title: ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ - Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ΚΑΙ ΤΟ ΔΙΑΣΤΗΜΑ: ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ, ΤΩΝ ΑΓΟΡΩΝ ΚΑΙ ΤΗΣ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ

eurovoc_concepts:
aerospace industry
competitiveness
research and development
satellite communications
space policy

text: ΕΠΙΤΡΟΠΗ TÛN ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ Βρυξέλλες, 04. 12. 1996 COM(96)617 τελικό ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ KQINQPQYAJQ Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ΚΑΙ ΤΟ ΔΙΑΣΤΗΜΑ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ, ΤΩΝ ΑΓΟΡΩΝ ΚΑΙ ΤΗΣ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ Πίνακας περιεχομένων Εισαγωγή Η σημασία του διαστήματος για την Ευρώπη II διαστημική βιομηχανία - γενικά θέματα. 3. 1. Μεταβαλλόμενο περιβάλλον: μετάβαση σε μία παγκόσμια κοινωνία των πληροφοριών Ανάπτυξη 3. 2. 3. 3. Πεδίο παγκόσμιου ανταγωνισμού 3. 4. Προϋποθέσεις ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας των όια(πημικα)ν (ψαρμογών και αγορές Ρόλος των ευρωπαϊκών φορέων Διαστημικές τηλεπικοινωνίες 2 3 S 9 11 Δορυφορική ναυσιπλοΐα και προσδιορισμός στίγματος. 14 Γεωπαρατήρηση από το διάστημα Υπηρεσίες Διαστημικών εκτοξεύσεων Διαστημικές τεχνολογίες άμυνας και μεικτών χρήσεων 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. Διεθνής συνεργασία 11. Τυποποίηση 12. Χρηματοδότηση 13. θεσμικά ζητήματα 14. Συμπεράσματα Γλωσσάρι 18 23 24 25 26 26 27 28 29 1. Εισαγωγή Το διάστημα δεν θεωρείται πια σήμερα μόνο σαν ένα εργαλείο εξερεύνησης του σύμπαντος και, κατάκτησης νέθ)ν συνόρων από τον άνθρωπο. Αν και τα θέματα και παραμένουν σημαντικά, το διάστημα έχει αποκτήσει, πια σήμερα στρατηγικές και οικονομικές διαστάσεις. Οι διαστημικές εφαρμογές έχουν ανοίξει, νέες αγορές οι, οποίες αποκτούν ιδιαίτερη σημασία στην παγκόσμια εμπορική σκηνή και οι, οποίες με τη σειρά τους ανοίγουν νέους δρόμους για την ικανοποίηση των ανθρωπίνων αναγκών. Δεδομένου ότι, ο διάστημα συμβάλλει τόσο στη στήριξη της βιομηχανικής ανταγίυνι,στι,κότητας της Ευρα'χπης όσο και, στη βελτίακιη της ποιότητας ζοχής των πολιτών της, η Ευρωπαϊκή ' Κνοκιη δεν μπορεί να παραμείνει, αδιάφορη στις εξελίξεις που σημειώνονται στο διάστημα. Αυτό δεν σημαίνει ότι η Ευρ(»παϊκή ' Κνωση θα πρέπει, να υποκαταστήσει, τον ρόλο άλλων αρμοδίων φορέων, ειδικότερα δε της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Διαστήματος, για την διαμόρφοχτη μιας ευρωπαϊκής διαστημικής πολιτικής, όμως η Ευρωπαϊκή ' Ιίναχίη πρέπει, να συμβάλει στην πλήρη ανάπτυξη της διαστημικής πολιτικής και να λάβει υπόψη της τη σημασία του διαστήματος κατά τη διατύπωση και εφαρμογή των πολιτικών που αναφέρονται στη Συνθήκη. Η Ευρωπαϊκή ' Ενωση ενδιαφέρεται για το διάστημα εδώ και μια δεκαετία περίπου. Η ανακοίνωση της Επιτροπής του 1988 για το διάστημα1 καθόριζε τις αρχές για την εμπλοκή της ' Ενωσης στις ευρωπαϊκές διαστημικές δραστηριότητες και προσδιόριζε το ρόλο της ο οποίος θα πρέπει να είναι συμπληρωματικός εκείνου της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Διαστήματος (ΕΥΔ). Λπό την τελευταία ανακοίνωση της Επιτροπής και μετά ("II Ευρωπαϊκή Κοινότητα και, το Διάστημα: προκλήσεις, δυνατότητες και νέες δράσεις" - 23 Σεπτεμβρίου 19922), σημειώθηκαν σημαντικές εξελίξεις σε διεθνές επίπεδο οι οποίες καθιστούν απαραίτητη την αναθεώρηση της θέσης της Επιτροπής στον τομέα του διαστήματος: 11 κοινο)νία των π ^ ^ χ ^ ο ρ ι ώ ν, προς την οποία βαδίζουμε,, και οι τεχνολογικές εξελίξεις ανοίγουν νέες προοπτικές για την αξιοποίηση του διαστήματος, οι οποίες είναι εξαιρετικά σημαντικές από κοινο)νικο-οι,κονομ,ι,κής πλευράς, λόγω του εγγενούς διασυνοριακού χαρακτήρα το>ν δορυφορικοί υπηρεσιών. Οι αγορές διαστημικών εφαρμογών αναπτύσονται γοργά, ιδιαίτερα στον τομέα των τηλεπικοινωνιών και της ναυσιπλοΐας· η γεωπαρατήρηση, ενώ ξεκίνησε ως καθαρά επιστημονικός τομέας, αρχίζει να διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην αγορά. Ταυτόχρονα ο ανταγωνισμός στις αγορές δορυφόρων και υπηρεσιών εκτόξευσης γίνεται όλο και πιο έντονος, όλο και πιο παγκόσμιος. Η διαδικασία αναδιάρθρωσης της ευρωπαϊκής βιομηχανίας έχει σημειώσει κάποια πρόοδο, συγχρόνως όμως οι αμερικανοί ανταγωνιστές της οδηγούνται σε ολοένα και μεγαλύτερη συγκέντρωση. Το συμβούλιο υπουργών της ΕΥΔ (Τουλούζη, 1995) έλαβε σημαντικές αποφάσεις στους τομείς τ(»ν εκτοξευτών και της διαστημικής υποδομής, οι οποίες θα έχουν επιπτώσεις στη χρηματοδότηση των προγραμμάτων εφαρμογής. Έχει ξεκινήσει επίσης διαδικασία αξιολόγησης της βιομηχανικής πολιτικής της ΕΥΔ, η οποία δύναται να οδηγήσει στην αναθεώρηση της και η οποία ενδέχεται να αφορά ορισμένους από τους τομείς κοινοτικής αρμοδιότητας. Σε επίπεδο ' Ενωσης, η ανάπτυξη και η επίδειξη το>ν διαστημικών εφαρμογών έχουν αποκτήσει COM(88) 417 τελικό COM(92) 360 τελικό. μεγαλύτερη βαρύτητα στο 4ο πρόγραμμα- πλαίσιο έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης (1995-1998)3 αλλά και κατά την εφαρμογή διαφόρων κοινοτικών πολιτικο')ν. Στο πλαίσιο του μόνιμου διαλόγου της με τη βιομηχανία, η Επιτροπή έχει συστήσει ομάδα ανωτάτου επιπέδου από εκπροσώπους της βιομηχανίας, η οποία θα βοηθήσει στον καθορισμό των ενεργειών που απαιτούνται για την αύξηση της δυναμικότητας και της ανταγωνιστικότητας της διαστημικής βιομηχανίας στην Ευρώπη. II παρούσα ανακοίνωση λαμβάνει υπόψη τα συμπεράσματα του Συμβουλίου Υπουργών Έρευνας της 29ης Απριλίου 19934, το "ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 6ης Μαΐου 19945 και τις αποφάσεις του Συμβουλίου Υπουργών ΕΥΔ της 10ης Νοεμβρίου 1992 και 20ής Οκτωβρίου 1995, τις συζητήσεις στο πλαίσιο του Είυρωπαϊκού Φόρουμ για το Διάστημα (6 Νοεμβρίου 1995) και την έκθεση της ομάδας υψηλού επιπέδου της βιομηχανίας (30 Ιανουαρίου 1996). Στα επόμενα κεφάλαια ορίζεται το γενικό πλαίσιο του διαστήματος και οι εφαρμογές του, στην Ευρώπη. Στα κεφάλαια 5 και 7 εξετάζονται οι τρεις κυριότερες διαστημικές εφαρμογές, ενώ στα κεφάλαια 8 και 13 καλύπτονται ορισμένα ζητήματα οριζόντιας πολιτικής. 2. Η σημασία του διαστήματος για την Ευρώπη Εδο> και τριάντα και πλέον χρόνια το διάστημα αποτελεί παράγοντα κρίσιμης στρατηγικής, κοινίυνικοοικονομικής και επιστημονικής σημασίας. Οι σημαντικότερες οικονομικές δυνάμεις έχουν υλοποιήσει προγράμματα που επιτρέπουν σε όσους συμμετέχουν σε αυτά, κυρίως στο δημόσιο τομέα και στη βιομηχανία, να καταδείξουν και να αξιοποιήσουν το δυναμικό των διαστημικών τεχνολογιών. II σύσταση του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Ανάπτυξης Εκτοξεύσεων (ELDO), του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστημικών Ερευνών (ESRO) και, στη συνέχεια, της ΕΥΔ, παράλληλα με τις αντίστοιχες υπηρεσίες και όργανα σε εθνικό επίπεδο, κατέστησε δυνατή την ανάπτυξη τεχνολογικών δυνατοτήτων και βιομηχανικής υποδομής, κάτι που οδήγησε σε σημαντική πρόοδο στον τομέα της επιστήμης και των εφαρμογών, φ>έρνοντας έτσι την Ευρώπη στην πρώτη γραμμή του διαστημικού τομέα, παρά το γεγονός ότι οι σχετικές δαπάνες δεν μπορούν να συγκριθούν με αυτές των ΗΠΑ και της πρώην ΕΣΣΔ. Προϋπολογισμοί διαστημικών, εκατ. ECU World space budgets, MECU E. E. L 126, της 5. 18. 1994. PV/CONS 22 - RECH 22 - 6280/93, της 5. 6. 1993. El· αριθ. C 205/467, της 25. 7. 1994. Χάρη στις επενδυτικές αυτές προσπάθειες, υπάρχουν σήμερα στην Ευρώπη 350 περίπου βιομηχανικές επιχειρήσεις που αναπτύσσουν διαστημικές δραστηριότητες: αρχικοί εργολήπτες, πρώτοι, δεύτεροι ή και τρίτοι υπεργολάβοι και προμηθευτές. Με την ευρύτερη έννοια ο κλάδος αυτός κινητοποιεί ποσά που ανέρχονται σε 8 δισεκ. ECU, και αντιπροσωπεύει 30,000 θέσεις εργασίας, ενώ 9,000 περαιτέρω εργαζόμενοι απασχολούνται σε οργανισμούς με παρεμφερές αντικείμενο (υπηρεσίες διαστήματος, ερευνητικά κέντρα, πανεπιστήμια κτλ. ). Συγκριτικά αναφέρεται ότι στις ΗΠΑ οι θέσεις εργασίας στον κλάδο αυτόν είναι 200. 000 περίπου. Για να εκτιμηθεί πλήρως η οικονομική σημασία του βιομηχανικού αυτού κλάδου, πρέπει αυτός να 0εο)ρη0εί ως βασικός κρίκος σε μια πολύ μεγαλύτερη αλυσίδα προστιθέμενης αξίας. Το μεγαλύτερο μέρος της αλυσίδας αυτής αποτελείται από υπηρεσίες οι οποίες, μαζί με τα σκέλη: "υπηρεσίες εδάφους" και "χρήστες", υπολογίζεται ότι αντιπροσωπεύουν ποσό υπερδεκαπλάσιο της αξίας των διαστημικών οχημάτων και των εκτοξευτούν. II ευρωπαϊκή στρατηγική ανάπτυξης διαστημικών δραστηριοτήτων, η οποία προτείνεται, στη συνέχεια, πρέπει συνεπώς να αποφύγει τον στενό ορισμό της διαστημικής βιομηχανίας: ο ορισμ,ός αυτός δηλαδή δεν πρέπει να περιοριστεί στους κατασκευαστές διαστημικού υλικού, αλλά να περιλάβει και τους παραπάνω κλάδους. Πέρα από την οικονομική σημασία του κλάδου, η ανάπτυξη και η χρήση των διαστημικών εφαρμογών παρουσιάζει στρατηγικό ενδιαφέρον για την Ευρώπη, εφόσον πρόκειται για εφαρμογές οι οποίες έχουν επιπτώσεις στις πολιτικές που ακολουθούνται σε τομείς όπως η κοινωνία των πληροφοριών, το περιβάλλον, η γεωργία, τα διευρωπαϊκά δίκτυα, η περιφερειακή πολιτική, η αναπτυξιακή βοήθεια κτλ. Στο πλαίσιο αυτό, η ' Ενωση οφείλει να εντάξει την τεχνολογία του διαστήματος στο κατάλληλο πολιτικό πλαίσιο και να διαδραματίσει επίσης πρωτοποριακό ρόλο ως πρώτος πελάτης των εφαρμογών που ενδέχεται να παρουσιάζουν ενδιαφέρον για την εφαρμογή των πολιτικών της και την ικανοποίηση των αναγκών των χρηστοτν. Όπο»ς γίνεται και σε άλλους τομείς, οι διαστημικές δραστηριότητες της Ευρ(ί)πης συγκεντρώνονται, σε ορισμένα κράτη μέλη. ' Ομχυς οι προς τα κάτο) βιομηχανίες και υπηρεσίες αιρορούν πολύ περιοοότερεςχίόρες και περιφέρειες, το ίδιο δε ισχύει για τις κυριότερες διαστημικές εφαρμογές. Πράγματι, τα διαστημικά συστήματα αγνοούν πολιτικά σύνορα και γι,'αυτό ευνοούν εξίσου όλες τις περιοχές της Ευροσπης, ιδιαίτερα δε τις λιγότερο προηγμένες περιιρέρειες, συνεισφέροντας έτσι στην κοινωνική και, οικονομική συνοχή της Ένοκτης, λαμβανομένης υπόψη της σημασίας των διαστημικών τεχνολογιών για τη βελτίωση των υποδομών (τηλεπικοινωνίες, χρήση της γης, αστική ανάπτυξη) ή της ποιότητας διαβίωσης το>ν πολιτών (ραδιοεπικοινωνίες, διαχείριση υδάτων). Στην παρούσα ανακοίνωση εξετάζονται τα κυριότερα ζητήματα που αφορούν άμεσα την ' Ενωση και για τα οποία υπάρχει περιθώριο ανάληψης πρωτοβουλιών. II επιστήμη του διαστήματος και οι επανδρωμένες διαστημικές αποστολές, παρόλο που είναι σημαντικές από στρατηγικής και βιομηχανικής (χπόψεως, υπάγονται ουσιαστικά στις αρμοδιότητες της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Διαστήματος (ΕΥΔ), των εθνικών υπηρεσιών διαστήματος και των κρατών μελών. Εν πάση περιπτώσει, η συμπληρωματικότητακαι η σύμπραξη μεταξύ προσπαθειών στον κλάδο αυτόν και ενωσιακών πολιτικών, σε τομείς όπως η έρευνα και τεχνολογική ανάπτυξη (ΕΤΛ), το ανθρώπινο δυναμικό ή η συνεργασία με τρίτες χώρες, πρέπει να επιδιωχθούν με ενεργό τρόπο και να αξιοποιηθούν υπέρ όλων ταχν τομέων εκείνων όπου η Ευροχπη είναι ήδη ή μπορεί, να γίνει ανταγωνιστική. (~)α πρέπει επίσης να αντιμετωπισθεί σοβαρά, κατά την εχραρμγή των μελλοντικών 11ρογραμμάτων 11λαισίο>ν, η κατασκευή του Διεθνούς διαστημικού σταθμού. 3. II διαστημική βιομηχανία - γενικά θέματα 3. 1. Μεταβαλλόμενο περιβάλλον: μετάβαση σε μια παγκόσμια κοινωνία των πληροφοριών 10 Η διαστημική βιομηχανία, περιλαμβανομένων του σκέλους "υπηρεσίες εδάφους" και των βιομηχανιών συναφών υπηρεσιών, οφείλει να αντιμετωπίσει διάφορες εξωτερικές μεταβολές οι οποίες επηρεάζουν το περιβάλλον στο οποίο λειτουργεί: - II αλλαγή το>ν γείοπολιτικα'χν συνθηκοόν που επί δεκαετίες ευνοούσαν την ανάπτυξη του κλάδου, η οικονομική ύφεση και οι δημοσιονομικές πολιτικές των τελευταίων ετών. Αποτελέσει ήταν να μειωθεί η απασχόληση στον διαστημικό τομέα κατά τα τρία τελευταία έτη, κάτι που συνέβη για πρώτη φορά. - II αυξανόμενη παγκοσμιοποίηση και το άνοιγμα των διεθνών αγορών, καθώς και η εμφάνιση νέ,ουν ανταγωνιστών. Η κατάσταση επιδεινώνεται λόγω του παρόντος πλεονάζοντος βιομηχανικοί') δυναμικού, το οποίο οφείλεται ακριβώς στους παραπάνω παράγοντες. - Οι τεχνολογικές, τέλος, εξελίξεις και η σταδιακή καθιέρωση της παγκόσμιας κοινωνίας των πληροφοριών έχουν ανοίξει νέους ορίζοντες για διάφορους τομείς νέων εφαρμογών (δορυφορικές προσωπικές επικοινωνίες, πολυμέσα, ναυσιπλοΐα κτλ) η σπουδαιότητα των οποίων δεν είχε προβλεφθεί ούτε καν προ ολίγων ετών. Ορισμένοι από τους παράγοντες αυτούς ενδέχεται να είναι προσωρινοί, ενώ άλλοι θα οδηγήσουν αναγκαστικά σε μόνιμες αλλαγές στον τρόπο λειτουργίας της βιομηχανίας και στο ρόλο που διαδραματίζουν εν προκειμένω οι κρατικές υπηρεσίες. Η βιομηχανία έχει επίγνωση του γεγονότος ότι η παρούσα δομή της πρέπει να προσαρμοστεί στις αλλαγές αυτές, οι κρατικές αρχές όμως δεν έχουν δώσει ακόμα σαφείς ενδείξεις για το πο')ς θα διαμορφωθεί το νέο περιβάλλον. 3. 2. Ανάπτυξη των διαστημικών εφαρμογών και αγορές 1 Ο ρυθμός ανάπτυξης των δραστηριοτήτων της ευρωπαϊκής διαστημικής βιομηχανίας ανεκόπη μετά το 1992, γεγονός που φαίνεται να οφείλεται, κατά κύριο λόγο, στην εξέλιξη της κρατικής χρηματοδότησης. Παράλληλα, οι πωλήσεις στον εμπορικό και τον αμυντικό τομέα σημείωσαν ελαφρά άνοδο. Κύκλος εργασιών της ευρωπαϊκής διαστημικής βιομηχανίας ανά κλάδους σε εκατ. ECU Εθνική, μη στρατιωτική ET Α ΕΥΔ Εμπορικές δραστηριότητες Αμυνα ΣΥΝΟΛΟ * εκτιμήσεις Πηγή: CNES - Eurospace Ϊ99Ϊ 773 1396 972 248 3389 Î992 899 1749 1021 285 3954 Ϊ993 Ϊ994 1995* Ϊ996* Ϊ997* 664 1462 1048 265 3439 685 1470 1261 350 3766 7Ô5 1653 1333 414 4105 678 1427 1589 419 4113 698 1363 1541 480 4082 Από τα παραπάνω στοιχεία προκύπτει (παρά τις διαφορές που υφίστανται μεταξύ των χωρών) ότι οι εμπορικές εφαρμογές της διαστημικής βιομηχανίας αποτελούν (χπλώς έναν από τους διαφόρους κλάδους, ο οποίος, προς το παρόν, δεν έχει δεσπόζουσα θέση. Ιίν τούτοις, η σταδιακή αύξηση της σημασίας του κλάδου αυτού είναι εμφανής: το 1991 αποτελούσε το 29% του συνολικού κύκλου εργασιών της διαστημικής βιομηχανίας, ενώ το 1997 αναμένεται να φτάσει το 38%. 12 Οπως προαναφέρθηκε, το σκέλος "διάστημα" αποτελεί απλώς την κορυφή του παγόβουνου σε σχέση με το σύνολο των εμπορικών διαστημικών εφαρμογαΥν. Ο κύριος όγκος δραστηριοτήτων και θέσεων εργασίας πρέπει να αναζητηθεί στις βιομηχανίες και υπηρεσίες εφαρμογών, ο ρυθμός ανάπτυξης των οποίων είναι ταχύτερος από το ρυθμό ανάπτυξης του σκέλους "διάστημα". Το γεγονός αυτό δεν μειώνει ασφαλακ; τη σημασία του σκέλους "διάστημα", ως στρατηγικού κρίκου της αλυσίδας. Κπειδή ακριβώς η Ι νυρώπη κατέχει εξέχουσα θέση στο σκέλος "διάστημα", η ευρωπαϊκή βιομηχανία έχει συγκριτικό πλεονέκτημα στις αγορές εφαρμογών και είναι σε θέση να πωλεί πλήρη συστήματα και υπηρεσίες σε πελάτες από όλον τον κόσμο. Επιπλέον, οι κατασκευαστές του σκέλους "διάστημα" διαδραματίζουν συχνά σημαντικό ρόλο στο σχεδιασμό ολοκλήρων συστημάτων εφαρμογών και στον καθορισμό των τεχνικών και των τεχνικών προτύπων που θα χρησιμοποιηθούν από τον αντίστοιχο κλάδο των υπηρεσιών εδάφους. 13 Στον παρακάτω πίνακα δίδονται εκτιμήσεις για τις προοπτικές της αγοράς όσον αφορά τις κυριότερες διαστημικές εφαρμογές: Παγκόσμια διαστημική αγορά για μη στρατιωτικούς σκοπούς: προοπτικές για τα έτη 1996-2005 σε δισεκ. ECU Δορυφορικές επικοινωνίες Δορυφορικός Τηλεπαρα- εντοπισμός στίγματος τήρηση Συνήθεις γεωατατικές PCS και, ευρυζωνικές* 47-64 Σκέλος "διάστημα" περιλαμβανομένης της εκτόξευσης και λειτουργίας Υπηρεσίες εδάφους και τερματικά χρηστοί™ Υπηρεσίες και εφαρμογές * να αναπτυχθούν σημαντικά κατά την προσεχή δεκαετία. Πηγή: ΕΥΔ - Euroconsult 47-70 > 100 12 0,8-1 10-13 100 > 200 27-38 30-45 4-5 8-13 δορυφορικές υπηρεσίες προσωπικών επικοινωνιών (PCS) και υπηρεσίες ευρείας ζώνης (πολυμέσων) αναμένεται 3. 3. Πεδίο παγκόσμιου ανταγωνισμού 14 II θέση της ευρωπαϊκής βιομηχανίας στις ανταγωνιστικές αγορές του διαστημικού τομέα εξαρτάται κατά πολύ από το συγκεκριμένο κλάδο· το μερίδιο της στην αγορά κυμαίνεται μ,εταξύ 50% και άνω στις υπηρεσίες διαστημικής εκτόξευσης, χάρη στο πρόγραμμα Ariane, και 5% ή λιγότεροσε ορισμένες κατηγορίες εξοπλισμού εδάφους. Στον κλάδο κατασκευής δορυφόρων, ο οποίος καταλαμβάνει στρατηγική θέση στην αλυσίδα, η Ιΐυρώπη σήμερα καλύπτει το 20-25% των αρχικών ουμ,βάσειυν σε παγκόσμιο επίπεδο, ενώ το υπόλοιπο καλύπτεται, από τη βιομηχανία των ΙIIΙΑ. Χαρακτηριστικά αναφέρεται ότι στην ουσία όλες οι προτάσεις για νέα παγκόσμια και περιφερειακά συστήματα επικοινωνιών (προσωπικές υπηρεσίες και ευρείας ζώνης) προέρχονται από τις Ηνωμένες Πολιτείες, ενώ η Ευρώπη μόνο τώρα φαίνεται να αντιδρά καθυστερημένα. Ο ρόλος της ευρωπαϊκής βιομηχανίας ως υποσυμβασιούχου και προμηθευτή εξοπλισμού έχει ωστόσο διευρυνθεί, όπως άλλωστε και αυτός της Ιαπωνίας. Η Ιαπωνία ήδη προηγείται της Ευρώπης στις αγορές υπηρεσιών εδάφους και, μεσοπρόθεσμα,σχεδιάζει να καταστεί σημαντικός αρχικός συμβασιούχος στον κλάδο των δορυφόρων και να εισχωρήσει στην εμπορική αγορά των εκτοξευτών. Ο ανταγωνισμός στην τελευταία αυτή αγορά έχει καταστεί εντονότερος, μ,ε την εμφάνιση νν,ων προμηθευτών όπ,ίης η Ρωσία, η Κίνα και η Ουκρανία. Η αγορά για εκτοξεύσεις μικρών διαστημ,οπλοίων αποκτά όλο και μεγαλύτερη σημασία, πράγμα που θα οδηγήσει στην εμφάνιση στην αγορά νέίσν διαστημικών δυνάμεων όπως η Ινδία ή το Ισραήλ. Τελικά, στην αγορά της τηλεπαρατήρησης, οι προσφορές πολλαπλασιάζονται από ένα ορισμένο αριθμό μη παραδοσιακών προμηθευτών, ενώ βρίσκονται υπό συγκρότηση οι πρώτες εμπορικές αποστολές στις ΗΠΑ. Κύκλος εργασιών ανάλογα με τις αγορές - στόχους Turnover according to destination markets Εκτοξευτές μιας χρήσεως Δορυφόροι επικοινωνιών Δορυφόροι τηλεπαρατήρησης Expendable launchers Export Εξαγωγές Commercial Government Defence Εμπορικές Κρατικές Αμυνα Communications satellites Remote sensing satellites United States Eurone Ηνωμένες Πολιτείες 3. 4. ΙΙροϋποΟέσεις ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας Ευρώπη Οι ευροχπαϊκές προποβουλΐες στους νέους κλάδους (δορυφορική ναυσιπλοΐα, PCS, επικοινωνίες πολυμέσων και ευρείας ζώνης) αξιοποιώντας τα παραδοσιακά ευρωπαϊκά πλεονεκτήματα, όπ,ίος η εμπειρία που έχει αποκτηθεί στην τεχνολογία ζώνης Ka και στην απευθείας δορυφορική μετάδοση. ' Οπως ήδη υπογραμμίσθηκε από την Ηπιτροπή6, επιβάλλεται να ληφθούν πολύ σοβαρά υπόψη οι δυνατότητες της ευρωπαϊκής διαστημικής βιομηχανίας να μετατρέπει σε καινοτόμα προϊόντα τις επενδύσεις της σε ΕΤΑ. Θα μπορούσαμε μάλιστα να ισχυριστούμε ότι ο εν λόγω κλάδος είναι από τη φύση του καινοτόμος, κάτι όμως που δεν είναι αρκετό για να διασκεδάσει τους φόβους περαιτέρω μείωσης της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας σε σχέση με τους πρωτοπόρους της αγοράς (κυρίως Αμερικανούς). Εκτός από το ότι οι ΗΠΑ είχαν πολύ καιρό το πλεονέκτημα μιας πραγματικά ενιαίας αγοράς, το προβάδισμα τους οφείλεται κυρίως στη διαφορά επιπέδου κρατικής χρηματοδότησης μεταξύ Ευρώπης και ΙίΠΑ, αφενός, και στη βιομηχανική δομή και τις μεθόδους εργασίας στην Ευρώπη, αφετέρου. II έμμεση και άμεση χρηματοδότηση της αμερικανικής οικονομίας από την κυβέρνηση των ΗΠΑ έχει αντίκτυπο τόσο στο τεχνολογικό επίπεδο της βιομηχανίας όσο και στις δαπάνες της, λόγω μεταξύ άλλων, οικονομκόν κλίμακας κατά την κατασκευή. Οι οικονομίες αυτές, οι οποίες αφορούν την κατασκευαστική διαδικασία και ειδικότερα τις μη επαναλαμβανόμενες δαπάνες, θεωρούνται το μεγαλύτερο ίσως πλεονέκτημα για τις αμερικανικές επιχειρήσεις. ΙΙαραδείγματος χάρη, για την πλέον επιτυχημένη σήμερα εμπορική δορυφορική πλατφόρμα υπήρξε μια πρώτη παραγγελία 10 μονάδων εκ μέρους του πολεμικού ναυτικού των ΙIIΙΑ, ακολούθησαν δε παραγγελίες 50 και πλέον μονάδων από τον ιδιωτικό τομέα. Για τις πλέον επιτυχημένες, αντίθετα, ευρισπαϊκές πλατφόρμες δεν υπήρξαν πάνα) από 10-15 παραγγελίες. Εκτιμάται ότι κατά τα τελευταία πέντε έτη η κρατική χρηματοδότηση που έλαβε η βιομηχανία δορυφορικών επικοινωνιών Βλ. Πράσινη Βίβλος της Επιτροπής για την καινοτομία (Δεκέμβριος 1995). των ΗΠΑ μέσα) προμηθειών και ΕΤΑ για στρατιωτικά και πολιτικά προγράμματα έφτασε τα 9 δισεκ. δολάρια ΙIIΙΑ, ενώ οι εμπορικές πωλήσεις αντιστοιχούσαν στο 26% μόνον των εσόδων της βιομηχανίας. Τα αντίστοιχα στοιχεία για την Ευρώπη είναι 2 δισεκ. δολάρια ΙΠΙΑ και 45%. Αν και το ποσοστό αυτό αποτελεί ικανοποιητική επίδοση της ευρωπαϊκής βιομηχανίας, όμως τα στοιχεία σε απόλυτους αριθμούς καθιστούν φανερή τη δυσαναλογία μεταξύ της κρατικής χρηματοδότησης της βιομηχανίας σε Ευρώπη και ΗΠΑ. Επειδή ακριβώς παρατηρείται αυτή η δυσαναλογία, όλοι οι διαθέσιμοι πόροι στην Ευρώπη (για πολιτικούς ή στρατιωτικούς σκοπούς, σε εθνικό ή ευρωπαϊκό επίπεδο) πρέπει, πάση θυσία να χρησιμοποιηθούν αποτελεσματικά προκειμένου η βιομηχανία να γίνει πιο ανταγωνιστική. II ΕΥΛ θα συνεχίσει να διαδραματίζει σημαντικό ρόλο, αναμένονται δε με ενδιαφέρον τα πορίσματα της για τη βιομηχανική πολιτική και για την εφαρμογή μιας γεο/γραφικά δίκαιης επιστροφής πλεονεκτημάτων. Το σύστημα που ισχύει σήμερα και σχεδιάστηκε για να δώσει το έναυσμα μιας νέας ευρωπαϊκής βιομηχανίας μπορεί, τα>ρα να βελτιωθεί μ,ε τη δημιουργίαμηχανισμώνγια οικονομικήαποτελεσματικότητακαι,αν^^ στους διαστημικούς τομείς της αγοράς. 16 της όσο και διάρθρωση εργοληπτών βιομηχανίας, η Η οποία χαρακτηρίζεται από σημαντικό κατακερματισμό και αλληλεπικάλυψη αρμοδιοτήτων, τόσο σε επίπεδο αρχικών υπεργολάβων, αποτελεί μειονέκτημα όσον αφορά τις δαπάνες των ευρωπαϊκών βιομηχανιών σε σχέση με τις δαπάνες των αμερικανών ανταγωνιστών τους, οι οποίοι - συν τοις άλλοις - απευθύνονται σε ώριμη εγχώρια αγορά και συνάπτουν πολύ περισσότερες συμβάσεις με κρατικούς qjOQeiç. Είναι δύσκολο για τους Ευρωπαίους να αντισταθμίσουν το μειονέκτημα αυτό, ακόμη και αν διαθέτουν ανοΥτερου επίπεδοι) ΕΤΑ, καλύτερο μ,άρκετι,γκ κτλ. Ο κατακερματισμός της ευροιπαϊκής βιομηχανίας δημιουργεί επίσης προβλήματα κατά την αντιμετάχπ,ιση το>ν εγγενών (οικονομικών, εμπορικών, τεχνικών) κινδύνων που παρουσιάζουν τα νέα δορυφορικά συστήματα που προτείνεται, vex εφαρμοστούνσε παγκόσμια κλίμακα. αναπτύσσονται Το ευρύτερο διεθνές σενάριο που αφορά το διάστημα εξελίσσεται γοργά δημιουργώντας νέες προπτικές για τη χρήση του διαστήματος· στα πλαίσια της διαμορφούμενης κοινωνίας των πληροφοριών οι αγορές για εφαρμογές της διαστημικής γρήγορα, ειδικότερα στους τομείς των τηλεπικοινωνιών και της να\)σιπλοΐας, ενώ η ΓεαχτΓαρατήρηση μετακινείται από το βασίλειο της επιστήμης προς ένα όλο και σοβαρότερο ρόλο στην αγορά. Ταυτόχρονα, παγκόσμιος ανταγοΛΜ,σμός στις αγορές για δορυφόρους και υπηρεσίες εκτόξευσης καθίσταται διαρκώς εντονότερος και γενικότερος. ο και θα πρέπει (περιλαμβανομένων «*· Γα αρμόδια όργανα της Ευρωπαϊκής το>ν Ενωσης κανονιστικίόν δράσεων) να χρησιμοποιηθούν κατά τρόπο ώστε να δημιουργηθεί το κατάλληλο εναρμονισμένο περιβάλλον που θα διευκολύνει τις επενδύσεις και την υποστήριξη αποτελεσματικότερων βιομηχανικών δομών, ενθαρρύνοντας την αναβάθμιση της ευρωπαϊκής διαστημικής β ι ο μ η χ α ν ί ας α φ ο ρά σε ανταγωνιστικότητα και την ποιότητα. Οι σχέσεις μεταξύ αυτού του συνοθυλεύματος βιομηχανικών ηχ)ρέων, αλλά και, οι μέθοδοι εργασίας τους, εξακολουθούν να διαμορφώνονται σε μεγάλο βαθμό βάσει των προγραμμάτων των υπηρεσιών διαστήματος και όχι βάσει των αναγκών των χρηστών. Πράγματι, οι ιδιώτες πελάτες, πριν να αγοράσουν ένα δορυφορικό σύστημα, οφείλουν να συνεκτιμήσουν ορισμένους παράγοντες πέρα από την τιμή και την τεχνολογική απόδοση. Ο χρόνος παράδοσης, η χρηματοδότηση, οι ασφαλιστικές και συναφείς υπηρεσίες αποτελούν ενός συνολικού πακέτου που οι κατασκευαστές του διαστημικού τομέα οορείλουν πλέον να προσφέρουν μαζί με τα προϊόντα τους. τμήματα ό,τι την Στο πεδίο αυτό η ευρισπαϊκή διαστημική βιομηχανία έχει, σημειώσει πρόοδο κατά τα τελευταία έτη. Έχουν γίνει επίσης σημαντικά βήματα προς την κατεύθυνση της παγίωσης και του εκσυγχρονισμούτυχν δομών ττ)ς μέσο) συμφωνιών και συγχωνεύσεων. Όλες αυτές οι ενέργειες, πάντως, δεν θεωρούνται επαρκείς συγκρινόμενες με τη θεαματική πρόοδο που έχει να παρουσιάσει στον τομέα αυτό η βιομηχανία των ΗΠΑ. Ένα άλλο χαρακτηριστικό του ευρωπαϊκού βιομηχανικού ιστού είναι το σχετικά χαμηλό επίπεδο κάθετης ολοκλήρωσης, προς την κατεύθυνση κυρίως των προς τα κάτω υπηρεσιών και των αγορών εξοπλισμού. Δεν υποστηρίζουμε βέβαια ότι η κάθετη ολοκλήρωση αποτελεί το μοναδικό μοντέλο. Χρειάζεται να δημιουργηθούν νέες μορφές συνεργασίας μεταξύ βιομηχανίας και αρμοδίων παραγόντων, αν θέλουμε να αντιμετωπίσουμε σωστά τις αμερικανικές προκλήσεις. Είναι σαφές, εντούτοις, ότι οι επιχειρηματικές δραστηριότητες και η αποδοτικότητα μετατοπίζονται σιγά σιγά προς τα κάτω (δηλαδή προς τον εξοπλισμό και τις υπηρεσίες χρηστών δικτύων) προσδίδοντας κατ' αυτόν τον τρόπο στρατηγικό πλεονέκτημα στις καθετοποιημένες επιχειρήσεις, ειδικότερα στο νέο τοπίο παγκοσμοιοποίησηςτων τηλεπικοινωνιών. Ένα μεγάλο μέρος της αγοράς διαστημικών τηλεπικοινωνιών θα καταληφθεί στο μέλλον από κοινοπραξίες στις οποίες ο κατασκευαστής δορυφόρων είναι ο στρατηγικός εταίρος ή συμμετέχει σε μια ευρύτερη ομάδα που προωθεί το πρόγραμμα. Το γεγονός αυτό πρέπει να ληφθεί υπόψη, δεδομένου ότι, υπό τις παρούσες συνθήκες, οι ευκαιρίες που προσφέρονται στους ανεξάρτητους κατασκευαστές δεν θα πρέπει να είναι πλήθος. Από την άλλη μεριά η εξειδίκευση έχει επίσης τα πλεονεκτήματα της ειδικότερα για τη βιομηχανία των μικρών χωρών. Μικρές και μεσαίου μεγέθους επιχειρήσεις (MME) γενικά αναγνωρίζονται ως κύριες δεξαμενές νέων θέσεων απασχόλησης σε όλα τα κράτη μέλη. Πράγματι σχετικές έρευνες κατέδειξαν ότι μια μικρή αναλογία ύψους 4% περίπου των επιχειρήσεα)ν συμβάλλει σε περισσότερο από 50% στη συνολική καθαρή δημιουργία θέσεων εργασίας. Οι MME σε όλη την Ευρώπη παίζουν ήδη σοβαρό ρόλο στον κλάδο του διαστήματος και των προς τα κάτω σχετικών τομέων, όπως οι υπηρεσίες δεδομένων τηλεπαρατήρησης. Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δοθεί στη συμμετοχή αυτών των επιχειρήσεων στα πλαίσια των εν εξελίξει, περιστάσεων, ενώ θα πρέπει να αξιοποιηθούν πλήρως οι δράσεις της Επιτροπής για τη βελτίωση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος και την προωθημένη ανάπτυξη των επιχειρήσεων αυτών. 4. Ρόλος των ευρωπαϊκών φορέων Όπως προαναφέρθηκε το μερίδιο των εμπορικών εφαρμογών συνεχώς αυξάνεται, χωρίς όμως οι εμπορικές εφαρμογές να είναι ακόμη ο κλάδος που κυριαρχεί μεταξύ των διαστημικών δραστηριοτήτων. Το μερίδιο τους είναι περίπου 30% στην Ευρώπη, αλλά μόνον 10%, ή και λιγότερο, στις κυριότερες άλλες διαστημικές δυνάμεις. Οι κυβερνήσεις, με διάφορα μέσα, όπως π. χ τα διαστημικά προγράμματα, επηρεάζουν σημαντικά τις εξελίξεις στον κλάδο και τους κανόνες του παιχνιδιού στον εμπορικό στίβο. Το γεγονός αυτό υπογραμμίζει τη σημασία που έχει η στρατηγική συνεννόηση μεταξύ όλων των φορέων στην Ευρώπη. Η ΕΥΔ πρέπει να παραμείνει ο ακρογωνιαίος λίθος του θεσμικού οικοδομήματος και να συνεχίσει την προώθηση της ευρωπαϊκής συνεργασίας και του στρατηγικού προγραμματισμούστον τομέα του διαστήματος. Η ΕΥΔ, μαζί με τις εθνικές υπηρεσίες διαστήματος, θα ενισχύσει την ευρωπαϊκή τεχνολογική βάση και θα παραμείνει ο στυλοβάτης της ευρωπαϊκής βιομηχανίας σχεδιάζοντας και εκτελώντας διαστημικά προγράμματα που εξυπηρετούν τους ειδικούς στόχους της. Τα ευρωπαϊκά κράτη, τα οποία κατά το παρελθόν συνετέλεσαν στην άνθηση της βιομηχανίας αυτής μέσω της ΕΥΔ και των διαστημικών τους προγραμμάτων, οφείλουν τώρα να αναγνωρίσουν ότι οι, συνθήκες έχουν αλλάξει και ότι απαιτείται πιο εμπορικός και πιο ευρωπαϊκός τρόπος προσέγγισης αλλά και πιο ενεργός ρόλος εκ μέρους της βιομηχανίας και των φορέων παροχής υπηρεσιών. Διαφορετικά καμία, κοινοτική ή μη, πρωτοβουλία δεν μπορεί να διασφαλίσει την επιβίωση της βιομηχανίας αυτής σε υγιή οικονομική βάση. Η βιομηχανία πρέπει να είναι ελεύθερη να διαμορφώσει τη στρατηγική της και να χαράξει, τη δική της πορεία προς την κατεύθυνση της αναδιάρθρωσης, η οποία θα είναι προσαρμοσμένη στο ευρωπαϊκό πλαίσιο. Οι βιομηχανικές συγχωνεύσεις, η κάθετη ολοκλήρωση και η διεθνής συνεργασία αποτελούν παράγοντες ζωτικής σημασίας για την ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας σε διεθνές επίπεδο. Οι παράγοντες αυτοί πρέπει να εξεταστούν λαμβάνοντας υπόψη τους ευρωπαϊκούς κανόνες περί ανταγωνισμού, καθώς και τις παγκόσμιες προκλήσεις των Αμερικανών και λοιπών ανταγωνιστών. 23 II Επιτροπή θα επιδιώξει τη διαμόρφωση ανοικτού και ανταγωνιστικού περιβάλλοντος, το οποίο αποτελεί τη βάση για την ενίσχυση της ευρωπαϊκής βιομηχανίας, είναι δε πρόθυμη να συνδράμει στην ανάλυση καινοτόμα/ν στρατηγικών βιομηχανικών συμμαχιών, ώστε βαθμιαία οι, ενδιαφερόμενοι φορείς να συνειδητοποιήσουν τα κοινά ευρωπαϊκά συμψ;έροντα. II Επιτροπή θα κάνει χρήση των αρμοδιοτήτων της, ούτως ώστε να εξασφαλίσει δίκαιους κανόνες παιχνιδιού εντός και εκτός της Ευρώπης. Όπως προαναφέρθηκε, εξάλλου, η ' Ενωση δραστηριοποιείται σε διάφορους τομείς για τους οποίους οι διαστημικές εφαρμογές ενδέχεται να έχουν στρατηγική σημασία, την ενδιαφέρει λοιπόν άμεσα η ανάπτυξη των εχραρμ,ογίόν αυτο>ν. Ο ρόλος της πρέπει να θεωρείται υπό το πρίσμα της αρχής της επικουρικότητας, συγκεκριμένα δε: 10 - Ανάγκη να βελτιωθεί ο συντονισμός μεταξύ ευρωπαϊκής ΕΤΑ και βιομηχανικών πολιτικών, δεδομένου ότι, ο ανταγωνισμός είναι πλέον παγκόσμιος και η θέση της Ευρώπης γενικά δεν είναι ισχυρή. - Πανευρωπαϊκή ή παγκόσμια εμβέλεια των διαστημικών εφαρμογών, κάτι που δεν αφήνει ευρύ περιθώριο για λύσεις σε εθνικό επίπεδο. - Ανάγκη διεθνούς συντονισμού όσον αφορά τις εφαρμογές αυτές ("orbital slots" - τροχιακά "παράθυρα", συχνότητες, χορήγηση αδειών, τυποποίηση): η έλλειψη κοινής ευρωπαϊκής θέσης αποτελεί σοβαρό μειονέκτημα στην προσπάθεια κατάκτησης ισχυρής θέσης στην αγορά. ΟΙ ΕΤΑΙΡΟΙ ΠΑ ΤΙΙΝ ΑΝΑΠΤΥΗΙΙ ΔΙΑΣΤΗΜΙΚΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΙΙ 1. 2. 3. 4. II Ευρωπαϊκή Κοινότητα: ενίσχυση για την ανάπτυξη της αγοράς, πιλοτικών σχεδίων και σχεδίων επίδειξης, μεθοδολογικών ερευνών. Οι κυβερνήσεις των ευρωπαϊκών κρατών και οι δικές τους υπηρεσίες διαστήματος ή εθνικά προγράμματα: ανάπτυξη του διαστημικού κλάδου, διευρευνητικές αποστολές και εφαρμογές, εγκαταστάσεις εκτόξευσης. Η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Διαστήματος: ανάπτυξη του διαστημικού κλάδου, του επιστημονικού κλάδου, αποστολές "Explorer" και "Earth watch", εκτοξεύσεις. Η Διαστημική Βιομηχανία: αρχική εργολήπτες και υπεργολάβοι για το διάστημα και τις υπηρεσίες εδάφους, εταιρείες προστιθέμενης αξίας για υπηρεσίες και προϊόντα. 5. Φορείς διαστημικών συστημάτοίν όπως: - EU METS AT για τη μετεωρολογία, - EUTELSAT για τις τηλεπικοινωνίες, - EUROCONTROL για τη διαχείριση της εναέριας κυκλοφορίας 6. Οι τελικοί χρήστες 24 25 26 27 28 11 5. Αιαστημικές τηλεπικοινωνίες Οι τηλεπικοινωνίες είναι αναμφισβήτητα η πλέον διαδεδομένη εφαρμογή διαστημικής τεχνολογίας: το 75% των δορυφόροι αυτή τη στιγμή είναι δ ο ρ ι ^ ρ οι επικοινίυνκόν. Σύμφωνα μ,ε συντηρητικές εκτιμήσεις, η παγκόσμια αγορά δορτκρόρων<7ταθερών επικοινωνιών και εκπομπής κατά την προσεχή δεκαετία (1996-2005) θα αντιπροοαχπεΰει ποσό 12-16 δισεκ. ECU, η δε αγορά εκτοξεύσεων 9-10 δισεκ. ECU, τα έσοδα των επιχειρήσεων εκτιμώνται σε 30-40 δισεκ. ECU. Οι εκτιμήσεις για την αγορά επίγειων σταθμών και τερματικών είναι 50-70 δισεκ. ECU και 120-160 δισεκ. ECU, προκειμένου για υπηρεσίες τελικών χρηστών. Οι, σήμερα παρεχόμενες υπηρεσίες στην Ευραχπη αφορούν ηχητική και κινητή τηλεπικοινωνία, δεδομένα υψηλής ταχύτητας, και όλο και συχνότερα επιχειρηματικές επικοινωνίες σε μικρής κυκλοφορίας τερματικά (VSAT). Από το 1992 και μετά, ημερομηνία της τελευταίας ανακοίνωσης της Επιτροπής σχετικά με τη διαστημική πολιτική, το ενδιαφέρον για τις δορυφορικές επικοινωνίες αναζωπυρώθηκε λόγω τα>ν τεχνολογικών εξελίξεων, χάρη στις οποίες τα δορυφορικά συστήματα χρησιμοποιούνται ευρέως για την λήψη τηλεοπτικών εικόνων στα σπίτια και είναι σε θέση να ανταγωνίζονται άλλες επικοινωνιακές τεχνολογίες στις νέες αγορές κινητών και, εξαιρετικά ευρυζωνικών επικοινωνιών. Τα πράγματα οδεύουν προς "επιχειρηματική σύμπραξη" μεταξύ σύγχρονων δορυφορικών συστημάτων και βασικής επίγειας υποδομής και προς τη σύγκλιση μεταξύ δορυφορικής τηλεόρασης ("direct to home") και δορυφορικών επιχειρηματικοί επικοινωνιών ("direct to user"). Υπάρχουν επίσης δύο νέες, πολλά υποσχόμενες, αγορές οι οποίες αποτελούν πρόκληση για την ευρωπαϊκή βιομηχανία- όταν κάθε μία από τις αγορές αυτές ωριμάσει, το οικονομικό μέγεθος που θα αντιπροσωπεύουν τα προϊόντα και οι υπηρεσίες τους θα αντιστοιχεί προς το οικονομικό μέγεθος που έχουν σήμερα τα δορυφορικά συστήματα σταθερών επικοινωνιών. Οι αγορές αυτές είναι οι εξής: δορυφορικά συστήματα προσωπικών επικοινωνιών, κινητές επικοινωνίες για φορητά τερματικά τύπου GSM και υπηρεσίες φωνής-δεδομένων η ευρωπαϊκή διαστημική βιομηχανία συμμετέχει ήδη σε μεγάλο βαθμό σε ένα από τα συστήματα αυτά. Κάθε ένα από τα προτεινόμενα συστήματα απευθύνεται σε 1-2 εκατ. χρήστες ανά την υφήλιο- εξαιρετικά ευρυζωνικά ψηφιακά συστήματα επικοινωνιών. Τα συστήματα αυτά βασίζονται σε παγκόσμιους δορυφορικούς "αστερισμούς" και αποσκοπούν στην ικανοποίηση της εξαιρετικά αυξημένης ζήτησης για δεδομένα, φωνή και διαλογικές υπηρεσίες πολυμέσων τύπου Internet, αποτελώντας βασικό συστατικό της παγκόσμιας υποδομής πληροφοριών. ΙΙροτα νόμενες ενέργειες II Επιτροπή προτείνει να ενισχυθεί ο ρόλος των δοριχρορικών επικοινωνιών. Τούτο θα γίνει σε συνεργασία με την ΕΥΑ, τις εθνικές υπηρεσίες διαστήματος και τα κράτη μέλη, χάρη σε σωστές πολιτικές και ενέργειες οι οποίες θα αφορούν βασικά τους εξής τομείς: ρυθμιστικό πλαίσιο, εξωτερική πολιτική και ΕΤΑ. II ΕΥΑ και οι εθνικές υπηρεσίες διαστήματος εκπόνησαν κατά τα τελευταία έτη προγράμματα σχεδιασμού προηγμένων τεχνολογιών για την ανάπτυξη παγκόσμιων δορυφορικών ψηφιακών ευρυζωνικών συστημάτων (για σταθερές ή κινητές εφαρμογές). Τα προγράμματα αυτά αφορούν κατά πρώτο λόγο τεχνολογίες ωφέλιμου φορτίου και κατά δεύτερο λόγο τεχνολογίες "εδάφους". Η Κοινότητα, από την άλλη, υποστήριξε προγράμματα τα οποία αφορούν κυρίως το σχεδιασμό τεχνολογιών και συστημάτων εδάφους και σχετικών εφαρμογών, Τα προγράμματα λοιπόν της ΕΥΔ, οι εθνικές πρωτοβουλίες και τα προγράμματα που χρηματοδοτούνται από την Κοινότητα πρέπει να αλληλοσυμπληρώνονται και να συμβάλουν στη διάθεση στο 12 ΕΤΑ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΤΩΝ ΔΙΑΣΤΗΜΙΚΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ προϋπολογισμός ΗΠΑ USA budgu Εμπορικές πωλήσεις satcom 18% Sales of commercial satcom 3% προϋπολογισμός MASA satcom 7% NASA satcom budgfl 7% DoDR&D 26% προϋπολογισμός DoD satcom 46% Do/) R&D 26% DoD satcom budgej 46% IIIIA ΣΥΝΟΑΙΚΙΙ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ ΑΓΟΡΑΣ = 11862 εκατ. ECU ΣΥΝΟΑΙΚΗ ΚΡΑΤΙΚΗ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ ΕΤΑ = 4900 εκατ. ECU Προϋπολογισμός ΕΥΡΩΠΗΣ EUROPE budg&Ë Εμπορικές πωλήσεις satcoms 35% Στρατιωτικός πρϋπολογισμός satcom 17% Sales of commercial satcoms 35% Military satcom budget 17% Mlitary R&D Στρατιωτική E TA 5^ Εθνικοί προϋπολογισμοί πολιτικών satcom 3% National civilian satcom budgets 3% ESA satcom R&D 19% ESA satcom budget 21% Προϋπολογισμός ΕΥΑ satcom 21% ΕΥΑ satcom ETA 19% ΕΥΡΩΙΙΠ ΣΥΝΟΑΙΚΗ ΑΓΟΡΑ = 3712 εκατ. ECU ΣΥΝΟΑΙΚΙΙ ΚΡΑΤΙΚΗ ΧΡΗΜΑΤΟΔΗΤΗΣΗ ΕΤΑ = 1304 εκατ. ECU Σχετικό μέγεθος προϋπολογισμών Ευρώπης / ΗΠΑ από 1990 έως 1994 Πηγή : Ευρωπαϊκή Επιτροπή (1995) 29 30 31 13 εμπόριο των διαστημικών τηλεπικοινωνιακών υπηρεσιών, οι οποίες απευθύνονται στις νέες και σημαντικότατες αγορές τηλεπικοινωνιών και πολυμέσων, περιλαμβανομένης της πρόσβασης στο INTERNET και των ευρυζωνικών συστημάτων. Όσον αφορά τις κινητές επικοινίονίες, η έρευνα εστιάζεται σήμερα στο σχεδιασμό του διαδόχου σχήμ,ατος του GSM, δηλαδή του UMTS (καθολική υπηρεσία κινητής τηλεφωνίας). Στην Ευρώπη, το 4ο πρόγραμμα πλαίσιο, και συγκεκριμένα η δράση "ACT" (προηγμένες τηλεπικοινωνιακές τεχνολογίες και υπηρεσίες) του προγράμματος, αποτελεί σημαντική πηγή χρηματοδότησης. II προσπάθεια ενοποίησης θα πρέπει να συνεχιστεί, έτσι (όστε η ευρωπαϊκή βιομηχανία να είναι σε θέση να διαθέσει τερματικά για τα κινητά δίκτυα της επόμενης γενιάς με δυνατότητες και στον τομέα των επίγεκον και στον τομέα των δορι^ορικών επικοινωνκσν κατ' αυτόν τον τρόπο θα διατηρήσει την πρωτοπορία την οποία πέτυχε χάρη στο GSM. τύπου Την εποχή αυτή σχεδιάζονται προηγμένα δορυφορικά συστήματα ευρυζωνικών ψηφιακών επικοινωνιών για την κατασκευή επικοινωνιακών υποδομών που θα στηρίξουν την παγκόσμια κοινωνία των πληροφοριών, βασιζόμενα σε αστερισμούς δορυφόρων σε γεωστατική ή μη γεωστατική τροχιά, και σχεδιασμένα έτσι ώστε να μπορούν να εξυπηρετήσουν τη ζήτηση για στοιχεία αλληλεπιδραστικές υπηρεσίες πολυμέσων. Ενώ (χρχικά οι περισσότερες από αυτές τις πρωτοβουλίες προέρχονταν από τις Ηνωμένες Πολιτείες, σήμερα τόσο η ευρωπαϊκή βιομηχανία όσο και αρμόδιοι ευρωπαϊκοί παράγοντες αρχίζουν να μπαίνουν στον συναγωνισμό με δικά τους σχέδια και προγράμματα. Σε ό,τι αφορά τις τηλεπικοινωνίες, θα πρέπει να συνεχισθεί στον ΠΟΕ η απελευθέρωση των υπηρεσιών, στη διαστημική αγορά και η ισόρροπη πρόσβαση στην αγορά δορυφόρων· Internet, για φωνητικές και •••••••••••••••••••^•••••••••••β η ανοικτή πρόσβαση και αυτής της ΕΕ Αποτέλεσμα εκπροσώπων Στις 10 Οκτωβρίου 1996, μια άτυπη συνάντηση υψηλού επιπέδου έλαβε χώρα μεταξύ Επιτροπής, Υπουργισν της βιομηχανίας για να συζητηθεί η ανάγκη ανάληψης ειδικής δράσεο>ς στον κλάδο τα>ν δορυφορικών της τηλεπικοινωνιών. συνάντησης ήταν να αναγγείλει η Επιτροπή στο Συμβούλιο Τηλεπικοινωνιών της 28ης Νοεμβρίου 1996, ότι δεδομένης της δέσμευσης για τη συγκρότηση συμπράξεων μεταξύ φορέων του δημοσίου και του ιδιωτικού τομέα, θα υποβάλλει μια εμπεριστατωμένη μελέτη σε θέματα τόσο ΕΤΑ όσο και κανονισμών και πολιτικής για τον κλάδο των δορυφορικών επικοινωνιών, υπό μορφή Σχεδίου Αράσεως που θα υποβληθεί στο Συμβούλιο το 1997. Αυτό το Σχέδιο Δράσεως θα βρίσκεται σε πλήρη συμπόρευση με την παρούσα ανακοίνωση και οι στόχοι τον θα είναι: θα πρέπει να παγιωθεί ένα εναρμονισμένο εισαγωγή δορυφορικών πλαίσιο για την υπηρεσιών PCS στην Ευρώπη, σε συνενόηση μ,ε τα κράτη μέλη· θα πρέπει να ενταθεί η διαβούλευση το)ν ευρωπαϊκών fora, ειδικότερα δε στο θέμα εκχώρησης συχνοτήτων και τροχιακών· θέσεων διεθνή στα τις δορυφορικές θα προταθεί επίσης από την Επιτροπή ένα ειδικό Πρόγραμμα Δράσης σε ζωτικά θέματα για επικοινωνίες που αφορούν ειδικά προβλήματα κανονιστικού πλαισίου, ενίσχυσης των προσπαθειών της Ευρώπης στα διεθνή fora και ζητήματα έρευνας και ανάπτυξης. να παρουσιασθεί το πλαίσιο στο οποίο θα κινηθούν οι εταίροι του ιδιωτικού και του δημοσίου τομέα, να ενθαρρυνθεί ο δορυφορικός τομέας να αναλάβει πρωτοβουλίες και να καθοδηγήσει τους φορείς του δημοσίου τομέα, να προταθεί η ανάληψη συγκεκριμένων δράσεων για την προαγωγή των δορυφορικών ευρυζωνικών πολυμέσων και των προσωπικών επικοινωνιών, να ενισχυθεί η διεθνής θέση της Ευρώπης τόσο σε θέματα πολιτικής όσο και σε βιομηχανικό επίπεδο ειδικότερα. Η συζήτηση των ευρωπαϊκών θέσεων για την εκχώρηση συχνοτήτων και τροχιακών θα πρέπει να ενταθεί στα διεθνή fora· να εξετασθούν ζητήματα σχετικά με τις δορυφορικές επικοινωνίες στο κοινοτικό πρόγραμμα ΕΤΑ, με στόχο τη στήριξη της σχετικής θέσης του 14 να ενταθεί η συνεργασία με την ΕΥΔ και με την CEPT. 6. Δορυφορική ναυσιπλοΐα και προσδιορισμός στίγματος 32 33 34 Τα συστήματα δορυφορικούπροσδιορισμούστίγματος (GPS και GLONASS7) σχεδιάστηκαν από τις ΗΠΑ και τη Ραχιία για στρατιωτικούς σκοπούς. Τα μη κρυπτογραφημένα σήματα των συστημάτων αυτών διατίθενται δωρεάν για μη στρατιωτικούς σκοπούς. Με την πρόσβαση στα σήματα αυτά αναπτύχθηκε αγορά οργάνων ναυσιπλοΐας, ο οποίος θα χρησιμοποιείται ολοένα και περισσότερο σε άλλες μορφές μεταψχ>ρών, καθώς και αγορά συσκεικάν προσδιορισμού στίγματος, ο οποίος χρησιμοποιείται σε ευρύ φάσμα εφαρμογών. ' Ετσι τα δορυφορικά συστήματα ναυσιπλοΐας και προσδιορισμού στίγματος, ενώ αρχικά εξυπηρετούσαν στρατιωτικούς σκοπούς, απευθύνονται ολοένα και περισσότερο σε μη στρατιωτική χρήση. Σε διάφορες μελέτες υπογραμμίζονται τα οφέλη που αναμένονται από τη δορυφορική ναυσιπλοΐα σε ολόκληρο τον κόσμο. Στα πλεονεκτήματα έναντι των υφισταμένων συστημάτων συγκαταλέγεται η απλούστευση λόγω της χρήσης ενιαίου συστήματος το οποίο θα ανταποκρίνεται σε όλες τις απαιτήσεις των χρηστών λειτουργώντας παγκοσμίως σε 24ωρη βάση. Με σύστημα βασισμένο στο διάστημα θα βελτιωθεί η ακρίβεια προσδιορισμούστίγματοςκαι η μέτρηση της ταχύτητας, κάτι που θα οδηγήσει σε μείωση του χρόνου αναμονής, σε εξοικονόμηση καυσίμων, σε βελτιωμένη προστασία του περιβάλλοντος και σε μείωση των ατυχημάτων: οι οικονομίες εκτιμώνται σε 20 δισεκ. ECU ανά έτος παγκοσμίως. Λαμβάνοντας αυτά υπόψη τους, η Διεθνής Οργάνωση Πολιτικής Αεροπορίας (ICAO) και ο Διεθνής Ναυτιλιακός Οργανισμός (ΙΜΟ) υιοθέτησαν συστήματα βασισμένα στο διάστημα, τα οποία θα αποτελούν το ουσιώδες στοιχείο τισν υπηρεσιών νέας γενιάς στον τομέα της ναυσιπλοΐας και του προσδιορισμού στίγματος. Πέρα οιπό τα κοινοηακά και οικονομικά οψ^έλη, πρέπει επίσης να εξεταστούν και οι ευκαιρίες που παρουσιάζονται στο βιομηχανικό τομέα. Δεδομένου ότι οι δορυφόροι έχουν περιορισμένη διάρκεια ζωής, πρέπει συνεχούς να εξασφαλίζεται η συντήρηση και ο εκσυγχρονισμός των διαστημικών προϊόντων- όσο για τα προϊόντα εδάφους, πρέπει να εξασφαλιστεί ευρύτερη γείσγραφική κάλυψη και βελτύσση των παρεχόμενο)ν υπηρεσιών. Και στις δύο περιπτώσεις, πηγή των προΐόντίσν είναι η βιομηχανία. II αγορά εξοπλισμού χρηστο')ν αντιπροσίσπευε ήδη 477 εκατ. ECU το 1994, το ποσό δε αντό προβλέπεται να φτάσει τα 4 δισεκ. ECU το 2000 και τα 25 δισεκ. ECU το 2005. Ανάλογων διαστάσεων αγορά αναπτύσσεται για τις περιφερειακές υπηρεσίες και τις μονάδες hardware. Η εμπειρία διδάσκει ότι μόνο τα έθνη εκείνα και οι βιομηχανίες εκείνες που ασκούν αποφασιστική επίδραση στη διαμόρφωση της υποδομής των συστημάτων θα παραμείνουν ανταγωνιστικά στην αγορά. Στόχος της Ευρωπαϊκής Ενωσης είναι η βελτίωση της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής βιομηχανίας σε επίπεδο που να καθιστά δυνατή τη συμμετοχή της στην ανάπτυξη και λειτουργία του GNSS και στον καθορισμό των απαιτήσεων διαλειτουργικότητας μεταξύ των συστημάτων, ούτως ώστε η βιομηχανία να έχει τη δυνατότητα να εισέλθει έγκαιρα στην αγορά. 11 ελεύθερη διάθεση των σημάτων και οι πολιτικές δυσχέρειες που απορρέουν από τον μεικτής χρήσεως χαρακτήρα των σημερινών συστημάτων ωστόσο, καθιστούν πολύ δύσκολη όποια πρωτοβουλία καθαρώς ιδκοτική να ανοίξει την πόρτα για την πλήρη συμμετοχή της Ευρώπης στην αγορά αυτή. Μόνον με τη σύμπραξη κράτους και βιομηχανίας υπάρχει κάποια πιθανότητα αυτό να γίνει δυνατό. 35 Αν και η αεροπλοΐα αντιπροσωπεύει περιορισμένο μόνο μερίδιο της αγοράς, ο σημαντικός ρόλος της οφείλεται στο γεγονός ότι κανένας άλλος κλάδος δεν έχει τόσο αυστηρές απαιτήσεις. Το ισχύον σύστημα GPS: Παγκόσμιο σύστημα προσδιορισμού στίγματος, GLONASS: Παγκόσμιο σύστημα ναυσιπλοΐας. 6« Η 3 ΙΑ Φ 75 0) 3 ο m* < ζ ο mm Ο Military Marine Aviation GIS Survey/mapping OEM Tracking Cellular Car navigation CL OS * Ï 8 a u> S *© S « "Ό R. S w a* à* GPS, το οποίο ελέγχει, μια και μόνη χ(όρα, έχει ορισμένα αδύνατα σημεία: ο βαθμός ακρίβειας είναι (Ανεπαρκής- 7| γεωγραφική κάλυψη δεν είναι πλήρης· η πιθανότητα τεχνικής βλάβης είναι, εξαιρετικά υψηλή και συνεπισς δεν ενδείκνυται για εφαρμογές που απαιτούν μεγάλο βαθμό ασφάλειας- ο χρόνος προειδοποίησης στις περιπτώσεις βλάβης του συστήματος είναι εξαιρετικά μεγάλος. Αόγω των προβλημάτων αυτών, οι κρατικές υπηρεσίες ανά τον κόσμο άρχισαν να παραγγέλλουν προσθήκες του GPS, ούτως ώστε το σύστημα να εξυπηρετεί μη στρατιωτικούς σκοπούς αρτιότερα, με μεγαλύτερη ετοιμότητα και ακρίβεια. Αυτό το δίκτυο συστημάτων - που αρχίζει να κάνει την εμφάνιση του με άξονα το GPS και, ενδεχομένως, το GLONASS - θα εξελιχθεί σε ένα άρτιο παγκόσμιο σύστημα για την αεροπλοΐα. 36 II Επιτροπή8 , το Συμβούλιο9 και το Ευρίοπαϊκό Κοινοβούλιο10 αναγνώρισαν ότι η Ευρώπη πρέπει, να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο κατά την εη)αρμογή του GNSS και υιοθέτησαν διπλό τρόπο προσέγγισης: Ευραχπαϊκή επέκταση των υφισταμένων στρατιωτικών "αστερισμών" GPS και GLONASS, ούτως ώστε να εξυπηρετηθούν μη στρατιωτικές ανάγκες (GNSS-1), συγχρόνως δε: ΙΙροπαρασκευαστικές εργασίες σχεδιασμού και οργάνωσης του μη στρατιωτικού συστήματος δεύτερης γενιάς (GNSS-2). Επίσης, η Επιτροπή συνέστησε ομάδα υψηλόβαθμων στελεχών στην οποία συμμετέχουν εκπρόσωποι των εθνικών κυβερνήσεων, των χρηστών, της βιομηχανίας, των ενδιαφερομένων βιομηχανικών οργανώσεων και των εν δυνάμει φορέων παροχής υπηρεσιών- στόχος της ομάδας είναι να βοηθήσει την Επιτροπή στην εκπόνηση προγράμματος δράσης για τη χρήση του GNSS. 37 Η Ευρωπαϊκή Κοινότητα, η ΕΥΔ και το EUROCONTROL συνέστησαν την Ευρωπαϊκή Τριμερή Ομάδα (ETG) με στόχο το συντονισμό της ευρωπαϊκής συμβολής στο GNSS-1 και τη λήψη μέτρα>ν σχετικά με το GNSS-2. II Κοινότητα παρέχει πολιτική υποστήριξη αλλά και συμπληρωματική οικονομική βοήθεια στα διάφορα σχέδια μέσω της πολιτικής Διευρωπαϊκών Δικτύων Μεταφορών και της ΕΤΑ και, το>ν προγραμμάτων τηλεπληροφορικής και μεταφοροτν. II ΕΥΑ ασχολείται με το σκέλος "έδαφος", θα αναλάβει δε τη διαχείριση του European Geostationary Navigation Overlay System (EGNOS) έως ένα προχωρημένο στάδιο λειτουργίας (Advanced Operational Capability). Μετά την ολοκλήρωση και του σταδίου αυτού, το EGNOS θα δύναται να αναγνιυρισΟεί επίσημα ως πρωταρχικό μέσο ναυσιπλοΐας. To Eurocontrol είναι αυτό που καθορίζει τις απαιτήσεις στον τομέα της πολιτικής αεροπλοΐας και θα επικυρώσει το σύστημα σύμφωνα με τις απαιτήσεις αυτές. II Επιτροπή υποστηρίζει, ειδικότερα, τις ακόλουθες δράσεις: Από το πρόγραμμα εφαρμογών τηλεπληροφορικής του 4ου προγράμματος-πλαισίου, ειδικά όσον αφορά το GNSS-1: διάφορα σχέδια έχουν ως αντικείμενο την εγκατάσταση δεκτών επί του σκάφους και αποδεικνύουν τις δυνατότητες χρήσης των εξελιγμένων συστημάτων τοπικής περιοχής στις αεροπορικές, θαλάσσιες και σιδηροδρομικές μεταφορές. Παράλληλα έχουν ξεκινήσει προπαρασκευαστικές εργασίες βάσει των οποίων θα καθοριστούν οι επιχειρησιακές και λειτουργικές απαιτήσεις για το μελλοντικό σύστημα GNSS, το οποίο θα περιλαμβάνει και το GNSS-1 και το GNSS-2. Στο πλαίσιο του προγράμματος έρευνας για τις μεταφορές, ειδικότερα όσον αφορά τα αναμενόμενα οφέλη από την προσφορά υπηρεσιών που θα βασίζονται σε δορυφόρους: υπάρχει ένα σχέδιο το οποίο αξιολογεί τις απαιτήσεις της πολιτικής μεταφορών, όσον αφορά τη συμπερίληψη σε ενιαίο σύνολο των τεχνολογιών πληροφορικής, επικοινωνίας και ναυσιπλοΐας. Ανακοίνωση σχετικά με τις δορυφορικές υπηρεσίες ναυσιπλοΐας. COM (94) 248 του Ιουνίου 1994. Ψήφισμα 94/c379/02 του Συμβουλίου της 19. 02. 94. Ψήφισμα του ΕΚ. 209. 909 τελικό, της 30. 11. 94. ίο 17 - Στο πλαίσιο τέλος τα)ν πρωτοβουλιών που σχετίζονται με το Διευρωπαϊκό Δίκτυο Μεταφορών, δόθηκε υποστήριξη στην παροχή πρόσβασης στα ωφέλιμα φορτία ναυσιπλοΐας Inmarsat III· το Συμβούλιο εξάλλου εξέδωσε απόφαση στην οποία προβλέπονται κατευθυντήριες γραμμές για τη δημιουργία ενός Διευρωπαϊκού Δικτύου Ναυσιπλοΐας και προσδιορισμού στίγματος". 38 Στο πλαίσιο της Κοινής πολιτικής μεταφορών, εκπονείται την εποχή αυτή ευρωπαϊκό σχέδιο ράδιο ναυσιπλοΐας (ERNP), στο οποίο λαμβάνονται υπόψη οι απαιτήσεις των διεθνών οργανισμών (Διεθνής Ναυτιλιακός Οργανισμός,Διεθνής Οργάνοκτη ΙΙολιτικής Αεροπορίας,Διεθνής Ένωση Τηλεπικοινωνιών). Το ERNP θα συντελέσει στον εξορθολογισμόκαι την εναρμόνιση το>ν ευρο>παϊκών πολιτικών στον τομέα το>ν συστημ,άτο>ν ραδιοναυσιπλοΐας διευκολύνοντας, μεταξύ άλλων, την καθιέρωση υπηρεσιών που θα βασίζονται σε δορυφόρους. ' Εχουν ξεκινήσει μελέτες μία των οποίχην αποσκοπεί στην ανάλυση κόατος/οφέλη (χπό τη συμμετοχή στο GNSS και ειδικότερα το όφελος των χρηστών. Μια άλλη μελέτη στοχεύει στον σχεδιασμό ενός διεθνούς συστήματος και στην εμπεριστατωμένη έρευνα για ένα μελλοντικό σύστημα. 39 Ο δορυφορικός προσδιορισμός θέσης δύναται να αξιοποιηθεί σε συστήματα επιτήρησης και, κατά συνέπεια, στην παρακολούθηση της υλοποίησης των πολιτικών της Επιτροπής. Αναφέρεται ενδεικτικά ότι η Επιτροπή εκπονεί πρόταση κανονισμού του Συμβουλίου σχετικά με την καθιέρωση δορυφορικού συστήματος επιτήρησης πλοίων, προκειμένου να διαπιστώνεται κατά πόσον τηρείται η πολιτική της ' Ενωσης στον τομέα της αλιείας. Προτεινόμενες ενέργειες 40 Η ομάδα υψηλόβαθμων στελεχών θα συμβάλει στην εκπόνηση προγράμματος δράσης, το οποίο θα καλύπτει τα εξής: ΙΙροτάσεις εθνικών διακανονισμών που θα διευκολύνουν τη διοχέτευση των επενδύσεων, τη σύναψη συμβάσεων και την επίλυση προβλημάτων κυριότητας. Δύο (χπο τις εναλλακτικές λύσεις που εξετάζονται είναι η διεύρυνση το)ν αρμοδιοτήτοχν μιας εκ των ιχρισταμένίον υπηρεσιών και, η δημιουργία ενός νέου οργάνου για vex εξασφιαλισθεί η κατάλληλη υποδομή για την ικανοποίηση των απαιτήσεων πιστοποίησης. Δημιουργία νομικού και ρυθμιστικού πλαισίου στο οποίο θα περιλαμβάνεται η παροχή υπηρεσιών ναυσιπλοΐας και προσδιορισμού στίγματος σε συγκεκριμένες κατηγορίες χρηστών. χρονοδιαγράμματος για τη Καθορισμός διαμόρφωση και τη δρομολόγηση του σταδίου πλήρους λειτουργίας (FOC) με το οποίο θα παρέχεται ο αναγκαίος βαθμός ασφάλειας για την ασφαλή του λειτουργία με την προσφορά επαρκών υπηρεσιών εδάφους και διαστήματος. Αναζήτηση χρηματοδοτικών πόρων για την ανάπτυξη του FOC πριν από το 1999. Σε ό,τι αφορά τη ναυσιπλοΐα και τον προσδιορισμό στίγματος μέσω δορυφόρου η Ευρώπη θα πρέπει να παίξει σημαντικό ρόλο συμμετέχοντας ενός παγκοσμίου συστήματος που θα ικανοποιεί τις ανάγκες των χρηστών. στη δημιουργία Συμφωνίες με άλλες χώρες ή περιφέρειες που δεν διαθέτουν σκέλος "διαστήματος" αλλά επιθυμούν να παρέχουν υπηρεσίες δορυφορικής »••••••••••••••••••••••«••••••••••••• ναυσιπλοΐας πάνω από την επικράτεια τους και οι οποίες είναι πρόθυμες να συμβάλουν στις αναγκαίες επεκτάσεις του EGNOS. Ορισμένες χώρες της Ευρίσκεται υπό εκπόνηση σχετικό σχέδιο δράσεως της Επιτροπής. Απόφαση 1692/96/ΕΚ, 23. 7. 96, ΕΕ L 228. 41 42 Αφρικής, της περιοχής του Ινδικού Ωκεανού, της Νότιας Αμερικής, της Ανατολικής Ευρώπης, της πρώην Σοβιετικής Ενωσης εκδήλωσαν ήδη ενδιαφέρον. Οι σχετικές εργασίες θα λάβουν χώρα εντός πλαισίου συνεργασίας το οποίο θα ικανοποιεί την ανάγκη για διαλειτουργικότητα σε παγκόσμιο επίπεδο αλλά και ταυτόχρονα θα τηρεί τις διεθνείς συμβάσεις. Χάρη σε δημόσιες επενδύσεις ύψους 10 δισεκ. ECU για GPS, σε συνδυασμό με σημαντικές παραγγελίες στρατιωτικών τερματικών, οι ΗΠΑ έχουν μονοπωλήσει την αγορά δορυφορικής ναυσιπλοΐας. Το γεγονός αυτό αξιοποιήθηκε από τους εθνικούς οργανισμούς κατά την εκπόνηση de facto προτύπων. , τα οποία ήδη χρησιμοποιούνται στην κατασκευή εξοπλισμού. 1 ίλλοχεύε ι βέβαια ο κίνδυνος να ασκήσουν πίεση οι σημερινοί χρήστες για την έγκριση των προτύποχν αυτών ως διεθνίόν προτύπων. Απαιτούνται επειγόντως ενέργειες προς ενδυνάμ,οκιη της ευρωπαϊκής διαδικασίας τυποποίησης μ,ε στόχο την υιοθέτηση κοινής ευρ(υπαϊκής θέσης σε ορισμένα κρίσιμα ζητήματα. Γενικός στόχος πρέπει να είναι vex συζητηθούν τα περιφερειακά πρότυπα μεταξύ της Ευρώπης και των ΗΠΑ πριν από το σχετικό διάλογο στους κόλπους των διεθνοτν οργανισμών. Η πιστοποίηση των διαστημικών συστημάτων συνεπάγεται νέες προκλήσεις για τις αρμόδιες αρχές, ιδίως δε για τις αρχές στην αρμοδιότητα των οποίων υπάγονται κρίσιμες, όσον αφορά την ασφάλεια της ανθρώπινης ζωής, υπηρεσίες. Οι αρμόδιες αρχές οφείλουν να λάβουν αποφάσεις για την πολιτική πιστοποίησης σχετικά με το GNSS-1, η οποία, σε τελευταία ανάλυση, εξαρτάται από ένα σύστημα ή από συστήματα (GPS, GLONASS) που τελούν ουσιαστικά υπό τον έλεγχο των στρατιωτικών αρχών των ΗΠΑ και της Ρωσίας. Μόνο εάν υπάρξει, συνεπώς, ειδική συμβολή της Ευρώπης στο GNSS-2, θα μπορέσει η Ευρώπη να διατηρήσει την ανεξαρτησία της στον τομέα της δορυφορικής ναυσιπλοΐας. 43 Παρόλο που τα πρώτα βήματα σχετικά με το GNSS-2 έγιναν στην Ευρώπη, τα βήματα αυτά δεν είναι αρκετά για να την καταστήσουν πραγματικά ανταγωνιστική- απαιτείται λοιπόν επειγόντως να ληιρθούν τα ακόλουθα μέτρα: Ταχεία έγκριση του προγράμματος δράσης, ειδικότερα δε θεσμικές διαρρυθμίσεις. Ενίσχυση της βιομηχανίας με στόχο τον σχεδιασμό εξοπλισμού για επίγειες εφαρμογές. Έναρξη των εργασιών σχεδιασμού, ανάπτυξης και οργάνωσης του GNSS-2 - εργασίες που θα συμπληρώνουν τις προπαρασκευαστικές εργασίες που έχουν ήδη γίνει βάσει του 4ου προγράμματος- πλαισίου και του ARTES 9 της ΕΥΔ - επιστεγασμάτων οποίων θα αποτελέσει η επίδειξη σε τροχιά, βάσει της οποίας θα αποδειχθεί κατά πόσον η βιομηχανία είναι σε θέση να παράσχει ένα τέτοιο σύστημα. Υποστήριξη σχετικών ενεργειών του 5ου προγράμματος-πλαισίουσε στενή συνεργασία με την ΕΥΔ και τις εθνικές υπηρεσίες διαστήματος. Προκειμένου να επιταχυνθεί η διαδικασία, πρέπει να εξεταστεί η δυνατότητα χρήσης ωφέλιμου φορτίου ναυσιπλοΐας αποκλειστικά για την Ευρώπη, το οποίο θα μπορούσε να ξεκινήσει σε συνδυασμό με ένα άλλο σύστημα το οποίο θα περιλαμβάνει και υπηρεσίες πλην των υπηρεσιών ναυσιπλοΐας. 7. Γεωπαρατήρηση από το διάστημα 44 45 Τα τελευταία 25 χρόνια, η Ευρώπη, χάρη στα προγράμματα της ΕΥΔ και των εθνικών υπηρεσιών διαστήματος, έχει συσσο)ρεύσει πολύτιμη εμπειρία στον τομ,έατης δορυφορικής παρατήρηση της γης με τις σειρές δορυφόροι SPOT, ERS και METEOSAT που πρέπει να αξιοποιηθούν κατά τα μέγιστα. ' Οσον αφορά τους μετεωρολογικούς δορυφόρους, ο EUMETSAT χειρίζεται συστήματα που εξυπηρετούν τις ανάγκες το>ν ευρ<ηπαΐκο)ν κρατούν και, με τις υπηρεσίες που παρέχει ανά τον κόσμο, αποτελεί μέρος ενός παγκόσμιου μετε<σρολογικού συστήματος. 11 παγκόσμια αγορά τηλεανίχνευσης για μη στρατιωτικούς σκοπούς εκτιμάται ότι κατά την προσεχή δεκαετία θα αντιπροσωπεύει κατ' ελάχιστο όριο: 12 δισεκ. ECU για δορυφόρους και τους αντίστοιχους εκτοξευτές- 1,2 δισεκ. ECU προκειμένου για πωλήσεις δεδομένων 4 δισεκ. ECU όσον αφορά τον εξοπλισμό επίγειας 19 λήψης και επεξεργασίας- πλέον των 12 δισεκ. ECU για τις υπηρεσίες που σχετίζονται μ,ε προϊόντα και υπηρεσίες προστιθέμενης αξίας. Σύμφωνα με πρόσςρατες εκτιμήσεις, το σύνολο της αγοράς για δεδομένα και παρεμφερείς υπηρεσίες (πλην των μετεωρολογικών)0ααντιπροσωπε:ύει,270 εκατ. ECU στην Ευρο'ιπητο 2000. Μέχρι τώρα οι πελάτες προέρχονταν κυρίως από το δημόσιο τομέα. Οι εν δυνάμει πελάτες πρέπει να πειστούν ότι η παροχή δεδομένων είναι οικονομικώς συμφέρουσα για την εφαρμογή τους, αλλά και ότι η παροχή δεδομένων είναι κάτι που θα γίνεται στο εγγύς μέλλον και μάλιστα έγκαιρα και με τρόπο αξιόπιστο. Δεδομένων των περιορισμένων εσόδων από πωλήσεις, η βιομηχανία ειδών προστιθέμενης αξίας δεν μπόρεσε μέχρι σήμερα να προβεί σε επενδύσεις που θα προσείλκυαν νέους πελάτες. Παρά τις ευοίωνες προοπτικές, η αγορά δεδομένων που προέρχονται από δορυφορική γεωπαρατήρηση δεν είναι ανεπτυγμένη- προκειμένου να αναπτυχθεί, χρειάζονται σημαντικές προσπάθειες σε ευρωπαϊκό επίπεδο. 46 Δεδομένου ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση συγκαταλέγεται μεταξά) των σοβαρότερων αγοραστών δεδομένων στην Ευρο'Μτη βρίσκεται σε ιδανική θέση για να διαδραματίσει βασικό ρόλο στην εν λόγο. ) αγορά και ο>ς προ'πος χρονικά πελάτης, αλλά και ο)ς φορέας που θα συμβάλει στην ανάπτυξη τοχν υπηρεσκσν πληροφόρησης που θα βασίζονται στα δεδομένα αυτά. Αυτό άλλωστε ζητήθηκε και από τη βιομηχανία που συνέστησε μια διττή προσέγγιση για τη δημιουργία αυτορυθμιζόμενων αγορών. ' Ετσι θα εξασφαλιστεί κάποια συνέχεια στην παροχή των υπηρεσιών - δεδομένου ότι η βιομηχανία και οι διάφοροι οργανισμοί πρέπει vex προσφέρουν συνεχώς νέα συστήματα. Όταν, μακροπρόθεσμα, η αγορά σταθεροποιηθεί, θα αναλάβει η βιομηχανία την παροχή υπηρεσιών, για δεδομένα, προς τους πελάτες, σε εμπορική βάση. Κάτι τέτοιο μπορεί όμθ)ς να γίνει μόνον εάν η βιομηχανία έχει σαφείς ενδείξεις για τη σταθερότητα και το μέγεθος της αγοράς. Εν προκειμένω, η Επιτροπή θα μπορούσε να συμβάλει ουσιαστικά, να διατυπώσει δηλαδή σαφώς τις ευρωπαϊκές απαιτήσεις όσον αφορά τις υπηρεσίες γεωπαρατήρησης και άλλες παρεμφερείς, και να αποτιμήσει την ετήσια αξία των υπηρεσιών αυτών. Οι απαιτήσεις αυτές πρέπει να διατυπο)θούν ανεξάρτητα από τις δυνατότητες της τεχνολογίας γεοχπαρατήρησης να παράσχει τις εν λόγο) υπηρεσίες. Βάσει της αξιολόγησης αυτής, η βιομηχανία θα κληθεί να προσφέρει πιο έγκαιρα αναβαθμισμένες και οικονομικότερες υπηρεσίες όντας ταυτόχρονα κερδοφόρα. ΓΙ βιομηχανία χρειάζεται επίσης μεθόδους χρηματοοικονομικής διαχείρισης που θα της επιτρέψουν να αναλάβει τους κινδύνους που συνεπάγεται η ανάπτυξη κάθε νέας προηγμένης τεχνολογίας. 47 Σημαντικό βήμα για την περαιτέρο) εξέλιξη του κλάδου αποτέλεσε το έγγραφο που συνέταξαν από κοινού η ΕΥΔ, ο EUMETSAT και η Ευροχπαΐκή Επιτροπή12 και το οποίο παρουσιάστηκε κατά τη συνεδρίαση του Συμβουλίου της ΕΥΔ στην Τουλούζη (20 Οκτθ)βρίου 1995)- αντικείμενο του εγγράφου αυτού είναι η χάραξη ευρωπαϊκής πολιτικής στον τομέα της δoρυqx)ρικής γεο)παρατήρησης, οι κυριότεροι, στόχοι της οποίας είναι οι ακόλουθοι: - να εξυπηρετούνται σε μόνιμη βάση οι ανάγκες το)ν χρηστών, κυρίως μ,ε την καθιέροχτη λειτουργικών δορυφορικοί υπηρεσιο')ν, έτσι ώστε να διασφαλίζεται συνεχής παροχή δεδομέναχν και υπηρεσιο')ν, και υψηλό τεχνολογικό επίπεδο- - να τονθ)θεί η αποδοτικότητα και η ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας, μ,ε τη συμβολή στη μεγαλύτερη δυνατή διεύρυνση της αγοράς (περιλαμβανομένης της στρατιωτικής αγοράς) και τη μεγαλύτερη δυνατή μείωση του κόστους των συστημάτο)ν δορυφορικής γεωπαρατήρησης ούτα>ς ώστε να εξασφαλιστεί ότι θα χρησιμοποιούνται πλήρως- - να επιτευχθούν οι στρατηγικοί στόχοι με τη διασφάλιση της πρόσβασης στα δεδομένα που είναι ουσιώδους σημασίας για την ευρωπαϊκή ασφάλεια ή για την προστασία του ευρωπαϊκού περιβάλλοντος, καθώς και με τη διατήρηση και περαιτέρω ενίσχυση του δυναμικού σε παγκόσμιο επίπεδο. Προ τει νόμενες ενέργειες 48 ΓΚΧ την επίτευξη αυτών των στόχων, κάθε ένας από τους εμπλεκόμ,ενους εταίρους πρέπει να καθορίσει τον τρόπο δράσεο)ς ανάλογα με τις προβλεπόμενες διαδικασίες. Σε επίπεδο ' Ενωσης, η Επιτροπή ήδη έδωσε ο')()ηση στον κλάδο αυτόν μέσο) ειδικοτν δράσείον του Τετάρτου Προγράμματος Πλαισίου ΕΤΛ. Για το εγγύς μέλλον προτείνονται, οι παρακάτο) δράσεις: Πρόταση για μια ευροχπαϊκή πολιτική γεχοπαρατήρησης από το διάστημα, ESA/PB/EO (95) 7, αναθ. 2. II γεωπαρατήρηση στην υπηρεσία των πολιτών 20 Δορυφόροι σε χαμηλή γήϊνη τροχιά περνούν παρατηρώντας στους δορυφορικούς σταθμούς πάνω στη γη. τη γη και τη θάλασσα κάτω, μεταδίδοντας ÎV^PÎWÇ πάνω από τα κε<ράλια μας, στοιχεία τα συλλεγόμενα της επιφάνειας οργάνων οι ευρωπαίοι επιστήμονες και τεχνικοί σχεδίασαν λεπτομερειών Τα οπτικά όργανα είναι εξαιρετικά χρήσιμα για την παρατήρηση μικρών στα πλαίσια εφαρμογών που χρησιμοποιήθηκαν πολύ αφότου ξεκίνησε η από αέρος της γης φωτογράφηση. Πολλές απρόσιτες μέχρι τώρα περιοχές χαρτογραφήθηκαν σήμερα για πρώτη φορά, με μεγάλη ακρίβεια, χρησιμοποιώντας τα τα δεδομένα στοιχεία που συνέλεξαν οι δορυφόροι της σειράς SPOT. Συνδυάζοντας διαφόρων ορισμένα πραγματικά αξιοθαύμαστα συστήματα για την παρακολούθηση διαηχ)ρων θεμάτων. Ένα πολύ αξιόλογο επίτευγμα που μαρτυρεί τα παραπάνω προέκυψε από το σχέδιο του ΚΚΕρ MARS με το οποίο παρασχέθηκαν στους πελάτες του, ειδικότερα την ΓΑ VI και την EUROSTAT, αρκετές πληροφορίες που χρειάζονταν για την εκτέλεση της αποστολής τους. Οι ανθρωπιστικές οργανώσεις εξαρτώνται επίσης από τους χάρτες αυτούς, οι οποίοι f/πορούν να ενημερώνονται συχνά, ώστε να εντοπίζονται οι διάφορες φυσικές καταστροιρές και να σχεδιάζονται για την αντιμετώπιση τους. Από την άλλη μεριά, μερικά οπτικά όργανα είντχι σχεδιασ/ιένα για τη συλλογή δεδομένων σε τεράστιες περιοχές του πλανήτη. Π χρήση αυτών των δεδομένων όπου αναπαράγονται και πολλαπλασιάζονται εμπειρογνωμόνων καταπολέμησης τους οδηγήθηκαν επί τόπου για να εξολοθρεύουν τα τεράστια σμήνη πριν αυτά αρχίσουν την καταστροφική τους μετανάστευση. τα μέτρα που απαιτούνται οι ακρίδες, οπότε ομάδες σε μια περίπτωση της περιοχής εντοπισμό οδήγησε στον των σημείων εκείνων καλλιέργειες Έτσι με τον τρόπο αυτό μπορεί χρησιμοποιούνται Όργανα που /Απορούν να μετρήσουν την επιφανειακή θερμοκρασία όπου συνήθως σε ημιάγονες περιοχές, για τον εντοπισμό υπάρχουν κίνδυνοι πυρκαγιάς δασών και στις εύκρατες ζώνες για τη χαρτογράφιση περιοχών οι οποίες υπέστησαν καταστροφές από τον παγετό στα οπωροφόρα δένδρα και τις ανοιξιάτικες να υπάρξει πρόληψη καταστροφών αφενός και οι αγρότες να μπορούν να αποζημιωθούν ν». « τις απώλειες των καλλιεργειών τους αφετέρου. Στους ωκεανούς, τέτοια όργανα μπορούν να μετρήσουν την θερμοκρασία των επιφανειακών υδάτων και ο προκύπτοντες χάρτες να δείξουν σε ποια σημεία υποθαλάσσια ρεύματα κρύου νερού, πλούσιου σε τροφές, ανεβαίνουν στην επιφάνεια, προσελκύοντας πλαγκτόν και τεράστια κοπάδια ψαριιον. Στα πιο κρύα νερά, οι αλιευτικές δραστηριότητες γύρω από τα βόρεια ακρωτήρια μπορεί να διατηρηθούν για μερικές επιπλέον σημαντικές εβδομάδες, παρακολουθώντας την προσέγγιση των πάγων, με τη βοήθεια των εν λόγω οργάνων. της Όργανα ραντάρ, όπως το Ραντάρ Συνθετικού Ανοίγματος στους δορυφόρουςERS ΕΥΑ, παρακολουθούν επίσης σε μόνιμη βάση τον πλανήτη μας από την τροχιά τους. Τα όργανα αυτά είναι βασικά παντός καιρού και μπορούν την επιφάνεια του πλανήτη μας μέσα από τα σύννεφα και τη νύκτα. Τα όργανα αυτά έχουν αποκτήσει ανυπολόγιστη αξία για τη μέτρηση του ύφους των κυμάτων και της ταχύτητας των ανέμων, για τον υπολογισμό του εύρους των πλημμυρίδων, πράγμα που στο μέλλον θα καταστεί στοιχείο για την πρόληψη και την καταπολέμηση πρόληψη των πλημμύρων. ζωτικής σημασίας να αποτυπώσουν 49 Βάσει, μελετούν της αγοράς, το συντονισμό το™ οποία™ (χνέλ(χβ(χν οι υπηρεσίες της Ι ίπιτροπής, οι εθνικές και ευρο)π,(χϊκές υπηρεσίεςδΐ(χστήμ,ατοςκ(χθο')ςκ(χι μεγάλοι βιομηχανικοί όμιλοι ο >ς εν δυνάμει κινητήριοι μοχλοί, θα δοθεί ο')0ηση σε υφιστάμενες ή προγραμματισμένες ευροιπαϊκές αποστολές, Θ(Χ δρομολογηθούν νέες αποστολές εφαρμογής, με επαρκείς αναμενόμενες επιπτοΉτεις γκχ την προσέλκυση επενδύοεο™ εκ μέρους της βιομηχανίας, ενο> η Επιτροπή (kx δρα 0)ς αρχικός πελάτης στην πραπη φάση, μ,ε την συνδρομή υπηρεσιών δκχστήματος. Οι αποστολές αυτές θα πρέπει να υλοποιηθούν πλήρο)ς (χπό τους εν λόγο) βιομηχανικούς επενδυτές ή τις κατάλληλες λειτουργικές μονάδες, σε δεύτερη φάση, μ,ε στόχο την παροχή λειτουργικών υπηρεσιών σε εμπορική βάση. II δράση της ' Ενωσης θα επικεντρωθεί, σε περιορισμένο αριθμό εφαρμογο'™ σχετιζομένου με τις διάφορες πολιτικές της, όπο^ς: 21 - ' Ελεννος me χρήσικ εδαφών και πόοων - Η Ευρώπη έχει ήδη καταβάλει σημαντικές προσπάθειες στον τομέα αυτόν και αποκτήσει πολύτιμη εμπειρία η οποία πρέπει να αξιοποιηθεί, θα διεξαχθούν περαιτέρω έρευνες και θα αναπτυχθούν νέες λειτουργικές τεχνικές ούτως ώστε να βελτιωθεί και να ενισχυθεί το ευρωπαϊκό δυναμικό στον τομέα αυτόν. Στους τομείς της γεωργίας, της δασοκομίας, της πολεοδομίας, της διάθεσης των αποβλήτων κ. λπ. θα εφαρμοσθούν σχέδια επίδειξης καθώς και πρότυπα δοκιμαστικά σχέδια σε στενή συνεργασία με τους βιομηχανικούς εταίρους, οι οποίοι είναι οι σημαντικότεροι χρήστες (βιομηχανίες γεωργικών ειδών διατροφής, δασοκομικές επιχειρήσεις, επιχειρήσεις όημ,οσίο)ν έργο™, τοπικοί συνεταιρισμοί,. ). Τέτοια σχέδια θα συμβάλλουν στην εμπέδαχτη το>ν πρωτοβουλιών της ' Ι ίνοχτης σε ό,τι αφορά τη διαρκή διαχείριση το>ν περιβαλλοντικών πόρο™. - Έλεννος το)ν επιφανειακών υδάτο™ - Οι εμπειρίες που έχουν αποκτηθεί σε ευροχπα'ικό επίπεδο θα αξιοποιηθούν με τον καλύτερο δυνατό τρόπο μέσα) σχεδία™ επίδειξης και άλλα™ πιλοτικών σχεδία™ βασιζόμενων σε εν εξελίξει αποστολές, σε νέες προεκτοξευτικές αποστολές ειδικών εφαρμογο'™, σε συνεργασία π. χ. με εταιρείες διαχείρισης υδάτο™. II δράση αυτή θα αποτελέσει μέρος της πραποβουλίας για τα ύδατα που έχει προτείνει η Επιτροπή. Παρακολούθηση της αλιείας - Οι τεχνικές γεο>παρατήρησης έχουν ήδη αναπτυχθεί αρκετά και οι δυνατότητες τους για τη διαχείριση αλιευτικο')ν πόρο)ν θα αποτελέσουν σημαντικό συπλήρο)μα το)ν δορυφορικο')ν συστημάτων παρακολούθησης πλοίων και των επιγείων μετρήσεων. Μεγάλες αλιευτικές επιχειρήσεις συγκαταλέγονται μεταξύ των κυρίων βιομηχανικών εταίρων για την προώθηση των σχετικών πρωτοβουλιών. 50 Μερικές από τις εφαρμογές παρουσιάζουν στρατηγικό και πολιτικό ενδιαφέρον για την ' Ενωση περιλαμβανομένου και άλλα™ ευρωπαϊκών ή αναπτυσσομένων χωρών. Με βάση την (χποκτηθείσα ήδη εμπειρία από τις εν εξελίξει ή παρελθούσες ευρωπαϊκές αποστολές, μπορεί να αντιμεταχπισθεί η ανάπτυξη νέα™ αποστολών εφαρμογής, ειδικότερα οι "αποστολές γεαχπαρατήρησης" ΕΥΔ, στους εξής τομείς: - ' Ελεννοςτων παράκτια™ περιογα')ν -11 στρατηγική σημασία το>ν περιοχών αυτά'™ για την Κοινότητα είναι προφανής, δεδομένου του μήκους και της ποικιλίας που χαρακτηρίζει την ακτογραμμή της, οι δε τεχνολογίες και τα μέσα που θα αναπτυχθούν για την εξυπηρέτηση το™ ανάγκα'™ αυτά'™ θα μπορούν να εφαρμοσθούν και σε διεθνές επίπεδο, ειδικότερα στις αναπτυσσόμενες χο>ρες. Πρέπει να ξεκινήσουν προκαταρκτικές μελέτες στις διάφορες παράκτιες περιοχές της Ευρώπης, λαμβάνοντας υπόψη τα ειδικά τους χαρακτηριστικά (Μεσόγειος Θάλασσα, Βαλτική Θάλασσα, Βόρεια Θάλασσα και Ατλαντικό Τόξο). Σε πρώτο στάδιο, η Επιτροπή προτείνει την καταγραqπj τα™ διαφορά™ εν εξελίξει πρωτοβουλιών, τον συντονισμό τους και την εκπόνηση, σε στενή συνεργασία με τους ενδιαφερομένους εταίρους, μιας νέας στρατηγικής πρωτοβουλίας για την υιοθέτηση ενός πληροφοριακού συστήματος για τις μεσογειακές παράκτιες περιοχές, χρησιμοποιώντας, μεταξύ άλλων πληροφοριακών πηγών, τις τεχνικές διαστημικής τηλεανίχνευσης. - ' Ελεγχος σημαντικών και φυσικών κινδύνων - Το Συμβούλιο της Ευρώπης σε συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Διαστήματος και την Επιτροπή ξεκίνησε μια δράση στον τομέα αυτόν, ενώ σήμερα ευρίσκονται υπό εξέλιξη διερευνητικές μελέτες στις οποίες μετέχουν οι χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης. Στον τομέα αυτόν τα στρατιωτικά και μη στρατιωτικά συμφέροντα συγκλίνουν, 22 και συνεπώς η μεικτή χρήση τεχνικών επιτρέπει την πλήρη αξιοποίηση τους. 11 Επιτροπή θα επιλέξει και θα υποστηρίξει πιλοτικά σχέδια, μαζί με τα ενδιας^ερόμενα μέρη, ειδικότερα στον τομέα τα>ν υπηρεσιών πολιτικής άμυνας, ώστε να προετοιμασθεί το έδαφος για την εφαρμογή νέο™ προποβουλιών που αξιοποιούν διάφορες διαστημικές τεχνικές, και σε ό,τι αφορά τις τηλεπικοιναηάες, τον εντοπισμό στίγματος και την τηλεανίχνευση. 51 Στα πλαίσια της περιβαλλοντικής πολιτικής της ΕΕ, η Επιτροπή θα συνεχίσει να ενισχύει την ανάπτυξη τεχνικών γεωπαρατήρησης εφαρμόζοντας σχέδια περιβαλλοντικού ελέγχου, περιλαμβανόμενα™ και εκείνων που αποβλέπουν στην αυξημένη αποτελεσματικότητα της ευρωπαϊκής περιβαλλοντικής νομοθεσίας και το™ διεθνο'™ περιβαλλοντικά'™ συμφωνιών. Λυτό θα γίνει δυνατό σε συνεργασία με εθνικές υπηρεσίες περιβάλλοντος και την ΕΕΛ. Παράλληλα με τρέχουσες ή προγραμματιζόμενες αποστολές, πρέπει να αντιμετωπισθεί η εκτέλεση νέο™ αποστολών με την ενίσχυση το™ υπηρεσία'™ διαστήματος, ειδικότερα δε της ΕΥΛ μέσω της πραποβουλίας "Earth explorer missions - αποστολές γεωεξερεύνησης", και με άλλους κατάλληλους εταίρους όπο)ς το EUMESTAT, ώστε να είναι δυνατή η παροχή σε μόνιμη βάση δημοσία™ υπηρεσιών στους ακόλουθους τομείς: επιχειρησιακά - Ι Ιαρακολούθηση αικεανών - II μέχρι τώρα εμπειρία πρέπει να αξιοποιηθεί σε ευροχιταϊκό να αναπτυχθούν επίπεδο. Προκειμένου περαιτέρα) (σκεανογραφικά συστήματα και να καλυφθούν οι απαιτήσεις του παγκοσμίου συστήματος παρατήρησης τα™ ο)κεανών (GOOS) και του ευρωπαϊκού σκέλους του τ (υ ν (EUROGOOS), η παραβολή συλλεγομένων στοιχείων με άλλες επιτόπιες παρατηρήσεις θα πρέπει να γίνει αντικείμενο ευρο)παϊκής δράσεως. - Παρακολούθηση της ατμόσφαιρας - Η εφαρμογή διαστημικά'™ τεχνικά'™ στον τομέα αυτόν περιορίζεται προς το παρόν στην επιστημονική έρευνα. Θα πρέπει αρχικά να αξιοποιηθούν οι εν εξελίξει αποστολές προκειμένου να καταδειχθεί σε επιχειρησιακό επίπεδο η σκοπιμότητα το™ χρησιμοποιούμενα™ τεχνικά'™. Θα μπορούσε να εκτέλεση μελλοντικά™ αντιμετα)πισ0εΐ "εξερευνητικών αποστολών" σε συνεργασία με την ΕΥΛ ή το EUMETSAT. η να Προκειμένου η απαραίτητη ενισχυθεί επιστημονική και τεχνολογική βάση και να δοθεί ο')0ηση στην αξιοποίηση τα™ επιστημονικών πορισμάτων για τον σχεδιασμό επιχειρησιακών εφαρμογών, η Επιτροπή θα συνεχίσει να εφαρμόζει τα προγράμματα πλαίσια ΕΤΑ της ' Ενωσης, ιδίως όσον αφορά τη βασική μεθοδολογική έρευνα και τα πιλοτικά επίδειξης σχέδια και τα σχέδια προεπιχειρησιακής φύσεως στους παραπάνα) τομείς αλλά και σε άλλους λιγότερο προηγμένους τομείς. Θ(Χ εκτελεσθούν επίσης εργασίες σε ό,τι αφορά τις εφαρμογές και τις περαιτέρω εξελίξεις τα™ 52 Σημαντική συμβολή στην ανάπτυξη της αγοράς υπηρεσιών για δεδομένα γεοιπαρατήρησης μπορεί να δοθεί, από την Ευραχπαϊκή ' Ενακτη με την εφαρμογή και λειτουργία το™ σχετικών πολιτικών της· μεθοδολογική έρευνα και πιλοτικά σχέδια θα τομείς προταθούν σε συγκεκριμένους κοινοτικού ενδιαφέροντος· ο τομ,έας αυτός πρέπει βαθμιαία να αναληφθεί από ιδιωτικούς επενδυτές, η δε Επιτροπή θα διευκολύνει μια τέτοια διαδικασία· θα πρέπει να υποστηριχθεί η ανάπτυξη οργανισμών παροχής υπηρεσία'™ και νέα™ ευρωπαϊκά'™ επιχειρησιακά'™ μονάδα™ για την παροχή υπηρεσιών διαστημικής φύσεο)ς· ξεκινήσουν διαβουλεύσεις με το θα EUMETSAT για τη διερεύνηση του ρόλου του κατά την παροχή δεδομένων περιβαλλοντικού ελέγχου· της θα πρέπει να ληφθούν συντονισμένα μέτρα εκπαίδευσης και της στον τομέα κατάρτισης, καθώς επίσης και για την προώθηση της διεθνούς συνεργασίας και ανάπτυξης, σε επίπεδο ' Ενακχης, σε στενή συνεργασία με τα κράτη μέλη και τους κατάλληλους οργανισμούς, ιδιαίτερα δε το Λιεθνές Πανεπιστήμιο Διαστήματος του Στρασβούργου 53 54 55 56 57 58 23 αισθητήρα™ προηγμένηςτεχνολογίας σε συνεργασία με τους ενδεδειγμένους εταίρους, λαμβάνοντας υπόψη την ανάγκη κάποιας συνέχειας κατά τη διάρκεια της φάσεως επίδειξης. Σπουδαίο, εν προκειμένω, ρόλο θα διαδραματίσει και το πρόγραμμα της ' Ενωσης για το Κέντρο Γεα)παρατήρησης (CEO). Το πρόγραμμα αυτό αποσκοπεί στη σύσφιξη τα™ επαφών μεταξύ χρηστών και προμηθευτών δεδομένων και θα προωθήσει την ανάπτυξη κοινών προτύπων και μορφοτύπων καθιστώντας έτσι ταχύτερη και ευκολότερη την πρόσβαση στα εν λόγω δεδομένα. Επιπλέον το CEO θα ενημερώνει τακτικά τους χρήστες και θα τους επιτρέπει να αξιοποιούν στο έπακρο τις επεξεργασμένες πληροφορίες, παρέχοντας ταυτόχρονα στους προμηθευτές δεδομένα™ τα κατάλληλα μέσα για την εξυπηρέτηση τα™ ανάγκα'™ τα™ χρηστό'™. Κατά τον τρόπο αυτό το CEO θα αποτελέσει αναπόσπαστο μέρος το™ μελλοντικά™ επιχειρησιακών συστήματα™. Η ανάπτυξη της αγοράς συνεπάγεται επίσης την κατάρτιση και εκπαίδευση τα™ μελλοντικά'™ χρηστών, ιδίως δε τα™ χρηστά'™ που αξιοποιούν τα δεδομένα τα προερχόμενα από την γεαχπαρατήρηση, κατά τη διαδικασία λήψεως αποφάσεων, περιλαμβανομένων εκείνο™ από τις αναπτυσσόμενες χώρες. II Επιτροπή θα συνεχίσει την αναληφθείσα δράση σε συνεργασία με την ΕΥΔ, τις Υπηρεσίες Διαστήματος τα™ κρατά™ μελών και σε διεθνές επίπεδο (όπως με το Διεθνές Πανεπιστήμιο Διαστήματος). ' Οπου κριθεί αναγκαίο, και σε συνεργασία με τους αρμόδιους οργανισμούς, η 1 ίπιτροπή θα προχωρήσει στη σύσταση νέο™ ευραχπαϊκών επιχειρησιακών οργάνων. Μεταξύ άλλα™, η Επιτροπή, θα διερευνήσει μ,ε το EUMETSAT και τους ενδιαφερόμενους,στον τομέα του περιβαλλοντικού ελέγχου,τις δυνατότητες του φορέα αυτού να παρέχει δεδομένα σχετικά με το διάστημα που ενδιαφέρουν τον κλάδο. Προκειμένου να δοθεί ώθηση στις εφαρμογές γεωπαρατήρησης από το διάστημα, η Επιτροπή θα συνεχίσει τη μελέτη τα™ νομικών ζητημάτων που σχετίζονται με την αξιοποίηση των δεδομένων γεωπαρατήρησης, καθώς και την εξέταση των γενικών αρχών που θα διέπουν τη χρήση των δεδομένων αυτών σε συνθήκες ελεύθερης αγοράς. Το ζήτημα της εκχώρησης συχνοτήτων και τροχιακών "παραθύρων" θα ληφθεί επίσης υπόψη από την Επιτροπή κατά τις διεθνείς διαπραγματεύσεις. Τέλος, η Επιτροπή μαζί με τους εταίρους της, θα εξετάσει διεξοδικότερα το ζήτημα υιοθέτησης ορθολογικής ευροχπαϊκής στρατηγικής για την ανάπτυξη και εφαρμογή επιχειρησιακών συστήματα™ παρατήρησης της Γης και του περιβάλλοντος της. Μια τέτοια στρατηγική για συντονισμένα συστήματα που ήδη ευρίσκονται σε λειτουργία ή προγραμματίζονται σε-ευρωπαϊκό επίπεδο, χωρίς να διαμψισβητεί την ύπαρξη τους, θα δώσει στην Ευρώπη τη δυνατότητα να συμβάλει πλήρα>ς και με τον σο>στό τρόπο στην εκπόνηση μιας ολοκληρωμένης Στρατηγικής Γεαχπαρατήρησης, όπως προτείνει το CEOS. 8. Υπηρεσίες διαστημικών εκτοξεύσεων τηλεόραση εφαρμογών, ή δορυφορικών για Στις αρχές της δεκαετίες του 70 η Ευρώπη άρχισε να θέτει σε εψαρμογή το πρόγραμμα Ariane για να εξασφαλίσει αυτοδύναμα δυνατότητες παροχής για •^••••^•'••••••••••••••••••••••••••••••β συστημάτων τηλεπικοινωνίες για γεωπαρατηρηση^ Η πολιτική δέσμευση, η οποία επέτρεψε στην Ευρώπη να επιτύχει εξέχουσα θέση στην εμπορική αγορά των διαστημικών υπηρεσιών εκτόξευσης, με γρήγορη απόσβεση των επενδύσεων των κρατών μελών, εξακολουθεί να ισχύει και να αποτελεί προϋπόθεση για τη διαρκή πρόσβαση της Ευρώπης στο διάστημα και στις διαστημικές εφαρμογές. θα πρέπει να διευρυνθεί η εμβέλεια των διαθέσιμων εκτοξευτων, ανάλογα με τις νέες απαιτήσεις της αγοράς. Λ , θεμιτού α ν τ α γ ω ν ι σ μ ού διαστημικών εκτοξευτων· εξασφαλισθούν οι όροι , αχοοα ^ ό * π λ αί σ ιο δ ί ε θ ν έ; κ α τ α ρ τ ι σ θ εί στην Θα , ' να 59 11 ηγετική θέση της Ευρώπης στην αγορά υπηρεσιών διαστημικών εκτοξεύσεα™ πρέπει να διατηρηθεί και να αντιμετωπίσει τον ολοένα και μεγαλύτερο ανταγα)νισμό, ο οποίος χαρακτηρίζεται (χπό την παρουσία 60 61 62 24 προηγμένο™ εκδόσεο™ τα™ σημερινών αμερικανικών εκτοξευτων και την είσοδο στην αγορά οχήματα™ από την Ροκτία, την Ουκρανία και την Κίνα. II σημαντική αυτή αύξηση της προσφοράς υπηρεσία'™ για διαστημικές εκτοξεύσεις, ενίοτε σε εξαιρετικά χαμηλές τιμές, ενδέχεται να (χποσταθεροποιήσειτην αγορά. Βασική προϋπόθεση για τη διατήρηση και περαιτέρω ανάπτυξη τα™ ευρα)παϊκών διαστημικών υπηρεσία'™ εκτόξευσης αποτελεί ένας βαθμός πρόσβασης στην αγορά ανάλογος προς αυτόν που προσφέρεται, από τις ΙΙνο)μένες Πολιτείες αφενός και αφετέρου η εξασφάλιση όρο™ σακιτού ανταγα™ισμού. Σε ό,τι, αφορά την πρόσβαση στην αγορά, θα πρέπει όχι μ,όνον να εξασφαλισθεί ότι δεν υπάρχουν κωλύματα στις παρεχόμενες υπηρεσίες διαστημικά'™ εκτοξεύσεα™ για μη στρατιαπικούς σκοπούς, αλλά και επίσης ότι δεν τίθενται προϋποθέσεις εθνικότητας στις υπηρεσίες διαστημικοί™ εκτοξεύσεα™ που παρέχονται σε κρατικές μονάδες. Το τελευταίο αυτό σημείο συναντάται σε χώρες όπως η Κίνα και οι ΠΠΛ, ενώ από την άλλη μεριά η αγορά της ΕΕ ανοικτή. Το πρόβλημα αυτό πρέπει αρχικά να αντιμεταχηισθεί στα πλαίσια του ΠΟΕ όπου η GATT καλύπτει τις υπηρεσίες διαστημικών εκτοξεύσεων. Η Επιτροπή και η ευρωπαϊκή βιομηχανία είναι πεπεισμένες ότι αποτελεί συμφέρον της Ευρώπης να αρχίσει τη διερεύνηση των δυνατότητα™ συζήτησης και καθιέρωσης βασικών κανόνων ("Rules of the Road") για τη διεξαγωγή ανοικτού και σωστού ανταγα™ισμού μεταξύ των σημαντικότερων φορέων διαστημικών εκτοξεύσεων. Εδώ θα πρέπει να περιλαμβάνονται θέματα κρατικής ενίσχυσης προς τη βιομηχανία καθώς επίσης και η ισόρροπη πρόσβαση στην εγχώρια αγορά κάθε χώρας. Στις διαπραγματεύσεις αυτής της μορφής θα πρέπει να περιλαμβάνονται και οι Ηνοψ,ένες Πολιτείες, τα™ οποία™ η βιομηχανία απολαμβάνει σημαντικότατης και ασυναγώνιστης κρατικής ενίσχυσης και προσφοράς στρατιοπικών προγράμματα™, το ίδιο δε συμβαίνει και με νέους προμηθευτές τέτοια™ υπηρεσιών όπα>ς η Ρακιία, η Ουκρανία και η Κίνα. θα πρέπει vex δοθεί η ευκαιρία στη Ροκιία, σε έναν σημαντικό δηλαδή γείτονα της Ευρώπης, να ενταχθεί προοδευτικά και χωρίς τριβές στην αγορά υπηρεσκί™ διαστημικά'™ εκτοξεύσεα™ σε εύλογη και ισόρροπη βάση. II Επιτροπή θα συνεργασθεί στενά με τα κράτη μέλη προκειμένου vex χαραχθεί μια κοινή μακροπρόθεσμη στρατηγική στον τομ,έα αυτόν και να δοθεί πρακτική λύση όσον αφορά τη διεξ(χγ(»γή το™ διεθνών εμπορικών δκχπραγματεύσεα™. Ο στόχος αυτός, για μια μακροπρόθεσμη διεθνή στρατηγική ανοίγματος τα™ αγορών, αξιοποίησης τα™ νέα™ ευκαιριών και δημιουργίας δικαία™ εμπορικών όρων, συνεπάγεται το γεγονός ότι οι συμφο™ίες για το άνοιγμα τα™ αγορών θα καταστήσουν άσκοπες τις όποιες συμφωνίες για μοίρασμα των αγορών. Η ταχεία αύξηση των προτάσεων για τηλεπικοινωνιακούς δορυφόρους ατομικών συστημάτων και για ευρυζωνικές επικοινα™ίες από μη - γεωστατικές τροχιές (LEO, ΜΕΟ) συνετέλεσε στην ευρύτερη ζήτηση υπηρεσιών εκτόξευσης σε σχέση με την βασική αγορών δορυφόρων σε γεωστατική τροχιά. Η Επιτροπή εκτιμά ότι είναι πολύ σημαντικό να διατηρηθεί η συνεχής παρουσία της ευρα)παϊκής βιομηχανίας σε ό,τι αφορά τις υπηρεσίες εκτόξευσης και ενθαρρύνει τις αρμόδιες υπηρεσίες διαστήματος και τη βιομηχανία ούτως ώστε να εξακολουθήσουν κατά τον καλύτερο δυνατό τρόπο να προσφέρουν σημαντικές ευρωπαϊκές υπηρεσίες σε όλο το φάσμα των υπηρεσιών εκτόξευσης διαστημικών οχημάτων. 9. Λιαστημικές τεχνολογίες άμυνας και μεικτά'™ χρήσεων p Η των θα πρέπει στρατηγικής στρατιωτικές Λν και η Επιτροπή δεν είναι αρμόδια να εξετάζει ••^••••^•••^^^••••^•^••••••••^••••••β τις εφαρμογών πτυχές διαστημικής τεχνολογίας, όμως στα πλαίσια οποίας να ευρο,παϊκής εξασφαλίζεται η σύγκλιση στρατιαπικών και μη στρατιοπικών προγραμμάτων κατά τρόπο ώστε να (χποφεύγονται οι αλληλεπικαλύψεις να αξιοποιούνται με τον καλύτερο δυνατό τρόπο η προσφερόμενη κρατική χρηματοδότηση. Το σχετικά υψηλό κόστος των διαστημικών συστημάτων αποτελεί πρώτης τάξης κίνητρο συνεργασίας σε ευρωπαϊκό επίπεδο, δεδομένου ότι μεμονωμένες χώρες δύσκολα θα καταφέρουν να επιτύχουν την κρίσιμη μάζα που θα δικαιολογεί τέτοιες επενδύσεις. α ν ν6. ,. ,. Ενοκτης, προσέγγιση μεταξύ Ευρο,παικης *9<*™>ν μελά™, της ΛΕΕ και της ΕΥΛ σε ό,τι άφορα διαστημικά™ τεχνολογιών. ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^^ ή , *• ^ _ , Γ, μεικτή χρήση και τη ( (χ έ 63 II διαστημική τεχνολογία αποκτά ολοένα και μεγαλύτερη σημασία για πολλές κατηγορίες στρατιωτικών εργασία'™ (πους τομείς των τηλεπικοινα™ιών, της ναυσιπλοΐας, των μυστικών υπηρεσιών, της έγκαιρης 25 προειδοποίησης και της μετεα)ρολογίας. II διαστημική τεχνολογία αναπτύχθηκε αρχικά λόγο) στρατιωτικών αναγκών, στην συνέχεια όμο>ς προσανατολίσθηκε σε μη στρατιωτικές εφαρμογές. Σήμερα η κατάσταση έχει μεταβληθεί: κυρίαρχο ρόλο διαδραματίζουν στην αγορά οι μη στρατιωτικές εφαρμογές, οι οποίες και δικαιολογούν από μόνες τους τις επενδύσεις στην τεχνολογία. Ο βαθμός τεχνολογικής επικάλυψης μεταξύ στρατιωτικά'™ και μη στρατιωτικά'™ συστήματα™ είναι συνήθως υψηλός, παρόλο που διαφέρει από εφαρμογή σε εφαρμογή. Τα συστήματα εκτόξευσης και πρόακιης εποκρελούνται και αυτά από τα φαινόμενα αλληλεπικάλυψης του οτρατιοπικού και του μη στρατιωτικού τομέα. 1 Ιαρόμοια φαινόμενα της αγοράς ωφέλησαν για πολύ καιρό την αμερικανική βιομηχανία, δεδομένοι ότι ο αμερικανικός προϋπολογισμόςγια την στρατιωτική εκμετάλλευση του διαστήματος είναι σαράντα φορές μεγαλύτερος από τον αντίστοιχο ευρωπαϊκό. ' Οπως υπογραμμίζεται στην ανακοίνωση της για τις στρατιωτικές βιομηχανίες13, μια ισχυρή και μοντέρνα βιομηχανική υποδομή αποτελεί κλειδί για την ανεξαρτησία της Ευρώπης και επομένως κάθε κοινή προσπάθεια που συμβάλλει στην ενίσχυση των δυνατοτήτων αυτών πρέπει να γίνεται ευμενώς δεκτή και να ενθαρρύνεται. 10. Διεθνής συνεργασία 64 65 66 67 Με την εξάλειψη τα™ εμπόδια™ μεταξύ Ανατολής και Λύσης, η διεθνής συνεργασία και οι ανταλλαγές στον τομέα το™ διαστημικά'™ προγράμματα™ γνώρισαν πραποφανή άνθηση, ενώ η τάση αυτή ενισχύθηκε (χπό περικοπές στους προϋπολογισμούςκαι (χπό τη συνειδητοποίηση τα™ κοινά'™ συμφέροντα™. Ι Ιαράλληλα, όσον αφορά τον ιδιωτικό τομέα, η διεθνής κατανομή τα™ κίνδυνο™ στις νέες βιομηχανίες πληροφορία'™ και, πολυμέσα™ διευκολύνει την πρόσβαση σε νέες αγορές φέρνοντας (7ε επαφή τη βιομηχανία με διάφορους φορείς. II Ευρώπη πρέπει να διαδραματίσει (χποφασιστικό ρόλο στις διεθνείς (χυτές εταιρικές σχέσεις εφόσον βέβαια στις σχέσεις αυτές τηρούνται κάποιες ισορροπίες. Τούτο συνεπάγεται ότι η Ευρα'χπη πρέπει να διατηρήσει ή να επιτύχει την κρίσιμη μάζα, τουλάχιστον στους τομείς που κάτι τέτοιο δεν συμβαίνει, προκείμενοι; να επακρεληθεί στο έπακρο από τη διεθνή συνεργασία με τους σημαντικούς οικονομικούς της εταίρους. Συνεπάγεται επίσης συντονισμένο τρόπο προσέγγισης τα™ προβλήματα™ σε ευρωπαϊκό επίπεδο και κατάλληλα forum διαβουλεύσεων. Στο πλαίσιο αυτό θα πρέπει να εξετασθούν οι δι™ατότητες βιομηχανικής και τεχνολογικής συνεργασίας με τις πρωτοπόρες χώρες όπως η ΗΠΑ, η Ρωσία, η Κίνα και η Ιαπα™ία, αλλά και επίσης και με τις νεοεμφανιζόμενες δυνάμεις του κλάδου όπως η Ινδία και η Βραζιλία. Η διεθνής συνεργασία χρειάζεται επίσης στον τομέα τα™ διαστημικών απόβλητα™, έτσι δε η Επιτροπή θα μπορούσε να προσφέρει τη συμβολή της σε ήδη τρέχουσες εργασίες που εκτελούνται στα διάφορα όργανα (ΙΙΕ, ΕΥΛ). II διεθνής συνεργασία στον τομέα της διαστημικής τεχνολογίας ενδέχεται να οδηγήσει, στην εκπλήρακιη ορισμένα™ στόχο™ της Ευροχπαϊκής ' Ενωσης σε ό,τι αφορά τρίτες χώρες. Οι χώρες της Ανατολικής Ευρώπης πρέπει να ενταχθούν αρκετά να)ρίς στα διευρωπαϊκά δίκτυα, και συνεπώς να συμμετάσχουν σε ευραιπαΐκές προποβουλίες όπα>ς π. χ. στις δορυφορικές τηλεπικοινωνίες και στη δορυφορική ναυσιπλοΐα. Ορισμένες από τις χώρες της πρώην Σοβιετικής ' Ενωσης θα μπορούσαν και αυτές να συμμετάσχουν σε διαστημικά προγράμματα. Η Επιτροπή, στο πλαίσιο της οικονομικής της συνεργασίας με τα νέα ανεξάρτητα κράτη (ΝΑΚ), θα συνεχίσει να παράσχει τεχνική συνδρομή στην αεροδιαστημική βιομηχανία βάσει του προγράμματος TACIS. Μέσα) του Λιεθνούς Κέντρου Επιστήμης και Τεχνολογίας της Μόσχας θα συνδράμει οικονομικά τις προποβουλίες επιστημονικής συνεργασίας με στόχο την ένταξη του επιστημονικού δυναμικού τα™ ΝΛΚ στη διεθνή επιστημονική κοινότητα. ' Οσον αφορά τις αναπτυσσόμενες χώρες, όπως αυτές της Μεσογειακής Λεκάνης, οι διαστημικές τεχνολογίες είναι σε θέση να προσφέρουν εύστοχες λύσεις. Μερικές από τις δυνατότητες αυτές υπογραμμίσθηκαν κατά τη διάρκεια ενός τεχνικού σεμιναρίου για την "εγκαθίδρυση μίας Ευρωμεσογειακής Κοινωνίας των 1 Ιληροφοριών - Κανονιστικό Πλαίσιο και Ανάπτυξη Επικοινωνιακών Δικτύων Οικονομικής Συνεργασίας Π COM(96) 10 τελικό 26 (Παλέρμο, 6/7 Μαΐου 1996). Ανάλογα με τις ανάγκες που παρουσιάζονται η ' Ενωση μπορεί να αναλάβει πρωτοβουλίες στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων που έχει σε διάφορους τομείς. ΕΤΑ, αναπτυξιακή βοήθεια, οικονομική συνεργασία. Η υλοποίηση των "διαστημικών" αυτών λύσεο™ απαιτεί υψηλό βαθμό συντονισμού σε συνάρτηση με το κατά πόσον οι λύσεις αυτές είναι τεχνικά ώριμες. II Επιτροπή προτείνει να αναλάβει εκείνη τον συντονισμό με τις αναπτυσσόμενες χώρες και τους ενδιαφερόμενους εταίρους (υπηρεσίες διαστήματος, βιομηχανίες κλπ. ) με την υποστήριξη το™ κατάλληλα™ κοινοτικά'™ μέσο™ 11. Τυποποίηση Οι απαιτήσεις που τίθενται για τη διαστημική βιομηχανία όσον αφορά την ποιότητα και την αξιοπιστία προϊόντα™ και υπηρεσία'™ είναι πολύ αυστηρές. Τόσο στην ΕυροΉτη, όσο και σε άλλες περιοχές του πλανήτη, έχει αναγνο)ριστεί εδώ και πολύ καιρό η ανάγκη τυποποίησης τα™ προϊόντα™ και τα™ διαδικασία'™ στον εν λόγω κλάδο. II ανάγκη αυτή είναι πιο επιτακτική στην Ευρώπη λόγο) της πολύπλοκης βιομηχανικής δομής που την χαρακτηρίζει. Με την Ευρωπαϊκή Συνεργασία για τη Διαστημική Τυποποίηση (ÈCSS) - προηγήθηκαν διάφορες άλλες απόπειρες στον τομέα αυτό - δημιουργήθηκε ομάδα υπηρεσιών διαστήματος και βιομηχανικών φορέων, εξαιρετικά αντιπροσωπευτικών σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Στόχος του προγράμματος είναι η δημιουργία ενός άρτιου και ολοκληρωμένου συστήματος προτύπων βάσει εμπορικής στρατηγικής Προκειμένου να τονωθεί η ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής βιομηχανίας, η Επιτροπή ανέθεσε στην ECSS και στους ευρωπαϊκούς οργανισμούς τυποποίησης (Ευρωπαϊκή Επιτροπή Τυποποίησης, CEN· Ευρωπαϊκή Επιτροπή ΗλεκτροτεχνικήςΤυποποίησης, CENELEC· Ευρωπαϊκό ΙνστιτούτοΤηλεπικοινο™ιακών Προτύπων, ETSI) να καταλήξουν σε συμφωνίες συνεργασίας και να χαράξουν γενική στρατηγική τυποποίησης, συγκεκριμένα δε: να καταγράψουν τους τομείς στους οποίους πρέπει να υπάρξει τυποποίηση σε ευροχπαϊκό και διεθνές επίπεδο· να καταγράψουν τις προδιαγροκρέςπου πρέπει να εξελιχθούν σε επίσημα πρότυπα αλλά και τις προδιαγραφές που πρέπει να εξακολουθήσουν vex ισχύουν αποκλειστικά στο πλαίσιο της ECSS 12. Χ ρηματοδότηση στις ιδίως δε εκείνα που Τα διαστημικά σχέδια, αντιστοιχούν εφαρμογές, απαιτούν νέες σημαντικές αρχικές επενδύσεις με μακρά περίοδο επανεισπράξεως τα™ επενδυμένων κεφαλαία™. Για τα σχέδια αυτά, συνεπώς, έχουν μεγάλη σημασία τόσο οι όροι χρηματοδότησης, όσο και το βιομηχανικό κόστος και οι συνθήκες της αγοράς· οι Ευρωπαίοι μάλιστα έχουν να αντιμετωπίσουν και το συναλλαγματικό wmemmWmwmammmmÊmmmmmmmmmwmmmmmmmmmmmmmmmmmà κίνδυνο λόγω των διακυμάνσεα™ του αμερικανικού δολλαρίου. Πρέπει να χ ρ η μ α τ ο δ ό τ η σ ης της Ευραχπαϊκής περιλαμβανόμενα™ και Τράπεζας Επενδύσεα™ και του Ευραχητ,αϊκού Ταμείου Επενδύσεα™, για να διευκολυνθεί η χρηματοδότηση μηχανισμοί ε γ γ ύ η σ η ς, κινηθούν νέοι, κ αι 68 69 Η λέξη διάστημα φέρνει συνειρμικά στο νου τεχνολογίες υψηλού κινδύνου και νέες εφαρμογές σε άγνωστες μεν, εν δυνάμει δε εξαιρετικά ανταγωνιστικές αγορές. II κατάσταση πάντως μεταβάλλεται: η συμπεριφορά των επενδυτών γίνεται ολοένα και πιο θετική. Διάφορα νέα συστήματα, π. χ. τα δορυφορικά συστήματα προσαχπικα'™ επικοινωνιών, προσφέρουναποκλειστικάόικαιώματα παροχής υπηρεσιών σε ορισμένεςπεριοχές ("franchising") έναντι ανάλογης συμμετοχής στο κόστος τα™ συστήματα™. Στο βαθμό που το ευρωπαϊκό περιβάλλον θεωρείται εμπόδιο στη χρηματοδότηση παρόμοια™ πρωτοβουλιών στην Ευρώπη, η ΕΕ δύναται, να συνεισφέρει, έμμεσα ή άμεσα, στην βελτίωση της κατάστασης. 70 Αμεσα: II Επιτροπή θα επιδιώξει να καταγράψει και να υποστηρίξει σχέδια ευραιπαΐκού ενδιαιρέροντος στους τομείς το™ τηλεπικοινα™ιών, του ελέγχου της ναυσιπλοΐας και της γεοχπαρατήρησης. Τα σχέδια αυτά, για την επιτυχία το™ οποίο™ θα μπορούν να συνεργαστούν όλοι οι ευραιπαϊκοί εταίροι, θα βασίζονται καταρχήν σε προγράμματα - τα οποία ήδη εφαρμόζονται ή πρόκειται να εφαρμοστούν - τα™ κράτα™ μελών, της ΕΥΛ ή τα™ εθνικά™ υπηρεσιών διαστήματος. Κατά την υλοποίηση τα™ σχεδίων αυτών θα αξιοποιηθούν, μεταξύ άλλα™, οι πόροι του προγράμματος-πλαισίουΕΤΛ. Θα ήταν δυνατόν επίσης να χρησιμοποιηθούνκαι πόροι από τα διευρωπαϊκά δίκτυα ή -εφόσον βέβαια ακολουθηθούν οι κατάλληλες διαδικασίες- από τον 27 προϋπολογισμό των διαρθρωτικών ταμεία™, της ανάπτυξης της γεωργίας και της συνεργασίας. Πρέπει, εν τούτοις, να σημεια>θεί ότι οι σχετικοί πόροι του προγράμματος-πλαισίουκαι τα™ άλλο™ μέσα™ είναι ααψώς περιορισμένοι και ότι, στην καλύτερη περίπτακτη, δύνανται να αποτελέσουν χρήσιμη μεν, συμπληρωματική δε πηγή χρηματοδότησης για τα εν λόγω σχέδια. Σε πρώτο στάδιο δεν αναμένεται να παραστεί ανάγκη πρόσθετης χρηματοδότησης, πέρα δηλαδή από τα σημερινά όρια χρηματοδότησης· τα όποια προβλήματα θα επιλυθούν κυρύος με την ανακατανομή το™ διαθέσιμων κονδύλια™ προς τομείς ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος και τον καλύτερο συντονισμό τα™ σχετικών εργασία'™. Οι μελλοντικές ανάγκες θα καθοριστούν βάσει διερευνητικά'™ μελετά™ που θα αορορούν συγκεκριμένα επιλεγμένα σχέδια. Παράλληλα, ο ιδιωτικός τομέας πρέπει να κληθεί να εμπλακεί περισσότερο στην εφαρμογή των σχεδίων αυτών και να δημιουργήσει την κατάλληλη υποδομή με την υποστήριξη του δημόσιου τομέα. Έμμεσα: η ΕΕ μπορεί να συμβάλει δραστήρια στη βελτίωση τα™ επενδυτικά'™ όρο™, αναιρο'™τας πριν (χπ' όλα την αβεβαιότητα που επικρατεί λόγω του ρυθμιστικοί') περιβάλλοντος, τα™ διάφορα™ καθεστώτα™ εμπορικής πολιτικής, κλπ. Οι πρωτοβουλίες που μπορεί να πάρει η Επιτροπή για την προά)0ηση της καινοτομίας ή την ενίσχυση τα™ MME θα μπορούσαν να ανοίξουν το δρόμο για την διαμόρφακιη και διευκόλυνση το™ αποφάσεων τα™ εν δυνάμει εταίρων, των χρηματοδοτικών μονάδων, τα™ επιχειρηματία'™ και το™ χρηστά™, για την ανάληψη εμπορικών επιχειρηματικών κινδύνα™ στον διαστημικό τομέα. Η συμβολή της Ένωσης ως αρχικού πελάτη ή ως φορέα επίδειξης διαστημικά™ εφαρμογών θα βοηθήσει επίσης τους φορείς παροχής υπηρεσιών να εξασφαλίσουν περαιτέρω ιδιωτική χρηματοδότηση για διαστημικές αποστολές. Στα πλαίσια της Γεωπαρατήρησης, το γεγονός αυτό αναφέρεται ως "διπλή προσέγγιση" για την ανάπτυξη μιας ανεξάρτητης βιομηχανίας. Από το 1990 μέχρι σήμερα η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ETE) διέθεσε πόρους ύψους 1,5 δισεκ. ECU και πλέον για τη χρηματοδότηση 15 ευρωπαϊκών σχεδίων στον τομέα τα™ δορυφορικών επικοινωνιών. Η Επιτροπή προτείνει τη συνέχιση και εμβάθυνση του διαλόγου με την ETE και το Ευραχπαϊκό Ταμείο Επενδύσεα™, με στόχο να καταστεί ευχερέστερη η πρόσβαση στους μηχανισμούς χρηματοδότησης τα™ δύο αυτά™ οργανισμό™. 13. θεσμικά ζητήματα Είναι απαραίτητο να δημιουργηθούν, αλλά και να βελτιωθούν οι ήδη υπάρχουσες, μορφές συνεργασίας, προκειμένου να επιτευχθεί καλύτερος συντονισμός τα™ ευραχπαϊκά™ διαστημικοί™ προσπαθειών σε επίπεδο κρατά™ μελών και σε διεθνές επίπεδο, ώστε να αποδώσουν το δυνατό περισσότερο οι επενδύσεις που έχουν πραγματοποιηθεί και να αναλάβει κάθε εταίρος το μερίδιο ευθύνης που του αναλογεί όσον αφορά την χάραξη ορθολογικής γενικής στρατηγικής. Με τις μορφές αυτές συνεργασίας αναμένεται να αναπτυχθεί υγιής σχέση μεταξύ οργανισμών της Ένωσης, των εθνικών υπηρεσία™ διαστήματος, της βιομηχανίας, τα™ χρηστών και τα™ διαφόρων άλλων αρμοδία™ οργάνων επιστημονικού χαρακτήρα ή επιχειρησιακούπροσανατολισμού. Για να βελτιωθεί η συμπληρωματικότητα των δράσεων ΕΤΑ, θα πρέπει να αντιμεταχπισθεί από την Επιτροπή η προσφυγή στο άρθρο 130 Κ και Λ. Το 1993 συστήθηκε Συμβουλευτική Ομάδα για το Διάστημα, με στόχο να αποτελέσει φόρουμ διαλόγου για τις κατευθυντήριες γραμμές της δράσης της Ένωσης στον τομέα του διαστήματος. Στις αρμοδιότητες της Συμβουλευτικής Ομάδας πρέπει στο μέλλον να περιληφθεί και ο συντονισμός των ενεργειών που έχουν αναληφθεί σε εθνικό επίπεδο ή σε επίπεδο Ένωσης. II συνεργασία μεταξύ της Επιτροπής και της Ευραχπαΐκής Υπηρεσίας Διαστήματος, η οποία έχει σήμερα καθεστώς παρατηρητή στους κόλπους της Συμβουλευτικής Ομάδας για το Διάστημα, πρέπει να ενισχυθεί δυνάμει του άρθρου 130Μ της Συνθήκης: εν προκείμενα) θα πρέπει να διασφαλιστεί η ανεξαρτησία της ΕΥΔ. θα πρέπει επίσης να ζητηθεί από το Συμβούλιο να εκχα)ρήσει διαπραγματευτικές αρμοδιότητες στο υπό σύσταση όργανο. Επιπλέον, η Επιτροπή, δυνάμει του άρθρου 228 της Συνθήκης, προτείνει τη δημιουργία οργάνα™ που θα αναλάβουν τη διαχείριση τα™ ειδικά™ σχεδία™ που θα επιλεγούν κατόπιν συμφο™ίας μ,ε τους ενδιαφερόμενους εταίρους και με τη συμμετοχή τα™ χρηστά™ (υπόδειγμα τέτοιου οργάνου [Απορεί να 71 72 73 74 75 76 77 78. 79. 80 28 αποτελέσει η τριμερής ομάδα ΕΕ/ΕΥΛ/EUROCONTROL η οποία συστήθηκε ειδικά για το σχέδιο GNSS-1) II Κοινότητα, λόγου χάρη, θα μπορούσε να συμμετάσχει μαζί με τους εταίρους της σε Ευροιπαϊκό Όμιλο Οικονομικού Σκοπού, ο οποίος θα μπορούσε να συσταθεί μ,ε στόχο την υλοποίηση παρόμοια™ σχεδία™. Στον τομέα της εμπορικής πολιτικής προκειμένου να διασφαλιστεί ο θεμιτός ανταγο)νισμ,ός μ,ε τις τρίτες χώρες στην αγορά υπηρεσία™ διαστημικά™ εκτοξεύσεα™, η Επιτροπή και τα κράτη μέλη πρέπει vex καταλήξουν σε θεσμικό διακανονισμό όσον αφορά τη διεξαγωγή διεθνών διαπραγματεύσεων. Η Επιτροπή θα συνεχίσει τις προσπάθειες για ταχεία εξεύρεση πρακτικής λύσεα>ς, ενθαρρύνει δε τα κράτη μέλη να επιδείξουν πνεύμα συνεργασίας στον τομέα αυτόν. 14. Συμπεράσματα II παρούσα ανακοίνακίη υπογραμμίζει την επείγουσα ανάγκη όράσεοκ; για τη δημιουργία του κατάλληλου περιβάλλοντος που θα συμβάλει στην ανάπτυξη το™ διαστημικά™ εφαρμογά™ και στη- βελτίωση της ανταγα™ιστικότητας της ευραχπαϊκής βιομηχανίας σε παγκόσμιο επίπεδο. II Επιτροπή θα παρουσιάσει τις προτάσεις της στους παραπάνα) τομείς στα πλαίσια τρέχοντα™ και μελλοντικών προγράμματα™ πλαίσια™ ΕΤΑ με βασικό στόχο την ισχυροποίηση το™ ευραχπαίκά™ δορυφορικά™ υποδομά™· ορισμένες δραστηριότητες μπορεί να απαιτήσουν τη χρησιμοποίηση άλλο™ μ,ορφά™ κοινοτικής υποστήριξης ανάλογα με τις κάθε φορά χρησιμοποιούμενες μεθόδους, οπότε θα ληςρθούν συγκεκριμένα μέτρα από την Επιτροπή. Όλες αυτές οι πρωτοβουλίες θα πρέπει να συντονιστούν με εκείνες τα™ κρατά™ μελών και της Ι ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Διαστήματος ώστε, στα πλαίσια των κανόνων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, να επιτευχθεί ο μέγιστος βαθμός ελαστικότητας και συνεργασίας σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Η Επιτροπή, μαζί με την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Διαστήματος και άλλους ενδιαφερόμενους οργανισμούς, θα λάβει τα απαραίτητα για το σκοπό αυτό μέτρα. Η Επιτροπή θα συνεχίσει να εξετάζει τις εισηγήσεις της Συμβουλευτικής Ομάδας Διαστήματος (SAG) καθά)ς και άλλες συμβουλευτικές ομάδες ακόμη δε και να συντηρεί ένα τακτικό διάλογο με τους επιχειρηματίες και τους χρήστες. 81 Το Συμβούλιο καλείται να εγκρίνει το επισυναπτόμενο ψήφισμα. Γλωσσάριο 29 ACTS AOC ARTES CENELEC CEO CEOS CEPT CNES ECSS EEIG EGNOS EIB ELDO ERNP ERS ESA ESRO ETG ETSI EUMETSAT EUROCONTROL EUROGOOS EUROSPACE FOC GLONASS GNSS GOOS GPS ICAO IMO INMARSAT ITU METEOSAT NIS PCS SAG SME SPOT TACIS UMTS VSAT Advanced Communications Technologies and Services Advance Operational Capability Advanced Research and Telecommunication Systems Comité Européen de Normalisation Electrotechnique Centre of Earth Observation Committee on Earth Observation Satellites Conférence Européenne des administrations des PTT Centre National d'Etudes Spatiales European Cooperation for Space Standardisation European Economic Interest Groupings European Geostationnary Navigation Overlay System European Investment Bank European space vehicle Launcher Development Organisation European Radionavigation Plan European Remote Sensing Satellite European Space Agency European Space Research Organisation European Tripartite Group European Telecommunications standards Institute EUropcan org. for the exploitation of METeorological SATellites European association for Air Traffic Control EUROpcan Global Ocean Observing System EUROpean SPACE industry association Full Operational Capability GLObal NAvigation System Satellite Global Navigation Satellite System Global Ocean Observing System Global Positioning System International Civil Aviation Organisation International Maritime Organisation INternational MARitimc SATellite organisation International Telecommunication Union METEOrological SATellite New Independent States Personal Communications Services Space Advisory Group Small and Medium Entreprise Satellite Pour l'Observation de la Terre Technical Assistance for the Commonwealth of Indépendant States Universal Mobile Telephony Service Very Small Aperture Terminals WEU WTO West European Union World Trade Organisation 30 1ΧΚΛΙΟ ΨΙΙΦΙΣΜΛΊΌΣ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ "II ΚΥΡΩΙΙΛΪΚΙΙ ΚΝίίΣΙΙ ΚΑΙ ΤΟ ΛΙΛΣΠΙΜΛ: 31 Προώθηση των εφαρμογών, των αγορών και της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας" ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΕ2ΣΗΣ, έχοντας υπόψη τη συνθήκη ίδρυσης της Ευραπαϊκής Κοινότητας και ιδίως το άρθρο 130 ΣΤ· την ανακοίνωση της Επιτροπής για την Ευρωπαϊκή Ένωση και το διάστημα14· τη γνώμη του Ευραχπαίκού Κοινοβουλίου15 το πολιτικό, κοινωνικοοικονομικό και επιστημονικό ενδιαφέρον τα™ διαστημικών τεχνολογικών εφαρμογών για την Ευρα>παϊκή Ένακτη- τις προσπάθειες που καταβάλλουν, εδώ και περισσότεραοιπό 20 χρόνια η 1 νιιραχπαϊκή Υπηρεσία Λιαστήμ,ατος και τα κράτη μέλη της Ένακιης, για την ανάπτυξη ευραχπαϊκών διαστημικών υποδομών και την ενθάρρυνση μιας ισχυρής ευραχπαϊκής βιομηχανίας· τη δράση που έχει αναλάβει η Επιτροπή, ειδικότερα δε στο Κοινό Κέντρο Ερευνα'™, στον τομέα τα™ εφαρμογο'™ διαστημικής τεχνολογίας και στους κόλπους του Ευρωπαϊκού Ι Ιρογράμματος Ι Ιλαισίου για την έρευνα και τεχνολογική ανάπτυξη· τον κυρίαρχο ρόλο της βιομηχανίας, περιλαμβανομένων και των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, για την ανάπτυξη των εφαρμογών διαστημικής τεχνολογίας και των αντιστοίχων υπηρεσιών εκτιμώντας ότι η δράση της Κοινότητας, σε συμφα™ία με τους στόχους που περιγράφονται στη συνθήκη, πρέπει να αποσκοπεί στην ευημερία της 'Ενωσης βασισμένης πάνω σε μια ανταγωνιστικότερη βιομηχανία και καλύτερη ποιότητα ζαχής και διαρκούς ανάπτυξης· ότι, η χάραξη και εφαρμογή κοινοτικών δραστηριότητα™ πρέπει να λαμβάνει υπόψη στόχους οικονομικής και κοινα™ικής συνοχής μέσα στην Ένακιη, ότι σύμφο™α με την αρχή της επικουρικότητας, η Κοινότητα μπορεί τότε μ,όνο να παρεμβαίνει όταν οι στόχοι της προτεινόμενης δράσης δεν μπορούν να επιτευχθούν με καλύτερο τρόπο (χπό με μονά >μέ να κράτη μέλη, και λόγο) κλίμακας ή επιπτώσεα™ θα πρέπει συνεπώς να πραγματοποιηθούν σε κοινοτικό επίπεδο· ότι η κοινοτική δράση πρέπει να επικεντρα)θεί σε επιλεγμένες δράσεις μ,ε σαφώς ειδικά κριτήρια· 14 (ΌΜ(96)6Ι7 1. 2. 3. 4. 5. 32 ΕΞΕΑΩΣΕΤΟ ΠΑΡΟΝ ΨΗΦΙΣΜΑ: Το Συμβούλιο αναγνο)ρίζει τη σημασία μιας κοινής ευροιπαϊκής προσέγγισης γκχ την ανάπτυξη το™ διαστημικά'™ τεχνολογικά'™ εφαρμογών και την επείγουσα ανάγκη κοινοτικής δράσης στον τομέα αυτό, ώστε να ενισχυθεί η ευρωπαϊκή παρουσία στις αγοράς αυτές, ενώ ταυτόχρονα θα δημιουργηθούν οι ευνοϊκές εκείνες προϋποθέσεις για το άνοιγμα νέα™ αγορών. Το Συμβούλιο ενθαρρύνει τη συνέχιση τα™ προσπάθεια'™ της Επιτροπής για τη δημιουργία του κατάλληλου οικονομικού κλίματος που θα οδηγήσει στην αύξηση της ανταγο™ιστικότητας το™ ευραιπαϊκα'™ διαστημικά'™ βιομηχανία'™ σε παγκόσμιο επίπεδο. Ειδικότερα, συνιστά στην Επιτροπή να στηρίξει, την εκπόνηση κοινό'™ πρότυπα™ για διαστημικά προϊόντα και διαδικασίες. Συνιστά επίσης να εξετάσει η Επιτροπή τον τρόπο με τον οποίο διάφοροι χρηματοδοτικοί μηχανισμοί μπορούν να συμβάλουν στην εκτέλεση αεροδιαστημικών προγραμμάτων, καθιστώντας έτσι την ευρωπαϊκή βιομηχανία ικανή να αναπτυχθεί και να προσφέρει νέες υπηρεσίες χαχρίς υπέρμετρους κινδύνους. Το Συμβούλιο υποστηρίζει τη δράση που ανέλαβε η Επιτροπή σε ό,τι αφορά την ανάπτυξη διαστημικών τεχνολογικά'™ εφαρμογών, ιδιαίτερα στους τομείς των τηλεπικοινωνιών, της ναυσιπλοΐας, της γεωπαρατήρησης και του περιβαλλοντικού ελέγχου. Το Συμβούλιο καλεί την Επιτροπή να συνεχίσει τη δράση της και να ενημερώνει τακτικά το Συμβούλιο περί της εφαρμογής της. Ωστόσο, το Συμβούλιο επιθυμεί επίσης να δώσει έμφαση στο γεγονός ότι κανένας τομέας δραστηριότητας δεν πρέπει να αποκλείεται εκ των πρότερα™. Σε ό,τι αφορά δε τις μεικτής χρήσεως στρατιωτικές και μη στρατιωτικές τεχνολογίες, το Συμβούλιο συνιστά έντονα την υιοθέτηση μιας συνδυασμένης ευρωπαϊκής προσέγγισης και καλεί την Επιτροπή να λάβει τα ενδεδειγμένα για το σκοπό αυτό μ,έτρα. Το Συμβούλιο υπογραμμίζει τη σημασία τα™ διαστημικών συστήματα™ για την ανάπτυξη της κοινο™ίας το™ πληροφορία'™ σε παγκόσμιο επίπεδο. Πιστεύει ότι τα προτεινόμενα από την Επιτροπή μέτρα για το άνοιγμα της αγοράς υπηρεσία'™ και την ανάπτυξη τα™ υποδομών θα συμβάλει στη δημιουργία ευνοϊκού κλίματος για την ανάπτυξη της αγοράς τηλεπικοινωνιών και της ευρωπαϊκής ανταγο™ιστικότητας. Ενθαρρύνει συνεπώς την Επιτροπή να συνεχίσει τη δράση της η οποία θα οδηγήσει στο πλήρες άνοιγμα τα™ εν λόγα> υπηρεσιών, την ελεύθερη πρόσβαση στον κλάδο του διαστήματος και την ισόρροπη πρόσβαση στην αγορά δορυφόρων στους κόλπους της Παγκόσμιας Οργάνωσης Εμπορίου. Το Συμβούλιο ειδικότερα παροτρύνει την Επιτροπή να επιδιώξει την περαιτέρω ευθυγράμμιση των ευρωπαϊκών θέσεων σχετικά με την εκχώρηση συχνοτήτων και τροχιακών "παραθύρων" σε στενή συνεργασία με τα κράτη μέλη και τους ενδιαφερόμενους οργανισμούς. Το Συμβούλιο αναγνίορίζει τη σημασία που έχει για την Ευρά)πη η επιβεβαίωση του ρόλου της στον τομέα της δορυφορικής ναυσιπλοΐας και των υπηρεσιών προσδιορισμούστίγματος. Υποστηρίζει τη δράση που από κοινού δρομολόγησε η Επιτροπή, η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Διαστήματος και το EUROCONTROL για την εγκαθίδρυση ενός διεθνούς μη στρατιωτικού διαλειτουργικού συστήματος και συνιστά στην Επιτροπή να συνεχίσει τις προσπάθειες της για την ανάπτυξη του ευρωπαϊκού σκέλους του συστήματος αυτού. Συνιστά επίσης να εξετάσει η Επιτροπή τη δυνατότητα σύστασης ενός νέου επιχειρησιακού φορέα, ευραχταϊκού επιπέδου, στον τομέα αυτόν, ούτακ; ακττε να ικανοποιηθούν οι ανάγκες των χρηστά'™. 33 6. 7. 8. 9. 10. 11. Το Συμβούλιο αναγνθ)ρΐζει τη σοβαρή συμβολή τα™ πολιτικά'™ της Ευραιπαϊκής Ένοκτης γκχ την ανάπτυξη της αγοράς διαστημικά'™ δεδομένα™ στον τομέα της γεα)παρατήρησης και του περιβαλλοντικού ελέγχου. Όμως, πιστεύει ότι με την πάροδο του χρόνου ο τομέας αυτός θα πρέπει βαθμιαία να μετακυλίσει, στις περισσότερες περιπτώσεις, στους ιδιωτικούς επενδυτές και συνιστά την Επιτροπή να ενθαρρύνει μια τέτοια εξέλιξη με τα μέσα που έχει στη διάθεση της. Συνιστά επίσης τη συνεργασία της Επιτροπής μ,ε τους κατάλληλους εταίρους ώστε να ενθαρρ*™θεί η σε ευρωπαϊκά επίπεδο σύμπηξη εταιρεία'™ προσφοράς υπηρεσιών ή νέα™ επιχειρησιακών μονάδων ικανών να παράσχουν δεδομένα για το διάστημα προς ικανοποίηση τα™ αναγκών του κοινού. Ειδικότερα, ενθαρρύνει την Επιτροπή να ξεκινήσει το ταχύτερο δυνατό συζητήσεις με το EUMETSAT για να διερευνηθεί κατά ποιο μέτρο ο φορέας αυτός μπορεί, να παίξει ικανό επιχειρησιακό ρόλο στον έλεγχο του περιβάλλοντος. Το Συμβούλιο αναγνωρίζει τη σκοπιμότητα της κοινοτικής δράσης στον τομέα της εκπαίδευσης και της κατάρτισης για τη χρήση της διαστημικής τεχνολογίας. Το Συμβούλιο δίδει επίσης έμφαση στη σημασία που έχει για την ανάπτυξη η χρησιμοποίησηδιαστημικής τεχνολογίας. Ενθαρρύνει έτσι την Επιτροπή να ξεκινήσει τα απαραίτητα βήματα στους τομείς αυτούς. Το Συμβούλιο λαμβάνει υποσημείωση την πρόταση της Επιτροπής σε ό,τι αφορά τους προαναφερόμενους τομείς και συνιστά την ανάληψη ειδικών προσπαθειών για την επίτευξη μεγαλύτερης συμπληρωματικότητας και συνεργασίας στους κόλπους των εν εξελίξει και μελλοντικών προγράμματα™πλαισίων για τις κοινοτικές δράσεις ΕΤΑ. Λαμβάνει επίσης υποσημείακτη ότι δεν υπάρχει ανάγκη προσθετά™ χρηματοδοτήσεα™ επί του παρόντος και ότι ορισμένες δράσεις μπορεί να απαιτήσουν την προσφυγή σε κοινοτική στήριξη άλλης μορφής. Το Συμβούλιο καλεί την Επιτροπή να επισημάνει και προτείνει, σε συνεργασία με τα κράτη μέλη και τους ενδιαφερόμενους εταίρους, άλλες δράσεις για το άνοιγμα το™ αγορά'™ το™ σημαντικών τρίτο™ χο)ρών και για την εκπόνηση ενός διεθνούς πλαισίου κανόνισμα™ ώστε να εξασφαλίζονται οι προϋποθέσεις εύρυθμου ανταγο™ισμού στις αγορές υπηρεσιών εκτόξευσης διαστημικά'™ οχήματα™. Το Συμβούλιο συνιστά στα κράτη μέλη να επιδιώξουν τη χάραξη μιας κοινής μεθόδου συνεργασίας με διεθνείς οργανισμούς και τρίτες χώρες. Το Συμβούλιο συνιστά τον συντονισμό όλων αυτών των δραστηριοτήτων με εκείνες τα™ κρατών μελών και της Ευροχπαϊκής Υπηρεσίας Διαστήματος κατά τρόπο ώοτε να επιτυγχάνεται μεγαλύτερη αλληλεπικάλυψη προσπαθειών σε ευραχηαϊκό επίπεδο. Ζητεί από την Επιτροπή να λάβει, τα ενδεδειγμένα μέτρα για τη σύναψη συμφωνιών συνεργασίας με την Ευραχπαϊκή Υπηρεσία Διαστήματος και με άλλες ενδιαφερόμενες μικρότερες υπηρεσίες. Λαμβάνει υποσημείωση την πρόθεση της Επιτροπής να αξιοποιήσει τις εργασίες της Συμβουλευτικής Ομάδας Διαστήματος (SAG) και άλλο™ συμβουλευτικά'™ ομάδα™. Βρυξέλλες, ISSN 0254-1483 COM(96) 617 τελικό ΕΓΓΡΑΦΑ GR 07 08 10 15 Αριθ. καταλόγου : CB-CO-96-657-GR-C ISBN 92-78-13174-1 Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων L-2985 Λουξεμβούργο