιστα μικρότερου στην περίπτωση της Ελλάδας και της Πορτογαλίας. Συνολικά η επίπτωση στα καθαρά εισοδήματα της γεωργικής δραστηριότητας θα ήταν 1,9%, ήτοι 1. 718 εκατ. ECU. 12. Το Βάοος του παρελθόντος στον προϋπολογισμό Από γεωργονομισματική άποψη, ο προϋπολογισμός της Κοινότητας φέρει ένα "μεγάλο βάρος του παρελθόντος" που προέρχεται από τον μηχανισμό του switch-over (ή πράσινο ECU). Ο μηχανισμός αυτός, που θεσπίστηκε το 1984, καταργήθηκε τον Φεβρουάριο του 1995. Επέφερε γενική αύξηση κατά 20% των τιμών και των ποσών που εκφράζονται σε ECU, κατά τρόπο ώστε να εξουδετερώνεται η επάνοδος σε ένα πραγματικό επίπεδο των χρησιμοποιουμένων στη γεωργία συντελεστών μετατροπής. Οι επιπτώσεις του μηχανισμού του πράσινου ECU που έγιναν εμφανείςμε την αύξηση των τιμών σε ECU, δημιουργούν μία δαπάνη 6. 800 εκατ. ECUif τον προϋπολογισμό το 1996 και 6. 920 εκατ. το 1997. Όσον αφορά τις επιπτώσεις του πράσινου ECU, που μεταφέρονται μέσω των ποσών που συνδέονται με την τιμή της παγκόσμιας αγοράς, οι πραγματοποιηθείσες εκτιμήσεις οδηγούν σε συμπληρωματικό κόστος 1. 320 εκατ. ECU κατ'έτος. Οι γεωργονομισματικές μειώσεις των τιμών του 1990 και 1993, ήτοι 1,46% συνολικά, απέτρεψαν μία συμπληρωματική δαπάνη 340 εκατ. ECU περίπου κατ'έτος. Συνολικά, οι υπολειπόμενες γεα)ργονομισματικών προβλημάτων του παρελθόντος είναι, κατ'έτος, της τάξης των 7. 800 έως 7. 900 εκατ. ECU, ήτοι σχεδόν 20% του ΕΓΤΠΕ-Εγγυήσεις. επιπτώσεις των 13. Το κόστος των γεγονότων 1995/96 Τα αποτελέσματα που συνοψίζονται στον πίνακα που ακολουθεί αναφέρουν ένα ετήσιο κόστος της τάξης των 1. 200 έως 1. 300 εκατ. ECU κατ'έτος. Το 13 κόστος αυτό προστίθεται σε αυτό των υπολειπομένων επιπτώσεων του παρελθόντος. Δύο τρίτα σχεδόν του κόστους των γεγονότων του 1995/96 (800 έως 900 εκατ. ECU) οφείλονται στις επιπτώσεις των επιτρεπόμενων περιθωρίων. Το κόστος των περιθωρίων αυτών οφείλεται ουσιαστικά στην ασυμμετρία των μηχανισμών, που επιτρέπουν στις θετικές νομισματικές αποκλίσεις να φθάσουν στις 5 μονάδες, ενώ οι αρνητικές αποκλίσεις περιορίζονται στις περισσότερες περιπτώσεις από το κατώφλι που ακολουθεί τη μέγιστη θετική απόκλιση, μειωμένη κατά 5 μονάδες. Επιπλέον, στις καταστάσεις στις οποίες ορισμένα νομίσματα ανατιμώνται σημαντικά και συνεχώς, όπως κατά το 1995/96, οι διάρκειες των περιόδων επιβεβαίωσης διαδραματίζουν ένα μη αμελητέο ρόλο διατηρώντας επί μακρό χρονικό διάστημα τις μεγαλύτερες θετικές αποκλίσεις. Το κόστος των γενεσιουργών αιτίων, των οποίων η μείωση είναι δύσκολη χωρίς να διαταραχθούν οι αγορές είναι της τάξης των 100 εκατ. ECU κατ'έτος. Ανεξάρτητα όμως από κάθε ΓΙ, το ποσό αυτό οφείλεται στη νομισματική εξέλιξη μεταξύ της ημερομηνίας που επέρχεται το γενεσιουργό αίτιο (αίτιο μέσω του οποίου επιτυγχάνεται ο στόχος της ενέργειας) για το εν λόγω ποσό και της ημερομηνίας πίστωσης της δαπάνης κατά την εκτέλεση του προϋπολογισμού. Το αποτέλεσμα αυτό είναι άτυπα υψηλό λόγω της έλλειψης αντιστάθμισης, κατά τη διάρκεια της περιόδου 1995/96, μεταξύ των νομισμάτων που ανατιμώνται και άλλων που υποτιμώνται. Το πάγωμα των ΓΙ αποτελεί ένα κόστος που εγκαθίσταται προοδευτικά λόγω των γενεσιουργών αιτίων και ανέρχεται τελικά σε 185 εκατ. ECU. Η ύπαρξη του παγώματος αυτού μέχρι την 1η Ιανουρίου 1999 επηρεάζει επίσης τον προϋπολογισμό του έτους 2000. Το κόστος των αντισταθμιστικών ενισχύσεων από το τέλος 1997, ενδέχεται να μειωθεί για να ληφθούν υπόψη οι υποτιμήσεις που πραγματοποιήθηκαν μετά τις αισθητές ανατιμήσεις, οι οποίες είχαν σαν αποτέλεσμα τις ενισχύσεις αυτές. Κόστος των γεωργονομισματικών γεγονότων 1995/96 1996 1997 1998 1999 Πάγωμα των ΓΙ Αντισταθμιστικές ενισχύσεις Περιθώρια Γενεσιουργά αίτια ΣΥΝΟΛΟ 111 201 817 107 180 141 890 104 185 185 70 2 916 913 - - 1. 236 1. 315 1. 171 1. 100 Το 1996, ο κύριος δικαιούχος του γεωργονομισματικού καθεστώτος είναι η Σουηδία με αύξηση κατά 11,2% των δαπανών σε SKR. Αυτό είναι το αποτέλεσμα των συνεπειών των περιθωρίων και των γενεσιουργών αιτιών σε 14 μία συγκυριακή κατάσταση μεγάλης νομισματικής ανατίμησης. Στο μέλλον, ακόμη και εάν εξαλειθφούν οι επιπτώσεις, η Σουηδία θα συνεχίσει να επωφελείται σημαντικά του καθεστώτος χάρη στο πάγωμα των ΓΙ που θα αρχίσει να γίνεται αισθητό από το 1997. Ο δεύτερος δικαιούχος του καθεστώτος το 1996 είναι η Ιταλία με αύξηση κατά 5,6% των σχετικών κοινοτικών δαπανών. Το αποτέλεσμα αυτό, σε συνδυασμό με την ανατίμηση της LIT κατά την υπό εξέταση περίοδο ενδέχεται να καταστεί ευαίσθητο στο μέλλον. Στη συνέχεια, με ποσοστό αύξησης 4,7% έως 3,8% των σχετικών κοινοτικών δαπανών τοποθετούνται τα κράτη, των οποίων οι ΓΙ πάγωσαν τον Ιούνιο και Ιούλιο 1995. Για τα εν λόγω κράτη μέλη, η νομισματική συγκυρία μετρίασε τις επιπτώσεις των περιθωρίων αλλά στο μέλλον η κατάσταση μπορεί να είναι διαφορετική. Προκειμένου να αξιολογηθεί η επίπτωση των αποφάσεων του Συμβουλίου του Ιουνίου 1995, δηλαδή το πάγωμα των ΓΙ και οι κατ'αποκοπή αντισταθμιστικές ενισχύσεις αντί των άρθρων 7 και 8 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 3813/92, εκτιμήθηκε το κόστος που θα είχε καταλογισθεί στο γεωργονομισματικό καθεστώς ελλείψει των αποφάσεων αυτών. Η οικονομία που πραγματοποιείται προσεγγίζει τα 8. 900 εκατ. ECU σε τέσσερα έτη, δηλαδή κατά μέσο όρο από 2. 200 εκατ. ECU κατ'έτος. Τα υπέρογγα αυτά ποσά των άρθρων 7 και 8 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 3813/92 θα οφείλονταν ουσιαστικά στη διατήρηση του επιπέδου των ενισχύσεων ανά εκτάριο σε σουηδικές κορώνες (+ 10% αύξηση σε ECU). Στην περίπτωση κατά την οποία, για οιοδήποτε λόγο, θα εφαρμόζετο το άρθρο 7 μόνο για τις αισθητές ανατιμήσεις του Ιουνίου και Ιουλίου 1995, το συμπληρωματικό κόστος, σε σχέση με την πράγματι επιτευχθείσα κατάσταση, θα ήταν εντούτοις, περίπου 2. 500 εκατ. ECU για τα τέσσερα έτη, 1996 έως 1999. Β. 1. Ανάλυση προοπτικές και προτάσεις Γενικά θέματα Η εξέταση του γεωργονομισματικού καθεστώτος κατά την περίοδο 1995/96 καθιστά εμφανείς δυσκολίες σε τεχνικό, οικονομικό και δημοσιονομικό επίπεδο. Ορισμένες από τις δυσκολίες αυτές μπορούν να καταστούν σημαντικά προβλήματα στο μέλλον. Όλα όμως εξαρτώνται από τις προοπτικές για το μέλλον. Πρέπει να ληφθούν υπόψη τρία σημαντικά γεγονότα: η Οικονομική και Νομισματική Ένωση, η διεύρυνση της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η εξέλιξη της ΚΓΠ. Οι προτάσεις εξαρτώνται αφενός από τον επείγοντα χαρακτήρα και από τη σημασία των γεωργονομισματικών προβλημάτων, που πρέπει να 15 αντιμετωπισθούν, και αφετέρου από τις επιλογές και τα χρονοδιαγράμματα που προκύπτουν από τα 3 κύρια μελλοντικά γεγονότα. 2. Δημοσιονομικές δυσ/έρειες Από δημοσιονομική άποψη, το βάρος του παρελθόντος είναι αμείωτο, αντικατροπτρίζει όμως την κύρια επίπτωση που μπορεί να έχει σε μερικά χρόνια το γεωργονομισματικό καθεστώς. Το κόστος του ισχύοντος καθεστώτος αποδεικνύεται υψηλό, αλλά σημαντικά μικρότερο απ'ό,τι εάν είχαν εφαρμοστεί οι μηχανισμοί που είχαν εκ των προτέρων προβλεφθεί για την περίπτωση της αισθητής ανατίμησης. Σχετικά με αυτό το θέμα, οι ad hoc αποφάσεις του Συμβουλίου σχετικά με τις αντισταθμιστικές ενισχύσεις και το πάγωμα ορισμένων ΓΙ δικαιολογούνται πλήρως. Οι δαπάνες των εν λόγω ad hoc μέτρων εμφανίζονται κατ'αυτόν τον τρόπο σχετικά μετριασμένες, ακόμη και εάν ορισμένες εξ αυτών θα μπορούσαν να έχουν και άλλο μειωθεί, διότι η οικονομική τους χρησιμότητα δεν είναι προφανής. Ειδικότερα, οι κατ'αποκοπή αντισταθμίσεις των εισοδηματικών απωλειών για τις μειώσεις των τιμών δεν εφαρμόστηκαν στην πραγματικότητα. Το κόστος που συνδέεται με τα γενεσιουργά αίτια είναι αναπόφευκτο όσον αφορά τη λειτουργία της ΚΓΠ, αλλά οι κυριότερες δαπάνες που συνδέονται με τα περιθώρια, εξαρτώνται από τους μηχανισμούς του γεωργονομισματικού καθεστώτος που έχουν επιλεγεί. Ωστόσο, τα περιθώρια αποτελούν ένα ευαίσθητο σύστημα που εξαρτάται από λεπτεπίλεπτες ισορροπίες, και υφίσταται κίνδυνος να μεταρρυθμιστεί ένα μόνο ιδιαίτερο στοιχείο, χωρίς να εξεταστεί το σύνολο. Το σύνολο όμως του συστήματος των απαλλαγών αποτελεί τον κεντρικό άξονα του ισχύοντος γεωργονομισματικού καθεστώτος. 3. Οικονομικές δυσγέρειες Σε οικονομικό επίπεδο, όλοι σχεδόν οι γεωργοί επωφελούνται του γεωργονομισματικού καθεστώτος, αν και με πολύ άνισο τρόπο ανάλογα με τις νομισματικές συγκυριακές καταστάσεις, και για διαφορετικούς λόγους ανάλογα με τη σταθερότητα των σχετικών εθνικών νομισμάτων. Οι επιπτώσεις στις αγορές ποικίλλουν ανάλογα με τα σχετικά προϊόντα, και για τα πιο ευαίσθητα μεταξύ αυτών ανάλογα με το επίπεδο των τιμών που διαπιστώνονται σε σχέση με αυτό των εγγυημένων θεσμικών τιμών. Μακροπρόθεσμα, οι συναλλαγές μπορούν να επηρεαστούν, τουλάχιστον κατ'άξία, από τον δείκτη ανταγωνιστικότητας που περιλαμβάνει τη νομισματική εξέλιξη, διορθωμένη σύμφωνα με αυτήν των τιμών. Κατ'αυτόν τον τρόπο οι οικονομικές επιπτώσεις του γεωργονομισματικού καθεστώτος, αν και είναι είναι εν γένει αποδεκτές, μπορούν ευκαιριακά να οδηγήσουν σε σημαντικές διαταραχές μεταξύ των κρατών μελών. 16 Κατά κάποιο τρόπο τα δυνάμει αυτά προβλήματα οφείλονται επίσης στο σύστημα των περιθωρίων. Όταν οι νομισματικές εξελίξεις δεν έχουν αντίκτυπο, όπως στην περίπτωση του παγώματος ορισμένων ΓΙ που εφαρμόζονται στις περισσότερες άμεσες ενισχύσεις στους παραγωγούς, υπάρχει κίνδυνος εμφάνισης, μακροπρόθεσμα, διαρθρωτικών αποκλίσεων. Αυτές μπορούν να εμφανιστούν είτε μεταξύ των κρατών μελών, είτε μεταξύ των γεωργικών τομέων ενός ιδίου κράτους μέλους. Επιπλέον, η αποκατάσταση της ισορροπίας ενός κοινού επιπέδου σε ECU μπορεί να καταστεί ολοένα και πιο δύσκολη. Όταν οι νομισματικές εξελίξεις έχουν εν μέρει μόνο επιπτώσεις και με καθυστέρηση, όπως συμβαίνει στην περίπτωση των προϊόντων χωρίς μηχανισμό παρέμβασης, μπορούν να εμφανιστούν κατά το μάλλον ή ήττον μακροπρόθεσμα αποκλίσεις είτε μεταξύ των τιμών που διαπιστώνονται στα διάφορα κράτη μέλη είτε μεταξύ των συνολικών συναλλαγών. Τέλος, όταν οι νομισματικές εξελίξεις έχουν πλήρη επίπτωση μέσω των εγγυημένων τιμών, η εξέλιξη των εισοδημάτων και των τιμών των σχετικών προϊόντων, μπορούν να υποστούν απόκλιση σε σχέση με τη γενική εξέλιξη των τιμών και των εισοδημάτων. Σε όλες τις περιπτώσεις, ανάλογα με τις καταστάσεις και τις συγκυρίες, μπορούν να εμφανιστούν σημαντικές δυσχέρειες, κατά κύριο λόγο μακροπρόθεσμα. Το καλύτερο σύστημα δεν είναι βέβαια ένα σύστημα το οποίο καθορίζεται για πάντα. Πρέπει να προσαρμοστεί στο γεωργικό και νομισματικό πλαίσιο και στους πλέον πιθανούς κινδύνους που συνεπάγεται. 4. Τε/νικές ουσ/έρειες Από τεχνική άποψη, ορισμένες πτυχές του ισχύοντος καθεστώτος στερούνται συνοχής και συμβάλλουν σε ορισμένες περιπτώσεις στις νομικές και δημοσιονομικές δυσχέρειες που αναφέρθηκαν. Πρόκειται κυρίοος για την έννοια της ευαισθησίας των ανατιμήσεων, του συντελεστή μετατροπής που χρησιμοποιείται για τις επιβαρύνσεις κατά την εισαγωγή και για το χρονοδιάγραμμα των τροποποιήσεων των ΓΙ. Οι έννοιες της ευαισθησίας των ανατιμήσεων και των μειώσεων των ΓΙ είναι αναγκαίες. Επιτρέπουν να ληφθούν υπόψη οι νομισματικές εξελίξεις του παρελθόντος στην εκτίμηση του βάρους των συνεπειών της παρούσας νομισματικής ανατίμησης. Ωστόσο, η πείρα αποδεικνύει ότι οι ισχύοντες ορισμοί των εννοιών αυτών αποδεικνύονται ανεπαρκείς και ιδιαίτερα σύνθετοι. Όσον αφορά τη νομισματική εξέλιξη, η ίδια αισθητή μείωση της ΓΙ μπορεί να αφομοιώσει περιπτώσεις που δεν έχουν τις ίδιες επιπτώσεις στα εισοδήματα και κατά συνέπεια την ίδια πραγματική "ευαισθησία". Παραδείγματος χάρη: δύο νομίσματα που αντιμετώπισαν δύο έτη σταθερότητας τυγχάνουν της ίδιας μεταχείρισης εάν το επίπεδο της ΓΙ, κατά το τέλος του τρίτου έτους, είναι κατώτερο από το αρχικό επίπεδο. Ωστόσο, κατά τη διάρκεια του τρίτου αυτού έτους, το ένα από τα δύο αυτά νομίσματα αντιμετώπισε ένα 17 υποτιμημένο επίπεδο κατά 15% κατά τη διάρκεια 11 μηνών, και το άλλο αντιμετώπισε το ίδιο αυτό επίπεδο μόνο κατά τον τελευταίαο μήνα πριν από την αισθητή ανατίμηση: τα γεωργονομισματικό οφέλη για τους γεωργούς κατά το τρίτο αυτό έτος είναι επομένως πολύ διαφορετικά. Εξάλλου, μία αισθητή μείωση της ΓΙ στηρίζεται σε επιβεβαίωση, κατά τη διάρκεια πέντε περιόδων αναφοράς, των εν λόγω νομισματικών αποκλίσεων. Ο περιορισμός της προθεσμίας αυτής φαίνεται σημαντικός ενόψει των κινδύνων εκτροπής των εμπορικών ρευμάτων. Όμως, πρέπει να αποφευχθεί μία νομισματική εξέλιξη προς την αντίθετη κατεύθυνση, μόλις μετά την αισθητή ανατίμηση. Είναι σαφές ότι μία μείωση της ΓΙ που θα διαρκέσει παραδείγματος χάρη δύο μήνες, δεν θα έχει τις ίδιες συνέπειες με μία μείωση που θα διαρκέσει ένα έτος. Σε αυτό το πλαίσιο, η διάρκεια των περιόδων αναφοράς, δέκα περίπου ημερών αποδεικνύεται πρωταρχική για την ισορροπία του συνόλου του συστήματος. Η χρησιμοποίηση ενός διπλού συστήματος μετατροπής για τις επιβαρύνσεις κατά την εισαγωγή των γεωργικών προϊόντων είναι χωρίς λόγο πολύπλοκη και δημιουργεί έλλειψη οικονομικής συνοχής και αντιδικίες. Όπως προτάθηκε από την Επιτροπή, το διπλό αυτό σύστημα θα πρέπει να καταργηθεί, δεδομένου ότι δεν παρέχει καμία πρακτική τροποποίηση της κοινοτικής προτίμησης. Οι κανόνες τροποποίησης των ΓΙ αποτελούν τη διατύπωση του λεπτεπίλεπτου συστήματος των περιθωρίων. Παραδείγματος χάρη, μεταξύ των κανόνων αυτών, υφίσταται ο κανόνας εκείνος ο οποίος αναφέρεται στην έναρξη μιας εξαιρετικής περιόδου αναφοράς τριών ημερών όταν δύο συσωρρευμένες νομισματικές αποκλίσεις ξεπερνούν τις 6 μονάδες. Σε περίπτωση εφαρμογής, ο κανόνας αυτός συμβάλλει στην αστάθεια των ΓΙ. Ανατρέπει κυρίως το καθορισμένο χρονοδιάγραμμα, το οποίο αναμένουν οι φορείς για να τροποποιήσουν τις εν λόγω ισοτιμίες. Συνεπάγεται λοιπόν ορισμένα μειονεκτήματα τα οποία επικρίνονται από ορισμένους. Πρόκειται για μία λεπτομέρεια εφαρμογής του γεωργονομισματικού καθεστώτος που καθορίστηκε από την Επιτροπή για να μην χρειάζεται χρόνο αναμονής 10 ημερών ή να λαμβάνει μέτρα διασφάλισης, σε περίπτωση απότομης και σημαντικής νομισματικής διακύμανσης. Η πείρα των μεγάλων περιόδων αναφοράς πριν από την αισθητή ανατίμηση κατέδειξε ότι η οικονομική αναγκαιότητα του κανόνα αυτού μπορεί να τεθεί υπό αμφισβήτηση. Ωστόσο, ο εν λόγω κανόνας συμβάλλει σε ορισμένες περιπτώσεις στην επιβράχυνση της συνολικής διάρκειας της επιβεβαίωσης πριν από την αισθητή ανατίμηση. Θα επανακτούσε την αρχική της οικονομική αιτιολόγηση, αν επερχόταν μία ξαφνική και πολύ σημαντική υποτίμηση, η οποία θα υπερέβαινει ακόμη το μέγεθος των αποκλίσεων που διαπιστώθηκαν το 1995. Ο κανόνας είναι λοιπόν και αυτός στενά συνδεδεμένος με το σύνολο του συστήματος των περιθωρίων, στο οποίο στηρίζεται το ισχύον γεωργονομισματικό καθεστώς. 5. Επιπτώσεις των νομισματικών και γεωργικών προοπτικών Η τρίτη φάση της οικονομικής και νομισματικής ένωσης, από την 1η Ιανουρίου 1999, έχει ιδιαίτερη σημασία όσον αφορά το μέλλον του γεωργονομισματικού καθεστώτος. Τα κράτη μέλη που θα καθιερώσουν το Εύρο δεν θα έχουν πλέον ανάγκη μεταξύ τους του γεωργονομισματικού συστήματος εφόσον τα καθορισμένα ποσά θα καταβάλλονται απευθείας σε Εύρο. Ωστόσο, η μετάβαση από το παρόν καθεστώς προς αυτό των άμεσων πληρωμών σε Εύρο προϋποθέτει την κατάργηση των νομισματικών αποκλίσεων μεταξύ γεωργικών ισοτιμιών και τιμών της αγοράς. Όσον αφορά τις τιμές και τα ποσά που συνδέονται με τις αγορές, οι αποκλίσεις αυτές περιορίζονται μεταξύ - 2 και + 5, και δεν μπορούν να διαφέρουν κατά περισσότερο από 5 μονάδες μεταξύ δύο νομισμάτων. Αντίθετα, λαμβανομένου υπόψη του παγώματος ορισμένων ΓΙ, οι αποκλίσεις δεν περιορίζονται όσον αφορά το μεγαλύτερο μέρος των άμεσων ενισχύσεων στους παραγωγούς. Η σημασία των προσπαθειών που πρέπει να καταβληθούν εξαρτάται, κατά το τέλος 1998, από τη νομισματική κατάσταση και την κατάσταση των τιμών των αγορών των προϊόντων που τυγχάνουν εγγυημένης θεσμικής τιμής. Για τα άλλα κράτη μέλη, αυτά που δεν θα εφαρμόσουν το Εύρο από 1η Ιανουαρίου 1999, ένα γεωργονομισματικό καθεστώς θα παραμείνει αναγκαίο, αν μη τι άλλο για την πληρωμή σε εθνικό νόμισμα, χωρίς διαταραχές της αγοράς, των τιμών και των ποσών που καθορίζονται σε Εύρο. Το καθεστώς αυτό θα έχει ενδιαφέρον επίσης για τις σχέσεις μεταξύ των κρατών μελών που θα έχουν διατηρήσει ένα εθνικό νόμισμα και αυτών που θα έχουν αποδεχθεί το Εύρο. Ωστόσο, το νομισματικό πλαίσιο και ίσως το γεωργικό πλαίσιο θα υποστούν ανατροπές όσον αφορά την παρούσα κατάσταση. Το γεωργονομισματικό καθεστώς θα πρέπει να προσαρμοσθεί στη νέα κατάσταση. Ακόμη και εάν μπορούν να διατηρηθούν οι αρχές του, το γεωργονομισματικό καθεστώς θα πρέπει να αναθεωρηθεί. Αφενός, το νέο καθεστώς θα πρέπει να προσαρμοσθεί στους κινδύνους των διακυμάνσεων των εθνικών νομισμάτων σε σχέση με το Εύρο. Για τον σκοπό αυτό, θα πρέπει να ληφθούν υπόψη οι σχέσεις που θα καθοριστούν μεταξύ κρατών μελών με ή χωρίς Εύρο, και ο ρόλος που θα μπορούσε να διαδραματίσει η άφιξη νέων κρατών μελών. Αφετέρου, το καθεστώς αυτό θα πρέπει να προσαρμοσθεί στις ενδεχόμενες εξελίξεις της ΚΓΠ, κυρίως ενόψει των προοπτικών διεύρυνσης της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το επίπεδο το)ν εγγυημέναχν τιμών, το μέγεθος και ο ενιαίος χαρακτήρας των άμεσων ενισχύσεων στους παραγωγούς θα αποτελούν προς τον σκοπό αυτό τα ουσιώδη στοιχεία. 6. Προτάσεις 19 Σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα της Οικονομικής και Νομισματικής Ένωσης, η χρησιμοποίηση του Εύρο από τα κράτη μέλη που θα το έχουν αποδεχθεί θα αρχίσει την 1η Ιανουρίου 1999. Αυτό ορίζει μία ημερομηνία λήξης για την αναθεώρηση του γεωργονομισματικού καθεστώτος. Η Επιτροπή θα πρέπει να υποβάλει σχετικές προτάσεις το αργότερο στην αρχή του 1998, για τη λήψη απόφασης από το Συμβούλιο βάσει των τελευταίων διαθέσιμων πληροφορκόν σχετικά με το νομισματικό και γεωργικό πλαίσιο. Η προοπτική μιας σημαντικής και προσεχούς αναθεώρησης του γεωργονομισματικού καθεστώτος καθιστά κατά κάποιο τρόπο άσκοπη την εξέταση κατά το τέλος 1996 των παρεπομένων τροποποιήσεων, οι οποίες δεν θα είναι απόλυτα απαραίτητες και οι οποίες θα πρέπει εν πάση περιπτώσει να αναθεωρηθούν μετά το 1997. Πρέπει ωστόσο, λαμβανομένων υπόψη των δυσκολιών που θα προκαλέσει για τη μετάβαση μεταξύ εθνικών νομισμάτων και Εύρο, να μην επιδεινωθούν οι καταστάσεις και οι κίνδυνοι που δημιουργούνται από το πάγωμα των ΓΙ κατά τις αισθητές ανατιμήσεις. Για τις παρόμοιες περιπτώσεις με τις αισθητές ανατιμήσεις της περιόδου 1995/96, πρέπει να εξασφαλισθεί μία παρόμοια μεταχείριση, που δεν θα δημιουργεί διακρίσεις μεταξύ των κρατών μελών. Ωστόσο, η έλλειψη μείωσης της ΓΙ θα πρέπει τουλάχιστον να περιοριστεί από τα μέγιστα όρια που επέτυχε η SKR, δηλαδή 12,8% στην περίπτωση των ενισχύσεοον, των οποίων το γενεσιουργό αίτιο επέρχεται την 1η Ιουλίου και 6,9 στις άλλες περιπτώσεις. Προκειμένου να μειωθεί ακόμη των εύρος των δυνάμει δυσκολιών, και να μην επαναληφθούν οι διαφορές στήριξης μεταξύ τομέων, οι οποίες προκλήθηκαν στην περίπτωση της SKR, το πάγωμα της μείωσης της ΓΙ δεν θα πρέπει ποτέ να υπερβεί το 6,9%. Στην περίπτωση που ο περιορισμός αυτός θα συνεπάγεται μία μείωση σε εθνικό νόμισμα ορισμένων σχετικών ενισχύσεων, η επίπτωση της θα πρέπει να συμπεριληφθεί στις φθίνουσες αντισταθμιστικές ενισχύσεις που χορηγούνται για την κάλυψη του συνόλου των ζημιών των εισοδημάτων που οφείλονται στις εθνικές ανατιμήσεις. Σύμφωνα με τους ισχύοντες κανόνες, ελλείψει υποτίμησης, η LIT θα αποτελέσει αντικείμενο αισθητής ανατίμησης ενός τύπου που διαφέρει των ήδη γνωστών κατά τη διάρκεια της περιόδου 1995/96. Αν η ΓΙ της LIT παραμείνει αμετάβλητη, οι όροι εφαρμογής της εκ τα>ν υστέρων αντισταθμιστικής ενίσχυσης, όπως προβλέπονται στο άρθρο 8 του βασικού γεωργονομισματικού κανονισμού θα τεθούν σε εφαρμογή το Μάιο του 1997. Αν μία νέα μείωση της ΓΙ της LIT επέλθει εν τα) μεταξύ, μπορεί, χωρίς μάλιστα να θεωρηθεί ως αισθητή μείωση της ΓΙ κατά την έννοια του άρθρου 1 του εν λόγω βασικού κανονισμού, να προκαλέσει την εφαρμογή του εν λόγω άρθρου 8 πριν από το Μάιο 1997, ή μάλιστα να θέσει σε εφαρμογή τους όρους γενικευμένης αύξησης σε ECU των περισσοτέρων άμεσων ενισχύσεων στους παραγωγούς, σύμφωνα με το άρθρο 7 του εν λόγω κανονισμού. 20 Σε όλες τις περιπτώσεις, η αντιμετώπιση των αισθητών ανατιμήσεων μπορεί να πραγματοποιηθεί με ad hoc μέτρα του Συμβουλίου που θα αποφασίζονται δυνάμει του άρθρου 9 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 3813/92 και σε συνάρτηση με τις πραγματικές περιστάσεις που εμφανίζονται. Σε αυτό το πλαίσιο, η Επιτροπή θα υποβάλει προτάσεις προσαρμοσμένες στην κατάσταση που θα αντιμετωπίσει η LIT, ή ανάλογα με τις κατευθύνσεις που προαναφέρθηκαν για τις περιπτώσεις που είναι παρόμοιες με τις αισθητές ανατιμήσεις της περιόδου 1995/96. Συνολικά, τα συμπεράσματα συνοψίζονται σε 4 σημεία. Πρέπει: να διατηρηθεί η γενική λειτουργία του ισχύοντος γεωργονομισματικού καθεστώτος μέχρι την αναθεώρηση του ενόψει του τρίτου σταδίου της Οικονομικής και Νομισματικής Ένωσης, την 1η Ιανουρίου 1999· να απλουστευθεί ό,τι μπορεί και οφείλει να γίνει, χωρίς να τεθεί σε κίνδυνο το σύνολο του συστήματος, και κατά συνέπεια να καταργηθεί η χρήση της γεωργικής ισοτιμίας για τις επιβαρύνσεις κατά την εισαγωγή, όπως αυτό έχει ήδη προταθεί στο Συμβούλιο· να αντιμετωπισθούν οι νέες περιπτώσεις αισθητών ανατιμήσεων, χωρίς να επιδεινωθούν οι ανισότητες που προκαλούνται από το πάγωμα των ΓΙ, δεδομένου ότι ενδέχεται να δυσχεράνει τη μετάβαση προς το Εύρο· να συνεχισθεί, με την επιφύλαξη των προτάσεων που θα υποβληθούν από την Επιτροπή, η ανάλυση και ο προβληματισμός όσον αφορά το ισχύον νομισματικό καθεστώς και τις πιθανές λύσεις για το μέλλον, κυρίως σε επίπεδο εμπειρογνωμόνων της Γεωργονομισματικής Επιτροπής Διαχείρισης. Κατά συνέπεια, επί του παρόντος δεν πρέπει η Επιτροπή να υποβάλει μια νέα πρόταση κανονισμού στο Συμβούλιο για την προσαρμογή του γεωργονομισματικού καθεστώτος. II. ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΩΝ ΓΕΩΡΓΟΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΩΝ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ 1995/96 Α. 1· Νομισματική εξέλιξη Αντιπροσωπευτικές τιιιές ττις ανοράς Η περίοδος 1995/96, από Ιούλιο 1995 έως Ιούνιο 1996, δεν έχει να επιδείξει σημαντικές διακυμάνσεις όπως συνέβη κατά την περίοδο των 12 προηγουμένων μηνών1. Οι νομισματικές διακυμάνσεις είναι αρκετά συνεχείς, Βλ. έγγραφο εργασίας σχετικά με τα βασικά δεδομένα, τους πίνακες και τις γραφικές 21 εκτός από το FMK και την DRA· σχετικά μέτριες, εκτός από την LIT και την SKR. Ωστόσο, οι εξελίξεις αυτές είναι εξαιρετικά άτυπες τουλάχιστον για το ήμισυ των κοινοτικών νομισμάτων. Λαμβανομένων υπόψη των υπερβολικών ίσως αντιδράσεων έναντι της εξέλιξης του δολλαρίου στις αρχές 1995, τα κατά παράδοση ισχυρά νομίσματα υποτιμήθηκαν, και τα νομίσματα που υπέστησαν πολυάριθμες υποτιμήσεις κατά το παρελθόν, ανατιμήθηκαν. Κατά τη διάρκεια της υπό εξέταση περιόδου, το δολλάριο ανατιμήθηκε σε σχέση με το ECU, ανατρέποντας κατ'αυτόν τον τρόπο την τάση που είχε κατά τη διάρκεια των 18 προηγουμένων μηνών, από την έναρξη του 1994. Η αντιπροσωπευτική τιμής της αγοράς (ΑΤΑ) του δολλαρίου μειώθηκε κατ'αυτόν τον τρόπο κατά 6,8% αφού προηγουμένως αυξήθηκε κατά 16,7%2. Κατά γενικό τρόπο, η εν λόγω ανατροπή της τάσης του $ αντικατοπτρίστηκε σε εξελίξεις του ιδίου τύπου για τις LIT, ΡΤΑ και SKR, και σε αντίθετες εξελίξεις για τα BLF, DM, FMK, OS και HFL. H ΑΤΑ των BLF, DM, OS και HFL αυξήθηκαν κατά 2,5% περίπου, πράγμα που δεν αντισταθμίζει τις μειώσεις τους κατά 4% περίπου κατά τη διάρκεια των 18 προηγουμένων μηνών, αλλά επαναφέρει τα επίπεδα τους της αρχή του 1995. Η υποτίμηση του FMK άρχισε καθυστερημένα, τον Δεκεμβρίου του 1995. Παρά τη σχετική της σημασία (7%), δεν αντιστάθμισε την ανατίμηση κατά 13% περίπου, που επήλθε από Ιανουρίο 1994 έως Νοέμβριο 1995. Ωστόσο, η ΑΤΑ του FMK ανήλθε, από τον Μάρτιο 1996, στο επίπεδο που διαπιστώθηκε κατά την προσχώρηση της Φινλανδίας την 1η Ιανουρίου 1995. Οι LIT και ΡΤΑ επανήλθαν κάτω από τα επίπεδα τους της αρχής 1995 παρά τις αντίστοιχες υποτιμήσεις κατά 14% και 5% περίπου μεταξύ Ιανουαρίου και Απριλίου 1995. Οι ΑΤΑ των νομισμάτων αυτών μειώθηκαν κατά 11,5% και 1,5% κατά τη διάρκεια των 12 μηνών της υπό εξέταση περιόδου. Μία υποτίμηση κατά 6% της SKR κατά τους 5 πρώτους μήνες του 1995 αντισταθμίστηκε από τον Οκτώβριο του ιδίου έτους. Τον Ιούνιο του 1996 η ΑΤΑ της SKR είναι κατά 7% κάτω από το επίπεδο της κατά την προσχώρηση της Σουηδίας. Κατά τη διάρκεια των 12 υπό εξέταση μηνών, η ΑΤΑ της DRA συνέχισε να αυξάνεται προοδευτικά, με αρκετά σταθερό ρυθμό, αλλά ανατροπή της τάσης διαπιστώθηκε από τον Μάρτιο 1996. Η DKRxai το ESC παρέμειναν σχετικά σταθερά. Για την IRL και την UKL, η προηγούμενη τάση για υποτίμηση μετατράπηκε σε μία σχετική σταθερότητα και προσανατολίστηκε μάλιστα παραστάσεις Α 1 έως A4. Στογεωργονομισματικόκαθεστώς,οι συντελεστές μετατροπής εκφράζουν την αξία ενός ECU σε εθνικό νόμισμα. Κατ'αυτόν τον τρόπο η υποτίμηση σε σχέση με το ECU αντιστοιχεί σε αύξηση τανν συντελεστών αυπόν, και η ανατίμηση σε μείωση. 22 προς μία ανατίμηση τον Μάιο και Ιούνιο του 1996. Το FF ακολούθησε μία σταθερή αν και πολύ ελαφρά τάση για ανατίμηση έναντι του ECU. 2. Γεωογικές ισοτιμίες Από την κατάργηση του μηχανισμού του switch-over, την 1η Φεβρουρίου 1995, όλες οι γεωργικές ισοτιμίες (ΓΙ) ακολουθούν την εξέλιξη των ΑΤΑ προς τα άνω όπως και προς τα κάτω3. Ωστόσο, ο μηχανισμός προσέγγισης των ΓΙ προς τις ΑΤΑ δεν είναι συμμετρικός. Η μείωση των ΓΙ των νομισμάτων που ανατιμώνται (μείωση των θεσμικών τιμών σε εθνικό νόμισμα) δημιουργείται από θετικές νομισματικές αποκλίσεις μεταξύ ΓΙ και ΑΤΑ και από περιόδους διαπίστο)σης το)ν εν λόγω αποκλίσεων, οι οποίες είναι μεγαλύτερες σε σχέση με τις περιπτώσεις αύξησης τα)ν ΑΤΑ. Σε συνάρτηση με τους μηχανισμούς αυτούς, και με τη νομισματική εξέλιξη, οι ΓΙ των BLF, ESC, FF, IRL δεν τροποποιήθηκαν κατά τη διάρκεια της υπό εξέταση περιόδου. Το ίδιο συνέβη για την DKR και την ΡΤΑ μετά την ανατίμηση τους τον Ιούνιο του 1995. Εκτός της LIT και της SKR που υπέστησαν σημαντική ανατίμηση, οι άλλες ΓΙ αυξήθηκαν μετρίως, αλλά σε ορισμένες περιπτώσεις αρκετά συχνά. Κατά γενικό κανόνα, οι νομισματικές αποκλίσεις παρέμειναν θετικές, ή προσέγγισαν το 0 για όλα τα νομίσματα. Πράγματι, λαμβανομένης υπόψη της τάσης τους για σημαντική ανατίμηση, η LIT και η SKR εναλλάχθηκαν για να διατηρήσουν θετική νομισματική απόκλιση που υπερέβαινε τις 4 μονάδες. Το επιτρεπόμενο περιθώριο για τις αρνητικές αποκλίσεις παρέμεινε λοιπόν πάντα πολύ μικρό, κατώτερο της 1 μονάδας4. Αυτό επέφερε πολυάριθμες μικρές και μάλιστα πολύ μικρές, υποτιμήσεις οι οποίες σε 82% των περιπτώσεων παρέμειναν κατώτερες του 0,5%. Λίγο μετά τις γεωργονομισματικές αποφάσεις του Συμβουλίου του Ιουνίου 1995, πέντε νομίσματα αποτέλεσαν αντικείμενο "αισθητών" μειώσεων5 των ΓΙ τους. Για τα εν λόγω νομίσματα αυτό έθετε τέρμα σε πεντάμηνες θετικές νομισματικές αποκλίσεις, που υπερέβαιναν πέντε μονάδες συνεχώς ή κατά διαστήματα. Το "αισθητό" μέρος της μείωσης της ΓΙ του BLF ήταν 2,193% στις 24 Ιουνίου 1995 και πον DM, OS και HFL αντιστοίχως 2,229%, 2,264% και 2,572% την 1η Ιουλίου 1995. Στη συνέχεια, η ΓΙ της DKR μειώθηκε, κατά "αισθητό" Βλ. κείμενο εργασίας σχετικά με τα βασικά στοιχεία, του πίνακες και τις γραφικές παραστάσεις Α 4 έως Α 5. Όταν το "άθροισμα" της μεγαλύτερης θετικής απόκλισης και της μεγαλύτερης αρνητικής απόκλισης υπερβαίνει τις 5 μονάδες κατά τη διάρκεια ορισμένων περιόδων αναφοράς, οι ΓΙ πρέπει να τροποποιηθούν προκειμένου να μειωθούν οι νομισματικές αποκλίσεις. Μία "αισθητή" μεύοση της ΓΙ επιφέρει μείωση των θεσμικών τιμών σε εθνικό νόμισμα, η οποία είναι ανώτερη από τις επιπτώσεις των ενδεχομένων υποτιμήσεων κατά τα 3 προηγούμενα έτη. Οι επιπτώσεις αυτές αξιολογούνται σε αντιστοίχως 2/3 και 1/3 των αυξήσεων των θεσμικών τιμών, που προκλήθηκαν από τις Π, από τα έτη -2 και -3. 23 τρόπο, κατά 0,496% στις 24 Ιουλίου 1995. Κατά τη διάρκεια των επομένων μηνών, οι θετικές αισθητές αποκλίσεις των νομισμάτων αυτών μειώθηκαν. Οι αποκλίσεις των DM, HFL και OS κατέστησαν μάλιστα αρνητικές τον Μάιο και Ιούνιο 1996, καθιστώντας απαραίτητες ορισμένες μικρές αυξήσεις των ΓΙ τους. Όσον αφορά τα άλλα νομίσματα, αυτά των οποίων οι ΓΙ παρέμειναν σταθερές, ή σχεδόν σταθερές, είχαν νομισματικές αποκλίσεις που κυμάνθηκαν γύρω στο + 1% για το ESC και γύρω στο + 2% για το FF. Η απόκλιση της IRL παρέμεινε εν γένει κατώτερη του + 2, προτού αυξηθεί ταχέως προς το επίπεδο του + 4 από Μάιο έως Ιούνιο 1996. Στην περίπτωση της ΡΤΑ, υπήρξε μία "μη αισθητή" ανατίμηση κατά 2,9% κατά το τέλος Ιουλίου 1995. Στη συνέχεια η νομισματική απόκλιση της ΡΤΑ σταθεροποιήθηκε λίγο κάτω από τις 4 μονάδες. Η LIT υπέστη τέσσερις "μη αισθητές" μειώσεις της ΓΙ κατά τη διάρκεια της υπό εξέταση περιόδου, σημειώνοντας συνολικά μείωση κατά 12,1%. Οι νομισματικές αποκλίσεις παραμένουν ωστόσο θετικές και υψηλές. Η ΓΙ της SKR μειώθηκε τρεις φορές, σημειώνοντας συνολικά μείωση κατά 9,9%. Η μείωση της 11ης Ιανουρίου 1996 ήταν "αισθητή" για 1,734%. Οι συχνά ευμετάβλητες νομισματικές αποκλίσεις παρέμειναν εν γένει υψηλές, πέραν των 4 μονάδων και μία νέα αισθητή μείωση της ΓΙ έλαβε χώρα στις 7 Ιουλίου 1996. Οι ΓΙ μειώθηκαν κατά σημαντικό τρόπο για 2 μόνο μονάδες: τη DRA και το FMK. Η αύξηση ήταν 3,1% για τη δραχμή, της οποίας η απόκλιση κατέστη εντούτοις θετική κατά το τέλος της υπό εξέταση περιόδου. To FMK, αφού διατήρησε αποκλίσεις που προσέγγιζαν τις 5 μονάδες κατά τη διάρκεια 5 έως 6 μηνών, υπέστη όμως τελικά υποτίμηση επιφέροντας αύξηση κατά 3,5% της ΓΙ του. Οι διακυμάνσεις της UKL οδήγησαν σε αύξηση της ΓΙ κατά 1,9% κατά περισσότερο από 6 μήνες, αλλά κατά το τέλος 1996, το τελικό επίπεδο των ποσοστών αυτών ήταν κατά 0,8% μικρότερο από το αρχικό του επίπεδο. Β. 1. Γεωονονομισματικοί μηχανισμοί Κανονιστικές διατάξεκ Ενόψει του κινδύνου αισθητής ανατίμησης για τα BLF, DKR, DM, HFL και OS, ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1527/95 του Συμβουλίου θέσπισε, στα τέλη Ιουνίου του 1995, ad hoc μέτρα για την περίπτωση τέτοιων ανατιμήσεων μεταξύ της 23 Ιουνίου 1995 και της 1ης Ιανουρίου 1996. Στα τέλη Δεκεμβρίου 1995, δεδομένου ότι εμφανίστηκε νέος κίνδυνος αισθητής ανατίμησης για τα FMK και SKR, ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 2990/95 του Συμβουλίου6 προέβλεψε ΕΕΕΚ αριθ. L 312 της 23. 12. 1995, σ. 7, κανονισμός που τροποποιήθηκε από τον κανονισμό 24 παρόμοια μέτρα με εκείνα του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1527/95 έως τις 30 Ιουνίου 1996 και, στη συνέχεια, έως τις 31 Δεκεμβρίου 1996. Τα μέτρα αυτά, τα οποία κρίθηκαν, κυρίως, αναγκαία για να συνεχιστεί η τήρηση των υποχρεώσεων που απορρέουν από τη συμφωνία της ΓΣΔΕ και από τη δημοσιονομική πειθαρχία, αντιτίθενται στην εφαρμογή των άρθρων 7 και 8 του γεωργονομισματικού βασικού κανονισμού7. Το εν λόγω άρθρο 7 προβλέπει, σε περίπτωση που η ανατίμηση είναι σημαντικότερη από τις υποτιμήσεις των δύο προηγουμένων ετών, να αυξηθεί το ποσό σε ECU των περισσοτέρων άμεσων ενισχύσεων στους παραγωγούς8, κατά τρόπο ώστε να αποφευχθεί οποιαδήποτε πτώση της αξίας τους στο εν λόγω νόμισμα. Λαμβανομένης υπόψη της δημοσιονομικής σημασίας των σχετικών ενισχύσεων, οι οποίες αντιπροσωπεύουν άνω του 60% του ΕΓΤΠΕ-Τμήμα Εγγυήσεων, το κατά προσέγγιση κόστος ενός τέτοιου μέτρου θα ήταν της τάξης των 250 εκατ. ECU ετησίως και ανά τοις % της ανατίμησης. Το άρθρο 8 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 3813/92 προβλέπει, εξάλλου, αντισταθμιστική ενίσχυση των απωλειών εισοδημάτων που προκαλούνται από τα αποτελέσματα επί των τιμών της πτώσης της ΓΙ. Η εν λόγω ενίσχυση δεν θα μπορούσε να χορηγηθεί παρά μόνο μετά από 12 μήνες παρατήρησης, χρόνος που επιτρέπει να επιβεβαιωθεί ότι υφίσταται πράγματι σταθερή πτώση της ΓΙ. Το ποσό της καθορίζεται εφόσον είναι αναγκαίο, βάσει της μείωσης των γεωργικών εισοδημάτων η οποία προκλήθηκε και η οποία δύναται επομένως, καταρχάς, να διαπιστωθεί. Στη θέση των μέτρων των άρθρων 7 και 8 του γεωργονομισματικού κανονισμού βάσης, οι κανονισμοί (ΕΚ) αριθ. 1527/95 και 2990/95 θεσπίζουν μία αντισταθμιστική ενίσχυση με κατ'αποκοπήν χαρακτήρα, καθώς και πάγωμα των γεωργικών ισοτιμιών που εφαρμόζονται στις άμεσες ενισχύσεις οι οποίες προβλέπονται από το εν λόγω άρθρο 7. α) Οι αντισταθμιστικές ενισχύσεις που δύναται να χορηγούνται στο πλαίσιο των κανονισμών (ΕΚ) αριθ. 1527/95 και 2990/95 περιλαμβάνουν ανώτατο όριο που καθορίζεται για τα κράτη μέλη τα οποία αντιμετωπίζουν κίνδυνο "αισθητής" πτώσης των ΓΙ. Τα ανώτατα αυτά όρια υπολογίστηκαν με βάση τις αναμενόμενες επιπτώσεις της αισθητής πτώσης της ΓΙ και με βάση τις τελευταίες διαθέσιμες στατιστικές εισοδημάτων, όσον αφορά το 1994. Εκφράζονται σε ποσοστό τοις % της αισθητής πτώσης της ΓΙ. Η ενίσχυση περιλαμβάνει τρεις δόσεις με φθίνοντα χαρακτήρα, από τις οποίες η πρώτη, για τους 12 μήνες που ακολουθούν το μήνα της εν λόγω ανατίμησης, μπορεί να χορηγηθεί μέχρι ύψους 100% του ανωτάτου ορίου. Όσον αφορά τις δύο (ΕΚ) αριθ. 1451/96 (ΕΕΕΚ αριθ. L 187 της 26. 07. 1996, σ. 1). Κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 3813/92 του Συμβουλίου (ΕΕΕΚ αριθ. L 387 της 31. 12. 1992, όπως τροποποιήθηκε τελευταία από τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 150/95 (ΕΕΕΚ αριθ. L 22 της 31. 01. 1995, σ. 1). Κατ'αποκοπήν ενισχύσεις εκφραζόμενες σε ECU ανά εκτάριο ή σε ECU ανά ζώο και ενισχύσεις διαρθρωτικού ή περιβαλλοντικού χαρακτήρα. 25 επόμενες ετήσιες δόσεις αυτές, περιορίζονται αντίστοιχα, σε 2/3 και 1/3 της αξίας του ανωτάτου ορίου. Το 50% της μέγιστης ενίσχυσης χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση, ανεξάρτητα από το εθνικό ποσό που χορηγείται ως συμπλήρωμα από το κράτος μέλος. Η προβλεπόμενη ενίσχυση δύναται, καταρχήν, να χορηγείται από το μήνα που ακολουθεί την εν λόγω ανατίμηση, αντίθετα από την ενίσχυση που προβλέπεται στο άρθρο 8 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 3813/92 για την οποία απαιτείται προθεσμία τουλάχιστον 12 μηνών. Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 2921/95 της Επιτροπής9 προσδιορίζει τις λεπτομέρειες εφαρμογής αυτής της ενίσχυσης. Σύμφωνα με τις λεπτομέρειες εcpttρμoγής, η ενίσχυση πρέπει να χορηγείται με ετήσια καταβολή σε γεωργικές εκμεταλλεύσεις. Η ενίσχυση πρέπει να αποτελεί συνάρτηση του μεγέθους αυτών των εκμεταλλεύσεων κατά τη διάρκεια μιας προηγούμενης περιόδου και στη μακροοικονομική κατανομή της απώλειας εισοδημάτων μεταξύ των διαφόρων θιγόμενων τομέων παραγωγής. Ωστόσο, όταν οι ετήσιες καταβολές ανά εκμετάλλευση πρέπει να παραμείνουν χαμηλότερες από 400 ECU, η ενίσχυση δύναται να χορηγείται υπό μορφή συλλογικών μέτρων ή μέτρων γενικού ενδιαφέροντος ή μέτρων για τα οποία η κοινοτική διάταξη επιτρέπει εθνικές ενισχύσεις. να αντιστοιχεί Οι αντισταθμιστικές ενισχύσεις που κοινοποιούνται από τα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη θα αναφερθούν στο παρακάτω σημείο Β2. β) Το πάγωμα των ΓΙ για τις ενισχύσεις που προβλέπονται στο άρθρο 7 του βασικού γεωργονομισματικού κανονισμού αφορά τις αξίες των ΓΙ που πράγματι εφαρμόζονται στις 23 Ιουνίου 1995 ή στις 11 Ιανουρίου του 1996 στην περίπποση του SKR. Το πάγωμα αυτό αποφασίστηκε να ισχύει μέχρι την 1η Ιανουρίου 1999, ημερομηνία που προβλέπεται για την εισαγωγή του ενιαίου νομίσματος. Αυτό βεβαίως τροποποιεί, προσωρινά, το επίπεδο κοινοτικής στήριξης μεταξύ των διαφόρων κρατών μελών. Λαμβανομένων υπόψη των γενεσιουργών αιτιών10 των ΓΙ για τις εν λόγω ενισχύσεις, πολλές από τις αξίες τους παγώνουν μέχρι τις 30 Ιουνίου 199911. Αυτό τροποποιεί σε εθνικό νόμισμα, ιδίως στην περίπτωση της Σουηδίας, την ισορροπία των ενισχύσεων που καθορίζονται σε ECU ανάμεσα στους διαφόρους γεωργικούς τομείς. Κανονισμός (ΕΕΕΚ αριθ. L 305 της 19. 12. 1995, σ. 60), όπως τροποποιήθηκε τελευταία από τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1481/96 (ΕΕΕΚ αριθ. L 188 της 27. 07. 1996, σ. 21). Η αξία της ΓΙ κατά την ημερομηνία όπου λαμβάνει χώρα το γενεσιουργό αίτιο είναι εκείνη που εφαρμόζεται στο εν λόγω ποσό. Για τις ενισχύσεις ανά εκτάριο που θεσπίζονται στο πλαίσιο της μεταρρύθμισης της ΚΓΠ, το γενεσιουργό αίτιο λαμβάνει χώρα την 1η Ιουλίου. Για τις περισσότερες από τις άλλες ενισχύσεις που αναφέρονται στο άρθρο 7 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 3813/92 λαμβάνει χώρα την 1η Ιανουρίου. Βλ. έγγγραφο εργασίας για τα βασικά δεδομένα, πίνακας Α 7. 26 Οι αποκλίσεις μεταξύ το)ν ΓΙ που έχουν παγώσει και το>ν ΑΤΑ μάλλον μειώθηκαν για τα νομίσματα τα οποία ανατιμήθηκαν κατά τον Ιούνιο και τον Ιούλιο του 1995. Ένα έτος μετά από αυτές τις ανατιμήσεις, είναι 5,0 για το DKR, 3,7 για το BLF, 2,4 για το HFL και 1,9 για το DM και ÔS. Αντίθετα, η νομισματική απόκλιση της ΓΙ που έχει παγώσει για το SKR έγινε πολύ σημαντική στην περίπτωση των ενισχύσεων ανά εκτάριο: για την περίοδο εμπορίας 1996/97, οι ενισχύσεις στη Σουηδία θα είναι κατά 11% ανώτερες από το επίπεδο της ισχύουσας ΓΙ και κατά 19% μεγαλύτερες από το κοινό επίπεδο που καθορίζεται από την ΑΤΑ. Στην περίπτωση που το SKR θα διατηρηθεί σε σχέση με το ECU, η επιστροφή της παγωμένης ΓΙ προς την τρέχουσα ΓΙ κατά τον Ιούλιο του 1999 θα αντιστοιχεί σε ππόση κατά 10% περίπου για τις ενισχύσεις ανά εκτάριο εκφραζόμενες σε εθνικό νόμισμα12. Οι μεγάλες αυτές αποκλίσεις οφείλονται κυρίως στο γεγονός ότι το πάγωμα αφορά τη ΓΙ που ε<ραοιιό£εται κατά τη στιγμή της αισθητής ανατίμησης και όχι το κατώφλι από το οποίο γίνεται αισθητή η πτώση της ΓΙ. Αυτό επιτρέπει, κατά τη στιγμή της αισθητής ανατίμησης, να αποφεύγεται οποιαδήποτε πτώση σε εθνικό νόμισμα τα>ν σχετικών ενισχύσεων. Έτσι, για τα BLF, DKR και, κυρίως το SKR, τα οποία είχαν υποτιμηθεί έντονα προτού ανατιμηθούν, το επίπεδο στο οποίο πάγωσε η ΓΙ ήταν ιδιαιτέρως υψηλό. γ) Εξάλλου, όσον αφορά τις επιπτώσεις των σημαντικών υποτιμήσεων κατά την έναρξη του έτους 1995, το Συμβούλιο εξέδωσε, τον Οκτώβριο του 1995, τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 2611/95. Ο κανονισμός αυτός επιτρέπει στα κράτη μέλη να χορηγούν εθνικές ενισχύσεις για την αντιστάθμιση των επιπτώσεων, επί των εισοδημάτων ορισμένων γεωργών, των υποτιμήσεανν που συνέβησαν πριν τις 31. 12. 1995 σε άλλα κράτη μέλη. Οι εν λόγω ενισχύσεις πρέπει να εγκριθούν από την Επιτροπή και να έχουν φθίνοντα χαρακτήρα επί τρία έτη κατ'ανώτατο όριο. Οι ενισχύσεις αυτές δεν πρέπει να ευνοούν μία ιδιαίτερη παραγωγή σε σχέση με την κατάσταση που θα είχε δημιουργηθεί εάν δεν συνέβαιναν υποτιμήσεις. Η Γαλλία και το Βέλγιο κοινοποίησαν ένα σχέδιο ενίσχυσης στο πλαίσιο του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2611/95 πριν από τη λήξη της προθεσμίας της 30ης Ιουνίου 1996. Τα σχέδια αυτά περιγράφονται στο σημείο Β 2. δ) Όσον αφορά τους συντελεστές μετατροπής που εφαρμόζονται στις επιβαρύνσεις κατά την εισανωγη οι οποίες καθορίζονται σε ECU, ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1482/9513 της Επιτροπής θέσπισε, σε μεταβατικό πλαίσιο, την εφαρμογή ενός μηνιαίου συντελεστή στις περιπτώσεις που θα έπρεπε να εφαρμόζεται ο ετήσιος συντελεστής που προβλέπεται από τον τελωνειακό κώδικα14. Η εξέταση από το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο της Στις 7 Ιουλίου 1996 σημεκόΟηκε μία νέα αισθητή πτοόση της ΓΙ. Κανονισμός (ΕΕΕΚ αριθ. L 145 της 29. 06. 1995, σ. 43), όπως τροποποιήθηκε από τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1224/96 (ΕΕΕΚ αριθ. L 161 της 29. 06. 1996, σ. 70). Άρθρο 18 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 2913/92 του Συμβουλίου (ΕΕΕΚ αριθ. L 302 της 19. 10. 1992, σ. 1). 27 πρότασης της Επιτροπής15, που έχει κυρίως ως σκοπό την τροποποίηση του ετήσιου συντελεστή που προβλέπεται από τον τελωνειακό κώδικα, δεν είχε ολοκληρωθεί στις 30. 06. 1996 και η Επιτροπή παρέτεινε για ένα χρόνο τη χρησιμοποίηση του μεταβατικού μηνιαίου συντελεστή. Ωστόσο, ο μεταβατικός ενιαίος συντελεστής εφαρμόζεται μόνο για τις επιβαρύνσεις κατά την εισαγωγή που δεν καθορίζονται από μία πράξη σχετική με την ΚΓΠ κατά την έννοια του άρθρου 1 του βασικού γεωργονομισματικού κανονισμού. Στις άλλες περιπτώσεις, εφαρμόζεται ο γεωργικός συντελεστής μετατροπής. Το γεγονός ότι χρησιμοποιούνται διαφορετικοί συντελεστές μετατροπής οδήγησε σε ορισμένες οικονομικές ασυναρτησίες και σε πολύ μεγάλη διοικητική πολυπλοκότητα, πηγή σφαλμάτων και νομικής αβεβαιότητας. Επίσης η Επιτροπή πρότεινε, τον Φεβρουάριο του γεωργονομισματικού καθεστώτος16, έτσι ώστε να καταργηθεί η χρησιμοποίηση του γεωργικού συντελεστή μετατροπής και να χρησιμοποιείται ένας μόνο συντελεστής για τις επιβαρύνσεις κατά την εισαγωγή γεωργικών προϊόντων. Στις 30 Ιουνίου 1996, το Συμβούλιο δεν είχε λάβει ακόμη απόφαση όσον αφορά αυτό το σημείο. τροποποίηση 1996, του την ε) Η έννοια της αισθητής ανατίμησης εισήχθη τον Φεβρουάριο του 1995 από το άρθρο 9 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 3813/92 για να χαρακτηρίσει νομισματικές ανατιμήσεις οι οποίες δύναται να έχουν αισθητές επιπτώσεις βραχυπρόθεσμα, ιδίως έναντι των διεθνών δεσμεύσεων στο πλαίσιο της συμφωνίας της ΓΣΔΕ και έναντι της δημοσιονομικής πειραρχίας. Στην αρχή, η έννοια αυτή ταυτίστηκε με την έννοια της αισθητής πτώσης της ΓΙ, όπως αυτή καθορίζεται από το άρθρο 1 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 3813/92. Στη συνέχεια, έγινε σαφές ότι και άλλες μειώσεις της ΓΙ καλύπτονταν από την έννοια της αισθητής ανατίμησης, ιδίως αυτές που μπορούσαν να ενεργοποιήσουν τα άρθρα 7 και 8 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 3813/82. Τον Ιούλιο του 1996, το άρθρο 8 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1068/9317 τροποποιήθηκε αναλόγως, ώστε να συμπεριλάβει τις περιπτώσεις αυτές στον ορισμό της έννοιας της αισθητής ανατίμησης. 2. Αντισταθμιστικές ενισχύσεις Στο τέλος της περιόδου 1995/96, τα 6 κράτη μέλη τα οποία αφορούσε μία αισθητή πτώση της ΓΙ τον Ιούνιο ή Ιούλιο του 1995 κοινοποίησαν ένα σχέδιο ενίσχυσης στο πλαίσιο του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1527/95. Η Επιτροπή δεν διατύπωσε αντιρρήσεις σχετικά με αυτά τα σχέδια. 17 COM(95) 335 τελικό. COM(96) 40 τελικό. Κανονισμός (ΕΕΕΚ αριθ. L 108 της 01. 05. 1993, σ. 106), όπως τροποποιήθηκε τελευταία από τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1482/96 (ΕΕΕΚ αριθ. L 188 της 27. 07. 1996). 28 Η Σουηδία, για την οποία προβλέπεται συμπληρωματική προθεσμία 6 μηνών για να κοινοποιήσει ενίσχυση στο πλαίσιο του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2990/95, δεν υπέβαλε σχέδιο κατά τη διάρκεια της υπό εξέταση περιόδου. Η Γαλλία και, στη συνέχεια, το Βέλγιο υπέβαλαν πριν από τη λήξη της προθεσμίας της 30. 06. 1996 ένα σχέδιο εθνικής ενίσχυσης για να αντισταθμίσουν, σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 2611/95, τις επιπτώσεις των υποτιμήσεων στα άλλα κράτη μέλη. Η Επιτροπή δεν διατύπωσε αντιρρήσεις. Στον κατώτερο πίνακα παρουσιάζεται σύνοψη των ενισχύσεων οι οποίες επετράπησαν και κοινοποιήθηκαν. Όλα τα ποσά εκφράζονται σε εκατ. ECU βάσει της ΑΤΑ την 01. 07. 1996. Η δεύτερη και τρίτη δόση των αντισταθμίσεων για αισθητή πτώση της ΓΙ είναι, αντίστοιχα, τα 2/3 και το 1/3 της πρώτης δόσης, η οποία περιλαμβάνεται στον πίνακα. Κράτη μέλη Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1527/95 Βέλγιο Λουξεμβούργο Δανία Γερμανία Κάτω Χώρες Αυστρία Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 2990/95 Αισθητή μείωση της Π (%) Ανώτατο όριο (εκατ. ECU) Κοινοποιήσεις χρηματοδό τησης ΕΕ (εκατ. ECU) Κοινοποιήσεις εθνικής χρη ματοδότησης (εκατ. ECU) 2. 193 2. 193 0. 496 2. 229 2. 572 2. 264 40. 2 3. 2 8. 0 216. 7 101. 4 38. 7 20. 5 1. 6 4. 0 108. 3 50. 7 19. 4 6. 1 1. 6 0. 0 108. 3 0. 0 0. 0 Σουηδία 1. 734 20. 8 Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 2611/95 Βέλγιο Γαλλία 0 0 3. 3 17. 3 α) Αντισταθμίσεις των αισθητών μειώσεων των ΓΙ (Κανονισμός 1527/95) Το Λουξεμβούργο και η Γερμανία αποφάσισαν να χορηγήσουν το ανώτατο όριο των δυνατών ενισχύσεων διπλασιάζοντας με εθνικά κεφάλαια τις αντισταθμίσεις που επιβαρύνουν το ΕΓΤΠΕ. Το Βέλγιο προβλέπει εθνικό συμπλήρωμα ίσο προς το 15% του επιτρεπομένου ανώτατου ορίου, πέραν της χρηματοδότησης του 50% από την ΕΕ. Η Δανία, οι Κάτω Χώρες και η Αυστρία δεν χορηγούν εθνικά συμπληρώματα. 29 Ενώ τα άλλα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη χορηγούν την ενίσχυση απευθείας στους γεωργούς και σε συνάρτηση με την προηγούμενη παραγωγή τους, η Δανία, η Γερμανία και οι Κάτω Χώρες προτίμησαν, όσον αφορά την τρίτη δόση, την κατ'αποκοπήν χορήγηση, διότι τα εν λόγα) ποσά θα ήταν κατώτερα από 400 ECU ανά εκμετάλλευση. τομεακές Για να αποφευχθούν οι συνολικές υπεραντισταθμίσεις, προβλέφθηκαν ανώτατες ενισχύσεις ανά τομέα. Οι ενισχύσεις αυτές καθορίστηκαν σύμφωνα με τις υποθέσεις για απώλειες εισοδημάτων στις οποίες προέβη το Συμβούλιο για να καθορίσει το συνολικό ποσό της ελάχιστης επιτρεπόμενης ενίσχυσης. Έτσι, υπολογίστηκε σημαντική απώλεια εισοδημάτων μόνο στους τομείς για τους οποίους υπάρχει θεσμική τιμή που επιδρά άμεσα στις τιμές που εισπράττονται από τους γεα)ργούς. Λαμβανομένης υπόψη της προηγούμενης πείρας, οι σχετικοί σημαντικοί τομείς είναι αυτοί των σιτηρών, των ζαχαρότευτλων, του γάλακτος και των βοοειδών. Σύμφωνα με τον κατ'αποκοπήν και a priori χαρακτήρα της ενίσχυσης που αποφασίστηκε από το Συμβούλιο, οι πραγματικές απώλειες ανά τομέα, λαμβανομένης υπόψη της πραγματικής εξέλιξης των τιμών μετά τον Ιούλιο του 1995, δεν ελήφθησαν υπόψη για να τροποποιηθούν τα ανώτατα τομεακά όρια ή το συνολικό ποσό της ενίσχυσης. Στην περίπτωση του Βελγίου και της Αυστρίας, οι ενισχύσεις που χορηγούνται σε κάθε τομέα παραγωγής δεν είναι ανάλογες προς την κατανομή των ανώτατων τομεακών ορίων. Ωστόσο, παραμένουν σε κάθε περίπτωση χαμηλότερες από τα ανώτατα δυνατά όρια ανά τομέα. Έτσι, οι χορηγούμενες ενισχύσειςδενπεριλαμβάνουνυπεραντιστάθμισητωντομεακών απωλειών όπως καθορίστηκαν από την κανονιστική ρύθμιση, αλλά υποαντισταθμίσεις οι οποίες κατανέμονται διαφορετικά σε τομεακό επίπεδο. Δεν δύναται να θεωρηθεί ότι χορηγείται υπεραντιστάθμιση για οποιοδήποτε τομέα σε σχέση με την απώλεια εισοδημάτων που εκτιμήθηκε από το Συμβούλιο. Το Βέλγιο αποφάσισε τις κατωτέρα) αντισταθμίσεις για τη δόση του 1996. Για το 1997 και 1998, οι αξίες τους θα μειωθούν αντιστοίχως κατά 1/3 και 2/3: Τομείς Σιτηρά, εκτός αραβοσίτου Ζαχαρότευτλα Γάλα Βοοειδή Αξία της τομεακής παραγωγής σε % των 4 τομέων Μέγιστη ενίσχυση/ τομέας (εκατ. ECU) Συνολική επιτρεπόμενη ενίσχυση (εκατ. ECU) Επιτρεπόμενη ενίσχυση σε % της μέγιστης ενίσχυσης 8. 15 3. 33 1. 53 10. 41 38. 51 42. 93 4. 26 1. 96 15. 75 17. 56 7. 24 15. 84 45. 96 46. 01 45. 97 90. 21 30 Επιτρεπόμενη τομεακή ενίσχυση σε ποσοστό % των 4 τομέων Κατά προσέγγιση μοναδιαία ενίσχυση (ECU) 5. 76 7. 38 27. 25 59. 62 10. 9/ha 37. 6/ha 0. 43/hl 54. 47/M XB Η κατανομή της ενίσχυσης είναι τέτοια ώστε η μεγίστη τομεακή ενίσχυση χορηγείται στον τομέα του βοείου κρέατος ενώ οι άλλοι τομείς λαμβάνουν λιγότερο. Για τις τρεις δόσεις της ενίσχυσης, τα μοναδιαία ποσά για τα σιτηρά, τα τα βοοειδή βασίζονται σε δηλώσεις που ζαχαρότευτλα και πραγματοποιήθηκαν από τους γεωργούς στο πλαίσιο της χορήγησης αντισταθμιστικών πληρωμών της μεταρρύθμισης της ΚΓΠ οι οποίες εκτελέστηκαν το 1994. Για τα σιτηρά, προβλέπεται προσαρμογή σε συνάρτηση με την περιφερειακή απόδοση. Για τα βοοειδή, η ενίσχυση χορηγείται σε συνάρτηση με τα αρσενικά βοοειδή και τις θηλάζουσες αγελάδες για τις οποίες χορηγήθηκε πριμοδότηση το 1994. Οι αντισταθμιζόμενες ποσότητες γάλακτος είναι αυτές που παραδόθηκαν από την 01. 04. 1994 έως 31. 03. 1995 με ανώτατο όριο ίσο προς την ποσόστωση. Δεδομένου ότι τα χορηγούμενα ποσά εξαρτώνται από επίπεδα παραγωγής πριν από την 01. 07. 1995, δεν θεωρούνται ότι προτρέπουν σε αύξηση της παραγωγής. Το Λουξεμβούργο κατένειμε το σύνολο της ενίσχυσης που μπορεί να χορηγηθεί σύμφωνα με τον παρακάτω πίνακα, ο οποίος αφορά τη δόση του 1996. Οι δύο επόμενες δόσεις θα μειωθούν σύμφωνα με την κανονιστική ρύθμιση. Η τομεακή κατανομή είναι ίδια με εκείνη της σχετικής παραγωγής. Τα μοναδιαία ποσά χορηγούνται στους γεωργούς ανάλογα με τις ποσότητες που δηλώθηκαν στο πλαίσιο του καθεστώτος αντισταθμιστικής αποζημίωσης στις μειονεκτικές περιφέρειες (κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 2328/91). Τομείς Σιτηρά Ζαχαρότευτλα Αξία της τομεακής παραγωγής σε % των 4 τομέων Μέγιστη ενίσχυση/ τομέας (χιλιάδες ECU) Συνολική επιτρεπόμενη ενίσχυση (χλιάδες ECU) Επιτρεπόμενη ενίσχυση σε % της μέγιστης ενίσχυσης Επιτρεπόμενη τομεακή ενίσχυση σε ποσοστό % των 4 τομέων 11. 82 π. ν 376 376 100 0 0 100 Γάλα 53. 18 1693 1693 100 Βοοειδή 35. 00 1115 1115 100 11. 81 - 53. 17 35. 01 31 Κατά προσέγγιση μοναδιαία ενίσχυση (ECU) 13. 1/ha 0 34. 67/αγελάδα 10. 92/ΜΧΒ Δεδομένου ότι η Δανία δεν μπορεί να χορηγήσει παρά μόνο λιγότερο από 70 ECU ανά γεωργική εκμετάλλευση, αποφάσισε να χρησιμοποιήσει την ενίσχυση για συλλογικά μέτρα γενικού ενδιαφέροντος. Η χρηματοδότηση του ΕΓΤΠΕ θα κατανεμηθεί εξίσου μεταξύ 2 ταμείων που ενθαρρύνουν ενέργειες που δεν αποσκοπούν σε παρότρυνση για αύξηση της παραγωγής. Το ταμείο Promille για τη γεωργία και το πρόγραμμα για την ανάπτυξη γεωργικών προϊόντων συμβάλλουν σε ενέργειες του τύπου έρευνα, διάδοση, κατάρτιση, προώθηση κλπ. Τα ταμεία αυτά χρηματοδοτούνται καταρχήν από υποχρεωτικές εισφορές των παραγωγών. Οι γεωργονομισματικές αντισταθμίσεις θα κατανεμηθούν σε ιδιαίτερες ενέργειες και, επομένως, θα επιτρέψουν την εκτέλεση νέων ενεργειών, είτε μείωση των εισφορών που προορίζονται για εκτελούμενες ενέργειες. Η Γερμανία χορηγεί το ανώτατο ποσό της ενίσχυσης, το οποίο όμως είναι μόλις κατώτερο από 400 ECU ανά εκμετάλλευση. Ως εκ τούτου, η Γερμανία επέλεξε μία απλουστευμένη μορφή χορήγησης στους γεωργούς δίχως να λαμβάνει υπόψη την τομεακή κατανομή των απωλειών εισοδημάτων. Η ενίσχυση συνίσταται στην επιδότηση, των εισφορών που καταβάλλουν οι γεωργοί, στις ασφάλειες κατά των γεωργικών ατυχημάτων. Από το 1963, οι ασφάλειες αυτές τυγχάνουν κρατικής επιδότησης η οποία επιτρέπει τη μείωση των εισφορών των γεωργών. Μεταξύ του 1994 και του 1998, η επιδότηση αυτή ανέρχεται σε 320 εκατ. ECU και αντιπροσωπεύει σήμερα το 35% του συνόλου. Το μερίδιο των γεωργών, δηλαδή περίπου 600 εκατ. ECU, θα αφαιρεθεί κατά το 1996, 1997 και 1998 από το ποσό της φθίνουσας αντισταθμιστικής ενίσχυσης, δηλαδή 216,7 εκατ. ECU το 1996, στη συνέχεια 144,5 εκατ. ECU και 72,2 εκατ. ECU κατά τα επόμενα έτη. Οι Κάτω Χώρες κατένειμαν την ενίσχυση με τον τρόπο που παρουσιάζεται στον παρακάτω πίνακα για τη δόση 1996. Η επόμενη δόση θα είναι τα 2/3 της πρώτης. Η τρίτη δόση που αντιπροσωπεύει περίπου 225 ECU ανά εκμετάλλευση θα χορηγηθεί υπό τη μορφή συλλογικών μέτρων γενικού ενδιαφέροντος. Τομείς Σιτηρά Ζαχαρότευτλα Άμυλο γεωμήλων Γάλα Βοοειδή Αξία της τομεακής παραγωγής σε % των 5 τομέων Μέγιστη ενίσχυση/ τομέας (εκατ. ECU) 3. 75 6. 46 3. 32 64. 13 22. 34 3. 80 6. 55 3. 37 65. 07 22. 67 32 Συνολική επιτρεπόμενη ενίσχυση (εκατ. ECU) Επιτρεπόμενη ενίσχυση σε % της μέγιστης ενίσχυσης Τομεακή ενίσχυση σε ποσοστό % των 5 τομέων 1. 90 50 3. 28 50 1. 68 32. 54 11. 23 50 50 50 3. 75 6. 46 3. 32 64. 13 22. 34 Κατά προσέγγιση μοναδιαία ενίσχυση (ECU) 10. 56/ha (χειμέριος σίτος) 28. 17/ha 27. 44/ha 19. 08/ αγελάδα 20. 10/βοο- ειόή 1-2 ετών Η κατανομή της ενίσχυσης ανάμεσα στους σχετικούς τομείς ακολουθεί την κατανομή ανάμεσα στους κλάδους παραγωγής. Η χορήγηση στους γεωργούς πραγματοποιείται με βάση τα στοιχεία της γεωργικής απογραφής του Μαΐου 1995. Για τα σιτηρά και τα βοοειδή, ελήφθησαν υπόψη πολλές κατηγορίες για την κατανομή της ενίσχυσης του τομέα σε συνάρτηση με το τυπικό ακαθάριστο κέρδος ανά κατηγορία και για τη χορήγηση ενός ποσού που κυμαίνεται ανάλογα με τα είδη των σιτηρών ή των βοοειδών. Η τρίτη δόση θα χρησιμοποιηθεί για την πρόληψη και τον έλεγχο των ζωικών ή φυτικών ασθενεκόν εφόσον διακυβεύεται το δημόσιο όφελος, καθώς και για την αποζημίίοση ενδεχομένων ζημιών που προκαλούνται από αυτές τις ασθένειες ή από το κλίμα. Όσον αφορά τις αποζημιώσεις, η ενίσχυση θα χρησιμοποιηθεί από τις οργανώσεις παραγωγών για την επιδότηση των πριμοδοτήσεων ασφάλειας ή των εισφορών που καταβάλλονται γι'αυτό το σκοπό από τους γεωργούς. Η Αυστρία προβλέπει να μειώσει σύμφωνα με την κανονιστική ρύθμιση τα ποσά της πρώτης δόσης της ενίσχυσης που παρουσιάζονται στον παρακάτω πίνακα: Τομείς Σιτηρά Ζαχαρότευτλα Γεώμηλα για παραγ. αμύλου Γάλα Βοοειδή Αξία της τομεακής παραγωγής σε % των 5 τομέων Μέγιστη ενίσχυση/ τομέας (εκατ. ECU) Συνολική επιτρεπομένη ενίσχυση (εκατ. ECU) Επιτρεπόμενη ενίσχυση σε % της μέγιστης ενίσχυσης 15. 47 6. 27 0. 45 44. 06 33. 75 5. 99 0 0 2. 43 0. 94 0. 17 17. 07 13. 08 0. 17 10. 34 7. 91 38. 68 100. 00 60. 57 60. 47 33 Επιτρεπόμενη τομεακή ενίσχυση σε ποσοστό % των 5 τομέων Κατά προσέγγιση μοναδιαία ενίσχυση (ECU) 0 0 4. 85 0. 88 53. 41 40. 86 1. 08/τόνο (ποσόστωση Α) 1. 77/τόνο 41. 66/ αγελά δα 27. 18/κε- ψαλή Η κατανομή της ενίσχυσης αποτελεί αντιστάθμιση ίση προς το 100% του ανώτατου ορίου για τα γεώμηλα, 60% για τους τομείς του γάλακτος και των βοοειδών και σχεδόν 40% για τα ζαχαρότευτλα και 0 για τα σιτηρά. Για τα τεύτλα και τα γεώμηλα, τα μοναδιαία ποσά βασίζονται στις ποσότητες για τις οποίες συνήφθησαν συμβάσεις μεταξύ παραγωγών και μεταποιητίόν κατά τις αντίστοιχες ημερομηνίες της 01. 07. 1995 και 31. 05. 1995. Για τους τομείς του γάλακτος και των βοοειδών, υπολογίζονται και χορηγούνται σε συνάρτηση με το ζωικό κεφάλαιο που κατέχει ο παραγωγός την 01. 04. 1995 και το οποίο δηλώνεται στο πλαίσιο των προγραμμάτων ενισχύσεων που αποσκοπούν στη βελτίωση του περιβάλλοντος και του φυσικού χώρου (κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 2078/92). β) Αντιστάθμιση των επιπτώσεων των υποτιμήσεων άλλων κρατών μελών (Κανονισμός 2611/95) Η Γαλλία και, στη συνέχεια, το Βέλγιο χορήγησαν ενισχύσεις εθνικής χρηματοδότησης, σε μία μόνο ετήσια δόση, για να αντισταθμίσουν τις επιπτώσεις στον τομέα του βοείου κρέατος της υποτίμησης της LIT. Και στις δύο περιπτώσεις, οι εθνικές αγορές εξαρτώνταν σε μεγάλο βαθμό, άμεσα ή έμμεσα, από την ιταλική αγορά. Στη Γαλλία, περίπου το 50% των εξαγωγών ζώντοον βοοειδών και νωπού κρέατος πραγματοποιούνται προς την Ιταλία, δηλαδή περίπου το 25% της παραγωγής. Στο Βέλγιο, το 50% των εξαγωγών πραγματοποιούνται κατά κανόνα προς τη Γαλλία και την Ιταλία, δηλαδή το 20% της παραγωγής. Στα τρία εν λόγω κράτη μέλη, οι τιμές σημείωσαν σημαντική πτώση, τόσο σε εθνικό νόμισμα όσο και σε ECU από το Μάρτιο του 1995. Αυτό συμπίπτει με την αρχή της έντονης υποτίμησης της LIT. Για να ληφθεί υπόψη η εποχειακή εξέλιξη των τιμών καθώς και οι μειώσεις των τιμών παρέμβασης, υπολογίστηκαν, ως αναφορά, οι εβδομαδιαίοι μέσοι όροι των τιμών των τριών τελευταίων ετών και μειώθηκαν κατά 10%. Αν συγκριθούν οι εβδομαδιαίες τιμές που διαπιστώθηκαν το 1995 με αυτούς τους μέσους όρους αναφοράς, εμφανίζεται σημαντική πρόσθετη μείωση μεταξύ Μαρτίου και Αυγούστου 1995. Σύμφωνα με τη χρησιμοποιούμενη μέθοδο, η πτώση τ(ον τιμών που αποδίδεται στην υποτίμηση της LIT ανήλθε σε 3,8% κατά μέσο όρο και έφθασε στο 5% κατ'ανώτατο όριο στη Γαλλία. Η πτοκτη αυτή ήταν 1,7% κατά μέσο όρο και έφθασε στο 3% κατ'ανώτατο όριο στο Βέλγιο. 34 Δεδομένου ότι δεν υπάρχουν άλλες σημαντικές συνιστώσες και λαμβανομένης υπόψη της σύμπτωσης με την υποτίμηση της LIT, η πρόσθετη αυτή πτώση των τιμών θεωρήθηκε ότι είναι επίπτωση της εν λόγω υποτίμησης. Η απώλεια εισοδημάτων υπολογίσθηκε έτσι, με πιθανό περιθώριο διακύμανσης, σε 17 εκατ. ECU περίπου για τη Γαλλία και σε 5,6 εκατ. ECU για το Βέλγιο. Λαμβάνοντας υπόψη αυτή τη βάση, η Γαλλία καθόρισε τα ποσά μιας κατ'αποκοπήν ενίσχυσης ανά κατηγορία βοοειδών και ανά εβδομάδα εμπορίας. Η ενίσχυση αυτή χορηγήθηκε στους κτηνοτρόφους ανάλογα με τα ζώα που πωλήθηκαν κατά τη διάρκεια των υπό εξέταση εβδομάδων. Το Βέλγιο αποφάσισε να χορηγήσει ενίσχυση ύψους 3,3 εκατ. ECU στην περιφέρεια της Βαλονίας. Δεδομένου ότι δεν υπήρχαν, σε επίπεδο των μεμονωμένων επιχειρηματιο')ν, διαθέσιμα λεπτομερή και αξιόπιστα στοιχεία σχετικά με την εβδομαδιαία εμπορία κατά τη διάρκεια της εν λόγο) περιόδου, χορηγήθηκε ποσό ύψους 10,16 ECU/MXZ σε συνάρτηση με τις πριμοδοτήσεις που πληρώθηκαν το 1994 για τα αρσενικά βοοειδή και τις θηλάζουσες αγελάδες. Γ. Οικονομικές επιπτώσεις Από θεωρητική άποψη, οι τιμές της αγοράς που συνδέονται έντονα με ένα μηχανισμό παρέμβασης (τομείς το)ν σιτηρών, της ζάχαρης, του γάλακτος και του βοείου κρέατος), δύνανται να επηρεαστούν από τις Γ. Ι. Επομένως, η εξέλιξη των Γ. Ι. δύναται, μέσω των τιμών ορισμένων σχετικών προϊόντων, να έχουν αντίκτυπο στα εισοδήματα των γεωργών. Επιπλέον, ενδέχεται να παρουσιαστούν δυσχέρειες στις συναλλαγές σε περίπτωση απόκλισης είτε μεταξύ των Γ. Ι. και των ΑΤΑ, είτε μεταξύ των τιμών της αγοράς και των τιμών παρέμβασης σε εθνικά νομίσματα. Αντίθετα, οι τιμές των λοιπών προϊόντων, όπου δεν υπάρχει μηχανισμός παρέμβασης που να κατευθύνει την αγορά, δεν επηρεάζονται από τις Γ. Ι. Ωστόσο, για τα προϊόντα αυτά, μια έντονη και αιφνίδια εξέλιξη των ΑΤΑ δύναται να διαταράξει τις συναλλαγές. Τούτο συμβαίνει ιδίως εφόσον οι τιμές της αγοράς δεν ακολουθούν τις νομισματικές διακυμάνσεις. Τέλος, εκτός από τις συνέπειες που έχει στις τιμές ο νομισματικός αντίκτυπος, τα γεωργικά εισοδήματα, υφίστανται άμεσα τις επιπτώσεις των Γ. Ι. που εφαρμόζονται για τις άμεσες ενισχύσεις στους παραγωγούς. 1. Twee Η ανάλυση αφορά κυρίως τις μηνιαίες εξελίξεις κατά τη διάρκεια της περιόδου 199^/96. Για τα προϊόντα χωρίς μηχανισμό παρέμβασης που να επηρεάζει τις τιμές της αγοράς, όπως προβλέπεται, δεν διαπιστώνεται ουδεμία σχέση μεταξύ των διακυμάνσεων των εν λόγω τιμών και των διακυμάνσεο>ν των Γ. Ι. Ακόμα και 35 στην περίπτωση της LIT, η οποία ανατιμήθηκε έντονα από τον Ιούλιο του 1995 έως τον Ιούνιο του 1996, οι τιμές της αγοράς για τον οίνο, το ελαιόλαδο ή το πρόβειο και χοίρειο κρέας υφίστανται τις αυξήσεις ή τις διακυμάνσεις χωρίς να υπάρχει αντιστοιχία με τις μειώσεις των Γ. Ι. Για τα λοιπά προϊόντα, η ανάλυση εστιάστηκε στους τομείς για τους οποίους υπάρχουν στοιχεία που είναι δυνατόν να χρησιμοποιηθούν και αφορά μια μόνο αντιπροσωπευτική αγορά ανά συγκεκριμένο κράτος μέλος18. Εν απουσία σημαντικών υποτιμήσεων, οι διακυμάνσεις των Γ. Ι. που κατέστη δυνατό να έχουν το μεγαλύτερο αντίκτυπο κατά την περίοδο 1995/96 είναι: οι έντονες και συνεχείς ανατιμήσεις της LIT (12,1%) και της SKR (9,9%)· οι "αισθητές" ανατιμήσεις του Ιουνίου και του Ιουλίου του 1995 για τα BLF, DKR, DM, HFL, OS, και του Ιανουαρίου του 1996 για την SKR. α) Σιτηρά19 Οι τιμές του μαλακού σίτου στην αγορά αποδεικνύονται σαφώς υψηλότερες από τις τιμές παρέμβασης σε εθνικά νομίσματα. Από τον Αύγουστο του 1995 έως τον Απρίλιο του 1996, κατά τη διάρκεια της περιόδου εμπορίας 1995/96, η τιμή της αγοράς για τα 3 κυριότερα κράτη μέλη παραγωγής (τη Γερμανία, τη Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο) παραμένει, κατά μέσο όρο, μεγαλύτερη κατά 22% από την τιμή παρέμβασης. Στο ασυνήθιστο αυτό επίπεδο, όπως κατά το προηγούμενο έτος όπου το επίπεδο της τιμής ήταν κατά 12% άνω της τιμής παρέμβασης, οι τιμές της αγοράς επηρεάζονται ελάχιστα από τις μικρές διακυμάνσεις της τιμής παρέμβασης σε εθνικό νόμισμα. Εντούτοις, παρά τις ιδιαίτερα σημαντικές παρατυπίες κατά το 1995/96, οι γενικές τάσεις σχετικά με τις εν λόγω τιμές δεν είναι κατά κανόνα αντιφατικές. Κατά τον τρόπο αυτό, για τα περισσότερα κράτη μέλη, τόσο οι τιμές της αγοράς όσο και οι τιμές παρέμβασης, που επηρεάστηκαν από τις μηνιαίες προσαυξήσεις, ακολουθούν μάλλον ανοδική πορεία κατά την περίοδο εμπορίας. Στην περίπτίοση δύο κρατών μελών στα οποία σημειώθηκε σημαντική μείωση των Γ. Ι. κατά την περίοδο 1995/96, την Ιταλία και τη Σουηδία, οι τιμές της αγοράς καθίός και οι τιμές παρέμβασης πρακτικά παρέμειναν στο ίδιο επίπεδο, σε εθνικά νομίσματα, ενώ οι τιμές της αγοράς μειώθηκαν μάλλον σε LIT και παρέμειναν μάλλον σταθερές σε SKR. Όσον αφορά τις αισθητές ανατιμήσεις που αποτέλεσαν το αντικείμενο αντισταθμιστικών ενισχύσεων, οι μειώσεις της τιμής της αγοράς, εφόσον υφίστανται είναι δύσκολο να εντοπιστούν, δεδομένου ότι για τα BLF, DM, HFL και OS οι μειώσεις της Γ. Ι. είναι συγχρονισμένες με τη μείωση των βλέπε έγγραφο εργασίας για τα βασικά στοιχεία, γραφικές παραστάσεις Β 2 έ(ος Β 15 βλέπε έγγραφο εργασίας για τα βασικά στοιχεία, γραφική παράσταση Β 1 α 36 τιμών παρέμβασης σε ECU κατά την αρχή της περιόδου εμπορίας. Μεταξύ του Ιουνίου και του Ιουλίου 1995, η μείωση αυτή ήταν της τάξης του 15%, λαμβανομένων υπόψη των μηνιαίων προσαυξήσεων. Μεταξύ Μαρτίου-Απριλίουκαι Αυγούστου-Σεπτεμβρίου 1995, πριν και μετά από τις διαταραχές που συνοδεύουν τις μεταβολές της περιόδου εμπορίας, οι εθνικές τιμές μειώθηκαν στα εν λόγω νομίσματα. Αντίθετα, οι τιμές σε FF και UKL παρέμειναν σχεδόν αμετάβλητες μεταξύ των εν λόγω δύο περιόδων. Εντούτοις, στην περίπτωση που οι μειώσεις των τιμών συνδέονταν με εκείνες των Γ. Ι. , επέδρασαν άλλοι παράγοντες, δεδομένου ότι οι εν λόγω μειώσεις δεν είναι αναλογικές: οι αισθητές μειώσεις των Γ. Ι. ήταν της τάξης του 3%, ενώ για το DM και το ÔS ήταν λιγότερο σημαντικές και οι μειώσεις των τιμών ήταν της τάξης του 4 έως 5% για το BLF και το HFL, 7 έως 8% για την DKR και το DM, 11% για το ÔS. Μεταξύ το>ν παραγόντων που επηρεάζουν τις εν λόγω διαφορές εξέλιξης των τιμών μεταξύ των κρατών μελών, σημαντική επίπτωση έχουν ασφαλώς τα επίπεδα της εθνικής συγκομιδής. Κατά τον τρόπο αυτό, η γαλλική παραγωγή της περιόδου εμπορίας 1995/96 εξακολουθεί να μην απέχει σημαντικά από το μέσο όρο των τριών προηγουμένων ετών και δύναται να αιτιολογήσει μια υψηλότερη τιμή σε FF σε σχέση με τα κράτη μέλη που προέβησαν σε ανατιμήσεις και για τα οποία η παραγωγή αυξήθηκε κατά 10% περίπου. Στην περίπτωση του Ηνωμένου Βασιλείου στο οποίο οι τιμές παρέμειναν σε σχεδόν σταθερό επίπεδο παρά την αύξηση της παραγοογής, ορισμένα στοιχεία αιτιολόγησης δύνανται να εντοπιστούν στη διαφορά των ποικιλιών σίτου που εξετάστηκαν. Στις περιπτώσεις της DKR και της SKR, οι αισθητές μειώσεις των Γ. Ι. πραγματοποιήθηκαν αντίστοιχα κατά τα τέλη του Ιουλίου του 1995 και τον Ιανουάριο του 1996: συνοδεύτηκαν από αξιοσημείωτη σταθερότητα των τιμών μεταξύ των εν λόγο) μηνών και των επομένων μηνών. Κατά τα τέλη του Ιουνίου 1995, κατέστη δυνατή για την DKR μια προκαταβολική μείωση των τιμών, η οποία δεν έγινε αισθητή λόγω των διαταραχών κατά την αρχή της περιόδου εμπορίας. Τούτο δεν είναι δυνατόν για την SKR, δεδομένου ότι η ανατίμηση της πραγματοποιήθηκε πολύ αργότερα. Τελικά, παρά μια κάποια αβεβαιότητα και την απαραίτητη επιφυλακτικότητα, που οφείλονται στο γεγονός ότι υπεισέρχονται πολλοί παράγοντες χωρίς να λαμβάνονται υπόψη στην περίπτωση αυτή, ιδί(ος οι διαφορές μεταξύ των διαφόρων ειδ<όν σιτηρών, οι γεωργονομισματικές μειώσεις των τιμών που οφείλονται σε ανατιμήσεις, πιθανότατα δεν πραγματοποιήθηκαν στο πλαίσιο των υψηλών τιμών της αγοράς κατά το 1995/96. β) Γαλακτοκομικά προϊόντα 20 20 βλέπε έγγραφο εργασίας για τα βασικά στοιχεία, γραφικές παραστάσεις Β 1β και Βίγ 37 Οι τιμές της αγοράς για το αποκορυφωμένο γάλα σε σκόνη (ΑΓΣ) και για το βούτυρο παρέμειναν εξαιρετικά υψηλές κατά το πρώτο ήμισυ της περιόδου εμπορίας 1995/96 (κατά προσέγγιση + 10% και +5%) σε σχέση με τις τιμές παρέμβασης. Δεδομένου ότι οι τιμές παρέμβασης σε ECU δεν τροποποιήθηκαν μεταξύ των περιόδων εμπορίας 1994/95 και 1995/96, οι διακυμάνσεις τους σε εθνικά νομίσματα οφείλονται στις διακυμάνσεις των Γ. Ι. γεγονός που διευκολύνει τον εντοπισμό ενδεχομένων επιπτώσεων. Εντούτοις, καμία σχέση δεν μπορεί να διαπιστωθεί μεταξύ των ανατιμήσεων της LIT και της SKR και των διακυμάνσεων των τιμών της αγοράς. Στην Ιταλία, οι τιμές του βουτύρου αυξάνονται έντονα ακολουθώντας την αγορά της Ευρωπαϊκής Ένωσης, παρά την μείωση των Γ. Ι. κατά το τελευταίο εξάμηνο του 1995· στη συνέχεια, παρουσιάζουν απότομη πτώση όπως και σε όλα τα άλλα κράτη. Στη Σουηδία, οι τιμές του ΑΓΣ και του βουτύρου παραμένουν σε υψηλό επίπεδο, παρά τις έντονες διακυμάνσεις και δεν ακολουθούν τη μείωση των τιμών παρέμβασης σε SKR. Για τα νομίσματα που υποτιμήθηκαν αισθητά κατά τον Ιούνιο και τον Ιούλιο του 1995, οι τιμές της αγοράς δεν ακολούθησαν προφανώς την πτωτική τάση των Γ. Ι. Εν απουσία αισθητής ανατίμησης, είναι μάλλον απίθανο στα εν λόγω νομίσματα, να είχαν αυξηθεί ή αυξηθεί περισσότερο οι τιμές. Πράγματι, η εξέλιξη τους εγγράφεται κατά κανόνα στο πλαίσιο των τάσεων που επεκράτησαν επί σειρά μηνών, που διέφεραν ελάχιστα από εκείνες που διαπιστώθηκαν σε FF και σε UKL, όπου οι Γ. Ι. δεν μειώθηκαν κατά την αρχή της περιόδου εμπορίας. γ) Βόειο κρέας21 Οι τιμές του κρέατος των νεαρών βοοειδών μειώθηκαν σημαντικά κατά την αρχή του 1995 φθάνοντας στο σημείο να προσεγγίσουν ή ακόμα και να πληρούν τους όρους που ενεργοποιούν τα μέσα παρέμβασης. Στην συνέχεια, κατά τα τέλη του 1995 και μέχρι την κρίση της σπογγώδους εγκεφαλοπάθειας των βοοειδών, οι τιμές ανορΟίόθηκαν σημαντικά. Σε ορισμένα κράτη μέλη, η μείωση των τιμών μεταξύ του Μαρτίου και του Ιουλίου του 1995 πιθανότατα επηρεάστηκε εν μέρει από τις τιμές σε LIT οι οποίες δεν αυξήθηκαν τόσο έντονα όσο οι Γ. Ι. Οι εν λόγω σχετικά χαμηλές τιμές είχαν αντίκτυπο στη γαλλική αγορά που εξαρτάται ιδιαίτερα από τις συναλλαγές με την Ιταλία και στη συνέχεια σε άλλα κράτη μέλη. Μετά τον Ιούλιο του 1995, οι χαμηλές τιμές σε LIT παρέμειναν σταθερές. Δεδομένου ότι δεν είχαν αυξηθεί προηγουμένως, δεν ακολούθησαν την προς 21 βλέπε έγγραφο εργασίας για τα βασικά στοιχεία, γραφική παράσταση Β Ιο 38 τα κάτω εξέλιξη της Γ. Ι. Οι τιμές της αγοράς σε SKR, ένα ακόμη νόμισμα που ανατιμήθηκε έντονα κατά τη διάρκεια της περιόδου εμπορίας 1995/96, ακολούθησαν αρκετά στενά τη μείωση της Γ. Ι. Όσον αφορά τα νομίσματα που υπέστησαν αισθητή ανατίμηση κατά την έναρξη της περιόδου εμπορίας, η προς τα κάτω εξέλιξη των τιμών της αγοράς φαίνεται να συνδέεται κατά πάσα πιθανότητα με εκείνη των Γ. Ι. Πράγματι, παρά την μείωση που παρατηρήθηκε κατά τον Ιούνιο και τον Ιούλιο του 1995, η οποία είναι μικρότερη από εκείνη που διαπιστώθηκε σε FF και επηρεάστηκε σχετικά περισσότερο από την ιταλική αγορά, η ανάκαμψη των τιμών κατά το δεύτερο εξάμηνο του 1995 είναι λιγότερο έντονη στα κράτη μέλη που προέβησαν σε ανατιμήσεις παρά στη Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο. Επιπλέον, η διακύμανση των τιμών της αγοράς σε BLF, DKR, DM, HFL και ÔS τείνει να ακολουθήσει στενά τη διακύμανση των τιμών παρέμβασης σε εθνικά νομίσματα μεταξύ αφενός της αρχής του έτους 1995 και αφετέρου της έναρξης της περιόδου εμπορίας 1995/96. 2. Συναλλαγές Η ανάλυση αφορά τις μηνιαίες διακυμάνσεις των εξαγωγών με τα λοιπά κράτη μέλη και τις τρίτες χώρες από το 1992 έως το 1995. Κατά μέσο όρο, η περίοδος χαρακτηρίζεται ιδίως από τις υποτιμήσεις των LIT, ΡΤΑ και DRA. α) Βραχυπρόθεσμα, στο σύνολο σχεδόν των περιπτώσεων, οι σημαντικές μηνιαίες διακυμάνσεις της αξίας των εξαγωγών συγκαλύπτουν τις ενδεχόμενες νομισματικές επιπτώσεις22. Στην περίπτίοση ορισμένων έντονων υποτιμήσεων, όπα)ς εκείνων της LIT την άνοιξη του 1995 ή της UKL κατά τα τέλη του 1992, οι υπό εξέταση μήνες χαρακτηρίζονται από μια σύντομη άνοδο των εξαγωγών. Εντούτοις, οι έντονες υποτιμήσεις της LIT στο τέλος του 1992 και της ΡΤΑ κατά τις αρχές του θέρους του 1993, δεν συνοδεύτηκαν από αύξηση των εξαγωγών. Εξάλλου, οι ιδιαίτερες έντονες αυξήσεις τ(ον εξαγωγών, όπως εκείνες της ζάχαρης και των γαλακτοκομικών προϊόντων από την Ισπανία κατά το 1994 και το 1995, δεν έχουν προφανώς ουδεμία σχέση με τις νομισματικές εξελίξεις. Αντίθετα, η νέα ανατίμηση της LIT κατά τα τέλη του 1995 δεν επηρέασε σημαντικά τη γενική τάση των ιταλικίόν εξαγωγών σε διάφορους γείοργικούς τομείς. Για τα κράτη μέλη που συναλλάσσονται με εκείνα των οποίων το νόμισμα υποτιμήθηκε έντονα, τα στατιστικά στοιχεία δεν εμφανίζουν προφανή σχέση μεταξύ των συνολικών εξαγωγών κάποιου τομέα και των βραχυπρόθεσμων νομισματικών διακυμάνσεων. 22 βλέπε έγγραφο εργασίας για τα βασικά στοιχεία, γραφικές παραστάσεις Γ 3 έως Γ 11 39 Πάντοτε όσον αφορά τις ενδεχόμενες βραχυπρόθεσμες γεωργονομισματικές επιπτώσεις, τα προϊόντα για τα οποία χορηγούνται επιστροφές κατά την εξαγωγή είναι κατά κανόνα επιρρεπή σε εκτροπές του εμπορίου στην περίπτωση που οι συσσωρεύσεις των νομισματικών αποκλίσεων καθίστανται σημαντικές 23. Ο όγκος των εν λόγω συσσωρεύσεων των αποκλίσεων εξαρτάται κυρίως από τα έξοδα μεταφοράς από το ένα κράτος μέλος στο άλλο και επομένως από την γεωγραφική απόσταση τους, καθώς και από τη φύση των εν λόγω προϊόντων. Σχετικά με το θέμα αυτό, οι κυριότεροι κίνδυνοι κατά την περίοδο 1995/96 προκλήθηκαν από τις θετικές αποκλίσεις της LIT και της SKR, που υπερέβαιναν τις 5 μονάδες κατά τη διάρκεια των περιόδων επιβεβαίωσης των τάσεων τους. Για την LIT, οι μεγαλύτερες από 5 μονάδες συσσωρεύσεις των αποκλίσεων σημειώθηκαν με την DRA, το DM και το ÔS και επανελήφθησαν συχνά, σε επίπεδο άνω των 4 μονάδων, με την DRA και το ÔS. Για την SKR, οι συσσωρεύσεις των αποκλίσεων που υπερέβησαν τις 6 μονάδες με την IRL, την UKL και ιδίως το FMK, οι 5 μονάδες με το DM και το HFL, η ακόμα 4 μονάδες με την DKR, κατέστη δυνατό να δημιουργήσουν ευκαιρίες για εκτροπές των εμπορικών ροών. Οι κίνδυνοι αυτοί ήταν αυξημένοι πριν από τον Ιανουάριο του 1996 που διατηρήθηκαν επί μακρό χρόνο μεγάλες συσσωρεύσεις αποκλίσεων. Εντούτοις, από τα στατιστικά στοιχεία για τις εξαγωγές δεν προκύπτουν διακυμάνσεις πον θα μπορούσαν να αποδοθούν σε τέτοιου είδους γεωργονομισματικές αποκλίσεις. Αποδεικνύεται ότι οι ενδεχόμενες εκτροπές του εμπορίου που είχαν ως κίνητρο τις διαφορές μεταξύ των επιστροφών κατά την εξαγωγή εκφραζόμενων σε εθνικά νομίσματα, έχουν περιστασιακό χαρακτήρα. Ακόμα και στην περίπτίοση σημαντικής συσσώρευσης αποκλίσεων επί δύο μήνες, όπως συνέβη κατά τα τέλη του 1995, δεν δημιουργείται συστηματικά οργανωμένο δίκτυο, λόγω της αβεβαιότητας που επικρατεί ως προς την μονιμότητα της κατάστασης. Τούτο δεν αποκλείει φυσικά την πιθανότητα μεμονωμένων περιπτώσεων που έχουν αισθητή οικονομική •βαρύτητα για τον συγκεκριμένο εμπορευόμενο. Για μεγαλύτερες περιόδους, η ανάλυση της επίπτωσης των νομισματικών διακυμάνσεων στην ενιαία αγορά 24 καταδεικνύει ότι, κατά κανόνα, οι εξαγωγές δύνανται να επηρεαστούν από την ανταγοονιστικότητα. Εντούτοις, η επίπτωση αυτή ανταγωνίζεται τις επιπτώσεις της εσωτερικής ζήτησης, της συμπεριφοράς των εξαγωγέων έναντι των περιθωρίων των κερδών τους, καθώς και των σχετικά τομεακών διαρθρωτικών αιτίων. Η αλληλεπικάλυψη παραγόντων καθιστά ιδιαίτερα δυσχερή τον προσδιορισμό των μεμονωμένων επιπτώσεων ενός από τους εν λόγω παράγοντες. βλέπε έγγραφο εργασίας για τα βασικά στοιχεία, γραφική παράσταση Α6 Έκθεση της Γενικής Διεύθυνσης οικονομικο'νν και χρηματοδοτικών θεμάτων, που εκδόθηκε στην "Ευρωπαϊκή Οικονομία", σειρά "Εκθέσεις και μελέτες" αρι. 4-1995 40 β) 23 24 Η ανταγωνιστικότητα δύναται να μετρηθεί με το πραγματικό επιτόκιο στο οποίο λαμβάνεται υπόψη η νομισματική εξέλιξη κάθε κράτους μέλους, ανάλογα με την σπουδαιότητα των οικονομικών εταίρων τους, καθώς και η εξέλιξη του κόστους παραγωγής. Με βάση τον εν λόγω δείκτη, κατά τα έτη από το 1992 έως το 1995, η ανταγωνιστικότητα των κρατών μελών παρουσίασε τις ακόλουθες τάσεις: αρκετά έντονα αρνητική τάση για τη Γερμανία, το Βέλγιο, την Ελλάδα και τις Κάτω Χώρες- μετρίως αρνητική τάση για τη Γαλλία, τη Δανία και την Πορτογαλία και μετρίως θετική τάση για την Ολλανδία- αρκετά έντονα θετική τάση για την Ισπανία και το Ηνωμένο Βασίλειο και ιδιαίτερα έντονη θετική τάση για την Ιταλία. Από άλλους δείκτες ανταγωνιστικότητας προκύπτει κατά προσέγγιση η ίδια ταξινόμηση για την εν λόγω περίοδο. Η εξέταση των στατιστικών στοιχείων25 καταδεικνύει μια γενική σχέση μεταξύ της αύξησης της ανταγωνιστικότητας και της αύξησης της αξίας των εξαγωγών εκφραζόμενης σε εθνικό νόμισμα. Η γενική αυτή σχέση εξακολουθεί να υφίσταται όταν οι εξαγωγές εκφράζονται σε εθνικό νόμισμα αποπληθωρισμένο με βάση τον δείκτη τιμών καταναλωτή. Αντίθετα, δεν διαπιστώνεται εφόσον οι εξαγωγές εκτιμώνται με βάση την αξία τους σε ECU ή με βάση τη σχετική ποσότητα σε τόνους. Γενικά, την εξέλιξη της ανταγωνιστικότητας ακολούθησαν επομένως τα κέρδη που επετεύχθησαν με τις εξαγωγές- η εξέλιξη αυτή όμως δεν ήταν συνακόλουθη των μετατοπίσεων των μεριδίων της αγοράς. Πράγματι, παρά το γεγονός ότι οι εξαχθείσες ποσότητες αυξήθηκαν γενικά κατά 5% περίπου ετησίως, τόσο στην Ιταλία όσο και στη Γερμανία, οι μοναδιαίες τιμές αυξήθηκαν στην πρώτη περίπτωση και μειώθηκαν στη δεύτερη, εφόσον εκφράζονται σε σταθερή αγοραστική δύναμη. Τα βασικά χαρακτηριστικά της συνολικής ανάλυσης ισχύουν επίσης και για το σύνολο των προϊόντων που δεν συνδέονται με σημαντικούς μηχανισμούς παρέμβασης. Τα χαρακτηριστικά αυτά εξακολουθούν να απαντώνται, σε μικρότερο βαθμό, για τα λοιπά προϊόντα (σιτηρά, ζάχαρη, γάλα, βοοειδή). Οι νομισματικές επιπτίόσεις στους εν λόγω τομείς παρέμβασης δεν θα έπρεπε να υφίστανται εάν οι διαφορές τιμών σε εθνικό νόμισμα εξέφραζαν μόνο τις γεωργονομισματικές αποκλίσεις. Η ύπαρξη τους βρίσκει ορισμένα στοιχεία αιτιολόγησης στις ασυμφωνίες που επισημαίνονται στο σημείο Γ 1 μεταξύ της εξέλιξης των τιμών της αγοράς και της εξέλιξης τοον τιμών παρέμβασης σε εθνικό νόμισμα. Οι διαφορές αυτές είναι ακόμα περισσότερο έντονες σε σχέση με εκείνες που επισημαίνονται, για το μαλακό σίτο για παράδειγμα, εφόσον τα εν λόγω προϊόντα προέρχονται από εκείνα που επηρεάζονται 25 βλέπε έγγραφο εργασίας για τα βασικά στοιχεία, πίνακες και γραφικές παραστάσεις Γ 1 και Γ2 41 άμεσα από την παρέμβαση. Η ανάλυση ανά τομέα προϊόντων, σε επίπεδο λεπτομερέστερο και ειδικότερο, καταδεικνύει διάφορα και συγκεχυμένα αποτελέσματα που επηρεάζονται έντονα από παράγοντες που αφορούν ιδιαίτερα τις συγκεκριμένες αγορές. Σε σχέση με την γενική τάση, οι θέσεις ορισμένων κρατών μελών είναι πολύ συγκεκριμένες. Κατά τον τρόπο αυτό, η βελτίωση της ανταγωνιστικότητας της Ισπανίας είναι μικρότερη κατά το ήμισυ σε σχέση με εκείνη της Ιταλίας, ενώ η βελτίωση των εξαγωγών της είναι σχεδόν εξίσου έντονη σε αξία και σαφώς μεγαλύτερη σε όγκο. Τα αποτελέσματα για την Ισπανία οφείλονται ουσιαστικά στις επιπτώσεις από τις νέες ρυθμίσεις σχετικά με την παραγωγή και την εμπορία στους τομείς της ζάχαρης και του γάλακτος στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Άλλα αξιοσημείωτα παραδείγματα είναι εκείνα του Βελγίου, το οποίο επιδεικνύει υπερβολική απόδοση σε σχέση με το δείκτη ανταγωνιστικότητας που ελήφθη υπόψη, ιδίως για τα οπωροκηπευτικά, καθώς και του Ηνωμένου Βασιλείου όπου παρατηρείται έλλειψη αποδοτικότητας κυρίως λόγω της μείωσης των εξαγομένων ποσοτήτων σιτηρών. 3. Εισοδήματα Τα τελευταία στατιστικά στοιχεία σχετικά με τα γεωργικά εισοδήματα, αφορούν το έτος 1995. Αεπτομερώς, οι επιπτώσεις του γεωργονομισματικού καθεστώτος στα εισοδήματα του 1995 είναι ιδιαίτερα δύσκολο να καταγραφούν, δεδομένου ότι εξαρτώνται ιδίως από τις πραγματικές επιπτώσεις των γεωργικών ισοτιμιών στις τιμές της αγοράς, από τα γενεσιουργά τους αίτια και από τις προθεσμίες πληρωμής για τις αγορές, τις πωλήσεις και τις ενισχύσεις στους γεωργούς. Κατά τον τρόπο αυτό, ορισμένες επιπτώσεις που έγιναν αισθητές κατά το 1995 οφείλονται στην διακύμανση της Γ. Ι. κατά το 1994 και, αντίθετα, ορισμένες μεταβολές της Γ. Ι. του 1995 θα έχουν επιπτώσεις μόλις κατά το 1996 ή ακόμα και αργότερα. Ωστόσο, για να επιτευχθεί ο εντοπισμός του μεγέθους των επιπτώσεων των Γ. Ι. της περιόδου 1995/96 στα εισοδήματα 12 μηνών, ήταν απαραίτητο να πραγματοποιηθούν ορισμένες κατά προσέγγιση εκτιμήσεις και υποθέσεις. Οι τιμές που εισέπραξαν οι γεωργοί κατά την περίοδο 1995/96 υποτίθεται ότι είναι οι ίδιες με εκείνες που διαπιστώθηκαν κατά το 1995 και εκφράζουν στο 100% την εξέλιξη των Γ. Ι. για τους παραγωγούς ζαχαρότευτλων και βοείου κρέατος. Στους λοιπούς τομείς της παραγωγής, οι επιπτώσεις των Γ. Ι. θεωρούνται ως μηδενικές, σύμφωνα με τα αποτελέσματα που αναφέρονται στο σημείο Γ 1 και με βάση το γεγονός ότι είναι σχετικά ασήμαντα τα συνολικά εισοδήματα που επηρεάζονται από τις ελάχιστες τιμές (άμυλο γεωμήλων, μεταποιημένα οπωροκηπευτικά,. ). 42 ενισχύσεις, γεωργονομισματικές αντισταθμιστικές Οι όπως κοινοποιούνται ή προβλέπονται από τα κράτη μέλη, θεωρούνται ότι κατεβλήθησαν κατά το 1995/96 κατά τρόπο που να εξισοροπούνται εκ νέου οι επιπτώσεις από τις αισθητές ανατιμήσεις στις τιμές. Στην της Σουηδίας όπου η αισθητή ανατίμηση περίπτωση πραγματοποιήθηκε τον Ιανουάριο του 1996, ελήφθη υπόψη μόνο το ήμισυ του ποσού της μέγιστης ενίσχυσης που θα μπορούσε να χορηγηθεί. Οι άμεσες ενισχύσεις στους παραγωγούς, εκφραζόμενες ανά καλλιεργούμενο εκτάριο, καθώς και οι ενισχύσεις ανά τόνο παραχθέντων σπόρων, είναι εκείνες της περιόδου εμπορίας 1995/96, λαμβανομένης υπόψη της Γ. Ι. της 1ης Ιουλίου 1995 26. Για την πριμοδότηση των προβατοειδών για το 1995 ελήφθη υπόψη η Γ. Ι. της 1ης Ιανουαρίου 1996- για τον εντοπισμό του συνόλου των επιπτώσεων της Γ. Ι. της 1. 1. 96 στα εισοδήματα του 1995, το υπόλοιπο των πριμοδοτήσεων του 1994 το οποίο κατεβλήθη πράγματι κατά το 1995, αντικαταστάθηκε από το υπόλοιπο των πριμοδοτήσεων του 1995 το οποίο κατεβλήθη στην πραγματικότητα κατά το 1996. Οι πριμοδοτήσεις των βοοειδών και οι ενισχύσεις διαρθρωτικού χαρακτήρα, καθώς και η πριμοδότηση για τον καπνό και οι ενισχύσεις στους παραγωγούς ελαιολάδου, οι οποίες κατεβλήθησαν κατά το 1995, βασίζονται στην πραγματικότητα στις Γ. Ι. της αρχής του 1995, ή ακόμα της αρχής του 1994 για το ελαιόλαδο. Για να υπολογιστούν οι πλήρεις επιπτίόσεις στους 12 μήνες των Γ. Ι. της περιόδου 1995/96 οι εν λόγω πριμοδοτήσεις και οι ενισχύσεις θεωρήθηκαν ότι επηρεάζονται από τα επίπεδα των Γ. Ι. κατά την αρχή του 1996. Οι ενισχύσεις στους μεγάλης κλίμακας παραγωγούς ελαιολάδου θεωρούνται ότι επηρεάστηκαν από το μέσο όρο των Γ. Ι. από τον Νοέμβριο του 1995 έως τον Φεβρουάριο του 1996 και τα λοιπά ποσά από την Γ. Ι. της 1ης Ιανουαρίου 1996. Με βάση το εν λόγω πλασματικό μοντέλο στο οποίο συσσωρεύονται για 12 μήνες όλες οι επιπτώσεις των Γ. Ι. 1995/96, μετρήθηκαν: αφενός οι επιπτώσεις της ετήσιας εξέλιξης των Γ. Ι. , μεταξύ 1994/95 και 1995/96, πολλαπλασιάζοντας τις συνιστώσες των εισοδημάτων που επηρεάστηκαν από το γεωργονομισματικό καθεστώς, με την απόκλιση μεταξύ των Γ. Ι. που εφαρμόστηκαν κατά την διάρκεια των εν λόγω δύο περιόδων- 26 Για απλούστευση, οι συγκεκριμένες περιπτώσεις της γενεσιουργού Αυγούστου εξομοκήθηκαν με τις γενικές περιπτώσεις κατά τις οποίες η γενεσιουργός αιτία της Γ. Ι. δημιουργείται την 1η Ιουλίου. αιτίας την 1η 43 αφετέρου, οι ετήσιες επιπτώσεις του γεωργονομισματικού καθεστώτος κατά το 1995/96, πολλαπλασιάζοντας τις ίδιες αυτές συνιστώσες με την απόκλιση μεταξύ των Γ. Ι. που εφαρμόστηκαν και των αντίστοιχων ΑΤΑ. Παρά τις εν λόγω θεωρητικές πτυχές, το μοντέλο αυτό επιτρέπει τον εντοπισμό μιας σημαντικής επίπτωσης των Γ. Ι. στα εισοδήματα, καθώς και μια διαφοροποιημένη κατανομή της εν λόγω επίπτωσης ανάλογα με τα κράτη μέλη 27. Όσον αφορά τις επιπτώσεις της ε£έλι£ης των Γ. Ι. σε σχέση με τις Γ. Ι. του προηγουμένου έτους, αποδεικνύονται αρκετά ασήμαντες, κατά κανόνα μικρότερες από 2% για τα περισσότερα κράτη μέλη: μάλλον θετικές για το Λουξεμβούργο, τη Γερμανία, την Ελλάδα, την Φινλανδία, την Ιρλανδία και την Ισπανία, μάλλον αρνητικές για το Βέλγιο και τη Δανία, αρκετά ουδέτερες για την ΙΙορτογαλία, τη Γαλλία, τις Κάτω Χώρες και την Αυστρία. Οι ελαφρές αυτές τάσεις δημιουργούνται κυρίως από την εξισορρόπηση ή την νέα εξισορρόπηση μεταξύ των επιπτώσεων των Γ. Ι. στις τιμές και των επιπτώσεων των αντισταθμιστικών ενισχύσεων στα συγκρεκριμένα κράτη μέλη- οφείλονται στις επιπτώσεις που είχαν οι υποτιμήσεις στις ενισχύσεις στην περίπτωση της Ελλάδας, της Ιρλανδίας και της Ισπανίας. Τρία κράτη μέλη επωφελούνται από τις αισθητά θετικές επιπτώσεις της ετήσιας εξέλιξης: η Σουηδία (+7,2%) χάρις στην αύξηση των ενισχύσεων ανά εκτάριο- η Ιταλία και το Ηνωμένο Βασίλειο (αντίστοιχα +4,1% και +4,5%) χάρις στις αυξήσεις τιμών και ενισχύσεων που για τις ενισχύσεις αιτιολογούν τα 2/3 των επιπτίόσεων στην Ιταλία και το ήμισυ των επιπτώσεων στο Ηνωμένο Βασίλειο. Συνολικά, οι επιπτώσεις στο καθαρό εισόδημα της γεωργικής δραστηριότητας υπολογίζονται σε 1,7%, δηλαδή σε 1559 εκατ. ECU. Το 71%» του εν λόγω ποσού οφείλεται σε επιπτώσεις επί τίον ενισχύσεων. Εξάλλου, το 21% των συνολικών επιπτώσεων στα εισοδήματα οφείλεται στις αντισταθμιστικές ενισχύσεις και το 8% μόνο στις επιπτώσεις επί των τιμών. Όσον αφορά τις ετήσιες επιπτώσεις του γεωργονομισματικού καθεστώτος, σε σχέση με μια κατάσταση όπου θα εφαρμόζετο η ΑΤΑ, αντί της Γ. Ι. κατά την περίοδο 1995/96, επωφελούνται όλα τα κράτη μέλη. 27 βλέπε έγγραφο εργασίας για τα βασικά στοιχεία, πίνακες ΔΙ έως Δ3 44 Τα εισοδήματα που αυξήθηκαν κυρίως εξακολουθούν να είναι τα εισοδήματα στην Σουηδία (+8,8%). Τα λοιπά κράτη μέλη που επωφελήθηκαν έντονα είναι το Λουξεμβούργο (+5,6%), η Γερμανία (+4,6%), το Βέλγιο και η Δανία (+3,8%). Η Αυστρία επωφελείται λιγότερο (+2,5%), διότι το σημαντικό μερίδιο των εισοδημάτων το οποίο αποτελούν οι εθνικές ενισχύσεις δεν επηρεάστηκε. Οι γεωργοί στις Κάτω Χώρες, στην Ιρλανδία, την Ιταλία και την Ισπανία επωφελούνται από μια αύξηση της τάξης του 2%. Τα λοιπά κράτη μέλη επωφελούνται λιγότερο, περίπου κατά 1%, ή ακόμα λιγότερο στην περίπτωση της Ελλάδας και της Πορτογαλίας. Συνολικά, οι επιπτώσεις στα καθαρά εισοδήματα από τις γεωργικές δραστηριότητες υπολογίζονται σε 1,9%, δηλαδή σε 1718 εκατ. ECU. Στην περίπτωση αυτή, το τμήμα που οφείλεται στις ενισχύσεις είναι λιγότερο σημαντικό και ανέρχεται μόνο στο 45%. Στο σύνολο των επιπτώσεων επί των εισοδημάτων, οι αντισταθμιστικές ενισχύσεις αντιπροσωπεύουν το 19% και οι τιμές το 36%. Δ. Χρηματοδοτικές επιπτώσεις 1. Μεθοδολογικές πτυχές α) Ταξινόμηση των γεωργονομισματικών επιπτώσεων σε κατηγορίες Από νεωργονομισματική άποψη, ο κοινοτικός προϋπολογισμός φέρει έντονο "βάρος του παρελθόντος" το οποίο κληρονόμησε από το μηχανισμό του swithch-over (ή της πράσινης ECU). Ο μηχανισμός αυτός, που θεσπίστηκε κατά το 1984, καταργήθηκε την 1η Φεβρουαρίου 1995. Επέφερε γενική αύξηση κατά 20% των τιμών και των ποσών που εκφράζονται σε ECU, κατά τρόπο ώστε να εξουδετερώνεται η επιστροφή σε ένα πραγματικό επίπεδο των χρησιμοποιούμενων στη γεωργία συντελεστών μετατροπής. Κατά το παρελθόν, από το 1990 έως το 1993, είχε επίσης προκαλέσει πτώση, συνολικά κατά 1,46%, των περισσοτέρων τιμών και ποσών της ΚΓΠ. Είναι καταχρηστικό να αποδίδεται το εν λόγω κόστος στον ίδιο τον μηχανισμό της πράσινης ECU. Πράγματι, είναι αμφίβολο εάν εν απουσία του εν λόγω μηχανισμού η εξέλιξη των τιμών και των ποσών σε ECU θα ήταν η ίδια με εκείνην που θα παρατηρείτο εάν εφαρμόζετο ο μηχανισμός. Εντούτοις, οπωσδήποτε οι δαπάνες αυτές πηγάζουν από γεωργονομισματικό προβλήματα στο σύνολο τους, τα οποία δημιουργήθηκαν πριν από την κατάργηση της πράσινης ECU. τους υφιστάμενους Οι εν λόγω δαπάνες που κληρονομήθηκαν από το παρελθόν δεν εξαρτώνται από μηχανισμούς αλλά, ουσιαστικά, από το τελικό επίπεδο του συντελεστή του swithch-over, δηλαδή 1,207509, καθώς και από την διάρθρωση των ετήσιων δαπανών σε ECU. γεωργονομισματικούς 45 Καταρχήν, περιλαμβάνουν τις επικριθείσες επιπτώσεις από την γενική αύξηση των τιμών και των ποσών σε ECU, η οποία πραγματοποιήθηκε στις αρχές του Φεβρουαρίου 1995. Οι επιπτώσεις αυτές μπορούν να αξιολογηθούν από τη διαφορά μεταξύ αφενός του συνόλου των δαπανών του ΕΓΤΠΕ- Εγγυήσεις, που μειώνεται από τις γεωργονομισματικές επιπτώσεις που αφορούν της εξελίξεις 1995/96, και αφετέρου του ιδίου ποσού διαιρούμενου με το συντελεστή 1,207509. Υπολογιζόμενες κατ'αυτόν τον τρόπο, οι δημοσιονομικές επιπτώσεις της εν λόγω ανόδου πρέπει να διορθωθούν όσον αφορά τις δαπάνες που συνδέονται με την τιμή της παγκόσμιας αγοράς, δηλαδή για ορισμένες επιστροφές κατά την εξαγωγή και ορισμένες ενισχύσεις28. Πράγματι για τα σχετικά ποσά, η αναφερόμενη στο προηγούμενο εδάφιο μέθοδος εφαρμόζεται στη διαφορά μεταξύ του επιπέδου των τιμών της Ευρωπαϊκής Ένωσης και αυτού της παγκόσμιας αγοράς, ενώ στην πραγματικότητα τροποποιούνται μόνο οι κοινές τιμές. Η γεωργονομισματική μείωση των τιμών σε ECU ήταν 0,17% το 1990, δηλαδή το 11% της συνολικής μείωσης, εφαρμόστηκε όμως σε περισσότερο από το 90% του ΕΓΤΠΕ-Εγγυήσεις. Η μείωση του 1993 ανήλθε σε 1,29%, δεν εφαρμόστηκε όμως στις αντισταθμιστικές πληρωμές της μεταρρύθμισης. Κατά μέσο όρο, μια γεωργονομισματική μείωση των τιμών κατά 1% προκαλεί μείωση κατά 0,7% των δαπανών του ΕΓΤΠΕ29. Ε£άλλου. όσον aq)ooa τις γρηματοδοτικές επιπτώσεις που αφορούν τις εξελίξεις της περιόδου 1995/96. αφορούν 4 μηχανισμούς ή μέτρα: τις απαλλαγές, τα γενεσιουργά αίτια, το πάγωμα των Γ. Ι. και τις αντισταθμιστικές ενισχύσεις. ενισχύσεων Το κόστος των γεωργονομισματικών αντισταθμιστικών εντοπίζεται άμεσα στον προϋπολογισμό 1996 και το προσχέδιο προϋπολογισμού του 1997. Η σταδιακή μείωση των εν λόγω δαπανών εγγράφεται στις ρυθμίσεις και η χορήγηση των τελευταίων δόσεων για τις ενισχύσεις που αποφασίστηκαν κατά το 1995/96 υπολογίζεται να επηρεάσουν τον προϋπολογισμό του 1998 και ιδιαίτερα περιθίοριακά τον προϋπολογισμό του 1999. Από το πάγωμα των Γ. Ι. προκύπτει κόστος ίσο, σε εθνικά νομίσματα, με τη διαφορά μεταξύ της σταθερής Γ. Ι. και της Γ. Ι. που κοινοποιήθηκε κατά την 28 29 Οι εν λόγω επιπτώσεις παρουσιάζονται στον πίνακα Ε 1 του εγγράφου εγρασίας για τα βασικά στοιχεία Ο λόγος 0,7 προκύπτει από τις ετήσιες εκθέσεις της Επιτροπής κατά το 1994, το 1995, και το 1996, σχετικά με τις επιπτώσεις επί των δαπανών που ΕΓΤΠΕ - Εγγυήσεις των διακυμάνσεων της ισοτιμίας δολαρίου/ECU των αυξήσεων του διορθωτικού παράγοντα ανάλογα με τις νομισματικές επανευθυγραμμίσεις στο εσωτερικό του ΕΝΣ. 46 ημερομηνία της συγκεκριμένης γενεσιουργού αιτίας, πολλαπλασιαζόμενη με το ποσό, σε ECU, των ενισχύσεων τις οποίες αφορά. Δεδομένου ότι το πάγωμα των Γ. Ι. αποφασίστηκε μέχρι την 1η Ιανουαρίου 1999, θα επηρεάζει τον προϋπολογισμό του 1999 για όλες τις συγκεκριμένες ενισχύσεις και τον προϋπολογισμό του 2000 μόνο για τις πριμοδοτήσεις για τα βοοειδή. Οι χρηματοδοτικές επιπτώσεις των απαλλαγών και των γενεσιουργών αιτίων προέρχονται από την διαφορά μεταξύ: της γεωργικής ισοτιμίας κατά την ημερομηνία της γενεσιουργού αιτίας για το συγκεκριμένο ποσό, και της ισοτιμίας που εφαρμόζεται για τη λογιστική καταγραφή των δαπανών σε ECU (λογιστική ισοτιμία), δηλαδή της ισοτιμίας στις 10 του μηνός της δαπάνης που πραγματοποιήθηκε σε εθνικό νόμισμα· κατά κανόνα, πρόκειται για το μήνα που έπεται του μηνός της πληρωμής στο δικαιούχο από το κράτος μέλος. λογιστικής εγγραφής της Οι επιπτώσεις των απαλλαγών οφείλονται στη διαφορά μεταξύ της γεωργικής ισοτιμίας κατά την ημερομηνία της ισοτιμίας και της λογιστικής γενεσιουργού αιτίας. Η επίπτωση των γενεσιουργών αιτίων αφορά τη διαφορά μεταξύ της λογιστικής ισοτιμίας κατά την ημερομηνία της γενεσιουργού αιτίας και της ίδιας ισοτιμίας κατά την ημερομηνία εγγραφής της δαπάνης σε ECU. Η επίπτωση αυτή, που είναι ανεξάρτητη από το σύστημα Γ. Ι. που επελέγη και κατά συνέπεια δεν έχει καμία χρησιμότητα για τη σύγκριση των εν λόγω συστημάτίον, είχε παραλειφθεί στο πλαίσιο της προηγούμενης γεωργονομισματικής έκθεσης που αφορά το 1993 και το 1994. β) Μοντέλο αξιολόγησης του κόστους των γεγονότων 1995/96 Τα γεγονότα και οι γεωργονομισματικές αποφάσεις της περιόδου 1995/96 επηρεάζουν κυρίως τους προϋπολογισμούς 1996 έως 1999. Για την εκτίμηση των γεωργονομισματικών επιπτώσεων στον προϋπολογισμό του 1996 ελήφθη υπόψη το προσχέδιο του διορθωτικού και συμπληρωματικού προϋπολογισμού για το 1996 (ΠΔΣΠ 96) που ίσχυε κατά την 30ή Ιουνίου 1996 και καταρτίστηκε με βάση τις ισοτιμίες της 6ης Μαΐου 1996. Για τις επιπτώσεις 1997 έως 1999, οι υπολογισμοί βασίζονται στο προσχέδιο του προϋπολογισμού 1997 (ΠΠ 97), που ίσχυε κατά την ημερομηνία της 30ής Ιουνίου 1996 και καταρτίστηκε με βάση τις ισοτιμίες της 21ης Μαρτίου 1996. Οι βάσεις ΠΔΣΠ 96 και ΠΠ 97 διορθώθηκαν αντικαθιστώντας τις Γ. Ι. που ελήφθησαν υπόψη κατά την κατάρτιση τους από τις Γ. Ι. που ήταν γνωστές 47 την 1. 7. 9630. Η λογιστική ισοτιμία που χρησιμοποιήθηκε δεν προσαρμόστηκε, δεδομένου ότι είναι ήσσονος σημασίας στις γεωργονομισματικές επιπτώσεις που οφείλονται σε διακυμάνσεις της Γ. Ι. Οι ΠΔΣΠ 96 και ΠΠ 97 που διορθώθηκαν την 1. 7. 96 δίνουν την εικόνα που προκύπτει από τις τελευταίες γνωστές Γ. Ι. κατά τα τέλη της περιόδου 1995/96. Οι δαπάνες κατανέμονται αφενός με βάση τα διάφορα γενεσιουργά αίτια των Γ. Ι. που τις επηρεάζουν και αφετέρου με βάση τις δαπάνες του παρελθόντος, μεταξύ των διαφόρων νομισμάτίον των κρατίόν μελών. Mux εκτίμηση των κοινοτικών δαπανών εν απουσία κάθε γεωργονομισματικού καθεστώτος, παρέχεται αντικαθιστώντας τις Γ. Ι. που εφαρμόστηκαν στο ΠΔΣΠ 96 και το ΠΠ 97 από τις ΑΤΑ που ίσχυαν κατά τις αρχές του μηνός της λογιστικής καταγραφής των εν λόγω δαπανών, και στη συνέχεια αφαιρώντας τις γεωργονομισματικές αντισταθμιστικές ενισχύσεις. Θα πρέπει να σημειωθεί το γεγονός ότι οι εκτιμήσεις του μηνός της λογιστικής καταγραφής για κάθε είδος δαπάνης31 είναι κατά προσέγγιση εκτιμήσεις που περιλαμβάνουν έντονη δυνατότητα διακύμανσης. Για όλες τις ημερομηνίες λογιστικής καταγραφής μεταγενέστερες της 1. 7. 1996, οι ΑΤΑ που ελήφθησαν υπόψη είναι εκείνες της 1. 7. 1996. Η συνολική επίπτωση από το πάγωμα των Γ. Ι. υπολογίζεται αντικαθιστώντας στο ΠΔΣΠ 96 και το ΙIIΙ 97 τις Γ. Ι. που χρησιμοποιήθηκαν πραγματικά για τις εν λόγω ενισχύσεις, από τρέχουσες Γ. Ι. , κατά την ημερομηνία των γενεσιουργών αιτίων για τις εν λόγω ενισχύσεις. Η επίπτωση των γενεσιουργών αιτίων υπολογίζεται από τη διαφορά μεταξύ των αποτελεσμάτων του υπολογισμού που περιγράφεται στη δεύτερη περίπτωση ανωτέρω και των αποτελεσμάτων μιας ανάλογης προσομοίωσης που πραγματοποιείται με τις ΑΤΑ που ίσχυαν κατά την ημερομηνία των γενεσιουργών αιτίων των Γ. Ι. που εφαρμόστηκαν στην πραγματικότητα. Λαμβανομένων υπόψη των επιφυλάξεων που αναφέρθηκαν σχετικά με τον προσδιορισμό των μηνών λογιστικής καταγραφής, η αξιολόγηση αυτή είναι ελάχιστα ακριβής. Καθίσταται αδύνατη μετά το 1997, διότι όλες οι ισοτιμίες που εφαρμόζονται μετά την 1. 7. 1996 αντικαθίστανται από εκείνες που ήταν γνωστές και ίσχυαν την 1. 7. 1996. 30 βλέπε έγγραφο εγρασίας για τα βασικά στοιχεία, πίνακες Ε 3 έ(ος Ε 6 βλέπε έγγραφο εγρασίας για τα βασικά στοιχεία, πίνακα Ε 3 48 Η αξιολόγηση των επιπτώσεων των απαλλαγών πραγματοποιείται με τη διαφορά μεταξύ αφενός πον αποτελεσμάτων της κατάστασης με τις τρέχουσες Γ. Ι. , χωρίς το "πάγωμα", όπίος περιγράφεται στην τρίτη περίπτίοση ανωτέρω, και (κρετέρου τίον αποτελεσμάτίον της προσομοίωσης με τις ΑΤΑ που ίσχυαν κατά την ημερομηνία των γενεσιουργών αιτίων που παρουσιάζονται στην τέταρτη περίπτωση ανωτέρω. Όσον αφορά το ΠΔΣΠ 96, το 75% του εν λόγω προσχεδίου επηρεάστηκε από τις Γ. Ι. της περιόδου 1995/96. Οι ισοτιμίες που ίσχυαν την 1η Ιουλίου 1996 εφαρμόζονται στο 3% των δαπανών που αφορούσαν πράγματι ένα γενεσιουργό αίτιο κατά την εν λόγω ημερομηνία, εφαρμόστηκαν όμως επίσης στο 10% που αφορά γενεσιουργά αίτια που προέκυψαν από τις 2 Ιουλίου έως τις 15 Οκτωβρίου 1996. Για το σύνολο σχεδόν των λοιπών δαπανών του προϋπολογισμού 1996 εφαρμόστηκαν ίσχυαν κατά τις ημερομηνίες γενεσιουργών αιτίων προγενέστερων της 1ης Ιουλίου 1995, χωρίς ωστόσο να ληφθούν υπόψη οι ημερομηνίες πριν από τον Νοέμβριο του 1994. Συνολικά, μόλις το 1% των δαπανών θεωρείται ως ανεξάρτητο των Γ. Ι. ισοτιμίες που Για το ΠΠ 97, μόνο το 2% των δαπανών αφορούν οι Γ. Ι. των οποίων τα γενεσιουργά αίτια προέκυψαν προγενέστερα σε σχέση με την υπό εξέταση περίοδο. Το 11% των δαπανών επηρεάστηκε από τις Γ. Ι. της αρχής του 1996 και το 37% από τις Γ. Ι. της 1ης Ιουλίου 1996. Κατά τον τρόπο αυτό, το 50% σχεδόν του ΠΠ 97 εξαρτάται από τις ισοτιμίες που θα εφαρμοστούν πράγματι από τις 2 Ιουλίου 1996 έως τις 15 Οκτωβρίου 1997. Οι ισοτιμίες αυτές, άγνωστες κατά την κατάρτιση της παρούσας έκθεσης, αντικαθίστανται από τις ισοτιμίες της 1. 7. 1996. Όσον αφορά τις ενδείξεις του προϋπολογισμού 1998 και 1999, που προκύπτουν από την εισαγωγή του ΠΠ 97 χωρίς μεταβολές, όλα σχεδόν τα βασικά γενεσιουργά αίτια θα εφαρμοστούν μετά την 1η Ιουλίου 1996, ενώ οι εν λόγω Γ. Ι. αντικαθίστανται από τις Γ. Ι. της 1. 7. 1996. Συνολικά, οι γεωργονομισματική κατάσταση την 1η Ιουλίου 1996 καθίσταται ιδιαίτερα σημαντική στις εκτιμήσεις που πραγματοποιήθηκαν για το 1997, το 1998 και το 1999. Η κατάσταση αυτή, που είναι άκρως συγκυριακή, χαρακτηρίζεται από μια ιδιαίτερα υψηλή νομισματική απόκλιση για την SKR (+6,779) η οποία, βάσει των γεωργονομισματικών κανόνων, δεν θα καταστεί δυνατό να διατηρηθεί επί μακρό χρονικό διάστημα. Η LIT (+4,986) και η IRL (+4,603) παρουσιάζουν επίσης υψηλές νομισματικές αποκλίσεις, ενώ τα DM, HFL και ÔS έχουν σχεδόν μηδενικές αποκλίσεις. Η εν λόγω κατανομή των (χποκλίσεων θα εξελιχθεί αναμφίβολα, γεγονός που θα επηρεάσει σε μεγάλο βαθμό τα αποτελέσματα που υπολογίζονται στην παρούσα έκθεση. Εντούτοις, θα πρέπει να επισημανθεί το γεγονός ότι η μέση σταθμισμένη απόκλιση με βάση την κατανομή ανά νόμισμα στον 49 προϋπολογισμό 1996, είναι 2,2% την 1/7/1996, ενώ ο μέσος όρος για την περίοδο 1995/96 είναι 2,1%. 2. α) Αποτελέσματα των εκτιμήσεων: Το βάρος του παρελθόντος: Λαμβανομένων υπόψη των εκτιμήσεων σχετικά με το κόστος των γεγονότων 1995/96 (βλέπε σημείο β) κατωτέρω), τα αποτελέσματα του μηχανισμού της πράσινης ECU, που τονίστηκαν από την αύξηση των τιμών σε ECU, αντιστοιχούν σε δαπάνη ύψους 6. 800 εκατ. ECU για τον προϋπολογισμό 1996 και 6. 920 εκατ. ECU για το 1997. Όσον αφορά τις επιπτώσεις του πράσινου ECU που εκφράζονται μέσω των ποσών που συνδέονται με τις τιμές στην παγκόσμια αγορά, από τις πραγματοποιηθείσες εκτιμήσεις32 προκύπτει συμπληρωματικό κόστος 1. 320 εκατ. ECU ετησίως. Με τις γεωργονομισματικές μειώσεις των τιμών, που ανέρχονται συνολικά σε 1,46%, αποφεύγεται συμπληρωματική δαπάνη της τάξης των 340 εκατ. ECU ετησίως. Συνολικά, οι υπόλοιπες επιπτώσεις από γεωργονομισματικό προβλήματα του παρελθόντος αντιστοιχούν, κάθε έτος, σε 7. 800 έως 7. 900 εκατ. ECU περίπου. β) Τα γεγονότα 1995/96: Τα αποτελέσματα που παρουσιάζονται στον κατωτέρω πίνακα καταδεικνύουν ετήσιο κόστος της τάξης των 1. 200 έως 1. 300 εκατ. ECU ετησίως. Τα 2/3 περίπου του εν λόγω κόστους οφείλονται στις επιπτώσεις των απαλλαγών. Εντούτοις, το κόστος των απαλλαγών εξαρτάται από την μελλοντική νομισματική εξέλιξη, πλήρως για το 1998 και το 1999 και κατά το ήμισυ για το 1997. Το κόστος των απαλλαγών έχει ουσιαστικά την προέλευση του στην ασυμμετρία των μηχανισμών, που επιτρέπουν στις θετικές νομισματικές αποκλίσεις να φθάσουν τις 5 μονάδες, ενώ οι αρνητικές αποκλίσεις περιορίζονται συνήθως από το όριο που ακολουθεί την μέγιστη θετική απόκλιση μειωμένη κατά 5 μονάδες. Επιπλέον, στις περιπτώσεις που ορισμένα νομίσματα ανατιμώνται έντονα και διαρκώς, όπως κατά το 1995/96, η διάρκεια των περιόδων επιβεβαίωσης διαδραματίζει αρκετά σημαντικό ρόλο διατηρώντας επί μακρό χρονικό διάστημα τις υψηλότερες θετικές αποκλίσεις. 32 βλέπε έγγραφο εργασίας για τα βασικά στοιχεία, πίνακα Ε 2 50 Το κόστος των γενεσιουργών αιτίοον, που είναι δύσκολο να μειωθεί χωρίς να διαταραχθούν οι αγορές, είναι της τάξης των 100 εκατ. ECU ετησίως. Το αποτέλεσμα αυτό είναι άτυπα υψηλό λόγω της έλλειψης αντιστάθμισης, κατά τη διάρκεια της περιόδου 1995/96, μεταξύ των νομισμάτων που ανατιμώνται και άλλων νομισμάτων που υποτιμώνται. Επί του παρόντος δεν είναι δυνατόν να εκτιμηθεί για το 1998 και το 1999. Το πάγωμα των ΓΙ αποτελεί μια δαπάνη που εδραιώνεται προοδευτικά λόγω των γενεσιουργών αιτίων και καταλήγει να φθάσει σε 185 εκατ. ECU. Το πάγωμα αυτό μέχρι την 1η Ιανουαρίου 1999 επηρεάζει επίσης τον προϋπολογισμό του έτους 2000. Το κόστος των αντισταθμιστικών ενισχύσεων απο το τέλος 1997 ενδέχεται να μειωθεί, για να ληφθούν υπόψη οι υποτιμήσεις που πραγματοποιήθηκαν μετά τις αισθητές ανατιμήσεις, οι οποίες είχαν σαν αποτέλεσμα τις ενισχύσεις αυτές. Η επίπτωση των υποτιμήσεων αυτών στο ποσό των δόσεων των ενισχύσεων που δεν έχουν ακόμη χορηγηθεί, πρέπει να εξετασθεί από την Επιτροπή στο πλαίσιο της διαδικασίας της επιτροπής διαχείρισης. Κόστος των γεωργονομισματικών γεγονότων 1995/96 1996 1997 1998 1999 Α - Μηχανισμοί που εφαομό^ονται στην ποάΗη Πάγωμα των ΓΙ Αντισταθμιστικές ενισχύσεις Απαλλαγές Γενεσιουργά αίτια 111 201 817 107 180 141 890 104 185 70 916 - 185 2 913 - ΣΥΝΟΛΟ (εκατ. ECU) 1. 236 1. 315 1. 171 1. 100 Β - Υπόθεση εφαομογής των άοθοων 7 και 8 του κανονισμού (ΕΟΚ) αοιθ. 3813/92 Αύξηση των ενισχύσεων (άρθρο 7) 653 2. 812 2. 932 2. 932 Αντισταθμιστικές ενισχύσεις (άρθρο 8) Απαλλαγές Γενεσιουργά αίτια 0 823 117 201 953 104 138 983 - 70 979 - ΣΥΝΟΛΟ (εκατ. ECU) 1. 593 4. 070 4. 053 3. 981 Σε σχέση με την κατανομή ανά κράτος μέλος στο ΠΔΣΠ 96, ο κύριος δικαιούχος του γεωργονομισματικού καθεστώτος είναι η Σουηδία με αύξηση κατά 11,2% των δαπανών σε SKR. Τούτο είναι το αποτέλεσμα τίον συνεπειών 51 των περιθωρίων απαλλαγής και των γενεσιουργών αιτίων σε μια συγκυριακή κατάσταση έντονης νομισματικής ανατίμησης. Στο μέλλον, ακόμα και αν εξαλειφθούν οι εν λόγω επιπτώσεις, η Σουηδία θα εξακολουθήσει να επωφελείται σημαντικά από το εν λόγω καθεστώς, χάρη στο πάγωμα των ΓΙ που θα αρχίσει να γίνεται αισθητό από το 1977. Ο δεύτερος δικαιούχος του καθεστώτος το 1996 είναι η Ιταλία με αύξηση κατά 5,6% των σχετικών κοινοτικίόν δαπανών. Το αποτέλεσμα αυτό, σε συνδυασμό με την ανατίμηση της LIT κατά την υπό εξέταση περίοδο, ενδέχεται να καταστεί μελλοντικά επιρρεπές σε μεταβολές. Στη συνέχεια, με ποσοστό αύξησης 4,7% έως 3,8% των σχετικών κοινοτικών δαπανών, ακολουθούν τα κράτη των οποίων οι ΓΙ διατηρήθηκαν αμετάβλητες τον Ιούνιο και τον Ιούλιο του 1995. Για τα εν λόγω κράτη μέλη, η νομισματική συγκυρία μετρίασε τις επιπτώσεις των ορίων απαλλαγής, αλλά στο μέλλον η κατάσταση θα μπορούσε να είναι διαφορετική. Προκειμένου να αξιολογηθεί η επίπταχτη των αποφάσεων τις οποίες έλαβε το Συμβούλιο κατά τον Ιούνιο του 1995, δηλαδή το πάγωμα των ΓΙ και οι αντισταθμιστικές ενισχύσεις αντί τίον άρθρων 7 και 8 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 3813/92, εκτιμήθηκε το κόστος που θα είχε καταλογισθεί στο γεωργονομισματικό καθεστώς ελλείψει των εν λόγω αποφάσεων. Η επιτευχθείσα εξοικονόμηση αποδεικνύεται ότι προσεγγίζει τα 360 εκατ. ECU το 1996, τα 2. 750 εκατ. ECU το 1997 και φθάνει σχεδόν τα 8. 900 εκατ. ECU σε τέσσερα έτη. Το υπέρογκο αυτό κόστος των άρθρων 7 και 8 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 3813/92 θα οφείλετο ουσιαστικά στη διατήρηση του επιπέδου των ενισχύσεων ανά εκτάριο σε σουηδικές κορώνες (+ 10% αύξηση σε ECU). Στην περίπτωση που, για οποιοδήποτε λόγο, το άρθρο 7 θα εφαρμόζετο μόνο για τις αισθητές ανατιμήσεις του Ιουνίου και του Ιουλίου 1995, το κόστος, σε σχέση με την πράγματι επιτευχθείσα κατάσταση, θα ήταν το ίδιο με το 1996 και θα είχε αυξηθεί κατά 700 εκατ. ECU περίπου κατά το 1997, φθάνοντας σε 2. 500 εκατ. ECU περίπου για τα τέσσερα έτη, δηλαδή από το 1996 έως το 1999. 52 ISSN 0254-1483 COM(96) 636 τελικό ΕΓΓΡΑΦΑ GR 01 09 03 Αριθ. καταλόγου : CB-CO-96-633-GR-C ISBN 92-78-12920-8 Υπηρεσία Επισήμοτν Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων L-2985 Λουξεμβούργο 63