title: ΚΟΙΝΟ ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ - ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ 1996

eurovoc_concepts:
EU activity
EU policy
activity report
research body
technological change

text: ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ Βρυξέλλες, 03. 04. 1997 COM(97) 137 τελικό ΚΟΙΝΟ ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ 1996 (υποβληθείσα από την Επιτροπή) ΠΡΟΛΟΓΟΣ Κάθε χρόνο, η Επιτροπή υποβάλλει ετήσια έκθεση για το Κοινό Κέντρο Ερευνών (ΚΚΕρ), στην οποία περιγράφεται το πλήρες φάσμα των δραστηριοτήτων του ΚΚΕρ κατά τη διάρκεια του έτους και παρέχονται πληροφορίες των ανθρώπινων και οικονομικών πόρων, οι οποίοι διατέθηκαν για την εκτέλεση του έργου. Η ετήσια έκθεση, συνοδευόμενη από τις παρατηρήσεις του Διοικητικού Συμβουλίου του ΚΚΕρ, υποβάλλεται από την Επιτροπή στο Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή. Η παρούσα έκθεση καλύπτει δραστηριότητες το 1996 και εκδίδεται εις εκπλήρωση των απαιτήσεων υποβολής εκθέσεων που προβλέπονται στις αποφάσεις του Συμβουλίου σχετικά με τα ειδικά προγράμματα ΚΚΕρ (1995-1998) για την ΕΚ (Ευρωπαϊκή Κοινότητα)1 και την ΕΚΑΕ (Ευρωπαϊκή Κοινότητα Ατομικής Ενέργειας)2, αντίστοιχα και το συμπληρωματικό πρόγραμμα αντιδραστήρων υψηλής ροής 1996-1999 για την ΕΚΑΕ3. Συγχρόνως, η ετήσια έκθεση 1996 αποτελεί συνεισφορά στην υποβολή εκθέσεων για τις ειδικές δραστηριότητες ΕΤΑ (Έρευνα και τεχνολογική ανάπτυξη), όπως προβλέπει το άρθρο 130ο της συνθήκης ΕΚ. 1 EEL361/114της 31. 12. 1994 2 3 EEL 361/132της 31. 12. 1994 EEL 172/23 της 11. 7. 1996 3 ΚΟΙΝΟ ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ 1996 Έκθεση της Επιτροπής ^ TO ΚΟΙΝΟ ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ Ο λόγος ύπαρξης του Κοινού Κέντρου Ερευνούν είναι η παροχή υπηρεσκόν στην Ευρωπαϊκή ' Ενωση. Η αποστολή του είναι η εξασφάλιση επιστημονικών και τεχνικών δυνατοτήτων για την Ευρωπαϊκή ' Ενωση, συνδεομένων άμεσα με την Επιτροπή, συνεισφέροντας έτσι στη διαμόρφωση και εφαρμογή των πολιτικών της ΕΕ. Το Κοινό Κέντρο Ερευνών αποτελεί το επίσημο ερευνητικό εργαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ιδρύθηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και εδρεύει στις Βρυξέλλες. Αποτελείται από πέντε χωριστές εγκαταστάσεις, που βρίσκονται στο Βέλγιο, στη Γερμανία, στην Ιταλία, στις Κάτω Χώρες και στην Ισπανία, και στεγάζουν επτά διαφορετικά ιδιαίτερο χώρο εμπειρογνωμοσύνης. ινστιτούτα, καθένα από τα οποία εστιάζει σε Τα ινστιτούτα αυτά είναι: IRMM Ινστιτούτο Μετρήσεων και Υλικών Αναφοράς GEEL (Β) ITU I AM ISIS ΕΙ SAI IPTS Ινστιτούτο Υπερουρανίων Στοιχείων KARLSRUHE (D) Ινστιτούτο Π ροηγμένων Υλικών ΡΕΤΤΕΝ (NL) και ISPRA (Ι) Ινστιτούτο Συστημάτων, Πληροφορικής και Ασφάλειας ISPRA (Ι) Ινστιτούτο Περιβάλλοντος Ινστιτούτο Διαστημικών Εφαρμογών ISPRA (Ι) ISPRA (Ι) Ινστιτούτο Τεχνολογικοί Προβλέψεων SEVILLE (Ε) και μέσω αυτών το ΚΚΕρ προωθεί και διεξάγει έρευνα, υπαγορευόμενη από τις ανάγκες των πελατών, υψίστης ποιότητας και ακεραιότητας, προς υποστήριξη των κοινοτικών πολιτικών. Το Κοινό Κέντρο Ερευνών αποτελεί ακέραιο τμήμα του κοινοτικού συστήματος έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης και, όλο και περισσότερο, κινητήρια δύναμη της ευρωπαϊκής Ε&Α, προς όφελος τόσο της βιομηχανίας όσο και των καταναλωτών. Έχει αναπτύξει συν τω χρόνω ειδικές δεξιότητες, μοναδικά εργαλεία και αξιόπιστη, ουδέτερη επιστημονική εμπειρογνωμοσύνη, προσαρμοσμένη στην τριπλή αποστολή του: διεξαγωγή των ειδικών κοινοτικών ερευνητικών προγραμμάτων, τα οποία έχει αποφαίσει το Συμβούλιο και χρηματοδοτούνται από τον προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης· εκτέλεση έρευνας υπαγορευόμενης από τον πελάτη, ως επιστημονική και τεχνική στήριξη για άλλες κοινοτικές πολιτικές, όπως το περιβάλλον, η γεωργία ή η πυρηνική ασφάλεια· και ενασχόληση με όλο και περισσότερη επιτυχία, με ανταγωνιστικές δραστηριότητες, δηλαδή συμμετέχοντας επί ίσοις όροις με τη βιομηχανία, ερευνητικούς οργανισμούς και πανεπιστήμια των κρατών μελών ή συνδεδεμένων χωρών σε κοινοτικά προγράμματα, περιλαμβανομένων δράσεων επιμερισμένης δαπάνης, σύμφωνα με τα προγράμματα-πλαίσιο, ή παρέχοντας αμειβόμενες υπηρεσίες σε ιδιωτικούς και δημόσιους πελάτες. Το προβλεπόμενο βάσει του κανονισμού υπηρεσιακής κατάστασης προσα)πικό, το οποίο περιλαμβάνει μόνιμους υπαλλήλους και έκτακτο προσωπικό, του ΚΚΕρ ήταν 1. 746 στο τέλος του 1996. Στον αριθμό αυτό πρέπει να προστεθούν 186 επιστήμονες, οι οποίοι απασχολούνταν στο Κέντρο και αμείβονταν από το ΚΚΕρ, στο πλαίσιο διαφόρων προγραμμάτων φιλοξενίας τους. 200 επιπλέον επιστήμονες και μαθητευόμενοι εργάσθηκαν στο ΚΚΕρ βάσει άλλων ρυθμίσεων. Οι συνολικές πιστώσεις αναλήψεως υποχρεώσεων από το ΚΚΕρ για το 1996 ανήλθαν περίπου σε 273 εκατ. ECU. Η παρούσα ετήσια έκθεση επιδιώκει να δώσει γενική εικόνα των δραστηριοτήτων του ΚΚΕρ κατά το 1996. Οι αναγνώστες μπορούν να εύρουν περισσότερες λεπτομέρειες στις ετήσιες εκθέσεις των επτά ινστιτούτων. Το ΚΚΕρ δημοσιεύει επίσης πλήθος επιστημονικών εκθέσεων, παρουσιάζει διατριβές σε συνέδρια και σε επιστημονικά περιοδικά και οργανώνει επιστημονικά εργαστήρια, σεμινάρια και συνδιασκέψεις προς διάδοση του επιστημονικού του έργου. 5~ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΚΥΡΙΟΤΕΡΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ 1996 1. ΤΟ ΚΟΙΝΟ ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΤΟ 1996 1. 1 1. 2 1. 3 1. 4 1. 5 ΣΥΝΕΙΣΦΟΡΕΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΟΔΟ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ, ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΥΗΜΕΡΙΑΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΩΣ ΔΙΕΞΑΓΟΜΕΝΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΕΣ ΗΜΕΡΙΔΕΣ, ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΔΡΙΑ ΤΟΥ ΚΚΕρ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΙ ΠΟΡΟΙ ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΑ 2. ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΩΝ ΤΟΥ ΚΚΕρ ΚΑΤΑ ΤΟ 1996 ΤΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΛΙΚΩΝ ΑΝΑΦΟΡΑΣ ΚΑΙ ΜΕΤΡΗΣΕΩΝ ΤΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΕΡΟΥΡΑΝΙΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΤΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΠΡΟΗΓΜΕΝΩΝ ΥΛΙΚΩΝ ΤΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ, ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΤΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΔΙΑΣΤΗΜΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΠΡΟΒΛΕΨΕΩΝ 2. 1 2. 2 2. 3 2. 4 2. 5 2. 6 2. 7 Παράρτημα 6 8 12 12 19 21 22 23 25 25 27 30 32 37 40 43 46 ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΑΙΟΥ ΕΠΙ ΤΗΣ ΕΤΗΣΙΑΣ ΕΚΘΕΣΗΣ ΚΚΕρ 1996 1996 - Έτος επιτυχών προκλήσεων για το ΚΚΕρ 1. 2. 3. Το 1996 ήταν πρωτοποριακή χρονιά για το ΚΚΕρ λόγω των προσπαθειών που κατέβαλε ώστε να ανταποκριθεί στην αυξημένη ζήτηση έρευνας για λογαριασμό πελατών, καθώς και στις προσπάθειες του για μεγαλύτερη ανταγωνιστικότητα της έρευνας στο πλαίσιο πάντοτε του κοινοτικού χαρακτήρα αυτής. Τα κοινοτικά θεσμικά όργανα είχαν υποβάλει τις σχετικές αιτήσεις στο ΚΚΕρ ήδη από το 1994, ώστε η εκκίνηση να γινόταν το 1995. Το 1996 εκδόθηκε από την Επιτροπή κατόπιν αιτήσεως του Συμβουλίου η πρώτη έκθεση προόδου που καλύπτει το πρώτο ενάμισο έτος της νέας προγραμματικής περιόδου. Στην εκπόνηση της έκθεσης προόδου βοήθησε και το διοικητικό συμβούλιο, η γνώμη του οποίου συνοδεύει την έκθεση. Στη γνώμη αυτή εκφράζεται ικανοποίηση για την πρόοδο που έχει γίνει ως προς την υποστήριξη των πρωτοβουλιών που αναλαμβάνονται, με την παρατήρηση ότι υπάρχουν περιθώρια για περαιτέρω βελτίωση. Το διοικητικό συμβούλιο με ικανοποίηση πληροφορήθηκε την προσυπογραφή της έκθεσης από το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Η ετήσια έκθεση 1996 επιβεβαιώνει τις συνεχείς αυτές εξελίξεις. Οι κυριότερες δραστηριότητες από το πλούσιο χαρτοφυλάκιο των εν εξελίξει έργων του ΚΚΕρ δίνουν μια πλήρη εικόνα του τρόπου με τον οποίο το ΚΚΕρ συμβάλλει στην επίτευξη των στόχων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, συμπεριλαμβανομένης της αειφόρου ανάπτυξης των κρατών μελών και της εξυπηρέτησης του ευρωπαίου πολίτη. Ο μεγάλος αριθμός διατάξεων δικτύου αποσκοπεί στην εξασφάλιση της αλληλεπίδρασης μεταξύ ΚΚΕρ αφενός και βιομηχανίας, εθνικών ερευνητικών εργαστηρίων και πανεπιστημίων αφετέρου. Το πλήρες φάσμα ανταγωνιστικών δραστηριοτήτων που εγκαινιάσθηκαν για το ΚΚΕρ το 1995 ήταν μια νέα πρόκληση που ζητούσε επαναπροσανατολισμό των τρόπων λειτουργίας του ΚΚΕρ. Τα αποτελέσματα του πρώτου έτους υπήρξαν ενθαρρυντικά. Η ετήσια έκθεση 1996 καταγράφει τη σημειωθείσα πρόοδο και δείχνει ότι και τα επτά ινστιτούτα του ΚΚΕρ έχουν δεσμευθεί ως προς κάθε πτυχή των νέων ευκαιριών που ανοίγονται για το ΚΚΕρ. Η πρόκληση για το ΚΚΕρ, καθώς και για κάθε παραγωγό γνίίχτης στην Κοινότητα, είναι πώς να επιταχύνει τους ρυθμούς εκμετάλλευσης της γνώσης προς όφελος της ευρωπαϊκής βιομηχανίας και της ευημερίας των ευρωπαίων πολιτών. Η έκθεση δείχνει ότι το ΚΚΕρ ανταποκρίθηκε θετικά στην πρόκληση. Ως ένας από τους πρωταρχικούς συντελεστές επιστήμης και τεχνολογίας στην Ευρώπη, αναγνωρίζει την ευθύνη που έχει επωμισθεί και θα εξακολουθήσει να ανταποκρίνεται θετικά στην εμπιστοσύνη που έχουν επενδύσει σ'αυτό τα κράτη μέλη, σύμφωνα με τα συμπεράσματα του Συμβουλίου (1994). Αξιολογήσεις του έργου του ΚΚΕρ 4. 5. Το 1996 έγινε νέα αξιολόγηση των δραστηριοτήτων του ΚΚΕρ από εξωτερικούς εμπειρογνώμονες, σύμφωνα με τις αποφάσεις του Συμβουλίου επί των ειδικών προγραμμάτων του ΚΚΕρ, αξιολόγηση που έγινε κατόπιν διαβούλευσης με το διοικητικό συμβούλιο. Επελέγησαν ομάδες επιθεωρητών για καθένα από τα ινστιτούτα του ΚΚΕρ. Ο καθηγητής J. M. Rojo, τέως υπουργός έρευνας της Ισπανίας, έκανε μια συνολική αξιολόγηση και ανάλυση των εκθέσεων που του υπέβαλαν οι ομάδες επιθεωρητών, ανάλυση που συζητήθηκε με το διοικητικό συμβούλιο τον Δεκέμβριο του 1996. Τα πορίσματα των εκθέσεων επιβεβαιώνουν σε μεγάλο βαθμό ότι το έργο του ΚΚΕρ έχει προοδεύσει επαρκώς μετά τις προηγούμενες αξιολογήσεις των ετών 1993 και 1994. Ο μεγάλος αριθμός αναλυτικών συστάσεων θα αποτελέσει κίνητρο για περαιτέρω πρόοδο. Το διοικητικό συμβούλιο συμφωνεί ότι υπάρχουν ακόμη περιθώρια βελτίωσης στη λειτουργία του ΚΚΕρ, σε σχέση κυρίως με το γεγονός ότι τα ινστιτούτα βρίσκονται σε μεγάλες αποστάσεις, πράγμα που περιορίζει τις δραστηριότητες. Εξέλιξη του καθεστώτος του ΚΚΕρ 6. Όπως αναμενόταν, το 1996 η Επιτροπή αποφάσισε να δώσει στο ΚΚΕρ καθεστώς αυτόνομης Γενικής Διεύθυνσης, μέτρο ευπρόσδεκτο, το οποίο, σύμφωνα και με άποψη που έχει επανειλημμένως διατυπωθεί από το διοικητικό συμβούλιο, θα πρέπει να συνοδευτεί από περαιτέρω κινήσεις που θα δώσουν τη δυνατότητα στο ΚΚΕρ να επιτύχει πλήρη αλλαγή των μεθόδων εργασίας που προβλέπονται στα συμπεράσματα του Συμβουλίου του Απριλίου 1994 και να εκπληρώσει έτσι την αποστολή του. Προς τούτο εξετάζεται και το ενδεχόμενο να του αναγνωριστεί νομική προσωπικότητα. Εμπορική εκμετάλλευση, πληροφόρηση 7. 8. Το 1996 ζητήθηκε η ανάληψη νέων πρωτοβουλιών για την εμπορική εκμετάλλευση των αποτελεσμάτων της όλης δραστηριότητας του ΚΚΕρ. Όπως μαρτυρεί η ετήσια έκθεση για το 1996, ως αποτέλεσμα μεγαλύτερης προσοχής σε επιδιώξεις και επιδόσεις, κατανοήθηκε η σημασία των ουσιαστικών αυτών παραμέτρων στα ινστιτούτα του ΚΚΕρ και απέφερε καρπούς. Το διοικητικό συμβούλιο χαιρετίζει το γεγονός ότι βρίσκονται υπό εξέλιξη νέες πρωτοβουλίες δημιουργικής φαντασίας, μεταξύ των οποίων η συνεκμετάλλευση εμπορικών συμβάσεων και μια πληρέστερη αντίληψη του ζητήματος της πνευματικής ιδιοκτησίας. Το διοικητικό συμβούλιο συμφώνησε να δρομολογηθεί στις αρχές του 1997 η πραγματοποίηση μιας μελέτης σκοπιμότητας σχετικά με τη δημιουργία ενός τεχνολογικού πάρκου στις εγκαταστάσεις της Ispra. Στο μεταξύ, το ΚΚΕρ έχει εντείνει την πληροφόρηση σε επίπεδο κρατών μελών γύρω από τις δραστηριότητες του. Σ'αυτό το πλαίσιο, μέλη του διοικητικού συμβουλίου από κοινού με το ΚΚΕρ διοργάνωσαν κατά το 1996 μια σειρά παρουσιάσεων του ΚΚΕρ στα κράτη μέλη, συγκαλώντας εκπροσώπους της βιομηχανίας, των εθνικών ερευνητικών κέντρων και των πανεπιστημίου μαζί με εκπροσ(όπους του ΚΚΕρ, ώστε να ενθαρρυνθεί περαιτέρω συνεργασία με το ΚΚΕρ. Αντιδραστήρας υψηλής ροής 9. Το 1996 εκδόθηκε απόφαση του Συμβουλίου σχετικά με ένα συμπληρωματικό πρόγραμμα του αντιδραστήρα υψηλής ροής στο Petten (NL) για το χρονικό διάστημα 1996-1999. Αυτό σήμαινε πλήρη επανεξέταση της διαχείρισης της εγκατάστασης και ώθηση προς μια αμεσότερη εμπορική χρήση σημαντικού μέρους του δυναμικού του με επακόλουθη βελτίωση σε απόδοση και οικονομία, όπως ήδη προβλεπόταν από το 1995. Τα πρώτα αποτελέσματα είναι αισιόδοξα. Προς το 5ο πρόγραμμα πλαίσιο 10. Το διοικητικό συμβούλιο έχει λάβει υπό σημείωση με ζωηρό ενδιαφέρον τα έγγραφα που εκδόθηκαν από την Επιτροπή μέσα στο 1996 σχετικά με την πορεία προς το 5ο πρόγραμμα πλαίσιο έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης που αναμένεται να δρομολογηθεί το 1999, καθώς και τις απόψεις για το ΚΚΕρ που περιέχονται στα έγγραφα αυτά. Το διοικητικό συμβούλιο έχει επίσης λάβει υπόψη τις συζητήσεις που έχουν γίνει με αντικείμενο τα έγγραφα αυτά. Θα ακολουθήσουν κατά πάσα πιθανότητα περαιτέρω συζητήσεις στις αρχές του 1997. Το ΚΚΕρ ενδέχεται να κληθεί να αντιμετωπίσει νέες προκλήσεις, το διοικητικό συμβούλιο όμως είναι πεπεισμένο ότι θα υπάρξει πλήρες όφελος από τη συμβολή του ΚΚΕρ στην επίτευξη των κυριότερων στόχων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Εδώ θα φανεί όχι μόνο η ικανότητα του να συμμετέχει σε ευρωπαϊκή κλίμακα στις προσπάθειες που καταβάλλονται για να δημιουργηθεί κρίσιμη μάζα υποδομής, αλλά και η ικανότητα του να βελτιώσει την αδέσμευτη και ανεξάρτητη τεχνογνωσία σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Ζητήματα προσωπικού 11. Στις εκθέσεις αξιολόγησης υπογραμμίζεται η ανάγκη να τροποποιηθούν οι σημερινές διαδικασίες που αφορούν τη διαχείριση του προσωπικού και κυρίως τις προσλήψεις. Το διοικητικό συμβούλιο συμμερίζεται πλήρως αυτή την άποψη. Το πρόβλημα θα οξυνθεί ακόμη περισσότερο στο εγγύς μέλλον αφού αναμένεται να υπάρξουν πολλά κενά στο φάσμα ηλικιών του προσωπικού του ΚΚΕρ, κενά των οποίων η έγκαιρη πλήρωση είναι πολύ μεγάλης σημασίας για το μέλλον του ΚΚΕρ. Ωθούμενο από τις εκθέσεις αξιολόγησης, το διοικητικό συμβούλιο σκοπεύει για μια ακόμη φορά να αντιμετωπίσει τα ζητήματα προσωπικού και την εφαρμογή ορισμένης τακτικής στο ΚΚΕρ. 12. Το διοικητικό συμβούλιο έκανε δεκτό τον διορισμό του κ. Hugh Richardson στη νέα θέση του αναπληρωτή Γενικού Διευθυντή το 1996, και σημείωσε την πρόοδο των τεσσάρων νέων διευθυντά'™ , που διορίστηκαν μέσα στο 1995. Επιπλέον, το διοικητικό συμβούλιο συνέστησε στην Επιτροπή το διορισμό του καθηγητή Grasserbauer, ο οποίος αναλαμβάνει τη θέση του διευθυντή στο Ινστιτούτο Υλικών Αναφοράς και Μετρήσεων (IRMM) στις αρχές του 1997. Στον κ. Η. Allgeier, πρώτο διευθυντή του Ινστιτούτου Τεχνολογικοί Προβλέψεων (IPTS) στη Σεβίλλη, ο οποίος μετατέθηκε στο τέλος του έτους σε άλλη θέση της Επιτροπής, εκφράζονται ευχαριστίες για τα πρώτα επιτυχή βήματα του ινστιτούτου. Το διοικητικό συμβούλιο συγχαίρει τον κ. Hans Jergen Helms, τέως διευθυντή προγραμμάτων, ο οποίος συνταξιοδοτήθηκε το 1996 και ονομάστηκε επίτιμος Γενικός Διευθυντής σε αναγνώριση της αφοσίωσης του στο Κοινό Κέντρο Ερευνών. Αναγνώριση προσφοράς 13. Το διοικητικό συμβούλιο αναγνωρίζει το διαρκές ενδιαφέρον της Επιτρόπου Cresson για το ΚΚΕρ, ενδιαφέρον που μαρτυρείται από τις εκθέσεις των επισκέψεων της σε διάφορες εγκαταστάσεις του ΚΚΕρ καθόλο το έτος. Το διοικητικό συμβούλιο εκφράζει για μια ακόμη φορά την εκτίμηση του για τη σκληρή δουλειά και αφοσίωση του Γενικού Διευθυντή, των αρχαιότερων συνεργατών του αλλά και όλου του προσωπικού για τη στάση τους απέναντι στις προκλήσεις. ΚΥΡΙΟΤΕΡΕΣ ΑΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ 1996 Το επιστημονικό και τεχνικό έργο του ΚΚΕρ είναι ως επί το πλείστον διακλαδικό και καλύπτει μεγάλο αριθμό έργων. Τα λίγα παραδείγματα που ακολουθούν παρουσιάζουν διάφορους τομείς δραστηριότητας και διάφορες ρυθμίσεις χρηματοδότησης για το έργο του ΚΚΕρ το 1996. (ίϊαραχολούθηση (SAI) του ΚΚΕρ, παρέχει συνεχώς της Γεωργίας με ΤηΧανίχνενση), που διεξήχθη από το Ινστιτούτο Το έργο ΜΑΜ Διαστημικών Εφαρμογών αγρομετεωρολογικές πληροφορίες, που καθιστούν δυνατή την ακριβή παρακολούθηση και παρέκταση της ανάπτυξης καλλιεργειών στην Ευρώπη και πέρα απ ' αυτήν. Η προσέγγιση βασίζεται σε αγρομετεωρολογικό μοντέλο, που βασίζεται σε καιρικά δεδομένα (βροχόπτωση, θερμοκρασία, ακτινοβολία, εξάτμιση. ) και αγρονομικά δεδομένα (κατάσταση ανάπτυξης, υδατικό περιεχόμενο, παραγόμενη βιομάζα, βάρος σπόρων, κλπ. ). Το πλεονέκτημα του συστήματος είναι ότι παρέχει ομογενείς πληροφορίες σε πραγματικό χρόνο, που καλύπτουν ευρεία γεωγραφική περιοχή. Είναι επίσης χρήσιμο ως σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης (π. χ. αναγνώριση ανωμαλιών στις μορφές ανάπτυξης των καλλιεργειών). ενημερωμένες Το Σεπτέμβριο 1996, το Συμβούλιο της ΕΕ εξέδωσε την οδηγία για την Ολοκληρωμένη Πρόληψη και Έλεγχο της Ρύπανσης (IPPC), η οποία αποτελεί την έναρξη νέας εποχής στην περιβαλλοντική νομοθεσία. Σε αντίθεση προς την παραδοσιακή προσέγγιση καθορισμού προτύπων εκπομπής γενικής εφαρμογής, η οδηγία IPPC ενσωματώνει τα διάφορα μέσα ρύπανσης (π. χ. αέρα και ύδατα ή έδαφος) και λαμβάνει υπόψη τόσο την ευαισθησία του τοπικού περιβάλλοντος, όσο και της τεχνολογικής προόδου. Καλύπτει μεγάλες εγκαταστάσεις των πλέον ρυπαντικών βιομηχανικών τομέων, όπως της χημικής βιομηχανίας, της μεταλλουργίας και της βιομηχανίας ενέργειας. Οι καλύτερες διαθέσιμες τεχνικές (ΒΑΤ) στους τομείς αυτούς, πρόκειται να καθοριστούν από το "Γραφείο IPPC", μέσω διαδικασίας, στην οποία συμμετέχουν αντιπρόσωποι από τα 15 κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των σχετικών βιομηχανικών και περιβαλλοντικών οργανισμών. Τα εν λόγω έγγραφα ΒΑΤ πρόκειται να αποτελέσουν το κύριο σημείο αναφοράς, εφόσον αρχίσουν να εκδίδονται τοπικές άδειες. Το γραφείο IPPC είναι εγκατεστημένο στο Ινστιτούτο Τεχνολογικών Μελετών (IPTS) του ΚΚΕρ, το οποίο είναι υπεύθυνο για την παρακολούθηση της τεχνολογίας σε ευρωπαϊκό επίπεδο. To IPTS έχει αποκτήσει σημαντική εμπειρογνωμοσύνη όσον αφορά μελέτες ΒΑΤ (μόλις ολοκληρώθηκε ανάλυση των τομέων της αμμωνίας και του νιτρικού οξέος) και έχει επιτύχει τη σύναψη συμβάσεως για τη διαχείριση του Γραφείου IPPC. To IPTS πρόκειται να προωθήσει την ανταλλαγή πληροφοριών και να διασφαλίσει την ουδετερότητα στη διαδικασία επιτεύξεως συναίνεσης μεταξύ των ενδιαφερομένων μερών. ΒΙΟΪΑΤΡΙΚΑ ΥΛΙΚΑ ΑΝΑΦΟΡΑΣ Τα Βιοϊατρικά Υλικά Αναφοράς, τα οποία απαιτούνται για την ανάπτυξη και επαλήθευση της ακρίβειας και ορθότητας διαγνωστικών σειρών (kits) δοκιμής (π. χ. εγκυμοσύνης, ηπατίτιδας, διαβητου, ορισμένων μορφών καρκίνου, πιστοποιούνται τώρα από το ΚΚΕρ (Ινστιτούτο Υλικών Αναφοράς και Μετρήσεων (IRMM)). Συμφωνία με την Διεθνή Ομοσπονδία Κλινικής Χημείας (IFCC), η οποία υπεγράφη τον Οκτώβριο 1996 από την Επίτροπο Edith CRESSON, προβλέπει υλικά αναφοράς που παράγονται βάσει έργων, τα οποία προτείνονται από την IFCC προκειμένου να δοκιμαστούν και να πιστοποιηθούν από το ινστιτούτο. Τα έσοδα από τις πωλήσεις των υλικών που προκύπτουν μοιράζονται μεταξύ της IFCC και του ινστιτούτου. Ot ευρωκώδικες αποτελούν πρότυπα σχεδιασμού που εγκρίθηκαν από την ευρωπαϊκή βιομηχανία κατασκευών. Ο ενρωκώδικας 8 προδιαγράφει πρότυπα τα οποία πρέπει να τηρούν τα κτίρια, προκειμένου να ανθίστανται σε κραδασμούς, είτε αυτοί προκαλούνται από την οδική ή σιδηροδρομική κυκλοφορία, είτε ακόμη και από σεισμούς. Τα πρότυπα ελέγχονται από όμιλο ευρωπαϊκών εργαστηρίων, χρησιμοποιώντας σειρά μεθόδων, περιλαμβανομένης αναλύσεως με τη βοήθεια υπολογιστή και όονουμένοον τραπεζών. Το ΚΚΕρ (Ινστιτούτο Συστημάτων, Πληροφορικής και Ασφάλειας (ISIS)) αποτελεί τμήμα του ομίλου αυτού· η κύρια συνεισφορά του είναι η ανάπτυξη και λειτουργία της εγκατάστασης τοιχείου αντίδρασης (μοναδική στην Ευρώπη) (Ευρωπαϊκό Εργαστήριο Δομικών Εκτιμήσεων ELSA), που χρησιμοποιεί ψευδοδυναμική μέθοδο δοκιμής για τη δοκιμή κατασκευών πλήρους κλίμακος. Η ισχύς του ευρωκώδικα 8 έχει επιβεβαιωθεί για κατασκευές ενισχυμένου σκυροδέματος γυμνού σκελετού, χάρη στη δοκιμή n-ορόφων σκελετών από σκυρόδεμα στην εγκατάσταση. Επιπλέον, ο κώδικας τροποποιήθηκε ώστε να λαμβάνει υπόψη την συμπλήρωση των σκελετών υποδομής με μη δομικά υλικά. To ELSA χρησιμοποιείται επίσης για τον έλεγχο μεθόδων αναδρομικού εξοπλισμού, προκειμένου να προστατεύονται υπάρχοντα κτίρια, ιδίως εκείνα μεγάλου ιστορικού ενδιαφέροντος, από καταστροφές λόγω κραδασμών. 10 Έρευνα στο πλαίσιο συνεργασίας, σε εμπορική βάση, διεξάγεται από το ΚΚΕρ (Ινστιτούτο Προηγμένοιν Υλικών (ΙΑΜ)), στον τομέα των απαιτήσεων όσον αφορά τα υλικά για βελτιωμένο σχεδιασμό και λειτουργία κατασκευαστικών στοιχείων υψηλής θερμοκρασίας για εγκαταστάσεις παραγωγής ισχύος. Αξιολογώντας την εργασία που έχει ήδη διεξαχθεί, ο καθηγητής Regis του ENEL (η ιταλική ηλεκτρική εταιρεία κοινής (οφελείας - πελάτης) έγραψε πρόσφατα: "Όλα τα επιμέρους υποέργα έχουν διεξαγάγει εξαιρετικές πειραματικές έρευνες, σύμφωνα με τα πλέον σύγχρονα δεδομένα της επιστήμης, ορισμένες από τις οποίες έχουν προβλεφθεί σε ειδικές δημοσιεύσεις. Τα ευρήματα γενικά συμφωνούν αρκετά καλά με τα πλέον προηγμένα συμπεράσματα στα οποία έχουν καταλήξει μεγάλοι κατασκευαστές ή με τις πρακτικές που βρίσκονται σε στάδιο δοκιμασίας από άλλες υπηρεσίες κοινής ωφέλειας. Τα αποτελέσματα αυτά είναι εξαιρετικά πολύτιμα, δεδομένου ότι επιτρέπουν εκτεταμένες επιστημονικές ανταλλαγές πληροφοριών και τεχνογνωσίας με άλλα διεθνή εργαστήρια, με άλλους τελικούς χρήστες, με τους κατασκευαστές πρωτότυπων εξοπλισμών (QEM) και τις θυγατρικές εταιρείες τους που είναι υπεύθυνες για την επεξεργασία υλικών και επιστριοσεων, " Ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός για την Αξιολόγηση Φαρμακευτικών Προϊόντων (ΕΜΑ), που ιδρύθηκε στην περιοχή Canary Wharf του Λονδίνου το 1995, στηρίζεται όσον αφορά τις δραστηριότητες του έγκρισης και του ΚΚΕρ. Το Ευρωπαϊκό Τεχνικό Γραφείο ταξινόμησης φαρμάκων, στην εμπειρογνωμοσύνη Φαρμακευτικών Προϊόντων (ΕΤΟΜΕΡ) (κλάδος του Ινστιτούτου Περιβάλλοντος του ΚΚΕρ) αναπτύσσει και στηρίζει το απαραίτητο τεχνικό σύστημα για τις διαδικασίες εξουσιοδοτήσεως εμπορίας και διατηρεί προσωπικό στις εγκαταστάσεις του ΕΜΑ. Η βοήθεια και η στήριξη που παρέχεται από το ΚΚΕρ έχουν αναγνωρισθεί ευρύτατα από τον ίδιο τον Οργανισμό και από τα κράτη μέλη. ΠΑΡΑΝΟΜΗ ΧΡΗΣΗ ΣΧΑΣΙΜΩΝ ΥΑΙΚΩΝ Σε συνεργασία με τη Διεύθυνση Διασφαλίσεων της Επιτροπής στο Λουξεμβούργο και βάσει αιτημάτων που διατύπωσαν τα κράτη μέλη, το ΚΚΕρ (Ινστιτούτο Υπερουρανίων Στοιχείων (ITU)) ανέλυσε περαιτέρω κατασχεθέντα σχάσιμα υλικά. Η ποικιλία και η υψηλή ακρίβεια των αναλύσεων δίνει τη δυνατότητα να επιτυγχάνεται "αποτύπωμα" του κατασχεθέντος υλικού. Αυτό δίνει τη δυνατότητα να γίνεται κατανοητή η προηγούμενη ιστορία του υλικού και παρέχει ενδείξεις ως προς την προέλευση του, με τη βοήθεια τράπεζας δεδομένων. Ο ρόλος του ΚΚΕρ στον τομέα αυτό, που αναγνωρίστηκε ήδη στη συνδιάσκεψη κορυφής του 'Εσσεν, οδήγησε σε αρκετά έργα στο πλαίσιο των προγραμμάτων TACIS (Τεχνική Βοήθεια στις Χώρες της ΚΑΚ) και PHARE (το PHARE είναι το πρόγραμμα της ΕΕ για την παροχή βοηθείας στην Πολωνία, την Ουγγαρία, την Αρμενία, τη Βουλγαρία, τη Σλοβενία, την Αλβανία, την Εσθονία, τη Λετονία και τη Λιθουανία). Το προσωπικό του ITU εμφανίζονται επίσης συχνά ως εμπειρογνώμονες μάρτυρες στα δικαστήρια ή σε κοινοβουλευτικές εξεταστικές επιτροπές των κρατών μελών, όσον αφορά τη λεγόμενη παράνομη χρήση πυρηνικοόν υλικών. Το ινστιτούτο συμμετέχει ενεργά στο έργο της διεθνούς τεχνικής ομάδας εργασίας Ρ-8 για την παράνομη κυκλοφορία πυρηνικών υλικών. π ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΩΣΔΙΕΞΑΓΟΜΕΝΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ, ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ Το 1996, το ΚΚΕρ επέτυχε σειρά σημαντικών συμβάσεων έρευνας, όπως η ουσιώδης σύμβαση PHARE, για τα συστήματα γεωργικών πληροφοριών, περιλαμβανομένων εφαρμογών τηλανίχνευσης βάσει δορυφόρου για έξι χώρες PHARE. Οι εργασίες για εξωτερικά τρίτα μέρη προόδευσαν και ευρέθησαν νέοι πελάτες, προκειμένου να επωφεληθούν της επιστημονικής αρμοδιότητας και πειραματικών εγκαταστάσεων του ΚΚΕρ, εκ των οποίων ορισμένοι είναι μοναδικοί στην Ευρώπη. Με πρωτοβουλία της Επιτρόπου Edith CRESSON, ξεκίνησε νέα προσέγγιση στο θέμα του μάρκετινγκ, της αξιοποίησης και της εμπορικής προώθησης του ΚΚΕρ· η Επιτροπή αποφάσισε να ξεκινήσει μελέτη σκοπιμότητας για τη δημιουργία ευρωπαϊκού τεχνολογικού πάρκου στη μεγαλύτερη τοποθεσία εγκατάστασης του ΚΚΕρ, στην Ispra της Βόρειας Ιταλίας. Οι στόχοι είναι: πληρέστερη χρήση της αρμοδιότητας και των εγκαταστάσεων του ΚΚΕρ, δημιουργία συνέργειας μεταξύ του ΚΚΕρ, της βιομηχανίας και άλλων ερευνητικών κέντρων, προώθηση της δημιουργίας καινοτόμων εταιρειών, ιδίως MME και ενθάρρυνση της καινοτομίας σε υπάρχουσες εταιρείες. Ιδιαίτερα μέτρα περιλαμβάνουν αυξημένη προσοχή στη διαχείριση ποιότητας. Η πρώτη πιστοποίηση, από διαπιστευμένο εξωτερικό οργανισμό, της εφαρμογής προτύπων ποιότητας έγινε κατά τη διάρκεια του έτους. Δόθηκε σαφής ορισμός των δεικτών επίδοσης που πρέπει να χρησιμοποιούνται από τη διαχείριση σε όλα τα επίπεδα, ενώ ανελήφθησαν νέα βήματα για την επέκταση της συμμετοχής της βιομηχανίας και άλλων χρηστών, μέσω συμβουλευτικών ομάδων των χρηστών, για τα ινστιτούτα του ΚΚΕρ. Οι προσπάθειες στον χώρο του μάρκετινγκ επικεντρο')θηκαν με τη βοήθεια σαφώς καθορισμένων σχεδίων μάρκετινγκ για το ΚΚΕρ στο σύνολο του και για καθένα από τα ινστιτούτα. ΟΡΓΑΝΩΤΙΚΑ ΜΕΤΡΑ, ΠΟΑΙΤΙΚΗ ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟ Οι κατευθυντήριες γραμμές για το ΚΚΕρ το 1995-1998 ζητούν ευέλικτη και δυναμική λειτουργία του Κέντρου και υπογραμμίζουν την ανάγκη διασφάλισης βαθμιαίας μετάβασης και προσαρμογής υφισταμένων κανόνων και κανονισμών. Η Επιτροπή αποφάσισε να καθιερώσει το ΚΚΕρ ως αυτόνομη Γενική Διεύθυνση τον Ιανουάριο 1996 και αναδιοργάνωσε την εγκατάσταση της Ispra, συγχωνεύοντας δύο από τα ινστιτούτα της, το 1ST και το ISEI, στο ινστιτούτο συστημάτων, πληροφορικής και ασφάλειας (ISIS), ενισχύοντας έτσι την έρευνα του ΚΚΕρ όσον αφορά ζητήματα αξιολόγησης τεχνολογικού κινδύνου και ασφάλειας. Το 1996 υλοποιήθηκε η εφαρμογή της πολιτικής της Επιτροπής για το ερευνητικό προσωπικό της Επιτροπής. Η ιδέα ομάδας 25% βραχυπρόθεσμου προσωπικού προσέθεσε ήδη ευελιξία και έδωσε τη δυνατότητα σταθερής ανανέωσης της επιστημονικής αρμοδιότητας. ΑΝΤΙΑΡΑΣΤΗΡΑΣ ΥΨΗΑΗΣ ΡΟΗΣ ΣΤΟ ΡΕΤΤΕΝ Τον Ιούνιο 1996, το Συμβούλιο ενέκρινε νέο συμπληρωματικό πρόγραμμα ΕΥΡΑΤΟΜ για τον αντιδραστήρα υψηλής ροής (HFR) στο Petten (NL), που καλύπτει το χρονικό διάστημα 1996-1999. Το νέο πρόγραμμα, στο οποίο συμμετέχουν η Γερμανία, η Γαλλία και οι Κάτω Χώρες, προβλέπει πλήρη ανανέωση της διαχείρισης των εγκαταστάσεων και εντατικό κίνητρο προς αμεσότερη εμπορική χρήση σημαντικού τμήματος της δυναμικότητας του, που συνεπάγεται την παραγωγή ραδιοϊσοτόπων για ιατρική χρήση. Το 1996, έγιναν διαγνώσεις ή θεραπευτική αγωγή για περίπου 7 εκατομμύρια ασθενείς με τη χρήση ραδιοϊσοτόπων που παρήχθησαν στο Petten. 12 1. ΤΟ ΚΟΙΝΟ ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΤΟ 1996 1. 1 ΣΥΝΕΙΣΦΟΡΕΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΟΔΟ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ, ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΥΗΜΕΡΙΑΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ Οι ερευνητικές δραστηριότητες του ΚΚΕρ συνεισφέρουν σε πολλές γραμμές των κοινοτικών προγραμμάτων πλαισίων μέσω των ειδικών προγραμμάτων 1995-1998 του ΚΚΕρ: • Το πρόγραμμα βιομηχανικών τεχνολογιών και τεχνολογιών των υλικών διεξήχθη από το ινστιτούτο προηγμένων υλικών (ΙΑΜ) και περιέλαβε ερευνητικά έργα για προηγμένα υλικά, για τεχνολογία επιφανειών, για νέα, οικολογικώς αποδεκτά υλικά και για τεχνικές μη καταστρεπτικής αξιολόγησης για την επιθεώρηση βιομηχανικών κατασκευαστικών δομοστοιχείων. • Το πρόγραμμα μετρήσεων και δοκιμών περιέλαβε ερευνητικά έργα για μετρήσεις και υλικά αναφοράς που διεξάγονται από το Ινστιτούτο Υλικών και Μετρήσεων Αναφοράς (IRMM) - και για την εκτίμηση της αξιοπιστίας των κατασκευών, που διεξάγεται από το Ινστιτούτο Συστημάτων, Πληροφορικής και Ασφαλείας (ISIS). • Το πρόγραμμα περιβάλλοντος και κλίματος αποτελείται από τα εξής: ερευνητικά έργα για την ατμόσφαιρα, το έδαφος, τα ύδατα και τη ρύπανση των υδάτατν, εκτελούμενα από το ινστιτούτο περιβάλλοντος (ΕΙ)· τη δημιουργία του Κέντρου Γεωσκοπήσεων (CEO), αποκεντρωμένου ευρωπαϊκού συστήματος διαχείρισης δεδομένων και πληροφοριών· τις εφαρμογές τεχνικών τηλανίχνευσης, που διεξάγονται από το ινστιτούτο διαστημικών εφαρμογών (SAI)· και τις μελέτες βιομηχανικών κινδύνων, που διεξάγονται από το ινστιτούτο συστημάτων, πληροφορικής και ασφάλειας (ISIS). • Το πρόγραμμα μη πυρηνικών μορφών ενέργειας αποτελείται από ερευνητικά έργα που σχετίζονται με υλικά για καθαρές τεχνολογίες και με την τυποποίηση φωτοβολταϊκών συστημάτων - που διεξάγεται από το Ινστιτούτο Προηγμένων Υλικών (ΙΑΜ). • Το πρόγραμμα στοχοθετημένης κοινωνικοοικονομικής έρευνας περιλαμβάνει τα καθήκοντα του παρατηρητηρίου της επιστήμης και τεχνολογίας και τις εργασίες προοπτικών που διεξάγονται από το ινστιτούτο τεχνολογικών προβλέψεων (IPTS). Ο βασικός ρόλος του ινστιτούτου είναι η συλλογή των διαθέσιμων εισηγήσεων από εμπειρογνώμονες, συμβούλους, ερευνητικούς οργανισμούς και ινστιτούτα στα κράτη μέλη και, όταν αυτό είναι δυνατό, σε τρίτες χώρες, προκειμένου να τις αναλύει, να τις επεξεργάζεται και να τις ενοποιεί αμερόληπτα και σε βάθος και, πράγμα σημαντικότερο, να διακρίνει σαφείς τάσεις ή ανάγκες δράσεως σε αξιοποιήσιμη μορφή για τους υπεύθυνους λήψεως αποφάσεων. • Το πρόγραμμα ασφαλείας πυρηνικής σχάσεως περιλαμβάνει σειρά ερευνητικών δραστηριοτήτων, που κυμαίνονται από μελέτες για την ασφάλεια των αντιδραστήρων - οι οποίες διεξάγονται από το Ινστιτούτο Συστημάτων, Πληροφορικής και Ασφάλειας (ISIS) και το Ινστιτούτο Προηγμένοι Υλικών (ΙΑΜ) - έως τις ερευνητικές δραστηριότητες για τις πυρηνικές διασφαλίσεις και τη διαχείριση σχάσιμων υλικών, που εκτελούνται από το Ινστιτούτο Συστημάτων, Πληροφορικής και Ασφάλειας (ISIS) και το Ινστιτούτο Υπερουρανίων Στοιχειών (ITU). To ITU διεξάγει έρευνα για την ασφάλεια των πυρηνικών καυσίμων και των ακτινιδών. • Το πρόγραμμα ελεγχόμενης θερμοπυρηνικής σύντηξης (τεχνολογία και ασφάλεια) διεξάγεται από το Ινστιτούτο Συστημάτων, Πληροφορικής και Ασφάλειας (ISIS) και το Ινστιτούτο Προηγμένων Υλικών (ΙΑΜ). Η έρευνα αυτή διεξάγεται στα επτά ινστιτούτα του ΚΚΕρ, όπως φαίνεται στον Πίνακα 1 και καλύπτει το 68% των δραστηριοτήτων του προγράμματος του ΚΚΕρ το 1996. 13 Πίνακας 1 - Ερευνητικές δραστηριότητες του ΚΚΕρ ΓΡΑΜΜΕΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ • ΠΛΑΙΣΙΟΥ IRMM ITU ΙΑΜ ISIS ΕΙ SAI IPTS επιθεώρηση κατασκευής, περιλαμβανομένων έρευνα προς στήριξη προτύπων και κωδικών Βιομηχανικές τεχνολογίες χαι τεχνολογίες υλικών Ι Ιροηγμένα υλικά και πρότυπα για τη βιομηχανική καινοτομία Τεχνολογία επιφανειών για βελτιωμένες δραστηριότητες και για νέες βιομηχανικές εφαρμογές Οικοτεχνολογία ανακύκλωσης και υλικών Μη καταστρεπτική αξιολόγηση, δοκιμή και βιομηχανικών κατασκευαστικών δομοστοιχείων Μετρήσεις και δοκιμές Προ-τυποποιητική προδιαγραφών αντισεισμικού σχεδιασμού (Ευρωκώδικες) Ασφάλεια αυτοκινήτων Υλικά αναφοράς Μετρήσεις αναφοράς Περιβάλλον και κλίμα • Πλανητική αλλαγή Κέντρο γεωσκοπήσεων (CEO) Ατμοσφαιρικές διαδικασίες υπεράνω ευρωπαϊκών περιοχών Τηλανίχνευση της γήινης βιόσφαιρας (υποβάθμιση του εδάφους στην περιοχή της Μεσογείου, παρακολούθηση δασών Τηλανίχνευση της θαλάσσιας βιόσφαιρας (Βόρειος Ατλαντικός Ωκεανός, Μεσόγειος Θάλασσα) (παρακολούθηση ΙΙροηγμένες περιβάλλοντος και οδικών συνθηκών και αναζήτηση ναρκών ξηράς) • Ποιότητα περιβάλλοντος Τεχνικές και εξοπλισμός για την παρακολούθηση της ποιότητας του περιβάλλοντος • Καινοτόμες περιβαλλοντικές Βιομηχανική αξιοπιστία (Πειραματικές δραστηριότητες) Τεχνολογία πληροφοριών υψηλών προστασία του περιβάλλοντος Φυσικές κατατροφές/σεισμική έρευνα Φυσικές καταστροφές/πλημμύρες, ξηρασίες Μη πυρηνικές μορφές ενέργειας Φωτοβολταϊκή ενέργεια και συσσώρευση ηλεκτρισμού Υλικά καθαρών τεχνολογιών Στοχοθετημένη κοινωνικοοικονομική έρευνα Παρακολοΐιθηση της τεχνολογίας: Τεχνολογία-Απασχόληση- Ανταγωνιστικότητα Πυρηνική ασφάλεια και διασφαλίσεις • Ασφάλεια αντιδραστήρων Ευρωπαϊκά δίκτυα για τη γήρανση των δομοστοιχείων, τις τεχνικές επιθεώρησης και την δομική ακεραιότητα Βαρέα δυστυχήματα, περιλαμβανομένων μελετών πιθανοτήτων γεωσκόπησης τεχνολογίες επιδόσεων τεχνικές την για χρησιμοποιημένων • Ασφάλεια τον κύκλου καυσίμου Βασική έρευνα ακτινιδών Ασφάλεια των πυρηνικών καυσίμων Μετριασμός ακτινοβολίας ακτινιδών μεγάλου χρόνου ημιζωής και προϊόντων σχάσεως Χαρακτηρισμός μακροπρόθεσμης αποθήκευσης • Διασφαλίσεις και διαχείρισιη σχάσιμων υλικών Διασφαλίσεις Ε&Α Ελεγχόμενη θερμοπυρηνική σύντηξη Διαχωρισμός υγρών και δομική ανάλυση Υλικά σύντηξης Τηλεχειρισμός Αλληλεπίδραση τριτίου - υλικών καυσίμων, ενόψει Χ Χ Χ Χ Χ Χ Χ Χ Χ Χ Χ Χ Χ Χ Χ Χ Χ Χ Χ Χ Χ Χ Χ Χ Χ Χ Χ Χ Χ Χ Χ Χ Χ 14 Το δεύτερο μέρος του παρόντος εγγράφου παρέχει λεπτομερέστερη περιγραφή των ερευνητικών αυτών δραστηριοτήτων το 1996, ανά ινστιτούτο. Ωστόσο, ορισμένα σημαντικά αποτελέσματα τονίστηκαν στο παρόν κεφάλαιο: καταδεικνύουν τον τρόπο με τον οποίο η έρευνα έδωσε τη δυνατότητα στο ΚΚΕρ να συνεισφέρει στην πρόοδο της επιστήμης και της τεχνολογίας, προς όφελος της ευρωπαϊκής βιομηχανίας και της ευημερίας του ευρωπαϊκού πληθυσμού. Νέα συμφωνία συνεργασίας που υπεγράφη από την Επίτροπο Edith Cresson, μεταξύ του Ινστιτούτου Υλικών και Μετρήσεων Αναφοράς (IRMM) και της Διεθνούς Ομοσπονδίας Κλινικής Χημείας (IFCC) πρόκειται να δώσει τη δυνατότητα στο IRMM να προωθήσει τις εργασίες του στην φροντίδα καλής ποιότητας υγείας, αναπτύσσοντας βιοϊατρικά πιστοποιημένα υλικά αναφοράς (CRM). Αυτά αποτελούν αυξανόμενης σημασίας μέσα για την προώθηση της ανθρώπινης υγείας: αυξάνουν την αξιοπιστία και την ακρίβεια της διάγνωσης στο εργαστήριο, μειώνοντας έτσι σημαντικά τον κίνδυνο διαγνωστικών λαθών και βελτιώνουν την ποιότητα της θεραπευτικής αγωγής του ασθενούς. Βάσει της συμφωνίας, εργαστήρια και επιστήμονες ανά τον κόσμο πρόκειται να συμμετάσχουν στην παροχή υλικών αναφοράς, των οποίων έχει ανάγκη η βιομηχανία και τα εργαστήρια κλινικών δοκιμών. Πιστοποιημένα υλικά αναφοράς για τρόφιμα παρασκευάζονται επίσης στο IRMM για τον έλεγχο της ποιότητας τροφίμων, προκειμένου να βοηθήσουν στην επιβολή της ευρωπαϊκής νομοθεσίας για τα τρόφιμα. Το Ινστιτούτο Υπερουρανιων Στοιχειών (ITU) επιδκόκει την περαιτέρω μείωση της ραδιοτοξικότητας στα απόβλητα υψηλής δραστηριότητας, μέσω συλλογικού έργου που διεξάγεται με πολύ γνωστά εθνικά εργαστήρια στο χώρο του μετριασμού της ακτινοβολίας ακτινιδών μεγάλου χρόνου ζωής και προϊόντων σχάσεως. Η κατασκευή και ο χαρακτηρισμός καυσίμων-στόχων για πειράματα ακτινοβολίας και εξέταση μετά την ακτινοβόληση, προκειμένου να συγκριθούν τα αποτελέσματα με θεωρητικές προβλέψεις, αποτέλεσε ένα ακόμη μεγάλης κλίμακας αντικείμενο του ITU. Νέες διαδικασίες διαχωρισμού για τον αποτελεσματικό διαχωρισμό ακτινιδών μεγάλου χρόνου ζωής δοκιμάστηκαν επίσης υπό ρεαλιστικές συνθήκες. Ενισχύθηκε η συνεισφορά του ITU στη μελέτη ιατρικών εφαρμογών της έρευνας των ακτινιδών (τεχνικές θεραπευτικές αγωγής για διάφορες μορφές καρκίνου). Σειρά παρτίδων 225 ακτινίου - 213 βισμούθιου, που παρασκευάστηκαν από το ITU με τη χρήση νέων διαδικασιών παραδόθηκαν στο Memorial Sloan Kettering Cancer Centre της Νέας Υόρκης, προκειμένου να χρησιμοποιηθούν σε πειραματικές μεθόδους αγωγής επί ασθενών. Το Ινστιτούτο Προηγμένων Υλικών (ΙΑΜ) ανέπτυξε τρεις νέες δραστηριότητες το 1996, δυνητικά επωφελείς για την ευρίοπαϊκήβιομηχανία: • Την ιδέα ενός νέου δοχείου πιέσεως για τη βιομηχανία διυλίσεως πετρελαίου, σχεδιασμένο ώστε να αποφεύγει την προσβολή από υδρογόνο στα τοιχώματα του δοχείου και να παρέχει ηυξημένο χρόνο ζωής του δοχείου, ενισχυμένη ασφάλεια για τους εργαζόμενους και μειωμένο πάχος τοιχωμάτων. • Σύστημα ρυμουλκήσεως με ίνες για συνεχή επίστρωση των ατερμόνων ινών. • Χημική διαδικασία εναπόθεσης ατμών για μικροδομικές επιστρώσεις τρισδιάστατου σχήματος. Επωφελής για τον καταναλωτή μέθοδος για την παρακολούθηση της ελευθέρωσης μετάλλων στη βιομηχανία επεξεργασίας τροφίμων, χρησιμοποιώντας τεχνική δραστηριοποίησης λεπτής μεμβράνης που αναπτύχθηκε στο κύκλοτρον της Ispra πρόκειται να εφαρμόζεται ιδίως στη βιομηχανία τροφίμων για βρέφη και στη φαρμακευτική βιομηχανία. Παράγωγο των δραστηριοτήτων του κύκλοτρον πρόκειται να επιτρέψει ανάπτυξη νέων διαγνωστικών και θεραπευτικών τεχνικών, χρησιμοποιώντας την τομογραφία εκπομπής ποζιτρονίων (PET). Νέο έργο PET ξεκίνησε στην Ispra, για ευραιπαϊκό δίκτυο φιλοξενίας ερευνητικού ιατρικού προσωπικού από όλη την 15 Ηυρώπ/η, το οποίο στη συνέχεια πρόκειται να μεταφέρει τις τεχνικές στους αντίστοιχους οργανισμούς οτι,ς πατρίδες τους. Στο Ινστιτούτο Συστημάτων, Πληροφορικής και Ασφάλειας (ISIS), πολλές δραστηριότητες επικεντρώθηκαν στην ασφάλεια νια τη βιομηγανία και τον πληθυσμό, ιδίως την πυρηνική ασφάλεια και τη διασφάλιση των πυρηνικών υλικών, την βιομηχανική ασφάλεια και την ασφάλεια μεταφορών, την αντισεισμική προστασία των κτιρίων και των έργων πολιτικού μηχανικού, την διατήρηση της πολιτιστικής κληρονομιάς και τις αρχιτεκτονικής. Όσον αφορά την πυρηνική ασφάλεια, οι εγκαταστάσεις FARO και KROTOS στην Ispra διεξήγαγαν πειράματα που οδηγούν σε καλύτερη κατανόηση της εξέλιξης βαρέων ατυχημάτων και σε βελτίωση των κωδικών που χρησιμοποιούνται για την ανάλυση του καλύτερου τρόπου με τον οποίο να περιορίζονται οι επιπτώσεις. Η πρόοδος στην ασφάλεια των αυτοκινήτων ενισχύθηκε από τον σχεδιασμό και την ανάπτυξη νέας μεθόδου ακριβείας για τη δοκιμή των προσκρούσεων. Η χρήση νέου μετατροπέα ελαστικών κυμάτων στη μεγάλη εγκατάσταση δυναμικ(όν δοκιμών (LDTF) επιτρέπει τη μέτρηση φορτίου, μετατόπισης και ενεργειακής ροής σε οποιοδήποτε τμήμα του αμαξώματος ενός οχήματος, έτσι ώστε να μπορούν να βαθμονομούνται και να επικυρώνονται τα ψηφιακά μοντέλα οχημάτων. Οι εγκαταστάσεις του Ευρωπαϊκού Εργαστηρίου Δομομηχανικής (ELSA) εξακολουθούν να παρέχουν μοναδικό πάγκο δοκιμών για την εφαρμογή της ψευδοδυναμικής μεθόδου δοκιμής για τον έλεγχο της σεισμικής αντίστασης των κατασκευών, ιδίως των ανομοιόμορφων γεφυρών. Η μέθοδος επιβεβαίωσε ότι οι γέφυρες, τις οποίες αναμέναμε από προηγούμενες δοκιμές να έχουν υποστεί σοβαρές ζημίες, στην πράξη παραμένουν ανέπαφες. Αναμένεται ότι η ιδέα της σεισμικής μόνωσης θα καταστεί περισσότερο κοινή, τόσο για την κατασκευή νέων γεφυρών, όσο και για τον αναδρομικό εξοπλισμό τοιν υφισταμένων κατασκευών. Το Ινστιτούτο Περιβάλλοντος (ΕΙ) συνεισφέρει άμεσα στην καλύτερη ποιότητα ζωής, με την ειδική έρευνα που διεξάγει στον τομέα του κλίματος και του περιβάλλοντος. Οι μελέτες της αλλαγής του πλανήτη περιλαμβάνουν την βιογενετική εκπομπή στον χώρο της Μεσογείου (έργο ΒΕΜΑ) και το ρόλο των αερολυμάτων στη ρύθμιση του κλίματος. Το έργο ΒΕΜΑ, που επικεντρώνεται ιδιαίτερα στο τροποσφαιρικό όζον, αποσκοπεί στην κατανόηση του ρόλου της χλωρίδας της Μεσογείου στην ατμοσφαιρική χημεία και στον σχηματισμό όζοντος. Το ΕΙ επικεντρώνεται επίσης στη μελέτη φυσικών κινδύνων, ιδίως σε υδατικά συστήματα, κατόπιν αιτήσεων της Επιτροπής και των κρατών μελών: η μελέτη των "ερυθρών παλιρροιών" στη Μεσόγειο Θόλασσα (έργο ΜΙΤΟ), καθώς και μια σειρά έργων διαχείρισης των υδάτων, ποιότητας των υδάτων και ανάκτησης (π. χ. AMAL, AQUACON, SALMON). Το 1996, συστάθηκε επιχειρησιακή ομάδα υδάτων περιβάλλοντος, κατόπιν πρωτοβουλίας της Επιτροπής, ώστε να συνεισφέρει σε ευρωπαϊκή στρατηγική για την αειφόρο διαχείριση και ορθολογική χρήση των υδάτων- ο σκοπός της είναι να καταστήσει τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις περισσότερο ανταγωνιστικές στον τομέα αυτό και να επανεπικεντρώσει την επιστημονική και τεχνολογική συνεργασία σε έργα προτεραιότητας. Η ανθρώπινη υγεία αποτέλεσε επίσης το αντικείμενο της ομάδας οικιακής ρύπανσης, της οποίας η μοναδική εγκατάσταση για την παρακολούθηση της ποιότητας του αέρα σε εσωτερικούς χώρους (INDOORTRON) χρησιμοποιείται για μελέτες έκθεσης, μετρήσεις εκπομπής ρυπαντών από υλικά και εξοπλισμό, και για τη δοκιμή των συστημάτων καθαρισμού του αέρα. Το Ινστιτούτο Διαστημικών Εφαρμογών (SAI) επικεντρώνεται σε εφαρμογές της τηλεγεωσκόπησης, τηλεμέτρησης και τηλανίχνευσης. Οι θεσμικώς προβλεπόμενες έρευνες του SAI για το περιβάλλον και το κλίμα περιέλαβαν τη γήινη και θαλάσσια βιόσφαιρα, τη λιθόσφαιρα και την ατμόσφαιρα, με αποτέλεσμα ολοκληρωμένη μελέτη των χρήσεων γεωσκόπησης. Η μελέτη της πρωτογενούς παραγωγής στον ωκεανό μπορεί να ωφεληθεί τόσο από έγχρωμα δεδομένα που λαμβάνονται από δορυφόρους για την αναγνώριση βιογεωχημικών περιοχών. Εφαρμογές που βασίζονται σε δεδομένα από νέους αισθητήρες χρώματος του ωκεανού αναπτύσσονται τώρα για τη μελέτη της λεκάνης της Μεσογείου. Μεταξύ άλλων δραστηριοτήτων, νέο έργο φυσικών κινιδύνων αποσκοπεί στη βελτίωση των υφισταμένων πρακτικών διαχείρισης καταστροφών, ιδίως στις περιπτώσεις πυρκαγιών των δασών, πλημμύρων και ξηρασιών. Η συνεισφορά σε έργο για την τηλανίχνευση ναρκών ξηράς συνεχίζεται. Αναπτύσσεται η μέτρηση της συγκέντρωσης επιφανειακών υδάτων σε δίκτυα λεκανών απορροής. Από κοινού, το SAI και το ISIS συνέχισαν να παρέχουν στήριξη για το έργο του Κύντρου Γεωσκοπήσεων (CEO), του οποίου ο στόχος είναι η προώθηση της χρήσεως δεδομένων γεωσκοπήσεως βάσει δορυφόρου. 16 Οι συνεισφορές στο έργο CEO επικεντρώθηκαν κυρίως στο σχεδιασμό του και στη φάση εφαρμογής, με εργασίες και στα τέσσερα συστατικά στοιχεία του CEO: στήριξη χρηστών και εφαρμογών, υπηρεσίες εφαρμογής, παρακολούθηση και συντονισμός. Το Ινστιτούτο Τεχνολογικών Προβλέψεων (IPTS) προώθησε την παρακολούθηση όλων των σχετικών επιστημονικών και τεχνολογικών γεγονότων και τάσεων στην Ευρώπη και την παρακολούθηση εκ μέρους του της τεχνικής αλλαγής, προκειμένου να επιτύχει καλύτερη κατανόηση των δεσμών μεταξύ της τεχνολογίας, της οικονομίας και της κοινωνίας. Το Ευρωπαϊκό Παρατηρητήριο Επιστήμης και Τεχνολογίας (ESTO) επίσημα ιδρύθηκε το 1996, με καθήκον τη συλλογή και επεξεργασία πληροφοριών. Η ευθύνη για τις δραστηριότητες αυτές τεχνολογικής παρακολούθησης είναι κοινή με άλλους εταίρους σε εθνικό επίπεδο. Τα κύρια θέματα έιναι: εκτίμηση των τεχνολογιών που σχετίζονται με το C02· μεταφορά τεχνολογίας και προηγμένα υλικά- ανάλυση ανθρωπίνου γονιδιώματος, γενετικός διαχωρισμός και γενετική θεραπεία· κοινωνία πληροφοριών πολυμέσων. Σχετικά με το θέμα τεχνολογίας, απασχόλησης και ανταγωνιστικότητας, μελετάται η οικονομική και κοινωνική αειφορία, με ειδική εστίαση στην ανταγωνιστικότητα, την απασχόληση και τον ρόλο της καινοτομίας στην περιφερειακή ανάπτυξη και στην διαχείριση των πόρων. Στήριξη σε κοινοτικές πολιτικές Οι δραστηριότητες αυτές, που εμπίπτουν στο πεδίο κοινοτικών προγραμμάτων πλαισίου, είναι απαραίτητες για τη διαμόρφωση και εφαρμογή των κοινοτικών πολιτικών, εκάλυψαν το 32% προγραμματισμένων δραστηριοτήτων του ΚΚΕρ το 1996, και οι επιστημονικές και τεχνικές αυτές δραστηριότητες στήριξης σχετίζονται με τις ακόλουθες γραμμές του προγράμματος-πλαισίου: τεχνολογίες των πληροφοριών, περιβάλλον και κλίμα, γεωργία και αλιεία, στοχοθετημένη κοινωνικοοικονομική έρευνα και πυρηνική ασφάλεια και διασφαλίσεις, μέσω των ειδικών προγραμμάτων 1995-1998 του ΚΚΕρ. Οι δραστηριότητες στήριξης έχουν ως στόχο τον πελάτη, προς εκπλήρωση αμερόληπτων και ουδετέρων επιστημονικών και τεχνικών απαιτήσεων που προκύπτουν από τις οδηγίες της ΕΕ, αποφάσεις της Επιτροπής και του Συμβουλίου ή υποχρεώσεις που απορρέουν από τη συνθήκη Ευρατόμ και το έργο που εκτελείται στα ινστιτούτα του ΚΚΕρ, όπως φαίνεται στον πίνακα 2. Πίνακας 2 - Δρατηριότητες στήριξης του ΚΚΕρ Γραμμές προγράμματος-πλαισίου έλεγχος προϊόντων καταναλωτικών Τεχνολογίες των πληροφοριών Ασφάλεια και αξιοπιστία συστημάτων Συστήματα λογισμικού Υπολογιστές και δίκτυα τ^ψηλής επίδοσης Περιβάλλον και κλίμα Ευρωπαϊκό εργαστήριο αναφοράς για τη ρύπανση του αέρα (ERLAP) Ευρωπαϊκό χημικό γραφείο (ECB) Ευρωπαϊκό κέντρο για την αξιολόγηση εναλλακτικών μεθόδων (ECVAM) Στήριξη προς τον ευρωπαϊκό οργανισμό περιβάλλοντος (ΕΕΑ) ΙΙοιοτικός (προστασία καταναλωτών) Αλπινικό παρατηρητήριο Βιομηχανιή αξιοπιστία: Γραφείο κινδύνων μειζόνων ατυχημάτων Βιοτεχνολογική ασφάλεια Ανάλυση τροφίμων προς στήριξη της βιομηχανικής πολιτικής Ευρωπαϊκό τεχνικό γραφείο για τα ιατρικά προϊόντα (ΕΤΟΜΚΡ) Μεθοδολογίες UCLA Ε Γεωργία και αλιεία Τηλανίχνευση για τη γεωργία Αναγνώριση ταυτότητσς ζώων Ε\'ρωπαϊκό γραφείο οινοπνευματωδών ποτών (BEVABS) Μετρήσεις και υλικά αναφοράς για τον ποιοτικό έλεγχο των τροφίμων Στοχοθετημένη κοινωνικοοικονομική έρευνα Τεχνολογικές προβλέψεις Ασφάλεια πυρηνικής σχάσεως Ευρωπαϊκό γήρανσης δίκτυο στοιχείων και τεχνικών επιθεώρησης Στήριξη διασφαλίσεων Ευρατόμ: Γενικά Στήριξη διασφαλίσεων Εαιρατόμ: Επιτόπου εργαστήρια κσι ECSAM Στήριξη διασφαλίσεων ΔΟΑΕ κατασκευαστικών αλκοολούχων οίνου, και 17 IRM Μ Χ Χ Χ Χ ITU !ΛΜ ISIS ΕΙ S ΑΙ I ITS Χ Χ Χ Χ Χ Χ Χ Χ Χ Χ Χ Χ Χ Χ Χ Χ Χ Χ Χ Χ Χ Χ Χ Χ Το 1996, οι τρεις βασικές γραμμές των δραστηριοτήτων στήριξης του ΚΚΕρ ήταν οι εξής: 1. Στήριξη του ΚΚΕρ για την πολιτική περιβάλλοντος, η οποία ανήλθε στο 43% του προϋπολογισμού επιστημονικής και τεχνικής στήριξης. Παρέσχε επιστημονική και τεχνική βοήθεια στην ΓΔ XI για την εφαρμογή της νομοθεσίας επί τανν χημικών ρυπαντών, της ατμοσφαιρικής ρύπανσης, της ποιότητας των υδάτων, των χημικών αποβλήτων, των βιομηχανικών κινδύνων και της πυρηνικής ασφάλειας. Το έργο αυτό αποτελεί τμήμα του 5ου προγράμματος δράσεως της ΕΚ στον τομέα του περιβάλλοντος και περιλαμβάνει: • Το Ευρωπαϊκό Εργαστήριο Αναφοράς για τη ρύπανση του αέρα (ERLAP), το οποίο ανέπτυξε ιδιαίτερη δραστηριότητα κατά την προετοιμασία και εφαρμογή οδηγιών ΕΚ για την ποιότητα του αέρα περιβάλλοντος, με έμφαση στο αστικό περιβάλλον και στις βιομηχανικές εκπομπές, καθώς και στην εναρμόνιση των μετρήσεων στα δίκτυα παρακολούθησης της ποιότητας του αέρα της ΕΕ. • Το Ευρωπαϊκό Γραφείο Χημικών Ουσιών (ECB), το οποίο τώρα διεκπεραιώνει όλα τα τεχνικά και επιστημονικά καθήκοντα τα οποία απαιτούνται για την ταξινόμηση και επισήμανση των επικινδύνων ουσιών, την εφαρμογή του προγράμματος κοινοποίησης νέων ουσιών και τις μεθόδους δοκιμής για χημικές ουσίες και τον έλεγχο εξαγωγών/εισαγωγών των επικινδύνων ουσιών. 18 • Το Ευρωπαϊκό Κέντρο για την Αξιοποίηση Εναλλακτικών Μεθόδο>ν (IiCVAM), το οποίο ιδρύθηκε το 1991 προκειμένου να παρέχει στήριξη Ε/Α για το ρυθμιστικό έργο της Επιτροπής σχετικά με διάφορες χημικές ουσίες και προϊόντα. Ιδίως, συντονίζει τις προσπάθειες για την προώθηση τακτικής επιστημονικής και ρυθμιστικής αποδοχής εναλλακτικών μεθόδων, οι οποίες μπορούν να μειώσουν, να τελειοποιήσουν, ή να αντικαταστήσουν τη χρήση ζώων σε εργαστηριακές διαδικασίες. Οι δραστηριότητες του περιλαμβάνουν την προκαταρκτική αξιοποίηση πρωτοκόλλων μη ζωικών δοκιμών, την ισχύ εμβολίων και τη δοκιμή ασφαλείας και ενσωματώνουν εναλλακτικές προσεγγίσεις στις μελέτες δοκιμής τοξικότητας. • Το Ευρωπαϊκό Τεχνικό Γραφείο Φαρμακευτικών Προϊόντων (ΕΤΟΜΕΡ). Το γραφείο αυτό, το οποίο αποτελεί τμήμα μονάδας του περιβαλλοντικού ινστιτούτου, είναι εγκατεστημένο τόσο στο Λονδίνο, στον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Ιατρικής Αξιολόγησης, όσο και στην Ispra, στο Ινστιτούτο Περιβάλλοντος. Ασχολείται με την ανάπτυξη τεχικών συστημάτων που είναι απαραίτητα για την εφαρμογή της νομοθεσίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης στα φαρμακευτικά προϊόντα. Το έργο του είναι άμεσης χρήσεως για τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμακευτικής Αξιολόγησης, για τα κράτη μέλη και για τους φαρμακευτικούς ρυθμιστικούς οργανισμούς. • Στήριξη για την κατάρτιση μεθοδολογιών όσον αφορά την πολιτική κατά της απάτης της ΕΕ (UCLAF), μέσω της αποτελεσματικής ανάπτυξης, εισαγωγής και χρήσεως νέων τεχνολογιών πληροφοριών και δεδομένο™, καθώς και μεθόδων αναλύσεως κινδύνων. • Υπηρεσίες στήριξης που αφορούν το Παρατηρητήριο των ' Αλπεων (Σύμβαση των ' Αλπεο)ν), με σκοπό την παραγωγή και/ή την συλλογή δεδομένων, δεικτών και πληροφοριών που χαρακτηρίζουν το περιβαλλοντικό και κοινωνικοοικονομικό καθεστώς της περιοχής των Αλπεων. Τα δεδομένα αυτά πρόκειται να είναι χρήσιμα για τα εθνικά κέντρα επικοινωνιών, προκειμένου για διανομή σε εθνικό επίπεδο. • Το Γραφείο Κινδύνων Βαρέων Ατυχημάτων, το οποίο στηρίζει την οδηγία "Seveso" για τους βιομηχανικούς κινδύνους, θέτοντας σε λειτουργία το σύστημα αναφοράς μειζόνων ατυχημάτων (MARS) και το Κέντρο Κοινοτικής Τεκμηρίωσης για τους Βιομηχανικούς Κινδύνους. Οι τελικοί χρήστες περιλαμβάνουν όλους τους ενδιαφερόμενους παράγοντες στη νομοθετική και ρυθμιστική διαδικασία που αφορά την ασφάλεια των εγκαταστάσεων, όπως εθνικές και τοπικές αρχές, τη βιομηχανία και τους υπεύθυνους ασφαλείας. • Το ΚΚΕρ επίσης παρέχει θεσμική στήριξη στον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Περιβάλλοντος (κανονισμός 1210/90 ΕΟΠ -Συμβουλίου). 2. Στήριξη του ΚΚΕρ για την κοινή γεωργική πολιτική (ΓΔ VI), η οποία ανήλθε στο 17% του προϋπολογισμού επιστημονικής και τεχνικής στήριξης. Οι εργασίες διεξάγονται κυρίως στους ακόλουθους ερευνητικούς τομείς: • Έρευνα και ανάπτυξη νέων μεθόδων επαλήθευσης και μέσων επαλήθευσης για τη βελτιωμένη αναγνώριση ταυτότητας ζώων, προκειμένου να προλαμβάνονται απάτες. Σε κατάσταση προετοιμασίας ευρίσκετο σύστημα αναγνώρισης, που περιλαμβάνει ηλεκτρονικά συστήματα αναγνώρισης, ανάγνωσης, συστήματα συλλογής δεδομένων, στρατηγική ελέγχου, βάση δεδομένων και τεχνικές αποστολής δεδομένων με αξιολόγηση στα κεντρικά. Προετοιμάστηκαν τα τεχνικά χαρακτηριστικά πειραματικού έργου μεγάλης κλίμκας, του IDEA, για την ηλεκτρονική σήμανση ζώων με παθητικούς πομποδέκτες. Μελετάται η σήμανση ενός εκατομμυρίου ζώων σε διάφορες χώρες της ΕΕ. Ποιοτικός έλεγχος τροφίμων, με τη χορήγηση πιστοποιημένων υλικών αναφοράς, παρέχοντας κατάλληλες αναλυτικές διαδικασίες και εξασφαλίζοντας και/ή συντονίζοντας εργαστηριακές διασυγκρίσεις για την αξιολόγηση και τη βελτίωση υφισταμένων μεθόδων και την ανάπτυξη νέων μεθόδων ανάλυσης. • Εφαρμογή τηλανίχνευσης σε γεωργικές στατιστικές, με σκοπό την ανάπτυξη και την επίδειξη μεθοδολογιών, οι οποίες μπορούν να ενσωματώσουν δεδομένα τηλανίχνευσης στη συλλογή στατιστικών για την παρακολούθηση της έκτασης καλλιεργειών και της γεωργικής παραγωγής στην ΕΚ. • Παρακολούθηση και έλεγχος της κοινής γεωργικής πολιτικής: έρευνα και ανάπτυξη νέων τεχνικών τηλανίχνευσης που επιτρέπουν βελτια)μένη παρακολούθηση και έλεγχο της κοινής γεωργικής πολιτικής. 19 • Εφαρμογή της κοινοτικής νομοθεσίας του οινοαμπελουργικού τομέα μέσω της λειτουργίας του "Ευρωπαϊκού Γραφείου Οίνων, Αλκοολούχων και Οινοπνευματωδών Ποτών" (BEVABS). Οι εργασίες επικεντρώνονται στον έλεγχο της νοθείας και της προελεύσεως του οίνου, χρησιμοποιώντας τεχνικές πυρηνικού μαγνητικού συντονισμού (NMR) και φασματογραφίας μάζας (MS), με σκοπό τη δημιουργία τράπεζας δεδομένων οίνου της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Περίπου 4. 000 δεδομένα οίνου NMR για την ΕΕ έχουν αξιολογηθεί προκειμένου να αποθηκευθούν στην σχετική τράπεζα δεδομένων. 3. Στήριξη του ΚΚΕρ για τις πυρηνικές διασφαλίσεις (διασφαλίσεις Ευρατόμ, ΓΔ XVII, πρόγραμμα της ΓΔ Ι για την παροχή υποστήριξης προς τις διασφαλίσεις του ΔΟΑΕ), που ανέρχεται σε 32% του προϋπολογισμού επιστημονικής και τεχνικής στήριξης. Το μεγαλύτερο μέρος της εργασίας που έχει αναληφθεί αφορά τα ακόλουθα καθήκοντα: • Κατάρτιση επιθεωρητών, εναρμόνιση πρακτικών επιθεώρησης πυρηνικών διασφαλίσεων εντός της υπηρεσίας, προσφορά υπερσύγχρονου εξοπλισμού και διενέργεια αναλύσεων αναφοράς δειγμάτων πυρηνικών υλικών. • Σχεδιασμός επιτόπιων εργαστηρίων για ανάλυση διασφαλίσεων σε σταθμούς επανεπεξεργασίας πυρηνικού καυσίμου, όπως το Sellafield και η La Hague· συνήθης ανάλυση δειγμάτων πυρηνικών υλικών- εξέταση της αγοράς και της δοκιμής μείζονος εξοπλισμού, περιλαμβανομένης της κατασκευής δύο κιβωτίων ανάλυσης και της κατάρτισης αναλυτών. • Εργασία με αντικείμενο τεχνικές μη καταστρεπτικής ανάλυσης, σφράγισης και αναγνώρισης επεξεργασίας ταυτότητας, επιτήρησης, πληροφοριακών δεδομένων, φυσική της υγείας και επιμόρφωση. διασφαλίσεων, εξοπλισμού τεχνικές δοκιμή Άλλες θεσμικώς προβλεπόμενες δραστηριότητες παροχής επιστημονικής και τεχνικής στήριξης αφορούν: • Την ασφάλεια και αξιοπιστία συστημάτα)ν πληροφορικής, για τη ΓΔ 111. • Την ανάλυση τροφίμων προς υποστήριξη της βιομηχανικής πολιτικής, για την ΓΔ III. • Τον ποιοτικό έλεγχο καταναλωτικών προϊόντων (προστασία καταναλωτών), για την ΓΔ XXIV. • Τις τεχνικές επιθεώρησης πεπαλαιωμένων πυρηνικών δομοστοιχείων, προς στήριξη των ΓΔ XI και ΓΔ XVII. 1. 2 ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΩΣ ΔΙΕΞΑΓΟΜΕΝΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ Κατά το παρελθόν, το ΚΚΕρ διεξήγαγε έρευνα σε ανταγωνιστική συμβατική βάση για εξωτερικούς πελάτες, την ονομαζόμενη "εργασία για τρίτους". Οι συζητήσεις στο Συμβούλιο και στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο οδήγησαν σε αποφάσεις για το 4ο πρόγραμμα-πλαίσιο της ΕΚ, καθώς και για το πρόγραμμα-πλαίσιο της Ευρατόμ, τόνισαν την ανάγκη το ΚΚΕρ να ενισχύσει σοβαρά την προσπάθεια του προς ανταγωνιστική προσέγγιση, βάσει γνήσιας σχέσης πελάτου/αναδόχου, όπως αναφέρεται στα συμπεράσματα του Συμβουλίου του Απριλίου 1994 για το ρόλο του ΚΚΕρ. Το πλήρες φάσμα ανταγωνιστικώς διεξαγόμενων δραστηριοτήτων, όπως αναφέρεται στις κατευθυντήριες γραμμές τανν συμπερασμάτων του Συμβουλίου, ήταν, για το 1996: Βάσει των προγραμμάτων-πλαισίων. • Συμμετοχή του ΚΚΕρ σε δράσεις επιμερισμένης δαπάνης*: Το ΚΚΕρ, σε συνεργασία με εταίρους στα κράτη μέλη, υπέβαλε προτάσεις στο πλαίσιο προσκλήσεων υποβολής προτάσεων που εξέδωσε η Επιτροπή. Οι "δράσεις επιμερισμένης δαπάνης" είναι ειδικά προγράμματα ενταγμένα στα προγράμματα- πλαίσια, όπου τα εγκεκριμένα έργα χρηματοδοτούνται εν μέρει από τους πόρους του προγράμματος και εν μέρει από τους ίδιους πόρους των προτεινόντων. • Ανταγωνιστικώς διεξαγόμενες δράσεις στήριξης: 20 Δραστηριότητες παροχής επιστημονικής και τεχνικής στήριξης που απαιτούν ανταγωνιστική προσέγγιση, όπου το ΚΚΕρ ανταποκρίθηκε σε αιτήματα των άλλων Γενικών Διευθύνσεων της Επιτροπής. Οι δραστηριότητες αυτές κατανεμήθηκαν σε ανταγωνιστική βάση, στο πλαίσιο προσκλήσεων υποβολής προσφορών. Εκτός των προγραμμάτων-πλαισίων. • Δραστηριότητες βάσει συμβάσεων: Η διεξαγωγή έρευνας και παροχή υπηρεσιών βάσει συμβάσεως προς τρίτους, περιλαμβανομένων συμβάσεων που εξασφαλίστηκαν στο πλαίσιο των προγραμμάτων ΕΤΑ των κρατών μελών. • Άλλες κοινοτικές δραστηριότητες: Η συμμετοχή του ΚΚΕρ σε κοινοτικές δράσεις (π. χ. PHARE, TACIS, συνεργασία με αναπτυσσόμενες χώρες, κλπ. ), όπου η κοινοτική χρηματοδότηση εξασφαλίζεται στο πλαίσιο ανταγωνιστικής προσέγγισης. Τα συμπεράσματα του Συμβουλίου αναφέρουν ότι η μετατόπιση προς ανταγωνιστικούς διεξαγόμενες δραστηριότητες πρέπει να φτάσει κατά μέσο όρο 22% για το πρόγραμμα-πλαίσιο της ΕΚ και 10% για το πρόγραμμα-πλαίσιο της ΕΚΑΕ από το 1995 έως το 1998 και ότι η μετάβαση αυτή πρέπει να είναι βαθμιαία και προοδευτική διαδικασία σε διάστημα τεσσάρων ετών. Σύμφωνα με αυτά, το Συμβούλιο, στα συμπεράσματα του, καλεί την Επιτροπή να τροποποιήσει τους εσωτερικούς της κανόνες αναλόγως των αναγκών και να προτείνει στο Συμβούλιο όλες τις απαραίτητες αποφάσεις. Κατά τη διάρκεια του 1996, η Επιτροπή υπέβαλε έκθεση προόδου στο Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο**. Περαιτέρω έκθεση προβλέπεται στο τέλος του 1997. Η συμμετοχή σε δράσεις επιμερισμένης δαπάνης συνεχίστηκε το 1996. Σε ανταπόκριση προς περαιτέρω προσκλήσεις υποβολής προτάσεων, το ΚΚΕρ και οι εταίροι του υπέβαλαν 210 προτάσεις. Στην ανασκόπηση του του 1996, το ΚΚΕρ σημείωσε λιγότερες προσκλήσεις υποβολής προτάσεων σε σχέση προς εκείνες που εκδόθηκαν το 1995 ή στα τέλη του 1994. Αξίζει να σημειωθεί ότι το ΚΚΕρ, σε συνεργασία με εταίρους σε δράσεις επιμερισμένης δαπάνες, υπέβαλε αιτήσεις και έγιναν δεκτές αιτήσεις του, τόσο σε θέματα του προγράμματος-πλαισίου που αντιστοιχούν στις θεσμικώς διεξαγόμενες δραστηριότητες του ΚΚΕρ, όσο και σε άλλα θέματα, π. χ. τηλεματική, προηγμένες τεχνολογίες και υπηρεσιών επικοινωνιών ή θαλάσσιες επιστήμες και τεχνολογίες. Αυτό καταδεικνύει το γεγονός ότι το ΚΚΕρ αποτελεί τώρα πλήρως πολυκλαδικό ερευνητικό κέντρο, το οποίο μπορεί να αναπτύξει επιστημονικούς τομείς εκτός των προκαθορισμένων θεμάτων του προγράμματος-πλαισίου και μπορεί να είναι επιτυχές στο ανταγωνιστικό πεδίο. Οι ανταγωνιστικώς διεξαγόμενες δραστηριότητες προς στήριξη των υπηρεσιών της Επιτροπής συνεχίστηκαν, ενώ τμήμα των συμβάσεων που εξασφαλίστηκαν από το ΚΚΕρ το 1995 υπεγράφησαν μόλις το 1996 και η εργασία άρχισε αργότερα κατά τη διάρκεια του έτους. Νέες συμβάσεις που εξασφαλίστηκαν το 1996 ανέρχονται σε 10,6 εκατ. ECU αλλά, όπως και το προηγούμενο έτος, η υπογραφή μεγάλου τμήματος των συμβάσεων αυτών θα γίνει μόλις το 1997. Παραδείγματα δραστηριοτήτων στήριξης Ε/Α, όπου το ΚΚΕρ διαγωνίστηκε επιτυχώς σε ανταπόκριση προς προσκλήσεις υποβολής προσφορών των υπηρεσιών της Επιτροπής υπάρχουν στους ακόλουθους τομείς: • Συστήματα διαχείρισης πληροφοριών και εργασίες στήριξης τεχνολογκόν γενικών πληροφοριανν- • Στήριξη συστημάτων για προβλήματα περιβάλλοντος, καθώς και για μη πυρηνικές μορφές ενέργειας- • Εφαρμογές τηλανίχνευσης προς στήριξη της κοινής γεωργικής πολιτικής- • Στήριξη σε προσπάθειες μεταφοράς τεχνολογίας που προκύπτει από κοινοτική έρευνα. COM(96) 436 τελικό, 6. 9. 1996. 21 Εκτός τ ων π ρ ο γ ρ α μ μ ά τ ων πλαισίων, το Κ Κ Ερ εξασφάλισε συμβάσεις σε άλλες δράσεις π ου προτείνονται α πό την Κοινότητα, δηλαδή για τα προγράμματα PHARE και TACIS. Αυτά ανέρχονται περίπου σε 4,2 εκατ. ECU και περιλαμβάνουν: • Μεγάλης κλίμκας έργο PHARE γ ια συστήματα γεαιργικών πληροφοριών, π ου περιλαμβάνει εφαρμογές τηλανίχνευσης γ ια έξι χώρες PHARE. Επεκτάσεις προβλέπονται γ ια πέντε επιπλέον χώρες PHARE, και το έργο μπορεί να επεκταθεί στα επόμενα έτη. Παράλληλα με τους νέους αυτούς τύπους δραστηριότητας, το Κ Κ Ερ συνέχισε να εργάζεται βάσει συμβάσεως. Νέες συμβάσεις το 1996 ανήλθαν σε 13,6 εκατ. ECU. Πρόσφατες συμβάσεις, οι οποίες εκτελούνται, περιλαμβάνουν: • Συνέχιση της εργασίας γαι την πυρηνική ρυθμιστική επιτροπή τ ων Η ΠΑ γ ια μεγάλης κλίμακας πειραματική εγκατάσταση στην Ispra. • Εγκατάσταση σε περιοχή κράτους μέλους κέντρου για την πρόληψη της ρύπανσης και τ ων κινδύνων π ου συνδέονται με την επεξεργασία και μεταφορά τοξικών ουσιών. • Ανάπτυξη πυρηνικών οργάνων για μεγάλη πυρηνική βιομηχανική εταιρεία σε κράτος μέλος. • Ανάπτυξη ψηφιακών μεθόδων για την εξομοίωση της συμπεριφοράς κατασκευών α πό σκυρόδεμα για εθνική ηλεκτρική υπηρεσία κοινής α>φέλειας. • Ανάπτυξη υπερηχητικών συστημάτων γ ια την παρακολούθηση κυκλωμάτων υγρών γ ια βιομηχανική εταιρεία σε κράτος μέλος. Π ί ν α κ ας 3 - Ανταγωνιστικώς διεξαγόμενες δραστηριότητες (εκατ. ECU) Δράσεις επιμερισμένης δαπάνης Ανταγωνιστικούς διεξαγόμενη στήριξη Ανταγωνιστικούς διεξαγόμενες δραστηριότητες εκτός του προγράμματος- πλαισίου Εργασίες για τρίτους ΣΥΝΟΛΟ 1 Εγγράφονται στους λογαριασμούς του 1995 19 4^8 Î3 Εγγράφονται στους λογαριασμούς του 1996 <Γδ îu\6 4^2 18^5 28:5 | 13J5 38. 2 Τα στοιχεία δίδονται εκτός τ ων δραστηριοτήτων π ου σχετίζονται με τ ον αντιδραστήρα HFR στο Petten (NL). Το 1995, υπεγράφη ιδιαιτέρως μεγάλη σύμβαση γ ια εργασίες υπέρ τρίτων σε περιοχή κράτους μέλους για πολλά έτη. Συμπληρωματικό π ρ ό ρ α μ μα H FR λειτουργία τ ου αντιδραστήρα υψηλής Ο Αντιδραστήρας Υψηλής Ροής (HFR) του Petten λειτουργεί με φορέα την Επιτροπή σύμφωνα με τη συμφωνία Ευρατόμ/Κάτω Χ ω ρ ών της 25ης Ιουλίου 1961. Στις 27 Ιουνίου 1996, το Συμβούλιο ενέκρινε τετραετές συμπληρωματικό ερευνητικό πρόγραμμα π ου πρόκειται να εφαρμοστεί α πό το Κοινό Κέντρο Ερευνών για την Ε υ ρ ω π α ϊ κή Κοινότητα Ατομικής Ενέργειας (1996-1999), σχετικά με τη (HFR) στο Petten. Βάσει προηγουμένων ροής συμπληρωματικών προγραμμάτων, οι δραστηριότητες τ ου HFR αποτελούν κατά βάση το αποτέλεσμα συνεργασίας μεταξύ δ ύο εταίρων, της Γερμανίας κ αι τ ων Κ ά τω Χ ω ρ ώ ν. Το νέο συμπληρωματικό πρόγραμμα εισάγει δύο μεγάλες αλλαγές. Αφενός, η συνεργασία διευρύνεται ώστε να περιλάβει τη Γαλλία, η ο π ο ία αποφάσισε να στηρίξει τ ον HFR. Αφετέρου, πέρα α πό την παραδοσιακή εργασία γ ια την πυρηνική Ε&Α κ αι τη βιομηχανία, αποφασίστηκε να αφοσιωθεί μεγάλο μέρος τ ων δραστηριοτήτων τ ου HFR σε ιατρικές εφαρμογές. Βάσει συμβατικών σχέσεων, ο αντιδραστήρας ιατρικών ρ α δ ι ο ϊ σ ο τ ό π ων γ ια τις ανάγκες της ευρωπαϊκής ραδιοφαρμακευτικής βιομηχανίας. Επιπλέον, προγραμματίζεται να χρησιμοποιηθούν οι μοναδικές δυνατότητες π ου προσφέρει ο HFR γ ια την επεξεργασία του γλοιώματος, εξαιρετικά κακοήθους μορφής καρκίνου του εγκεφάλου. π α ρ ά γ ο ν τα συμβολής θα αποτελέσει παραγωγή μεγάλο στην 1. 3 ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΕΣ ΗΜΕΡΙΔΕΣ ΤΟΥ ΚΚΕρ, ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ ΚΑΙ ΣΥΝΔΙΑΣΚΕΨΕΙΣ Η νέα προσέγγιση στις δραστηριότητες τ ου Κ Κ Ερ προβλέπει στενότερη συνεργασία με τη βιομηχανία, τα ερευνητικά κέντρα και τα πανεπιστήμια των κρατών μελών. Επομένως, προκειμένου να προωθηθεί καλύτερη επίγνωση τ ου ΚΚΕρ, οργανώθηκαν ενημερωτικές ημερίδες κ α τ ό π ιν πρωτοβουλίας μελών τ ου διοικητικού συμβουλίου στο Δουβλίνο της Ιρλανδίας κ αι στο Espoo της Φινλανδίας. Παρόμοιες ενημερωτικές ημερίδες οργανώθηκαν σε άλλα κράτη μέλη τα προηγούμενα έτη. Το π ρ ο σ ω π ι κό του Κ Κ Ερ παρουσίασε το κέντρο και, παράλληλα, επιστημονικά εργαστήρια π ου αντιπροσώπευαν τα ινστιτούτα δημιούργησαν τη βάση γ ια νέες συνεργασίες. Οργανώθηκε ημερίδα 22 επικεντρωμένη στις πυρηνικές περισσότερο εφαρμογές στη Στοκχόλμη, Σουηδία και άλλη μία για περιβαλλοντικές δραστηριότητες και δραστηριότητες τηλανίχνευσης στο Ρέυκιαβικ της Ισλανδίας. Μετά από μια ημέρα παρουσιάσεων και συζητήσεο>ν σε καθεμία από τις ανωτέρω εκδηλώσεις, οι συμμετέχοντες του ΚΚΕρ είχαν συναντήσεις και επαφές με τη βιομηχανία, τα ερευνητικά κέντρα και τα πανεπιστήμια. Οι ημερίδες αυτές συμπλήρωσαν, κατ ' αυτόν τον τρόπο, τις πολυάριθμες παρουσιάσεις του ΚΚΕρ που οργανώθηκαν για επισκέπτες των διαφόρων εγκαταστάσεων, επισκέψεις που έγιναν σε εθνικά εργαστήρια, παρουσιάσεις του ΚΚΕρ σε ειδικές εκδηλώσεις και εκθέσεις και διανομή γραπτού υλικού του ΚΚΕρ. Το ΚΚΕρ προσφέρει μεγάλη σειρά δημοσιεύσεων για επιστημονικά ζητήματα, που κυμαίνονται από μελέτες που δημοσιεύονται σε επιστημονικά περιοδικά, και φτάνουν σε έγγραφα δημοσιεύσεων, εκθέσεις EUR, ανασκοπήσεις και πληροφορίες σχετικά με το ΚΚΕρ που αποστέλλονται μέσω INTERNET. Το 1996, το ΚΚΕρ δημοσίευσε συνολικά περίπου 1. 180 έγγραφα και η διανομή τους ανά ινστιτούτο παρουσιάζεται στον πίνακα 4. Ο λεπτομερής κατάλογος των δημοσιεύσευνν ΚΚΕρ δημοσιεύεται κάθε χρόνο στο "Δελτίο Δημοσιεύσεων". Η τελευταία έκδοση, αριθ. 16, που δημοσιεύτηκε τον Μάρτιο 1996, απαριθμεί όλες τις δημοσιεύσεις που εκδόθηκαν το 1995. Πίνακας 4 - Δημοσιεύσεις του ΚΚΕρ το 1996 Ινστιτούτο Εκθέσεις EUR Δημοσιευμένα άρθρα Ειδικές δημοσιεύσεις Σύνολο Γενική διαχείριση Ινστιτούτο Υλικών και Μετρήσεων Αναφοράς Ινστιτούτο Υπερουρανιων Στοιχείων Ινσιτούτο Προηγμένων Υλικών Ινστιτούτο Συστημάτων, Πληροφορικής και Ασφάλειας Ινστιτούτο Περιβάλλοντος Ινστιτούτο Διαστημικών Εφαρμογών Ινστιτούτο Τεχνολογικών Προβλέψεων ΣΥΝΟΛΟ Έγγραφα συνδια σκέψεων - 87 89 121 177 200 85 6 2 2 2 15 36 36 21 33 - 19 42 6 34 60 29 147 765 190 8 - 11 22 15 20 9 85 10 108 133 153 269 311 155 48 1. 187 Οι περισσότερες από τις δημοσιεύσεις αυτές διατίθενται κατόπιν αιτήσεως από την Μονάδα Δημοσίων Σχέσεων της Ispra. Επιπλέον των δημοσιεύσεων, το προαναφερόμενο δελτίο παραθέτει όλα τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας που αποκτήθηκαν από το ΚΚΕρ. Το 1996, χορηγήθηκαν 9 διπλώματα ευρεσιτεχνίας. Κάθε χρόνο, το ΚΚΕρ οργανώνει σειρά συνδιασκέψεων, επιστημονικών εργαστηρίων και σεμιναρίων στις πέντε εγκαταστάσεις του στην Ευρώπη. Το 1996, οργανώθηκαν 9 συνδιασκέψεις, 138 διεθνή επιστημονικά εργαστήρια και συναντήσεις και 130 επισκέψεις στις διάφορες εγκαταστάσεις. Το τελικό σύνολο περίπου 11. 000 επισκεπτών καταδεικνύει το συνεχές ενδιαφέρον της επιστημονικής κοινότητας στις συνεισφορές στην έρευνα και την ανάπτυξη που έγιναν από το ΚΚΕρ. 1. 4 ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΙ ΠΟΡΟΙ Το διεπόμενο από τον κανονισμό υπηρεσιακής κατάστασης προσωπικό του ΚΚΕρ αποτελείται από μόνιμους και έκτακτους υπαλλήλους, στους οποίους υπάγεται τόσο το επιστημονικό-τεχνικό όσο και το διοικητικό προσωπικό. 23 Περί τα τέλη Δεκεμβρίου 1996, το διεπόμενο από τον υπηρεσιακής κατάστασης προσωπικό ανήλθε σε 1. 746 υπαλλήλους σε σύγκριση προς τους 1. 786 τον Δεκέμβριο 1995. Ο πίνακας 5 παρουσιάζει την κατανομή του διεπόμενου από τον κανονισμό υπηρεσιακής κατάστασης προσωπικού το 1996. Πέραν της κανονικής κινητικότητας, ορισμένα μέλη του προσωπικού συνταξιοδοτήθηκαν το 1996, έχοντας φθάσει το όριο ηλικίας που προβλέπει ο κανονισμός υπηρεσιακής κατάστασης. Περί τα τέλη του έτους ευρίσκετο σε εξέλιξη η πρόσληψη αντικαταστατών. κανονισμό Πίνακας 5 - Κατανομή του διεπόμενου από τον κανονισμό υπηρεσιακής κατάστασης προσωπικού τον Δεκέμβριο 1996 Ινστιτούτο Γενική Διεύθυνση Διεύθυνση προγραμμάτων Συντονισμός πόρων - Επιστημονική και τεχνική υπηρεσία Ispra Ινστιτούτο Υλικών και Μετρήσεων Αναφοράς Ινστιτούτο Υπερουρανιων Στοιχείων Ινστιτούτο Προηγμένων Υλικών Ινστιτούτο Συστημάτων, Πληροφορικής και Ασφάλειας Ινστιτούτο Περιβάλλοντος Ινστιτούτο Διαστημικών Εφαρμογών Ινστιτούτο Τεχνολογικών Προβλέψεων Αποσπασμένο σε εθνικούς οργανισμούς προσωπικό του ΚΚΕρ ΣΥΝΟΔΟ Προσωπικό ~~~ ' " ' ' ' 34~ 8 428 181 186 267 276 222 100 35~ 9~ Ϊ7747Γ Πέραν του υπαγόμενου στον κανονισμό υπηρεσιακής κατάστασης προσωπικού, στο ΚΚΕρ εργάζονται επίσης 186 επιστήμονες υπό διάφορα προγράμματα φιλοξενίας: • πεπειραμένοι επιστήμονες, φιλοξενούμενοι ως επιστημονικοί επισκέπτες· • εθνικοί εμπειρογνώμονες, αποσπασμένοι στο ΚΚΕρ από τα κράτη μέλη, προκειμένου να συμμετέχουν σε επιλεγμένες επιστημονικές εργασίες· • μεταδιδακτορικοί επιστήμονες και μεταπτυχιακοί φοιτητές, επιμορφούμενοι μέσω προγράμματος υποτροφιών. Ο πίνακας 6 δίδει την κατανομή, ανά ινστιτούτο, των επιστημόνων αυτών οι οποίοι εργάζονται στο ΚΚΕρ στα τέλη Δεκεμβρίου 1996. Επιπλέον, περίπου 21 επιστήμονες κάθε χρόνο έρχονται από τρίτη χώρα, υποβοηθούμενοι από επιχορήγηση στο πλαίσιο συμφωνίας της Επιτροπής με τις χώρες τους ή με τον Διεθνή Οργανισμό Ατομικής Ενέργειας (ΔΟΑΕ). Πέραν των προαναφερθέντων επιστημόνων, στα ινστιτούτα του ΚΚΕρ εργάζονται πολύ πεπειραμένοι επιστήμονες και περί τους 183 ασκούμενους, χωρίς να επιβαρύνεται ο προϋπολογισμός της ΕΕ, κατά κανόνα για βραχυχρόνια διαστήματα. Πίνακας 6 - Επιστημονικοί επισκέπτες, αποσπασμένοι εμπειρογνώμονες, υπότροφοι τον Δεκέμβριο 1996 Ινστιτούτα και Προηγμένων Συντονισμός πόρων Ινστιτούτο Υλικών Μετρήσεων Αναφοράς Ινστιτούτο Υπερουρανιων Στοιχείων Ινστιτούτο Υλικών Ινστιτούτο Πληροφορικής και Ασφάλειας Ινστιτούτο Περιβάλλοντος Ινστιτούτο Εφαρμογών Ινστιτούτο Τεχνολογικών Προβλέψεων ΣΥΝΟΛΟ Συστημάτων, Διαστημικών - 1 - 2 4 3 2 3 15 Επιστημονικοί επισκέπτες Αποσπασμένοι εμπειρογνώ μονες - 1 Μεταδιδα κτορικοί επιστήμονες - 10 Μεταπτυ χιακοί φοιτητές - 20 6 14 11 26 15 7 99 ΣΥΝΟΛΟ • 32 13 28 28 38 31 16 186 - - 2 1 5 - 9 7 12 Π 8 9 6 63 1. 5 ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΑ 24 Ο προϋπολογισμός (πιστώσεις αναλήψεως υποχρεώσεων) όπως εξετελέσθη από το ΚΚΕρ το 1996, παρουσιάζεται στον πίνακα 7. Πίνακας 7 - Εκτέλεση προϋπολογισμού 1996 σε εκατ. ECU (Πιστώσεις αναλήψεως υποχρεώσεων) θεσμικώς προβλεπόμενες δραστηριότητες Τεχνολογίες πληροφοριών και επικοινωνιοον Βιομηχανικές τεχνολογίες και τεχνολογίες υλικών Μετρήσεις και δοκιμές Περιβάλλον και κλίμα Γεωργία και αλιεία Μη πυρηνικές μορφές ενέργειας Στοχοθετημένη κοινωνικοοικονομική έρευνα ' ' ' Μερικό σύνολο ειδικών προγραμμάτων ΕΚ Πυρηνική ασφάλεια και διασφαλίσεις Ελεγχόμενη θερμοπυρηνική σύντηξη Μερικό άθροισμα ειδικών προγραμμάτων ΕΚΑΕ Προγράμματα ΔΕΔ ΕΚ Προγράμματα ΔΕΔ ΕΚΑΕ ' Μερικό άθροισμα ΛΕΛ Σύνολο ειδικών προγραμμάτων Ανταγωνιστικώς διεξαγόμενες δραστηριότητες Συμμετοχή σε δράσεις επιμερισμένης δαπάνης (ΔΕΔ) Ανταγωνιστικώς διεξαγόμενες επιστημονικές και τεχνικές δραστηριότητες στήριξης Συμμετοχή σε κοινοτικές δραστηριότητες εκτός του ΠΠ Εργασίες για τρίτους Πυρηνικός αντιδραστήρας HFR Ολοκλήρωση προηγουμένων προγραμμάτων HFR Μερικό άθροισμα Μερικό σύνολο Σύνολο 2. 946 21. 534 26. 722 74. 451 10. 849 3. 838 7. 728 ' 148. 068 63. 229 10. 310 73. 539 3. 013 0. 411 3. 424 225. 031 ' 4. 011 10. 191 1. 879 16. 561 32. 642 8. 088 6. 262 14. 350 272. 023 Στις πιστώσεις αυτές αναλήψεως υποχρεώσεων πρέπει να προστεθούν 0,800 εκατ. ECU πιστώσεων που μεταφέρονται από τον προϋπολογισμό του 1995 (αφορούν την ολοκλήρωση προηγουμένων προγραμμάτων). Οι συνολικώς δεσμευθέντες για το ΚΚΕρ χρηματοδοτικοί πόροι ανήλθαν σε ποσό 273 εκατ. ECU: • για την εκτέλεση των ειδικών προγραμμάτων του ΚΚΕρ (έρευνα και θεσμικώς προβλεπόμενες δραστηριότητες στήριξης για τις υπηρεσίες της Επιτροπής) • για την εκτέλεση ανταγαηαστικώς διεξαγόμενων δραστηριοτήτων του ΚΚΕρ, στο πλαίσιο του προϋπολογισμού ΕΕ επιμερισμένης δαπάνης, ανταγωνιστικές δραστηριότητες στήριξης για τις υπηρεσίες της Επιτροπής, συμμετοχή του ΚΚΕρ σε άλλες κοινοτικές δραστηριότητες, συνεισφορές από τις κυβερνήσεις της Ολλανδίας και της Γερμανίας για τη λειτουργία του HFR και από πελάτες του ΚΚΕρ για την εκτέλεση εργασίας κατόπιν αιτήσεως τους). (συμμετοχή σε δράσεις Οι χρηματοδοτικοί πόροι για τα ειδικά προγράμματα εξασφαλίστηκαν από το τμήμα του Γενικού Προϋπολογισμού της Ευρωπαϊκής ' Ενωσης 1996 που αφορά το ΚΚΕρ και τις εισφορές των χωρών ΕΟΧ (Ευρωπαϊκός Οικονομικός Χώρος): Ισλανδία, Λιχτενστάιν και Νορβηγία για τα προγράμματα της ΕΚ. Επιπλέον, από το 1996 και μετά, υπάρχει εισφορά για τα προγράμματα της ΕΚ από το Ισραήλ. 25 2. ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝΙΝΣΤΙΤΟΥΤΩΝ ΤΟΥ ΚΚΕρ ΤΟ 1996 2. 1 ΤΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΛΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΕΤΡΗΣΕΩΝ ΑΝΑΦΟΡΑΣ (IRMM) To IRMM προωθεί και εναρμονίζει τη χρήση ευρωπαϊκών προτύπονν, υλικών αναφοράς και μεθοδολογιών σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Το 1996, το ινστιτούτο προώθησε το ειδικό του πρόγραμμα υπό τον τίτλο "Μετρήσεις και δοκιμές" και συνεισέφερε στη γραμμή του προγράμματος-πλαισίου "Βιομηχανικές τεχνολογίες και τεχνολογίες υλικών". To IRMM παγία>σε την ευθύνη του για τη διαχείριση των υλικών αναφοράς του ΚΓΑ (Κοινοτικό Γραφείο Αναφοράς). To IRMM έχει επίσης αναλάβει δραστηριότητες στήριξης κοινοτικών πολιτικών που σχετίζονται με τις πυρηνικές διασφαλίσεις, τον έλεγχο ασφάλειας και ποιότητας των καταναλωτικών προϊόντων και μετρήσεις και υλικά αναφοράς για τον ποιοτικό έλεγχο τροφίμων. Παρέχει υπηρεσίες και υλικά αναφοράς σε διάφορους πελάτες από τα κράτη μέλη της Ευρώπης. Α. θεσμικώς προβλεπόμενες δραστηριότητες θεσμικός προβλεπόμενες ερευνητικές δραστηριότητες Όπως τα προηγούμενα χρόνια, η εμπειρογνωμοσύνη μετρήσεων και οι εκλεπτυσμένες αναλυτικές τεχνικές του ινστιτούτου εφαρμόστηκαν για να προετοιμάσουν, να χαρακτηρίσουν και να πιστοποιήσουν τα υλικά αναφοράς υψηλής ποιότητας, τόσο στους πυρηνικούς όσο και στους μη πυρηνικούς τομείς, προκειμένου να καθιερωθεί σύστημα συντονισμένοι αναλυτικών μετρήσεο)ν σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Στο πλαίσιο αυτό, το IRMM είναι τώρα υπεύθυνο για την αποθήκευση, τον έλεγχο σταθερότητας, την διανομή, τη διοίκηση πωλήσεων και επαναπιστοποίηση των πιστοποιημένοι υλικών αναφοράς του ΚΓΑ. ΒΙΟΪΑΤΡΙΚΛ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΥΛΙΚΑ ΑΝΑΦΟΡΑΣ Μεγάλος δρόμος στον τομέα των υλικών αναφοράς άνοιξε με την νέα συμφωνία συνεργασίας μεταξύ του IRMM και της Διεθνούς Ομοσπονδίας Κλινικής Χημείας (IFCC) για την παραγωγή πιστοποιημένων υλικών αναφοράς βιοϊατρικής χρήσεως. Η συμφωνία αυτή, που υπογράφηκε από την κα Edith Cresson, την Επίτροπο Επιστήμης, Έρευνας και Ανάπτυξης, θα ενισχύσει σημαντικά το ρόλο της Επιτροπής στην ανάπτυξη βιοίατρικών πιστοποιημένων υλικών αναφοράς. Αυτά είναι κρίσιμα για την ταχεία και αξιόπιστη διεξαγωγή διαγνώσεων ακριβείας στα εργαστήρια - βασική τους κινδύνους αφετηρία για καλής ποιότητας φροντίδα διαγνωστικών σφαλμάτων, τα πιστοποιημένα υλικά αναφοράς αυξάνουν την ποιότητα της αγωγής των ασθενών, ενώ επίσης βοηθούν στην περικοπή των δαπανών της υγειονομικής φροντίδας. Βάσει της συμφωνίας, εργαστήρια και επιστήμονες ανά τον κόσμο συμμετέχουν στην παροχή υλικών αναφοράς που χρειάζονται στη βιομηχανία και στα εργαστήρια κλινικών δοκιμών. Πρόκειται να παράγονται βάσει έργων που προτείνονται από την IFCC και η καταλληλότητα τους πρόκειται να πιστοποιείται από το IRMM. της υγείας. Μειώνοντας σημαντικά Η έρευνα για τα βιολογικά και τα περιβαλλοντικά υλικά διεξάγεται με την απομόνωση και τη σταθεροποίηση χλωροπλαστικών υλικών καταλλήλων για την βιοτιτλοδότηση ιχνών ζιζανιοκτόνων κατά τον έλεγχο του ποσίμου ύδατος. Καταβλήθηκε προσπάθεια για τη σημαντική αύξηση των δυνατοτήτων παραγωγής υλικών αναφοράς από δείγματα σε σκόνες σε υγρά δείγματα, βασικά με σκοπό την παραγωγή πιστοποιημένων διαλυμάτων που περιέχουν διοξίνες και φουράνια. Συνεχίστηκε η αναλυτική έρευνα για τον χαρακτηρισμό της μεταλλοθειονίνης με μεθόδους ηλεκτροχημείας και υγρής χρωματογραφίας και για τα ιχνοστοιχεία βαρέο)ν μετάλλων που έχουν σημασία στο περιβάλλον και τη βιοϊατρική, με σκοπό την παραγωγή νέων υλικών αναφοράς. Η εγκατάσταση αναλύσεως της ενεργοποίησης νετρονίων που δημιουργήθηκε σε συνεργασία με την SCK/CEN στο Mol (Β) λειτουργεί τώρα για τον έλεγχο ποιότητας κατά τη διάρκεια της προετοιμασίας και της πιστοποίησης υλικών αναφοράς. 26 To IRMM εξακολούθησε να χρησιμοποιεί τις δύο ινστιτούτου (LINAC και Van de Graaff 7 MV) για την εκτέλεση μετρήσεων δεδομένων που αφορούν τα νετρόνια για εφαρμοσμένους σκοπούς, σύμφωνα με τις συστάσεις της Επιτροπής Πυρηνικής Επιστήμης του ΟΟΣΑ-ΝΕΑ, ιδίως την ομάδα εργασίας του για την Διεθνή Συνεργασία Αξιολόγησης. ισχυρές πηγές νετρονίων του Η εργασία που αφορά πυρηνικά ζητήματα περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, την εξασφάλιση στόχων για μετρήσεις διατομών ως προς νετρόνια, μελέτες θραυσμάτων σχάσεως και άλλες εφαρμογές· την ανανέωση τεχνικών για την ηλεκτροχημική εναπόθεση ακτινιδών και την ανάπτυξη μεθόδων για την υψηλής απόδοσης αναγα)γή οξειδίων για την προετοιμασία μεταλλικών στόχων από σταθερά ισότοπα. Μελετάται η μέτρηση συνολικής ενεργού διατομής και διατομής απορρόφησης νετρονίων για 99Tc και 237Νρ στην περιοχή συντονισμού που απαιτείται για εργασίες μεταστοιχείωσης αποβλήτοτν, σε στενή συνεργασία με την CEA (Commissariat à l'Energie Atomique), στο Saclay (F), την διερεύνηση της διεύρυνσης Doppler των συντονισμών νετρονίου με τα εργαστήρια CEA της Cadarache (F) και του ILL (Institute Laue-Langevin) (F), σημαντική παράμετρο ασφαλείας για τον υπολογισμό του θερμικού συντελεστή ραδιενεργού ισχύος των αντιδραστήρων. Σε ανταπόκριση προς εκκρεμούσα από καιρό αίτηση του έργου Joint European File (JEF), μετρήθηκαν οι ενεργές διατομές για μη ελαστική σκέδαση από ισότοπα μολυβδενίου χαμηλών επιπέδων χρόνου ημιζωής. Εκτελέστηκαν άλλες σημαντικές μετρήσεις ακριβείας, προκειμένου να βελτιωθεί το σύνολο προτύπων για τη μέτρηση πυρηνικών δεδομένων. Η συνολική ενεργός διατομή νετρονίων του 10Β και η κατανομή απόδοσης της μάζας θραυσμάτων σχάσεως, καθώς και το φάσμα νετρονίων σχάσεως του 2 Cf αποτέλεσαν το αντικείμενο έρευνας. Αναπτύσσονται βελτιωμένες μέθοδοι μετρήσεως του λόγου ενεργού διατομής των 2 3 5U (n,f)/H(n,n). Επίσης, υπό μορφή επέκτασης της εγκαταστάσεως LINAC, ολοκληρώνεται νέο εργαστήριο, για την ανάπτυξη μη πυρηνικών εφαρμογών στον τομέα της φυσικής της ακτινοβολίας. θεσμικός προβλεπόμενες δραστηριότητες στήριξης Οι δραστηριότητες παροχής στηρίξεως από το IRMM αφορούσαν κυρίως τις πυρηνικές διασφαλίσεις, κατόπιν αιτήσεως της ΓΔ Ι (εξωτερικές σχέσεις) για τον Διεθνή Οργανισμό Ατομικής Ενέργειας (ΔΟΑΕ) και την ΓΔ XVII (Ενέργεια, Διεύθυνση Διασφαλίσεων Ευρατόμ). Ωστόσο, παρασκευάστηκαν επίσης πολυάριθμα μη πυρηνικά πιστοποιημένα υλικά αναφοράς για άλλες ΓΔ. Οι ακόλουθες δραστηριότητες περιγράφουν την εργασία που διεξήχθη υπό μορφή θεσμικώς προβλεπόμενης στήριξης προς άλλες Γενικές Διευθύνσεις. • Συνεχίστηκαν οι εργασίες με αντικείμενο ξηρά νιτρίδια ή μεταλλικά υλικά αιχμών ραδιενέργειας, για να βελτιωθεί η ασφάλεια σε μεγάλους σταθμούς επανεπεξεργασίας καυσίμων και παρασκευάστηκαν εκ μέρους της ΓΔ Ι για τον ΔΟΑΕ υλικά αναφοράς ισοτόπων ουρανίου και πλουτωνίου. Οι χαμηλές συγκεντρώσεις επέβαλαν επιμελημένες χημικές εργασίες στο χημικό εργαστήριο υπερκαθαρών συνθηκών του IRMM. • To IRMM προσέφερε στην ΓΔ XVII (Ενέργεια) λύσεις για βαθμονόμηση ανιχνευτών που χρειάζονται σε μη καταστρεπτικές αναλύσεις ουρανίου και πλουτωνίου. • Παρασκευάστηκαν πιστοποιημένα υλικά αναφοράς τροφίμων για τις ΓΔ III (Βιομηχανία) και ΓΔ VI (Γεωργία), για ποιοτικό έλεγχο υποβοήθησης της επιβολής ευρωπαϊκής νομοθεσίας. Για τη ΓΔ VI, άρχισαν νέες δραστηριότητες για την ειδοποιία σεληνίου. Σε στάδιο περαιτέρω ανάπτυξης ευρίσκονταν αναλύσεις καλλυντικών και τράπεζα δεδομένων ασφάλειας προϊόντων για τη ΓΔ XXIV (Πολιτική καταναλωτών). Β. Ανταγωνιστικώς διεξαγόμενες δραστηριότητες Οι δράσεις επιμερισμένης δαπάνης περιλαμβάνουν τα εξής: • η παραγωγή και πιστοποίηση σειράς οργανικών και ανόργανων υλικών αναφοράς για τη μέτρηση στοιχεία™ σπανίων γαιών· • την παραγο)γή και πιστοποίηση υλικού αναφοράς ιλύος για τη μέτρηση προσμίξεοτν πολυχλωροδιβενζο-ρ-όιοξινών (PCDD) και πολυχλωρο-διβενζοφουρανίο>ν (PCDF)· • την παραγωγή και χαρακτηρισμό καταλυτικών μετατροπέων σε σχέση με τον λευκόχρυσο, το ρήνιο, το ζιρκόνιο και το δημήτριο· • την παραγωγή υλικών αναφοράς ορειχάλκου για μελέτες διάβρωσης ορειχάλκινων αρχαιοτήτων. Ανταγωνιστικός διεξαγόμενες δραστηριότητες στήριξης Ολοκληρώθηκε σύμβαση μέσω της ΓΔ XIII (Τηλεπικοινωνίες, βιομηχανίες των πληροφοριών και καινοτομία) με MME (μικρή και μεσαία επιχείρηση), με σκοπό την αξιολόγηση μεθόδου μέτρησης ισοτόπων 13C, που μπορεί να εφαρμόζεται στη διάγνωση παθήσεων του στομάχου μέσω μη δαπανηρής τεχνικής, η οποία δεν προϋποθέτει διείσδυση, βασισμένη σε μετρήσεις ισοτόπων της εκπνοής. 27 Έρευνα βάσει συμβάσεως Οι υπηρεσίες και τα υλικά αναφοράς του IRMM διατίθενται επίσης σε εμπορική βάση. Δεδομένου ότι τώρα το IRMM διαχειρίζεται τα υλικά αναφοράς του BCR (κοινοτικό γραφείο αναφοράς), αυτά διατίθενται επίσης στο εμπόριο για μη πυρηνικές εφαρμογές. Α ΥΝΑ ΤΟΤΗΤΑ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΙΑΠΙΣΤΕΥΣΗ τυποποίησης, To IRMM υπέγραψε συμφωνίες συνεργασίας με διάφορα ευρωπαϊκά εργαστήρια τυποποίησης προκειμένου να διασφαλίσει ότι οι χημικές μετρήσεις στα εθνικά αυτά ινστιτούτα μπορούν να αναζητούνται στο διεθνές σύστημα τυποποίησης (SI) (με αναφορά στη μέτρηση της σταθεράς του Avogadro στο IRMM). Στο πλαίσιο αυτό, η ευρωπαϊκή συνεργασία για τη διαπίστευση εργαστηρίων (EAL) ζήτησε από το ΚΚΕρ να εξασφαλίσει μετρήσεις αναφοράς μέσω του διεθνούς προγράμματος αξιολόγησης μετρήσεων (ΙΜΕΡ) του IRMM. Αυτό προσφέρει εκτίμηση των πραγματικών δυνατοτήτων μετρήσεων των ενδιαφερομένων εργαστηρίων, συγκρίνοντας δειγμάτων έναντι τιμών που είναι αναζητήσιμες στο σύστημα SI, το διεθνώς εγκεκριμένο σύστημα μέτρων και σταθμών υπό τη σύμβαση του μέτρου. HEAL θεώρησε την ικανοποιητική εκτέλεση του προγράμματος IRMM ως θετικό στοιχείο στη διαπίστευση των εργαστηρίων μετρήσεων. Το διεθνές πρόγραμμα αξιολόγησης μετρήσεων (ΙΜΕΡ) προσελκύει το ενδιαφέρον αυξανόμενου αριθμού εργαστηρίων. Ολοκληρώθηκε ο πλέον πρόσφατος γύρος του ΙΜΕΡ σε ιχνοστοιχεία στο νερό. Αξιολογήθηκαν συγκριτικές έρευνας επίδοσης για περισσότερα από 300 εργαστήρια σε όλο τον κόσμο. τα αποτελέσματα τους επί τυφλών Το Τακτικό Ευρωπαϊκό Πρόγραμμα Διεργαστηριακών Μετρήσεο)ν (REIMEP), εξωτερική άσκηση ποιοτικού ελέγχου, πρόσφατα συγκέντροοσε 20 εργαστήρια παγκοσμίως σε κυκλικές δοκιμές σκόνης οξειδίου του ουρανίου και δύο διαλυμάτων νιτριδίων του ουρανίου. Συνεχίστηκε η προμήθεια πυρηνικών δειγμάτων σε εξωτερικούς πελάτες, ιδίως για δοσιμετρία νετρονίου αντιδραστήρα. Παρασκευάστηκε υλικό αναφοράς υάλου με προσμίξεις ουρανίου για την χρονολόγηση γεωλογικών δειγμάτων από ίχνη σχάσεο)ς. 2. 2 ΤΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΕΡΟΥΡΑΝΙΩΝ ΣΤΟΙΧΕΩΝ (ITU) Η ασφάλεια των ακτινιδών στον κύκλο πυρηνικού καυσίμου εξακολούθησε να αποτελεί μεγάλης κλίμακας θεσμική συνεισφορά του ινστιτούτου στην γραμμή του προγράμματος-πλαισίου για την ασφάλεια της πυρηνικής σχάσεοις. Μεγάλοι τομείς έρευνας ήταν η βασική έρευνα για τις ακτινίδες, η ασφάλεια των πυρηνικών καυσίμων, ο μετριασμός των ακτινιδών μεγάλου χρόνου ζωής και ο χαρακτηρισμός χρησιμοποιημένου καυσίμου. To ITU παρέσχε επίσης επιστημονική και τεχνική στήριξη σε κοινοτικές πολιτικές στον τομέα της πυρηνικής ασφάλειας και των διασφαλίσεων, σχετιζόμενη κατά κύριο λόγο με την εφαρμογή των επιτόπου εργαστηρίων στο Sellafield και στο Cap la Hague, αλλά επίσης σε σχέση με την πυρηνική ασφάλεια στις ανατολικές χώρες και στην Ρωσική Ομοσπονδία. Επιπλέον, το ITU εξακολούθησε να εκτελεί συμβατική εργασία κατόπιν αιτήσεως διαφόρων πελατών. Α. θεσμικώς προβλεπόμενες δραστηριότητες θεσμικός προβλεπόμενες ερευνητικές δραστηριότητεις Απαιτείται βασική έρευνα των ακτινιδών προκειμένου να διευκρινιστεί η ηλεκτρονική δομή των στοιχείο™ ακτινιδών και να τονιστεί το ενδιαφέρον που παρουσιάζουν για τη χημεία και τη φυσική στερεού σώματος. Επιτεύχθηκαν σημαντικά αποτελέσματα στην κατανόηση των υπεραγωγών βαρέων θερμίων σε βάση ουρανίου με προσμίξεις ποσειδωνίου και πλουτωνίου. Αλλα θέματα περιλαμβάνουν τη χρήση πιέσεως για τη μελέτη τάσεων δομικών μεταβάσεων και μεταβολών της αντίστασης σε χαμηλές θερμοκρασίες· τη θεωρία αλληλεπιδράσεων φωτός/στερεών σωμάτων· και τη χρήση πειραμάτων νετρονίων και συγχρότρου για τη συμπλήρωση των μετρήσεων των ιδιοτήτων μάζας του υλικού. Στον τομέα της ασφάλειας του πυρηνικού καυσίμου, μετρήθηκαν και αξιολογήθηκαν η κατανομή της πόρακτης και οι μηχανικές ιδιότητες του καυσίμου σε πολύ υψηλούς βαθμούς καύσεως. Εξετάστηκαν οι δομικές ιδιότητες του καυσίμου με εξομοίωση βαθμού καύσεως μέχρι 200 GWd/t και συγκρίθηκαν 28 με πολύ υψηλό βαθμό ανάλωσης καυσίμου, για την καλύτερη κατανόηση των διαδικασιών δημιουργίας φαινομένου παρυφής. Διεξήχθησαν μετρήσεις οξείδωσης και ερπισμού σε SIMFUEL και οι μελέτες σε ζημίες της ακτινοβολίας σε U02 απέδοκιαν για πρώτη φορά άμεσες ορατές ενδείξεις από ίχνη θραύσματα™ σχάσεοκ, στο υλικό αυτό. Ο καχ^ικός TRANSURANUS της επίδοσης καυσίμου τροποποιήθηκε περαιτέρω, με δεδομένα από καύσιμο υψηλού βαθμού καύσεο)ς. Νέα εγκατάσταση εδάφους-πάγου για την παραγοτ/ή καυσίμων που περιέχουν ακτινίδες ευρίσκεται σε στάδιο έναρξης λειτουργίας. Οι δραστηριότητες αυτές συνεισφέρουν στη βελτίωση της πυρηνικής ασφάλειας, κυρίως σε φαινόμενα τα οποία συμβαίνουν σε ράβδους καυσίμου αντιδραστήρων ελαφρού ύδατος για παρατεταμένους χρόνους λειτουργίας. Οι τεχνολογίες κατασκευής καυσίμων βελτιώνονται επίσης. Οι εργασίες αυτές αφορούν φορείς λειτουργίας πυρηνικών αντιδραστήρων και εγκαταστάσεις κατασκευής καυσίμου, καθώς και εθνικές και διεθνείς αρχές που είναι υπεύθυνες για την αδειοδότηση και τη ρύθμιση. Στο χώρο του χαρακτηρισμού χρησιμοποιημένου καυσίμου, η έρευνα των φαινομένων που αφορούν την κινητική της οξείδωσης και της διάδοσης των ακτινοβολημένων καυσίμων U02 και ΜΟΧ έλαβε κυρίαρχη θέση. Διεξήχθηκαν δοκιμές απόπλυσης σε U02 και σε τμήματα ράβδων καυσίμου με εκ των προτέρων δημιουργηθείσες ατέλειες. Ερευνήθηκε περαιτέρω η χημική αλληλεπίδραση καυσίμου και επένδυσης. Διεξήχθηκαν εκτεταμένες εργασίες για τη μελέτη της αποπλύσεως προσομοιωμένου καυσίμου υψηλού βαθμού καύσεως, που οδήγησε σε εξήγηση για τη ρυθμιστική συμπεριφορά του μολυβδενίου στο δυναμικό οξείδωσης του χρησιμοποιημένου καυσίμου. Διεξήχθηκαν μη καταστρεπτικές μετρήσεις, βάσει ανιχνευτών CdTe, σε χρησιμοποιούμενο καύσιμο υπό συνθήκες θερμού στοιχείου. Οι εργασίες αυτές επικεντρώνονται στον χαρακτηρισμό μη επεξεργασμένου χρησιμοποιημένου καυσίμου και της συμπεριφοράς του υπό συνθήκες μακροχρόνιας αποθήκευσης, προσδιορισμό του ραδιοτοξικού τους δυναμικού και διερεύνηση της εκπλύσεως της μορφής αυτής αποβλήτων υπό διάφορες ρεαλιστικές συνθήκες. Οι δραστηριότητες αυτές αφορούν κυρίως τους φορείς εκμετάλλευσης αντιδραστήρων, τη βιομηχανία κύκλου καυσίμου και τις αρχές αδειοδότησης. Διεξάγεται η εργασία στο πλαίσιο συνεργασίας με μεγάλα εθνικά εργαστήρια, κυρίως στον τομέα του μετριασμού των ακτινιδών μεγάλου χρόνου ημιζωής και προϊόντων σχάσεως, με ιδιαίτερη έμφαση στην περαιτέρω μείωση της ραδιοτοξικότητας των εξαιρετικά δραστήριων αποβλήτων. Αλλο βασικό καθήκον του ITU είναι η κατασκευή και χαρακτηρισμός στόχων καυσίμου για πειράματα ακτινοβόλησης και εξέταση μετά την ακτινοβόληση, το™ οποίο™ τα αποτελέσματα συγκρίνοντται με θεωρητικές προβλέψεις. Νέες διαδικασίες εξαγωγής για τον αποτελεσματικό διαχωρισμό το™ ακτινιδών μεγάλου χρόνου ημιζωής δοκιμάζονται υπό ρεαλιστικές συνθήκες. Χ ΓΙΑ ΤΟΝ ΑΚΤΙΝΩΝ ΣΚΕΛΑΣΗΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟ νέες μέθοδοι χαρακτηρισμού ΝΕΑ ΜΙΚΡΟΤΕΧΝΙΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΑΗΜΕΝΩΝ ΚΑ ΥΣΙΜΩΝ των υλικών των ακτινοβολημένων καυσίμων για τη Απαιτούνται διερεύνηση των μικροδομικών αλλαγών που επέρχονται στα καύσιμα σε πολύ υψηλόβαθμο καύσεως. Εκτελέστηκε μελέτη χάραξης μικροεντομών σχετικά με τις μηχανικές ιδιότητες καυσίμου υψηλού βαθμού καύσεως, σε συνεργασία με την πυρηνική βιομηχανία, προκειμένου να αποδειχθεί ότι η αντοχή θραύσεως του υλικού παρυφής αυξάνεται σημαντικά με τον συναθροιζόμενο βαθμό καύσης, κυρίως ως συνέπεια της μείωσης των διαστάσεων των κόκκων που συμβαίνει στην περιοχή αυτή. Ξεκίνησε νέο πρόγραμμα για τον χαρακτηρισμό των ποικιλιών της δομής πλέγματος του καυσίμου υψηλού βαθμού καύσεως και αναπτύχθηκε σκέδασης ακτινών Χ για τη φασματογραφία σκέδασης σε σκόνη, με στένωση της προσπίπτουσας δέσμης ακτινών σε διαστάσεις 3X0,01 mm, επιτρέποντας την επίτευξη φάσματος σκέδασης ακτινοβολημένων δειγμάτων καυσίμου σε διαστήματα της τάξεως των 20-30 μικρομέτρων στην ακτινική διεύθυνση. Με το σύστημα αυτό, ο δομικός χαρακτηρισμός των διαφόρων καυσίμων και των μη πυρηνικών υλικών λεπτής διεπιφάνειας θα είναι επίσης εφικτός, όπως για παράδειγμα οι περιπτώσεις που εμφανίζονται υπό συνθήκες βαρέος ατυχήματος καυσίμου αντώραστήρος ελαφρού ύδατος. νέο μικροσύστημα Το 1996, νέα διαδικασία κατασκευής, βασισμένη στον εμποτισμό ραδιενεργών υλικών (INRAM) σε μήτρες αναπτύχθηκε, δοκιμάστηκε και εφαρμόστηκε επιτυχώς στην κατασκευή στόχων καύσεως που περιέχουν αμερίκιο, στο πλαίσιο του προγράμματος ακτινοβόλησης EFTTRA (Πειραματική Σκοπιμότητα Στόχων για Μεταστοιχείωση). Η αρχική χωροδιάταξη του μικρού εργαστηρίου ακτινιδών τροποποιήθηκε και άρχισε η αγορά μεγάλων κατασκευαστικών στοιχείων. Ακτινίδες διαχωρίστηκαν από ακτινοβολημένο καύσιμο σε κλίμακα 100 g, περιλαμβανομένου τελικού σταδίου διαχωρισμού για λανθανίδες. Μελέτες καταστροφών από την ακτινοβολία και βασικών φυσικών ιδιοτήτων εκτελέστηκαν σε διάφορες αδρανείς μήτρες. 29 των χώρο Στο Ιόντων (SIMS) για τη μέτρηση σωματιδίων από δείγματα που ελήφθησαν δια τριβής τέθηκε σε λειτουργία και παραλήφθηκαν και αναλύθηκαν τα πρώτα περιβαλλοντικά δείγματα. το Δευτερεύον Φασματόμετρο Μάζας διασφαλίσεων Ε&Α, θεσμικός προβλεπόμενες δραστηριότητες στήριξης Όσον αφορά τη στήριξη κοινοτικών πολιτικών στον τομέα το™ πυρηνικών διασφαλίσεο™ και της διαχείρισης σχάσιμου υλικού για την ΓΔ XVII, επετεύχθη μεγάλη πρόοδος στην εφαρμογή του επιτόπιου εργαστηρίου στο Sellafield. Ολοκληρώθηκαν αναλυτικές διαδικασίες και διαδικασίες εργασκί™ σύμφωνα με το ISO 9001. Συνεχίστηκαν οι μετρήσεις επαλήθευσης σε δείγματα που ελήφθησαν στην Cap la Hague και στο Sellafield. Συνεχίστηκαν οι τυπικές αναλυτικές μετρήσεις δειγμάτων που στάλησαν στο ινστιτούτο στο πλαίσιο του ECSAM (Αναλυτικές Μετρήσεις Διασφαλίσεων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής). To ITU εξακολούθησε επίσης να λαμβάνει και να αναλύει πυρηνικά υλικά που έχουν κατασχεθεί. Δημιουργήθηκε τράπεζα δεδομένων πυρηνικού υλικού, σε στενή συνεργασία με το ινστιτούτο Bochvar της Μόσχας. Δείγματα δοκιμής με εξαιρετικά χαμηλές συγκεντρώσεις ραδιονουκλεϊδίο™ και δείγματα από επιτόπια πειράματα περιβαλλοντικών παρακολουθήσεων μετρήθηκαν κατόπιν αιτήσεως του ΔΟΑΕ και της ΓΔ XVII. Β. Ανταγωνιστικώς διεξαγόμενες δραστηριότητες Αράσεις επιμερισμένης δαπάνης Μία στις δύο προτάσεις που υποβλήθηκαν για τη δεύτερη πρόσκληση υποβολής προσφορών του Προγράμματος Ασφάλειας των αλληλεπιδράσεο™ και τη θερμοχημεία χορίου. Ο συνολικός στόχος του έργου είναι η παροχή νέων δεδομένο™ σε βασικές ιδιότητες και χαρακτηριστικά του "πρωτότυπου χορίου", το οποίο μπορεί να σχηματιστεί υπό συνθήκες βαρέος ατυχήματος αντιδραστήρα εντός ή εκτός του πυρήνα του αντιδραστήρα. της Πυρηνικής Σχάσης έγινε δεκτή, για τη διερεύνηση ΠΡΩΤΟΠΟΡΙΑΚΟ ΕΡΓΟ ΕΠΙ ΤΗΣ ΑΝΟΣΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΒΑΣΕΙ ΑΚΤΙΝΩΝ Α Όταν οι πηγές εκπομπής ακτίνων α συζεύγνυνται με μονοκλωνικά αντισώματα που αναζητούν όγκους, το προϊόν που προκύπτει μπορεί να καταστεί ισχυρό θεραπευτικό εργαλείο κατά του καρκίνου. Στο ITU εκτελέστηκε πρωτοποριακό έργο για την ανοσιοθεραπεία βάσει ακτίνων α σχετικά με την αντιμετώπιση μεταστατικού καρκίνου. Διεξήχθηκαν τρία έργα: • Παραγα>γή 226Ac με ακτινοβοληση 226Ra σε κύκλοτρον, χρησιμοποιώντας δέσμη πρωτόνιο™. • Χρήση 2 , 3Bi και 225Ac ώστε να σκοτωθούν καρκινικά κύτταρα πολλαπλού μυελώματος που βρίσκονται στον ανθρώπινο μυελό των οστών σε συνεργασία με το "Ecole des Mines" και το INSERM (Εθνικό Ινστιτούτο Υγείας και Ιατρικής Έρυενας) της Nantes. • Κλινικές δοκιμές σε ασθενείς με οξεία μυελογενή λευχαιμία στο Memorial Sloan Kettering Cancer Center της Νέας Υόρκης, χρησιμοποιώντας ανοσιοθεραπεία 2I3Bi. Τα αποτελέσματα της πρώτης θεραπείας δύο ασθενών επιβεβαιώνουν το γεγονός ότι το φάρμακο συμπεριφέρεται στο ανθρώπινο σώμα όπο)ς προβλεπόταν από το προκλινικά δεδομένα. Έρευνα βάσει συμβάσεως Όπως και κατά τα προηγούμενα έτη, οι εργασίες που διεξήχθηκαν για διάφορους πελάτες αφορούσαν την εξέταση μετά την ακτινοβοληση ακτινοβολημένων καυσίμων, την κατασκευή και τον χαρακτηρισμό καυσίμα™ για μεταστοιχείωση και εξέταση καυσίμων οξειδίων υψηλού βαθμού καύσεως και μείγματος οξείδιο™. Αλλες ανταγωνιστικός διεξαγόμενες δραστηριότητες Οι ακόλουθες προτάσεις υποβλήθηκαν για τα προγράμματα TACIS/PHARE: • Παροχή βοηθείας στην Ουγγαρία, στην Τσεχική Δημοκρατία και στη Βουλγαρία, για την καταπολέμηση του παρανόμου εμπορίου πυρηνικού υλικού. • Συνεργασία με την ΜΙΝΑΤΟΜ και την Gosatomnadzor για τη δημιουργία αναλυτικών εγκαταστάσεων στη Ρωσική Ομοσπονδία για τη λογιστική και τον έλεγχο πυρηνικού υλικού. 30 • Συνεργασία με τον πυρηνικό σταθμό παραγουγής ισχύος του Αένινγκραντ για τη βελτίωση της ασφάλειας πυρηνικού καυσίμου. • Συνεργασία με την Τσεχική Δημοκρατία για την εκπόνηση μοντέλων καυσίμου, ώστε να βελτιωθεί η ασφάλεια της λειτουργίας των αντιδραστήρων. 2. 3 ΤΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΠΡΟΗΓΜΕΝΩΝ ΥΛΙΚΩΝ (ΙΑΜ) Το ΙΑΜ εκτελεί έρευνα σε προηγμένα υλικά. Οι δραστηριότητες έρευνας διεξάγονται στο πλαίσιο των ακολούθων τεσσάρων γραμμών του προγράμματος-πλαισίου: Βιομηχανικές Τεχνολογίες και Τεχνολογίες Υλικών, μη πυρηνικές μορφές ενέργειας, ασφάλεια πυρηνικής σχάσεως και ελεγχόμενη θερμοπυρηνική σύντηξη. Το ΙΑΜ ανέπτυξε το 1996 ορισμένες πολύτιμες συνεισφορές σε θέματα επιστήμης και τεχνολογίας, με την ιδέα νέου δοχείου πιέσεως για την βιομηχανία διύλισης πετρελαίου, σύστημα ρυμουλκήσεως με ίνες στο χώρο το™ μεταφορών για τη συνεχή κάλυψη ατερμόνων ινών και χημική διαδικασία εναπόθεσης ατμών, τα οποία όλα είναι προς όφελος της ευρωπαϊκής βιομηχανίας. Επίσης, το ΙΑΜ ιατρικά ξεκίνησε νέες δραστηριότητες για την ανάπτυξη νέο™ τεχνικών παραγωγής για ραδιοϊσότοπα, τα οποία πρόκειται να βελτκόσουν τη φροντίδα της υγείας το™ ευροχιταίων καταναλονπί™. Το 1996 ήταν επίσης το πρώτο έτος του νέου συμπληροιματικού προγράμματος HFR (Αντιδραστήρας Υψηλής Ροής), για την Ευρο)παϊκή Κοινότητα Ατομικής Ενέργειας (1996-1999). Πέρα από την παραδοσιακή εργασία για την πυρηνική Ε&Α και τη βιομηχανία, μεγάλο τμήμα το™ δραστηριοτήτων του HFR αφιερώθηκε στις ιατρικές εφαρμογές, μέσω έρευνας επί υλικών υπό ακτινοβοληση και για τη θεραπεία μέσω δέσμευσης νετρονίων βορίου (BNCT), νέα θεραπεία για τους καρκινικούς όγκους του εγκεφάλου. Η παραγωγή ιατρικών ραδιοϊσοτόπων σε εμπορική βάση συνεχίζεται και αυξάνεται. Α. θεσμικώς προβλεπόμενες δραστηριότητες Θεσμικός προβλεπόμενες ερευνητικές δραστηριότητες Το πρόγραμμα βιομηχανικών τεχνολογιών και τεχνολογιών των υλικών που διεξάγεται στο ΙΑΜ καλύπτει τέσσερις κύριους τομείς: προηγμένα υλικά και πρότυπα βιομηχανικής καινοτομίας, τεχνολογία επιφανειών για βελτιωμένες ιδιότητες και για νέες βιομηχανικές εφαρμογές, οικοτεχνολογία ανακύκλωσης και υλικών και μη καταστρεπτική αξιολόγηση, δοκιμή και επιθεώρηση βιομηχανικών δομοστοιχεία™. Το πρόγραμμα μη πυρηνικών μορφών ενέργειας συνίσταται σε δύο κεντρικές γραμμές έρευνας: φοποβολταϊκή ενέργεια και υλικά για καθαρές τεχνολογίες. Η πρώτη κυρίως ασχολείται με τυποποίηση φωτοβολταϊκών διατάξεων ενώ η δεύτερη επικεντρώνεται σε νέα καταλυτικά συστήματα εξάτμισης αυτοκίνητο™. Το πρόγραμμα ασφάλειας πυρηνικής σχάσεως περιλαμβάνει συνεισφορά από το ΙΑΜ υπό τη μορφή το™ ευρο)παϊκών δικτύο™ για τη γήρανση των κατασκευαστικών στοιχείων, τις τεχνικές επιθεώρησης και τη δομική ακεραιότητα. Τα δίκτυα αυτά επικεντρώνονται ιδιαίτερα στη γήρανση υλικών που χρησιμοποιούνται στους πυρηνικούς αντιδραστήρες. Το πρόγραμμα ελεγχόμενης θερμοπυρηνικής σύντηξης στο ΙΑΜ διεξάγεται κυρίως στο πλαίσιο τριών γραμμών δραστηριότητας: το διαχωρισμό υγρών και τη δομική ανάλυση, τα υλικά σύντηξης και την αλληλεπίδραση τριτίου-υλικών. σε στάδιο εξέλιξης και πρόκειται ΜΕΛΕΤΕΣ ΜΕΤΑΣΤΟΙΧΕΙΩΣΗΣ Το πρώτο πείραμα ακτινοβόλησης στο HFR για τη μεταστοιχείωη τεχνητίου ολοκληρώθηκε επιτυχώς με ρυθμό μεταστοιχείωσης περίπου 6,5%. Το πείραμα ακτινοβόλησης διερευνήθηκε στα θερμά στοιχεία του ECN (Energieonderzoek Centrum Nederland) στο Petten. Προετοιμάστηκε νέο δείγμα του ακτινοβολημένου υλικού για συνέχιση της ακτινοβόλησης σε δεύτερο στάδιο. Η ακτινοβοληση με το δεύτερο δείγμα βρίσκεται να συνεχιστεί μέχρι βαθμού μεταστοιχείωσης 20%. Άλλο πείραμα ακτινοβόλησης για τη μεταστοιχείωση αμερικίου σε αδρανή μήτρα ξεκίνησε επιτυχώς κατά τη διάρκεια του τρίτου τριμήνου του 1996 στον αντιδραστήρα υψηλής ροής (HFR). Η δοκιμή ξεκινά από το πρόγραμμα ασφαλείας πυρηνικής σχάσεως της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και εκτελείται από τα εργαστήρια και ινστιτούτα της ομάδας πυρηνικής σκοπιμότητας στόχων και μεταστοιχείωσης (EFFTRA). Το δείγμα στόχου συνίσταται σε 11,9% Am02 οε αδρανή μήτρα. Παρήχθη από το ινστιτούτο υπερουρανίων στοιχείων (ITU) βάσει νέας τεχνικής, η οποία αποτελεί αντικείμενο ισχύος και να ευρεσιτεχνίας. Η ακτινοβοληση πρόκειται να διαρκέσει περίπου 400 μέρες πλήρους αποδώσει καύση ακτινιδών > 35%. 31 ενδιαφέρον Το ερευνητικό'™ δραστηριοτήτο™ του ΙΑΜ για τη βιομηχανία φαίνεται από τα ακόλουθα παραδείγματα, για καθένα από τα οποία έχει υποβληθεί πρόταση διπλώματος ευρεσιτεχνίας. το™ • Πρώτον, η ιδέα νέου δοχείου πιέσεως για τη βιομηχανία διυλίσεως-πετροχημικών, που έχει σχεδιαστεί ώστε να αποφεύγονται οι προσβολές υδρογόνου στα τοιχο')ματα του δοχείου. Η ιδέα αυτή τώρα έχει φτάσει το στάδιο έργου επίδειξης (χρηματοδοτούμενο από την ΓΔ XIII - της Τηλεπικοινωνίες, Βιομηχανίες δραστηριότητας αξιολόγησης) και πρόκειται να εξασφαλίσει αυξημένο χρόνο ζωής του δοχείου, αυξημένη ασφάλεια για τους εργαζόμενους και μειωμένο πάχος τοιχώματος σε σύγκριση με τις ισχύουσες κατασκευές. των Πληροφοριών και Καινοτομία, στο πλαίσιο • Το δεύτερο παράδειγμα αποτελεί μεταφορικό σύστημα ρυμουλκήσεως με ίνες για την συνεχή ίνες απλουστεύει επικάλυψη ατερμόνων εξαιρετικά τα στάδια επεξεργασίας ινών που υπεισέρχονται στην κατασκευή συστατικών κεραμικής μήτρας εκτελώντας, σε μία φάση, λειτουργίες κύκλωσης και ανακύκλωσης (cycling and recycling) για την κατεργασία ινών κατά στάδια. ινών. Το καινοτόμο σύστημα ρυμουλκήσεως με • Το τρίτο παράδειγμα είναι η διαδικασία εναπόθεσης χημικών ατμών για την παραγωγή μικροδομικών επικαλύψεων τρισδιάστατης μορφής για λειτουργικές εφαρμογές, οι οποίες συνδυάζουν αντοχή στη φθορά και αυτολίπανση, δύο συνήθως ασύμβατες ιδιότητες. θεσμικός προβλεπόμενες δραστηριότητες στήριξης Το ΙΑΜ προσέφερε στήριξη στη ΓΔ XI (Περιβάλλον, Πυρηνική Ασφάλεια και Προστασία των Πολιτών) μέσω των ευρωπαϊκών δικτύων AMES (Αξιολόγηση και Μελέτες Γηρασκόντων Υλικών), ENIQ (Ευρωπαϊκό Δίκτυο για την Επικύρα)ση της Επιθεώρησης) και NESC (Δίκτυο Αξιολόγησης Χαλύβδινων Κατασκευαστικών Στοιχείο™)· και στην ΓΔ XVII (Ενέργεια) στο πλαίσιο της πυρηνικής ασφάλειας και διασφαλίσεο™. Για την ΓΔ XI, προσεφέρθη μεγάλη βοήθεια στην ομάδα εργασίας κωδικών και προτύπων και στις ομάδες δράσεως για την επισφράγιση και τις κατασκευές, τη μηχανική θραύσεο™ και τα υλικά. Για την ΓΔ XVII, υπήρξε συμμετοχή και στήριξη στο Forum ENDEF (Ευρωπαϊκό Φόρουμ μη καταστροφικής αξιολόγησης) και στην αλληλεπίδραση τους με ρώσους και τσέχους εμπειρογνώμονες. ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΑΟΚΙΜΗΣ ΗΑΕΚΤΡΟΧΗΜΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΟΠΟΙΗΣΗΣ ΑΕΠΤΗΣ ΣΤΙΒΑΛΑΣ Νέα πειραματική εγκατάσταση στο ΙΑΜ, που χρησιμοποιεί την καινοτόμο μέθοδο ενεργοποίησης να καταστήσει δυνατή τη μελέτη διαδικασιών αποσάθρωσης λεπτής στιβάδας (TLA), πρόκειται μεταλλικών επιφανειών, όπως διάβρωση και φθορά, χρησιμοποιώντας ραδιοϊχνηθέτες. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα στην ελευθέρωση βαρέων μετάλλων λόγω διάβρωσης, π. χ. στην επεξεργασία τροφίμων και στις φαρμακευτικές βιομηχανίες, καθώς και σε εφαρμογές βιολογικών υλικών σε μελέτες βιολογικών επιστημών. Κατ ' αυτόν τον τρόπο μπορούν να παρακολουθούνται πολύ χαμηλές συγκεντρώσεις χάρη σε εγκατάσταση φασματομετρίας ακτίνων γ. Το 1996 ξεκίνησε επίσης, στο ΙΑΜ, νέο έργο σε σχέση με την τομογραφία εκπομπής ποζιτρονίο™, το οποίο πρέπει να οδηγήσει στην εγκατάσταση ευρωπαϊκού δικτύου· το δίκτυο αυτό πρόκειται να φιλοξενήσει ιατρικό προσωπικό από όλη την Ευρώπη στην Ispra, όπου πρόκειται να αναπτυχθούν νέες διαγνωστικές και θεραπευτικές τεχνικές, τις οποίες, στη συνέχεια, μπορούν να μεταφέρουν στα θεσμικά όργανα της πατρίδας τους. Β. Ανταγωνιστικώς διεξαγόμενες δραστηριότητες Λραστηριότητες επιμερισμένης δαπάνης Το ΙΑΜ συμμετείχε το 1996 σε προτάσεις δράσεων επιμερισμένης δαπάνης. Ο συνολικός αριθμός προτάσεων ήταν συγκρίσιμος προς εκείνον του προηγουμένου έτους, με καλύτερα, ωστόσο, κατανεμημένο χαρτοφυλάκιο ανά τα διάφορα προγράμματα επιμερισμένης δαπάνης. Αυτό εκφράζει τη νέα διάρθρωση του ινστιτούτου, ιδίως όσον αφορά τις νέες ομάδες για τα δομικά υλικά και την τεχνολογία τριτίου καθώς και την δοκιμή ενεργειακού συστήματος. Παροχή στήριξης σε ανταγωνιστική βάση προς τις κοινοτικές πολιτικές Είχαν επιτυχία οκτο) προτάσεις για το πρόγραμμα αξιοποίησης της ΓΔ XIII: καλύπτουν τα ακόλουθα θέματα: 32 • βιοεπιστήμες, με έργο για το λογισμικό • επιστήμη υλικών, με έργο για την επισήμανση ρωγμών με συσκευή λήψεως· • δομική ακεραιότητα, με έργο για τη βελτίωση της αντίστασης δεξαμενών στην προσβολή επεξεργασίας ιατρικής εικόνας· υδρογόνου· • ανάπτυξη λογισμικού για τη διαχείριση δοκιμών διάβρωσης· • τεχνολογία τριτίου, με έργο για την αφαίρεση τριτίου από το νερό· • τεχνολογία επεξεργασίας σύνθετα™ υλικών, με έργο για τους δίσκους φρένων. Έρευνα βάσει συμβάσεως Νέες συμβάσεις που υπογράφηκαν το 1996 αφορούν το λογισμικό βάσεως δεδομένων για υλικά υψηλών θερμοκρασιών βάσει προσωπικού υπολογιστή, τεχνικές μη καταστρεπτικής αξιολόγησης, τεχνολογίες επιστρώσεων και μελέτες διάβρωσης σε υλικά για την παραγωγή ισχύος. Αλλες ανταγωνιστικός διεξαγόμενες δραστηριότητες Το ΙΑΜ συνέχισε να συμμετέχει σε έργα που σχετίζονται με δραστηριότητες TACIS και PHARE, σε επίπεδο συγκρίσιμο με εκείνο του προηγούμενου έτους. Μεταξύ αυτών, υπογράφηκε σύμβαση με μεγάλη πυρηνική εταιρεία για την εκτέλεση εργασίας σχετικά με την εν υπηρεσία επιθεώρηση κατασκευαστικών στοιχείο™ προπευόντων κυκλωμάτων. 2. 4 ΤΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ, ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ (ISIS) To ISIS αποτελεί το κέντρο εμπειρογνωμοσύνης του ΚΚΕρ στην επιστήμη και τεχνολογία της διαχείρισης της ασφάλειας, της πολυκλαδικής αναλύσεως βιομηχανικών, κοινωνικοτεχνικών και περιβαλλοντικών συστημάτων και της καινοτόμου εφαρμογής της τεχνολογίας των πληροφοριών. Το 1996, συνεισέφερε στις γραμμές του προγράμματος-πλαισίου για το περιβάλλον και το κλίμα, τις μη πυρηνικές μορφές ενέργειας, την ασφάλεια πυρηνικής σχάσεως, την ελεγχόμενη θερμοπυρηνική σύντηξη και τις μετρήσεις και δοκιμές. Η εργασία στο ISIS επικεντρώθηκε σε διάφορους τομείς, περιλαμβανομένης της πυρηνικής ασφάλειας και των διασφαλίσεων πυρηνικών υλικών, της βιομηχανικής ασφάλειας και της ασφάλειας μεταφορών, της αντισεισμικής προστασίας των πλοίων και των έργων πολιτικού μηχανικού, των φυσικών πόρων και της διαχείρισης περιβάλλοντος, της στήριξης σε μέτρα κατά της απάτης και, τελευταίο αν όχι έσχατο, της διατήρησης της πολιτιστικής κληρονομιάς και της αρχιτεκτονικής. Επιπλέον, το ISIS παρέσχε επιστημονική και τεχνική στήριξη σε κοινοτικές πολιτικές στους εξής τομείς: διασφαλίσεις, για τη ΓΔ Ι (εξωτερικές σχέσεις) και την ΓΔ XVII (Ενέργεια)· ασφάλεια και ζητήματα αδειοδότησης στις πυρηνικές, χημικές και βιοτεχνολογικές βιομηχανίες, για την ΓΔ XI (Περιβάλλον, Πυρηνική Ασφάλεια και Προστασία των Πολιτών)· τεχνολογία το™ πληροφοριών, για την ΓΔ III (Βιομηχανία)· και έλεγχος της απάτης για την ΓΔ VI (Γεωργία) - ιδίως, επισήμανση για την αναγνώριση της ταυτότητας ζώων - και την υπηρεσία κατά της απάτης της Επιτροπής (UCLAF). Α. θεσμικώς προβλεπόμενες δραστηριότητες θεσμικός προβλεπόμενες ερευνητικές δραστηριότητες Ερευνητικό έργο του ISIS προετοιμασμένο ώστε να ανταποκρίνεται σε μελλοντικά αιτήματα των επιθεωρήσεων και των φορέων εκμετάλλευσης εγκαταστάσεων: • Στον τομέα των μη καταστρεπτικών τεχνικών, αναπτύχθηκε αναλυτικός αλγόριθμος διόρθωσης νεκρού χρόνου για την παθητική επισήμανση νετρονίων και κατασκευάστηκε παθητικός μετρητής νετρονίων υψηλής απόδοσης, με σχετικά χαμηλό νεκρό χρόνο. • Η εγκατάσταση TAME (Tank Measurement) τώρα λειτουργεί και έχουν διεξαχθεί αρκετές ασκήσεις βαθμονόμησης δεξαμενής. • Ερευνάται ο υπερηχητικός προσδιορισμός σφραγίδων, ιδίως για τη σφράγιση δοχείων ακτινοβολημένων και μη ακτινοβολημένων συνόλων καυσίμων ή κόνεων σε περιοχές αποθήκευσης. • Το εργαστήριο TEMPEST αναβαθμίστηκε ο>στε να ανταποκρίνεται σε αυξημένα αιτήματα δοκιμής οργάνων. • Όσον αφορά τα συστήματα επιτήρησης και την τεχνολογία κινητής ρομποτικής, διεξάγονται μελέτες για τη χρήση εντοπιστών λέηζερ για τον εντοπισμό σε πραγματικό χρόνο κινητών ρομπότ. 33 Στον τομέα της πυρηνικής ασφάλειας, τα πειράματα καλύτερη κατανόηση της εξέλιξης βαρεί»™ ατυχήματα™ και στη βελτίο)ση το™ κολικών που χρησιμοποιούνται για την ανάλυση του τρόπου με τον οποίο είναι καλύτερος ο μετριασμός το™ επιπτώσεων. Οι εγκαταστάσεις FARO (Κάμινος τήξεως και έκλυσης καυσίμων) και KROTOS στην Ispra χρησιμοποιήθηκαν για τη όιεξαγαιγή πειραμάτων, όπου τετηκότα μείγματα διοξειδίου του ουρανίου και διοξειδίου του ζιρκονίου ρίχνονται σε νερό, προκειμένου να παρατηρηθούν φαινόμενα όπο>ς η μίξη, η διάσπαση πιδάκο™, η σβέση και ο κίνδυνος εκρήξεως με αντιπρυσοιπευτικά υλικά. αποσκοπούν στην Το Ευρωπαϊκό Εργαστήριο Δομικών Εκτιμήσεων (ELSA) εξακολούθησε να παρέχει μοναδική εγκατάσταση δοκιμών για την εφαρμογή ψευδοδυναμικών μεθόδων δοκιμής, προκειμένου να ελέγχεται η σεισμική αντίσταση κατασκευών, ιδίως γεφυρών. ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΑΕΡΟΛΥΜΑΤΩΝ Προς το παρόν, η STORM (Απλουστευμένες Δοκιμές για τους Μηχανισμούς Επαναιώρησης) αποτελεί την πλέον αντιπροσωπευτική εγκατάσταση στην Ευρώπη για τη διερεύνηση φαινομένων μεταφοράς αερολυμάτων σε κυκλώματα ψύξεως αντιδραστήρων. Εκτελέστηκαν επιτυχώς οκτώ δοκιμές για την εναπόθεση και την επαναιώρηση στερεών σωματιδίων διοξειδίου του κασιτέρου το 1996. Σκοπός είναι η εξομοίωση της μεταφοράς σωματιδίων αερολυμάτων μέσω των σωληνώσεων πυρηνικού αντιδραστήρα υπό συνθήκες αντιδραστήρα. Απροσδόκητο εύρημα υπήρξε η σημασία του μηχανισμού θερμοφορήσεως κατά τη διάρκεια της εναπόθεσης. Εκδηλα')θηκε διεθνές ενδιαφέρον με ευρεία συμμετοχή σε δύο συνεδριάσεις της επιστημονικής επιτροπής και με τη συμφχονία πέντε εταίριαν (ENEL, Ιταλία, CSN, Ισπανία, CIEMAT, Ισπανία, Risee, Δανία, και PSI, Ελβετία) για την εξασφάλιση ανθρώπινου δυναμικού για την προετοιμασία της δοκιμής και την ανάλυση. Σχεδιάστηκε και αναπτύχθηκε νέα μέθοδος ακριβείας για την δοκιμή προσκρούσεων, προκειμένου να βελτιωθεί η ασφάλεια των αυτοκινήτων: η χρήση νέου μετατροπέα ελαστικού κύματος στη μεγάλη εγκατάσταση δυναμικών δοκιμών (LDTF) επιτρέπει τη μέτρηση φορτίου, μετατόπισης και ροής ενέργειας σε οποιοδήποτε τμήμα του αμαξώματος του οχήματος, έτσι ώστε να μπορούν να βαθμονομούνται και να επικυρώνονται ψηφιακά μοντέλα οχημάτων. To ISIS εξακολούθησε να παρέχει στήριξη του Κέντρου Γεωσκοπήσεως (CEO) για την προώθηση της χρήσεως δεδομένων γεωσκόπησης βάσει δορυφόρων. Σχεδιάστηκαν και εφαρμόστηκαν δύο συστήματα, η Ευρωπαϊκή Ευρεία Ανταλλαγή Πληροφοριών (EWSE) και η G7-ENRM (Παρακολούθηση Περιβάλλοντος και Φυσικών Πόρων). Τα συστήματα αυτά επιτρέπουν σε οργανισμούς να κοινοποιούν τις γεωσκοπήσεις τους στο Internet, χωρίς να διαθέτουν δικό τους εξυπηρετητή (Server) Web. θεσμικός προβλεπόμενες δραστηριότητες στήριξης To ISIS προσέφερε τοπική στήριξη στην επιθεώρηση διασφαλίσεο™ Ευρατόμ και παρέσχε τα τεχνικά μέσα με τα οποία η ΓΔ Ι (εξοπερικές σχέσεις) στήριξε τον Διεθνή Οργανισμό Ατομικής Ενέργειας (ΔΟΑΕ) στη Βιέννη. Προσεφέρθη στήριξη Ε/Α στη Διεύθυνση Διασφαλίσεα™ της ΓΔ XVII (Ενέργεια), για την εφαρμογή των πυρηνικών διασφαλίσεων, όπως προβλέπεται στη συνθήκη Ευρατόμ. Οι πλέον σημαντικές δραστηριότητες ήταν οι εξής: • Σύνδεσμος τηλεπαρακολούθησης μεταξύ Ispra και Λουξεμβούργου, μέσω σύνδεσης ISDN (Ψηφιακό Δίκτυο Ενοποιημένων Υπηρεσιών) χρησιμοποιώντας εξοπλισμό του εμπορίου. • Μη επηνδρωμένος σταθμός για τον περιορισμό του 2 3 5U των συναρμολογημένων συνόλων καυσίμου σε LWR (Αντιδραστήρα Ελαφρού Ύδατος). • Παράδοση μανδάλων σφράγισης προς εγκατάσταση σε δεξαμενή αποθήκευσης εξηντλημένου καυσίμου. • Συνολική αύξηση της περιβαλλοντικής δοκιμής εξοπλισμού διασφαλίσεο™. • Εκτεταμένες δοκιμές πεδίου σε νέο σύστημα επιτήρησης χώρου αποθήκευσης Pu, βάσει μετρητών ροής θερμότητας. • Εκπαιδευτικά τμήματα κατάρτισης επιθεωρητών ΕΥΡΑΤΟΜ για μη καταστρεπτικές τεχνικές δοκιμής και μετρήσεις μάζας και όγκου υγρών σε μεγάλες δεξαμενές. 34 Δόθηκε στήριξη Ε/Α στον ΔΟΑΕ για τις τεχνικές του δραστηριότητες στο πλαίσιο της συνθήκης μη διάδοσης των πυρηνικών όπλων και τις αντίστοιχες συμφωνίες διασφαλίσεων με τα κράτη μέλη της ΕΚ. Οι δραστηριότητες προσανατολίζονται κυρίως στην ανάπτυξη, δοκιμή ή προσαρμογή μεθόδων και οργάνων και την κατάρτιση επιθεωρητών: • Περιβαλλοντική δοκιμή εξοπλισμού διασφαλίσεων, υπό συνθήκες τάσεων που επάγονται θερμικώς, μηχανικώς και ηλεκτρομαγνητικώς. • Διάφορες επιδείξεις εξοπλισμού σφράγισης δοχείο™ μεταφοράς Puo2, μανδάλων σφράγισης για πολυστοιχειακές φιάλες εξηντλημένου καυσίμου και ειδικών κάδων μεταφοράς και αποθήκευσης. Όργανα και λογισμικό για την παρακολούθηση διαδικασίας που αφορά προσδιορισμό μάζας και όγκου σε μεγάλες δεξαμενές εγκαταστάσεων μαζικής μεταχείρισης, μετά από δοκιμή του ΔΟΑΕ σε επιλεγμένες εγκαταστάσεις. Συσκευή παρακολούθησης εξηντλημένου καυσίμου, η οποία μελετάται προς το παρόν για την ταχεία επαλήθευση U ή Pu σε δοχεία. Εκπαιδευτικά τμήματα κατάρτισης για επιθεωρητές του ΔΟΑΕ σχετικά με τον προσδιορισμό μάζας/όγκου υγρών σε μεγάλες δεξαμενές και τη μέτρηση εξηντλημένου καυσίμου, χρησιμοποιώντας σύστημα υποβρυχίων μετρήσεων ακτίνων γ ανεπτυγμένο από το ΚΚΕρ. ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗ ΤΑ ΥΤΟΤΗΤΑΣ ΖΩΩΝ Η πολιτική κατά της απάτης της ΓΔ VI (Γεωργία) βασίζεται όλο και περισσότερο στην τεχνική επαλήθευση από εθνικούς εμπειρογνώμονες και εμπειρογνώμονες της ΕΚ των δηλ(όσεων που γίνονται από αγρότες και ενώσεις όσον αφορά την παρουσία και τις μετακινήσεις των αγελών τους και των προϊόντων διατροφής τους. Νέοι κανονισμοί ΕΚ καθορίζονται στους τομείς αυτούς, ιδίως για την ηλεκτρονική αναγνχόριση ταυτότητας βοοειδών και προβατοειδών. Το ΚΚΕρ διεξάγει το πρώτο πειραματικό έργο για την ηλεκτρονική αναγνώριση ταυτότητας μερικών χιλιάδων ζώων,σε συνεργασία με οκτώ ευρωπαϊκά εργαστήρια και οργανισμούς. To ISIS αναπτύσσει τεχνικά συστήματα επαλήθευσης, για την δοκιμή της επίδοσης του εξοπλισμού και για τη χρήση και αξιολόγηση αποτελεσμάτων μετρήσεων πεδίου. Οι ηλεκτρονικές συσκευές αναγνώρισης, οι οποίες είναι συστήματα χειρός και στατικής ανάγνωσης πολλών εμπορικών εταιρειών, δοκιμάστηκαν εξαντλητικά στο εργαστήριο TEMPEST, σύμφωνα με καλώς καθορισμένο πρωτόκολλο, βάσει διεθνών προτύπων. Επιπλέον, μεγάλης κλίμακος έργο, (ονομαζόμενο IDEA) για την ηλεκτρονική αναγνώριση ταυτότητας μέσο) ετικετών προσαρμοσμένων στο αυτί, ενέσιμων πομποδεκτών ή καταπόσψων πομποδεκτών ενός εκατομμυρίου ζώίον (πρόβατα, αίγες, βοοειδή σε διάφορες χώρες της ΕΕ παρουσιάστηκε στις αρχές των κρατών μελών. Το έργο IDEA αναμένεται να αοχίβει τον Ιανουάριο 1997. Αναπτύχθηκαν μέθοδοι και όργανα για την επαλήθευση πεδίου του όγκου και της πυκνότητας του εδίόδιμου ελαίου. Διεξήχθησαν επιτόπιες δοκιμές στη Νότια Ιταλία, για τον προσδιορισμό της επίδοσης της τεχνικής εμβυθιζόμενου σωλήνα και για την εκτίμηση της ευαισθησίας του σε περιπτώσεις απάτης. Η στήριξη του ISIS στη μονάδα ασφαλείας πυρηνικών εγκαταστάσεων στη ΓΔ XI (Περιβάλλον, Πυρηνική Ασφάλεια και Προστασία των Πολιτών) συνεπάγεται την ανασκόπηση τεχνικών εγγράφων που έχουν υποβληθεί στην ομάδα εργασίας πυρηνικών ρυθμιστών και στην ομάδα ασφαλείας των αντιδραστήρων. Κατάλογοι σεισμών διαφόρων περιοχών της πρώην Σοβιετικής Ένωσης και το™ χωρών της Ανατολικής Ευρώπης προσετέθησαν στον ευρωπαϊκό σεισμικό κατάλογο. Το γραφείο κινδύνων μειζόνων ατυχημάτων ενεργεί εκ μέρους της ΓΔ XI για την εφαρμογή της οδηγίας Seveso για τους βιομηχανικούς κινδύνους, θέτοντας σε εφαρμογή το σύστημα αναφοράς βαρέων ατυχημάτων (MARS) και το κοινοτικό κέντρο τεκμηρίωσης για τους βιομηχανικούς κινδύνους. Β. Ανταγωνιστικώς διεξαγόμενες δραστηριότητες Δράσεις επιμερισμένης δαπάνης To ISIS επέτυχε και εξετέλεσε 40 έργα δράσεως επιμερισμένης δαπάνης, περιλαμβανομένων 19 επιπρόσθετων προτάσεων που έγιναν δεκτές το 1996, στο πλαίσιο των προγραμμάτων Ασφάλειας 35 Πυρηνικής Σχάσεως, Περιβάλλοντος INNOVATION, περιλαμβανομένων των εξής: και Κλίματος, BRITE, ESPRIT, Copernicus, Joule και • Στο έργο RESOLV, εφαρμόστηκε πρωτότυπο περιβαλλοντικού αισθητήρα για την τηλεπαρουσία (EST), σε συνδυασμό με την ανάπτυξη αλγορίθμων για τρισδιάστατη ανακατασκευή. • Στη διερεύνηση του έργου αποσύνθεσης του πυρήνα, εκπονήθηκε μοντέλο της διόγκωσης του ακτινοβολημένου καυσίμου. • Η εγκατάσταση LDTF χρησιμοποιείται για τον προσδιορισμό του τρόπου με τον οποίο το δοχείο πιέσεως του αντιδραστήρα μπορεί να ανταποκριθεί στις ταχείες κρούσεις μετά από εσωτερική έκρηξη. • Η χρήση κραμάτων με μνήμη σχήματος ως ενίσχυση έναντι σεισμικών δονήσεων μελετάται στο εργαστήριο ELSA και στο εργαστήριο φωτονίων. • Η εμπειρογνωμοσύνη για τους ανθρώπινους παράγοντες εφαρμόζεται στη συντήρηση και την αποστολή αεροσκαφών. • Αναπτύσσονται περαιτέρω εργαλεία δυναμικής των ρευστών με τη βοήθεια υπολογιστή, σε συνεργασία με βιομηχανικούς εταίρους. Ανταγωνιστικός διεξαγόμενη στήριξη για κοινοτικές πολιτικές - Συμμετοχή σε άλλα κοινοτικά προγράμματα Οι εργασίες για τον έλεγχο κατά της απάτης περιλαμβάνουν μελέτες εξ ονόματος της υπηρεσίας ελέγχου κατά της απάτης της Επιτροπής, της UCLAF. Συντάχτηκε έκθεση η οποία διασυνδέει ιδιαίτερα περιστατικά απάτης με χαρακτηριστικά χωρών και νομισματικές επιπτώσεις. Συμπληρώθηκε επίσης μελέτη σκοπιμότητας για σύστημα πληροφοριών για το UCLAF. To ELSA εξασφάλισε σύμβαση από την ΓΔ III (Βιομηχανία), για τη βελτίωση του Ευροκώδικα 8, του νέου ευρωπαϊκού κώδικα σχεδιασμού για αντισεισμικές κατασκευές. Αυτό απαιτούσε δοκιμές σε πλήρους κλίμακος τριόροφη σύνθετη κατασκευή (χάλυβας και σκυρόδεμα), καθώς και σε τριόροφο σκελετό ενισχυμένου σκυροδέματος με μη κανονικές τεκτονικές προσθήκες. Έγινε επίσης δεκτό έργο για την εφαρμογή σε πολλές τοποθεσίες της εικονικής πραγματικότητας. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, μέσο) του προγράμματος TACIS, βοηθά τη Ρίυσική Ομοσπονδία στην προσπάθεια της να βελτιώσει τη λογιστική και τον έλεγχο του πυρηνικού της υλικού. Μείζον έργο αποτελεί η δημιουργία του μεθοδολογικού και επιμορφωτικού κέντρου διασφαλίσεων (SMTC), στο ινστιτούτο φυσικής και τεχνολογίας ισχύος (ΙΡΡΕ) στο Obninsk, ώστε να βοηθήσει την εφαρμογή νέων εννοιών στη διαχείριση πυρηνικών υλικών. Το ΚΚΕρ ανέλαβε το καθήκον σχεδιασμού και εφαρμογής του νέου κέντρου, σε συνεργασία με το ΙΡΡΕ. Το Κέντρο πρόκειται να καταρτίσει τους υπεύθυνους λειτουργίας της εγκατάστασης, καθώς και "εσωτερικούς" επιθεωρητές, σε αναβαθμισμένες προσεγγίσεις στη λογιστική και στη διασφάλιση των σχάσιμο™ υλικών. Πρόκειται επίσης να αποτελέσει πολύ σημαντικό φόρουμ και σημείο συναντήσεως για τους φορείς λειτουργίας της μονάδας και τους επιθεωρητές. Οι υφιστάμενες εγκαταστάσεις, ήδη αδειοδοτημένες για τη χρήση πυρηνικών υλικών (U, Pu), εξοπλίζονται τώρα με όργανα για πρακτική κατάρτιση. Το πρώτο εκπαιδευτικό τμήμα Ροκτίας - ΚΚΕρ οργανώθηκε τον Ιούλιο 1996 στο ΙΡΡΕ και οργανώθηκαν δύο σεμινάρια στην Ispra για τους μελλοντικούς υπεύθυνους κατάρτισης. To ISIS υπέγραψε σύμβαση με την ΓΔ XI για τον έλεγχο υπολογισμών που αφορούν ακολουθίες ατυχημάτων πυρηνικών αντιδραστήρων, οι οποίες υποβλήθηκαν από σειρά οργανισμών. Εκτελέστηκε έργο για την περιβαλλοντική τάση και τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις για την ΓΔ XI (μελέτες επιπτώσεων των εγκαταστάσεων για την επεξεργασία και διάθεση τοξικοί™ και επικινδύνων αποβλήτων στην Ευρωπαϊκή Ένωση) και τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Περιβάλλοντος (ΕΕΑ), (Μοντέλα δείκτου περιβαλλοντικής τάσεως). Σημαντικό μέρος της αποστολής του ISIS είναι η μεταφορά τεχνολογίας που αναπτύσσεται στην Ispra προς τη βιομηχανία. Προκειμένου να γίνει αυτό, το ινστιτούτο διαγωνίζεται για χρηματοδότηση από τη ΓΔ XIII (Τηλεπικοινωνίες, Αγορά Πληροφοριών και Εκμετάλλευση της Έρευνας). Το 1996, υποστηρίχθηκαν τα ακόλουθα δέκα παράγωγα έργα: • Συγκριτική δοκιμή οπτικοθερμικού συστήματος. • Διαφορική θερμική παρακολούθηση και παρακολούθηση πιέσεως. Συστήματα θερμικής επιτήρησης. 36 • Εκμετάλλευση του ασυνεχούς λειτουργίας του αντιδραστήρα. πακέτου RELIEF εξομοίωσης της χημικής γραμμής ανακούφισης • Βιομηχανοποίηση τ(ον τεχνικών προηγμένο™ προσαρμοστικών συμπίεσης μικροκυματισμών και βασικών μονάδων. • Ηλεκτρονική διάταξη φοπογραμμομετρίας κηλίδων φωτός βάσει συμβολομετρίας για την μέτρηση παραμορφοκτεο™ και τον μηχανικό χαρακτηρισμό το™ υλικών κατασκευής. • Συμβολομετρικός αισθητήρας οπτικών ινών για την παρακολούθηση δομικών παραμορφώσεων πραγματικού χρόνου και την επισήμανση ζημιών. • Εκμετάλλευση του λογισμικού STARS βιομηχανικής αξιοπιστίας. • Εφαρμογή εμπορικού συστήματος γενικευμένου λογισμικού ελέγχου για βιομηχανικά ρομπότ. • Διαλογικό κινητό σύστημα επιτήρησης. • Γραφική διεπιφάνεια χρηστού για τη διάχυση αερίων και τον κώδικα καύσεως REACFLOW. Έρευνα βάσει συμβάσεως Τρία ινστιτούτα του ΚΚΕρ (ISIS, SAI και ΕΙ) συνεργάζονται με 79 τμήματα των πανεπιστημίων της Κατάνης, της Μεσσήνης και του Παλέρμου σε ευρύ έργο περιφερειακής ανάπτυξης για τη Σικελία. Μείζονα επιτεύγματα περιλαμβάνουν τη χρήση οπτικών μέθοδο™ επιθεο>ρησης, τρισδιάστατο™ δομικό'™ αναλύσεο™ και δοκιμών στο σύστημα ELSA προκειμένου να γίνει κατανοητός ο τρόπος με τον οποίο το μέλαθρο Geraci στο Παλέρμο μπορεί να προστατευθεί με τον καλύτερο τρόπο έναντι σεισμών. Ξεκίνησαν νέα έργα εξ ονόματος της περιφέρειας Basilicata και του ιταλικού Υπουργείου Περιβάλλοντος. Οι εργασίες του ISIS επικεντρώθηκαν κυρίως στους υδάτινους πόρους, στην πολιτιστική κληρονομιά και στην διαχείριση εκτάκτου ανάγκης μετά τη διαφυγή επικινδύνων χημικό'™ ουσιών. Επιπλέον, το ISIS εξασφάλισε τις ακόλουθες εμπορικές συμβάσεις: • Σειρά δοκιμών στο ELSA για την ιταλική ένωση παραγωγών προκατασκευασμένων κατασκευών από σκυρόδεμα. • Σεισμικές δοκιμές στο ELSA επί ομοιώματος του μοναστηρίου Sao Vicente de Fora στην Πορτογαλία. • Ολοκληρώθηκε παραγγελία του ΔΟΑΕ για 500 μάνδαλα σφραγίσεως. • Διεξήχθη μελέτη σχετικά με σύστημα σφραγίσεως βυτίου μεταφοράς οξειδίου του τιτανίου για την PNC (Ιαπωνία). • Δόθηκε άδεια για τεχνική παρακολούθησης τύμπανου πλουτωνίου από την ANTECH (GB) και για σύστημα παρακολούθησης ουρανίου SuperPhonid από την British Nuclear Fuels Limited. • Μελέτες κατάρτισης και έντασης αεροπορικών πληρο>μάτο™ σε θαλάμους ελέγχου εναέριας κυκλοφορίας. • Η μέτρηση χαρακτηριστικών πρόσκρουσης προηγμένων κραμάτων χάλυβα και αλουμινίου υψηλής αντοχής για αυτοκίνητα με τη χρήση LDTF, βάσει συμβάσεως με τους ευρωπαίους προμηθευτές. • Αδεια για τον κώδικα DYLAM-3, που αναπτύχθηκε από το ΚΚΕρ-ISIS για δυναμική ανάλυση ινστιτούτου έρευνας πλοίων του Υπουργείου αξιοπιστίας, πουλήθηκε προς χρήση του Μεταφορών της Ιαπωνίας. Γ. Αναγνωριστική έρευνα Εισφορά 6% του θεσμικού προϋπολογισμού χρησιμοποιείται για τη χρηματοδότηση αναγνωριστικής έρευνας. Δόθηκε προτεραιότητα σε 12 έργα που καλύπτουν ευρεία σειρά αντικειμένων, που περιλαμβάνουν την ανάλυση μη γραμμικών χρονοσειρών, συστήματα ελέγχου ενεργοποιούμενα από τον εγκέφαλο για τους αναπήρους, μετατροπή φα™ής σε κείμενο, διαλογικά πολυμέσα για τη διδασκαλία, κατασκευή συμβολικών μοντέλων αυτοκινήτων, περιφερειακή έλλειψη προστασίας σε πλημμύρες, τηλεμέτρηση επιπέδων ύδατος σε περιβαλλοντικά ευαίσθητες περιοχές, καινοτόμοι πυρηνικοί αντιδραστήρες οδηγούμενοι από επιταχυντή, κατασκευή μοντέλων ροών σωματιδίων 37 αερίων, έξυπνα υλικά, παρακολούθηση σεισμών τεμαχισμό βράχων. και ελευθέρωση ελαστικών κυμάτων από τον 2. 5 ΤΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ (ΕΙ) Το Ινστιτούτο Περιβάλλοντος συνεισέφερε στις γραμμές του προγράμματος-πλαισίου "Περιβάλλον και Κλίμα" και "Βιοεπιστήμες και βιοτεχνολογίες", που συμπληρο')θηκαν από διάφορες ανταγο)νιστικώς διεξαγόμενες δράσεις οι οποίες αφορούν άλλα προγράμματα, όπο)ς την ασφάλεια πυρηνικής σχάσεως και πρότυπα, καθώς και τις μετρήσεις και δοκιμές. Σημαντικό τμήμα των δραστηριοτήτων του ΕΙ ήταν η άμεση στήριξη των τομεακών πολιτικών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, σε μεγάλη ποικιλία τομέων όπως περιβάλλον, ραδιοπροστασία και γεωργία, με ιδιαίτερη έμφαση στην προστασία των καταναλωτών όσον αφορά τα τρόφιμα και τα ναρκωτικά. Ο διευθυντής του ινστιτούτου είναι επικεφαλής της επιχειρησιακής ομάδας Περιβάλλον-Ύδωρ, η οποία συνεστήθη κατόπιν πρωτοβουλίας της Επιτροπής και είχε σκοπό να συνεισφέρει στην ευρωπαϊκή στρατηγική για την αειφόρο ανάπτυξη και την ορθολογική χρήση των υδάτων. Α. θεσμικώς προβλεπόμενες δραστηριότητες Η ισορροπία μεταξύ ερευνητικών δραστηριοτήτων και δραστηριοτήτων άμεσης στήριξης (30% και 70% αντίστοιχα) επιτρέπει στο Ινστιτούτο να παρέχει αποτελεσματική στήριξη, διατηρώντας παράλληλα την επιστημονική του αρμοδιότητα, όπως έγινε σαφές από την παρουσία του σε διάφορα διεθνή ερευνητικά προγράμματα όπως: EUREKA/EUROTRAC, το οποίο διερευνά την επίπτωση των ανθρωπίνων δραστηριοτήτων στην τροποσφαιρική χημεία· το IGBP/IGAC (Διεθνές Πρόγραμμα Γεώσφαιρας Βιόσφαιρας/Διεθνής Πλανητική Ατμοσφαιρική Χημεία)· το WMO/GAW (Παγκόσμιος Μετεωρολογικός Οργανισμός/Πλανήτική Ατμοσφαιρική Παρακολούθηση). θεσμικ<ός προβλεπόμενες ερευνητικές δραστηριότητες Οι μελέτες πλανητικής αλλαγής αφορούν την έρευνα που συνδέεται με τη σύνθεση της ατμόσφαιρας, με ιδιαίτερη έμφαση στο όζον της τροπόσφαιρας και στο ρόλο το™ αερολυμάτων στη ρύθμιση του κλίματος. στην επίπτωση πιστεύεται αερολύματα τον σχηματισμό ότι έχουν σημαντική ΑΕΡΟΑ ΥΜΑΤΑ ΚΑΙ ΚΛΙΜΑ Τα ατμοσφαιρικά ισορροπία ακτινοβολιών της γης. Το έργο αερολυμάτων και κλίματος αποσκοπεί στην κατανόηση, τόσο των ατμοσφαιρικών βασικών χημικών και φυσικών διαδικασιών που διέπουν αερολυμάτων όσο και τον ρόλο των ανθρωπογενών προδρόμων στις διαδικασίες αυτές, προκειμένου να αξιολογηθεί καλύτερα η κλίμακα των φαινομένων ακτινοβολίας. Το έργο αυτό συνδυάζει εργασία επί του πεδίου, εργαστηριακές μελέτες και δραστηριότητες εκπόνησης ομοιωμάτων σε συνεργασία με ευρωπα ϊκές και διεθνείς ερευνητικές μονάδες. Η μελέτη της δυναμικής θειικών αερολυμάτων και η ανάπτυξη ομοιωμάτων για την εξομοίωση της εξέλιξης των κατανομών διαστάσεων των αερολυμάτων αυτών σε γήινη κλίμακα, αποτελεί το μείζον ζήτημα του έργου για τα αερολύματα και το κλίμα. Αναπτύχθηκε προηγμένο ομοίωμα πλανητικής μεταφοράς (ΤΜ2) και απλουστευμένο ομοίωμα δυναμικής των αερολυμάτων (Μ3) και το Μ3 εφαρμόστηκε στο ΤΜ2. Επετεύχθη σημαντικό πρώτο βήμα προς την εκτίμηση της επίπτωσης των ανθραΜογενών αερολυμάτων στις ιδιότητες ακτινοβολίας των νεφά>ν σε πλανητική κλίμακα. Επιπλέον, ξεκίνησε εργασία για την περιγραφή τηςμίξεως θειικών αερολυμάτων, μέλανος άνθρακα, κόνεος της ερήμου και θαλασσίου άλατος στο ΤΜ2 Το έργο Βιογενούς Εκπομπής στην περιοχή της Μεσογείου (ΒΕΜΑ), (εν μέρει χρηματοδοτούμενο από το Πρόγραμμα Περιβάλλοντος και Κλίματος 1994-1998 της ΕΚ) ανεπτύχθη από το ΕΙ σε συνεργασία με 17 ευρωπαϊκά εργαστήρια. Ο κύριος σκοπός του είναι η ανάλυση του τύπου και της ποσότητας εκπομπών από την χλωρίδα της Μεσογείου και η κατανόηση του ρόλου τους στην ατμοσφαιρική χημεία και στον σχηματισμό όζοντος. Προετοιμάζοντας τη δεύτερη φάση (1996-1997), της οποίας ο στόχος είναι η κλιμάκωση των βιογενών εκπομπών σε περιφερειακά επίπεδα και η αξιολόγηση του δυναμικού τους σχηματισμού όζοντος, το ΕΙ διάρθρωσε τις εργασίες του σε τρία επίπεδα: την διατύπωση παραμέτρων για τις χλωριδικές εκπομπές, την κλιμάκωση βάσει GIS των πειραματικών δεδομένων, την εκπόνηση χημικών ομοιωμάτων του δυναμικού σε σχηματισμό όζοντος το™ βιογενών εκπομπών. Το έργο ACE-2 (πείραμα χαρακτηρισμού αερολυμάτων) της IGAC, μεγάλη εκστρατεία συλλογής δεδομένων από επίγειους σταθμούς, πλοία και αεροπλάνα, πρόκειται να διεξαχθεί το 1997. Το ΕΙ διαδρματίζει διεθνή συντονιστικό ρόλο τόσο στο έργο ΒΕΜΑ όσο και στο ACE-2. 38 Οι καινοφανείς πλευρές της διαδικασίας εκπομπών σε επίπεδο φυλλώματος και κορυφών των δέντρων που προσδιορίστηκαν στις εκστρατείες του 1993-1996 στην Ιταλία, Γαλλία και Ισπανία ήταν οι εξής: η ποικιλία των βιογενών εκπομπών (ημερήσια, εποχιακή, εντός και μεταξύ των ειδών) και οι ως εκ τούτου προκύπτοντες περιορισμοί στους αλγόριθμους που χρησιμοποιούνται τώρα για την κλιμάκωση· η δραστικότητα των εκπεμπόμενων ενώσεων, τα σχετικά προβλήματα δειγματοληψίας και ο προσδιορισμός των ροών εκπομπών. ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΜΕΛΕΤΗ AUTO-QIL Η πρώτη ευρωπαϊκή μελέτη Auto-Oil ολοκληρώθηκε το 1996, στο πλαίσιο προγράμματος συνεργασίας μεταξύ της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (ΓΔ III, ΓΔ XI), πυν ευρωπαϊκών αυτοκινητοβιομηχανιών & βιομηχανικών πετρελαίου και του ινστιτούτου περιβάλλοντος. Είχε καθοριστεί ώστε να προσδιορίσει τα καλύτερα μέτρα που πρέπει να εισαχθούν από το έτος 2000 και μετά και να καθορίσει το πλέον αποτελεσματικό σε σχέση με το κόστος μέσο επίτευξης των στόχων ποιότητας του αέρα το έτος 2010. Διάφορα μοντέλα προβλέψεων, βασισμένα σε υπάρχοντες στόχους ποιότητας του αέρα και στις κατευθυντήριες γραμμές ποιότητας του αέρα του παγκόσμιου οργανισμού υγείας (WHO) για την Ευρώπ?ι, χρησιμοποιήθηκαν για την εκτίμηση των μειώσεων εκπομπών για αστικούς ρυπαντές σε εφτά αντιπροσωπευτικές πόλεις (Αθήνα, Κολωνία, Χάγη, Λονδίνο, Λυών, Μαδρίτη και Μιλάνο). Οι εκπομπές αναμένεται να μειωθούν σημαντικά, ως αποτέλεσμα μέτρων που έχουν ήδη εγκριθεί και στις εφτά πόλεις. Οι συγκεντρώσει βενζολίου και μονοξείδιου του άνθρακα κατά πάσα πιθανότητα θα κινηθούν κάτω των επιδιωκομένων τιμών. Ωστόσο, για το διοξείδιο του αζώτου, η αυστηρότερη επιδιωκόμενη τιμή ενδέχεται παρόλ 'αυτά να ξεπεραστεί. Για το όζον, χρησιμοποιήθηκε περιφερειακό μοντέλο για την εκτίμηση της επίπτωσης πιθανών πολιτικών στις συγκεντρώσεις ανά την Ευρώπη. Οι εθνικές εκπομπές προδρόμων ουσιών του όζοντος προβλέπεται να μειωθούν κατά 35 έως 40% κατά το χρονικό διάστημα 1990 έως 2010. Για τα υδατικά συστήματα, το ινστιτούτο ήταν ιδιαίτερα δραστήριο όσον αφορά τη μελέτη των "κόκκινο™ παλιρροιών" στην Μεσόγειο Θάλασσα (ΜΙΤΟ - έργο μικροφυτικών τοξινών) και όσον αφορά πλειάδα έργων διαχείρισης υδάτων, ποιότητας υδάτα™ και ανάκτησης, όπως το AMAL - Προηγμένο κινητό αναλυτικό εργαστήριο, AQUACON - Αναλυτικός ποιοτικός έλεγχος και SALMON - Δορυφορική τηλανίχνευση για την παρακολούθηση το™ λιμνο'™. Στο πλαίσιο του προγράμματος βιοεπιστημών και βιοτεχνολογιών, διεξήχθη έρευνα για ίχνη μετάλλων σε ανθρώπινους ιστούς (έργα TERVIHT - Τιμές αναφοράς ιχνοστοιχείων σε ανθρώπινους ιστούς, TRACY - βάση δεδομένων για τα τοξικά μέταλλα στους ανθρώπινους ιστούς και τα υγρά και ΜΕΤΟΧ - τοξικότητα μετάλλων στους ανθρώπους). θεσμικός προβλεπόμενες δραστηριότητες στήριξης Το ινστιτούτο περιβάλλοντος συμμετείχε σε αιτήματα της ΓΔ XI (Περιβάλλον, Πυρηνική Ασφάλεια και Προστασία των Πολιτών) για την προετοιμασία και εφαρμογή οδηγιών για τη ρύπανση της ατμόσφαιρας, της ΓΔ III (Βιομηχανία), της ΓΔ VI (Γεωργία), ΓΔ XXI (Τελωνεία και έμμεση φορολογία) και ΓΔ XXIV (Πολιτική καταναλωτών). Οι δραστηριότητες αυτές αφορούν την προστασία των καταναλωτο'™ από τρόφιμα και ναρκωτικά, τον έλεγχο της απάτης και την εναρμόνιση χημικών και μικροβιολογικών αναλυτικών μεθόδων που αφορούν τα τρόφιμα, τη διατροφή των ζώων, τα καλλυντικά και τις χημικές ουσίες. Το ευρωπαϊκό γραφείο οίνων, αλκοολούχων και οινοπνευματωδών ποτών (BEVABS), καθώς και κέντρο τηλεματικής και πληροφορικής που ασχολείται με φαρμακευτικά προϊόντα - ΕΤΟΜΕΡ (Ευρωπαϊκό τεχνικό γραφείο φαρμακευτικών προϊόντων) υπήρξαν ιδιαίτερα δραστήρια σε δραστηριότητες στήριξης για τον Ευρο)παϊκό Οργανισμό Αξιολόγησης Φάρμακο™ (ΕΜΕΑ). Το ΕΙ διεξήγαγε εργασία για την παρακολούθηση της ραδιενέργειας του περιβάλλοντος (REM), που ιδρύθηκε μετά το ατύχημα του Τσερνομπίλ. To REM, το ERLAP (Ευρωπαϊκό εργαστήριο αναφοράς για τη ρύπανση του αέρα) και το σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης διαφυγής ραδιενέργειας ECURIE (Ανταλλαγή επειγουσών ακτινολογικών πληροφοριών της Ευρωπαϊκής Κοινότητας) λειτουργούν σε στήριξη της ΓΔ XI. Τον Οκτώβριο 1996, το ERLAP οργάνωσε εργαστήριο για την ποιοτική διασφάλιση και διαπίστευση στον τομέα της ποιότητας του αέρα, με τη συμμετοχή των εργαστηρίων ατμοσφαιρικής ρύπανσης των κρατών μελών. Οι αρχές και οι βασικοί κανόνες λειτουργίας του παρατηρητηρίου των Αλπεων εγκρίθηκαν στη συνδιάσκεψη των Υπουργών Περιβάλλοντος για τη Σύμβαση των Αλπεα™. Το ΚΚΕρ αποτελεί τον συντονιστικό οργανισμό για το παρατηρητήριο των Αλπεων. Το 1996, το ΕΙ συμμετείχε σε σειρά 39 πειραματικών την παραγωγή συνόλου κοινωνικοδημογραφικών δεικτών. έργων, όπως σύστημα πληροφοριών για την έρευνα των Αλπεων και Στον τομέα της θεσμικής στήριξης σε κοινοτικές πολιτικές, η μεγαλύτερη προσπάθεια αφορά χημικές ουσίες, για την ΓΔ XI. Το Ευρωπαϊκό γραφείο χημικών ουσιών (ECB) διαθέτει πέντε ομάδες εργασίας, οι οποίες ασχολούνται με διαφορετικές πλευρές του ποιοτικού ελέγχου, της εκτίμησης κινδύνου και των μεθόδα™ δοκιμής, προκειμένου να εφαρμόζονται κοινοτικές οδηγίες για επικίνδυνες ουσίες, εισαγωγές εξαγωγές και υφιστάμενες χημικές ουσίες. Σημαντική δραστηριότητα στον τομέα των βιοεπιστημών είναι εκείνη του Ευρωπαϊκού Κέντρου επικύρο>σης εναλλακτικών μεθόδα™ δοκιμής (ECVAM), το οποίο αποσκοπεί στην αντικατάσταση ή μεύοση της χρήσεο)ς ζώων σε εργαστηριακές μελέτες. Το Κέντρο προωθεί επίσης διάλογο μεταξύ νομοθετών, βιομηχανιών, βιοϊατρικών επιστημόνων, οργανώσεων καταναλωτών και ομάδων ευημερίας το™ ζώων, για την ανάπτυξη, επικύροκτη και διεθνή αναγνώριση εναλλακτικών μεθόδα™ δοκιμής. Μεγάλη άσκηση επικύροκιης ξεκίνησε το 1996 επί εναλλακτικών μεθόδα™ δοκιμής της διαβρωτικότητας του δέρματος· πρέπει να ολοκληρωθεί περί τα μέσα του 1997. Β. Ανταγωνιστικώς διεξαγόμενες δραστηριότητες Δράσεις επιμερισμένης δαπάνης και άλλες ανταγωνιστικός διεξαγόμενες δραστηριότητες Η μονάδα τρόφιμα™ και ναρκωτικών/προστασίας των καταναλαπών ανέπτυξε δραστηριότητα στις ακόλουθες δράσεις επιμερισμένης δαπάνης: • Χρήση ισοτοπικών τεχνικών για την ανάλυση τροφίμων [δίκτυο στο πλαίσιο του προγράμματος προτύπων, μετρήσεων και δοκιμών (SM&T)]. • Υλικά αναφοράς για την απόδειξη αυθεντικότητας τροφίμων και ποτών (SM&T). • Ανάλυση βιοανιχνευτών (πρόγραμμα FAIR της ΓΔ XII). • Επικύρωση αναλυτικών μεθόδα™ προσδιορισμού του περιεχομένου αφλατοξινών, ωχρατοξίνης και πατουλίνης σε τρόφιμα φυτικής προελεύσεως (SM&T). • Ανάπτυξη και αμοιβαία σύγκριση βελτιωμένων μεθόδων για τον προσδιορισμό των λιποδιαλυτών βιταμινών στα τρόφιμα, αντικαθιστώντας επικίνδυνους οργανικούς διαλύτες με υπερκρίσιμα ψυχρό διοξείδιο του άνθρακα (SM&T). Δόθηκε επίσης ανταγωνιστική στήριξη στην ΓΔ III (Βιομηχανία), για την αξιολόγηση αναλυτικών μεθόδα™ που χρησιμοποιούνται για την εκτίμηση της συμμόρφακιης με τη νομοθεσία περί τροφίμων σχετικά με τη σοκολάτα, το μέλι, τις παιδικές τροφές και τους έντονους γλυκαντές, καθώς και προς την ΓΔ XXI, για την επισήμανση άλλων δημητριακών στην γλυκόζη που προέρχεται από καλαμπόκι. Άλλες δράσεις επιμερισμένης δαπάνης που εξασφαλίστηκαν το 1996 στο πλαίσιο του προγράμματος περιβάλλοντος και κλίματος ήταν οι εξής: • Το έργο SALMON (Δορυφορική τηλανίχνευση για την παρακολούθηση των λιμνών). • Το έργο EROS 21 για τις αλληλεπιδράσεις μεταξύ τα™ ποταμών Δούναβη, Δνείστερου και Δνείπερου και της βορειοδυτικής Μαύρης Θάλασσας· • Το έργο ΟΜΕΧ, ολοκληρωμένη μελέτη της φυσικής, χημείας και βιολογίας της υφαλοκρηπίδας, καθώς και το έργο Cuu Long στο Δέλτα του ποταμού Mekong· • Η δράση FAME (εκπόνηση μοντέλου τύχης και δραστηριότητας των περιβαλλοντικών ρυπαντών, χρησιμοποιώντας σχέσεις δομής-δραστηριότητας). Αλλες σημαντικές πηγές εισοδήματος ήταν η ανταγωνιστική συμμετοχή του ΕΙ σε έργα τα™ κοινοτικών διαρθρωτικών ταμείων και η ανταγα™ιστική στήριξη στον ευρωπαϊκό οργανισμό αξιολόγησης φαρμακευτικών προϊόντων (ΕΜΕΑ) και στη φαρμακευτική βιομηχανία. Στον τομέα 40 της προστασίας των καταναλαπών, το ΕΙ παρέσχε ανταγ(ονιστική στήριξη στον τομέα της ανάλυσης τροφίμων και ναρκαιτικών. Επίσης, το ΕΙ διεξήγαγε ερευνητική εργασία βάσει συμβάσεως για τη φαρμακευτική βιομηχανία και τις περιφερειακές αρχές. Σημαντική σύμβαση υπεγράφη με το ιταλικό Υπουργείο Γεωργίας για την υποβάθμιση τα™ δασών. 2. 6 ΤΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΔΙΑΣΤΗΜΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ (SAI) Το ινστιτούτο διαστημικών εφαρμογών (SAI) ασχολείται με την ανάπτυξη έρευνας και εφαρμογα'™, βάσει διαστημικών συστημάτων. To SAI, το οποίο προηγουμένως ονομαζόταν ινστιτούτο εφαρμογών τηλανίχνευσης, επεξέτεινε τη βάση εφαρμογών του πέρα από τη γεακικόπηση, ώστε να περιλάβει δορυφορικές τηλεπικοινωνίες και συστήματα πλοήγησης σε συνεργεία με συστήματα τηλανίχνευσης. Η ανάπτυξη εφαρμογών εξακολούθησε να επικεντρώνεται στην γραμμή του προγράμματος-πλαισίου "Περιβάλλον και κλίμα", με δράσεις όπως το Κέντρο Γεωσκόπησης (CEO), η παρακολούθηση φυσικά™ πόρων και οι προηγμένες τεχνικές για τη γεωσκόπηση. Το ινστιτούτο εξακολούθησε να παρέχει σε ΓΔ - πελάτες σημαντική επιστημονική στήριξη για τη συλλογή γεωργικών στατιστικών στοιχείων και επεξέτεινε τις δραστηριότητες αυτές σε γειτονικές χώρες της Ανατολικής Ευρώπης, όπου οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις εξετάζονται επίσης προσεκτικά. Α. θεσμικώς διεξαγόμενες δραστηριότητες θεσμικός διεξαγόμενες ερευνητικές δραστηριότητες Η εκμετάλλευση δεδομένων γεακτκοπήσεως για τη χαρτογράφηση της χρήσεως γης και των υποβαθμισμένων περιοχών στην Ευρώπη και παγκοσμίως, εξακολούθησε να αποτελεί έναν από τους σημαντικούς τομείς Ε&Α του S ΑΙ. To SAI εξακολουθεί να παρέχει στήριξη για το Κέντρο Γεωσκοπήσεως (CEO), του οποίου οι γενικοί στόχοι είναι η ανάπτυξη επιχειρησιακών χρήσεων των δεδομένων γεωσκοπήσεως από το διάστημα προς υποστήριξη πελατών και η εξομοιοκιη φορέων παροχής γεωσκοπικών υπηρεσιών, ώστε να εξασφαλίζονται στους πελάτες δεδομένα και πληροφορίες που προέρχονται από τα δεδομένα για την κάλυψη των αναγκών τους. Έχει καταβληθεί προσπάθεια σε διάφορα πειραματικά έργα, όπως γεωργική παραγωγή, ευρωπαϊκή δασοκομία, παρακολούθηση ευρωπαϊκών παράκτιων ζωνών και δημιουργία άτλαντος μειζόνων ευρωπαϊκών αστικών περιοχών, όπου καταδεικνύεται η δυνατή επιχειρησιακή χρήση των πληροφοριών που προέρχονται από δεδομένα γεωσκοπήσεως. Άλλες πρωτοβουλίες του CEO επικεντρώνονται στην εκπαίδευση και κατάρτιση, καθώς και στον προσδιορισμό των αιτημάτων σε πληροφορίες των πιθανών πελατών, σε τομείς όπως ο πληθυσμός, τα έργα πολιτικού μηχανικού, η ασφάλεια, η τοπική κυβέρνηση και η προστασία του περιβάλλοντος. Το ευρα)παϊκό γωνιόμετρο χρησιμοποιήθηκε για τη μελέτη της γωνιακής ανακλαστικότητας της βλάστησης: δοκιμάστηκαν διάφορες υποθέσεις, ιδίως σε σειρά πειραμάτων για την εξομοιοκιη συνθηκών τυπικών των υπο-αρκτικών τοπίων. Αυτό πρόκειται να στηρίξει την ανάπτυξη νέου αλγορίθμου και νέων εκπομπών. Ο γεωφυσικός επεξεργαστής βελτιώθηκε περαιτέρω. Βασικές εφαρμογές αποτελούν η μέτρηση δασικών υψών, βελτιωμένη διάκριση περιοχών χρήσεο>ς γης και η παρκολούθηση περιοχών κατολισθήσεων. Στο ινστιτούτο αναπτύσσονται τώρα εφαρμογές, βασισμένες σε δεδομένα από νέους αισθητήρες χρώματος των ωκεανών. Για την προώθηση της χρήσεως νέων αισθητήρων, αναπτύχθηκε ευρωπαϊκή πρωτοβουλία για τα ευρωπαϊκά ύδατα και συνεχίζεται η εργασία για την βαθμονόμηση και επικύρωση αισθητήρων, σε πλήρη συνεργασία με διεθνείς και εθνικούς διαστημικούς οργανισμούς. Επήλθε σημαντική πρόοδος στην ανάλυση της υποβάθμισης του εδάφους στην περιοχή της Μεσογείου, μέσω προηγμένης φασματικής αναλύσεως. Η χαρτογράφηση αποτέλεσε επίσης θέμα του έργου FIRS (Πληροφορίες για δάση προερχόμενες από τηλανίχνευση): νέα πρωτοβουλία, στην οποία προηγμένες μέθοδοι αναλύσεως δεδομένων και εικόνων εφαρμόζονται στη μελέτη αστικών περιοχών. Φορητοί σταθμοί λήψεως δορυφορικών δεδομένων χρησιμοποιήθηκαν στην Κεντρική Αφρική ως συνεισφορά στα προγράμματα ατμοσφαιρικής έρευνας για την πλανητική αλλαγή. Εκπονήθηκε πρώτος χάρτης υψηλής διακριτικής ικανότητας από άκρου εις άκρον, χάρις στον ευρωπαϊκό δορυφόρο τηλανίχνευσης ERS-1, για το σύνολο του τροπικού δάσους της Κεντρικής Αφρικής, όπου η μόνιμη κάλυψη από τα σύννεφα καθιστά τη χαρτογράφηση από οπτικά δορυφορικά δεδομένα σχεδόν αδύνατη. Η εργασία στο πλαίσιο του ερευνητικού προγράμματος "Περιβάλλον και 41 κλίμα" αφορά επίσης τις πυρκαγιές δασά'™, τόσο από πλευράς πλανητικής αλλαγής, όσο και στο πλαίσιο φυσικών κινδύνα™. Το πρωταρχικό ενδιαφέρον για την ποιότητα της ανθρώπινης ζωής - το οποίο καθοδηγεί τη συμμετοχή του SAI στη μελέτη κινδύνων - αποτελεί επίσης κύριο παράγοντα πίσω από την επιτυχή νέα εργασία για την τηλανίχνευση ναρκών ξηράς εναντίον προσωπικού. Προετοιμάστηκε ευρωπαϊκό πρόγραμμα Ε&Α, προς στήριξη της ανάπτυξης συστημάτων συγκέντρωσης πληροφορία™ και δεδομένων για την ανθρωπιστική εξουδετέρωση ναρκών. τρισδιάστατες ΕΙΚΟΝΑ ΕΡΥΘΡΕΛΑΤΗΣΑΠΟΡΑΝΤΑΡ*ΤΡΙΣΛΙΑΣ^ΑΓΟΥΑΝΟΙΓΜΑΤΟΣ Νέα μέθοδος αναγνώρισης από απόσταση της ταυτότητας διαφόρων ειδών κωνοφόρων, χάρις σε λεπτομερείς τον ευρωπαϊκού εργαστηρίου υπογραφής με μικροκύματα (ESML) στο SAI και του καναδικού Κέντρου τηλανίχνευσης (CCRS). Αυτό συνεπάγεται τεράστιο αριθμό μετρήσεων στο EMSL και πολύπλοκη δημιουργία μοντέλων στον υπολογιστή για την παραγωγή από αυτά τελικής εικόνας Η εργασία αυτή σύστημα βασικών πληροφοριών, πρόκειται προσφέροντας στην επιστημονική κοινότητα εργαλείο κριτικής εκτίμησης των βασικών μοντέλΜ. εικόνες ραντάρ αναπτύχθηκε το 1996 σε κοινή προσπάθεια στο ενοποιημένο να συνεισφέρει ευρωπαϊκό Βιομηχανικές εφαρμογές στο ευρο)παϊκύ εργαστήριο υπογραφής με μικροκύματα περιλαμβάνουν εργασίες με την ευραχπαϊκή αυτοκινητοβιομηχανία. Δοκιμές 3 διαφορετικών ρεαλιστικών στόχοι™ οδικής ασφάλτου υπό συνθήκες στεγνού, υγρού και παγωμένου περιβάλλοντος υπήρξαν αρκετά ενθαρρυντικές για την ανάπτυξη συστημάτων "ραντάρ" επί του οχήματος για το αυτοκίνητο του μέλλοντος. θεσμικός προβλεπόμενες δραστηριότητες στήριξης Η δραστηριότητα MARS-STAT (παρακολούθηση γεωργίας με τηλανίχνευση) έδωσε στήριξη στην ΓΔ VI (Γεωργία), στην EUROSTAT και στα κράτη μέλη, κατ ' εφαρμογήν της δραστηριότητας περιφερειακού κτηματολογίου για την έκταση των καλλιεργειών, το οποίο τώρα είναι πλήρα)ς λειτουργικό και επεστράφη στα κράτη μέλη. Επίσης δόθηκε στήριξη στην ΓΔ VI υπό τη μορφή ταχέα™ εκτιμήσεων της συνολικής έκτασης καλλιεργειών του 1996. Οι δραστηριότητες MARS-STAT περιλαμβάνουν τώρα προβλέψεις παραγωγής μεγάλων καλλιεργειών της ΕΕ για όλα τα κράτη μέλη, περιλαμβανομένων των τριών τελευταία™ χωρών που εντάχθηκαν στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Ξεκίνησε επίσης προπότυπο σύστημα για την παρακολούθηση της παραγα)γής καλλιεργειών στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη, καθώς και στην περιοχή Μαγκρέμπ. Τελικά, η έρευνα επικεντρώθηκε στη χρήση της εκπόνησης εικόνα™ ραντάρ συνθετικού ανοίγματος για ταχείες εκτιμήσεις παραγωγής καλλιεργειών. Η μέθοδος αυτή πρέπει να προσφέρει πολλά πλεονεκτήματα, λόγο) τα™ δυνατότητα™ παντός καιρού του ραντάρ. εκτάσεο™ προκειμένου Η δραστηριότητα MARS-STAT εξακολούθησε τον τηλανιχνευτικό έλεγχο τα)ν δηλούμενο™ από τους γεο)ργούς κόστους- λάβουν αποτελεσματικότητας τα™ τηλανιχνευτικών αυτών ελέγχων, σε συνδυασμό με ποιοτικό έλεγχο της εργασίας την οποία οι εθνικές διοικήσεις παραχωρούν βάσει συμβάσεων σε ιδιωτικές εταιρείες. Παρασχέθηκαν τεχνική στήριξη και συμβουλές για την εφαρμογή και τις πιθανές βελτιώσεις του ολοκληρωμένου συστήματος γεωργικού ελέγχου στα κράτη μέλη. Η δραστηριότητα αυτή διεξήχθη σε συνθήκες σχεδόν άμεσης αλληλεπίδρασης με τις διοικήσεις των κρατών μελών. ενίσχυση. Διεξήχθη μελέτη να To SAI συμμετείχε σε πειράματα για τη χρήση του παγκοσμίου συστήματος εντοπισμού (GPS) για τον έλεγχο των χώρων κατά πακέτα. Δόθηκε στήριξη στην Επιτροπή και στα κράτη μέλη για την εκπόνηση, την ενημέρωση και τον πιθανό εκ νέου ορισμό των μικρών αμπελώνων και ελαιώνων, σε συνεργασία με το νέο OCM (Κοινός Οργανισμός Αγοράς). Η στήριξη προς τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Περιβάλλοντος επικεντρώθηκε στην ανάπτυξη των εργασιών του τοπικού κέντρου χρήσεως γης, σε συνεγασία με διάφορους ευρωπαϊκούς οργανισμούς. Β. Ανταγωνιστικώς διεξαγόμενες δραστηριότητες Δραστηριότητες επιμερισμένης δαπάνης Το ινστιτούτο διαστημικά'™ εφαρμογών υπέβαλε 19 προτάσεις σε ευρεία σειρά θεματικών περιοχά™, περιλαμβανομένης της γεο>ργίας, της τηλεματικής και του περιβάλλοντος και κλίματος και είχε εξαιρετικά υψηλό βαθμό επιτυχίας, με χρηματοδότηση των 10 εκ τα™ έργων. 8 από τα 10 αυτά επικεντρώνονται στο θαλάσσιο περιβάλλον. Τα έργα καλύπτουν πόρους σε ψάρια, βιολογικές 42 διαδικασίες, μελέτες ρύπανσης και παράκτιων ζωνών, καθώς και τη γεωγραφική έκταση γεωμετρικών τόπων από τις Κανάριες Νήσους έως την Μεσόγειο, την Βαλτική και τη Μαύρη Θάλασσα. Ανταγωνιστικός παρεχόμενη στήριξη προς τις κοινοτικές πολιτικές To SAI ανταποκρίθηκε σε ανοικτές προσκλήσεις υποβολής προσφορών από τις ΓΔ. Από αυτές, η ΓΔ XIII (Τηλεπικοινωνίες, Αγορά Πληροφοριών και Εκμετάλλευση της Έρευνας) συνήψε σύμβαση για τη διάδοση δεδομένων προς την ευρωπαϊκή ερευνητική κοινότητα από το ευρωπαϊκό εργαστήριο υπογραφής με μικροκύματα του SAI. Η ΓΔ XI (Περιβάλλον, Πυρηνική Ασφάλεια και Προστασία των Πολιτών) συνήψε σύμβαση για τη δεύτερη φάση του επιχειρησιακού έργου παρακολούθησης τροπικών δασών που άρχισε το 1995. Το έργο αυτό, όταν ολοκληρωθεί, θα παρέχει γεωσκόπηση βάσει συστήματος χαρτογράφησης τροπικών δασών, για τη διαχείριση διαφόρων συνόλων δεδομένων που αφορούν τα τροπικά δάση και για την παροχή συστήματος "συναγερμού", το οποίο καταδεικνύει περιοχές εξαιρετικής αποψίλωσης δασών. Έρευνα βάσει συμβάσεως Εκπονήθηκαν εννέα συμβάσεις το 1996 για βιομηχανικούς, κυβερνητικούς και ερευνητικούς οργανισμούς. Αυτές ήταν όλες μικρά πειραματικά έργα, σχετιζόμενα άμεσα με το ερευνητικό πρόγραμμα του ινστιτούτου. Παραδείγματα περιλαμβάνουν τη χρήση του ευρωπαϊκού εργαστηρίου υπογραφής με μικροκύματα από την αυτοκινητοβιομηχανία και επέκταση του έργου τηλανιχνευτικής παρακολούθησης της γεωργίας στις μη ευρωπαϊκές χώρες. Αλλες ανταγωνιστικός διεξαγόμενες δραστηριότητες Το έργο MERA (MARS και εφαρμογές σχετιζόμενες με το περιβάλλον), που καλύπτει τις 12 χώρες PHARE και χρηματοδοτείται πλήρως από τη ΓΔ Ια (Εξωτερικές Υποθέσεις), τέθηκε σε πλήρη λειτουργία. Οι τεχνικές που αναπτύχθηκαν για την τηλανίχνευση της παρακολούθησης γεωργικών παραγωγών στην ΕΕ μεταφέρθηκαν σε γειτονικές χώρες της Ανατολικής Ευρώπης. Υπήρξε επίσης έντονη έμφαση στην εκτίμηση της διαχείρισης δασικών πόρων και περιβαλλοντικής επίπτωσης στις χώρες αυτές. Ο ρόλος τεχνικής διαχείρισης του SAI περιλαμβάνει επίσης έργα για τη χρήση τηλανίχνευσης όσον αφορά την παρακολούθηση παραγωγής ρυζιού στην Ινδονησία και για τη διαχείριση της παράκτιας ζώνης στην Ταύλάνδη. Και στις δύο περιπτώσεις, το SAI παρέσχε στην ΓΔ Ιβ ειδική τεχνική τεχνογνωσία, η οποία στηρίζει άμεσα το πρόγραμμα έρευνας και ανάπτυξης της ΓΔ - πελάτη. 2. 7 ΤΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΠΡΟΒΛΕΨΕΩΝ Το Ινστιτούτο Τεχνολογικών Προβλέψεων δημιουργήθηκε για την παρατήρηση όλων των σχετικών, σημαντικών και διακεκριμένων επιστημονικών και τεχνολογικών γεγονότων και τάσεων στην Ευρώπη, καθώς και για την παρακολούθηση της τεχνολογικής αλλαγής, προκειμένου να εξασφαλίσει καλύτερη κατανόηση των δεσμών μεταξύ τεχνολογίας, της οικονομίας και της κοινωνίας. Οι δραστηριότητες του συνεισέφεραν στη γραμμή του προγράμματος-πλαισίου για την στοχοθετημένη κοινωνικοοικονομική έρευνα. Το Ινστιτούτο μεταφέρθηκε από την Ispra στη Σεβίλλη το 1994· το 1995, εγκρίθηκε επιχειρησιακό πρόγραμμα εργασίας και το ινστιτούτο αναδιαρθρώθηκε σε δύο επιχειρησιακές μονάδες: • Τεχνολογική Επαγρύπνηση (TW): σκοπός της διάρθρωσης TW είναι η επισήμανση, σε πρώιμο στάδιο, επιστημονικών ποιοτικών αλμάτων, γεγονότα™ και τάσεων, τα οποία θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε τεχνολογική καινοτομία και να επιστήσουν την προσοχή των υπεύθυνων λήψεως αποφάσεων της ΕΕ στις επιπτώσεις και συνέπειες τους, ιδίως όταν υπάρχει ανάγκη οράσεως σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Η μονάδα αυτή συντονίζει το δίκτυο ESTO. • Τεχνολογία, Απασχόληση, Ανταγωνιστικότητα (TEC): η μονάδα αυτή ασχολείται με ζητήματα οικονομικής αειφορίας, σε σχέση με τις επιχειρηματικές πρακτικές εταιρειών (επικέντρωση στην ανταγωνιστικότητα)· ζητήματα οικονομικής και κοινωνικής αειφορίας, σε σχέση με την κατανομή εργασίας/πλούτου (επικέντρωση στην απασχόληση)· τον ρόλο της καινοτομίας στην περιφερειακή ανάπτυξη και τη διαχείριση πόρων (επικέντρωση στην περιφέρεια). Α. θεσμικώς διεξαγόμενες δραστηριότητες θεσμικός διεξαγόμενες ερευνητικές δραστηριότητες 43 ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ Το Ευρίοπαϊκό Παραΐηρητήριο Επιστήμης και Τεχνολογίας (ESTO) αποτελεί δίκτυο 15 ευρωπαϊκών πολυκλαδικών οργανιαμών, των οποίων το κύριο καθήκον αποτε^ της βάσεως γηύσεων, επί της οποίας λειτουργεί η τεχνολογική παρακολούθηση- διαθέτει εκτελεστική επιτροπή, της οποίας προεδρεύει το IPTS και το οποίο επιβλέπει την ενεργοποίηση και διαχείριση του δικτύου. Το ινστιτούτο παρέχει επίσης τον απαραίΐητο προσανατολισμό στις διάφορες διαδικαστικές φάσεις, δίνοντας έτσι ευρωπαϊκή διάσταση στα αποτελέσματα- βοηθά στην αναγνώριση των κυρίων τάσεων που διέπουν τις εξελίξεις και γεγονότα Ε/Τ- και διασφαλίζει ότι όλα τα ευρήματα στη συνέχεια μετατρέπονται σε στρατηγικούς πόρους και επιλογές προκειμένου να υποβάλλονται υπό την πλέον κατάλληλη μορφή στους ευρωπαίους υπεύθυνους λήψεως αποφάσεων Η αποστολή του ESTO είναι η συλλογή και επεξεργασία πληροφοριών σε ευρωπαϊκό επίπεδο, προς στήριξη της διαδικασίας λήψεως αποφάσεων και συμπληρώνεται από ειδικές εις βάθος προβλέψεις, που αποσκοπούν στη διαφώτιση των διεπιφανειών μεταξύ επιστημονικών και τεχνικών ζητημάτων, αφενός και της οικονομίας και της κοινωνίας, αφετέρου. η διεύρυνση Τα πλέον σημαντικά έργα που ολοκληρώθηκαν ήδη ή αναλαμβάνονται, επικεντρώνονται στους ακόλουθους τομείς: • Μεταφορά Τεχνολογίας και Προηγμένα Υλικά· • Τεχνολογία σε νανομετρική κλίμακα: Δυναμικό καινοτομίας και κοινο™ικά ζητήματα· • Ανάλυση ανθρωπίνου γονιδιώματος, γενετική διαγνωστική και γονιδιακή θεραπεία· • Παρακολούθηση και αξιολόγηση επιλεγμένων τεχνολογιών σχετιζόμενων με το νερό (π. χ. "Τεχνολογία Αφαλάτωσης")· • Απασχόληση (π. χ. , "Βιομηχανικές ομάδες έργα™, δίκτυα και περιοχές για απασχόληση")· • Εκτίμηση τεχνολογιών σχετιζόμενα™ με το C02. Το Ινστιτούτο παρέσχε επιστημονικές και τεχνολογικές βασικές πληροφορίες στην Επιτροπή Ευρωμεσογειακής Παρακολούθησης (που προτάθηκε από το Συμβούλιο και συστήθηκε στο πλαίσιο της Συνδιάσκεψης της Βαρκελώνης τον Νοέμβριο 1995), εξομοιώνοντας έτσι την συνεργασία Ε/Τ στην περιοχή της Μεσογείου. Η εργασία αυτή ανελήφθη σε στενή επαφή με τις υπηρεσίες της Επιτροπής που είναι υπεύθυνες για την εφαρμογή των σχετικών προγραμμάτων Ε&Α (π. χ. ΙΜΤ, JOULE, BIOMED). Στον τομέα της περιφερειακής ανάπτυξης, το ινστιτούτο συνέταξε συγκριτική μελέτη διαφόρων περιφερειών "Οι δυναμικότητες της επιστήμης και τεχνολογίας, καθώς και της καινοτομίας για την περιφερειακή ανάπτυξη". θεσμικός προβλεπόμενες δραστηριότητες στήριξης Νέα συμφα™ία μεταξύ του IPTS και της μονάδας προβλέψεων (FSU) της Επιτροπής, καλύπτει τώρα ποικιλία αντικείμενα™, που σχετίζονται με το επιχειρηματικό περιβάλλον, τον ορισμό της αειφορίας, το πρόβλημα της λογιστικής και τη συζήτηση της θέρμανσης του πλανήτη. Στο πλαίσιο της εργασίας που διεξάγεται για την ΓΔ XVI (Περιφερειακές πολιτικές και συνοχή), το έργο "Διαχείριση υδάτων στη Μεσόγειο" εξέτασε όχι μόνο την τεχνολογική πλευρά, αλλά επίσης και τους διάφορους κοινωνικοοικονομικούς, πολιτιστικούς, περιβαλλοντικούς και πολιτικούς παράγοντες που διαμορφώνουν τόσο την ανάγκη ύδατος όσο και την καταλληλότητα ιδιαίτερων εργαλείων διαχείρισης των υδάτων στις χώρες της λεκάνης της Μεσογείου. To IPTS στήριξε την ευραιπαϊκή βιομηχανική πολιτική στο πλαίσιο της ΓΔ III (Βιομηχανία). Η αρμοδιότητα του ινστιτούτου στις τεχνολογικές προβλέψεις συνεισέφερε στον καθορισμό βασικών τεχνολογικών τάσεων και στην ανάλυση της επίπτωσης στη βιομηχανική καινοτομία στους ακόλουθους τομείς: • Στήριξη στην IRDAC (Συμβουλευτική Επιτροπή Βιομηχανικής Έρευνας και Ανάπτυξης)· • Ανταγα™ιστικότητα και οι οργανωτικές πρακτικές των εταιρειών (π. χ. ευέλικτες επιχειρήσεις)· • Συστήματα καινοτομίας και οικονομικά δίκτυα (π. χ. τεχνολογία συμπαραγωγής· δικαιώματα επί των προϊόντων της διάνοιας)· • Πρόβλεψη βιομηχανικών τεχνολογιών· 44 • Απασχόληση και τεχνολογία: πώς να είμαστε ανταγωνιστικοί στην Ευρώπη. Στο πλαίσιο της προπαρασκευαστικής φάσεα>ς για την εφαρμογή της οδηγίας που αφορά την ολοκληρωμένη πρόληψη και έλεγχο της ρύπανσης (IPPC), το ινστιτούτο διεξήγαγε το πρώτο πειραματικό έργο για τις καλύτερες διαθέσιμες τεχνικές (ΒΑΤ), σύμφωνα με τους κανόνες του IPPC. Στο ίδιο πλαίσιο, το IPTS υπέβαλε προσφορά στην ΓΔ XI (Περιβάλλον, Πυρηνική Ασφάλεια και Προστασία τα™ Πολιτών) για την ίδρυση γραφείου ευραυιαϊκής υλοκληρα)μένης πρόληψης και ελέγχου της ρύπανσης, το οποίο πρόκειται να στηρίζει την εφαρμογή της οδηγίας του Συμβουλίου επί του θέματος αυτού. Αναπτύχθηκαν τρεις μελέτες προβλέψεων για το πρόγραμμα εκτιμήσεως των επιστημονικών και τεχνολογικών επιλογών (STOA), που καλύπτουν κοινά πεδία ενδιαφέροντος, όπως: "Κοινωνία των πληροφοριών: ανταγωνιστικότητα και απασχόληση"· "Το μέλλον του αυτοκινήτου: ατομική κινητικότητα"· και "Τάσεις στον φαρμακευτικό τομέα". Δύο άλλες μελέτες για την αλλαγή του κλίματος και την ανακύκλωση ολοκληρώθηκαν το 1996 για την Επιτροπή Περιβάλλοντος. Το ινστιτούτο οργάνακιε επίσης ακρόαση για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο με θέμα την "Έρευνα και Αειφόρο Ανάπτυξη", καθώς και σεμινάριο για την "Ευρωπαϊκή έρευνα υπό την προοπτική του ΧΧΙου αιώνα", προτιθέμενο να προκαλέσει συζήτηση για τους προσανατολισμούς που αφορούν το 5ο πρόγραμμα-πλαίσιο. Β. Ανταγωνιστικώς διεξαγόμενες δραστηριότητες Δράσεις επιμερισμένης δαπάνης To IPTS προς το παρόν διεξάγει οκτώ έργα δράσεως επιμερισμένης δαπάνης: 4 αφορούν τον ενεργειακό τομέα, 3 επικεντρώνονται σε διάφορα περιβαλλοντικά ζητήματα και 1 αναπτύχθηκε στο πλαίσιο της περιφερειακής ανάπτυξης. Και τα τέσσερα ενεργειακά έργα εγκρίθηκαν βάσει του προγράμματος JOULE και επικεντρώνονται στα εξής: • Δημιουργία εστιακού σημείου δεδομένων για τις εξωτερικές δαπάνες της ενέργειας· • Ανανεώσιμες πηγές ενέργειας από περιφερειακής πλευράς· • Διαδρομές πλανητικής ενέργειας, οικονομίας, πολιτικών και εκπομπής C02 - ποσοτική ανάλυση ενέργειας, οικονομίας, περιβάλλοντος· • Μελέτες βιομάζας. Δύο από τα τρία περιβαλλοντικά έργα είναι στον τομέα της αειφορίας: Πράσινη λογιστική: εργαλεία για την εκτίμηση της προόδου προς την αειφόρο ανάπτυξη. Ο ρόλος της τεχνολογίας στην αειφόρο ανάπτυξη. Το τρίτο περιβαλλοντικό έργο αφορά: την ανάλυση και την εκτίμηση των μέσων περιβαλλοντικής πολιτικής για την εφαρμογή αποτελεσματικών στρατηγικών περιορισμού του όζοντος στο ευρωπαϊκό πλαίσιο. Εργασίες βάσει συμβάσεως Στο πλαίσιο της ανάπτυξης της ευρα)παϊκής στρατηγικής για τη διαχείριση των απόβλητα™, το IPTS οργάνακτε ανασκόπηση διαφόρων επιλογών για την ανακύκλακτη αποβλήτων πλαστικών συσκευασιών, βάσει συμβάσεως που εκδόθηκε από την Ένωση Κατασκευαστών Πλαστικού στην Ευρώπη (ΑΡΜΕ). Το ινστιτούτο ολοκλήρωσε επίσης έργο για το οποίο υπήρχε σύμβαση με τον ανδαλουσιανό Οργανισμό Ενέργειας (SODEAN) σχετικά με "τεχνικό-νομικό ευρωπαϊκό φόρουμ για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας". Το έργο αφορούσε την οργάνωση συνδιάσκεψης για τα τεχνικά και νομικά εμπόδια που συναντούν οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας κατά τη διείσδυση τους στην αγορά ενέργειας. 45 Παράρτημα ΓΛΩΣΣΑΡΙΟ ΑΚΡΩΝΥΜΙΩΝ ΚΑΙ ΣΥΝΤΜΗΣΕΩΝ Βασική Ευρώπη έρευνα και βιομηχανικές τεχνολογίες στην Centra de Investigaciones Energeticas Medio-Amientales y Technologicas, Madrid (E) Ente Nazionale per l'Energia Elettrica Ευρωπαϊκό Στρατηγικό Πρόγραμμα Έρευνας και Ανάπτυξης των πληροφοριών τεχνολογιών τομέα στον των BRITE CIEMAT ENEL ESPRIT GOZATOMNADZOR (GAN) Ρωσική Αρχή για την Πυρηνική Ασφάλεια ΙΜΤ JOULE KROTOS ΜΙΝΑΤΟΜ OECD-NEA PHARE PNC RESOLV SCK/CEN STARS TACIS TEMPEST Βιομηχανικά Υλικά και Τεχνολογία Κοινές Ευκαιρίες για τον μη συμβατικό ή μακροπρόθεσμο ενεργειακό εφοδιασμό Μικρής κλίμακας εγκατάσταση εκρήξεων ατμού Υπουργείο Ατομικής Ενέργειας Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης - Οργανισμός Πυρηνικής Ενέργειας Πολωνία αναδιάρθρωσης - Ουγγαρία: Βοήθεια οικονομικής Εταιρεία αντιδραστήρα πυρηνικής ισχύος και ανάπτυξης πυρηνικών καυσίμων Ανακατασκευή με τη χρήση σαρωμένης δέσμης λέηζερ και βίντεο Studiecentrum voor Kernenergie/Centre d'Etudes Nucléaires (Mol-Belgium) Εργαλείο λογισμικού για την ανάλυση της αξιοπιστίας και της ασφάλειας Τεχνική βοήθεια προς την Κοινοπολιτεία Ανεξάρτητο™ Κρατά'™ και τη Γεα)ργία Δοκιμή καταπόνησης θερμικού, ηλεκτρομαγνητικού και φυσικού εξοπλισμού ^ ISSN 0254-1483 COM(97) 137 τελικό ΕΓΓΡΑΦΑ GR 15 17 01 Αριθ. καταλόγου : CB-CO-97-127-GR-C ISBN 92-78-17592-7 Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων L-2985 Λουξεμβούργο