title: VERSLAG VAN DE COMMISSIE AAN DE RAAD, AAN HET EUROPEES PARLEMENT, AAN HET ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITE EN AAN HET COMITE VAN DE REGIO'S over de evaluatie van de Europese Week tegen kanker 1995

eurovoc_concepts:
action programme
activity report
cancer
disease prevention
public awareness campaign

text: COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN •it •k •ü it k -it VOLUME I Brussel, 10. 02. 1997 COMC7, lYdef VERSLAG VAN DE COMMISSIE AAN DE RAAD, AAN HET EUROPEES PARLEMEN AAN HET ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITE EN AAN HET COMITE VAN DE REGIO'S over de evaluatie van de Europese Week tegen kanker 1995 INHOUD Inhoud \ 1 \ SAMENVATTING 0 I VOORSTELLING VAN DE EUROPESE W E EK TEGEN KANKER 1 9 95 2 1. 1 1. 2 1. 3 1. 4 1. 5 Rechtsgrondslag Antecedenten Belang van de voorlichtingscampagnes De Europese Code tegen kanker Algemene organisatorische beginselen 1. 5. 1 Partnerschap met de ni et-gouvernementele organisaties 1. 5. 2 Europees karakter, communautaire toegevoegde waarde en subsidiariteit 1. 5. 3 Professionele aanpak 1. 6 Bijzondere kenmerken van de Week 1995 1. 6. 1 Doelstellingen van de campagne 1. 6. 2 Toon van de campagne 1. 6. 3 Doelgroepen 1. 6. 4 Soorten materiaal 1. 6. 5 Niveaus waarop de activiteiten hebben plaatsgevonden II KWANTITATIEVE ANALYSE II. 1 Op het grote publiek gerichte campagne II. 1. 1 Verspreiding van de affiches en de brochures II. 1. 2 Relaties met de media II. 1. 3 Advertentieruimte en zendtijd II. 1. 4 Conclusies II. 2 Op de huisartsen gerichte campagne 11. 2. 1 Ontwerp, uitgave en verspreiding van de brochure 11. 2. 2 Reclameruimte en zendtijd 2 2 3 4 5 5 5 7 7 7 8 8 9 10 10 10 10 11 12 12 13 13 14 a UI KWALITATIEVE ANALYSE II. 1 Campagne "groot publiek" III. 1. 1 Evaluatiemethode III. 1. 2 Resultaten op Europees niveau III. 1. 3 Resultaten per land III. 1. 4 Conclusies III. 2 Campagne onder de huisartsen 111. 2. 1 Evaluatiemethode 111. 2. 2 Ontvangst en waarneming van de brochure IIL2. 3 Kennis en waarneming van de Code 111. 2. 4 Ontvangst en waarneming voor de campagne gebruikt materiaal 111. 2. 5 Conclusies IV FOLLOW-UP V BEGROTING 15 15 15 16 18 19 19 19 20 20 21 21 21 23 j ^ ^ O SAMENVATTING Elk jaar organiseert het programma "Europa tegen kanker" in nauwe samenwerking met de kankerverenigingen en -liga's van alle Lid-Staten tijdens de tweede week van oktober de Europese Week tegen kanker. In 1995 had deze voorlichtingscampagne betrekking op de promotie van de herziene versie van de Europese Code tegen kanker, die tien eenvoudige aanbevelingen omvat met essentiële boodschappen voor de preventie van kanker. De in heel Europa gevoerde campagne had tot doel het grote publiek mee te delen dat iedereen over mogelijkheden beschikt om zijn persoonlijk risico op kanker te verminderen, de bevolking ertoe aan te moedigen een evenwichtiger levenswijze aan te nemen en haar bewust te maken van de voordelen van vroegtijdige opsporing. Om deze doelstellingen te bereiken heeft de campagne zich zowel direct alsook indirect tot het grote publiek gericht (dit laatste via bewustmaking van de huisartsen, die een belangrijke rol als tussenpersoon spelen). Voor de Week hebben de liga's 6,7 miljoen exemplaren gedrukt van het door de diensten van de Commissie ter beschikking gestelde gemeenschappelijke Europese campagnemateriaal (affiches en folders); via de door het programma gecoördineerde relaties met de media zijn 172 miljoen contacten met de Europese burgers gecreëerd (112 miljoen via artikels in de pers, minimaal 60 miljoen contacten als gevolg van TV- of radio-uitzendingen), plus nog eens nagenoeg 172 miljoen contacten via advertentieruimte en zendtijd die de pers (37 miljoen contacten) en de Europese televisiezenders (135 miljoen contacten) gratis ter beschikking van het programma hebben gesteld. De aldus gecreëerde mediadruk, vergezeld van het grote aantal tijdens de Week door de liga's georganiseerde evenementen, heeft een aanzienlijke invloed gehad op wat de burgers van de Unie over de preventie van kanker weten. Zo is het aantal Europeanen dat gelooft in de mogelijkheid om kanker te voorkomen na de campagne met meer dan 20 miljoen gestegen. Bovendien zijn de diverse risicofactoren (te weinig fruit, groenten en graanprodukten in de voeding, te vet eten, overmatige alcoholconsumptie, gebrek aan lichaamsbeweging, roken) na de campagne beter bekend. tegen kanker 1995 heeft De Europese Week tevens de zichtbaarheid van de communautaire actie op het gebied van de volksgezondheid versterkt: 24% van de Europeanen verklaren van een Europese Week tegen kanker te hebben gehoord en 12% (spontaan), respectievelijk 24% (met enige hulp), verklaart de Europese Code tegen kanker te kennen. Tijdens de Week hebben nagenoeg alle huisartsen in de Unie (321. 000) een door het programma opgestelde brochure over de Europese Code tegen kanker ontvangen. Uit een telefonische enquête onder de huisartsen blijkt dat deze publikatie bijzonder gunstig is ontvangen (87,6% van de artsen die zich herinneren de brochure te hebben ontvangen vinden dat deze goed is opgesteld, 77,5% van hen vinden de brochure zeer of redelijk nuttig). Derhalve kan een betere integratie van de aanbevelingen inzake kankerpreventie in de dagelijkse werkzaamheden van de huisartsen worden verwacht. 4 l VOORSTELLING VAN DE EUROPESE W E EK TEGEN KANKER 1995 Dit verslag beoogt elementen te verstrekken van een kwantitatieve en kwalitatieve evaluatie van de Europese dimensie in de Europese Week tegen kanker 1995. De mededeling van deze gegevens beantwoordt aan de eis van doorzichtigheid waaraan de Commissie bij de uitoefening van haar uitvoerende bevoegdheden moet voldoen. 1. 1 Rechtsgrondslag De organisatie van een Europese Week tegen kanker is een belangrijk onderdeel van de door het programma "Europa tegen kanker" inzake voorlichting van het publiek en gezondheidsopvoeding ten uitvoer gelegde activiteiten, en is als zodanig opgenomen in de bijlage bij het besluit van de Raad tot goedkeuring van een actieplan 1990-19941 ("tweede actieplan") alsmede in de bijlage bij het besluit van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van een actieplan voor kankerbestrijding 1996-20002 ("derde actieplan"). actieplan als gevolg van aanzienlijke vertragingen Doordat het besluit van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van in de het derde goedkeuringsprocedure pas op 29 maart 1996 werd aangenomen, ontbrak het in 1995 aan een actieplan voor het programma. De rechtsgrondslag voor de organisatie van de Europese Week tegen kanker (alsmede voor de andere in 1995 door het programma uitgevoerde activiteiten) was derhalve het commentaar bij begrotingslijn B3-43043, dat onder andere bepaalt dat de voor het programma bestemde kredieten "de kosten van de acties ter voorlichting en bewustmaking van het publiek" dekken. In dit verband zij opgemerkt dat de organisatie van Europese Weken tegen kanker tijdens de goedkeuringsprocedure van het derde actieplan nooit het voorwerp van controverses is geweest. 1. 2 A ntecedenten De Europese Week tegen kanker vindt elk jaar tijdens de tweede week van oktober plaats. Sinds de inwerkingtreding van het tweede actieplan hebben de Weken de volgende thema's behandeld: 1990 1991 1992 1993 tabak en alcohol vroegtijdige opsporing en systematische screening kankerpreventie op de arbeidsplaats passief roken Besluit van de Raad en de vertegenwoordigers van de regeringen van de Lid-Staten, in het kader van de Raad bijeen, van 17 mei 1990 betreffende een actieplan 1990-1994 in het kader van het programma "Europa tegen kanker" (PB nr. L 137 van 30. 5. 1990, blz. 31) Besluit nr. 646/96/EG van het Europees Parlement en de Raad van 29 maart 1996 tot vaststelling van een actieplan voor kankerbestrijding in het kader van de actie op het gebied van de volksgezondheid (1996-2000) (PB nr. L 95 van 16. 4. 1996, blz. 9) Algemene begroting van de Europese Unie, PB nr. L 369 van 31. 12. 1994 1994: heilzame effecten van vers fruit en groenten. Aanvullende informatie over deze campagnes is te vinden in het verslag van de Commissie over de evaluatie van de acties die tussen 1987 en 1992 in het kader van het programma zijn ondernomen4, in het verslag van de Commissie over de uitvoering van het programma in 19935 alsmede in het verslag van de Commissie over de tenuitvoerlegging van het tweede actieplan6. 1. 3 Belang van de voorlichtingscampagnes Het is algemeen erkend dat ongeveer 70% van de sterfgevallen door kanker hun oorsprong vinden in persoonlijke keuzen van levensgewoonten en omgeving. Derhalve kan een aanzienlijke vermindering van de kankerincidentie en de mortaliteit ten gevolge van deze ziekte, onafhankelijk van de vooruitgang van de geneeskunde, alleen worden bereikt als de bevolking ervan kan worden overtuigd bepaalde gewoonten en attitudes te veranderen. Daartoe moet zij beschikken over informatie die haar in staat stelt een levenswijze te kiezen die een zo groot mogelijke bescherming biedt tegen het risico op bepaalde vormen van kanker, hoewel dit risico nooit volledig kan worden uitgesloten. Daarom neemt de voorlichting van het publiek zowel in het tweede als in het derde actieplan van het programma "Europa tegen kanker" een belangrijke plaats in. Naast de jaarlijkse organisatie van een Europese Week tegen kanker voorziet het derde actieplan namelijk in: verbetering van de verspreiding en de doeltreffendheid van de kankerpreventieboodschappen; ondersteuning van de netwerken voor uitwisseling van informatie en ervaring inzake kankerpreventie; bevordering van op specifieke doelgroepen gerichte voorlichtings- en bewustmakingscampagnes; aanmoediging van projecten met een Europese dimensie in verband met de preventie van kanker en met name van roken. Een tijdens het voorjaar van 1995 in de vijftien Lid-Staten verrichte Eurobarometer-enquête - waarover in deel III. 1 van dit verslag uitvoeriger zal worden bericht - benadrukt de noodzaak voorlichtingscampagnes over kankerpreventie te voeren. Deze enquête wijst namelijk uit dat 33% van de Europeanen van mening is dat het niet mogelijk is kanker te voorkomen; in sommige landen ligt dit percentage zelfs hoger dan 50%. De Europese bevolking Verslag van de Commissie aan de Raad, het Europees Parlement en het Economisch en Sociaal Comité over de evaluatie van de doeltreffendheid van de acties ondernomen in het raam van het programma "Europa tegen kanker" (1987-1992), COM(93) 93 def. van 15. 3. 1993 Verslag van de Commissie aan de Raad, het Europees Parlement, het Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's over de uitvoering van het programma "Europa tegen kanker" in 1993, COM (94) 550 def. van 5. 12. 1994 Verslag van de Commissie aan de Raad, het Europees Parlement, het Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's over de tenuitvoerlegging van het tweede actieplan (1990- 1994), COM (95) 356 def. van 18. 7. 1995 is zich dus te weinig bewust van de mogelijkheden waarover iedereen beschikt om zijn risico op kanker te verminderen; de Europese Weken tegen kanker trachten deze leemten in de voorlichting op te vullen. 1. 4 De Europese Code tegen kanker Elke uitgave van de Europese Week tegen kanker handelt over een specifiek thema in verband met de preventie van kanker. In 1995 ging de Week over de promotie van de herziene versie van de Europese Code tegen kanker. De eerste versie van deze code werd in 1987 opgesteld door het Comité van vooraanstaande kankerdeskundigen7 dat in januari 1986 bij de Commissie is benoemd en sindsdien de belangrijkste bron van wetenschappelijk advies voor het programma is. Deze code - tien eenvoudige aanbevelingen die de essentiële boodschappen voor de preventie van kanker uitdragen - is een hoeksteen van het programma geworden waarop alle voorlichtingsactiviteiten zijn gebaseerd. Sinds zijn bekendmaking in 1987 is de code door de niet-gouvernementele organisaties die op kankergebied in de Lid-Staten actief zijn op grote schaal verspreid. Om rekening te houden met de ontwikkeling van de wetenschappelijke kennis hebben de diensten van de Commissie de Europese School voor Oncologie in Milaan opgedragen een herziene versie van deze tekst alsmede van een bijlage met de wetenschappelijke rechtvaardigingen voor elk van de tien aanbevelingen op te stellen. Deze instelling heeft de wetenschappelijke redactie door een groep Europese deskundigen gecoördineerd die tot een nieuwe versie van de code heeft geleid; deze is in december 1994 door het Comité van kankerdeskundigen goedgekeurd (bijlage VI. 4). Het doel van de Europese Week 1995 was de verspreiding van deze tien basisregels voor kankerpreventie (zie 1. 6. 1). 7 Samenstelling van het Comité van kankerdeskundigen in 1995: Prof. Veronesi Prof. Bleehen Prof. Boon Prof. Van Der Schueren Prof. Diehl Prof. Overgaard Prof. Estape Dr. Gonzalez Enriquez Prof. Kleihues Prof. Pujol Prof. Garas Dr. Buttimer Prof. Dicato Prof. Kroes Prof. Conde Prof. Einhorn Prof. Holm 1. 5 Algemene organisatorische beginselen 9 10 1. 5. 1 Partnerschap met de niet-gouvernementele organisaties Voor de tenuitvoerlegging van de voorlichtingscampagnes voor het publiek zijn de liga's en verenigingen voor kankerbestrijding de bijzondere partners van het programma. Deze organisaties - wier rol zowel in het tweede als in het derde actieplan wordt erkend - beschikken niet alleen over aanzienlijke hulpmiddelen waarmee de Europese campagne een verlengstuk kan krijgen op nationaal, regionaal en plaatselijk niveau, maar ook over veel ervaring met het overbrengen van preventieboodschappen op het publiek. De belangrijkste organisaties die partners van de Week 1995 zijn, worden in bijlage VI. 5 opgesomd. De diensten van de Commissie werken dus vanaf de conceptfase van de Week nauw met de liga's en de verenigingen samen. Zo heeft de groep van Europese vertegenwoordigers van deze organisaties, die in 1995 drie keer door het programma is samengeroepen met het oog op de voorbereiding respectievelijk de evaluatie van de Week, een werkgroep opgericht, die door de diensten van de Commissie die met het programma zijn belast zeer nauw is betrokken bij alle besluiten over de vaststelling van de algemene strategie en de doelgroepen van de campagne alsmede over de teksten, slogans en het grafisch materiaal dat voor de campagnedragers wordt gebruikt. Bovendien is de werkgroep - die de voltallige groep op de hoogte houdt van de vooruitgang van de werkzaamheden - door het programma gehoord bij de selectie van een contractant die belast wordt met het ontwerp en de coördinatie van de campagne (zie 1. 5. 3). Door de liga's op deze manier nog voor de voorbereiding van de eigenlijke Week bij de werkzaamheden te betrekken wordt verzekerd dat zij de Europese boodschappen doorgeven en tijdens de Week hun middelen daarvoor inzetten. 11 Voor het onderdeel van de campagne 1995 dat op de huisartsen was gericht (zie II. 2), heeft het programma tevens samengewerkt met de Europese groep van vertegenwoordigers van de nationale huisartsen verenigingen. 1. 5. 2 Europees karakter, communautaire toegevoegde waarde en subsidiariteit 12 Vanaf de conceptfase hebben de diensten van de Commissie alsmede de liga's en verenigingen de noodzaak benadrukt van een Europese campagne, gebaseerd op één concept en gezamenlijke dragers met een duidelijke herkenbare communautaire oorsprong. Voor het programma gaat het erom de Europese burger te tonen dat de Gemeenschap op het gebied van de volksgezondheid en in het bijzonder de preventie van kanker een actieve rol speelt, die er met name in bestaat een synergie te scheppen tussen het groot aantal door nationale of regionale organisaties uitgevoerde activiteiten. Voor de liga's en verenigingen gaat het erom te profiteren van een op Europees niveau ontwikkeld concept en te tonen dat zij - niet alleen op nationaal, maar ook op Europees niveau - actieve en erkende partners zijn die meewerken aan een grote communautaire zaak, namelijk de bestrijding van kanker. 13 14 15 16 Via de werkgroep wordt alle deskundigheid van de Europese liga's en verenigingen voor kankerbestrijding inzake overdracht van preventieboodschappen naar het groot publiek gebruikt voor het ontwerp en de uitvoering van in het kader van de Europese Weken tegen kanker georganiseerde voorlichtingscampagnes. Door op deze wijze de krachten te bundelen kunnen aanzienlijke besparingen worden behaald vergeleken met het naast elkaar organiseren van nationale campagnes, zulks niet alleen op het gebied van de menselijke hulpbronnen, maar ook van de financiële middelen: zo zijn de visuele elementen van de affiches en folders voor alle landen identiek en hoeven ontwerp en fotogravure slechts eenmaal te gebeuren: alleen de teksten zijn voor elk land verschillend. Naast de besparingen aan menselijke en financiële middelen kan door organisatie op Europese schaal ook het effect van een preventiecampagne worden vergroot. Er is namelijk aangetoond dat bepaalde evenementen zowel bij de media als bij het publiek meer aandacht krijgen wanneer zij als internationale evenementen kunnen worden voorgesteld. De Werelddag zonder tabak en de Wereldvrouwendag van de VN zouden zeker minder publiciteit krijgen indien zij louter nationale evenementen waren, en dat geldt eveneens voor de Europese Week tegen kanker. Het idee dat de burgers van verschillende landen voor een dag of voor een week hun krachten verenigen om voor een grote sociale zaak te ijveren, lijkt het publiek en de media te bevallen. Hoewel de Europese Weken door hun visuele identiteit en de inhoud van de boodschappen die zij overbrengen in alle landen op een homogene manier naar voren komen, laten zij toch speelruimte over voor bepaalde nationale aanpassingen die de verschillen weerspiegelen die inzake gezondheidsbeleid kunnen voorkomen. Zo is in het kader van de Week 1995 bijvoorbeeld punt 10 van de Europese Code tegen kanker8 in bepaalde landen van aantekeningen voorzien om rekenschap te geven van het nationale beleid inzake borstkankerscreening. Concreet is de werkverdeling tussen de diensten van de Commissie en de liga's voor de Week 1995 als volgt georganiseerd: het programma geeft zijn partners de beschikking over films waarmee brochures en affiches kunnen worden gedrukt; deze dragers worden op kosten van de liga's gedrukt en verspreid, zij het met financiële steun van het programma (zie V). Ook de diensten van de Commissie verzorgen, via hun contractant, een groot deel van de relaties met de media voor en tijdens de Week (zie II. 1. 2) en trachten gratis advertentieruimte en zendtijd te verkrijgen (zie II. 1. 3 en II. 2. 2). De liga's van hun kant organiseren, gebruik makend van de gemeenschappelijke dragers, tijdens de week een groot aantal acties (colloquia, tentoonstellingen, evenementen in de scholen, opvoeringen, enz. ). "Controleer uw borsten screeningprogramma's wanneer u boven de 50 bent. " - zie ook 1. 4 regelmatig. Neem deel aan georganiseerde rnarnrnografie- 1. 5. 3 Professionele aanpak 17 18 Om de zichtbaarheid van de campagne op Europese schaal te garanderen heeft het programma besloten zich te verzekeren van de diensten van een professioneel reclamebureau. In juni 1995 is een openbare aanbesteding gepubliceerd teneinde de markt te verkennen9. Onder de 21 inschrijvers is, in overleg met de werkgroep van de liga's en verenigingen, het bureau EURO-RSCG geselecteerd wegens de kwaliteit en de prijs van zijn offerte en tevens wegens de sterke aanwezigheid van deze onderneming in nagenoeg alle Lid-Staten; een dergelijke aanwezigheid is met name noodzakelijk voor het onderhouden van relaties met de media in elk land. Opgemerkt zij dat het contract met EURO-RSCG niet uitsluitend betrekking heeft op het ontwerp en de coördinatie van de Europese Week tegen kanker, maar ook op de promotie van het programma in het algemeen. In 1995 daarentegen had de dienstverlening van deze firma nagenoeg uitsluitend betrekking op de Week. Het contract is voor de duur van één jaar gesloten en kan viermaal voor een bijkomend jaar worden hernieuwd. Op basis van de dienstverlening van de firma tijdens de campagne 1995 en op aanbeveling van de plenaire groep van liga's en verenigingen is het contract vernieuwd voor 1996. 1. 6 Bijzondere kenmerken van de Week 1995 1. 6. 1 Doelstellingen van de campagne 19 Het hoofddoel van de campagne was de promotie van de Europese Code tegen kanker (zie I. 4. ): via een mededeling op basis van tien preventie-aanbevelingen dienden de Europese burgers op de hoogte te worden gebracht van het feit dat iedereen over mogelijkheden beschikt om zijn persoonlijk risico op kanker te verminderen; te worden aangemoedigd een evenwichtiger levenswijze aan te nemen die aan deze aanbevelingen beantwoordt; bewust te worden gemaakt van de voordelen van vroegtijdige opsporing van kanker. Deze doelstelling is nagestreefd door een op het groot publiek gerichte campagne direct, via een campagne op Europese schaal; indirect, door de bewustmaking van de huisartsen, die een belangrijke rol spelen als tussenpersoon (zie ook 1. 6. 3). 20 Een bijkomende doelstelling van de campagne was de burgers van de Unie ervan bewust te maken dat de Gemeenschap op het gebied van de volksgezondheid activiteiten verricht {communautair karakter van de Week). PB nr. C 134 van 1. 6. 1995 21 22 23 24 25 1. 6. 2 Toon van de campagne Iedereen die bij de preventie van kanker betrokken is, benadrukt dat elke voorlichtingscampagne die bepaalde gedragingen van de burgers die negatieve effecten op hun gezondheid kunnen hebben, wil veranderen een positieve, aanmoedigende en motiverende toon moet aannemen; het oproepen van schuldgevoelens moet worden vermeden. Uitgaande van deze algemene aanwijzingen heeft de contractant van het programma een campagne ontworpen die de nadruk legt op ieders mogelijkheid om te kiezen voor een gezonder levenswijze, om bij bepaalde aanhoudende symptomen of problemen een arts te raadplegen en - voor de vrouwen - deel te nemen aan bepaalde screeningonderzoeken, dit alles teneinde het risico op kanker te verminderen. Deze persoonlijke en verantwoordelijke keuze die iedereen kan maken, komt terug in de slogan van de campagne: "Kanker voorkomen? Je kunt zelf meer doen dan je denkt". Dezelfde aandacht voor een positieve toon vinden we in de visuele ondersteuning van de campagne, die gebruik maakt van tien lachende en bemoedigende gezichten (tien personen uit tien verschillende landen, één gezicht voor elk van de tien punten van de code). Deze personen vertellen over de keuzes die zij hebben gemaakt om hun risico op kanker te verminderen en zij moedigen aan hun voorbeeld te volgen (zie ook bijlage 3). De tekst van het materiaal is in een zeer eenvoudige taal gesteld, omdat verschillende Eurobarometer-enquêtes hebben aangetoond dat het mensen met een geringe opleiding het meest ontbreekt aan informatie over de mogelijkheden om kanker te voorkomen. Toch is ondanks deze inspanning tot vereenvoudiging zeer veel belang gehecht aan de wetenschappelijke onderbouwing van dit materiaal, dat stuk voor stuk gebaseerd is op de wetenschappelijke bijlage bij de Europese Code tegen kanker. Een deskundige van de Europese school voor oncologie in Milaan - die belast was met de coördinatie van de werkzaamheden ter herziening van de Europese Code tegen kanker - heeft over de gegrondheid en de wetenschappelijke samenhang van de opgestelde teksten gewaakt. 1. 6. 3 Doelgroepen De belangrijkste doelgroep van de Week 1995 was het grote publiek, omdat de tien aanbevelingen van de Europese Code tegen kanker zich tot alle Europeanen richten. De tweede doelgroep van de campagne vormden de huisartsen, op wie het programma een beroep heeft gedaan om de preventieboodschappen van de code aan hun patiënten door te geven. De essentiële rol van de huisartsen in de opvoeding van hun patiënten is duidelijk, omdat zij als eerstel ij nswerkers aan de hele bevolking zorg verstrekken. 26 27 28 29 1. 6. 4 Soorten materiaal De personen die de tien aanbevelingen van de code uitdragen, zijn te zien op vier soorten op het grote publiek gerichte dragers: een reeks van elf affiches, een reeks van elf folders, een videospot en een persbericht. De reeks van elf affiches van formaat A2, in elf talen, omvat een algemene affiche die de code in zijn geheel voorstelt, alsmede één affiche voor elk van de tien punten van de code. Op soortgelijke wijze omvat de reeks van elf folders (formaat A4 gevouwen) een algemene brochure alsmede tien blaadjes over de afzonderlijke punten van de code. De zes bladzijden van deze brochures zijn als volgt opgezet: bladzijde 1: bladzijden 2 tot 4: bladzijde 5: bladzijde 6: 10 gezichten (algemene brochures) Gezicht van de persoon die dit specifieke punt van de code "vertegenwoordigt" (overige brochures) preventieboodschappen voorstelling van de tien punten van de Europese Code tegen kanker test aan de hand waarvan de lezer zijn eigen kennis van de mogelijkheden om kanker te voorkomen kan testen. Er is een videospot in elf talen geproduceerd waarin de tien essentiële aanbevelingen van de Europese Code tegen kanker worden voorgesteld. In deze spot leggen de tien acteurs die op de affiches en brochures verschijnen, de tien aanbevelingen van de Europese Code tegen de kanker uit, elk in hun eigen moedertaal; de dertig seconden lange spot is voorzien van ondertitels in elf taalversies, waarbij de veeltalige klankband (met uitzondering van de inleiding en de conclusie) steeds dezelfde blijft, hetgeen er het gewenste multiculturele karakter aan geeft. Deze spot is in zwart-wit op 35 mm-film gedraaid, maar in de vorm van videocassettes ter beschikking van de belangrijkste Europese televisiezenders gesteld (zie II. 1. 3). 30 De omslag van de algemene brochure (10 gezichten) is tevens gebruikt voor een aankondiging bestemd voor de algemene pers (zie II. 1. 3. ). 31 Voor de relaties met de media is het volgende materiaal geproduceerd: "master" persmap (Europees niveau); "nationale" persmappen; ("video news release") met betrekking tot de videobeeldmateriaal campagne. Deze cassettes van 20 minuten zijn aan de belangrijkste Europese televisiezenders toegestuurd. 32 Het voor de campagne onder de huisartsen gebruikte materiaal wordt onder II. 2 behandeld. 33 34 35 1. 6. 5 Niveaus waarop de activiteiten hebben plaatsgevonden In het kader van de Europese Week tegen kanker 1995 hebben de activiteiten op twee niveaus plaatsgevonden: Het programma "Europa tegen kanker" heeft, via zijn contractant en gebruikmakend van de adviezen van de groep van liga's en verenigingen tegen kanker, een Europese campagne opgesteld en uitgevoerd waarvan de bestanddelen, gegroepeerd rond gezamenlijke dragers en op een gezamenlijke aanpak gebaseerde relaties met de media, in alle vijftien landen van de Europese Unie zijn gebruikt. Over deze campagne handelt dit verslag en worden in de hoofdstukken II en III van dit verslag elementen van een kwantitatieve en kwalitatieve analyse verstrekt. (wetenschappelijke colloquia, gezondheidsforums, Deze campagne kreeg een verlengstuk in acties op nationaal, regionaal en plaatselijk niveau, georganiseerd door de liga's en verenigingen voor kankerbestrijding. Zo hebben deze organisaties tijdens de Europese Week in het merendeel van de landen een groot aantal uiteenlopende evenementen op stapel gezet tentoonstellingen, educatieve opvoeringen, concerten, schoolevenementen, straattheater, gebruik van infomobielen, enz. ). Hoewel zij niet rechtstreeks door het programma werden ondersteund, hebben deze activiteiten het Europese karakter onderstreept van de campagne waarvan zij deel uitmaakten. Aangezien deze acties onder de liga's en verenigingen voor uitsluitende verantwoordelijkheid van de kankerbestrijding hebben plaatsgevonden, worden zij in dit evaluatieverslag niet behandeld. Hun impact heeft die van de Europese campagne echter op een aanzienlijke, maar moeilijk te kwantificeren manier versterkt. n KWANTITATIEVE ANALYSE 36 Dit hoofdstuk verstrekt de belangrijkste elementen van de analyse op Europees niveau. Individuele overzichten met de kwalitatieve en kwantitatieve gegevens per land zijn als bijlage 2 bij dit verslag gevoegd. II. 1 Op het grote publiek gerichte campagne II. 1. 1 Verspreiding van de affiches en de brochures 37 Naargelang hun financiële middelen en communicatiebeleid hebben de liga's en verenigingen van elk land de hun door het programma beschikking gestelde films gebruikt om de gezamenlijke Europese dragers te drukken. Zo zijn in totaal in de landen van de Europese Unie nagenoeg 6. 700. 000 affiches en brochures gedrukt, waarvan: 5. 436. 000 "algemene" brochures (met de tien punten van de Code) 964. 000 "specifieke" brochures (over één bepaald punt van de Code) 124. 500 "algemene" affiches 170. 200 "specifieke" affiches 10 38 39 40 41 De gedrukte documenten zijn verspreid via de netwerken waarover de liga's en verenigingen in elke Lid-Staat beschikken. De exacte cijfers over de verspreiding van het materiaal zijn niet voor alle landen beschikbaar; op basis van de door de andere landen verstrekte gegevens kan worden geschat dat gemiddeld ongeveer 80% van de door de liga's en verenigingen gedrukte documenten in het kader van de Europese Week zijn verspreid. EL 1. 2 Relaties met de media De contractant van de Commissie had tot taak om, in samenwerking met de liga's en verenigingen voor kankerbestrijding, alle relaties met de media rond de Europese Week tegen kanker in de vijftien Lid-Staten te verzorgen en te coördineren. Voor de start van de Week werd (in aanwezigheid van Commissaris Flynn) een Europese persconferentie gehouden, alsmede een reeks van 14 persconferenties in de Lid-Staten10. Deze 15 persconferenties zijn in totaal door meer dan 200 journalisten bijgewoond. Als gevolg van de persconferenties en de relaties met de pers in het algemeen zijn de Europese Week en meer in het bijzonder de Europese Code tegen kanker in ongeveer 700 artikels in de geschreven pers van de Lid-Staten aan bod gekomen. In de meeste landen heeft zowel de nationale als ook de regionale pers het onderwerp behandeld. De identificatie van de Europese Commissie en met name het programma "Europa tegen kanker" als bron van deze campagne varieert naargelang het betrokken land; gemiddeld vermeldt 50% van de artikels de Europese Commissie als initiator van de campagne. Het aantal via de geschreven algemene pers gecreëerde contacten bedraagt ongeveer 112 miljoen11. 42 Wat de berichtgeving door televisie en radio betreft, kwam de tijdens de Europese Week gevoerde campagne aan bod in ongeveer 170 uitzendingen, "news-spots" of vermeldingen in de landen van de Unie. Het onderwerp werd zowel door de nationale radio en televisie (openbare en privé-omroepen) als door de regionale stations behandeld. In de tien landen waarvoor kijk- en luistercijfers beschikbaar zijn12, was de verslaggeving op televisie en radio goed voor rond de 60. 000. 000 contacten; in totaal werden via de relaties met de media dus minimaal 172. 000. 000 contacten gelegd. 10 In Duitsland hebben de organisaties voor kankerbestrijding voor andere soorten relaties met de pers gekozen. Zoals gebruikelijk is dit cijfer berekend door de verspreiding van de betrokken dagbladen en tijdschriften met 2,5 te vermenigvuldigen teneinde het aantal werkelijke contacten (= oplage) te verkrijgen. De verspreiding van de betrokken persorganen bedroeg dus ongeveer 45 miljoen voor de 15 Lid-Staten. Cijfers niet meegedeeld voor 61 uitzendingen/vermeldingen in Spanje (38), Luxemburg (3), Italië (4), Portugal (10) en Nederland (6). 11 43 44 45 46 47 13 EL 1. 3 Advertentieruimte en zendtijd voor betrekkelijk de begroting bescheiden was Aangezien een communicatiecampagne met het oog op de bewustmaking van de burgers van vijftien landen, werd besloten geen advertentieruimte of zendtijd te kopen. In plaats daarvan had de contractant van de Commissie tot taak gratis zendtijd op televisie (uitzending van de videospot) en advertentieruimte in de pers te verkrijgen (publikatie van het persbericht in tijdschriften en dagbladen). Binnen de voor de uitvoering van deze opdracht toegekende termijn heeft de contractant zijn inspanningen toegespitst op het vinden van zendtijd. In dit verband zij erop gewezen dat de juridische bepalingen van bepaalde landen (met name Spanje, het Verenigd Koninkrijk, Finland en - sinds november 1995 - Griekenland) de toekenning van gratis zendtijd beperken; andere landen staan gratis zendtijd slechts toe tegen aankoop van betaalde reclametijd. De in de volgende paragrafen gegeven cijfers hebben uitsluitend betrekking op de tijdens de campagne verkregen zendtijd; in sommige gevallen is ook daarna nog gratis zendtijd toegestaan, waardoor de uitwerking van de Week nog werd versterkt. Ondanks de hierboven beschreven moeilijkheden zijn de diensten van de Commissie er via hun contractant in geslaagd een groot volume gratis zendtijd te verkrijgen: zo is de spot in zeven landen (Duitsland, Denemarken, Frankrijk, Griekenland, Italië, Nederland, Portugal alsmede op Eurosport) meer dan 300 keer uitgezonden. Het aantal door deze uitzendingen gecreëerde contacten bedraagt ongeveer 135. 000. 000 OTS13. Opgemerkt zij dat deze gratis zendtijd een tegenwaarde heeft van ongeveer 800. 000 ECU. Bij deze gratis TV-zendtijd op komen nog 42 gratis verschijningen van de advertentie ter bekendmaking van de Europese Code tegen kanker in de algemene pers van vijf landen. Deze advertenties waren goed voor 37. 000. 000 contacten14, met een tegenwaarde van meer dan 200. 000 ECU. II. 1. 4 Conclusies Ter afsluiting van de kwantitatieve analyse kan worden gesteld dat de campagne ter bevordering van de Europese Code tegen kanker, gericht op het grote publiek minimaal 344. 000. 000 contacten heeft gecreëerd (zie bijlage 1, grafiek 1): 172. 000. 000 via de relaties met de media (112. 000. 000 voor de pers en een minimum aan gratis verkregen ruimte in de media (135. 000. 000 voor de televisie, 37. 000. 000 voor de algemene pers)). Bij dit cijfer dient nog het aantal - moeilijk OTS = "Occasion To See", dat wil zeggen het aantal personen dat de spot kan hebben gezien. Zoals gebruikelijk is dit cijfer berekend door de verspreiding van de betrokken dagbladen en tijdschriften met 2,5 te vermenigvuldigen teneinde het werkelijke aantal contacten te verkrijgen (= oplage). De verspreiding van de betrokken dragers beloopt dus ongeveer 15. 000. 000 voor de desbetreffende vijf landen. 12 te kwantificeren - contacten te worden geteld dat is gelegd door de verspreiding van de 6,7 miljoen brochures en affiches die zijn gedrukt. n. 2 Op de huisartsen gerichte campagne n. 2. 1 Ontwerp, uitgave en verspreiding van de brochure 48 49 Nadat de huisartsen als tweede doelgroep van de campagne waren geïdentificeerd (zie 1. 6. 2), heeft het programma "Europa tegen kanker" overleg georganiseerd met de Europese groep van vertegenwoordigers van huisartsenverenigingen, waarmee het regelmatige contacten onderhoudt, teneinde samen de beste aanpak uit te werken om deze doelgroep te bereiken en bewust te maken van de preventie aanbevelingen in de Europese Code tegen kanker. Overeengekomen werd elke huisarts in de Europese Unie een brochure toe te zenden, bestaande uit drie grote delen: a - b - c - de tekst van de tien punten van de Europese Code tegen kanker; een gemeenschappelijk hoofdstuk voor alle landen waarin de wetenschappelijke onderbouwing van elk van de aanbevelingen van de Code wordt toegelicht, uitgaande van de wetenschappelijke bijlage; een onderdeel ter bevordering van de integratie van de aanbevelingen uit de Europese Code tegen kanker in het dagelijkse werk van de huisarts. Het gemeenschappelijke onderdeel van de brochure is opgesteld door een groep van vertegenwoordigers van huisartsenverenigingen uit vijf Europese landen (Duitsland, Frankrijk, Ierland, Italië en het Verenigd Koninkrijk). Het laatste deel (integratie van de aanbevelingen in het dagelijkse werk) is specifiek voor ieder land, aangezien de nationale omstandigheden aanzienlijk uiteenlopen op grond van de verschillen in de social e-zekerheidssystemen en in het gezondheidsbeleid, maar ook wegens de verschillende culturen en gewoonten. De auteurs van deze "nationale" onderdelen zijn eveneens vertegenwoordigers van huisartsen verenigingen. 50 Om de wetenschappelijke samenhang tussen de bijlage bij de Europese Code tegen kanker en het gezamenlijke onderdeel van de brochure te waarborgen is de Europese school voor oncologie in Milaan met de wetenschappelijke coördinatie belast. 51 Bij de uitgave van deze brochure heeft het programma "Europa tegen kanker" de volgende taken op zich genomen: benaderen van de aangezochte auteurs; organisatie van werkvergaderingen; bekostiging van de honoraria, secretariaatskosten en reiskosten van de auteurs; coördinatie van de vertaling van het gemeenschappelijke deel in alle talen van de Gemeenschap, in samenwerking met de vertaaldienst van de Europese Commissie; 13 opmaak, nalezen en druk van de brochure, in samenwerking met het Bureau voor officiële publikaties der Europese Gemeenschappen (OPOCE); verzameling van de adressen van alle huisartsen in de Europese Unie op computer15; etikettering en verspreiding van de brochure, in samenwerking met het OPOCE. Opgemerkt zij dat bij het beheer van de adressen van de huisartsen alle voorzorgsmaatregelen inzake gegevensbescherming zijn genomen. De 16 versies16 van de brochure, met een voorwoord door Commissaris Flynn, zijn aan het begin van de Europese Week tegen kanker onder de huisartsen verspreid. In totaal zijn ongeveer 321. 000 exemplaren verstuurd, naar nagenoeg alle huisartsen in de Europese Unie. Gemiddeld is minder dan 1% als onbestelbaar teruggestuurd: dat wijst op de betrouwbaarheid van de gebruikte adressenbestanden. De in punten 48 en 49 hierboven beschreven algemene structuur van de brochure is in de edities voor Denemarken en Nederland niet overgenomen. Voor Denemarken hebben de beroepsverenigingen waarmee contact is opgenomen, gekozen voor een brochure met de bijlage van de Europese Code in de plaats van de bovengenoemde gemeenschappelijke tekst, alsmede voor het schrappen van het nationale onderdeel. In Nederland wilden de huisartsen verenigingen geen nationaal onderdeel redigeren: de brochure is onder de huisartsen verspreid met alleen de tien punten van de Code en het gemeenschappelijke deel. Uit de kwalitatieve analyse blijkt overigens dat deze afwijkende aanpak wel gevolgen heeft gehad voor het onthaal van de brochure in medische kringen in deze twee landen (zie III 2). II. 2. 2 Reclameruimte en zendtijd De contractant van de Commissie had tot taak te trachten om in de 15 landen gratis advertentieruimte te verkrijgen in vakbladen op gezondheidsgebied, met het oog op de publikatie van een advertentie waarin de huisartsen ervan op de hoogte worden gebracht dat zij een publikatie van het programma "Europa tegen kanker" zouden ontvangen. De onderhandelingen waren moeilijk gezien de korte termijn en de nadruk op de televisie in het kader van de campagne voor het grote publiek. Toch zijn in 8 medische tijdschriften in vier landen elf gratis advertentieruimten verkregen. Deze advertentieruimte heeft een commerciële tegenwaarde van 100. 000 ECU en heeft meer dan 800. 000 OTS onder de medische beroepen gecreëerd. 52 53 54 In de mccsle landen zijn deze adressen verstrekt door de officiële huisartsenverenigingen; voorde landen waar deze gegevens niet ter beschikking konden worden gesteld - met name wegens gegevensbescherming - werden zij via een "Broker" verkregen. Twee edities voor België. 14 m K W A L I T A T I E VE A N A L Y SE 55 56 57 De kwalitatieve analyse van de Europese Week tegen kanker 1995 is opgesteld met behulp van twee grote hulpmiddelen: "Eurobarometer"-enquêtes voor de op het grote publiek gerichte campagne en een telefonische enquête voor de campagne onder de huisartsen. Dit hoofdstuk zet de belangrijkste elementen van de kwalitatieve analyse uiteen. Individuele fiches met de kwalitatieve en kwantitatieve gegevens per land (campagne "groot publiek" en campagne "huisartsen") zijn als bijlage 2 bij dit verslag gevoegd. II. 1 Campagne "groot publiek" III. 1. 1 Evaluatiemethode De evaluatie van de uitwerking van de Europese Week tegen kanker 1995 op het grote publiek is gebaseerd op de Eurobarometer-enquêtes 43. 0 (maart/april 1995) en 44. 0 (oktober/november 1995). Tijdens deze twee door het INRA (EUROPE), een Europees netwerk van bureaus voor markt- en opinieonderzoek, onder een representatieve steekproef van ongeveer 16. 000 Europeanen17 uitgevoerde enquêtes werd voor en na de Europese Week een reeks identieke vragen gesteld. Door vergelijking van de bij de twee enquêtes verkregen antwoorden kunnen conclusies worden getrokken in verband met de uitwerking van de campagne op de burgers van de Unie. Volgens de gegevens waarover de met het programma "Europa tegen kanker" belaste diensten van de Commissie beschikken, is tijdens de periode tussen deze twee enquêtes geen enkele grotere "concurrerende" campagne gevoerd ter voorlichting van het publiek over de mogelijkheden van kankerpreventie. 58 Het hoofddoel van de campagne was de promotie van de Europese Code tegen kanker, die de essentiële aanbevelingen bevat aan de hand waarvan iedereen zijn persoonlijk risico op kanker kan verminderen. Zo had het merendeel van de vragen betrekking op de mogelijkheden om kanker te voorkomen en de factoren die het risico op kanker kunnen verhogen. Andere vragen gingen over de bekendheid van de Europese Week tegen kanker en de Europese Code tegen kanker. 59 Om een gedetailleerder analyse per land te verkrijgen zijn de resultaten van de Eurobarometer-enquêtes gebruikt om de volgende twee prestatie-indexen te berekenen de prestatie-index over de verandering in de attitudes van de Europeanen, berekend als de variatie in het percentage van de bevolking dat gelooft in de mogelijkheid van kankerpreventie, vergeleken met het Europese gemiddelde18; 2000 voor Duitsland, 1. 100 voor Groot Brittanniè, 300 voor Noord-Ierland, 500 voor Luxemburg en 1. 000 voor de andere landen. Deze index i, wordt als volgt berekend: 18 15 de prestatie-index over de bekendheid van de Europese Code tegen kanker, berekend als de variatie in het percentage van de bevolking dat de Europese Code tegen kanker kent, vergeleken met het Europese gemiddelde19. Verder is voor elk land de mediadruk vastgesteld; deze is berekend door het totale aantal via de campagne verkregen contacten (publiciteit + relaties met de media) te delen door het inwonersaantal van het land. De twee prestatie-indexen alsmede het percentage mediadruk zijn aangegeven op de fiches betreffende de kwantitatieve en kwalitatieve analyse per land, die als bijlage 2 bij dit document zijn gevoegd. ID. 1. 2 Resultaten op Europees niveau 60 Vóór de campagne (enquête maart/april 1995) geloofde 33,3% van de burgers van de Unie20 niet in de mogelijkheid van kankerpreventie; na de campagne (Eurobarometer-enquête van oktober/november 1995) was dit percentage met 7,2% tot 26,1% gedaald (zie bijlage 1, grafiek 2). Toegepast op de Europese bevolking van 15 jaar en ouder (286,6 miljoen) - waaruit de steekproef voor de enquêtes is genomen - betekent deze vermindering met 7,2% dat na de campagne 20 miljoen Europeanen meer in de mogelijkheid geloven om kanker te voorkomen. Een van de hoofddoelstellingen van de campagne, de Europese burgers ervan bewust maken dat kankerbestrijding ook veronderstelt dat iedereen beter op zijn eigen gezondheidskapitaal past, is dus bereikt. 61 Dezelfde tendens tot een betere bewustwording met betrekking tot de preventie van kanker kan worden vastgesteld bij een vergelijking van bepaalde individuele risicofactoren - die een in de Code vermeld onderdeel van de risicofactoren vormen - voor en na de campagne (zie bijlage I, grafiek 3). Zo is het percentage i, = 100 x nt' - nt X Et Kt' - Kt nt waarbij : E = Europa n = betrokken land t = waarde voorjaar 1995 t- waarde najaar 1995 19 Deze index i2 wordt als volgt berekend: i2 = 100 x nt' - nt X Et' Et' - Et nt waarbij : E = Europa n = betrokken land t = waarde voorjaar 1995 t- waarde najaar 1995 20 gewogen Europese gemiddelden. 16 Europeanen dat van mening is dat overgewicht een factor kan zijn dat het risico op kanker verhoogt, van 40% vóór de campagne gestegen naar 48% erna; voor een overmatige alcohol consumptie steeg het percentage van 60 naar 67%, voor een te vette voeding van 56% naar 60%, voor gebrek aan lichaamsbeweging van 36% naar 41%, voor het eten van te weinig groenten en fruit van 50% naar 53% en voor een voedingspatroon met een tekort aan graanprodukten van 45% naar 48%. Zelfs het bewustzijn van de gevaren van roken, dat voor de campagne reeds zeer hoog was (94% van de Europeanen was van mening dat roken het risico op kanker verhoogt), kent nog een evolutie: na de campagne is het percentage tot 96% gestegen. In deze twee enquêtes hadden twee vragen betrekking op het opsporen van borstkanker en dus op punt 10 van de Europese Code tegen kanker ("controleer uw borsten regelmatig. Neem deel aan georganiseerde mammografie- screeningprogramma's wanneer u boven de vijftig bent. "). De eerste vraag ging over de bekendheid van de nationale programma's voor screening op borstkanker. Het percentage Europese vrouwen dat zegt deze programma's te kennen, stijgt van 77% vóór de campagne naar 81% erna. De tweede vraag betrof het voornemen van de ondervraagde vrouwen om aan dergelijke screeningprogramma's voor borstkanker deel te nemen. Het percentage vrouwen dat aangaf spontaan aan dergelijke onderzoeken deel te nemen, stijgt van 65% voor de campagne naar 66% erna, het percentage vrouwen dat antwoordt uitsluitend op schriftelijke uitnodiging dan wel na er door de arts aan herinnerd te zijn deel te nemen, blijft stabiel op 27%, terwijl het percentage vrouwen dat zegt niet aan het screeningprogramma te zullen deelnemen, daalt: van 7% voor de campagne na 6% erna. De campagne die rond het thema van de Europese Week tegen kanker 1997 (preventie van kanker bij vrouwen) zal worden gevoerd, zal zich meer op dit onderwerp toespitsen en trachten de vrouwen op dit essentiële preventiegebied beter bewust te maken. Twee identieke vragen om de bekendheid van de Europese Code tegen kanker te meten (deze bestaat sinds 1987, en de gewijzigde versie vormde het thema van de campagne) zijn in de twee enquêtes gesteld. De eerste vraag meet de spontane kennis van de Code, terwijl de tweede de respondenten een geheugensteuntje biedt door een exemplaar van de Code te tonen; deze vraag evalueert derhalve de bekendheid met enige hulp. In alle landen, met uitzondering van Zweden, kan een verbetering van deze bekendheid worden opgetekend, met een maximale stijging van 8 punten (zie III. 1. 3. ); gemiddeld stijgt voor heel Europa de spontane kennis van 9% vóór de campagne naar 12% erna. De bekendheid met hulp bedraagt ongeveer het dubbele van de spontane bekendheid; het Europese gemiddelde stijgt van 21% vóór de campagne naar 24% erna. Twee vragen zijn uitsluitend tijdens de enquête in de herfst gesteld, teneinde de bekendheid van de Europese Week tegen kanker te evalueren en na te gaan uit welke bron de Europeanen deze informatie verkregen hebben. Zo blijkt dat nagenoeg een kwart van de Europeanen (24%) verklaart over de Europese Week tegen kanker te hebben gehoord (spontane kennis); dit is een opmerkelijk resultaat dat benadrukt dat de Europese oorsprong van de campagne vrij duidelijk opgemerkt is. Uit de antwoorden op de tweede vraag komt naar voren dat de 17 62 63 64 televisie, hetzij via journaals of reportages (44%), hetzij via publiciteit (41%), onbetwistbaar het belangrijkste medium is waarlangs de Europeanen naar eigen zeggen kennis hebben genomen van de Week tegen kanker. Op aanzienlijke afstand daarvan volgen de kranten en tijdschriften. IQ. 1. 3 Resultaten per land 65 Na de analyse van de op basis van de Eurobarometer-resultaten berekende prestatie-indexen (zie III. 1. 1) onderscheiden zich inzake algemeen effect van de campagne vier groepen landen: 66 67 68 69 landen met een groot succes landen met succes landen die onder het Europese gemiddelde liggen landen die in geen van de andere groepen kunnen worden ingedeeld. De landen waar de campagne een groot succes is geworden, zowel inzake preventie als aangaande de herkenning van de Europese herkomst van de campagne, zijn Duitsland, Oostenrijk, Spanje, Griekenland en Ierland. In deze landen vertonen de twee prestatie-indexen van de campagne resultaten die duidelijk boven het Europese gemiddelde liggen; de campagne heeft beide doelstellingen ruimschoots bereikt, dat wil zeggen de Europese burgers bewust gemaakt van kankerpreventie en de Europese boodschappen verspreid, alsmede de kennis over de Europese actie verbeterd. Bovendien hebben deze landen doorgaans een sterke en zichtbare campagne gekend (hoge mediadruk). De groep landen waar de campagne een succes was, omvat België, Denemarken, Finland, Italië en het Verenigd Koninkrijk; in deze landen ligt een van de twee prestatie-indexen duidelijk boven het Europese gemiddelde, terwijl de andere een acceptabel niveau bereikt. In de meeste van deze landen kan tevens worden geconstateerd dat het percentage mediadruk boven het Europese gemiddelde ligt, hetgeen wijst op de band tussen deze mediadruk en de doeltreffendheid van de campagne. De landen waarin het effect van de campagne als lager dan het Europees gemiddelde moet worden beschouwd zijn Frankrijk, Luxemburg en Nederland; in deze landen hebben beide prestatie-indexen een over het algemeen bevredigend cijfer gehaald, dat echter onder het gemiddelde ligt. De com muni catiedruk lag in deze landen lager, hetgeen met name samenhing met moeilijkheden bij het verkrijgen van gratis advertentieruimte of zendtijd. In het gebruikte evaluatieschema zijn twee landen moeilijk in te delen: Portugal en Zweden. In Portugal komen, ondanks een zeer hoge mediadruk en een zeer groot aantal gedrukte en verspreide publiciteitsdragers, negatieve prestatie-indexen voor de campagne uit de bus. Daarbij zij erop gewezen dat de Eurobarometer resultaten in Portugal vóór de campagne bijzonder positief waren. De resultaten voor Zweden kunnen worden verklaard als het resultaat van een campagne waarvoor geen enkel document is gedrukt of in het land verspreid en tijdens welke de mediadruk bijzonder laag was. 18 70 71 72 73 in. 1. 4 Conclusies De tijdens de Europese Week tegen kanker 1995 gevoerde campagne heeft een duidelijke invloed gehad op de kennis van de burgers van de Unie inzake kankerpreventie: na de week zijn er 20 miljoen Europeanen meer die geloven dat zijzelf over de mogelijkheden beschikken om hun persoonlijk risico op kanker te verminderen. De belangrijkste doelstelling van de campagne (zie 1. 6. 1) is dus ruimschoots bereikt, zelfs al loopt het in de vijftien landen behaalde effect aanzienlijk uiteen en is de weerslag van deze betere kennis op het gedrag van de Europeanen met betrekking tot de risicofactoren nog niet bekend. De campagne heeft eveneens bijgedragen tot een betere zichtbaarheid van de activiteiten van de Gemeenschap op volksgezondheidsgebied, met name in de kankerbestrijding: na de week kent 24% van de Europeanen de Europese Code tegen kanker (zie grafiek 4) en nog eens 24% verklaart over de Europese Week tegen kanker te hebben gehoord. III. 2 Campagne onder de huisartsen De doelstellingen van de huisartsencampagne waren deze doelgroep vertrouwd te maken met de preventieboodschappen van de Europese Code tegen kanker en hen bewust te maken van het belang deze raadgevingen inzake kankerpreventie over te nemen in hun dagelijkse praktijk. Om deze doelstellingen te bereiken is als aanpak gekozen voor het uitgeven van een brochure die speciaal aan de informatiebehoefte van dit beroep is aangepast en die tijdens de Europese Week tegen kanker aan alle huisartsen in de Europese Unie is toegestuurd (zie ook II. 2. 1). III. 2. 1 Evaluatiemethode De huisartsencampagne is geëvalueerd via een in de 15 landen van de Unie gevoerde telefonische enquête. Daarbij zijn 2. 050 huisartsen ondervraagd21, hetgeen een representatieve steekproef is van 0,7% van de huisartsen in de Unie. De ondervraagde artsen zijn door de met de enquête belaste organisatie geselecteerd op basis van lijsten die niet overeenstemden met de voor de versturing van de brochure gebruikte adressenbestanden (bescherming van de aan de Commissie toevertrouwde gegevens). De telefoongesprekken vonden plaats in november 1995, op basis van een half gestructureerde vragenlijst met 18 vragen. Deze vragen hadden niet uitsluitend betrekking op het beeld van de brochure en de 10 aanbevelingen van de Europese Code tegen kanker, maar ook op de andere Europese boodschappen waaraan de huisartsen via de hele communicatiecampagne waren blootgesteld (persaankondigingen in de beroepstijdschriften, door de liga's en verenigingen voor kankerbestrijding verspreide brochures en affiches, door de algemene media overgebrachte boodschappen). 21 200 in Duitsland, België, Spanje, Frankrijk, Italië en het Verenigd Koninkrijk; 100 in Oostenrijk, Denemarken. Finland, Griekenland, Ierland, Portugal, Zweden en Nederland; 50 in Luxemburg. 19 m. 2. 2 Ontvangst en waarneming van de brochure 74 75 76 Huisartsen ontvangen elke dag zeer grote hoeveelheden reclamemateriaal; het risico dat de brochure over de Europese Code tegen de kanker in al deze post "verdrinkt", was dus betrekkelijk groot. Daarmee rekening houdend is de herkenning van de brochure door de artsen voor wat de spontane herkenning aangaat aanvaardbaar (Europees gemiddelde22: 15,3%) en voor de herkenning met enige hulp zeer goed (39,4% - zie bijlage 1, grafiek 5). Niettemin zij opgemerkt dat de verschillen tussen de landen aanzienlijk zijn: een minimum van 2,9% (Zweden) en een maximum van 40% (Luxemburg) voor de spontane herkenning, een minimum van 22,1% (Griekenland) en een maximum van 86% (Luxemburg) voor de herkenning met enige hulp. Van de huisartsen die zich herinnerden de brochure te hebben ontvangen, vond 87,6% ze goed opgesteld en beschouwde 77,5% ze als zeer of redelijk nuttig (zeer nuttig: 31,5%, redelijk nuttig: 4,6% - zie bijlage 1, grafiek 6). Opgemerkt zij dat voor deze twee vragen de laagste resultaten in Denemarken werden geregistreerd (46,4% voor de twee vragen), een land waar de huisartsenverenigingen het door het programma "Europa tegen kanker" voorgestelde concept niet hadden gevolgd (zie tevens II. 2. 1). Het tweede land waar een verschillende aanpak moest worden gekozen (Nederland), vertoont voor deze twee vragen eveneens resultaten die duidelijk onder het gemiddelde liggen (60,4% voor de opstelling van de brochure, 57,1% voor het nut van de brochure). Van de ondervraagde artsen die zich herinnerden de brochure te hebben ontvangen, verklaarde 20% iets uit de brochure te hebben geleerd (een minimum van 3,8% in Italië en een maximum van 38,3% in Spanje). Voorts verklaarde 10,5% van deze artsen dat de in de brochure gedane aanbevelingen wel degelijk bepaalde aspecten van hun praktisch werk hadden veranderd (een minimum van 0 in Ierland en Zweden, een maximum van 18% in Spanje). 77 Ook zij erop gewezen dat 68,2% van de artsen die zich herinneren de brochure te hebben ontvangen, van mening is dat een herhaling van dergelijke acties in de toekomst nuttig is. HI. 2. 3 Kennis en waarneming van de Code 78 De enquête over de herkenning en waarneming door de huisartsen van de aan hen toegestuurde brochure is tevens gebruikt om na te gaan of de huisartsen de Europese Code tegen kanker kennen en of zij die als nuttig beschouwen voor het grote publiek. Zo verklaart 37% van alle ondervraagde artsen (ongeacht of ze zich al dan niet herinneren de brochure te hebben ontvangen) dat zij de Europese Code tegen kanker kennen (zie bijlage 1, grafiek 7). 82,7% van deze artsen zijn van mening dat de Code zeer nuttig of nuttig is als voorlichting voor het grote publiek (zie bijlage 1, grafiek 8); deze antwoorden rechtvaardigen de centrale plaats die gewogen Europese gemiddelden 20 het programma "Europa tegen kanker" in het kader van zijn voorlichtings campagnes aan de Code toekent. IQ. 2. 4 Ontvangst en waarneming voor de campagne gebruikt materiaal Het was interessant om via dezelfde enquête na te gaan in welke mate de huisartsen voor hun wachtkamers de brochures en affiches hadden ontvangen die de liga's en verenigingen voor kankerbestrijding hadden gedrukt met behulp van de films die daarvoor met het programma "Europa tegen kanker" ter beschikking waren gesteld. Opgemerkt zij hier dat de wachtkamers niet de enige plaats waren waar deze campagnedragers werden verspreid: zij werden eveneens in apotheken ter beschikking van het grote publiek gesteld, via mailings verstuurd en tijdens diverse in het kader van de week gehouden evenementen uitgedeeld. 15,9% van de ondervraagde artsen verklaart de brochures over de Code voor hun patiënten te hebben ontvangen; voor de affiches bedraagt dit percentage 14%. Van de artsen die deze dragers hebben ontvangen, vindt een zeer grote meerderheid ze interessant of redelijk interessant (81,8% voor de brochures, 71,3% voor de affiches). in. 2. 5 Conclusies De brochure voor de huisartsen is door deze doelgroep goed waargenomen in de stapel reclamemateriaal die zij ontvangt. Het oordeel van de huisartsen die zich herinneren de brochure te hebben ontvangen over deze publikatie en over het nut van de Europese Code tegen kanker als voorlichtingsmiddel door het grote publiek is uiterst positief. Deze positieve evaluatie die uit de telefonische enquête blijkt, wordt bevestigd door een zeer groot aantal verzoeken om extra exemplaren van de brochure die het programma "Europa tegen kanker" heeft ontvangen van individuele artsen (huisartsen en andere), artsenverenigingen, medische faculteiten en andere opleidingsinstellingen voor medische beroepen alsmede van diverse instellingen voor volksgezondheid en gezondheidsopvoeding. Om aan deze vraag te voldoen worden in 1996 meer dan 21. 000 exemplaren van de brochure herdrukt. Uit talrijke getuigenissen van individuele artsen alsmede uit officiële verklaringen van talrijke huisartsenverenigingen blijkt dat het feit dat de Europese Commissie zich rechtstreeks tot de artsen heeft gericht, als zeer positief wordt ervaren. In de telefonische enquête komt dit tot uiting in het grote percentage artsen dat voortzetting van een dergelijke actie wenst. 79 80 81 82 83 IV FOLLOW-UP 84 Een eerste analyse van de uitwerking van de Europese Week 1995 hebben de diensten van de Commissie op 13 december 1995 tijdens de vergadering van het voor het tweede actieplan opgerichte Raadgevend Comité voorgelegd. De leden van het Comité deelden de positieve beoordeling van het verloop van de Week. 21 85 86 87 88 89 voor (14. 11. 1995), kankerbestrijding Verder hebben de diensten van de Commissie uitleg verstrekt over de resultaten van de Europese Week tegen kanker 1995 aan de Europese groep van liga's en verenigingen van kankerdeskundigen (23. 11. 1995) en de Europese groep van vertegenwoordigers van huisartsenverenigingen (23. 4. 1996). Ook deze drie groepen hebben geconcludeerd dat de Week 1995 opmerkelijke resultaten heeft opgeleverd. Bovendien heeft de groep van liga's en verenigingen - die voor de organisatie van de Week de belangrijkste partner van het programma was - aan de diensten van de Commissie aanbevolen om voor het jaar 1996 het contract met het reclamebureau Euro-RSCG, dat met het ontwerp en de coördinatie van de Week was belast, te verlengen. het Comité Voor de voorbereiding en de tenuitvoerlegging van de Week 1996 zijn uit het verloop van de Week 1995 bepaalde conclusies getrokken. Zo zijn om een grotere synergie tussen de activiteiten van alle op het niveau van de Lid-Staten bij de campagne betrokkenen te garanderen (liga('s) voor kankerbestrijding, Ministerie van Volksgezondheid, andere betrokken organisaties, vertegenwoordiging van de Commissie, vestiging van het reclamebureau) in de meeste landen voorbereidende vergaderingen georganiseerd waarop deze betrokkenen aanwezig waren samen met vertegenwoordigers van het programma "Europa tegen kanker" en van de centrale leiding van het reclamebureau. Om de taalkundige kwaliteit van de vertalingen van de campagnedragers te verbeteren en aan de individuele omstandigheden in elk land aan te passen is besloten om voor de te decentraliseren; de verschillende taalversies zullen voortaan binnen een land samenwerkingsverband aangewezen contactpersoon en de in dat land gevestigde dochteronderneming van het reclamebureau worden opgesteld. tussen de door de liga('s) van een bepaald toekomstige campagnes de vertaal procedure Teneinde de informatiestroom tussen deze liga's te verbeteren, met name naar diegenen die niet vertegenwoordigd zijn in de werkgroep die tot taak heeft het programma "Europa tegen kanker" bij de tenuitvoerlegging van de week te adviseren, worden de verslagen van deze groep systematisch aan alle leden van de Europese groep van liga's toegestuurd; bovendien neemt elk lid van de werkgroep de verantwoordelijkheid op zich voor het inlichten van de liga('s) van een land dat niet in de groep vertegenwoordigd is. De onafhankelijke evaluatie van het tweede actieplan (1990-1994) die de diensten van de Commissie zullen laten uitvoeren, zal eveneens betrekking hebben op het jaar 1995 - een jaar dat niet door een actieplan werd bestreken (zie tevens I. l. ) - en zal dus een evaluatie van de Europese Week 1995 omvatten. Deze evaluatie komt dus bij die welke de diensten van de Commissie hebben opgesteld op basis van de Eurobarometer-enquêtes en de telefonische enquête onder de huisartsen, die aan de basis liggen van de kwalitatieve analyse in dit verslag. 22 V BEGROTING 90 De voor de tenuitvoerlegging van de Europese Week tegen kanker 1995 toegekende begroting luidt als volgt: contract met Euro-RSCG23 24 bijdrage aan de liga's en verenigingen voor kankerbestrijding voor het drukken en verspreiden van de campagnedragers: 14 x 10. 000 ECU honoraria van de auteurs voor het "nationaal" deel van de brochure voor de huisartsen: 8 x 5. 000 ECU kosten van project 95/C/45309 (opstelling van het gemeenschappelijke deel van de huisartsenbrochure) drukken van de huisartsenbrochure (322. 000 exemplaren, 16 versies) aankoop van adressen van huisartsen voor 5 landen TOTAAL: 1. 170. 000 ECU 140. 000 ECU 40. 000 ECU 66. 341 ECU 154. 762 ECU 10. 000 ECU 1. 581. 103 ECU Het contract, met een totale waarde van 1,3 miljoen ECU, betreft eveneens de promotie van het programma "Europa tegen kanker" in het algemeen; in 1995 had de dienstverlening van deze firma echter nagenoeg uitsluitend (+/- 90%) betrekking op de Week. Dit contract voorzag niet in de aankoop van reclameruimte en zendtijd; het bureau heeft echter gratis reclameruimte en zendtijd voor een tegenwaarde van meer dan 1 miljoen ecu verkregen (zie ook II. 1. 3 en II. 2. 2). 23 BIJLAGE zie deel 2 ^ V. ISSN 0254-1513 COM(97) 19 def. DOCUMENTEN NL 04 05 16 Catalogusnummer : CB-CO-97-015-NL-C ISBN 92-78-15105-X Bureau voor officiële publikaties der Europese Gemeenschappen L-2985 Luxemburg IS


title: Vorschlag für eine RICHTLINIE DES EUROPÄISCHEN PARLAMENTS UND DES RATES zur Änderung der Richtlinie 79/112/EWG zur Angleichung der Rechtsvorschriften der Mitglidstaaten über die Etikettierung und Aufmachung von Lebensmitteln sowie die Werbung hierfür

eurovoc_concepts:
advertising
alcoholic beverage
approximation of laws
consumer protection
labelling

formats: html pdfa1b print