title: Πρόταση απόφασης του Συμβουλίου σχετικά με πολυετές πρόγραμμα προώθησης των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στην Κοινότητα (Altener II)

eurovoc_concepts:
EU programme
energy policy
environmental protection
renewable energy

formats: html pdf pdfa1b print

text: ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ Βρυξέλλες, 12. 03. 1997 COM(97) 87 τελικό 97/0106 (SYN) Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗΣ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ σχετικά με πολυετές πρόγραμμα προώθησης των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στην Κοινότητα [ALTENERII] (υποβληθείσα από την Επιτροπή) Ι. ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ Περιεχόμενα 1. 2. Εισαγωγή Αναγκαιότητα για ένα πρόγραμμα ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα 2. 1 Περιβάλλον 2. 2 2. 3 2. 4 Περιφερειακή ανάπτυξη, κοινωνικοοικονομική Ασφάλεια εφοδιασμού Ανταγωνιστικότητα συνοχή και απασχόληση 3. Δομή του ALTERNER II 3. 1 Εισαγωγή Α ΕΠΕΚΤΑΣΗ ΤΩΝ ΔΡΑΣΕΩΝ TOY ALTENERΙ 3. 2 Μελέτες και άλλες δράσεις για την ανάπτυξη του δυναμικού των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας (άρθρο 2α) 3. 2. 1 Κοινοτική νομοθεσία, εναρμόνιση και τυποποίηση 3. 2. 2 Στρατηγικές προώθησης των επιτευγμάτων των τεχνολογιών στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας 3. 3 Κλαδικές δράσεις πειραματικής εφαρμογής που αποσκοπούν στη δημιουργία ή την επέκταση των υποδομών και των μέσων για την ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας (άρθρο 2β) 3. 3. 1 Τοπικός και περιφερειακός σχεδιασμός 3. 3. 2 Μέσα προγραμματισμού, σχεδιασμού, παρακολούθησης και αξιολόγησης 3. 3. 3 Χρηματοδοτικά και άλλα μέσα 3. 3. 4 Πληροφόρηση 3. 3. 5 Εκπαίδευση και κατάρτιση 3. 4 Διάδοση των πληροφοριών (άρθρο 2γ και δ) 3. 4. 1 Δίκτυα πληροφοριών 3. 4. 2 Συγκεντρωτικό σύστημα συλλογής και κυκλοφορίας των πληροφοριών Β 3. 5 Γ ΝΕΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΝΑ ΠΡΟΩΘΗΘΕΙ Η ΕΙΣΔΟΧΗ ΤΩΝ ΑΠΕ ΣΤΗΝ ΑΓΟΡΑ Στοχοθετημένες δράσεις για να διευκολυνθεί η εισδοχή των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στην αγορά και να ενθαρρυνθούν οι επενδύσεις (άρθρο 2ε) 3. 5. 1 Βασική ιδέα 3. 5. 2 Διδάγματα από το ALTENER Ι 3. 5. 3 Προτεινόμενη δράση ALTENER II ΝΕΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ, ΤΗ ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΣΤΙΣ ΑΠΕ ΤΗΝ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΤΗΣ 3. 6 Δράσεις για την εφαρμογή, τη συνέχεια και την παρακολούθηση της κοινοτικής στρατηγικής ΑΠΕ στην ΕΚ και τα κράτη μέλη (άρθρο 2στ) 3. 6. 1 Στόχος των δράσεων 3. 6. 2 Δράσεις στο πλαίσιο του ALTENER Ι 3. 6. 3 Προτεινόμενες δράσεις στο ALTENER II (άρθρο 2στ) 3. 6. 3. 1 Εφαρμογή στρατηγικής και κοινοτικού σχεδίου δράσης για και παρακολούθηση της προόδου που έχει επιτευχθεί στην Κοινότητα και τα κράτη μέλη ανανεώσιμες ενέργειας πηγές τις 3. 6. 3. 2 Αξιολόγηση των δράσεων και των μέτρων που θα αναληφθούν στο πλαίσιο του προγράμματος 4. Δημοσιονομικά θέματα 4. 1 4. 2 ALTENER Ι ALTENERII 4. 2. 1 Επέκταση της δράσης ALTENER Ι 4. 2. 2 Στοχοθετημένες δράσεις για τη βελτίωση της καθιέρωσης των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας 4. 2. 3 Νέες δράσεις για την εφαρμογή κοινοτικής στρατηγικής 4. 2. 4 Προτεινόμενος προϋπολογισμός 5. 6. Προτεινόμενο μέτρο και επικουρικότητα Συμπεράσματα Ι. ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Το πρόγραμμα ALTENER θεσπίστηκε με την απόφαση 93/500/ΕΟΚ του Συμβουλίου και άρχισε επίσημα την 1η Ιανουαρίου 1993. Λήγει στις 31. 12. 1997. Στα τέλη του τρίτου έτους του προγράμματος συντάχθηκε προσωρινή έκθεση σχετικά με τα αποτελέσματα του. Η Επιτροπή κρίνει ότι χρειάζεται να συνεχισθεί το πρόγραμμα ALTENER διότι συμβάλλει ουσιαστικά στην αύξηση της χρήσης των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας οι οποίες είναι περιβαλλοντικά συμβατές, καθώς επίσης διότι αποτελεί κύριο μέρος της κοινοτικής στρατηγικής να μειωθούν οι εκπομπές C02. Αυτό έρχεται επίσης σε συμφωνία με τα άρθρα 130Π και 130Ρ της Συνθήκης. Η αυξημένη χρήση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας συμβάλλει σημαντικά και στην επίτευξη των στόχων της κοινοτικής ενεργειακής πολιτικής. Το γεγονός αυτό αποδεικνύεται με σαφήνεια στην Ανακοίνωση της Επιτροπής «Ενέργεια για το μέλλον: Ανανεώσιμες Ενέργειες· Πράσινο Βιβλίο για μια κοινοτική στρατηγική» (COM(96) 576 της 20. 11. 1996), όπου φαίνεται ότι η μη συστηματική και ανεπαρκής εκμετάλλευση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας σήμερα δεν επιτρέπει να διαδραματίσουν το ρόλο που τους αρμόζει στην επίτευξη των κοινοτικών ενεργειακών στόχων. Επιπλέον, η προώθηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας αποτελεί έναν από τους στυλοβάτες του Λευκού Βιβλίου για τη μελλοντική ενεργειακή πολιτική της Κοινότητας, το οποίο υποβλήθηκε από την Επιτροπή και συζητήθηκε από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο. Στο Λευκό Βιβλίο της Επιτροπής για την ανάπτυξη, την ανταγωνιστικότητα και την απασχόληση αναγνωρίζεται ότι οι καθαρές τεχνολογίες είναι αποφασιστικής σημασίας για τη μελλοντική οικονομική ευημερία και ότι το σύστημα φορολόγησης σήμερα δεν οδηγεί σε βέλτιστη κατανομή των πόρων. Υπάρχει εν γένει συμφωνία στο γεγονός ότι οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας θα αποτελέσουν τη λυδία λίθο στη μελλοντική πολιτική αειφόρου ανάπτυξης και θα συντελέσουν ουσιαστικά στη βελτίωση της απασχόλησης και των κοινωνικών συνθηκών των πολιτών της Κοινότητας που ζουν σε απομακρυσμένες περιοχές ή στην περιφέρεια. Επομένως, η αυξημένη χρήση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας θα συμβάλει στην κοινωνική συνοχή της Κοινότητας, στην προώθηση της αξιοποίησης των τοπικών πηγών ενέργειας και στην επίσπευση της εισαγωγής νέων τεχνολογιών στον τομέα της ενέργειας (πολλές από τις οποίες έχουν αναπτυχθεί με χρηματοδότηση της Κοινότητας) στην αγορά. Με βάση όσα προαναφέρθηκαν, η Επιτροπή προτείνει να συνεχιστεί και να ενισχυθεί το πρόγραμμα ALTENER υιοθετώντας πολλές από τις συστάσεις της ομάδας ανεξαρτήτων εμπειρογνωμόνων, καθώς και ενσωματώνοντας την πείρα που έχει αποκτηθεί από την Επιτροπή στην εκτέλεση του προγράμματος ALTENER και άλλων δράσεων στον τομέα της ενέργειας. Σε αυτό το στάδιο που είναι κρίσιμο για την εισδοχή των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στην ενεργειακή αγορά, έχουν προταθεί νέες δράσεις για να υπερβληθούν τα μη τεχνικής φύσεως εμπόδια που αντιμετωπίζονται στις ΑΠΕ. Πρέπει να σημειωθεί ότι ακολουθώντας το αίτημα ορισμένων κρατών μελών, η Επιτροπή επανεξετάζει προς το παρόν όλα τα οικονομικά μέσα που διατίθενται για την εφαρμογή της κοινοτικής πολιτικής στον τομέα της ενέργειας. Εφόσον αυτό οδηγήσει το Συμβούλιο να αποφασίσει στο μέλλον σφαιρικότερη προσέγγιση των ενεργειακών δράσεων, οι δράσεις που θα αναληφθούν θα ενσωματωθούν προφανώς στο ALTENER II με τη νέα προσέγγιση. To ALTENER II έχει προγραμματισθεί να αρχίσει τον Ιανουάριο του 1998 και, εάν στην πορεία ενσωματωθεί σε σφαιρικότερο πλαίσιο, θα εκτελεσθεί έως τις 31 Δεκεμβρίου 2002. Το πρόγραμμα ALTENER II θα συνίσταται στα ακόλουθα στοιχεία: Α ΕΠΕΚΤΑΣΗ ΤΩΝ ΔΡΑΣΕΩΝ TOY ALTENER Ι συμφωνιών) στο πεδίο μελέτες και δράσεις τυποποίησης (συμπεριλαμβανομένων των εξοπλισμού αυτοδεσμευτικών ανανεώσιμης ενέργειας· δράσεις πειραματικής εφαρμογής για την άρση των θεσμικών και διοικητικών εμποδίων και την ενίσχυση των υποδομών με σκοπό την προώθηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στα κράτη μέλη· βελτιωμένη ροή πληροφοριών στους επαγγελματίες και τους πιθανούς επενδυτές σε έργα ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, η οποία πρέπει να πραγματοποιείται με κατάλληλα δίκτυα. του Β Γ ΝΕΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΝΑ ΠΡΟΩΘΗΘΕΙ Η ΕΙΣΔΟΧΗ ΤΩΝ ΑΠΕ ΣΤΗΝ ΑΓΟΡΑ πρωτοβουλίες με σκοπό να κινητοποιηθούν ιδιωτικά κεφάλαια για να επισπευσθούν οι επενδύσεις στα έργα ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. ΝΕΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ, ΤΗ ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΑΠΕ παρακολούθηση της προόδου που έχει επιτευχθεί όσον αφορά την εισδοχή ανανεώσιμων πηγών ενέργειας σε εθνική και κοινοτική κλίμακα και αξιολόγηση των επιπτώσεων των διαφόρων δράσεων που αναλαμβάνονται στο πλαίσιο στρατηγικής ΑΠΕ που θα αποφασισθεί και στο πλαίσιο του παρόντος προγράμματος. Ανανεώσιμες πηγές ενέργειας στην παρούσα πρόταση είναι: η βιομάζα, στην οποία συμπεριλαμβάνονται οι ενεργειακές καλλιέργειες, τα καυσόξυλα, τα υπολείμματα της δασοκομίας και της γεωργίας, τα αστικά απόβλητα1, τα υγρά βιοκαύσιμα και το βιοαέριο· μεγάλης και μικρής κλίμακας υδροηλεκτρική ενέργεια (<10MW> η αιολική ενέργεια· η ηλιακή θερμική ενέργεια και η ηλιακή φωτοβολταϊκή ενέργεια· η γεωθερμική ενέργεια· η παλιρροϊκή ενέργεια, η ενέργεια των κυμάτων και άλλα είδη ενέργειας από τη θάλασσα. ι 'Οσον αφορά τα απόρρητα, πρέπει να ληφθεί υπόψη η ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με την επανεξέταση της κοινοτικής στρατηγικής για τη διαχείριση των αποβλήτων. COM(96) 399 τελικό της 30. 07. 1996, με βάση την οποία θα δοθεί προτεραιότητα στη μείωση των αποβλήτων στην πηγή τους και στην ανάκτηση υλικών μέσω της ανακύκλωσης, όπου είναι περιβαλλοντικά ορθό, παρά στην καύση ίων αποβλήτων με ανάκτηση ενέργειας. 5 Η συμβολή των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στις ανάγκες της Ευρωπαϊκής Κοινότητας σε πρωτογενή ενέργεια είναι σήμερα κατά τι μικρότερη του 6% και ανέρχεται σε περίπου 70 εκατ. τόννους ΤΙΠ/έτος. Η βιομάζα αντιπροσωπεύει το 60% περίπου και η υδροηλεκτρική ενέργεια το 36%. Στο πρόγραμμα ALTENER Ι ο ποσοτικός στόχος που είχε τεθεί για την ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στην Κοινότητα των 12 και έως το έτος 2005 ήταν 8%. Στη διευρυμένη Κοινότητα των 15, ο στόχος αυτός πρέπει να αναθεωρηθεί. Στην ανακοίνωση της για το Πράσινο Βιβλίο σχετικά με την κοινοτική στρατηγική ΑΠΕ2 η Επιτροπή προτείνει να τεθεί νέος ποσοτικός στόχος για το έτος 2010, ο οποίος θα πρέπει να συνίσταται σε διπλασιασμό της συμβολής των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στο σύνολο της χρησιμοποιούμενης ενέργειας. Εάν μετά από ευρεία διαβούλευση με τα ενδιαφερόμενα μέρη υιοθετηθεί και επιτευχθεί ένας τέτοιος στόχος, οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας θα συμβάλουν κατά περίπου 190 εκατ. ΤΠΊ σε μία συνολικά εκτιμώμενη ζήτηση πρωτογενούς ενέργειας 1. 570 εκατ. ΤΙΠ. Η πρόσθετη συμβολή των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας κατά 120 εκατ. ΤΙΠ θα μειώσει τις εκπομπές C02 το έτος 2010 κατά 330 εκατ. τόννους. Στόχος του προγράμματος ALTENER II είναι να συμβάλει αξιόλογα στην επίτευξη του κοινοτικού στόχου για σημαντική αύξηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Επομένως, το ALTENER πρέπει να θεωρείται αναπόσπαστο μέρος της επικείμενης κοινοτικής στρατηγικής για τις ανανεώσιμες ενέργειες. Οι δράσεις του έχουν επί τούτου μελετηθεί για να αντιμετωπισθεί η υπέρβαση των εμποδίων με σκοπό να επισπευσθεί η εισδοχή των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας ειδικά στα κράτη μέλη της Κοινότητας και δεν καλύπτει δράσεις σε τρίτες χώρες. Ωστόσο, βάσει απόφασης του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, το ALTENER II θα μπορεί να εκτελεσθεί στις χώρες ΧΚΑΕ, οι οποίες βρίσκονται στο στάδιο προένταξής τους. Το πρόγραμμα θα είναι επίσης ανοικτό για την Κύπρο. Το προτεινόμενο πρόγραμμα μελετήθηκε έτσι ώστε να συμπληρώνει άλλα κοινοτικά προγράμματα και συγκεκριμένα δράσεις του τεχνολογικού προγράμματος της Κοινότητας για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας (JOULE/THERMIE). Το πρόγραμμα ALTENER II δεν αποσκοπεί στη χρηματοδότηση ερευνητικών δραστηριοτήτων ή έργων τεχνολογικής επίδειξης. Εστιάζεται στην προώθηση των ΑΠΕ έτσι ώστε να διεισδύσουν σε μεγάλο βαθμό στην ευρωπαϊκή αγορά ενέργειας. Το Πράσινο Βιβλίο για μια κοινοτική στρατηγική στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας εντοπίζει μια σειρά από εμπόδια, στα οποία συμπεριλαμβάνονται και εμπόδια που οφείλονται σε ατέλειες της αγοράς, και καταλήγει ότι χρειάζεται ένα ενισχυμένο πρόγραμμα ALTENER II για να υπερνικηθούν ακριβώς τα εμπόδια αυτά. Το ALTENER II αποτελεί επίσης ουσιαστική συνιστώσα της κοινοτικής στρατηγικής για την προώθηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και ελπίζεται ότι θα συμβάλει σημαντικά στην επίτευξη των στόχων της κοινοτικής στρατηγικής. 2. ΑΝΑΓΚΑΙΟΤΗΤΑ ΓΙΑ ΕΝΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΝΑΝΕΩΣΙΜΩΝ ΠΗΓΩΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ Η περαιτέρω εισαγωγή και χρήση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας παρουσιάζει ορισμένα πλεονεκτήματα για το περιβάλλον, τον ενεργειακό τομέα και την 2 Ανακοίνωση της Επιτροπής: Ενέργεια για το μέλλον: Ανανε(όσιμες πηγές ενέργειας - Πράσινο Βιβλίο για μια κοινοτική στρατηγική - COM(96) 576 τελικό της 20. 11. 1996. 6 οικονομία συνολικά. Η ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με το Πράσινο Βιβλίο για μια κοινοτική στρατηγική ΑΠΕ περιλαμβάνει σφαιρική εικόνα όσον αφορά τον τρόπο με τον οποίο η ανάπτυξη των ανανεώσιμων ενεργειών θα συμβάλει στην επίτευξη των κοινοτικών στόχων, όπως αυτή ορίζεται στη Συνθήκη και στις παραγώγους πολιτικές. Αξίζει ωστόσο να σημειωθεί εν προκειμένω η πολιτική αιτιολόγηση που συνηγορεί υπέρ της πρότασης για το πρόγραμμα ALTENER II, όπως εκτίθεται στο Πράσινο Βιβλίο. 2. 1 Περιβάλλον Στη στρατηγική που υιοθέτησε η Κοινότητα το 1992 για μείωση των εκπομπών C02 τονίζεται ο ρόλος των ανανεώσιμων ενεργειών ως κύριου συντελεστή στην επίτευξη του κοινοτικού στόχου μείωσης των εκπομπών C02 στα επίπεδα του 1990 έως το έτος 2000. Η σύλληψη του προγράμματος ALTENER επομένως αποτελούσε κύριο στοιχείο της στρατηγικής αυτής. Αυτό ενισχύθηκε από τα συμπεράσματα του Συμβουλίου Υπουργών Περιβάλλοντος της 15/16 Δεκεμβρίου 1994, όπου δηλώνεται: «το Συμβούλιο υπογραμμίζει ακόμη μία φορά ότι ο στόχος σταθεροποίησης των εκπομπών C02 μπορεί να επιτευχθεί μόνο με δέσμη συντονισμένων μέτρων με σκοπό να βελτιωθεί η ενεργειακή απόδοση και η ορθολογική χρήση της ενέργειας πού θα βασίζονται στον εφοδιασμό και τη ζήτηση σε όλα τα επίπεδα παραγωγής ενέργειας, μετατροπής, μεταφοράς και κατανάλωσης, καθώς και με σκοπό την εκμετάλλευση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας3». Αυτό δεν σημαίνει ότι η αυξημένη χρήση των ανανεώσιμων ενεργειών θα πρέπει να θεωρείται πανάκεια για τα περιβαλλοντικά μας προβλήματα, έχει όμως αναγνωρισθεί ευρέως ότι εάν δεν προωθηθούν δραστήρια οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας η ΕΚ δεν πρόκειται να επιτύχει το στόχο της. Αυτό σημαίνει αναπόφευκτα ότι τα κράτη μέλη θα πρέπει να ενισχύσουν τις προσπάθειες τους για να δημιουργήσουν ευνοϊκές συνθήκες στην αγορά για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και ότι η ΕΚ πρέπει να διαδραματίσει το ρόλο της στο συντονισμό και τη βελτιστοποίηση των προσπαθειών των κρατών μελών. Κάτι επίσης άκρως σημαντικό, οι εξελίξεις κατά τα πρόσφατα έτη έδειξαν ότι τα περιβαλλοντικά προβλήματα συνδέονται άμεσα με τη χρήση ορυκτών καυσίμων, και πιο συγκεκριμένα έδειξαν τα προβλήματα που συνδέονται με τις εκπομπές C02 και την αλλαγή του κλίματος. Είναι επίσης σαφές ότι οι ανανεώσιμες ενέργειες θα πρέπει να έχουν πολύ πιο εξέχοντα ρόλο στο ενεργειακό μίγμα της ΕΕ έτσι ώστε να επιτευχθεί ο στόχος της πλέον πρόσφατης συμφωνίας στο Συμβούλιο για τις μακροπρόθεσμες μειώσεις των εκπομπών C02 που θα προταθούν στη συνάντηση COP III στο Κυότο το Δεκέμβριο του 1994. Το γενικό ενεργειακό μίγμα σήμερα είναι ασύμβατο με τις μακροπρόθεσμες απαιτήσεις για αειφόρο ανάπτυξη. Αυτό αναγνωρίζεται ευρέως σήμερα, όχι μόνο από τα κράτη μέλη της Διεθνούς Ομάδας των Ηνωμένων Εθνών για την αλλαγή του κλίματος (IPCC), αλλά και από άλλους διεθνείς οργανισμούς, όπως η ΙΕΑ και το Παγκόσμιο Συμβούλιο Ενέργειας εθνικές κυβερνήσεις, διεθνείς ασφαλιστικές εταιρείες, και ίσως και το σημαντικότερο, από την ίδια την ενεργειακή βιομηχανία. Οι τεχνολογίες των ανανεώσιμων ενεργειών είναι ρυπογόνες, η χρήση όμως των ανανεώσιμων ενεργειών παρουσιάζει το αναμφισβήτητο πλεονέκτημα ότι δεν εκπέμπουν καθαρό C02. Επίσης, οι περισσότερες ανανεώσιμες ενέργειες παράγουν χαμηλότερες εκπομπές S02 και NOx. Αυτό σημαίνει ότι οι ανανεώσιμες ενέργειες είναι συμβατές με τη γενική (WEC), 3 11870/94 (Τύπος 273-G) στρατηγική για την αειφόρο ανάπτυξη στην Κοινότητα, τόσο στις βιομηχανικές χώρες όσο και στις αναπτυσσόμενες. Η χρήση των ανανεώσιμων ενεργειών θα μπορούσε να μειώσει τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα κατά 16% (από τα επίπεδα του 1990) έως το έτος 2020. Υπό ευνοϊκές συνθήκες, η βέλτιρτη εκτίμηση μείωσης σε εξωτερικό κόστος είναι 20 δισεκατ. ECU έως το έτος 20204. 2. 2 Ασφάλεια εφοδιασμού Η Ευρωπαϊκή Κοινότητα εξαρτάται όλο και περισσότερο από τις εισαγωγές ενέργειας. Τα μεγάλα βήματα που έκαναν τα κράτη μέλη κατά την περίοδο 1973- 1995 για να μειώσουν την εξάρτηση τους από τις εισαγωγές ενέργειας αναστράφηκαν από την αύξηση της ζήτησης κυρίως στις μεταφορές, από τη μείωση στην ενεργειακή απόδοση, την εν γένει στάσιμη παραγωγή πυρηνικής ενέργειας, τη μειωμένη εγχώρια παραγωγή πετρελαίου και φυσικού αερίου και από τις χαμηλές τιμές στη διεθνή αγορά πετρελαίου. Ο άφθονος εφοδιασμός ορυκτών καυσίμων είχε ως συνέπεια να υπάρξει κάποια ικανοποίηση, η οποία με τη σειρά της οδήγησε σε ανησυχίες σχετικά με την ασφάλεια μακροπρόθεσμου εφοδιασμού στο μέλλον. Η πρόσφατη ένταση στην αγορά πετρελαίου σε συνδυασμό με τις ταχέως αυξανόμενες ενεργειακές απαιτήσεις στη νοτιοανατολική Ασία θα επιτείνουν την τάση αυτή. Η Ευρωπαϊκή Ένωση μπορεί επίσης να παράσχει ανταγωνιστικές τεχνολογίες για τις ανανεώσιμες ενέργειες σε τρίτες χώρες, και συγκεκριμένα στις αναπτυσσόμενες, πράγμα που θα έχει ως αποτέλεσμα πτώση της ζήτησης ορυκτών καυσίμων και υποκατάσταση των παραδοσιακών καυσίμων. Η εξάρτηση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας από τις εισαγωγές φθάνουν σήμερα το 50% περίπου, μπορεί όμως σύμφωνα με τις περισσότερες προβλέψεις να ανέλθει έως 70% μετά από μία περίοδο 25 ετών. Με αυτά τα δεδομένα η Ευρωπαϊκή Κοινότητα δεν μπορεί να αγνοήσει την ανάπτυξη των ενδογενών πηγών ενέργειας. Οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας είναι όλες εγχώριες και η περαιτέρω εκμετάλλευση του δυναμικού τους μπορεί να συμβάλει σημαντικά στη βελτίωση της ασφάλειας εφοδιασμού. Η μελέτη TERES II5 προσδιόρισε το τεχνικό δυναμικό της ΕΚ σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας σε 408 εκατ. ΤΙΠ για το έτος 2020. Η αντίστοιχη βέλτιστη εισδοχή των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στην αγορά της ΕΚ έως το έτος 2020 είναι 228 εκατ. ΤΙΠ. Η επίτευξη του δυναμικού αυτού θα μπορούσε να συμβάλει σημαντικά στην ασφάλεια εφοδιασμού. 2. 3 Ανταγωνιστικότητα Οι προβλέψεις της TERES II δείχνουν ότι οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας στην ΕΚ μπορούν να συμβάλουν από 7,4% έως 14% στον εφοδιασμό πρωτογενούς ενέργειας έως το έτος 2020 ανάλογα με το σενάριο που θα ακολουθηθεί. Τα αντίστοιχα στοιχεία για το σύνολο των 30 ευρωπαϊκών χωρών είναι από 6,9% έως 12,8% αντίστοιχα. Αυτό αντιπροσωπεύει αγορά εξοπλισμού με σωρευτική αξία μεταξύ 78 Αυτό τονίζεται στην πρόσφατη έκθεση της Shell International, όπου τα μακροπρόθεσμα σενάρια δείχνουν ταχεία πτώση στη χρήση των ορυκτο'χν καυσίμων, ιδίως του πετρελαίου, από το έτος 2020 και εντεύθεν και αντίστοιχη απότομη αύξηση στη χρήση των εναλλακτικών καυσίμων, και " Shell πιο συγκεκριμένα των ανανεώσιμων ενεργειών αμέσως μετά το τέλος του αιώνα. " International, 1995 Ευρωπαϊκή μελέτη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας (TERES Ι, 1994) (TERES II, 1996) 8 και 266 δισεκατ. ECU έως το 2020, γεγονός που σημαίνει ότι υπάρχουν σημαντικές δυνατότητες στην αγορά για τους ευρωπαίους κατασκευαστές. Προς το παρόν, οι τεχνολογίες ανανεώσιμων ενεργειών, παρά την ταχέως φθίνουσα καμπύλη κόστους, δεν είναι πάντοτε ανταγωνιστικές σε σύγκριση με τις συμβατικές πηγές ενέργειας, ιδίως εάν παραβληθούν με τις συγκεντρωποιημένες εφαρμογές. Μεσοπρόθεσμα ή μακροπρόθεσμα πάντοτε οι προσδοκίες είναι να γίνουν ανταγωνιστικές οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας με συμβατικές τεχνικές παραγωγής ενέργειας. Έτσι, και με την προοπτική διεθνοποίησης του κόστους στο μέλλον, οι ανανεώσιμες ενέργειες θα μπορούσαν να συμβάλουν κατά πολύ στη δημιουργία ενός αειφόρου και ανταγωνιστικού ενεργειακού συστήματος στην Ευρώπη. Αξίζει ήδη να σημειωθεί πάντως ότι οι ανανεώσιμες ενέργειες επειδή είναι ενδογενείς σπάνια επηρεάζονται από τις διακυμάνσεις των τιμών των εισαγόμενων καυσίμων και έτσι θα έχουν σταθεροποιητικό αποτέλεσμα στο ενεργειακό κόστος. Οι προβλέψεις του Παγκοσμίου Συμβουλίου Ενέργειας και του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας για τις αγορές συνολικά των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας έως το 2020, οι οποίες εκτιμώνται σε 1. 700 δισεκατ. ECU, δείχνουν μέγεθος 5 έως 10 φορές μεγαλύτερο της ευρωπαϊκής αγοράς. Η ευρωπαϊκή βιομηχανία ανανεώσιμων πηγών ενέργειας προηγείται ήδη παγκοσμίως σε ορισμένα πεδία, ιδίως στην αιολική ενέργεια, και είναι πρωτοπόρος παγκοσμίως στην προηγμένη βιομάζα. Με ένα ισχυρό πολιτικό πλαίσιο υποστήριξης εσωτερικά, η ευρωπαϊκή βιομηχανία θα μπορούσε να καταστεί πρωτοπόρος προμηθευτής ανά τον κόσμο σε τεχνολογίες ανανεώσιμων πηγών ενέργειας κατά τα επόμενα 25 έτη. Αυτό αντιπροσωπεύει σημαντικές ευκαιρίες εξαγωγών για την ευρωπαϊκή βιομηχανία. Όμως, η επιτυχία των εμπορικών δραστηριοτήτων θα εξαρτηθεί και από την ικανότητα της ευρωπαϊκής βιομηχανίας να ικανοποιήσει, επί παραδείγματι, τις ιδιαίτερες ανάγκες των αναπτυσσόμενων χωρών όσον αφορά τις ανανεώσιμες ενέργειες. 2. 4 Περιφερειακή ανάπτυξη, κοινωνικοοικονομική συνοχή και απασχόληση Η ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας μπορεί να έχει θετικά και απτά αποτελέσματα στην περιφερειακή ανάπτυξη και την απασχόληση. Οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας εξ ορισμού είναι τοπικοί ενεργειακοί πόροι. Η χρήση τους και η εγκατάσταση σταθμών ανανεώσιμων ενεργειών είναι - σε πολλές περιπτώσεις - ανεξάρτητες της ύπαρξης υποδομών. Επιπλέον, πολλές λιγότερο αναπτυγμένες περιφέρειες, έχουν καλό δυναμικό ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Η προώθηση τους κατέχει λοιπόν κύρια θέση σε μία περιφερειακή πολιτική και μπορεί να δημιουργήσει νέες θέσεις εργασίας και να αυξήσει την απασχόληση σε περιφέρειες που διαφορετικά δεν θα είχαν βιομηχανική ανάπτυξη. Με ένα πολιτικό σενάριο στήριξης, πρέπει να επενδυθεί ένα πρόσθετο ποσό 180 δισεκατ. ECU για να τονωθεί η εγχώρια αγορά ανανεώσιμων πηγών ενέργειας έως το 2020. Αυτό θα οδηγήσει στη δημιουργία 0,5 εκατ. θέσεων εργασίας στον ενεργειακό τομέα και στους συναφείς τομείς προμήθειας ενέργειας. Οι θέσεις εργασίας που θα δημιουργηθούν στη βιομηχανία θα μπορούν ακόμη να μοιραστούν μεταξύ αστικών και αγροτικών περιοχών. Ακόμη μεγαλύτερος αριθμός θέσεων εργασίας θα μπορούσε να δημιουργηθεί στον τομέα των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας μέσω των ευκαιριών εξαγωγής εξοπλισμού. 3. ΔΟΜΗ TOY ALTENER II 3. 1 Εισαγωγή To ALTENER II θα συμβάλει στους γενικούς στόχους της Κοινότητας στα πεδία εκείνα όπου οι ΑΠΕ μπορούν να διαδραματίσουν αποφασιστικό ρόλο: περιορισμό των εκπομπών C02, αύξηση του μεριδίου των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στο ενεργειακό ισοζύγιο, μείωση της εξάρτησης από τις εισαγωγές ενέργειας, ασφάλεια ενεργειακού εφοδιασμού, οικονομική ανάπτυξη, οικονομική και κοινωνική συνοχή και περιφερειακή και τοπική ανάπτυξη. To ALTENER II πρόκειται επίσης να συμβάλει σε δύο γενικούς στόχους: (α) να βοηθήσει στη δημιουργία των αναγκαίων συνθηκών για την εφαρμογή ενός σχεδίου δράσης της Κοινότητας στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, και ιδιαίτερα στη δημιουργία των νομικών, κοινωνικοοικονομικών και διοικητικών όρων, και (β) να ενθαρρύνει τις ιδιωτικές και δημόσιες επενδύσεις στην παραγωγή και χρήση ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές. Στη διαδικασία ελευθέρωσης της ενεργειακής αγοράς που υπάρχει σήμερα χρειάζονται μέτρα για τις ΑΠΕ σε νομικό, κοινωνικοοικονομικό επίπεδο, όπως και στην αγορά. To ALTENER II θα συμπληρώσει τις κοινοτικές προσπάθειες στην έρευνα και τεχνολογία βοηθώντας στη δημιουργία των κατάλληλων συνθηκών για μεγαλύτερη εισδοχή των ΑΠΕ στην αγορά. Οι δράσεις που προτείνονται στο ALTENER Π σκοπό έχουν την εκπλήρωση των ακόλουθων ειδικών στόχων: Εφαρμογή και συμπλήρωση των κοινοτικών μέτρων για την ανάπτυξη του δυναμικού των ΑΠΕ. Εναρμόνιση προϊόντων και εξοπλισμού στην αγορά ΑΠΕ. Αύξηση της εμπιστοσύνης στις ΑΠΕ, επίσπευση της εισδοχής τους στην αγορά και βελτίωση της ωριμότητας γενικά και της ανταγωνιστικότητας του τομέα με υποδομές στήριξης. Βελτίωση της διάδοσης των πληροφοριών και συντονισμός τους στις διεθνείς, κοινοτικές, κρατικές και περιφερειακές και τοπικές εμπειρίες και δραστηριότητες. Αύξηση της επιχειρησιακής ικανότητας στην παραγωγή ενέργειας από ΑΠΕ. Εφαρμογή της κοινοτικής στρατηγικής για τις ΑΠΕ. Οι δράσεις και τα μέτρα που εκτίθενται στη συνέχεια μελετήθηκαν καταρχήν με βάση την πείρα που έχει αποκτήσει η Επιτροπή από την εκτέλεση του προγράμματος ALTENER τα τέσσερα τελευταία έτη. Δεύτερον, στα μέτρα και τις δράσεις έχουν ληφθεί υπόψη τα συμπεράσματα και οι συστάσεις της ομάδας εμπειρογνωμόνων, η οποία συνέταξε προσωρινή έκθεση για το πρόγραμμα κατά τα τέλη του τρίτου έτους του. Τρίτον, αντανακλούν τις γνώμες που έχουν εκφράσει όσοι έλαβαν μέρος στις συνεδριάσεις των συμβαλλομένων μερών κατά τη διάρκεια του 1996 για τα κύρια θέματα του προγράμματος και τα συμπεράσματα της 10 που πραγματοποιήθηκε από τις 25 Διάσκεψης ALTENER τις 27 Νοεμβρίου 1996 στο Sitges. Τέταρτον, εμπεριέχουν ορισμένα στοιχεία του ψηφίσματος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για ένα κοινοτικό πρόγραμμα δράσης που αφορά την προώθηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας (έκθεση Mombaur) και του ψηφίσματος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για το Λευκό Βιβλίο «Μία ενεργειακή πολιτική για την Ευρωπαϊκή Ένωση». Τέλος, συμβαδίζουν με το Πράσινο Βιβλίο της Επιτροπής για μία κοινοτική στρατηγική για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας6. έως Α. ΕΠΕΚΤΑΣΗ ΤΩΝ ΔΡΑΣΕΩΝ TOY ALTENER Ι 3. 2 Μελέτες και άλλες δράσεις για την ανάπτυξη του δυναμικού των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας (άρθρο 2α) Οι δράσεις που πραγματοποιούνται με βάση το άρθρο 2α) είναι τα κύρια μέσα για την κατάστρωση μίας πολιτικής ΑΠΕ. Το άρθρο αυτό είναι εν μέρει το πρώην άρθρο 3α για το ALTENER Ι. Το 15% περίπου του προϋπολογισμού του ALTENER Ι αφιερώθηκε στις δράσεις αυτές. Στο πλαίσιο του, ALTENER II η προετοιμασία και αξιολόγηση των πολιτικών μέτρων θα συνεχισθεί. Ορισμένες δράσεις πρόκειται να επεκταθούν στις χώρες ΕΟΧ και ΧΚΑΕ και στην Κύπρο. 3. 2. 1 Κοινοτική νομοθεσία, εναρμόνιση και τυποποίηση Οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας είναι τοπικοί πόροι. Εναπόκειται κυρίως στις τοπικές, περιφερειακές και κρατικές αρχές να δημιουργήσουν τα διοικητικά και ρυθμιστικά μέσα που χρειάζονται για την εκμετάλλευση τους. Σε μία εσωτερική ενεργειακή αγορά είναι πάντως ουσιαστικό να υπάρχει συνοχή στις εξελίξεις στις διάφορες περιφέρειες της Κοινότητας. Η Επιτροπή θα παρακολουθεί στενά την ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στις διάφορες περιφέρειες και, εάν υπάρξει ανάγκη, θα προτείνει ενδεχομένως τα νομοθετικά μέτρα που θα αποδειχθούν αναγκαία. Είναι ουσιαστικό να καταρτισθούν τεχνικοί κανονισμοί και πρότυπα έτσι ώστε να ολοκληρωθεί η εσωτερική αγορά στα προϊόντα ανανεώσιμων ενεργειών και στον εξοπλισμό ούτως ώστε οι χρήστες να αποκτήσουν εμπιστοσύνη. Η δημιουργία «σημάτων» επιδόσεων ή ποιότητας εξυπηρετεί τον ίδιο σκοπό. Η Επιτροπή θα συνεχίσει τις προσπάθειες της στην κατάρτιση τεχνικών κανονισμών, προτύπων και σημάτων ποιότητας. Οι εργασίες κατάρτισης τεχνικών κανονισμών και προτύπων άρχισε με το ALTENER Ι: η CEN και η CENELEC καταρτίζουν κανονισμούς για την ηλιακή θερμική ενέργεια, την ηλιακή' φωτοβολταϊκή, τους ανεμοστρόβιλους και το βιοντήζελ. Για να καταρτισθεί ένας τεχνικός κανονισμός χρειάζονται 2-3 έτη. Το έργο αυτό πρέπει να συνεχιστεί με το ALTENER II στο πεδίο της βιομάζας (εξοπλισμός βιοαερίου και άλλων βιοκαυσίμων), των μικρών σταθμών υδροηλεκτρικής και γεωθερμικής ενέργειας. 3. 2. 2 Στρατηγικές προώθησης των επιτευγμάτων των τεχνολογιών ανανεώσιμων πηγών ενέργειας COM(96) 576 της 20. 11. 1996 11 Για τις διάφορες πηγές ενέργειας χρειάζονται στρατηγικές αγοράς ή τεχνολογίες έτσι ώστε να αποσαφηνισθούν οι στόχοι και η πορεία που πρέπει να ακολουθηθούν. Θα υπάρχει τακτική ενημέρωση και ταυτόχρονα θα καταβληθούν μεγαλύτερες προσπάθειες για την πληροφόρηση των επιχειρηματιών, όσων συμμετέχουν στη λήψη αποφάσεων, των οικονομικών οργανισμών, κλπ. καθώς και ειδικές δράσεις για την ενημέρωση των πιθανών χρηστών από τις MME σχετικά με τις ανανεώσιμες ενέργειες. Οι στρατηγικές και κλαδικές μελέτες που πραγματοποιήθηκαν κατά τη διάρκεια του ALTENER I (TERES II, ξυλεία, ηλιακή φωτοβολταϊκή, ηλιακή θερμική, αιολική, γεωλογικοί κίνδυνοι, νομικό περιβάλλον για τους μικρούς υδροηλεκτρικούς σταθμούς, ENER - IURE, κλπ. ) θα ολοκληρωθούν, τουλάχιστον ορισμένες, με το ALTENER II. Κατά κανόνα όλες οι κλαδικές μελέτες πρέπει να ενημερωθούν και να επεκταθούν ώστε να συμπεριλάβουν τις χώρες ΕΟΧ και ΧΚΑΕ και την Κύπρο έτσι ώστε να αναπτυχθούν διευρυμένες στρατηγικές αγοράς. Τη στιγμή αυτή πραγματοποιούνται κλαδικές μελέτες σε συνεργασία με το βιομηχανικό τομέα και με οικονομικούς οργανισμούς. 3. 3 Κλαδικές δράσεις πειραματικής εφαρμογής με σκοπό τη δημιουργία ή την επέκταση υποδομών και μέσων για την ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας (άρθρο 2β) Οι δράσεις αυτές διαδραματίζουν αποφασιστικό ρόλο ιδιαίτερα σε εκείνα τα κράτη μέλη όπου δεν υπάρχουν παρεμφερή μέτρα, οπότε έτσι καλύπτεται ένα μεγάλο κενό. Η εισαγωγή στο πρόγραμμα νέων στοχοθετημένων δράσεων για την είσοδο των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας (σημείο 3. 5, άρθρο 2ε) δεν μειώνει την ανάγκη για κλαδικές δράσεις πειραματικής εφαρμογής. Οι δράσεις αυτές διαφέρουν ως προς τη φύση τους και έχουν μελετηθεί έτσι ώστε να είναι συμπληρωματικές. Οι κλαδικές δράσεις πειραματικής εφαρμογής βάσει του άρθρου 2β αποσκοπούν στη δημιουργία ή επέκταση των υποδομών στα κράτη μέλη και δεν συνδέονται άμεσα με την εφαρμογή των μεμονωμένων έ*ργων. Πρόθεση είναι να συνεχιστούν οι δράσεις με βάση το πρώην άρθρο 3β για το ALTENER Ι. Οι δράσεις πειραματικής εφαρμογής για τις υποδομές και τα μέσα ήσαν τα κύρια κεφάλαια του ALTENER Ι με 66% του συνολικού προϋπολογισμού. Στα κράτη μέλη έχουν προταθεί έργα συχνά με διαδικασία προεπιλογής, για να υπάρχει έτσι εγγύηση υψηλού επιπέδου ποιότητας των έργων. Παρ'όλα αυτά χρηματοδοτήθηκε μόνο το 43% των έργων που επελέγησαν και υποβλήθηκαν από τα κράτη μέλη τα τέσσερα πρώτα έτη λόγω έλλειψης προϋπολογισμού. Η διεύρυνση της Κοινότητας το 1995 αύξησε ακόμη περισσότερο τις ανάγκες για πρόσθετα κεφάλαια. Τα έργα στις δράσεις πειραματικής εφαρμογής συχνά υποβάλλονται και εφαρμόζονται από εταίρους από διαφορετικά κράτη μέλη· ακόμη και στον περιφερειακό και τοπικό προγραμματισμό, ορισμένα έργα προϋποθέτουν συμμετοχή περισσότερων του ενός κράτη μέλη. Επομένως, η συνεργασία μεταξύ κρατών μελών σε αυτό το είδος δράσης, μαζί με την ευρεία διάδοση των αποτελεσμάτων, είναι ένα από τα κύρια στοιχεία. Κατά τη διάρκεια του ALTENER Ι ορίσθηκαν οι κατευθύνσεις για τέσσερις κύριες ομάδες δράσης πειραματικής εφαρμογής σε ετήσια βάση. Ο προϋπολογισμός ισομοιράστηκε μεταξύ αυτών των τεσσάρων κύριων ομάδων (προγραμματισμός, μέσα, δημοσιονομικά μέσα και μέσα της αγοράς και πληροφόρηση και κατάρτιση). Από το 1993 έως το 1996, χρηματοδοτήθηκαν 279 έργα. Μέχρι σήμερα ακυρώθηκαν μόνο δύο έργα. Οι συναντήσεις μεταξύ συμβαλλομένων μερών διοργανώθηκαν με δύο κύριους στόχους: αξιολόγηση της προόδου και γνωστοποίηση των εμπειριών 12 και της τεχνογνωσίας. Η Διάσκεψη ALTENER που πραγματοποιήθηκε από τις 25 έως τις 27 Νοεμβρίου 1996 ακολούθησε τις ίδιες κατευθύνσεις και τα αποτελέσματα της έδειξαν πόσο σημαντικό είναι να συνεχιστεί η δράση αυτή. 3. 3. 1 Τοπικός και περιφερειακός προγραμματισμός Ο προγραμματισμός δεν αποτελεί πλέον απλή παράθεση των πόρων αλλά ένα μέσο με το οποίο μπορεί να πραγματοποιηθεί αξιολόγηση των δυνατών επιπτώσεων των διαφόρων μέτρων που πρέπει να αναληφθούν σε όλα τα σχετικά πεδία, στα οποία συγκαταλέγεται και το περιβάλλον, η απασχόληση και η τοπική οικονομία. Η εφαρμογή σχεδίων είναι ένας από τους αδύνατους κρίκους της αλυσίδας· οι δράσεις με βάση το άρθρο 2ε που περιγράφονται στο σημείο 3. 5 σκοπό έχουν να υπερβληθούν οι αδυναμίες αυτές. 3. 3. 2 Μέσα προγραμματισμού, σχεδιασμού, παρακολούθησης και αξιολόγησης Η εκτέλεση έργων στο πεδίο των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας δεν είναι εύκολη εξαιτίας της συνθετότητας και της ποικιλομορφίας των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και των τεχνολογιών τους π. χ. στις ενεργειακές καλλιέργειες, τη δασοκομία και τα απόβλητα. Αποτελεσματικά μέσα προγραμματισμού, σχεδιασμού, δοκιμών, παρακολούθησης και αξιολόγησης είναι απαραιτήτως αναγκαία για να μειωθεί το κόστος που συνεπάγεται η εφαρμογή του έργου, καθώς επίσης και για να βελτιωθεί η λειτουργία των συστημάτων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Οι μέθοδοι προγραμματισμού και τα μέσα για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας έχουν αναπτυχθεί σημαντικά. Τα λογισμικά ηλεκτρονικών υπολογιστών ή τα συστήματα γεωγραφικών πληροφοριών αποτελούν πλέον πολύ εξελιγμένα μέσα τα οποία πρέπει να καταστούν ευρέως διαθέσιμα. Τα τηλεματικά συστήματα και οι υπηρεσίες μπορούν να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο για να βελτιστοποιηθεί η προμήθεια ενέργειας που εξάγεται από ανανεώσιμες πηγές, με αυτόματη και συνεχή παρακολούθηση και αναπροσαρμογή της παραγωγής στο μοντέλο κατανάλωσης. 3. 3. 3 Χρηματοδοτικά και άλλα μέσα Είναι αναγκαίο να δημιουργηθούν νέες χρηματοδοτικές ρυθμίσεις. Η πλήρης εκμετάλλευση των δυνατοτήτων χρηματοδότησης από τρίτα μέρη υπήρξε κάθε άλλο παρά ικανοποητική. Πρέπει να αναπτυχθούν νέες ρυθμίσεις όπως οι ομάδες οικολογικής ευαισθητοποίησης, η δημιουργία ομίλων χρηστών ή παραγωγών, η τιμολόγηση με οικολογικά κριτήρια. Τα ποικιλόμορφα χαρακτηριστικά των ανανεώσιμων πηγών που απαιτούν υψηλές απαιτήσεις σε ορισμένες περιπτώσεις (π. χ. φωτοβολταϊκή) και υψηλό επιχειρησιακό κόστος (π. χ. βιομάζα), υπαγορεύουν διαφοροποίηση των χρηματοδοτικών μέσων. Ένας από τους κύριους παράγοντες που διευκολύνει τη χρηματοδότηση των επενδύσεων είναι τα μέσα της αγοράς, όπως οι ρυθμίσεις της αγοράς «εγγυημένων αποτελεσμάτων». Αυτές μπορούν να μειώσουν ή ακόμη και να απαλείψουν τους κινδύνους και να δημιουργήσουν εμπιστοσύνη στους πιθανούς επενδυτές. 3. 3. 4 Πληροφόρηση Σε αντίθεση με τα ειδικά μέτρα πληροφόρησης, οι υποδομές πληροφόρησης αποτελούν τα κέντρα της όλης διαδικασίας πληροφόρησης του κοινού εν γένει, αλλά και των ομάδων στόχου όπως οι επιχειρηματίες, οι σπουδαστές, οι δημόσιοι υπάλληλοι, κλπ. 13 3. 3. 5 Εκπαίδευση και κατάρτιση Η εισαγωγή εκπαίδευσης με αντικείμενο τις τεχνολογίες ανανεώσιμων πηγών ενέργειας (ΤΑΠΕ) στα σχολεία και τα πανεπιστήμια είναι ουσιαστική για τη μελλοντική ανάπτυξη των ενεργειών αυτών· είναι ιδίως αναγκαία σε επιστημονικούς κλάδους όπου υπάρχει ακόμη συχνά έλλειψη πληροφόρησης π. χ. αρχιτεκτονική, οικονομία, νομική και διοίκηση. Τα μαθήματα για τις τεχνολογίες ανανεώσιμων πηγών ενέργειας ως μέρος της συνεχούς επαγγελματικής κατάρτισης αλλά επίσης, πάνω από όλα, μέσα στις εταιρείες θα ενθαρρύνει την εισδοχή των τεχνολογιών αυτών σε πεδία όπου κυριαρχούν οι συμβατικές ενεργειακές πηγές. Η ανάπτυξη των υλικών διδασκαλίας είναι επίσης σημαντικό στοιχείο της δράσης αυτής. 3. 4 Διάδοση των πληροφοριών (άρθρο 2γ και δ) 3. 4. 1 Δίκτυα πληροφόρησης Η πληροφόρηση αποτελεί σημαντικό στοιχείο στην καλύτερη γνώση και προώθηση της χρήσης των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Η ιδέα ενός δικτύου φαίνεται να προσφέρεται ιδιαίτερα για τη διάδοση των πληροφοριών. Η πείρα που έχει αποκτηθεί κατά τη διάρκεια του ALTENER Ι με τα δίκτυα αυτά υπήρξε πολύ θετική. Η διάδοση των πληροφοριών μέσω κατάλληλων δικτύων θα συνεχισθεί και θα επεκταθεί λοιπόν. Ορισμένα από τα δίκτυα αυτά είναι μεταβλητής γεωμετρίας και προσωρινά από τη φύση τους· μπορούν να καθορισθούν συγκεκριμένα καθήκοντα για τα δίκτυα αυτά για μια δεδομένη περίοδο. Στο ALTENER Ι δεν υπήρξε διαχωρισμός μεταξύ των δράσεων διάδοσης των πληροφοριών που είχε ζητήσει η Επιτροπή και των δράσεων που είχαν ζητήσει τρίτες χώρες. Και στις δύο περιπτώσεις η χρηματοδοτική συμμετοχή της Κοινότητας περιοριζόταν στο 60%. Η πείρα από το ALTENER Ι δείχνει ότι ορισμένες δράσεις πληροφόρησης πρέπει να χρηματοδοτηθούν εξ ολοκλήρου από την Κοινότητα. Μόνον η υποστήριξη πρωτοβουλιών των κρατών μελών μπορεί να ενταχθεί σε καθεστώς από κοινού χρηματοδότησης. Συνεπώς, οι δράσεις πληροφόρησης πρέπει στις πλήρως χρηματοδοτούμενες από την Κοινότητα δράσεις (πρωτοβουλία της Κοινότητας) και στις δράσεις που χρηματοδοτούνται από την Κοινότητα κατά το ήμισυ (πρωτοβουλία άλλων). σε δύο σκέλη: χωρισθούν να Η διάδοση των πληροφοριών μέσω των δικτύων επέτρεψε να διοργανωθούν ορισμένες εκδηλώσεις και δημοσιεύσεις με τη σύναψη γενικής σύμβασης και, πολύ σημαντικό, σε στενή συνεργασία με τους διεθνούς οργανισμούς και ενώσεις ενέργειας. Με το ALTENER II αυτό το είδος συνεργασίας πρέπει να επεκταθεί, πρώτον, σε άλλα «δίκτυα» όπως τα Ευρωπαϊκά Κέντρα Πληροφόρησης και, δεύτερον, σε άλλα πεδία. Όσον αφορά τα «δίκτυα στοχοθετημένων καθηκόντων» τα τρία δίκτυα για τη βιομάζα που δημιουργήθηκαν με βάση το άρθρο 3δ του ALTENER Ι και τα οποία αφορούν τις ενεργειακές καλλιέργειες, τα απόβλητα και τα υγρά βιοκαύσιμα, υπήρξαν εξαιρετικά αποδοτικά. Οι δραστηριότητες τους θα συνεχιστούν με το ALTENER II στο πλαίσιο του άρθρου 2δ. 3. 4. 2 Συγκεντρωτικό σύστημα συλλογής και κυκλοφορίας των πληροφοριών Με βάση σύσταση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (έκθεση του κ. Mombaur, σημείο 7), θα δημιουργηθεί ένα συγκεντρωτικό σύστημα συλλογής και κυκλοφορίας 14 των πληροφοριών ενέργειας, όπου θα συμπεριλαμβάνονται και οι μέθοδοι χρηματοδότησης. Το σύστημα θα συντονίζεται με τις προσπάθειες των κρατών μελών και των περιφερειών. Οι πληροφορίες θα διατίθενται μέσω του Internet. τις ανανεώσιμες πηγές για Β. 3. 5 ΝΕΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΝΑ ΠΡΟΩΘΗΘΕΙ Η ΕΙΣΔΟΧΗ ΤΩΝ ΑΠΕ ΣΤΗΝ ΑΓΟΡΑ Στοχοθετημένες δράσεις για να διευκολυνθεί η εισδοχή των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και να ενθαρρυνθούν οι επενδύσεις (άρθρο 2ε) 3. 5. 1 Βασική ιδέα Πολλές ανανεώσιμες πηγές ενέργειας είναι σήμερα ανταγωνιστικές ή πρόκειται άμεσα να γίνουν ανταγωνιστικές. Παρά την ευνοϊκή αυτή εξέλιξη, η εισδοχή των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στην αγορά είναι πολύ αργή. Οι λόγοι γι'αυτή τη δυσλειτουργία στην αγορά είναι μία σειρά από εμπόδια. Τα εμπόδια μπορούν να φανούν κατά τον καλύτερο τρόπο, βήμα προς βήμα, μία συνήθη εφαρμογή έργου: Υπάρχει άγνοια όσον αφορά τις επιχειρησιακές ευκαιρίες ή το οικονομικό όφελος που προσφέρουν οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας στο άμεσο περιβάλλον. Η έλλειψη πληροφόρησης και γνώσεων είναι οι κύριοι λόγοι. Η λύση στο πρόβλημα αυτό είναι να καταβληθούν μεγάλες προσπάθειες σε στοχοθετημένες εκστρατείες πληροφόρησης που θα απευθύνονται, όποτε αυτό είναι δυνατόν, απευθείας και προσωπικά στους πιθανούς επενδυτές και επιχειρησιακούς φορείς. Μετά την ενημέρωση, ορισμένα ερωτήματα πρέπει να απαντηθούν γρήγορα: τι μπορεί ακριβώς να γίνει, ποιο είναι το κόστος και ποιο το όφελος; Για να απαντηθούν τα ερωτήματα αυτά χρειάζεται εκτίμηση της αγοράς και αξιολόγηση του δυναμικού. Η υπηρεσία αυτή πρέπει να προσφερθεί γρήγορα και με λογικό κόστος. Εάν η αξιολόγηση είναι θετική και δείξει οικονομικά βιώσιμες ευκαιρίες πρέπει να εκπονηθεί διεξοδική μελέτη. Σε πολλές περιπτώσεις ο πιθανός επιχειρησιακός φορέας δεν διαθέτει τα αναγκαία προσόντα και χρειάζεται βοήθεια. Όταν προσδιοριστεί το έργο και καθοριστεί το επενδυτικό κόστος του, αντιμετωπίζεται ένα κύριο πρόβλημα: οι άδειες κατασκευής και λειτουργίας πρέπει να χορηγηθούν από τις αρμόδιες αρχές και, εφόσον πρόκειται για ηλεκτροπαραγωγή, πρέπει να γίνουν διαπραγματεύσεις σχετικά με τους δίκαιους όρους σύνδεσης με το δημόσιο δίκτυο. Η παροχή συμβουλών είναι αποφασιστικής σημασίας παράγων, ελλείψει αυτής δε πολλά βιώσιμα από οικονομική άποψη έργα εγκαταλείπονται στο στάδιο αυτό. Αφού χορηγηθεί άδεια για το έργο και διαλευκανθούν οι όροι σύνδεσης με το δημόσιο δίκτυο, πρέπει να υπερβληθεί ένα άλλο μεγάλο εμπόδιο που είναι η χρηματοδότηση του. Συχνά οι εμπορικές τράπεζες δεν έχουν πείρα στη χρηματοδότηση έργων ανανεώσιμων ενεργειών ή δεν εμπιστεύονται άπειρους επενδυτές. Αυτά λοιπόν που απασχολούν τους τραπεζικούς οργανισμούς πρέπει να αντιμετωπισθούν. Ακόμη και όταν λύνονται όλα τα προβλήματα που προκύπτουν σε ένα νέο κλάδο όπως οι ανανεώσιμες ενέργειες, υπάρχουν πρόσθετες ανάγκες, όπως η κατάρτιση των φορέων εκμετάλλευσης. 15 Όπως φάνηκε από τα προηγούμενα, είναι αναγκαίο να παρέχονται στους επιχειρηματικούς φορείς των ΑΠΕ ορισμένες υπηρεσίες έτσι ώστε να μπορούν να αντεπεξέρχονται τα μη τεχνικής φύσεως εμπόδια. Αυτές οι εκτός προγράμματος υπηρεσίες έχουν το κόστος τους. Υπό ευνοϊκές συνθήκες και σε σχετικά μεγάλα έργα, το κόστος παροχής υπηρεσιών μπορεί να είναι της τάξεως του 10% των επενδυτικών δαπανών. Υπό λιγότερο ευνοϊκές συνθήκες και σε μικρότερα έργα, το έμμεσο κόστος μπορεί να είναι το ίδιο υψηλό - είτε υψηλότερο - με τις επενδυτικές δαπάνες. Η ανάπτυξη της τεχνολογίας έχει μειώσει δραστικά το επενδυτικό κόστος των εξοπλισμών κατά τα πρόσφατα έτη και, όπως προαναφέρθηκε, κατέστησε από οικονομική άποψη βιώσιμα τα έργα ανανεώσιμων πηγών ενέργειας σε πολλά πεδία. Τώρα πλέον χρειάζεται να καταβληθεί περαιτέρω προσπάθεια για να μειωθεί το έμμεσο κόστος ή το κόστος παροχής υπηρεσιών έτσι ώστε η εφαρμογή ενός έργου να είναι λιγότερο ριψοκίνδυνη για τους άπειρους επενδυτές. Αυτός είναι και ο στόχος της νέας δράσης ALTENER που προτείνεται. 3. 5. 2 Διδάγματα από το ALTENER Ι Στο ALTENER Ι το ήμισυ περίπου των έργων πειραματικής εφαρμογής που χρηματοδοτήθηκαν βάσει του άρθρου 3β της απόφασης του Συμβουλίου είχαν ως αντικείμενο τα εμπόδια εισδοχής στην αγορά: καταρτίστηκαν τοπικά και περιφερειακά σχέδια με σκοπό οι πιθανοί επενδυτές να έχουν την αναγκαία πληροφόρηση, δημιουργήθηκαν υποδομές προσκοπιμότητας και μέσα αξιολόγησης για την παροχή ταχείας και χαμηλού κόστους παροχής συμβουλών στους επενδυτές, εκπονήθηκαν διεξοδικές μελέτες ανά χώρα για να προσδιοριστούν οι δυσχέρειες στις διαδικασίες χορήγησης αδειών, δόθηκε ιδιαίτερη προσοχή στα χρηματοδοτικά μέσα· εισήχθη η αρχή των «εγγυημένων αποτελεσμάτων» έτσι ώστε να μειωθεί ο κίνδυνος που διατρέχουν οι επενδυτές και οι χρηματοδοτικοί τους οργανισμοί, δημιουργήθηκαν υποδομές για την κατάρτιση των κυρίων έργου και του προσωπικού συντήρησης. Η ομάδα αξιολόγησης του ALTENER Ι εξέφρασε την ικανοποίηση της γι'αυτό το είδος πρωτοβουλίας του προγράμματος, η οποία υπήρξε ιδιαίτερα χρήσιμη στα κράτη μέλη που δεν διαθέτουν ολοκληρωμένα προγράμματα για την προώθηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας· έτσι καλύφθηκε ένα σημαντικό κενό. Η ομάδα ωστόσο συνέστησε ενίσχυση και πιο στρατηγική προσέγγιση των δράσεων στο ALTENERII. 3. 5. 3 Προτεινόμενη δράση ALTENER II Οι μελλοντικές δράσεις βάσει του άρθρου 2ε του ALTENER II έχουν μελετηθεί έτσι ώστε να βελτιωθεί η απόδοση του προγράμματος: στην όλη διαδικασία, θα αντιμετωπισθούν όλα τα εμπόδια, από την ενημέρωση έως τη λειτουργία νέων σταθμών· θα συσταθούν ομάδες στόχου για να δράσουν προς υποστήριξη των διαφόρων τύπων ανανεώσιμων ενεργειών. Οι τοπικές αρχές θα είναι σημαντική ομάδα στόχου στο μέλλον. Δεν θα χορηγηθεί χρηματοδότηση για επενδύσεις προμήθειας εξοπλισμού ή κατασκευής παραγωγικών σταθμών. Η κοινοτική στήριξη θα διατεθεί αποκλειστικά στις προπαρασκευαστικές φάσεις των έργων, με σκοπό να αυξηθεί η παραγωγή ισχύος από τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Η Επιτροπή θα επιλέξει τους επιχειρηματικούς φορείς που προτείνουν να ενθαρρυνθεί η εκτέλεση είτε 16 ορισμένων μικρότερης κλίμακας έργων είτε ορισμένων έργων μεγαλύτερου μεγέθους. Οι όροι που θα διέπουν τη δυνατότητα επιλογής των έργων θα καθορίζονται ετησίως για κάθε τύπο στοχοθετημένης δράσης. Η ενίσχυση που θα δοθεί στην προπαρασκευαστική φάση των έργων θα καθορισθεί με βάση την παραγωγή ισχύος των υδροηλεκτρικών ή θερμοηλεκτρικών σταθμών που αναμένονται να κατασκευασθούν ως απόρροια της χρηματοδοτούμενης δράσης. Για να υπάρξουν αποτελέσματα, η Επιτροπή προτίθεται να θέσει στους όρους των συμβάσεων την παραγωγή αποτελεσμάτων. Η πρώτη δόση της κοινοτικής ενίσχυσης θα καταβληθεί μετά τη σύναψη σύμβασης με τον επιχειρηματικό φορέα. Η δεύτερη πληρωμή θα καταβληθεί αφού δοθούν στην Επιτροπή αποδεικτικά στοιχεία ότι έχουν αποφασισθεί οικονομικές ρυθμίσεις για ένα έργο ή για σειρά έργων. Η τρίτη και τελική πληρωμή θα καταβληθεί όταν τα έργα που έχουν ολοκληρωθεί θα αρχίσουν να λειτουργούν κανονικά. Εάν η κατασκευή ενός έργου δεν ολοκληρωθεί και εγκαταληφθεί το έργο σε πρώιμο στάδιο, θα ζητείται λεπτομερής έκθεση για να προσδιοριστούν οι λόγοι της αποτυχίας. Η δεύτερη ή/και η τρίτη δόση δεν θα καταβληθεί. Εάν ένας επιχειρηματικός φορέας σημειώσει αφύσικο αριθμό αποτυχιών, μπορεί να αποκλεισθεί για μελλοντική συμμετοχή του στο πρόγραμμα. Οι υποψήφιοι θα ενθαρρυνθούν να προτείνουν έργα με πολυπεριφερειακή ή πολυεθνική διάσταση ή όφελος. Θα προωθηθεί η ομαδοποίηση των έργων, η οποία, εκτός του ότι διευκολύνει τη μεταφορά πείρας και τεχνογνωσίας, επιτρέπει στους επιχειρηματικούς φορείς να εξασφαλίσουν καλύτερους όρους από τους προμηθευτές τους και να κάνουν χρήση νέων και αποδοτικότερων χρηματοδοτικών ρυθμίσεων, όπως η χρηματοδότηση από τρίτους. Οι εγκαταστάσεις ανανεώσιμων ενεργειών συχνά δεν είναι αρκετά μεγάλης κλίμακας για να τύχουν υποστήριξης από τους μεγάλους οικονομικούς οργανισμούς ΕΠΕ, ΔΤΑΑ, ΕΤΠΑ, ET Α, Παγκόσμια Τράπεζα, κλπ. ή ακόμη και από εμπορικές τράπεζες. Αναμένεται ότι η δράση του ALTENER II, η οποία θα βοηθήσει τους επιχειρηματικούς φορείς να υποβάλουν χρηματοδοτικές ρυθμίσεις για ομαδοποιημένες δράσεις ή συνδυασμούς δράσεων που θα εκτελεσθούν σε διάφορες περιφέρειες ή σε διαφορετικά κράτη μέλη, θα μπορούσε να καταλήξει σε χρηματοδότηση από δημόσιους ή ιδιωτικούς οργανισμούς που ειδάλλως δεν θα είχαν συμμετάσχει. Οι επιχειρηματικοί φορείς που θα λάβουν μέρος σε στοχοθετημένες δράσεις για την εισδοχή των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στην αγορά μπορούν να είναι δημόσιοι, ιδιωτικοί ή μικτοί φορείς ή ομάδες που πληρούν τις αναγκαίες προδιαγραφές για να φέρουν σε πέρας το πρόγραμμα και να διαθέτουν την ικανότητα να αναλάβουν δέσμευση στο θέμα αυτό. Κάθε έργο που χρηματοδοτείται με βάση τις στοχοθετημένες δράσεις προώθησης της εισδοχής στην αγορά θα παρακολουθείται. Θα πραγματοποιηθεί ενδιάμεση αξιολόγηση όταν καθορισθεί η δέσμη χρηματοδότησης των επενδύσεων. Όταν ένα έργο καθίσταται επιχειρησιακό, θα συντάσσεται έκθεση όπου θα περιγράφεται λεπτομερώς η όλη διαδικασία εφαρμογής του έργου. Η έκθεση αυτή θα μπορεί να κυκλοφορεί ευρέως. Σε περίπτωση συνολικής ή μερικής αποτυχίας, θα συντάσσεται έκθεση για να προσδιορίζονται οι λόγοι και να εξάγονται τα αναγκαία συμπεράσματα. 17 Το μέτρο αυτό σχετικά με τις στοχοθετημένες δράσεις σκοπό έχει να δοκιμασθούν οι τρόποι που θα βοηθήσουν καλλίτερα την εισδοχή των τεχνολογιών ανανεώσιμων ενεργειών στην αγορά και στην επίλυση των δυσχερειών που υπάρχουν. Γ. 3. 6 ΝΕΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΑΠΕ Δράσεις για την εφαρμογή, τη συνέχεια και την παρακολούθηση της κοινοτικής στρατηγικής ΑΠΕ στην ΕΚ και τα κράτη μέλη (άρθρο 2στ) 3. 6. 1 Στόχος των δράσεων Οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας είναι τοπικές πηγές. Εναπόκειται λοιπόν κατά κύριο λόγο στις τοπικές, περιφερειακές και εθνικές αρχές να προβούν, στο πλαίσιο μιας προκαθορισμένης κοινοτικής στρατηγικής, στις κατάλληλες πρωτοβουλίες για να προωθήσουν την ανάπτυξη των πηγών αυτών. Από την άλλη πλευρά, και σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας, καθήκον της ΕΚ θα είναι να παρακολουθεί στενά την πρόοδο των αναπτυσσόμενων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στις διάφορες περιοχές και να διαδραματίσει το ρόλο της στο συντονισμό και τη βελτιστοποίηση των προσπαθειών που καταβάλλουν τα κράτη μέλη. Οι προσπάθειες αυτές πρέπει να συγκλίνουν, να συμβαδίζουν πλήρως με τις προκαθορισμένες κοινοτικές πολιτικές και στρατηγικές και να οδηγήσουν σε μεγαλύτερη οικονομική συνοχή. Σκοπός αυτής της νέας δράσης του ALTENER II είναι να δοθούν στην Κοινότητα τα αναγκαία μέσα για να αναλάβει αυτό το υψηλό καθήκον συντονισμού. Οι δράσεις που θα αναληφθούν με βάση το ίδιο το πρόγραμμα ALTENER θα χρειασθούν επίσης προσεκτική αξιολόγηση. Τα αποτελέσματα πρέπει να διαδοθούν αποτελεσματικά ούτως ώστε να γίνει πλήρης χρήση της κοινοτικής διάστασης του προγράμματος. 3. 6. 2 Δράσεις στο πλαίσιο του ALTENER Ι Οι στόχοι καλύπτουν όλη την Κοινότητα και αντικείμενο είναι να μειωθούν οι εκπομπές C02 και να αναπτυχθούν οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Για να έχουν νόημα οι στόχοι αυτοί, η πρόοδος πρέπει να παρακολουθείται σε τακτά χρονικά διαστήματα. Τα αποτελέσματα πρέπει να είναι αξιόπιστα και συγκρίσιμα μεταξύ κρατών μελών. Ωστόσο, δεν υπάρχουν μέχρι το 1994, επίσημες στατιστικές για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Η Στατιστική Υπηρεσία της Ευρωπαϊκής Κοινότητας κατήρτισε λοιπόν ένα σύστημα για την τακτική συλλογή στατιστικών δεδομένων σχετικά με την παραγωγή και χρήση των ανανεώσιμων ενεργειών. Η πρώτη σειρά δεδομένων για τα έτη 1989-1993 δημοσιεύθηκε το 1994. Επειδή τα δεδομένα αυτά δεν διατίθενται αμέσως στα κράτη μέλη και πρέπει εφόσον ζητηθεί να μεταγλωττίζονται, το πρόγραμμα ALTENER Ι προσέφερε χρηματοδοτική συνδρομή (10. 000 ECU/χώρα/έτος) βάσει του άρθρου 3α της απόφασης του Συμβουλίου για την ετήσια συλλογή δεδομένων. Ωστόσο, τα κράτη μέλη πρέπει να λάβουν μέρος πιο ενεργά στην ανάλυση και ερμηνεία των συλλεγόμενων δεδομένων. Όσον αφορά τις ειδικές δράσεις που εκτελούνται με βάση το πρόγραμμα ALTENER, δημιουργήθηκε μία βάση δεδομένων βάσει του άρθρου 3α της απόφασης του Συμβουλίου. Αυτή η βάση δεδομένων έχει ενσωματωθεί πλέον στην κοινοτική βάση δεδομένων CORDIS, η οποία είναι προσπελάσιμη μέσω του Internet και του COROM. Πάντως, η αξιολόγηση του έργου δεν κρίθηκε πλήρως ικανοποιητική. 18 Χρειάζεται να καταβληθεί σημαντική προσπάθεια για να υπάρξει πλήρης εκμετάλλευση των διαθέσιμων αποτελεσμάτων. 3. 6. 3 Προτεινόμενες δράσεις στο πλαίσιο του ALTENER II 3. 6. 3. 1 Εφαρμογή μιας στρατηγικής και ενός σχεδίου δράσης της Κοινότητας για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, και παρακολούθηση της προόδου στην Κοινότητα και τα κράτη μέλη Μετά από ευρεία συζήτηση που θα πραγματοποιηθεί για το Πράσινο Βιβλίο με θέμα «Μία κοινοτική στρατηγική για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας», η Επιτροπή θα εκδώσει το 1997 Λευκό Βιβλίο για μια κοινοτική στρατηγική και ένα σχέδιο δράσης. To ALTENER II θα αποτελέσει σημαντικό εργαλείο στην εφαρμογή της στρατηγικής και στην παρακολούθηση της προόδου των διαφόρων δράσεων που προτείνονται. Θα συντάσσονται επίσης περιοδικές εκθέσεις. Ένα μέρος της στρατηγικής θα είναι να προωθηθεί ο κλάδος των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας που εντάσσονται σε άλλα κοινοτικά προγράμματα και η στενή συνεργεία με το ALTENER. Είναι επίσης σημαντικό να παρακολουθούνται τα προγράμματα που εκτελούν και τα πολιτικά μέτρα που παίρνουν τα κράτη μέλη για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Θα συνταχθούν εκθέσεις και θα γίνουν προτάσεις με σκοπό να βελτιωθεί, όπου χρειάζεται, ο συντονισμός μεταξύ των διαφόρων δράσεων. Στο πλαίσιο της δράσης αυτής θα συντάσσεται επίσης ετήσια έκθεση προόδου με αντικείμενο την εφαρμογή της κοινοτικής στρατηγικής ΑΠΕ. Εφόσον τα κράτη μέλη δεν συλλέγουν τις απαραίτητες πληροφορίες για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας σε εθνική κλίμακα, η Κοινότητα είναι υποχρεωμένη να συνεχίσει την ετήσια προσπάθεια της συλλογής των διαθέσιμων δεδομένων. Η προσπάθεια αυτή πρέπει να διευρυνθεί στις συνδεδεμένες χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης και την Κύπρο. Κάθε χρόνο θα πραγματοποιείται συνάντηση των εμπειρογνωμόνων των κρατών μελών που θα αξιολογούν τα αποτελέσματα και την πρόοδο που έχει επιτευχθεί μέσω των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στη μείωση των εκπομπών C02 και στους στόχους που έχουν τεθεί για την εισδοχή των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στην αγορά. 3. 6. 3. 2 Αξιολόγηση των δράσεων και των μέτρων που θα αναληφθούν στο πλαίσιο του προγράμματος Για να αξιολογηθούν οι μεμονωμένες δράσεις και τα μέτρα που θα ληφθούν απευθείας με βάση το πρόγραμμα και για να διαδοθούν τα αποτελέσματα, θα συγκροτηθεί κατάλληλη ομάδα εμπειρογνωμόνων. Ιδιαίτερη προσοχή θα δοθεί στον καθορισμό των ομάδων στόχου· θα δημιουργηθούν επίσης στατιστικές για να παρακολουθείται η συμμετοχή επιχειρήσεων διαφόρων μεγεθών7. 4. ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 4. 1 ALTENER Ι Ο προϋπολογισμός του ALTENER Ι είχε ορισθεί το 1993 σε 40 εκατ. ECU. Στην πραγματικότητα ο προϋπολογισμός θα ανέλθει στο τέλος του προγράμματος σε 96 (280) ΕΚ, ΕΕ L 107, 30. 4. 1996 19 43,5 περίπου εκατ. ECU. Η κατανομή των κονδυλίων στις διάφορες δράσεις του προγράμματος ήταν κατά προσέγγιση η εξής: Αρθρο 3α: Αρθρο 3β: Αρθρο 3γ: Αρθρο 3δ: Μελέτες και πρότυπα 14,7% Έργα πειραματικής εφαρμογής 28,8 εκατ. ECU 66,3% 10,2% Διάδοση πληροφοριών 8,8% Δίκτυα βιομάζας 4,5 εκατ. ECU 3,8 εκατ. ECU 6,4 εκατ. ECU ΣΥΝΟΛΟ 43,5 εκατ. ECU 100% 4. 2 ALTENERII Όπως υπογραμμίστηκε στο κεφάλαιο 3, το πρόγραμμα ALTENER II θα περιλαμβάνει τρία κύρια πεδία δράσεως: Α. Β, Γ. Επέκταση των δράσεων του ALTENER Ι Νέες στοχοθετημένες δράσεις για να βελτιωθεί η εισδοχή των ανανεώσιμων ενεργειών στην αγορά Νέες δράσεις για την εφαρμογή κοινοτικής στρατηγικής Εφόσον το ALTENER II πρέπει να συμβάλει σε μεγάλο βαθμό στην επίτευξη των στόχων που έχουν ορισθεί για τις ανανεώσιμες ενέργειες με βάση τις διάφορες κοινοτικές πολιτικές, δεν πρέπει να συνεχιστούν και να ενισχυθούν μόνον οι επιτυχείς δράσεις του ALTENER Ι αλλά να αρχίσουν και νέες δράσεις που θα επηρεάσουν άμεσα την καθιέρωση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και μέσω των οποίων θα επιτευχθεί καλύτερος συντονισμός των μεγάλων προσπαθειών που καταβάλλουν τα κράτη μέλη. Αυτό το διευρυμένο πεδίο εφαρμογής του προγράμματος ALTENER II θα απαιτήσει πρόσθετους πόρους. Τα θέματα που ακολουθούν βασίζονται στην προϋπόθεση ότι το ALTENER II θα καλύψει μία πενταετή περίοδο, κατά τη διάρκεια της οποίας η πρώτη χρηματοδότηση θα δοθεί για την πρώτη διετία. Οι χρηματοδοτήσεις για τα εναπομένοντα τρία έτη θα εξετασθούν αργότερα. Πρέπει να σημειωθεί ότι εάν το ALTENER II ενσωματωθεί αργότερα σε ένα σφαιρικότερο πλαίσιο μέσων ενεργειακής πολιτικής, θα υπάρξει κατάλληλη αναπροσαρμογή του προγράμματος. 4. 2. 1 Επέκταση των δράσεων του ALTENER Ι Η Κοινότητα έχει πλέον 15 μέλη αντί 12 από τότε που άρχισε το πρόγραμμα ALTENER. Η διεύρυνση αυτή καθεαυτή θα απαιτήσει κάποια αύξηση του προϋπολογισμού για να διατηρηθούν οι προηγούμενες (κατά τα φαινόμενα ακατάλληλες) δημοσιονομικές προσπάθειες για το ALTENER, ειδικά μετά τη διεύρυνση της Κοινότητας προς Βορρά, όπου η καθιέρωση τεχνολογιών για τις ανανεώσιμες ενέργειες παρουσιάζει νέες προκλήσεις. Κάποια έστω και μικρή αύξηση του προϋπολογισμού δικαιολογείται και από τον πληθωρισμό. Η έκθεση σχετικά με τα αποτελέσματα που έχουν επιτευχθεί με το ALTENER Ι καταλήγει στο συμπέρασμα ότι οι μελέτες για την προετοιμασία νέων κοινοτικών πρωτοβουλιών με σκοπό να Ολοκληρωθεί η εσωτερική αγορά εξοπλισμού ανανεώσιμων ενεργειών, να καθορισθούν πρότυπα και σήματα ποιότητας, να προετοιμασθούν αυτοδεσμευτικές συμφωνίες με τους κατασκευαστές εξοπλισμού και για να αναπτυχθούν στρατηγικές αγοράς για τις διάφορες ενεργειακές πηγές και τεχνολογίες, θα χρειασθούν περισσότερη προσοχή από ό,τι κατά το παρελθόν. 20 Προτείνεται επομένως να αυξηθεί ο ενδεικτικός προϋπολογισμός για τις δράσεις του ALTENER II (άρθρο 2α). Οι κλαδικές δράσεις πειραματικής εφαρμογής που σκοπό είχαν να δημιουργήσουν ή να επεκτείνουν τις υποδομές διαδραμάτισαν αποφασιστικό ρόλο ιδιαίτερα σε εκείνα τα κράτη μέλη που δεν διέθεταν κάτι τέτοιο. Για να καλυφθεί το κενό που υπάρχει ακόμη, οι δράσεις στο πεδίο αυτό πρέπει να συνεχιστούν με το ALTENER Π σε κατά το μάλλον ή ήττον σταθερό ύψος (άρθρο13β). Η διάδοση των πληροφοριών όπου συμπεριλαμβάνονται οι δραστηριότητες των δικτύων βιομάζας είναι ουσιαστικό έργο για την Κοινότητα και χρειάζεται να ενισχυθεί σημαντικά. Μεγάλη προσπάθεια θ,α χρειασθεί επίσης για να δημιουργηθεί ένα συγκεντρωτικό σύστημα συλλογής και κυκλοφορίας των πληροφοριών σχετικά με τις ανανεώσιμες ενέργειες, με βάση σύσταση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Ο ενδεικτικός προϋπολογισμός για τη διάδοση των πληροφοριών όπου συμπεριλαμβάνονται τα δίκτυα βιομάζας πρέπει να αυξηθεί στο ALTENER II (άρθρο 2γ και δ). Ο ενδεικτικός προϋπολογισμός για την επέκταση των δραστηριοτήτων ALTENER Ι (άρθρο 2α, β, γ, δ) θα ανέλθει σε 4+9,4+5,8=19,2 εκατ. ECU κατά τα πρώτα δύο έτη. 4. 2. 2 Στοχοθετημένες δράσεις για τη βελτίωση της καθιέρωσης των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας Η δράση αυτή προτείνεται για να υπάρξει νέο μέσο μείωσης του έμμεσου κόστους που συνδέεται με την εφαρμογή του έργου. Είναι διαφορετικό αλλά και συμπληρωματικό της δράσης τεχνολογικής ανάπτυξης που χρηματοδοτείται από το JOULE-THERMIE με σκοπό να μειωθεί το κόστος εξοπλισμού. Οι στοχοθετημένες δράσεις απευθύνονται στους επιχειρηματικούς φορείς ΑΠΕ και αποσκοπούν στην εξάλειψη των εμποδίων μη τεχνικής φύσεως που συναντώνται κατά την εφαρμογή. Θα εξετασθούν μόνον τα έργα που εμπεριέχουν τεχνολογίες έτοιμες προς εφαρμογή σε ευρεία κλίμακα. Οι επενδύσεις σε εξοπλισμό ή εγκαταστάσεις δεν θα χρηματοδοτηθούν. Σκοπός της δράσης είναι να ενθαρρυνθούν οι επενδύσεις στο δεδομένο τομέα με την παροχή συνδρομής στην προκαταρκτική φάση, κατά την οποία οι επιχειρηματικοί φορείς αντιμετωπίζουν μεγάλα μη τεχνικής φύσεως προβλήματα και, στην προετοιμασία τους να εισέλθουν στην αγορά των ΑΠΕ, έξοδα υψηλότερα σε σύγκριση με τις συμβατικές ενεργειακές πηγές. Το απτό αποτέλεσμα της δράσης αυτής, εάν επιτύχει, θα είναι να τονωθεί άμεσα μέσω πολλαπλασιαστικού αποτελέσματος η κατασκευή ενός νέου σταθμού παραγωγής ισχύος από ΑΠΕ τουλάχιστον 1. 000 MW. Η δράση θα συμβάλει έτσι σημαντικά στην επίτευξη του στόχου να αυξηθεί σημαντικά η εισδοχή των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στην Κοινότητα. Για να φανεί το πολλαπλασιαστικό αποτέλεσμα στη διαμόρφωση των τιμών, έχει εκτιμηθεί ότι χρηματοδοτική στήριξη 42 μόνον ECU στην προκαταρκτική φάση προγραμματισμού εφαρμογής των ΑΠΕ για να μειωθεί το υψηλό έμμεσο κόστος, θα μπορούσε να επιφέρει ιδιωτική επένδυση 326 ECU με αποτέλεσμα παραγωγή νέας ισχύος 1KW από ΑΠΕ. (Αυτό εκτιμάται ότι θα είναι το μέσο κόστος μονάδας ανά ΚW το έτος 2000). Η αποτελεσματικότητα του ALTENER II θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από αυτή τη νέα δράση. Ο προϋπολογισμός του πρέπει να είναι αρκετά υψηλός ούτως ώστε να επιτευχθούν αξιόλογα αποτελέσματα, παραμένει όμως περιορισμένος μέχρις 21 ότου αποκτηθεί αρκετή πείρα με αυτό το νέο σχέδιο. Ο προτεινόμενος προϋπολογισμός είναι 8,0 εκατ. ECU κατά τα πρώτα δύο έτη. 4. 2. 3 Νέες δράσεις για την εφαρμογή κοινοτικής στρατηγικής Οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας είναι συγκεντρωμένες και τοπικές. Η ανάπτυξη τους εναπόκειται κατ'αρχήν στην ιδιωτική πρωτοβουλία και στις τοπικές, περιφερειακές και εθνικές αρχές. Ο ρόλος της Κοινότητας, σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας, θα είναι ουσιαστικά να εξασφαλίσει ότι η ανάπτυξη τους στα κράτη μέλη έχει συνοχή και συγκλίνει, και ότι συμβαδίζει με τις προκαθορισμένες κοινοτικές πολιτικές. Μία νέα πρωταρχική συνιστώσα στην κοινοτική πολιτική θα είναι η υιοθέτηση το 1997 μίας κοινοτικής στρατηγικής και ενός σχεδίου δράσης για την προώθηση των ανανεώσιμων ενεργειών. Σημαντικό έργο του ALTENER II θα είναι η εφαρμογή της στρατηγικής αυτής και η συνεχής παρακολούθηση της προόδου. Θα απαιτηθεί μεγάλη προσπάθεια για να αξιολογηθούν οι επιπτώσεις όλων των μέτρων που θα ληφθούν σε τοπική, περιφερειακή, εθνική και κοινοτική κλίμακα. Για να χρηματοδοτηθούν αυτές οι δράσεις παρακολούθησης, κρίνεται ότι χρειάζεται προϋπολογισμός 2,8 εκατ. ECU κατά τα πρώτα δύο έτη. 4. 2. 4 Προτεινόμενος προϋπολογισμός Εν περιλήψει, ο προτεινόμενος ενδεικτικός προϋπολογισμός για τα πρώτα δύο έτη του ALTENER II έχει ως εξής: Α. Β. Γ. Επέκταση των δραστηριοτήτων ALTENER Ι (άρθρο 2α, β, γ, δ): Νέα δράση (άρθρο 2ε): Εφαρμογή της κοινοτικής στρατηγικής ΑΠΕ (άρθρο 2στ): 19,2 εκατ. ECU 8,0 εκατ. ECU 2,8 εκατ. ECU 30 εκατ. ECU Στον προϋπολογισμό που προτείνεται για τα πρώτα δύο έτη λαμβάνονται υπόψη οι περιορισμοί στο πλαίσιο των τρεχουσών δημοσιονομικών προβλέψεων για το 1998 και 1999. Για να εξασφαλισθεί καλό επίπεδο στις δράσεις, η αντίστοιχη χρηματοδότηση θα προβλεφθεί αργότερα έτσι ώστε να συνεχισθεί το πρόγραμμα για άλλα τρία χρόνια, με βάση την πείρα και τα αποτελέσματα από την ολοκλήρωση του προγράμματος ALTENER Ι και του πρώτου έτους του προγράμματος ALTENER Π. Στις στοχοθετημένες δράσεις βάσει του άρθρου 2ε), η πρώτη διετία πρέπει να θεωρείται φάση «εκκίνησης» και, οι δράσεις αυτές, εάν επιτύχουν, πιθίχνόν να συνεχισθούν τα επόμενα τρία έτη του προγράμματος. Θα ληφθούν τα αναγκαία μέτρα για την ορθή παρακολούθηση και αξιολόγηση του προγράμματος. Κατά τη διάρκεια του δευτέρου έτους τόυ ALTENER II θα υποβληθεί έκθεση αξιολόγησης στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο. Βασιζόμενη στην έκθεση αυτή, η Επιτροπή θα καθορίσει ενδεχομένως τους νέους άξονες εφαρμογής που θα χρειασθούν και θα προτείνει νέο πλαίσιο προϋπολογισμού για τα επόμενα τρία έτη. 5. ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ ΜΕΤΡΟ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΟΤΗΤΑ Το μέτρο που προτείνεται με την παρούσα ανακοίνωση υποβάλλεται στο πλαίσιο του άρθρου 130 Π και 130 Ρ της Συνθήκης, στόχοι των οποίων είναι να 22 διαφυλαχθεί, να προστατευθεί και να βελτιωθεί η ποιότητα του περιβάλλοντος και να εξασφαλισθεί χρηστή και ορθολογική χρήση των φυσικών πόρων. Η πρόταση θα συμβάλει στην επίτευξη των περιβαλλοντικών και ενεργειακών στόχων της Κοινότητας, πεδία στα οποία η Κοινότητα έχει από κοινού αρμοδιότητα με τα κράτη μέλη. Η προτεινόμενη δράση είναι συμπληρωματική των δράσεων που αναλαμβάνονται από την Κοινότητα και τα κράτη μέλη για τις ανανεώσιμες ενέργειες. Στη συνάντηση τους στις 15 και 16 Δεκεμβρίου 1994, το Συμβούλιο Υπουργών υπογράμμισε την ανάγκη να υπάρξουν προσπάθειες τόσο από τα κράτη μέλη όσο και από την Κοινότητα για να μειωθούν οι εκπομπές C02 δηλώνοντας ότι «το Συμβούλιο καλεί την Επιτροπή να υποβάλει στο Συμβούλιο όσο το δυνατό συντομότερα, πριν πάντως την πρώτη σύσκεψη των συμβαλλομένων μερών της Παγκόσμιας Διάσκεψης για το Κλίμα, δέσμη επιλογών όσον αφορά τις πολιτικές που πρέπει να ακολουθηθούν από την Κοινότητα και από τα κράτη μέλη. »8. Επομένως, το Συμβούλιο αναγνώρισε ότι θα απαιτηθεί συντονισμένη προσπάθεια μεταξύ Κοινότητας και κρατών μελών εφόσον πρέπει να επιτευχθεί ο κοινοτικός στόχος για τις εκπομπές C02. Η διεθνική φύση των εκπομπών C02, καθώς και η πιθανή στρέβλωση του ανταγωνισμού που προκαλείται από διαφορετικά και ασύνδετα εθνικά μέτρα, απαιτούν κοινή αντιμετώπιση. Οι δράσεις που προτείνονται με το παρόν πρόγραμμα αντιπροσωπεύουν πραγματική προστιθέμενη αξία καθόσον συμβάλλουν στην ανάπτυξη διεθνικών λύσεων των δυσχερειών που παρουσιάζονται στην ανάπτυξη των ανανεώσιμων ενεργειών, και επιζητούν τη χρήση της πείρας ορισμένων κρατών μελών στην ανεύρεση λύσεων για τις ανανεώσιμες ενέργειες μεταφέροντας την πείρα αυτή σε άλλες περιοχές. Οι δράσεις που προτείνονται με την πρόταση αυτή είναι οικονομικά βιώσιμες και δικαιολογημένες. Η προστιθέμενη αξία ως συνιστώσα του προγράμματος είναι αξιοσημείωτη διότι θα βελτιώσει την ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας της ΕΚ, θα αυξήσει τις ευκαιρίες εξαγωγών της ΕΚ και θα δημιουργήσει θέσεις εργασίας, όπως επίσης θα συντελέσει στη βελτίωση του περιβάλλοντος και στη μείωση της εξάρτησης από τις εισαγωγές ενέργειας. 6. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Το πρόγραμμα ALTENER Ι εκτιμήθηκε ότι είχε θετική επίπτωση στο περιβάλλον λόγω της εισδοχής των ανανεώσιμων ενεργειών στην ΕΚ. Υπάρχουν πολλοί και σημαντικοί λόγοι για τη συνέχιση και επέκταση της προσπάθειας αυτής, στην οποία συμπεριλαμβάνεται η περιβαλλοντική προστασία, τα θέματα ενεργειακής πολιτικής, η απασχόληση, η περιφερειακή και τοπική πολιτική και η κοινωνική συνοχή. Τα διδάγματα από το πρόγραμμα υποδεικνύουν αναπροσανατολισμό των δραστηριοτήτων προς τις δράσεις εκείνες που έχουν μεγάλη κοινοτική διάσταση και προς τις δράσεις που αποσκοπούν στη συνοχή της Κοινότητας έτσι ώστε να επισπευσθεί η χρήση των ανανεώσιμων ενεργειών. Η πρόταση για το πρόγραμμα ALTENER II αντιπροσωπεύει συνεκτική αντιμετώπιση της Κοινότητας για να. , επιτευχθεί μεγάλη εκμετάλλευση του περιβαλλοντικού και οικονομικού δυναμικού, στην οποία θα συμβάλει η αυξημένη χρήση των ανανεώσιμων ενεργειών. Σημαντικό στοιχείο του ALTENER II θα είναι μία πρωτοβουλία που αποσκοπεί στην εξάλειψη των εμποδίων στην ευρεία εφαρμογή των ΑΠΕ,και, άρα, στην κινητοποίηση ιδιωτικών κεφαλαίων στα έργα ανανεώσιμων ενεργειών. Είναι σημαντικό να ανευρεθούν οι μηχανισμοί που θα 11870/94, (Τύπος 273-G) 23 εξασφαλίσουν μία θέση για τις ανανεώσιμες ενέργειες στην ελευθερωμένη αγορά ενέργειας. Η πρόταση συμπεριλαμβάνει τα στοιχεία εκείνα τα οποία αποδείχθηκαν επιτυχή στο ALTENER Ι, επηυξημένα από σειρά νέων δράσεων με σκοπό να ενισχυθεί το πρόγραμμα και να δημιουργηθεί αποτελεσματικότερη και πιο συνδυασμένη αντιμετώπιση των περιβαλλοντικών και ενεργειακών προβλημάτων στην Κοινότητα. Η Επιτροπή καλεί το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο να λάβουν την ακόλουθη απόφαση σχετικά με το πρόγραμμα ALTENER II. 24 Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗΣ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ σχετικά με πολυετές πρόγραμμα για την προώθηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στην Κοινότητα [ALTENER Π] (Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ) ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ, Έχοντας υπόψη: τη Συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, και ιδίως το άρθρο 130Σ παράγραφος 1, την πρόταση της Επιτροπής9, τη γνώμη της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής10, τη γνώμη της Επιτροπής Περιφερειών11, ενεργώντας σύμφωνα με τη διαδικασία του άρθρου 189Γ της Συνθήκης12, σε συνεργασία με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, Εκτιμώντας: 1. 2. 3. 4. 9 ίο 11 12 Ότι το άρθρο 130Ρ της Συνθήκης ορίζει ότι ένας από τους στόχους της κοινοτικής δράσης είναι να εξασφαλισθεί συνετή και ορθολογική χρησιμοποίηση των φυσικών πόρων· Ότι το άρθρο 129 της Συνθήκης ορίζει ότι οι απαιτήσεις στον τομέα της προστασίας της υγείας αποτελούν συνιστώσα των άλλων πολιτικών της Κοινότητας και ότι τα προγράμματα ALTERNET συμβάλλουν στην προστασία της υγείας· Ότι, κατά τη συνεδρίαση της 29ης Οκτωβρίου 1990, το Συμβούλιο ανήγγειλε το στόχο του να σταθεροποιηθούν έως το έτος 2000 οι συνολικές εκπομπές C02 στα επίπεδα του 1990 σε όλη την Κοινότητα· Ότι με την απόφαση 93/389/ΕΟΚ του Συμβουλίου13, θεσπίσθηκε μηχανισμός για την παρακολούθηση των εκπομπών C02, καθώς και των υπολοίπων αερίων εκπομπών που συντελούν στο φαινόμενο του θερμοκηπίου· 25 5. 6. Ότι οι εκπομπές C02 από την κατανάλωση ενέργειας στην Κοινότητα είναι πιθανό να αυξηθούν κατά 3% περίπου από το 1995 έως το 2000, με την προϋπόθεση ότι θα υπάρξει φυσιολογική οικονομική ανάπτυξη· ότι επομένως είναι ουσιώδες να ληφθούν πρόσθετα μέτρα· Ότι, στη συνεδρίαση του στις 25 και 26 Ιουνίου 1996, το Συμβούλιο επεσήμανε ότι στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων για ένα πρωτόκολλο σύμφωνα με την εντολή του Βερολίνου, η Δεύτερη Έκθεση Αξιολόγησης της Διακυβερνητικής Ομάδας για την Αλλαγή του Κλίματος (SAR. IPCC) κατέληξε ότι σύμφωνα με τα διάφορα στοιχεία η επιρροή του ανθρώπου στην αλλαγή του κλίματος του πλανήτη είναι αισθητή και επεσήμανε την ανάγκη να αναληφθεί επειγόντως δράση όσο το δυνατόν ευρύτερα, καθώς και ότι υπάρχουν μεγάλες «άνευ λύπης» ευκαιρίες και ζήτησε από την Επιτροπή να προσδιορίσει ποια μέτρα πρέπει να ληφθούν σε κοινοτική κλίμακα· 7. Ότι με το Πράσινο Βιβλίο της 11ης Ιανουαρίου 199514 και το Λευκό Βιβλίο της 13ης Δεκεμβρίου 199515 η Επιτροπή ανακοίνωσε στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο τις απόψεις της για τη μελλοντική ενεργειακή πολιτική στην Κοινότητα και το ρόλο που πρέπει να διαδραματίσουν οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας· Ότι στο ψήφισμα του τής 4ης Ιουλίου 199616 το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο καλεί την Επιτροπή να εφαρμόσει κοινοτικό σχέδιο δράσης για να προωθηθούν οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας· Ότι με το Πράσινο Βιβλίο της 20ής Νοεμβρίου 199617, Ενέργεια για το μέλλον: Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, η Επιτροπή κίνησε μία διαδικασία για να αναπτύξει και να εφαρμόσει περαιτέρω μία κοινοτική στρατηγική και ένα σχέδιο δράσης για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ)· 8. 9. 10. Ότι στο ψήφισμα του της 14ης Νοεμβρίου 199618 για το Λευκό Βιβλίο της Επιτροπής «Μία ενεργειακή πολιτική για την Ευρωπαϊκή Ένωση», το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο καλεί την Επιτροπή να θεσπίσει οικονομικό πρόγραμμα με σκοπό να προωθηθεί η αειφόρος ενέργεια· 11. Ότι το άρθρο 130Α της Συνθήκης ορίζει ότι η Κοινότητα πρέπει να αναπτύξει και να συνεχίσει τη δράση που οδηγεί σε ενίσχυση της κοινωνικοοικονομικής συνοχής της και, να επιδιώξει, ιδιαίτερα, να μειωθούν οι διαφορές μεταξύ των διαφόρων περιφερειών και συγκεκριμένα » EEL 167,9. 7. 1993,0. 31 14 COM(94) 659,11. 1. 1995 15 COM(95) 682, 13. 12. 1995 »« EEC 211,22. 7. 1996,0. 27 17 COM (96) 576 τελικό της 20. 11. 1996 18 EEC 362,2. 12. 1996,σ. 279 26 η καθυστέρηση των λιγότερο ευνοημένων περιοχών· ότι η δράση αυτή καλύπτουν μεταξύ άλλων και τον ενεργειακό τομέα· 12. Ότι με την απόφαση 93/500/ΕΟΚ19, το Συμβούλιο ενέκρινε κοινοτικό πρόγραμμα για την προώθηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας (ALTENER) με σκοπό να μειωθούν οι εκπομπές C02 με την αύξηση του μεριδίου αγοράς των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και της συμβολής τους στη συνολική παραγωγή πρωτογενούς ενέργειας στην Κοινότητα· ότι το πρόγραμμα αυτό λήγει στις 31 Δεκεμβρίου 1997· 13. Ότι η Κοινότητα αναγνώρισε ότι το πρόγραμμα ALTENER αντιπροσωπεύει σημαντικό στοιχείο της κοινοτικής στρατηγικής για τη μείωση των εκπομπών C02· 14. Ότι με την απόφαση 1110/94/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου20 όπως τροποποιήθηκε με την απόφαση 616/96ΕΚ21 θεσπίσθηκε τέταρτο πρόγραμμα πλαίσιο για τα έργα έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης· ότι η πολιτική στο πεδίο των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας αποτελούν σημαντικό μέσο χρήσης και προώθησης των νέων ενεργειακών τεχνολογιών που θα αναπτύξει το πρόγραμμα πλαίσιο· ότι το πρόγραμμα ALTENER II είναι ένα μέσο με το οποίο συμπληρώνεται το πρόγραμμα αυτο ί 5. Ότι η αυξημένη χρήση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας θα έχει θετική επίπτωση τόσο στο περιβάλλον όσο και στην ασφάλεια ενεργειακού εφοδιασμού· ότι για να επιτευχθούν άριστα αποτελέσματα επιθυμείται υψηλός βαθμός συνεργασίας διεθνώς· 16. Ότι ένα ενισχυμένο πρόγραμμα ALTENER II αντιπροσωπεύει ουσιαστικό μέσο ανάπτυξης του δυναμικού των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας· 17. Ότι, στην εφαρμογή του προγράμματος, πρέπει να υπάρξει στενή συνεργασία με άλλες κοινοτικές δράσεις και προγράμματα που επίσης αφορούν την προώθηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας· 18. Ότι είναι πολιτικά και οικονομικά σκόπιμο να ανοίξει το πρόγραμμα ALTENER II για τις συνδεδεμένες χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης σύμφωνα με τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου στην Κοπεγχάγη της 21ης και 22ας Ιουνίου 1993, και όπως σημειώνει στην ανακοίνωση της επί του θέματος αυτού προς το Συμβούλιο η Επιτροπή το Μάιο του 1994, καθώς επίσης να ανοίξει το πρόγραμμα ALTENER II για την Κύπρο· 19 EEL235, 18. 9. 1993,0. 41 20 ΕΕ L 126, 18. 5. 1994,σ. 1 21 EEL 86, 4. 4. 1996,0. 69 27 ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ Αρθρο 1 1. Θεσπίζεται με την παρούσα πενταετές πρόγραμμα μέτρων και δράσεων αποκαλούμενο ALTENER II για να προωθηθούν οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας στην Κοινότητα ονομαζόμενο στο εξής «το πρόγραμμα». Στόχοι του προγράμματος είναι: (α) να δημιουργηθούν οι αναγκαίες συνθήκες για την εφαρμογή ενός κοινοτικού σχεδίου δράσης για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, και συγκεκριμένα οι νομικοί, κοινωνικοοικονομικοί και διοικητικοί όροι· (β) να ενθαρρυνθούν οι παραγωγή και χρήση ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές. ιδιωτικές και δημόσιες επενδύσεις στην Οι στόχοι συμβάλλουν στην επίτευξη των ακόλουθων γενικών κοινοτικών στόχων και θεμάτων: στον περιορισμό των εκπομπών C02, στην αύξηση του μεριδίου των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στο ενεργειακό ισοζύγιο, στη μείωση της εξάρτησης από τις εισαγωγές ενέργειας, στην ασφάλεια την στην ενεργειακού κοινωνικοοικονομική συνοχή και την περιφερειακή και τοπική ανάπτυξη. εφοδιασμού, οικονομική ανάπτυξη, 2. 3. του Χορηγείται κοινοτική χρηματοδοτική ενίσχυση στο πλαίσιο προγράμματος για δράσεις που ανταποκρίνονται στους στόχους που παρατίθενται στην παράγραφο 1. Οι ετήσιες πιστώσεις κονδυλίων για την εφαρμογή του προγράμματος θα επιτραπούν από την αρχή που είναι αρμόδια για τον προϋπολογισμό εντός των ορίων των δημοσιονομικών προοπτικών. Αρθρο 2 1. Χρηματοδοτούνται οι ακόλουθες δράσεις και μέτρα του προγράμματος που σχετίζονται με τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας: (α) μελέτες και άλλες δράσεις, με σκοπό να εφαρμοσθούν και να συμπληρωθούν κοινοτικά μέτρα που έχουν ληφθεί για να αναπτυχθεί το δυναμικό των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Σε αυτές συμπεριλαμβάνονται η ανάπτυξη τομεακών στρατηγικών και στρατηγικών αγοράς, η ανάπτυξη τεχνικών κανονισμών και προτύπων, ομαδοποιημένες προμήθειες και ανάλυση των νομικών, κοινωνικοοικονομικών και διοικητικών όρων που είναι οι πλέον ευνοϊκοί για την διείσδυση των ανανεώσιμων ενεργειών στην αγορά και την εκπόνηση κατάλληλης νομοθεσίας· 28 (β) δράσεις πειραματικής εφαρμογής με σκοπό να δημιουργηθούν ή να επεκταθούν οι υποδομές και τα μέσα για την ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας: στον τοπικό και περιφερειακό προγραμματισμό, στα μέσα προγραμματισμού, σχεδιασμού και αξιολόγησης, στα νέα δημοσιονομικά μέσα και στα μέσα της αγοράς, στην πληροφόρηση, στην εκπαίδευση και κατάρτιση· (γ) (δ) (ε) μέτρα που θα προτείνει η Επιτροπή για να ενθαρρυνθεί η ανταλλαγή πείρας και τεχνογνωσίας με σκοπό να βελτιωθεί ο συντονισμός μεταξύ διεθνών, κοινοτικών, εθνικών, περιφερειακών και τοπικών δραστηριοτήτων· δημιουργία συγκεντρωτικού συστήματος για τη συλλογή, ιεράρχηση και κυκλοφορία πληροφοριών και τεχνογνωσίας σχετικά με τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας· μέτρα για να ενθαρρυνθεί η ανταλλαγή πείρας και τεχνογνωσίας που θα προταθούν από φορέα άλλον από την Επιτροπή· στοχοθετημένες δράσεις για να διευκολυνθεί η διείσδυση των ενέργειας στην αγορά με σκοπό να ανανεώσιμων πηγών ενθαρρυνθούν οι επενδύσεις με την προετοιμασία και υποβολή έργων εφαρμογής· (στ) δράσεις με σκοπό: - να παρακολουθείται η εφαρμογή της κοινοτικής στρατηγικής και του σχεδίου δράσης για την ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας· - πρωτοβουλίες στήριξης που θα αναληφθούν κατ'εφαρμογήν του σχεδίου δράσης, ιδίως προκειμένου να προωθηθεί ο συντονισμός και η ευρύτερη συνεργεία μεταξύ δράσεων, συμπεριλαμβανομένων όλων των δραστηριοτήτων που χρηματοδοτούνται από την Κοινότητα· - να παρακολουθείται η πρόοδος που επιτυγχάνεται στην Κοινότητα και τα κράτη μέλη της όσον αφορά την ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας· - να αξιολογούνται οι επιπτώσεις και η οικονομική απόδοση των μέτρων που θα ληφθούν με βάση το παρόν πρόγραμμα. Στην αξιολόγηση αυτή θα συνυπολογισθούν επίσης περιβαλλοντικά και κοινωνικά θέματα. 29 2. Στόχος των στοχοθετημένων δράσεων που αναφέρονται στην παράγραφο 1 στοιχείο (ε) είναι να διευκολυνθούν και να επισπευσθούν οι επενδύσεις σε νέες μονάδες παραγωγής ισχύος από ανανεώσιμες πηγές με την παροχή χρηματοδοτικής στήριξης έτσι ώστε να μειωθεί το έμμεσο κόστος και το κόστος παροχής υπηρεσιών των έργων ανανεώσιμης ενέργειας και να υπερβληθούν κατά τον τρόπο αυτό τα μη τεχνικής φύσεως εμπόδια. Η δράση θα βοηθήσει μεταξύ άλλων: στην πρόσβαση σε ειδικευμένες συμβουλές, στην ανάλυση των προοπτικών αγοράς, στην επιλογή χωροθέτησης των έργων, στην υποβολή αιτήσεων για άδειες κατασκευής και λειτουργίας, στην κατάρτιση χρηματοδοτικού σχεδίου, στην προετοιμασία πρόσκλησης υποβολής προσφορών, στην κατάρτιση των φορέων εκμετάλλευσης, στην παραγγελία σταθμών, κλπ. Οι στοχοθετημένες δράσεις θα αφορούν έργα που θα εκτελεσθούν στα ακόλουθα πεδία: βιομάζα, στην ενεργειακές καλλιέργειες, τα καυσόξυλα, τα υπολείμματα της δασοκομίας και της γεωργίας, τα αστικά απόβλητα, τα υγρά βιοκαύσιμα και το βιοαέριο, οποία συμπεριλαμβάνονται οι τα ηλιακά συστήματα θερμικής και φωτοβολταϊκής ενέργειας, τα παθητικά και ενεργητικά ηλιακά συστήματα στα κτίρια, τα μικρού μεγέθους (< 10 MW) υδροηλεκτρικά έργα, η αιολική ενέργεια, η γεωθερμική ενέργεια· Άρθρο 3 1. 2. 3. Όλα τα έξοδα που συνδέονται με τις δράσεις και τα μέτρα που αναφέρονται στο άρθρο 2, παράγραφος 1, στοιχεία (α), (γ), και (στ) αναλαμβάνονται από την Κοινότητα. Το ύψος της χρηματοδότησης στο πλαίσιο του παρόντος προγράμματος για τις δράσεις και τα μέτρα που αναφέρονται στο άρθρο 2, παράγραφος 1, στοιχεία (β) και (δ) δεν μπορεί να υπερβαίνει το 50% του συνολικού κόστους, το δε υπόλοιπο θα καλυφθεί είτε από δημόσιους ή ιδιωτικούς πόρους ή από συνδυασμό και των δύο. Το ύψος της χρηματοδότησης στο πλαίσιο του παρόντος προγράμματος για τις δράσεις και τα μέτρα που αναφέρονται στο άρθρο 2, παράγραφος 1, στοιχείο (ε) καθορίζεται ετησίως για κάθε μία από τις στοχοθετημένες δράσεις σύμφωνα με το άρθρο 4 παράγραφος 2. 30 Αρθρο 4 1. Υπεύθυνη για την εφαρμογή του προγράμματος είναι η Επιτροπή. 2. Οι όροι και οι κατευθύνσεις που ισχύουν για τη χρηματοδότηση των δράσεων και των μέτρων που αναφέρονται στο άρθρο 2, παράγραφος 1 καθορίζονται ετησίως με βάση: α) β) γ) δ) τις προτεραιότητες που ορίζουν η Κοινότητα και τα κράτη μέλη στα προγράμματα τους για την προώθηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, τα κριτήρια που συνδέονται με τη δυνατότητα εκμετάλλευσης και ανάπτυξης του δυναμικού των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και των αποτελεσμάτων τους στην απασχόληση και το περιβάλλον, ιδιαίτερα στη μείωση των εκπομπών C02, για τη δράση που αναφέρεται στο άρθρο 2, παράγραφος 1, στοιχείο (ε), το σχετικό κόστος της συνδρομής και της νέας παραγωγικής ικανότητας των έργων που αναμένεται να προκύψει και το μέγεθος του διαπεριφερειακού ή και διεθνικού οφέλους, τις αρχές που ορίζει το άρθρο 92 της Συνθήκης και τις σχετικές κοινοτικές κατευθύνσεις για τις κρατικές ενισχύσεις που αφορούν την προστασία του περιβάλλοντος. Η επιτροπή που αναφέρεται στο άρθρο 5 θα επικουρεί την Επιτροπή στον καθορισμό αυτών των όρων και κατευθύνσεων. Αρθρο 5 Η Επιτροπή επικουρείται από μια επιτροπή συμβουλευτικού χαρακτήρα την οποία αποτελούν αντιπρόσωποι των κρατών μελών και της οποίας προεδρεύει ο αντιπρόσωπος της Επιτροπής. Ο αντιπρόσωπος της Επιτροπής υποβάλλει στην εν λόγω επιτροπή σχέδιο των μέτρων. Η συμβουλευτική επιτροπή διατυπώνει τη γνώμη της για το σχέδιο αυτό, μέσα σε προθεσμία που μπορεί να ορίσει ο πρόεδρος ανάλογα με τον επείγοντα χαρακτήρα του θέματος και αν χρειασθεί, προβαίνει σε ψηφοφορία. Η γνώμη καταχωρείται στα πρακτικά. Επιπλέον κάθε κράτος μέλος έχει το δικαίωμα να ζητήσει να καταχωρηθεί η θέση του στα πρακτικά. Η Επιτροπή λαμβάνει ιδιαίτερα υπόψη τη γνώμη της συμβουλευτικής επιτροπής και την ενημερώνει για τον τρόπο με τον οποίο έλαβε υπόψη της τη γνώμη αυτή. 31 Αρθρο 6 1. 2. Κατά τη διάρκεια του δευτέρου έτους του προγράμματος, η Επιτροπή υποβάλλει έκθεση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή Περιφερειών για τα μέτρα που έχουν ληφθεί για να προωθηθούν οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας σε κλίμακα Κοινότητας και κρατών μελών, αναφερόμενη ιδιαίτερα στους στόχους που ορίζει το άρθρο 1. Η έκθεση αυτή συνοδεύεται από προτάσεις τροποποιήσεων του προγράμματος, οι οποίες θα είναι ίσως αναγκαίες με βάση τα αποτελέσματα. Μετά τη λήξη του προγράμματος, η Επιτροπή αξιολογεί τα αποτελέσματα που είχε η εφαρμογή της παρούσας απόφασης και τη συνοχή εθνικών και κοινοτικών δράσεων. Υποβάλλει σχετικά έκθεση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή Περιφερειών. Αρθρο 7 Στο πρόγραμμα μπορούν να συμμετέχουν οι συνδεδεμένες χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης (ΧΚΑΕ) σύμφωνα με τους όρους, και τις δημοσιονομικές διατάξεις που ορίζουν τα πρόσθετα πρωτόκολλα των συμφωνιών σύνδεσης ή οι ίδιες οι συμφωνίες σύνδεσης σχετικά με τη συμμετοχή σε κοινοτικά προγράμματα. Στο πρόγραμμα μπορεί να συμμετέχει η Κύπρος με βάση πρόσθετα κονδύλια και με τους ίδιους όρους με εκείνους που ισχύουν για τις χώρες ΕΖΕΣ/ΕΟΧ, σύμφωνα με τις διαδικασίες που θα συμφωνηθούν με τις χώρες αυτές. Αρθρο 8 Η παρούσα απόφαση εφαρμόζεται από την 1η Ιανουαρίου 1998 έως τις 31 Δεκεμβρίου 2002. Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στα κράτη μέλη. Άρθρο 9 Βρυξέλλες, Για το Συμβούλιο Ο Πρόεδρος 32 III. ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ 1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΔΡΑΣΗΣ ALTENER Π. Πολυετές πρόγραμμα για την προώθηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στην Κοινότητα. 2. ΣΧΕΤΙΚΟ ΚΟΝΔΥΛΙ ΤΟΥ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ Β4. 1030 3. ΝΟΜΙΚΗ ΒΑΣΗ Απόφαση 93/500/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 13ης Σεπτεμβρίου 1993 (ΕΕ αριθ. L 235 της 18. 9. 93, σ. 41). Πρόγραμμα ALTENER Ι. Επισυνάπτεται πρόταση απόφασης του Συμβουλίου. 4. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΔΡΑΣΗΣ 4. 1 Στόχος της δράσης Η Επιτροπή κρίνει ότι η συνέχιση του προγράμματος ALTENER είναι αναγκαία. Το πρόγραμμα συμβάλλει με ουσιαστικό τρόπο στην αύξηση της χρήσης των ανανεώσιμων ενεργειών οι οποίες είναι συμβατές με το περιβάλλον, και αποτελεί σημαντικό μέρος της κοινοτικής στρατηγικής για τη μείωση των εκπομπών C02. Ο στόχος αυτός συμβαδίζει με τα άρθρα 130Π και 130Ρ της Συνθήκης. Οι ανανεώσιμες ενέργειες συμβάλλουν προς το παρόν κατά τι λιγότερο του 6% στις ανάγκες πρωτογενούς ενέργειας της Ευρωπαϊκής Κοινότητας φθάνοντας περίπου τους 70 εκατ. ΤΠΊ. Στην ανακοίνωση της «Ενέργεια για το μέλλον: Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας. Πράσινο Βιβλίο για μία κοινοτική στρατηγική», η Επιτροπή προτείνει σημαντική αύξηση της χρήσης των ανανεώσιμων ενεργειών για το έτος 2010. Στόχος του προγράμματος ALTENER είναι να συμβάλει σε αξιοσημείωτο βαθμό στην επίτευξη αυτού του κοινοτικού στόχου. Η αυξημένη χρήση των ανανεώσιμων ενεργειών θα συμβάλει επίσης στην κοινωνική συνοχή της Κοινότητας, θα προωθήσει την αξιοποίηση τοπικών ενεργειών και θα επισπεύσει την εισδοχή νέων ενεργειακών τεχνολογιών (πολλές από τις οποίες έχουν αναπτυχθεί με κοινοτική χρηματοδότηση) στην αγορά. Με βάση όσα προαναφέρθηκαν, η Επιτροπή προτείνει να συνεχισθεί το πρόγραμμα ALTENER με ενσωμάτωση πολλών από τις συστάσεις στις οποίες προέβη η ομάδα ανεξαρτήτων εμπειρογνωμόνων και με βάση τα συμπεράσματα της Διάσκεψης ALTENER, καθώς επίσης και με βάση την πείρα που έχει αποκτηθεί από την Επιτροπή κατά την εκτέλεση του προγράμματος ALTENER και άλλων δράσεων στο πεδίο της ενέργειας. 33 4. 2 Καλυπτόμενη περίοδος και προγραμματισμένες μέθοδοι ανανέωσης της δράσης Η δράση θα διαρκέσει κατ'αρχήν πέντε έτη από την 1η Ιανουαρίου 1998 έως τις 31 Δεκεμβρίου 2002. Τη στιγμή αυτή όμως επανεξετάζεται μία πιο ολοκληρωμένη προσέγγιση των κοινοτικών χρηματοδοτικών μέσων ενεργειακής πολιτικής. Εφόσον υιοθετηθεί σφαιρικότερο πλαίσιο, οι δράσεις που εκτίθενται στην παρούσα πρόταση ALTENER II θα ενσωματωθούν στη νέα αυτή προσέγγιση. Στο δημοσιονομικό δελτίο που ακολουθεί περιλαμβάνεται η χρηματοδότηση μόνον των δύο πρώτων ετών του 5ετούς προγράμματος, από 1. 1. 1998-31. 12. 1999, η οποία εμπίπτει εντός της εναπομένουσας περιόδου του υφιστάμενου προϋπολογισμού. Η χρηματοδότηση της υπόλοιπης περιόδου θα καθορισθεί μόλις ορισθεί ο νέος προϋπολογισμός. 5. ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΔΑΠΑΝΩΝ ΜΥΔ/ΔΠ 6. ΕΙΔΟΣ ΔΑΠΑΝΩΝ/ΕΣΟΔΩΝ Ο προϋπολογισμός που προτείνεται για το ALTENER II είναι 30 εκατ. ECU για τα δύο πρώτα έτη, μετά την πάροδο των οποίων θα καθορισθεί ο προϋπολογισμός για τα υπόλοιπα τρία έτη. Ο προϋπολογισμός του ALTENER Ι ήταν αρχικά 40 εκατ. ECU· αλλά στο τέλος του προγράμματος αυξήθηκε σε 43,5 εκατ. ECU περίπου. 'Οπως φαίνεται και στον ΠΙΝΑΚΑ Ι, το 76,5% του συνολικού προϋπολογισμού δαπανήθηκε κατά τα έτη 1994, 1995 και 1996. Το 1993 ως έτος αντιπροσώπευε ουσιαστικά μόνον τέσσερις μήνες - το πρόγραμμα αποφασίσθηκε στις 18. 9. 1993 - και το 1997 ο διαθέσιμος προϋπολογισμός περιοριζόταν σε 5,2 εκατ. ECU. ΠΙΝΑΚΑΣ Ι ALTENER Ι - Κατανομή κονδυλίων JTENER 1993 0,892 Πρόγραμμα ΑΙ 1994 0,611 0,405 7,190 1995 1,916 8,977 3,913 0,194 - 1,004 0,785 3α Μελέτες Πρότυπα 3β 'Εργα πειραμ. εφαρμογής 3γ Πληροφόρηση 3δ Δίκτυο βιομάζας Σύνολο Κατανομή προϋπολογισμού ΕΟΧ Σύνολο * ενδεικτικό * συμπεριλαμβανομένης της συμβολής ΕΟΧ 13,172 13,300 9,995 10,000 4,999 5,000 1,003 1,221 10,000 13,300 5,000 1996 1,320 0,454 6,005 1,245 1,031 10,055 10,000 0,158 10,158** σε εκατ. ECU Σύνολο ALTENER % 11,8 2,9 66,3 10,2 8,8 100,0 1997* 0,380 0,400 2,700 1,000 0,800 5,280 5,200 0,082 MECU 5,119 1,259 28,785 4,446 3,837 43,446 43,500 0,240 5,282** 43,740** 34 To ALTENER II θα συνίσταται σε έξι είδη δράσεων και μέτρων για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας: Α. ΕΠΕΚΤΑΣΗ ΤΩΝ ΔΡΑΣΕΩΝ TOY ALTENER Ι: (α) μελέτες και άλλες δράσεις με σκοπό να εφαρμοσθούν και να συμπληρωθούν τα κοινοτικά μέτρα που λαμβάνονται για να αναπτυχθεί το δυναμικό των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, όπως οι κλαδικές στρατηγικές και οι στρατηγικές αγοράς, η ανάπτυξη τεχνικών κανονισμών και προτύπων, η ομαδοποιημένη προμήθεια και η νομοθεσία· (β) δράσεις πειραματικής εφαρμογής με σκοπό να δημιουργηθούν ή να επεκταθούν οι υποδομές και τα μέσα για την ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας: στον τοπικό και περιφερειακό προγραμματισμό, στα μέσα προγραμματισμού, σχεδιασμού και αξιολόγησης, στα νέα δημοσιονομικά μέσα και τα μέσα της αγοράς, στην πληροφόρηση, στην εκπαίδευση και κατάρτιση· (γ) (δ) Β. (ε) μέτρα που προτείνει η Επιτροπή για να ενθαρρυνθεί η ανταλλαγή πείρας και τεχνογνωσίας· καθιέρωση συγκεντρωτικού συστήματος συλλογής και κυκλοφορίας των πληροφοριών για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας· μέτρα για να ενθαρρυνθεί η ανταλλαγή πείρας και τεχνογνωσίας από φορέα διαφορετικό της Επιτροπής. ΝΕΑ ΔΡΑΣΗ ΓΙΑ ΝΑ ΠΡΟΩΘΗΘΕΙ Η ΕΙΣΔΟΧΗ ΤΩΝ ΑΝΑΝΕΩΣΙΜΩΝ ΠΗΓΩΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΓΟΡΑ στοχοθετημένες δράσεις για να διευκολυνθεί η εισδοχή των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας με σκοπό να ενθαρρυνθούν οι επενδύσεις στα ακόλουθα πεδία: οι βιομάζα, στην ενεργειακές οποία συμπεριλαμβάνονται καλλιέργειες, τα καυσόξυλα, τα υπολείμματα της δασοκομίας και γεωργίας, τα αστικά απόβλητα22, τα υγρά βιοκαύσιμα και το βιοαέριο, ηλιακά συστήματα θερμικής και φωτοβολταϊκής ενέργειας, παθητικά και ενεργητικά ηλιακά συστήματα στα κτίρια, μικρής κλίμακας υδροηλεκτρικά έργα, αιολική ενέργεια, γεωθερμική ενέργεια. 22 Ανακοίνωση της Επιτροπής για την επανεξέταση της κοινοτικής στρατηγικής διαχείρισης των αποβλήτων. COM(96) 399 τελικό της 30. 7. 1996. 35 Γ. ΝΕΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΑΠΕ (στ) Δράσεις με σκοπό: να παρακολουθείται η εφαρμογή της κοινοτικής στρατηγικής και του σχεδίου δράσης για την ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας· πρωτοβουλίες στήριξης που αναλαμβάνονται κατ'εφαρμογήν του σχεδίου δράσης, ιδίως προκειμένου να προωθηθεί μεγαλύτερη συνεργεία μεταξύ δράσεων· να παρακολουθείται η πρόοδος που επιτυγχάνεται στην Κοινότητα και τα κράτη μέλη της όσον αφορά την ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας· να αξιολογηθούν τα μέτρα που θα ληφθούν με βάση το παρόν πρόγραμμα. Η χρηματοδοτική στήριξη θα ανέρχεται: έως το 100% των δαπανών που σχετίζονται με τις δράσεις που περιγράφονται στις παραγράφους α), γ) και στ)· μεταξύ 30% και 50% του συνολικού κόστους για τις δράσεις που περιγράφονται στις παραγράφους β) και δ), το δε υπόλοιπο θα αναλάβουν τα κράτη μέλη ή ιδιωτικές εταιρείες. Το ύψος της χρηματοδοτικής στήριξης για τις δράσεις βάσει του άρθρου 2ε θα καθορίζεται ετησίως. Οι δράσεις που έχουν επιλεγεί θα ενταχθούν σε ενδεικτικό πρόγραμμα, του οποίου οι προτεραιότητες και οι κατευθύνσεις θα καθορίζονται ετησίως. Οι ετησίως καθοριζόμενες κατευθύνσεις θα υποβάλονται προς γνωμοδότηση σε συμβουλευτική επιτροπή απαρτιζόμενη από αντιπροσώπους των κρατών μελών. Κάθε χρηματοδότηση θα υπόκειται στη σύναψη σύμβασης μεταξύ Επιτροπής και υπευθύνου ή συντονιστού της χρηματοδοτούμενης δράσης. 7. ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ Τα ετήσια κονδύλια για την εφαρμογή του προγράμματος θα καθορισθούν από την αρμόδια για τον προϋπολογισμό αρχή εντός των ορίων των δημοσιονομικών προοπτικών. Το ποσό θα καθορίζεται ετησίως από την αρμόδια για τον προϋπολογισμό αρχή. Ο προτεινόμενος ενδεικτικός προϋπολογισμός είναι 30 εκατ. ECU για τα 2 πρώτα έτη. Η χρηματοδότηση της υπόλοιπης περιόδου θα καθορισθεί μόλις αποφασισθεί ο νέος προϋπολογισμός. 7. 1 Μέθοδος υπολογισμού του συνολικού κόστους λειτουργίας (ορισμός κόστους μονάδας) Η λεπτομερής κατανομή και επεξήγηση ανά δράση δείχνει με ποιο τρόπο υπολογίσθηκε το συνολικό κόστος της επιχείρησης. 36 Δράσεις βάσει του άρθρου 2α) Εφαρμογή και συμπλήρωση των κοινοτικών μέτρων που λαμβάνονται για να αναπτυχθεί το δυναμικό των ΑΠΕ Κλαδικές μελέτες: ελήφθη ως βάση το μέσο κόστος κατά το παρελθόν με δεδομένο όμως ότι όλες οι μελέτες τώρα πρέπει να περιλαμβάνουν και τα 15 κράτη μέλη. Το 98/99 οι στρατηγικές αγοράς θα περιλαμβάνουν το «βιοαέριο» και τα «υδροηλεκτρικά έργα». Ιστορικό για την εναρμόνιση: ίδια προσέγγιση με τις κλαδικές μελέτες - το 98/99 εναρμόνιση των διαδικασιών χορήγησης αδειών και όρων για τη σύνδεση με τα κρατικά δίκτυα. Πρότυπα: μέσο κόστος κατά το παρελθόν περίπου 500. 000 ECU/εντολή - το 98/99 συνέχιση της φωτοβολταϊκής και αιολικής ενέργειας, του βιοντήζελ και του βιοαερίου. Κατανομή 1998 1999 2000 | 2001 | 2002 άρθρο 2 α) Εφαρμογή και συμπλήρωση των κοινοτικών μέτρων για την ανάπτυξη του δυναμικού των ΑΠΕ * Μελέτες στρατηγικών στον 500. 000 500. 000 τομέα και την αγορά Ιστορικό εναρμόνισης * 1. 000. 000 500. 000 * Ανάπτυξη προτύπων κανόνων και 500. 000 1. 000. 000 Υποσύνολο άρθρου 2α 2. 000. 000 2. 000. 000 προς υπόμνηση προς υπόμνηση προς υπόμνηση προς υπόμνηση προς υπόμνηση προς υπόμνηση προς υπόμνηση προς υπόμνηση προς υπόμνηση προς υπόμνηση προς υπόμνηση προς υπόμνηση Δράσεις βάσει του άρθρου 2β) Δράσεις για υποδομές και μέσα ανάπτυξης των ΑΠΕ Υποδομές και προγραμματισμός: Το ' 98^ 99 τουλάχιστον ένα έργο για 10 χώρες και 2 για 5 χώρες στα τρία είδη υποδομών. Μέσο κόστος κατά το παρελθόν περίπου 100. 000 ECU. Στον προγραμματισμό το ανώτατο όριο είναι 150. 000 ECU. Κατανομή | 1998 1999 2000 2001 2002 άρθρο 2 β) Δράσεις για υποδομές και μέσα για την ανάπτυξη των ΑΠΕ * Τοπικός περιφερειακός και προγραμματισμός 1. 500. 000 1. 600. 000 προς υπόμνηση προς υπόμνηση προς υπόμνηση * Έργα ανάπτυξης μέσων για τον προγραμματισμό, το σχεδιασμό, την εκτίμηση και την αξιολόγηση * Έργα για νέα οικονομικά μέσα και μέσα παρέμβασης στην αγορά * Ελαφρές πληροφόρηση, κατάρτιση υποδομές την για εκπαίδευση και Υποσύνολο άρθρου 2β) 1. 000. 000 1. 100. 000 προς υπόμνηση προς υπόμνηση προς υπόμνηση 1. 000. 000 1. 100. 000 προς υπόμνηση προς υπόμνηση προς υπόμνηση 1. 000. 000 4. 500. 000 1. 100. 000 4. 900. 000 προς υπόμνηση προς υπόμνηση προς υπόμνηση - - - 37 Δράσεις βάσει του άρθρου 2γ) Διάδοση των πληροφοριών Κοινοτικές εκδηλώσεις και δημοσιεύσεις: Συνάντηση τεσσάρων αναδόχων για τις υποδομές και δύο για κλαδικά θέματα ανά έτος με μέσο κόστος κατά το παρελθόν 65. 000 ECU. Δαπάνες προώθησης (δελτία, φυλλάδια, κλπ. ) μέσο κόστος περίπου 100. 000 ανά έτος. Προσωρινά δίκτυα ειδικών καθηκόντων: Στο ALTENER Ι τα τρία δίκτυα βιομάζας χρηματοδοτήθηκαν με ποσοστό 30% και το κόστος ήταν 1,2 εκατ. ECU το 95 και 1 εκατ. ECU το 96. Το 98-99 μόνο η λειτουργία δύο δικτύων ανά έτος προβλέπεται να έχει μέσο κόστος 250. 000 ECU ανά έτος. Συγκεντρωτικό σύστημα συλλογής και κυκλοφορίας των πληροφοριών (δημιουργία τοποθεσίας στο Internet: Επειδή πρόκειται για νέα δράση, το εκτιμώμενο κόστος υπολογίστηκε με βάση την πείρα του δικτύου EnR για τη συλλογή και επεξεργασία πληροφοριών από τα κράτη μέλη για το ALTENER και το κόστος του (200. 000 ανά έτος), στη δε προβολή συνυπολογίστηκε η αύξηση των χωρών, των έργων και των θεμάτων που πρέπει να συμπεριληφθούν. Κατανομή 1998 | 1999 2000 | 2001 2002 άρθρο 2 γ) Διάδοση των πληροφοριών * Κοινοτικές εκδηλώσεις και δημοσιεύσεις * Προσωρινά δίκτυα ειδικών καθηκόντων για τη βιομάζα, τα απόβλητα, την υδροηλεκτρική ενέργεια, τα βιοκαυσιμα, την ηλιακή θερμική, την ηλιακή φωτοβολταϊκή ενέργεια, κτίρια, κλπ. * Συγκεντρωτικό σύστημα συλλο των και κυκλοφορίας γής πληροφοριών Υποσύνολο άρθρου 2γ 500. 000 500. 000 500. 000 500. 000 προς υπόμνηση προς υπόμνηση προς υπόμνηση προς υπόμνηση προς υπόμνηση προς υπόμνηση 500. 000 500. 000 προς υπόμνηση προς υπόμνηση προς υπόμνηση 1. 500. 000 1. 500. 00 0 προς υπόμνηση προς υπόμνηση προς υπόμνηση Δράσεις βάσει του άρθρου 2δ) Από κοινού χρηματοδοτούμενη διάδοση των πληροφοριών Στήρι£η των εθνικών, περιφερειακών και τοπικών δράσεων πληροαιόρησης σε συνεονασία με τα κράτη μέλη κλπ. : Στήριξη εκδηλώσεων τουλάχιστον δύο χωρών ανά έτος ύ*ψους 30. 000 (50% χρηματοδότηση) με ειδική αναφορά το 1998 κατά την έναρξη του προγράμματος. Στήριξη των υφιστάμενων δικτύων, ενώσεων και άλλων δράσεων: Σχεδόν κάθε κλαδική βιομηχανική ένωση ή ομοσπονδία είχε μία εκδήλωση ανά έτος και, ορισμένες φορές, μία διεθνή εκδήλωση ανά διετία. Η χρηματοδοτική στήριξη θα μπορούσε να ανέλθει από 30. 000 έως 100. 000. Στήριξη μπορεί να χορηγηθεί επίσης για ειδησεογραφικά δελτία ή ενημερωτικές δράσεις. Κατανομή 1998 | 1999 | 2000 2001 2002 άρθρο 2 δ) Από κοινού χρηματοδοτούμενη διάδοση των πληροφοριών * Στήριξη εθνικών, περιφερειακών και τοπικών δράσεων ενημέρωσης σε συνεργασία με τις τοπικές αρχές των μελών, συμπεριλαμβανομένου του ΕΟΧ, των ΧΚΑΕ και της Κύπρου προς υπόμνηση 1. 000. 000 900. 000 κρατών προς υπόμνηση προς υπόμνηση * Στήριξη υφιστάμενων δικτύων, ενώσεων και άλλων παραγόντων Υποσύνολο άρθρου 20 500. 000 400. 000 1. 500. 000 1. 300. 00 0 προς υπόμνηση προς υπόμνηση προς υπόμνηση προς υπόμνηση προς υπόμνηση προς υπόμνηση 38 Δράσεις βάσει του άρθρου 2ε) Στοχοθετημένες δράσεις για να προωθηθεί η εισδοχή των ΑΠΕ στην αγορά και να ενθαρρυνθούν οι επενδύσεις μέσω πολλαπλασιαστικού αποτελέσματος Η χρηματοδότηση θα χορηγηθεί για έμμεσες δραστηριότητες που θα συμβάλουν στην εισδοχή των ανανεώσιμων ενεργειών και θα διευκολύνουν τις επενδύσεις. Τα ποσά που προτείνονται για τη δράση βασίζονται σε συζητήσεις με βιομηχανικούς κύκλους όπου συνυπολογίσθηκαν οι προοπτικές ανάπτυξης των διαφόρων κλάδων και οι εκτιμήσεις του έμμεσου κόστους ποικίλης μορφής από τη βιομηχανία. Το είδος χρηματοδοτικής συμβολής από το πρόγραμμα αυτό θα καθορίσει η Επιτροπή κατά την πρόσκληση υποβολής προσφορών. Κατανομή 1998 | 1999 | 2000 2001 | 2002 άρθρο 2 ε) Στοχοθετημένες δράσεις για να προωθηθεί η εισδοχή των ΑΠΕ στην αγορά και να διευκολυνθούν οι επενδύσεις μέσω πολλαπλασιαστικού αποτελέσματος 100. 000 * Προκήρυξη προσκλήσεων υποβολής 100. 000 προς υπόμνηση προς υπόμνηση προς υπόμνηση προσφορών/ προτάσεων και τροποποιήσεις ή αναπροσανατολισμοί * Στοχοθετημένες δράσεις: -Πεδίο 1 : βιομάζα, βιοαέριο, βιοκαύσιμα -Πεδίο 2: ηλιακή θερμική και φωτοβολταϊκή -Πεδίο 3: ηλιακή ενέργεια στα κτίρια -Πεδίο 4: μικρά υδροηλεκτρικά έργα -Πεδίο 5: αιολική -Πεδίο 6: γεωθερμική Υποσύνολο άρθρου 2ε 1. 000. 000 750. 000 500. 000 500. 000 500. 000 250. 000 3. 600. 000 1. 000. 000 1. 000. 000 1. 000. 000 500. 000 500. 000 400. 000 4. 400. 000 προς υπόμνηση προς υπόμνηση προς υπόμνηση προς υπόμνηση προς υπόμνηση προς υπόμνηση Δράσεις βάσει του άρθρου 2στ) Εφαρμογή της κοινοτικής στρατηγικής ΑΠΕ και σχέδιο δράσης Παρακολούθηση των μέτρων βάσει στρατηγικής των κρατών μελών και της Κοινότητας: ο μηχανισμός παρακολούθησης πρέπει να δημιουργηθεί προοδευτικά με βάση τα εθνικά ιδρύματα (οργανισμοί ενέργειας), το κόστος του οποίου μπορεί να εκτιμηθεί σε 200. 000-300. 000 ECU ανά έτος. Οι επιθεωρήσεις υπολογίζονται σε 10. 000 ECU ανά χώρα και ανά έτος. Στήριξη πρωτοβουλιών στο πλαίσιο του σχεδίου δράσης: Το κόστος υπολογίζεται σε 15. 000 ECU κατά μέσο όρο ανά χώρα και ανά έτος, με κόστος συντονισμού και οργάνωσης 25. 000 ECU ανά έτος. Παρακολούθηση της προόδου στην Κοινότητα και τα κράτη μέλη όσον acpopa την ανάπτυξη των ΑΠΕ: Οι επιθεωρήσεις για στατιστικούς σκοπούς υπολογίσθηκαν από τη Στατιστική Υπηρεσία σε 20. 000 ECU ανά χώρα και ανά έτος. 39 ίδιο με την Τρέχουσα αξιολόγηση και συνένεια του προγράμματος: το παρακολούθηση. Το κόστος υπολογίζεται σε 15. 000 ECU κατά μέσο όρο ανά χώρα και ανά έτος, με κόστος συντονισμού και οργάνωσης 25. 000 ECU ανά έτος. Κατανομή 1998 1999 2000 2001 | 2002 άρθρο 2 στ) Εφαρμογή της κοινοτικής στρατηγικής και του σχεδίου δράσης για την ανάπτυξη των ΑΠΕ 500. 00 0 προς υπόμνηση προς υπόμνηση προς υπόμνηση 500. 000 * Παρακολούθηση των μέτρων της στρατηγικής των κρατών μελών και της Κοινότητας· επιθεώρηση της προόδου του σχεδίου δράσης * Στήριξη πρωτοβουλιών κατά που αναλαμβάνονται την εφαρμογή του σχεδίου δράσης, για να προωθηθεί ιδίως μεγαλύτερη συνεργεία μεταξύ δράσεων. 250. 00 0 450. 000 προς υπόμνηση προς υπόμνηση προς υπόμνηση * Παρακολούθηση της προόδου των ΑΠΕ στην Κοινότητα, τα κράτη μέλη και τις συνδεδεμένες χώρες· στατι-στικές 300. 00 0 300. 000 προς υπόμνηση προς υπόμνηση προς υπόμνηση άρθρο 2 στ) Πρόοδος αξιολόγησης στην Κοινότητα και τα κράτη μέλη όσον αφορά την ανάπτυξη των ΑΠΕ και τρέχουσα αξιολόγηση και συνέχεια του προγράμματος * Τρέχουσα αξιολόγηση και συνέχεια του προγράμματος 250. 00 0 250. 000 προς υπόμνηση προς υπόμνηση προς υπόμνηση 40 7. 2 Κατανομή ανά στοιχείο της δράσης ΠΙΝΑΚΑΣ II Κατανομή Ενδεικτικά ποσά σε ECU 1998 1999 συμπλήρωση και άρθρο 2 α) Εφαρμογή για την μέτρων κοινοτικών ανάπτυξη του δυναμικού των ΑΠΕ άρθρο 2 β) Δράσεις για τις υποδομές και τα μέσα ανάπτυξης των ΑΠΕ άρθρο 2 γ) Διάδοση των πληροφοριών άρθρο 2 δ) Συγχρηματοδοτούμενη διάδοση των πληροφοριών άρθρο 2 ε) Στοχοθετημένες δράσεις για την εισδοχή των ΑΠΕ με σκοπό να επισπευσθούν οι επενδύσεις μέσω πολλαπλασιαστικού αποτελέσματος άρθρο 2 στ) - Παρακολούθηση της στρατηγικής και του σχεδίου δράσης των κρατών μελών και της Κοινότητας για την ανάπτυξη των ΑΠΕ και επιθεώρηση της προόδου - Στήριξη δραστηριοτήτων για την εφαρμογή του σχεδίου δράσης - Παρακολούθηση της προόδου στην Κοινότητα και τα κράτη μέλη όσον αφορά τις ΑΠΕ 2. 000. 000 2. 000,000 4. 500. 000 1. 500. 000 1. 500. 000 4. 900. 000 1. 500. 000 1. 300. 000 3. 600. 000 4. 400. 000 500. 000 500. 000 250. 000 450. 000 300. 000 300. 000 - Τρέχουσα αξιολόγηση και συνέχεια του προγράμματος 250. 000 250. 000 Υποσύνολο άρθρου 2στ) Σύνολο 1. 300. 000 14. 400. 000 1. 500. 000 15. 600. 000 41 7. 3 Λειτουργικές δαπάνες για μελέτες, εμπειρογνώμονες, συνεδριάσεις κλπ. που συμπεριλαμβάνονται στο μέρος Β ΠΙΝΑΚΑΣ III σε εκατ. ECU Κατανομή - Μελέτες (δράσεις προδιαγραφόμενες στο άρθρο 2α) - Συνεδρίαση εμπειρογνωμόνων και αξιολογητών (για Προϋπολογισμός *) δράσεις του 2α, β, ε και στ) - Διασκέψεις και συνέδρια (για δράσεις προδιαγραφόμενες στο άρθρο 2γ και δ) - Ενημέρωση και δημοσιεύσεις (για δράσεις προδιαγραφόμενες στο άρθρο 2γ και δ) ΣΥΝΟΛΟ *) περιλαμβάνεται στον προϋπολογισμό του προγράμματος. /. 1,4 *) ·/· ) - · ΓΤ 8. ΠΡΟΒΛΕΠΟΜΕΝΑ ΜΕΤΡΑ ΚΑΤΑ ΤΗΣ ΑΠΑΤΗΣ (ΚΑΙ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΤΗΣ ΕΚΤΕΛΕΣΗΣ ΤΟΥΣ) Οι συμβάσεις που θα συναφθούν θα αμειφθούν με βάση τις πραγματικές δαπάνες (εξαιρέσει των δαπανών για μελέτες οι οποίες θα πληρωθούν εφ'άπαξ και με βάση αποδεκτά αποτελέσματα). Το μεγαλύτερο μερίδιο του κόστους που συνδέεται με τα έργα ALTENER δεν συνδέεται με επενδύσεις και επομένως στις περισσότερες περιπτώσεις αμείβονται με βάση αποδεκτά αποτελέσματα. 9. ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΚΟΣΤΟΥΣ/ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΟΣ 9. 1 1. Ειδικοί στόχοι της δράσης που θα αναληφθούν με βάση το ALTENER II και πληθυσμός στόχου Η Κοινότητα θα εφαρμόσει πενταετές πρόγραμμα μέτρων και δράσεων για να προωθηθούν οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας στην Κοινότητα. Στόχοι του προγράμματος αυτού είναι: Etôixoi στόχοι Μέσα Εφαρμογή και συμπλήρωση των Κλαδικές στρατηγικές αγοράς κοινοτικών μέτρων για να αναπτυχθεί το δυναμικό των ΑΠΕ Εναρμόνιση στην αγορά ΑΠΕ Πληθυσμός στόχου Υπεύθυνοι λήψης αποφάσεων, βιομηχανία, επιχειρηματικοί φορείς Ανάπτυξη τεχνικών κανονισμών Βιομηχανία, παραγωγοί, χρήστες και προτύπων και εναρμόνιση των νομικών, κοινωνικοοικονομικών και διοικητών όρων Αύξηση της εμπιστοσύνης και της εισδοχής των ΑΠΕ στην αγορά και βελτίωση της γενικότερης ωριμότητας και ανταγωνιστικότητας του κλάδου Ανάπτυξη μέσων και με υποστηρίζουσες υποδομές Εθνικός, περιφερειακός και τοπικός προγραμματισμός μεθοδολογιών προγραμματισμού, σχεδιασμού, Εθνικές, περιφερειακές και τοπικές αρχές, αρμόδιοι λήψης αποφάσεων Αρμόδιοι λήψης αποφάσεων, επιχειρηματικοί φορείς, βιομηχανία, παραγωγοί 42 εκτίμησης και αξιολόγησης Ανάπτυξη νέων χρηματοδοτικών μέσων και μέσων αγοράς (TPF-εγγύηση αποτελε-σμάτων) Χρηματοδοτικά ιδρύματα, επιχειρηματικοί φορείς, επενδυτές, παραγωγοί, χρήστες Υποδομές ενημέρωσης Αρμόδιοι λήψης αποφάσεων, χρήστες Φοιτητές και σπουδαστές τεχνικών εκπαιδευτικών ιδρυμάτων, μαθήματα κατάρτισης για εργαζόμενους, τεχνικούς, αρχιτέκτοντες, μηχανικούς, εκπαιδευτικούς, χρήστες Αρμόδιοι λήψης αποφάσεων, βιομηχανία, επιχειρηματικοί φορείς, αναπτυξιακοί φορείς, παραγωγοί, χρήστες Επιχειρηματικοί φορείς, αναπτυξιακοί φορείς Διεθνείς, εθνικές, τοπικές και περιφερειακές αρχές, πολιτικοί φορείς και αρμόδιοι λήψης αποφάσεων, βιομηχανία, επιχειρηματικοί φορείς, αναπτυξιακοί φορείς, παραγωγοί, χρήστες Βιομηχανία, παραγαιγοί και ενώσεις χρηστών Δημόσιοι και ιδιωτικοί επιχειρηματικοί φορείς, επενδυτές, παραγωγοί και χρήστες Κοινοτικά όργανα, αρχές των κρατών μελών, πολιτικοί φορείς και αρμόδιοι λήψης αποφάσεων, βιομηχανία, επιχειρηματικοί φορείς, παραγωγοί και χρήστες Υποδομές εκπαίδευσης και κατάρτισης Αύξηση της εμπιστοσύνης και της εισδοχής των ΑΠΕ στην αγορά με βελτίωση της διάδοσης και του συντονισμού μεταξύ διεθνών, κοινοτικών, εθνικών, περιφερειακών και τοπικών εμπειριών και δραστηριοτήτων Κοινοτικές, εθνικές και περιφερειακές εκδηλώσεις και δημοσιεύσεις Προσωρινά και ειδικά δίκτυα ανταλλαγής τεχνογνωσίας Επίσπευση των επενδύσεων με αύξηση της επιχειρησιακής ικανότητας για την παραγωγή ενέργειας από τις ΑΠΕ Εφαρμογή κοινοτικής στρατηγικής για τις ΑΠΕ Συγκεντρωτικό σύστημα ανταλλαγής και κυκλοφορίας των πληροφοριών Στήριξη υπαρχόντων δικτύων Χρηματοδοτική στήριξη για συνδρομή σε έργα ούτως ώστε να μειωθεί το έμμεσο κόστος και το κόστος παροχής υπηρεσιών - Εκτίμηση των στρατηγικών μέτρων των κρατών μελών και της Κοινότητας και επιθεωρήσεις της προόδου του σχεδίου δράσης - Εφαρμογή του σχεδίου δράσης, ιδίως για να προωθηθεί η συνεργεία με άλλες δράσεις της Κοινότητας και των κρατών μελών - Παρακολούθηση της προόδου στην Κοινότητα και τα κράτη μέλη 43 9. 2 Αιτιολόγηση της δράσης Κόστος Για να επιτευχθεί σημαντική βελτίωση του μεριδίου των ΑΠΕ στην ακαθάριστη εσωτερική κατανάλωση ενέργειας, στην έκθεση TERES II εκτιμάται ότι χρειάζονται συμπληρωματικές επενδύσεις ύψους 80 δισεκατ. ECU έως το 2020. Το ενδεχόμενο να προέλθει μία τέτοιου μεγέθους χρηματοδότηση από τους προϋπολογισμούς της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των κρατών μελών αποκλείεται. Η μόνη δυνατότητα είναι η ανεξάρτητη χρηματοδότηση από όλους τους οικονομικούς παράγοντες που δρουν σε κοινοτικό πλαίσιο. Η Επιτροπή παρεμβαίνει με τη δημιουργία εναρμονισμένων όρων στην αγορά και υποστηρίζοντας δράσεις όπου η προστιθέμενη αξία είναι αποδεδειγμένη αντικειμενικά. Τα προσδοκώμενα αποτελέσματα είναι: Βελτίωση της ποιότητας των ΑΠΕ στην αγορά Αύξηση της εμπιστοσύνης των επιχειρηματικών φορέων και επενδυτών στις ΑΠΕ Αύξηση της εμπιστοσύνης των χρηστών και των καταναλωτών στις ΑΓΙΕ Κατάλληλες λύσεις σχετικά με τις ειδικές συνθήκες και δημιουργία κατάλληλων υποδομών Κατάλληλη πρόσβαση των ΑΠΕ στην αγορά Εκτέλεση έργων ΑΠΕ μεγάλης κλίμακας Αποτελεσματική παρακολούθηση των στρατηγικών ΑΠΕ επί τόπου Καλύτερη αλληλοσυμπλήρωση των δράσεων 9. 3 Παρακολούθηση και αξιολόγηση της δράσης Για την παρακολούθηση και τη θέσπιση κριτηρίων επιλογής των έργων, η Επιτροπή θα επικουρείται από συμβουλευτική επιτροπή απαρτιζόμενη από αντιπροσώπους των κρατών μελών και εθνικούς εμπειρογνώμονες. Για τις δράσεις βάσει του άρθρου 2ε) θα συναντάται ετησίως μία τεχνική ομάδα που θα προέλθει από τη συμβουλευτική επιτροπή. Επιλεγμένοι δείκτες επιδόσεων: Γενικοί δείκτες: μείωση των εκπομπών C02 αύξηση του μεριδίου των ανανεώσιμων ενεργειών στην ακαθάριστη εσωτερική κατανάλωση ενέργειας της Κοινότητας αύξηση της παραγωγικής ικανότητας ενέργειας από ανανεώσιμες ενέργειες πρόοδος στην εφαρμογή κοινοτικής στρατηγικής και σχεδίου δράσης ΑΠΕ στην ΕΚ και τα κράτη μέλη. 44 Ειδικοί δείκτες: αριθμός τεχνικών κανονισμών και προτύπων που θα καταρτισθούν (άρθρο 2α) αριθμός και επέκταση χρηματοδοτικών μέσων και μέσων αγοράς που θα αυξήσουν την εμπιστοσύνη (άρθρο 2α και β) αριθμός και επέκταση των προϊόντων και δραστηριοτήτων διάδοσης που θα αυξήσουν την εμπιστοσύνη (άρθρο 2γ και δ) αριθμός και τύπος υποδομών σε λειτουργία (άρθρο 2β) (με επιθεώρηση) αριθμός και έκταση τοπικών, περιφερειακών και εθνικών σχεδίων (άρθρο 2β) έκταση και ομάδες στόχου που έχουν επιτευχθεί με εκστρατείες προώθησης ή δραστηριότητες ενημέρωσης (άρθρο 2γ και δ) (με επιθεώρηση) νέες εγκαταστάσεις παραγωγής (άρθρο 2ε) (βλ. πίνακα IV) ρυθμός επιτυχίας στα στοχοθετημένα έργα (άρθρο 2ε) ρυθμός συμμετοχής των MME στα έργα (άρθρο 2ε) μέτρα εφαρμοσθέντα στα κράτη μέλη (άρθρο 2στ). Θα δημιουργηθεί σύστημα παρακολούθησης, το οποίο θα δείχνει με ποιο τρόπο συλλέγονται τα δεδομένα των ανωτέρω δεικτών και με ποιο τρόπο εκτίθενται τα αποτελέσματα. ΠΙΝΑΚΑΣ IV Είδος ΑΠΕ Βιομάζα Ηλιακή φωτοβολταϊκή Ηλιακή θερμοηλεκτρική Ηλιακή θερμική Ηλιακή στα κτίρια Μικρού μεγέθους υδροηλεκτρική Αιολική Γεωθερμική Σύνολο Συνολικό εκτιμώμενο κόστος ανά μονάδα νέας παραγωγής ECU/KW Εκτιμώμενη νέα παραγωγική. ικανότητα MW Σύνολο αναγκαίας επένδυσης εκατ. ECU Εκτιμώμενο έμμεσο κόστος εκατ. ECU 500 6. 000 1. 600 200 100 1. 200 800 1. 000 360 5 3. 1 350 400 13. 3 33. 3 20 1,184. 7 180 30 5 70 40 16 25 20 386 18 6 1 7 8 4 4 2 50 Μέθοδοι και περιοδικότητα που προτείνονται για την αξιολόγηση. Η Επιτροπή θα αξιολογεί συνεχώς την ανάπτυξη των ανανεώσιμων ενεργειών στα κράτη μέλη και θα υποβάλει έκθεση κατά περιόδους στο Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Επιπλέον, η Επιτροπή θα υποβάλει συνεχώς εκθέσεις στη συμβουλευτική επιτροπή ALTENER, η οποία απαρτίζεται από αντιπροσώπους των κρατών μελών και συνεδριάζει τέσσερις φορές ανά έτος. 45 Η Επιτροπή έχει προσλάβει μία ομάδα ανεξαρτήτων συμβούλων για να διεκπεραιώσουν αξιολόγηση του προγράματος ALTENER Ι. Το νέο πρόγραμμα ALTENER II περιλαμβάνει μεγάλο αριθμό συστάσεων που πρότεινε η εν λόγω ομάδα εμπειρογνωμόνων. Η Επιτροπή έχει εκπονήσει επίσης έκθεση για τα αποτελέσματα που επιτεύχθηκαν έως το τέλος του τρίτου έτους του προγράμματος ALTENER. Η έκθεση αυτή θα διαβιβασθεί στο Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σύμφωνα με το άρθρο 8 της απόφασης του Συμβουλίου της 13ης Σεπτεμβρίου 1993 (93/500/ΕΟΚ). Στο δεύτερο έτος του προγράμματος ALTENER II θα αρχίσει η αξιολόγηση του έτσι ώστε να είναι δυνατόν να συνταχθεί ενδιάμεση έκθεση πριν προταθεί νέο δημοσιονομικό πλαίσιο. 10. ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ Η δραστήρια κινητοποίηση του αναγκαίου διοικητικού δυναμικού θα προκύψει από την ετήσια απόφαση της Επιτροπής σχετικά με την κατανομή των πόρων, λαμβανομένου υπό·ψη του δυναμικού και των πρόσθετων ποσών που θα χορηγηθούν από την αρμόδια για τον προϋπολογισμό αρχή. 10. 1 Επιπτώσεις των απαιτήσεων σχετικά με το προσωπικό ΠΙΝΑΚΑΣ V Είδη θέσεων Προσωπικό που θα απασχοληθεί στη διαχείριση της δράσης Μόνιμες θέσεις Μόνιμο ή προσωρινό προσωπικό Αλλο προσωπικό Α Β C 8 2 4 από αυτό διάρκεια Προσωρινές θέσεις ήδη υπάρχον δυναμικό στην ΓΔ 4 0 1 5 εξωτερικοί εμπειρογνώμονες πρόσθετο προσωπικό ή προσωπικό της ΓΔ 4 2 3 5 έτη 46 IV. ΕΚΘΕΣΗ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ ΣΤΙΣ MME ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ 1. Διοικητικές υποχρεώσεις που απορρέουν από την εφαρμογή της νομοθεσίας στις εταιρείες θα υπάρχει διαδικασία υποβολής αίτησης για τη χορήγηση χρηματοδοτικής στήριξης. 2. Πλεονεκτήματα για τις εταιρείες ΝΑΙ Οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας που αναπτύσσονται από εταιρείες, φορείς και υπηρεσίες των κρατών μελών, είναι ενδογενείς πόροι και δεν επηρεάζονται από τις διακυμάνσεις των τιμών των εισαγομένων καυσίμων· παρέχουν σταθεροποιητικό αποτέλεσμα στο ενεργειακό κόστος. Σε πολλές περιπτώσεις αυτό οδηγεί σε μείωση του κόστους παραγωγής και έχουν ως επακόλουθο την αύξηση της βιομηχανικής ανταγωνιστικότητας. 'Οπου η χρήση περιορισμένους χρηματοδοτικούς πόρους, οι MME θα μπορούσαν να τύχουν πρόσθετης ενίσχυσης. ανανεώσιμων ενεργειών απαιτεί των Τα προτεινόμενα μέτρα παρέχουν επιπλέον στήριξη σε πρωτοβουλίες που έχουν αναπτυχθεί με προγράμματα έρευνας, ανάπτυξης και επίδειξης της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και με εθνικά προγράμματα των κρατών μελών. Προωθείται ισχυρή διεθνής συνεργασία με τρίτες χώρες. Το πρόγραμμα θα είναι ανοικτό στις χώρες ΕΟΧ και τις συνδεδεμένες χώρες της ΧΚΑΕ και την Κύπρο. Οι περισσότεροι συμβαλλόμενοι του προγράμματος ALTENER είναι MME, οι οποίες θα επωφεληθούν του προγράμματος. 3. Επιπτώσεις στην απασχόληση Θετική, λόγω του γεγονότος ότι η αυξημένη παραγωγή ενδογενούς ενέργειας από τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας θα επιφέρει μείωση των εισαγωγών ορυκτών καυσίμων από τρίτες χώρες και συνεπώς θα δημιουργήσει νέες θέσεις εργασίας στην Κοινότητα. Οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας ευνοούν κατά κύριο λόγο τη μικρού και μεσαίου μεγέθους βιομηχανία και τους εξειδικευμένους εργάτες, καθώς επίσης ταυτόχρονα δημιουργούν ή και εξασφαλίζουν θέσεις εργασίας. Οι επενδύσεις στις ανανεώσιμες ενέργειες μπορούν να παραγάγουν στοχοθετημένα οφέλη εισοδήματος και απασχόλησης στις αγροτικές περιοχές. 4. Υπήρξε προκαταρκτική συνεργασία με τους κοινωνικούς εταίρους; ΟΧΙ 5. Υπάρχει μία λιγότερο περιοριστική και εναλλακτική αντιμετώπιση; ΟΧΙ Η μόνη εναλλακτική λύση θα μπορούσε να ήταν να μην υπάρξει καν πρόγραμμα ή να υπάρξει μόνο μία σύσταση χωρίς χρηματοδοτική ενίσχυση, 47 η οποία σε μία περίοδο που το ύψος των ενεργειακών τιμών δεν αποτελεί κίνητρο για την ανάπτυξη των ανανεώσιμων ενεργειών, δεν θα οδηγούσε σε δράσεις που να έχουν ως αποτέλεσμα να επωφεληθούν οι MME και να μειωθούν οι εκπομπές C02. Η έλλειψη πρωτοβουλίας από πλευράς της Κοινότητας θα δυσχέραινε απλώς τις MME και θα είχε ως αποτέλεσμα την έλλειψη δράσης. 48 ISSN 0254-1483 COM(97) 87 τελικό ΕΓΓΡΑΦΑ GR 12 15 14 Αριθ. καταλόγου : CB-CO97-103-GR-C ISBN 92-78-17122-0 Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων L-2985 Λουξεμβούργο 49