title: Decisión del Comité mixto del EEE nº 33/97 de 29 de mayo de 1997 por la que se modifica el Anexo XIII (Transporte) del Acuerdo EEE

eurovoc_concepts:
European Economic Area
approximation of laws
commercial vehicle
motor vehicle
roadworthiness tests
safety device
transport regulations

formats: html pdfa1b print


title: Opinion of the Economic and Social Committee on 'Social policy and economic performance'

eurovoc_concepts:
economic and social cohesion
economic growth
institutional cooperation
social policy
social security


title: Risoluzione sui risultati del Consiglio europeo del 23 maggio 1997

eurovoc_concepts:
EC Decision
European Council
Member of the European Parliament
citizens' Europe
decision-making
enlargement of the Union
intergovernmental conference (EU)

formats: html print


title: 97/343/EF, EKSF, Euratom: Afgørelse truffet af Repræsentanterne for Medlemsstaternes Regeringer den 29. maj 1997 om udnævnelse af dommere og generaladvokater ved De Europæiske Fællesskabers Domstol

eurovoc_concepts:
appointment of staff
member of the Court of Justice (EU)


title: Deċiżjoni tal-Kumitat Konġunt taż-ŻEE Nru 34/97 tad-29 ta' Mejju 1997 li temenda l-Anness XVIII (Saħħa u sigurtÅ fuq il-post tax-xogħol, liġi dwar ix-xogħol, u trattament ugwali għan-nisa u l-irġiel) dwar il-Ftehim taż-ŻEE

eurovoc_concepts:
European Economic Area
chemical product
dangerous substance
health risk
occupational health
occupational medicine
occupational safety

formats: html pdf print

text: 282 MT Il-Gurnal Ufficjali ta' l-Unjoni Ewropea 11/Vol. 2 21997D1002(02) 2. 10. 1997 IL-GURNAL UFFICJALI TAL-KOMUNITAJIET EWROPEJ L 270/21 DECIŻJONI TAL-KUMITAT KONGUNT TAŻ-ŻEE Nru 34/97 tad-29 ta' Mejju 1997 li temenda l-Anness XVIII (Sahha u sigurtÅ fuq il-post tax-xoghol, ligi dwar ix-xoghol, u trattament ugwali ghan-nisa u l-irgiel) dwar il-Ftehim taż-ŻEE IL-KUMITAT KONGUNT TAŻ-ŻEE, Wara li kkunsidra l-Ftehim dwar iż-Żona Ekonomika Ewropea, kif aggustat bil-Protokoll ta' Aggustament tal-Ftehim dwar iż-Żona Ekonomika Ewropea, hawnhekk iżjed 'il quddiem imsejjah “il-Ftehim”, u b'mod partikolari l-Artikolu 98 tieghu, Billi l-Anness XVIII tal-Ftehim kien gie emendat bid-Deciżjoni tal-Kumitat Kongunt taż-ŻEE Nru 66/96 tas- 27 ta' Novembru 1996 (1); Billi d-Direttiva tal-Kummissjoni 91/322/KEE tad-29 ta' Mejju 1991 dwar l-istabbiliment ta' valuri ta' limiti l-implimentazzjoni tad-Direttiva tal-Kunsill 80/1107/KEE dwar il-protezzjoni tal- indikattivi permezz ta' fuq ix-xoghol (2) haddiema mir-riskji relatati ma' ghandha tigi inkorporata fil-Ftehim; l-esposizzjoni ghal agenti kimici, fiżici u bijologici Billi d-Direttiva tal-Kummissjoni 96/94/KE tat-18 ta' Dicembru 1996 li tistabbilixxi t-tieni lista ta' valuri ta' limiti indikattivi permezz ta' l-implimentazzjoni tad-Direttiva tal-Kunsill 80/1107/KEE dwar il-protezzjoni tal-haddiema mir-riskji relatati ma' l-esposizzjoni ghal agenti kimici, fiżici u bijologici fuq ix-xoghol (3) ghandha tigi inkorporata fil-Ftehim, IDDECIEDA DAN LI GEJ: Artikolu 1 Il-punti li gejjin ghandhom jiddahhlu wara l-punt 3 (Direttiva tal-Kunsill 80/1107/KEE) fl-Anness XVIII tal- Ftehim: “3a. 391 L 0322: Direttiva tal-Kummissjoni 91/322/KEE tad-29 ta' Mejju 1991 dwar l-istabbiliment ta' valuri ta' limiti indikattivi permezz ta' l-implimentazzjoni tad-Direttiva tal-Kunsill 80/1107/KEE dwar il-protezzjoni tal-haddiema mir-riskji relatati ma' l-esposizzjoni ghal agenti kimici, fiżici u bijologici fuq ix-xoghol (GU L 177, tal-5. 7. 1991, p. 22). 3b. 396 L 0094: Direttiva tal-Kummissjoni 96/94/KE tat-18 ta' Dicembru 1996 li tistabbilixxi t-tieni tad-Direttiva tal-Kunsill l-esposizzjoni ghal agenti lista ta' valuri 80/1107/KEE dwar il-protezzjoni tal-haddiema mir-riskji relatati ma' kimici, fiżici u bijologici fuq ix-xoghol (GU L 338, tat-28. 12. 1996, p. 86). ”. indikattivi permezz ta' l-implimentazzjoni limiti ta' It-testi tad-Direttiva tal-Kummissjoni 91/322/KEE u tad-Direttiva tal-Kummissjoni 96/94/KEE bl-Islandiku u n-Norvegiż, li huma annessi mal-verżjonijiet tal-lingwi rispettivi ta' din id-Deciżjoni, huma awtentici. Artikolu 2 Din id-Deciżjoni ghandha tidhol fis-sehh fl-1 ta' Gunju 1997, basta li n-notifikazzjonijiet kollha skond l- Artikolu 103(1) tal-Ftehim ikunu gew mghoddija lill-Kumitat Kongunt taż-ŻEE. Artikolu 3 (1) GU L 71, tat-13. 3. 1997, p. 39. (2) GU L 177, tal-5. 7. 1991, p. 22. (3) GU L 338, tat-28. 12. 1996, p. 86. 11/Vol. 2 MT Il-Gurnal Ufficjali ta' l-Unjoni Ewropea 283 Din id-Deciżjoni ghandha tigi pubblikata fit-Taqsima taż-ŻEE u fis-Suppliment dwar iż-ŻEE tal-Gurnal Ufficjali tal-Komunitajiet Ewropej. Artikolu 4 Maghmul fi Brussel, fid-29 ta' Mejju 1997. Ghall-Kumitat Kongunt taż-ŻEE Il-President C. DAY


title: Talous- ja sosiaalikomitean lausunto aiheesta "Yhtenäismarkkinoiden toimintasuunnitelma"

eurovoc_concepts:
EU programme
action programme
single market


title: Decision on the common position adopted by the Council with a view to adopting a Council Regulation on air carrier liability in the event of accidents (C4-0092/97 95/0359(SYN) )

eurovoc_concepts:
air transport
aircraft
civil liability
damages
transport accident


title: Mededeling van de Commissie aan de Raad, aan het Europees Parlement, aan het Economisch en Sociaal Comité en aan het Comité van de regio's over de verdere ontwikkeling van mobiele en draadloze communicatie in Europa - Uitdagingen en keuzen voor de Europese Unie

eurovoc_concepts:
EU policy
new technology
radio telecommunications
standardisation
telecommunications industry

text: #«!i«fi«t*r" •à -b COMMISSE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN Brussel, 29. 05. 1997 COM(97)217def MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN DE RAAD, AAN HET EUROPEES PARLEMENT, AAN HET ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITE EN AAN HET COMITE VAN DE REGIO'S over de verdere ontwikkeling van mobiele en draadloze communicatie in Europa Uitdagingen en keuzen voor de Europese Unie SAMENVATTING In deze mededeling wordt een overzicht gegeven van de ontwikkelingen op de markt voor mobiele en draadloze communicatie in de Europese Gemeenschap sedert de publicatie van het Groenboek inzake mobiele en persoonlijke communicatie1 in 1994 en wordt nagegaan welke richting mobiele en draadloze communicatie in de toekomst zal inslaan. Dit is een reactie op het specifieke verzoek van de Raad en het Europees Parlement aan de Commissie naar aanleiding van het groenboek om verslag uit te brengen over de ontwikkeling van mobiele communicatie2. Dit gebeurt tegen de achtergrond van het marktsucces van GSM en aanverwante digitale communicatiediensten in de EG en over de hele wereld; het toenemend gebruik van mobiele communicatie om computers met elkaar te verbinden en toegang te krijgen Internet; de ontwikkeling van op satellieten gebaseerde persoonlijke communicatiesystemen; de aanzienlijke vooruitgang die op regelgevingsgebied is geboekt in de richting van een volledige openstelling voor concurrentie van de telecommunicatiemarkt in de meeste lidstaten vanaf 1 januari 1998 en de succesvolle sluiting van het WTO-akkoord over basistelecommunicatie. tot Voortbouwend op de huidige evolutie ontwikkelt de communicatie-industrie een strategische visie op de digitale mobiele systemen van de volgende generatie, in Europa het Universal Mobile Telecommunications System (UMTS) genoemd. Bijzonderheden van de toekomstige dienstenconcepten en gebruikersbehoeften moeten nog worden verduidelijkt voordat een aanpak op Europees en nationaal niveau kan worden geformuleerd voor regelgeving, frequentietoewijzing en normalisatie. Tegen de achtergrond van de verwachte snelle groei van de sector mobiele communicatie en de convergentie ervan met intelligente netwerken, de levering van multimedia-inhoud, navigatie en plaatsbepaling, en aanverwante diensten met toegevoegde waarde, maar ook op grond van de toekomstige rol ervan binnen het wereldwijde telecommunicatielandschap, de formidabele exportmogelijkheden, het effect op de economische prestaties in het algemeen en de werkgelegenheid, en de bredere individueel en algemeen maatschappelijke implicaties zijn informatiemaatschappij" de politieke belangen van de ontwikkeling van de "draadloze gevarieerd en aanzienlijk. Met deze mededeling wordt beoogd de politieke discussie vooruit te helpen door reacties te vergaren over belangrijke kwesties met betrekking tot zowel de vormgeving van de toekomstige systemen van de derde generatie als de daarmee samenhangende omgeving waarin dergelijke systemen tot ontwikkeling kunnen komen. De vragen in dit verband zijn hieronder samengevat: 1 Groenboek inzake mobiele communicatie en personal communications in de Europese Unie, COM(94) 145 def. , 27. 4. 1994. 2 Resolutie van het Europees Parlement van 19 mei 1995 (A4-0097/95; PB nr. C 151 van 19. 6. 1995, blz. 473) en Resolutie van de Raad van 29 juni 1995 inzake de verdere ontwikkeling van mobiele communicatie en Personal Communications in de Europese Unie (95/C 188/02; PB nr. C 188 van 22. 7. 1995, blz. 3). 'Y • Is dit het juiste moment om een strategie voor de invoering van UMTS te definiëren of is regelgeving op dit moment nog te voorbarig? • Bestaat er een consensus in Europa over het begrip UMTS of mobiele communicatie van de derde generatie? Gaat het om één enkele technologie of om een aantal interoperabele oplossingen die op verschillende technologieën zijn gebaseerd? • Welke rol is bij de overgang op UMTS weggelegd voor de particuliere sector, respectievelijk de overheden? • Welke invloed kan UMTS op het concurrentievermogen van de Europese industrie hebben? • Hoe kunnen we ervoor zorgen dat de bredere individueel en algemeen maatschappelijke belangen bij de ontwikkeling van de "draadloze informatiemaatschappij" gegarandeerd worden? Op basis van de reacties op deze mededeling en ander relevante factoren zal de Commissie, indien en waar nodig, maatregelen ter goedkeuring aan het Europees Parlement en de Raad voorleggen. Reacties dienen uiterlijk op 15 juli 1997 te worden ingediend, hetzij per post (adres: Europese Commissie, DG XIII/A/1, Wetstraat 200, B- 1049 Brussel, ter attentie van de heer De Cockborne (fax + 32 2 296 8391)), hetzij via e- mail (adres: umts@bxl. dgl3. cec. be). tb INHOUD SAMENVATTING INHOUD 1. INLEIDING 2. WAAR STAAN WE VANDAAG? 2. 1. Mobiele communicatie in Europa en de rest van de wereld nu 2. 2. Het regelgevingskader is een belangrijke factor geweest in het ondersteunen van marktontwikkelingen 2. 3. De markten en technologieën ontwikkelen zich snel 2. 4. Activiteiten op mondiaal en regionaal niveau ondersteunen deze ontwikkeling 3. DE VERDERE ONTWIKKELING VAN MOBIELE COMMUNICATIE: BELANGRIJKSTE UITDAGINGEN EN KWESTIES 3. 1. Belangrijke uitdagingen voor de mobiele communicatie 3. 2. Een nieuwe omgeving voor UMTS 3. 3. Kernvragen in verband met toekomstige beslissingen IV 5 5 6 7 10 13 13 13 14 3. 4. Het scheppen van de ontwikkelingsvoorwaarden: kernvragen over de rol van de overhedenló 4. CONCLUSIES BIJLAGE I: MOBIELE COMMUNICATIE IN EUROPA IN CIJFERS 20 23 BIJLAGE II: HET REGELGEVINGSKADER VOOR MOBIELE COMMUNICATIE26 BIJLAGE III: FREQUENTIES VOOR MOBIELE COMMUNICATIE BIJLAGE IV: LIJST VAN ACRONIEMEN 28 32 C 1. INLEIDING Europa heeft nu een omgeving gecreëerd waarbinnen mobiele communicatie tot volle bloei kan komen en heeft zichzelf wereldwijd in de voorhoede van de mobiele- communicatiesector geschaard Mobiele communicatie is de laatste vijfjaar één van de snelst groeiende segmenten van de telecommunicatiemarkt geweest. Hiervan getuigen de spectaculaire toename van GSM3- abonnees en -investeringen. Sedert de commerciële introductie ervan in 1992 hebben GSM en de aanverwante digitale technologieën DCS 1800 en PCS 1900 zich, dankzij de dienstverlening via bijna 200 netwerken aan meer dan 30 miljoen gebruikers in ruim 100 landen, ontwikkeld tot een wereldnorm voor mobiele communicatie. Azië wordt een van de grootste afnemers van GSM-systemen, terwijl in de VS PCS 1900 al snel succes heeft geboekt. Binnen Europa is GSM, dat met één abonnement pan-Europese dekking biedt, een concreet voorbeeld van een Trans-Europees netwerk in actie. Het is ontwikkeld onder impuls van de industrie en gesteund door een passend regelgevingskader en bijtijds genomen normalisatiebesluiten. Tegelijk met de groei van GSM worden in Europa en andere delen van de wereld voortdurend ook nog andere mobiele en draadloze technologieën ingevoerd, zoals koordloze telefonie, draadloze netwerken voor telefoons en computers binnen gebouwen, semafonie en het gebruik van draadloze technologie in concurrentie met het vaste openbare netwerk voor abonneelijnen. Persoonlijke satelliet-communicatiesystemen zullen een extra stimulans geven aan de introductie van mobiele communicatie4. Satellietsystemen maken het mogelijk in delen van de wereld waar geavanceerde communicatiediensten aan te bieden waarvoor dikwijls een hoge transmissiecapaciteit is vereist. Ook kunnen zij een kosteneffectieve dekking van meer afgelegen delen van ons eigen continent bieden. onderontwikkeld terrestrische netwerken zijn, de De Europese burger ervaart de voordelen van mobiele systemen en van de concurrentie tussen mobiele netwerken Tegenwoordig kunnen gebruikers, waar zij zich ook bevinden, met elkaar in contact blijven. Mobiele communicatie is niet langer het voorrecht van de zakenman of de reiziger. Iedereen heeft de mogelijkheid om wanneer hij van huis is te telefoneren, een fax te ontvangen, e-mail in te kijken of Internet te gebruiken. Mobiele communicatie is een essentieel hulpmiddel geworden voor bedrijven van allerlei omvang, maar bereikt ook een stijgend aantal particuliere huishoudens waardoor zij een belangrijke sociaal-economische functie5 heeft. In Scandinavië 3 De term GSM wordt in deze mededeling gebruikt voor een familie van technologieën, namelijk: GSM 900, DCS 1800 en PCS 1900, die alle dezelfde mogelijkheden en diensten bieden. 4 Om een meer proactieve rol en consequente aanpak inzake satellietcommunicatie te bevorderen, heeft de Commissie onlangs het "EU-acticplan: Satellietcommunicatie in de informatiemaatschappij" vastgesteld, een mededeling van de Commissie aan de Raad, het Europees Parlement, het Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de regio's, COM(97) 91 def, Brussel, 5. 3. 1997. 5 Zo kan mobiele communicatie het telewerken of, wanneer men van huis is, het contact met de thuisbasis bevorderen. heeft meer dan één op vier mensen een mobiele telefoon, soms zelfs in plaats van een vaste aansluiting. Mobiele en draadloze netwerken bieden telefoonmaatschappijen ook alternatieven voor het vaste netwerk, in het bijzonder nieuwe marktdeelnemers die een kosteneffectieve ingang willen aanbieden naar ondernemingen en particulieren. Mobiele en draadloze systemen kunnen de concurrentie zo tot op het niveau van de abonneelijn brengen. Naar een "draadloze informatiemaatschappij" voor alle burgers en bedrijven De potentiële voordelen van de "draadloze informatiemaatschappij" zijn evident6. De Commissie heeft in zijn mededeling over de universele dienst7 benadrukt dat "nieuwe interactieve diensten toegankelijk dienen te zijn voor alle burgers in de Gemeenschap zodat de voordelen van nieuwe technologieën en diensten voelbaar kunnen worden in gebieden als opleiding en onderwijs, gezondheidszorg en toegang tot openbare informatie". UMTS kan een bijdrage leveren tot de realisatie van deze doelstelling. UMTS biedt de Europese burger, als consument of op zijn werk, mogelijkheden dankzij een ruimere keuze, lagere prijzen en volledige mobiliteit. Daardoor worden amusementsdiensten, hulp voor ouderen en gehandicapten, openbare informatiediensten en transactiediensten, zoals homeshopping en thuisbankieren, gemakkelijker bereikbaar. Het gebruik van mobiele communicatie voor telewerken stimuleert de werkgelegenheid, mobiliteit en ontwikkeling op het platteland en in afgelegen gebieden, en verhoogt het concurrentievermogen van de Europese industrie in ruimere zin. Dit geeft weer een krachtige impuls aan de werkgelegenheid in alle regio's van de Europese Gemeenschap. Tegelijkertijd vormt UMTS, als opstap naar de "draadloze informatiemaatschappij", een uitdaging van algemeen en individueel maatschappelijke aard waarvoor net als voor de technische vraagstukken een oplossing moet komen. De uitdaging van de derde generatie mobiele systemen toegroeien van telecommunicatie, informatietechnologie en het Het naar elkaar uitgeversbedrijf, waarvan de ontwikkeling van Internet een voorbeeld is, gaat samen met een convergentie tussen vaste en mobiele diensten. Dit gebeurt op een moment waarop ook de telecommunicatie in toenemende mate mondialiseert, zoals blijkt uit de bijna wereldwijde roaming-mogelijkheden van GSM. Uiteindelijk zal dit leiden tot een toename van de vraag naar diensten waarmee overdracht van data, geluid en beeld, zowel via vaste als mobiele netwerken, mogelijk is. Zie het groenboek "Leven en werken in de Informatiemaatschappij: De mens voorop", COM(96) 389, 24. 7. 1996, en "De informatiemaatschappij: De rol van de Europese Unie", mededeling van de Commissie aan de Raad, hel Europees Parlement, het Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's, COM(97). , binnenkort vast te stellen. 7 Mededeling van de Commissie aan de Raad, aan het Europees Parlement, aan het Economisch en Sociaal Comité en aan het Comité van de Regio's "De universele dienst in de telecommunicatiesector in het perspectief van een volledig geliberaliseerde omgeving - Een essentieel element van de Informatiemaatschappij", COM(96) 73 dcf, 13. 3. 1996. 2 De telecommunicatie-industrie ontwikkelt momenteel een strategische visie op de derde generatie digitale mobiele systemen8. Deze bezinning spitst zich in Europa tegelijkertijd toe op het concept van het universele mobiele telecommunicatiesysteem (UMTS) en op de idee van Global Multimedia Mobility (GMM). Deze visie staat centraal bij de verdere ontwikkeling van mobiele en draadloze communicatie in Europa, bij de overgang naar een massamarkt voor mobiele communicatie in directe concurrentie met de huidige exploitanten van de vaste netwerken en bij de eventuele integratie van vaste en draadloze netwerken in een persoonlijke- communicatieomgeving. Ofschoon tal van bijzonderheden van UMTS nog moeten worden uitgewerkt, zijn bepaalde globale doelstellingen voor UMTS al door het ETSI omschreven in zijn verslag over het normalisatiekader voor GMM9. Het ETSI definieert UMTS als het aanbieden van "gepersonaliseerde wereldwijd toegankelijke mobiele communciatiediensten van hoge kwaliteit" die beantwoorden aan doelstellingen zoals de integratie van vaste en mobiele diensten met behulp van één enkel eindapparaat, multimediamogelijkheden, lage prijs en efficiënte benutting van het frequentiespectrum10. Ofschoon de belangrijkste impuls voor de ontwikkeling van UMTS van de industrie moet komen als reactie op de behoeften van de gebruikers, is het voor de Europese Gemeenschap en haar lidstaten een grote uitdaging om een gunstig klimaat te scheppen waarbinnen deze initiatieven tot ontwikkeling kunnen komen en om het succes van GSM door te trekken naar systemen van de derde generatie. Voor de industrie vormt dit een unieke kans gezien de mondialisering van de markt voor mobiele apparatuur en diensten. Dit moet worden gezien liberalisering van de telecommunicatiemarkt in Europa per 1 januari 1998, alsmede in de context van de de succesvolle Wereldhandelsorganisatie over de openstelling van de wereldwijde markt voor telecommunicatiebasisdiensten en de geleidelijke afschaffing van de douanerechten voor informatietechnologie1 ]. licht van de volledige onderhandelingen afsluiting in het kader van van het de in Bij het bepalen van een passende reactie op communautair en nationaal niveau op deze verwachtingen ten aanzien van de eigenschappen van UMTS moet een aantal factoren in overweging worden genomen die een afspiegeling zijn van de uiteenlopende en soms zelfs strijdige belangen van de betrokken partijen, zoals de gevestigde exploitanten van mobiele netwerken en de potentiële nieuwkomers, de fabrikanten van apparatuur en de gebruikers. Het gaat onder meer om de bredere individueel en algemeen maatschappelijke aspecten van de "draadloze informatiemaatschappij" en de ontwikkeling van wereldwijde normen. In deze mededeling gaat de Commissie in op het verzoek van de Raad en van het Europees Parlement naar aanleiding van het overleg over het Groenboek inzake mobiele en persoonlijke communicatie om verslag uit te brengen over de verdere ontwikkeling van mobiele Analoge mobiele systemen worden beschouwd als de eerste generatie, terwijl digitale technologieën zoals GSM in Europa of D-AMPS en PCS 1900 in de VS de tweede generatie vormen. Global Multimedia Mobility ETSI/TA24(96)45, oktober 1996. 10 Zie punt 2. 4. (GMM) - A Standardisation Framework, ETSI-document Informatietechnologie- WTO G ATS GBT (basistclecommunicatie) van 14 februari 1997; overeenkomst (ITA) op basis van de ministersverklaring (ministersvergadering van de WTO van Singapore, 13 december 1996) goedgekeurd door de IT A-onderhandelingspartners in Genève op 26 maart 1997. communicatie en de overgang naar UMTS12. In hoofdstuk 2 wordt een overzicht gegeven van markt-, regelgevings- en technologische tendensen, terwijl in hoofdstuk 3 wordt verzocht om reacties op een aantal vragen aan de hand waarvan het toekomstige UMTS-concept en de activiteiten die nodig zijn om de ontwikkeling ervan te bevorderen, beter kunnen worden omschreven. Resolutie van het Europees Parlement van 19 mei 1995 (A4-0097/95; PB nr. C 151 van 19. 6. 1995, blz. 473) en Resolutie van de Raad van 29 juni 1995 inzake de verdere ontwikkeling van mobiele communicatie en Personal Communications in de Europese Unie (95/C 188/02; PB nr. C 188 van 22. 7. 1995, blz. 3). 2. WAAR STAAN WE VANDAAG? 2. 1. Mobiele communicatie in Europa en de rest van de wereld nu Momenteel zijn er meer dan 37 miljoen gebruikers van mobiele communicatie in Europa (figuur I I ). Daarvan maken er 25 miljoen gebruik van digitale systemen (GSM) en 12 miljoen van analoge systemen. Daarnaast zijn er nog eens ongeveer 4,5 miljoen gebruikers van analoge en digitale semafoons. Het gebruik van mobiele dataoverdracht in Europa groeit snel, met ramingen die uitgaan van een toename van de huidige 3 miljoen gebruikers van mobiele dataoverdracht (rond 1% van de bevolking) tot 8 miljoen tegen 2000. Momenteel vertegenwoordigen de mobiele abonneelijnen ongeveer 14% van het totale aantal lijnen binnen Europa. De penetratiegraad van cellulaire mobiele diensten bedraagt in sommige EU-landen al 30% (figuur 1. 2). Binnen Europa zal deze naar verwachting toenemen tot 40 à 50% van de bevolking in het jaar 200513. In iedere lidstaat van de EU zijn nu minstens twee digitale mobiele systemen in bedrijf (met uitzondering van Luxemburg, waar binnenkort een tweede licentie zal worden verleend). Daarnaast zijn in zes lidstaten licenties voor DCS 1800-systemen afgegeven en moeten in de andere lidstaten vanaf 1 januari 1998 op verzoek licenties voor DCS 1800 worden afgegeven. Deze digitale systemen bestaan naast de 20 analoge netwerken die in de Gemeenschap operationeel blijven en die nog bijna een derde van de mobiele telefoonabonnementen voor rekening blijven nemen. Er treedt bij mobiele spraak- en datadiensten, evenals bij semafoonsystemen, een geleidelijke maar steeds snellere verschuiving op van analoog naar digitaal. In sommige landen blijven de analoge netwerken evenwel groeien, vanwege de vrij beperkte behoeften aan "roaming" van particuliere gebruikers en de aantrekkelijkheid van goedkopere dienstenpakketten bij analoge systemen. Over de gehele linie genomen heeft GSM qua aantal gebruikers de analoge systemen in Europa echter al de loef afgestoken (figuur 1. 3). Sedert de commerciële introductie ervan in 1992 heeft GSM zich ontwikkeld tot wereldnorm voor mobiele communicatie. GSM en de aanverwante digitale technologieën DCS 1800 en PCS 1900 worden toegepast in 187 netwerken in 103 landen met een abonneebestand van in totaal 32,7 miljoen gebruikers. Azië wordt een van de grootste afnemers van GSM-systemen, met China aan kop qua markt- en contractomvang. In de VS boekt PCS 1900 een vroeg succes, waarbij de netwerken die een licentie hebben gekregen, nagenoeg 100% van de bevolking bereiken. Met als bijna-uitzondering Europa, waar GSM tot dusver het enige digitale systeem is, wordt de situatie wat betreft cellulaire systemen wereldwijd gekenmerkt door een grote verscheidenheid van zowel analoge als digitale technologieën die naar de gunst van de klant dingen. Als gevolg daarvan is wereldwijde roaming buiten het GSM-systeem vrijwel onmogelijk, en zelfs nationale roaming is vaak moeilijk. De mobiele gebruiker is daarom verplicht op de plaats van bestemming een geschikt toestel te huren, maar is zo toch vaak 13 Uitvoerige marktgegevens en -vooruitzichten zijn te vinden in twee voor de Commissie gemaakte studies: "Mobile Market Review", KPMG, november 1996, en "UMTS Market Forecast", Analysys/Intercai, februari 1997. 5 moeilijk bereikbaar. Deze concurrentie tussen verschillende systemen heeft geleid tot de huidige pogingen om multimode- en multibandeindapparatuur te ontwikkelen, die in staat is de verschillende regionale "talen" te "spreken". 2. 2. Het regelgevingskader is een belangrijke factor geweest in het ondersteunen van marktontwikkelingen Bevordering van de ontwikkeling van mobiele diensten is van bij het begin een centraal thema van het communautaire telecommunicatiebeleid geweest. De overeenkomst die in de jaren tachtig is gesloten over de frequentiebandtoewijzing voor GSM-diensten en het tijdschema voor de gecoördineerde invoering ervan in de Gemeenschap14 was essentieel voor de totstandbrenging van een passende omgeving voor investeringen en het opstarten van GSM- en DCS 1800-diensten in Europa. Deze besluiten gingen gepaard met gedetailleerde normalisatiewerkzaamheden van het ETSI op basis van de werkzaamheden in het kader van de CEPT15 en de GSM Memorandum of Understanding Association. Voorts is de Commissie stimulerend opgetreden om te zorgen voor een concurrerend aanbod van digitale mobiele diensten sedert de introductie ervan in 199216. Dit betekent onder meer dat ervoor gezorgd is dat er in de meeste lidstaten minstens twee exploitanten van digitale cellulaire systemen zijn, dat de machtigingsprocedures open, transparant en niet discriminerend waren en dat de licenties voor eerlijke marktvoorwaarden voor de concurrenten hebben gezorgd, in het bijzonder wanneer zij later op de markt zijn gekomen dan de eerste licentiehouder, in de meeste lidstaten automatisch de gevestigde exploitant van het vaste netwerk17 (zie ook bijlage II). De meeste regeringen zijn nu voorstander van zulke concurrentie. In toenemende mate maken zij gebruik van marktgebaseerde mechanismen om voor een zo goed mogelijk evenwicht tussen kwaliteit van de dienst, bevordering van het openbaar belang en inkomsten voor de schatkist te zorgen. Met name in de VS is veelvuldig gebruik gemaakt van het veilen van radiofrequenties om een economisch efficiënte verdeling mogelijk te 14 Zie Richtlijn 87/372/EEG van de Raad van 25 juni 1987 inzake de voor een gecoördineerde invoering van openbare paneuropese digitale cellulaire mobiele communicatie te land in de Gemeenschap beschikbaar te stellen frequentiebanden, PB nr. L 196 van 17. 7. 1987, blz. 85. Deze richtlijn is vastgesteld in combinatie met Aanbeveling 87/37 l/EEG van de Raad van 25 juni 1987 inzake de gecoördineerde invoering van openbare paneuropese digitale cellulaire mobiele communicatie te land in de Gemeenschap, PB nr. L 196 van 17. 7. 1987, blz. 81. 15 Europese Conferentie van PTT-administraties. 16 Nog een andere factor in sommige lidstaten waren de ver ontwikkelde marktstructuren. Het bestaan van onafhankelijke dienstverleners naast de netwerkexploitanten heeft bijgedragen tot een hoge penctraticgraad voor diensten en reeks van taricfmogclijkhcden. tot de ontwikkeling van een innovatieve 17 In een aantal gevallen kwam de Commissie tussenbeide om ervoor te zorgen dat er, wanneer de licenticvoorwaarden niet eerlijk waren, compensatieregelingen ten gunste van de concurrent werden ingesteld. Zie de Beschikking van de Commissie van 18 december 1996 betreffende de aan de tweede exploitant van GSM-radiotclcfonic in Spanje opgelegde voorwaarden, PB nr. L 76 van 18. 3. 1997, en de Beschikking van de Commissie van 4 oktober 1995 betreffende de aan de tweede exploitant van GSM-radiotelefonie in Italic opgelegde voorwaarden, PB nr. L 280 van 23. 11. 1995. 6 maken van wat als een schaars goed wordt gezien18. Het Gemeenschapsrecht voorziet in de mogelijkheid van een vergoeding in het kader van de nationale licentiestelsels (b. v. voor de frequentietoewijzing) teneinde het optimaal gebruik van deze hulpbronnen te garanderen, voor zover deze vergoedingen niet-discriminerend zijn en rekening houden met de noodzaak om de ontwikkeling van innovatieve diensten en de concurrentie te bevorderen19. 2. 3. De markten en technologieën ontwikkelen zich snel Voor belangrijke toepassingen overlappen draadloze telefoonsystemen en mobiele cellulaire systemen elkaar Naast de verschuiving in de richting van digitale mobiele communicatie op basis van GSM, hebben draadloze diensten die een beperkte mobiliteit bieden, snel aan terrein gewonnen. Als gevolg daarvan ontstaan er steeds vaker overlappingen tussen toepassingen van draadloze systemen en toepassingen van cellulaire mobiele systemen. In Europa is inmiddels het Digital Enhanced Cordless Telephone (DECT) systeem ontwikkeld en in de handel gebracht (figuur 1. 4). Men beseft steeds meer dat dergelijke systemen veel meer te bieden hebben dan een beperkte mobiliteit op het eigen terrein van de klant (koordloze telefoon, draadloze PBX), aangezien zij als draadloze abonneelijn (WLL) een fundamentele rol kunnen spelen in het vaste netwerk. Draadloze abonneelijnen dwingen erkenning af in Midden- en Oost-Europa, waar zij worden gezien als een doeltreffende manier om in stedelijke gebieden het vaste netwerk uit te breiden om zo de wachtlijsten van jaren terug te brengen tot maanden of weken. In Hongarije zijn bijvoorbeeld meer dan 200 000 gezinnen via WLL-systemen aangesloten. Mobiele technologieën worden ook in dunbevolkte regio's van de Gemeenschap, zoals in sommige delen van Spanje, gebruikt om het netwerk te vervolledigen door via een draadloze verbinding een vaste telefoonverbinding tot stand te brengen. In bepaalde landen in Midden- en Oost- Europa wordt overwogen GSM te gebruiken als alternatief voor een lokale draadverbinding. Voorts kunnen digitale draadloze systemen zoals DECT het publiek ook diensten met beperkte mobiliteitseisen bieden (bijvoorbeeld een beperkt bereik, maar sommige systemen zijn ook beperkt wat betreft de mogelijkheid om een gesprek tussen netwerkcellen over te dragen) als een goedkoop alternatief voor volwaardige cellulaire mobiele systemen. Dit kan aantrekkelijk zijn in dichtbevolkte gebieden. In ander delen van de wereld kennen PACS (Public Access Cordless System) en PHS (Personal Handyphone System) succes. Dit geldt in het bijzonder voor het PHS-systeem in Japan, dat in 1995 werd 18 Bij het veilen van frequenties voor persoonlijke communicatie in de VS werd geen link gelegd tussen de toegewezen frequentie en het gebruik van een specifieke technologie. Dit kan worden beschouwd als een grotere vrijheid voor de marktdeelnemers om te bepalen hoe zij de toegewezen frequenties gebruiken. Het resultaat hiervan is dat er in verschillende streken tenminste drie digitale technologieën (PCS 1800, D-AMPS en IS-95/IS-54 CDMA) worden toegepast zonder dat er garanties voor roaming op nationale schaal bestaan. 19 Zie artikel 11, lid 2, van Richtlijn 97/13/EG van 10 april 1997 van het Europees Parlement en de Raad bclreffende een gemeenschappelijk kader voor algemene machtigingen en individuele vergunningen op het gebied van telecommunicatiediensten, PB nr. L 117 van 7. 5. 1997. geïntroduceerd en dat nu bijna 6 miljoen abonnees heeft. Het wordt voornamelijk gebruikt als een goedkope openbare dienst met beperkte mobiliteit (figuur 1. 5). Een combinatie van mobiele communicatie en draadloze technologie biedt vooruitzicht op daadwerkelijke concurrentie bij het aanbieden van abonneelijnen Naast de rol die zij kan spelen in het uitbreiden van de universele dienst in zowel afgelegen als stedelijke gebieden, biedt de combinatie van mobiele diensten tegen prijzen die directer kunnen concurreren met de diensten welke op het openbare vaste netwerk worden aangeboden en het gebruik van draadloze verbindingen in woningen en bedrijven een middel om de concurrentie uit te breiden tot de abonneelijnen. In een aantal landen van de OESO ligt het aantal nieuwe abonnementen voor mobiele telefonie nu hoger dan die voor het vaste netwerk, hetgeen wijst op een hoge penetratiegraad in die landen van zowel mobiele als vaste diensten. Verwacht wordt dat de gebruikers in toenemende mate hun vaste aansluiting vervangen door een mobiele telefoon. In de nabij toekomst zouden mobiele en draadloze netwerken, samen met - waar deze bestaat - de kabeltelevisie infrastructuur, de gebruiker dan ook echte alternatieven voor het netwerk van de gevestigde exploitant kunnen bieden. Op satellieten gebaseerde mobiele systemen bieden uitzicht op roaming over de hele wereld en kunnen leemten vullen in gebieden met minder ontwikkelde communicatienetwerken Uitzicht op wereldwijde mobiliteit wordt nu geboden door op satellieten gebaseerde persoonlijke communicatiesystemen (S-PCS) die de komende twee jaar op de markt komen, vaak met gebruikmaking van hybride eindapparaten die zowel satellietcommunicatie als terrestrische mobiele diensten ondersteunen. Deze systemen bieden gebruikers niet alleen de mogelijkheid om met elkaar in contact te blijven tijdens reizen in delen van de wereld met vrij slecht ontwikkelde telecommunicatienetwerken, maar ook een route om de relatief onderontwikkelde terrestrische netwerken in dergelijke gebieden te omzeilen, alsmede een potentieel middel om toegang te krijgen tot breedbandcapaciteit. Digitale mobiele diensten ontwikkelen zich om tegemoet gebruikersbehoeften te kunnen komen aan De familie van GSM-technologieën blijft zich verder ontwikkelen om te voorzien in behoeften van gebruikers aan meer mobiliteit en betere ondersteuning van data- en Internet-diensten20: • De GSM-Tribandphone - een hybride eindapparaat dat kan werken in een GSM 900-, DCS 1800- en PCS 1900-omgeving - is momenteel in ontwikkeling. Daarmee kunnen gebruikers via een van deze netwerken met elkaar in verbinding treden, op voorwaarde dat de nodige roaming-overeenkomsten zijn gesloten. • Er zijn al hybride GSM/PHS- en GSM-/CDMA-toestellen ontwikkeld en gedemonstreerd. Bovendien ontwikkelt de Japanse industrie een convergerende GSM/PHS-benadering voor de infrastructuur. • Er wordt nieuwe multimedia-functionaliteit ontwikkeld voor GSM die verder gaat dan de huidige toepassingen van spraak- en datatransmissie met 13 kbit/s21. Een van dergelijke 20 Zie bijvoorbeeld "UMTS Market Forecast", een verslag Analysys/Intercai. februari 1997. ontwikkelingen is de recentelijk gestandaardiseerde High Speed Circuit-Switched Data (HSCSD), waarvoor naar verwacht in 1999 apparatuur beschikbaar zal zijn. • De ontwikkeling van een "mobiel Internet" is van essentieel belang voor de verdere toepassing van mobiele en draadloze diensten. Er wordt gewerkt aan een uitbreiding van mobiele multimediacapaciteit22 en een betere ondersteuning van de op Internet gebaseerde diensten binnen het Internet Protocol23. Integratie van IP-technologieën in draadloze diensten is gepland bij de nieuwe GPRS-dienst (General Packet Radio Service), waarvoor de norm in 1998 door het ETSI zal worden vastgesteld en de producten in 2000 worden verwacht. Wereldwijde ontwikkelingen dienen de algemene strategische belangen van de verschillende regio 's in de wereld De ontwikkelingen op het gebied van mobiele en draadloze communicatie en persoonlijke satellietcommunicatiesystemen (S-PCS) in diverse delen van de wereld staan niet op zichzelf maar moeten worden gezien in een bredere strategische context. De verwachte verschuiving in het marktparadigma van een op zakelijke en niche-gebruikers afgestemde mobiele communicatiemarkt naar een massaconsumptiemarkt tekent zich nu al af. In Japan heeft dit ertoe geleid dat de fabrikanten van consumentenelektronica, die traditioneel een sterke positie op de consumentenmarkten innemen, in mobiele en draadloze communicatie zijn gaan geloven. Zij houden zich nu bezig met grootschalige productie van nieuwe communicatiesystemen (b. v. PHS), apparatuur en draagbare toestellen die uiteindelijk op de wereldwijde massamarkt zullen belanden. De VS bekleden een sterke positie op het gebied van satellietcommunicatie, vooral dankzij de hoge defensie-uitgaven op dit terrein van de afgelopen decennia. Nieuwe commerciële initiatieven zoals Iridium en Teledesic bouwen voort op deze machtspositie en zijn al in het realisatie- of planningsstadium. Iridium, dat in 1998 commercieel operationeel moet zijn, richt zich vooral op de mobiele gebruiker, terwijl de ambities van Teledesic veel verder reiken, aangezien hiermee gemikt wordt op een satellietgebaseerde informatiesupersnelweg rond de aarde die terrestrische netwerken potentieel overbodig maakt. Europa moet deze wereldwijde ontwikkelingen zien bij te benen en zijn kwaliteiten weten te benutten, zoals de bijna wereldwijde dekking van de GSM-technologie en de traditionele vaardigheid op het gebied van de integratie van communicatiesystemen. Transmissiesnelheden tot ongeveer 500 Kbit/s zijn mogelijk met het gebruik van meervoudige timcslots, maar dergelijke ontwikkelingen vereisen aanzienlijk meer bandbreedte. Multislot-GSM is momenteel in ontwikkeling. Bij het Mobile Data Initiative (MDI) hebben zich vele fabrikanten en exploitanten aangesloten. Doel ervan is protocollen voor datacommunicatie tussen PC's, waaronder hand-PC's, te testen in de GSM- infraslructuur. Er tekent zich binnen de industrie een consensus af over de leidende rol van het Internet Protocol (TCP/IP), waarop de huidige Internet-diensten zijn gebaseerd, als transportprotocol voor toekomstige mullimcdiadicnsicn en -toepassingen. 9 2. 4. Activiteiten op mondiaal en regionaal niveau ondersteunen deze ontwikkeling Maatregelen op mondiaal niveau (ITU) • Op de WARC '92 werd 230 MHz van het spectrum in de banden 1885-2025 MHz en 2110-2200 MHz gereserveerd voor FPLMTS24, inclusief de op satellieten gebaseerde component. Daarom hebben Europa en Japan nu dezelfde spectrumbanden voorbehouden voor terrestrische mobiele diensten van de derde generatie terwijl de VS voor een andere toewijzing hebben gekozen. De WARC '92 reserveerde dit spectrum evenwel voor mobiele diensten in het algemeen, zonder specifieke frequenties te koppelen aan bepaalde technologieën. Daardoor kon een deel van dit spectrum in de VS worden toegewezen aan tweede generatie-systemen, in de VS meestal PCS genoemd. Deze ontwikkeling kan gevolgen hebben voor mogelijkheid om wereldwijd één gemeenschappelijke frequentieband voor UMTS te reserveren. Dit kan leiden tot een versnippering van de wereldmarkt, met als gevolg een belemmering voor de ontwikkeling van UMTS als wereldwijd systeem. • Op internationaal niveau wordt binnen de Internationale Telecommunicatie-unie (ITU) gewerkt aan de ontwikkeling van Internationale Mobiele Telecommunicatie 2000 (IMT 2000), voorheen FPLMPS genaamd. Een speciale taakgroep (TG8/1) is opgericht, die de uit verschillende delen van de wereld afkomstige voorstellen voor toekomstige mobiele communicatiesystemen moet behandelen. Het Europese standpunt binnen deze taakgroep gaat evenwel gebukt onder een gebrek aan samenhang en gemeenschappelijk perspectief, ten gevolge van enkele onduidelijkheden omtrent de exacte definitie van mobiele communicatiesystemen van de derde generatie. • Er is een geregelde dialoog over toekomstige mobiele systemen gevoerd tussen regelgevers en de industrie van de Europese Gemeenschap, de VS en Japan in het kader van de FAMOUS25-bijeenkomsten. Maatregelen op Europees niveau • In verband met de wereldwijde groei van de markten voor mobiele draadloze communicatie hebben fabrikanten, exploitanten, onderzoekinstellingen en universiteiten belangrijke onderzoek- en ontwikkelingsactiviteiten ontplooid, met name in het kader van Europese onderzoekprogramma's zoals RACE (Research and Technology Development in Advanced Communications in Europe) en ACTS (Advanced Communications Technologies and Services). In de periode 1991-1998 is ongeveer 180 miljoen ecu EG-geld gebruikt voor de financiering van O&O op het gebied van mobiele, draadloze en persoonlijke communicatie zowel via terrestrische als via satellietsystemen. • Binnen Europa is op basis van brede steun uit de industrie en met hulp van de Commissie het UMTS-forum opgezet om een breed spectrum van belanghebbende partijen te 24 Future Land Mobile Telecommunication System landmobiele telecommunicatiesysteem. In het kader van de normalisatiewerkzaamheden van de ITU wordt dit acroniem nu vervangen door IMT 2000 (Internationale Mobiele Telecommunicatie 2000). (FLMTS): het toekomstige 25 Het Future Advanced Mobile Universal System (FAMOUS) belegt vanaf 1991 ieder jaar vergaderingen tussen vertegenwoordigers van de overheden van de VS, Japan en de EU om van gedachten te wisselen over toekomstige mobiele systemen, met name met het oog op de garantie van de compatibiliteit ervan. 10 betrekken bij de ontwikkeling van strategieën voor UMTTS26. Het forum ontwikkelt een gemeenschappelijke visie op UMTS en tracht nauwkeurig de eisen van het bedrijfsleven en de gebruikers te inventariseren, inclusief specifieke behoeften met betrekking tot het frequentiespectrum. Een eerste verslag moet tegen juni 1997 klaar zijn. Het Europees Comité voor radiocommunicatie (ERC) heeft onlangs met het oog op een openbare raadpleging een ontwerp-besluit over de frequentiebanden voor UMTS in de CEPT-landen gepubliceerd. In dit ontwerp-besluit wordt voorgesteld de banden 1900- 1980 MHz, 2010-2025 MHz en 2110-2170 MHz te bestemmen voor terrestrische UMTS- toepassingen. Ook wordt voorgesteld ten minste twee blokken van 30 MHz vóór 1 januari 2002 beschikbaar te stellen. Afhankelijk van de marktvraag kunnen nadere eisen worden gesteld aan de beschikbaarstelling van aanvullende frequenties binnen deze banden. De raadplegingstermijn over het besluit sluit op 30 mei 1997 en in juni zal vermoedelijk op basis van de ontvangen reacties een definitief besluit worden genomen. Dat besluit zal alleen bindend zijn voor de landen die het ondertekenen. Het ETSI heeft een aantal globale eigenschappen vastgesteld voor eindapparaten en netwerken van de derde generatie. De afgelopen jaren zijn de kenmerken van UMTS gedefinieerd. Recentelijk heeft het ETSI zijn Global Multimedia Mobility-concept gepubliceerd. Dit concept levert een belangrijke bijdrage tot het definitieproces van UMTS. Een werkprogramma is voorgesteld waarin twee ontwikkelingsfasen voor UMTS worden voorgesteld. De eerste fase moet leiden tot de introductie van UMTS-diensten in het jaar 2002. Begin volgend jaar zullen vermoedelijk belangrijke beslissingen worden genomen over de etherinterface voor UMTS. Hel UMTS-forum is formeel opgericht op 16 december 1996, voortbouwend op de bestaande werkzaamheden van de UMTS-werkgroep. Het forum brengt regelgevers, exploitanten, fabrikanten, satellietcxploitanten en andere belanghebbende partijen en verenigingen zoals het ETSI, het ERO en het ETO bijeen. Het wordt gefinancierd via zijn 70 leden en heeft een jaarbegroting van ongeveer 500. 000 ecu. 11 ETSI doelstellingen voor UMTS 1. Integratie van woon-, kantoor- en cellulaire diensten in één systeem en één gebruikerstoestel (eindapparaat) 9. Flexibiliteit van radiohulpbronnen voor meervoudige netwerken en verkeerstypes binnen een frequentieband 2. Spraak- en dienstkwaliteit die minstens vergelijkbaar is met die van de huidige vaste netwerken, met inbegrip van de veiligheid, die bij mobiel gebruik niet in gevaar mag komen 3. Dienstcapaciteit tot multimedia 10. Doelmatig frequentiespectrum gebruik van het 11. Totstandbrenging satelliettoegang voor massagebruik van directe 4. Scheiding netwerkexploitatie van dienstenaanbod en 12. Gebruik frequentiebanden 2110-2200 MHz) van de WARC '92 en (1885-2025 5. UMTS-gebruikernummer van netwerkexploitant of dienstverlener onafhankelijk 13. Goedkope diensten en apparatuur 6. Capaciteit en vermogen om de hele bevolking te bedienen 14. Flexibele aanpassingsmogelijkheden, gebruiksgemak 7. Naadloze en mondiale uitvoerbaar radiodekking 15. Flexibiliteit voor invoering van nieuwe diensten en technische mogelijkheden 8. Capaciteit radiodrager tot 2 Mbit/s 16. Aanpasbaarheid aan uiteenlopende particuliere, behoeften; openbare, basistelefonie eenvoudige voor telecommunicatie; breedband-multimedia voor geavanceerde telecommunicatie Bron: ETSI TA 24, Verslag over Global Multimedia Mobility (GMM) 12 3. DE VERDERE ONTWIKKELING VAN MOBIELE COMMUNICATIE: BELANGRIJKSTE UITDAGINGEN EN KWESTIES 3. 1. Belangrijke uitdagingen voor de mobiele communicatie De industrie voor informatie- en communicatietechnologie vormt een essentieel onderdeel van de Europese industrie aangezien zij een belangrijk en groeiend deel van de industriële activiteit voor haar rekening neemt. Zij vormt ook de sleutel tot het concurrentievermogen van industriële processen, producten en diensten in de toekomst en een platform voor de ontluikende informatiemaatschappij. Als Europa wil voortbouwen op het succes van GSM, zal het de volgende twee uitdagingen moeten aannemen: Inspelen op de veranderende behoeften van de gebruikers ten aanzien van mobiele diensten Verder ontwikkelen van de voorwaarden voor het concurrentievermogen van de industrie in de sector mobiele communicatie Het is niet alleen voor de telecommunicatiesector, maar ook voor de economie in het algemeen belangrijk dat deze doelstellingen worden bereikt. Een verbetering van het concurrentievermogen van de Europese industrie voor mobiele communicatie zal er tevens toe leiden dat haai toonaangevende positie op de wereldwijde markten voor mobiele communicatietechnologie en -diensten wordt uitgebouwd. 3. 2. Een nieuwe omgeving voor UMTS Introductieklimaat GSM (eindjaren tachtig) kleine markt Huidige klimaat (eindjaren negentig) grote markt niche-markt voor specifieke gebruikers massamarkt, normale dienst enkel mobiele spraakoverdracht gediversifieerde diensten (nog groeiend) monopolie van de netwerkexploitanten concurrentie (in de meeste lidstaten twee of drie nationale (een groeiend aantal) netwerken) mobiel als zelfstandige dienst (enkel terrestrisch) regionale markt beperkte technologische innovatie met als gevolg hoge kosten en beperkt dienstenpakket integratie van diensten (vast, terrestrisch mobiel, satelliet) door wereldwijde concurrentie gekenmerkte markt brede waaier van nieuwe technologische mogelijkheden (meer integratie, compressietechnieken, efficiënt frequentiegebruik, lager energieverbruik) met als gevolg geringere kosten van diensten en apparatuur 13 Bij het uitstippelen van een traject voor een succesvolle overschakeling van mobiele technologieën van de tweede op die van de derde generatie kan lering worden getrokken uit de eerdere overgang van analoge systemen op GSM. Tegelijkertijd is het essentieel inzicht te krijgen in de radicale veranderingen binnen de omgeving voor mobiele communicatie in de afgelopen vijfjaar. Hiermee moet bij elke omschakelingsstrategie rekening worden gehouden. Gelet op deze veranderingen zijn er verschillende scenario's mogelijk voor een geleidelijke overgang op derde-generatiesystemen waarbij alternatieve of aanvullende trajecten open staan om de toekomstige mobiele sector vorm te geven. is essentieel dat de industrie op tijd beslissingen neemt (over de benodigde Het investeringen, het dienstenpakket, de beoogde markten, nadruk op de ontwikkeling van bestaande diensten of een meer innovatieve aanpak) om te bepalen welke koers de ontwikkeling zal nemen. Gezien het specifieke karakter van de telecommunicatiesector (b. v. de noodzaak van interoperabiliteit van de netwerken, de toewijzing van de schaarse hulpbronnen) hebben de overheden een bijzondere verantwoordelijkheid om ervoor te zorgen dat passende beslissingen worden genomen om de ontwikkeling van deze diensten te bevorderen en bij te dragen tot een concurrerende Europese industrie. Een duidelijk en relatief gedetailleerd beeld van de toekomstige ontwikkelingen is nodig alvorens precies kan worden bepaald welke maatregelen op Europees niveau eventueel nodig zijn om een positieve bijdrage te leveren tot de toekomstige ontwikkeling van mobiele en draadloze technologieën. 3. 3. Kernvragen in verband met toekomstige beslissingen Vijf kernvragen staan aan de basis van de beslissingen over een geschikt regelgevingskader voor UMTS. Zij hebben in het bijzonder betrekking op het tijdschema, de te volgen methode en de consequenties die de beslissingen voor het concurrentievermogen van de Europese industrie met zich meebrengen. Is dit hel juiste moment om een strategie voor de invoering van UMTS te definiëren of is regelgeving op dit moment nog te voorbarig? Hel lijkt duidelijk dat de veranderende verwachtingen van de gebruikers, met name op gebieden zoals multimediadiensten, een nieuwe dimensie toevoegen aan de benodigde diensten. Tegelijkertijd biedt het feit dat nieuwe technologieën beschikbaar zijn en gedemonstreerd kunnen worden, geen garantie dat nieuwe diensten ook door de markt worden geaccepteerd of dat de gebruikers hieraan behoefte hebben. Daarom moet worden vermeden in een te vroeg stadium wettelijke maatregelen te treffen. Uitstel van maatregelen kan daarentegen de ontwikkeling in de richting van UMTS en de huidige leiderspositie van de Europese industrie in gevaar brengen. Bestaat er een consensus in Europa over het begrip UMTS of mobiele communicatie van de derde generatie'!* Gaat het om één enkele technologie of om een aantal interopei abele oplossingen die op verschillende technologieën zijn gebaseerd? De huidige generatie (ASM is nog steeds in ontwikkeling en biedt de gebruikers binnen het bestaande technologische kader steeds betere en gevarieerdere diensten omdat de nieuwe technologische mogelijkheden steeds beter worden benul. Zal de overgang op de volgende generatie mobiele diensten plaatsvinden door stapsgewijze verbeteringen 14 in de GSM-technologie of zal er op een gegeven moment ineens moeten worden overgeschakeld van GSM op een nieuw systeem dat van meet af meer capaciteit en hogere datasnelheden biedt? Zijn eventueel tussenoplossingen mogelijk waarbij onderdelen van beide benaderingen kunnen worden gecombineerd, zoals het gebruik an verschillende etherinterfaces bij een gemeenschappelijk integratieplatform? Zal UMTS worden ontworpen als een totaalsysteem waarbij de gebruikers de dienstenelementen kiezen die zij nodig hebben of als een reeks van technische oplossingen die interoperabele zijn en waarvoor aparte toestellen nodig zijn. Welke rol is bij de overgang op UMTS weggelegd voor de particuliere sector, respectievelijk de overheden? Het is duidelijk dal de particuliere sector het voortouw moet nemen bij de totstandbrenging van een nieuwe omgeving voor mobiele communicatie. Toch moet er aandacht worden geschonken aan de rol die de nationale en communautaire overheden kunnen spelen bij het creëren van een omgeving waarin de marktgestuurde ontwikkeling van nieuwe systemen en de keuzevrijheid voor de klant bij lagere prijzen worden gestimuleerd. Welke mate van consensus over de invulling van UMTS is nodig om passende beleidsbeslissingen mogelijk te maken? Welke invloed kan UMTS op het concurrentievermogen van de Europese industrie hebben? Moet de ontwikkeling van UMTS bij het spectrumbeheer voorrang krijgen boven mobiele en draadloze technologieën? Zo ja, welke invloed zal dit hebben op de mogelijkheden van Europa om de telecommunicatie-industrie wereldwijd concurrerend te houden? De markt ontwikkelt zich wereldwijd in een zeer hoog tempo. Dit geldt zowel voor ontwikkelingen op het gebied van mobiele en draadloze systemen als voor ontwikkelingen in verband met het "mobiele Internet". Wat zou in dit verband een geschikte inlroducliedalum voor UMTS zijn? Zijn de door het ETSI voorgestelde data (experimentele introductie in het jaar 2002 en definitieve introductie van UMTS in 2005) passend? Hoe kunnen we ervoor zorgen dat de bredere individueel en algemeen maatschappelijke belangen bij de ontwikkeling van de "draadloze informatiemaatschappij" gegarandeerd worden? Mobiele en draadloze communicatie worden beschouwd als belangrijke middelen om de informatiemaatschappij naar de massamarkt te brengen. Zijn verdere maatregelen nodig om de duurzame ontwikkeling van de "draadloze informatiemaatschappij" in goede banen te leiden en, zo ja, welke onderwerpen moeten daarbij aan de orde komen? Zijn bijvoorbeeld extra maatregelen nodig om ervoor te zorgen dat alle Europese burgers over deze nieuwe diensten en technologieën kunnen beschikken? Hoe kan pan-Europese roaming, een van de grote verdiensten van GSM, worden doorgetrokken naar het toekomstige mobiele multimediatijdperk? De acceptatie van de "draadloze informatiemaatschappij" zal ook afhangen van het oordeel van het grote publiek over de veiligheid van hel gebruik van radiocommunicatieapparatuur. Verder onderzoek op dit gebied staat op het programma teneinde nadere gegevens te verzamelen27. 27 Dc Commissie wcrki momentcel aan de op/. cl van een programma voor onderzoek naar de mogelijke gezondheidseffecten van hel gebruik van mobiele telefoons, Dit gebeurt op aanbeveling van een 3. 4. Het scheppen van de ontwikkelingsvoorwaarden: kernvragen over de ~ol van de overheden Het regelgevingskader De Europese Gemeenschap heeft een omvangrijk raamwerk gecreëerd voor de volledige liberalisering van de telecommunicatiesector met ingang van 1 januari 1998. Dit raamwerk heeft betrekking op zowel vaste als mobiele diensten. De opzet ervan is neutraal ten aanzien van de gebruikte technologie en laat voldoende ruimte voor nieuwe technologieën en marktontwikkelingen. In verband met UMTS dient dat raamwerk niettemin onder de loep te worden genomen zodat kan worden besloten of de invoering van UMTS op middellange termijn een nieuwe aanpak van de regelgeving noodzakelijk maakt. Vereist UMTS verdere wijzigingen telecommunicatiewetgeving? in het algemene raamwerk voor de Het uitvoerige en voorspelbare raamwerk voor de concurrentie binnen de interne markt heeft betrekking op belangrijke aspecten zoals licenties, interconnectie, de universele dienst en de toewijzing van nummers en frequenties. Het probeert voorwaarden te scheppen die van toepassing zijn op bedrijven welke diensten aanbieden via vaste, mobiele en draadloze verbindingen. De eerste prioriteiten voor maatregelen moeten zijn de doeltreffende omzetting van de huidige EU-wetgeving in nationale wetgeving en de effectieve en tijdige tenuitvoerlegging van reeds met het Europees Comité voor Radiocommunicatie genomen besluiten over frequentiekwesties. Een fundamenteel principe in dit raamwerk is het scheppen van voorwaarden voor het aanbieden van innovatieve diensten. Ook wordt het proces van de toewijzing van frequenties en/of licenties door dit raamwerk opengebroken, doordat lidstaten niet langer frequenties/licenties automatisch aan de huidige exploitanten mogen toekennen, maar dergelijke exploitanten evenmin automatisch mogen uitsluiten van het verkrijgen van frequenties of licenties voor nieuwe of aanvullende mobiele systemen, behalve wanneer dergelijke beperkingen kunnen worden gerechtvaardigd om de totstandkoming of uitbreiding van een machtspositie op een bestaande markt te voorkomen. Wellicht moeten in de toekomst de aspecten in verband met de universele dienst op grond van de marktontwikkelingen opnieuw worden bekeken. Veroorzaakt UMTS bijzondere concurrentieproblemen die op Europees niveau moeten worden aangepakt? Een van de belangrijkste factoren voor eerlijke concurrentieverhoudingen op de markt is roaming. In ieder geval in de beginfase van de introductie moet voor UMTS- systemen wellicht worden getracht roaming-overeenkomsten met GSM-netwerken te onafhankelijke multidisciplinaire groep van deskundigen, die vorig jaar heeft gerapporteerd dat er op grond van de beschikbare studies en literatuur geen aanwijzingen zijn voor een verhoogd gezondheidsrisico, maar ook dat de gegevens schaars zijn en betrouwbare conclusies vooralsnog niet toelaten Verder onderzoek is nodig, met name op het gebied van de athermischc effecten. 16 sluiten zodat een toereikende nationale en internationale dekking mogelijk is. Een weigering om roaming-overeenkomsten, die berusten op commerciële akkoorden zou een belangrijke te sluiten met UMTS-exploitanten, tussen exploitanten, de voor het gebruik zijn ontmoediging mededingingsvoorschriften van het EG-Verdrag kan een dergelijke weigering worden beschouwd als concurrentievervalsing. In een later stadium kan roaming een nieuwe dimensie krijgen wanneer verschillende segmenten van de sector voor mobiele en/of vaste diensten naar elkaar toegroeien. Daarom is een gedegen toezicht op roaming overeenkomsten noodzakelijk. van UMTS-systemen. Krachtens Frequentiekwesties in verband met UMTS Wat zijn de frequentie-eisen voor UMTS? Welke beslissing moet met het oog op UMTS voor de frequentiereservering worden genomen? Snelle maatregelen om goed afgebakende frequentiebanden vast te leggen voor UMTS en/of andere diensten van de derde generatie alsmede voor draadloze abonneelijnen, met inachtneming van de op de WARC '92 goedgekeurde reserveringen voor mobiele communicatie, zijn wellicht van kritiek belang voor de ontwikkeling van dergelijke diensten binnen Europa en over de hele wereld In dit verband let de Commissie zorgvuldig op het commentaar en de reacties op bovengenoemd voorstel voor een besluit van het ERC. Ook voor de systemen van de tweede generatie liepen de benaderingen van de frequentie bandtoewijzing in de EG en de VS uiteen. Het reeds vroeg genomen besluit inzake de frequentietoewijzingen voor GSM en het vrijmaken van deze frequenties door de lidstaten legen een vooraf vastgestelde datum is van cruciaal belang geweest voor het succes van GSM. In de VS daarentegen blijft een aantal digitale normen met elkaar in concurrentie en is het verlenen van licenties voor het PCS-spectrum niet gekoppeld aan het gebruik van een specifieke technologie. Waar ligt met het oog op UMTS het juiste evenwicht tussen een vroegtijdige frequentiebandtoewijzing voor UMTS en de noodzaak om de mogelijkheid van concurrentie tussen verschillende toekomstige mobiele systemen open te houden gezien de mogelijke voordelen hiervan in termen van innovatie, kwaliteit van de dienst en keuze? Wanneer moet uiterlijk een besluit worden genomen over de noodzakelijke frequentietoewijzing? Moet de frequentietoewijzing worden gekoppeld aan de dienst (b. v. ten behoeve van mobiele multimediadiensten) of aan de technologie (dw. z. bestemd voor één of meer interoperabele technologieën) ? Welke prioriteiten met betrekking tot UMTS kunnen er voor Europa worden gesteld op de aanstaande WRC-vergaderingen? Terwijl er op de WARC '92 belangrijke besluiten zijn genomen met betrekking tot de frequenties voor FPLMTS, moet er in het licht van het zich ontwikkelende concept van UMTS voor worden gezorgd dat er met het oog op de komende WRC-vergaderingen een duidelijk Europese visie wordt ontwikkeld. Heldere besluiten over frequentiebanden zijn essentieel voor de ontwikkeling van toekomstige systemen en geven blijk van een duidelijke beleidskeuze voor derde-generatiesystemen, ook al wordt de keuze van de technologie(ën) voor dergelijke systemen pas later gemaakt. 17 Normalisatiekwesties Maakt UMTS nieuwe prioriteiten of een nieuwe aanpak nodig op normalisatiegebied? Naarmate de basisvorm van UMTS of andere systemen van de derde generatie zich aftekent, zal hel ETSI, in nauwe samenwerking met het UMTS-forum en andere belanghebbende partijen, ongetwijfeld een centrale rol blijven spelen in het bepalen van de precieze normalisatie-eisen. Hoe kan ervoor worden gezorgd dat dit proces voldoende open blijft zodat een brede consensus onder de betrokken partijen, zowel binnen als buiten de Gemeenschap, kan worden bereikt?. Hoe kan ervoor worden gezorgd dat bij de ontwikkeling van UMTS ook het juiste evenwicht wordt gevonden tussen formele, open normalisatie waar deze aangewezen is (hetgeen bepaalde minimumtermijnen veronderstelt) en door de industrie ontwikkelde de facto-normen, die zich vaak ontwikkelen in een tempo dat meer in overeenstemming is met de korte levenscyclus van de informatietechnologieën en -diensten die vermoedelijk door UMTS zullen worden aangeboden. in de richting van GSM is een algemene en open norm die een ontwikkeling verschillende vormen van dienstverlening mogelijk maakt zonder dat de integriteit van het GSM-platform daaronder lijdt. In welke mate kan of moet een dergelijk aanpak ook voor het UMTS-concept gelden? Vraagt UMTS om een heroriëntatie van de normalisatie van telecommunicatie sec naar informatietechnologie? Hoe kunnen de normalisatiewerkzaamheden, met als vertrekpunt een aanpak waarbij telecommunicatie en netwerken centraal staan, opnieuw richting worden gegeven, zodat rekening kan worden gehouden met de zeer snelle ontwikkelingen aan dienstenzijde, bij voorbeeld om in te spelen op de vraag naar mobiele toegang tot Internel/i ntranet-diensten (in een TCP/IP-omgeving) en multimediadiensten in het algemeen?. Onderzoek en ontwikkeling Wat zijn de strategische technologische O&O-doelstellingen die moeten worden nagestreefd in het kader van mobiele en persoonlijke communicatie? is op Europees niveau een aanzienlijke bijdrage geleverd In de context van hel derde en vierde kaderprogramma voor onderzoek en ontwikkeling tot de ontwikkeling en validering van de essentiële technologieën, componenten, systemen, diensten en toepassingen voor mobiele en draadloze communicatie. Dergelijke leiderspositie inspanningen hebben bijgedragen tot de handhaving van de Europese op dit gebied. Gezien het hoge ontwikkelingstempo en de steeds belangrijkere rol die is weggelegd, voor terrestrische en satellietgebaseerde draadloze communicatie moeten de onderzoek- en ontwikkelingsinspanningen in deze sector binnen hel vijfde kaderprogramma nog worden opgevoerd. De hoofddoelstelling van de werkzaamheden is geïntegreerde telecommunicatienetwerken waardoor iedereen waar ook ter wereld dankzij mobiele inter connectiviteit wereldwijde toekomstige van de en draadloze diensten met een vergelijkbare capaciteit en kwaliteit als vaste netwerkdiensten toegang heeft tot breedbandige multimediacommunicatie. Wat moet het niveau van de O&O-inspanningen zijn gelet op de voorbereiding van UMTS? O&O is van groot belang in die zin dat het wetenschappelijke en technologische kennis creëert en tegelijkertijd bijdraagt tot de ontwikkeling van een vroegtijdige consensus over de meest significante technologische opties. De consensus vormt een voedingsbodem voor het stroomafwaarts gelegen normalisatieproces en verhoogt het concurrentievermogen van Europa. In hoeverre zijn de voor UMTS benodigde technologieën voldoende onderzocht in het kader van de O&O-inspanningen en/of op welke punten is er nog O&O nodig? Internationale aspecten Wat moeten de prioriteiten van de Europese Gemeenschap zijn voor samenwerking met betrekking tot UMTS? 'ö leden van de Bij de derde-generatiesystemen moet noodzakelijkerwijs rekening worden gehouden met wereldwijde en regionale dienstenconcepten, evenals met het telecommunicatie- akkoord van de Wereldhandelsorganisatie. Meer dan 60 Wereldhandelsorganisatie zijn verplichtingen aangegaan ten aanzien van kwesties zoals toegang tot mobiele diensten en frequentietoewijzing. In dit verband moeten de Europese Gemeenschap en de lidstaten, exploitanten, fabrikanten en dienstverleners actief samenwerken met instanties en ondernemingen op mondiaal niveau om te bereiken dat de toekomstige systemen voldoen aan de vraag van de gebruikers naar een grote mate van wereldwijde interoperabiliteit en verenigbaar zijn met de in het kader van de Wereldhandelsorganisatie gemaakte afspraken. Waar moeten, gezien de ontwikkeling van een UMTS-concept voor Europa, initiatieven voor wereldwijde of regionale samenwerking worden ontplooid en op welke doelstellingen moeten deze worden gericht? Hoe kan een in Europa ontwikkeld UMTS-concept het best worden gepromoot in internationale organisaties? De Commissie steunt de continue samenwerking op het gebied van frequentietoewijzing voor digitale systemen van de derde generatie en draadloze abonneelijnen, alsmede bij de normalisatie. Hoe kunnen de lidstaten overeenkomstig het EG-Verdrag het best zorgen voor coördinatie van hun standpunten binnen de internationale organisaties en fora die besluiten over de frequentietoewijzing nemen? Hoe kan de wereldwijde samenwerking op normalisatiegebied worden verbeterd?. Hoe kunnen de huidige uitwisselingen door de lidstaten en de Commissie in het kader van de geregelde contacten met derde landen het best worden benut om de Europese standpunten ten aanzien van de toekomstige mobiele systemen uit te dragen? 19 4. CONCLUSIES Na de succesrijke totstandbrenging van een omgeving voor digitale mobiele cellulaire communicatiesystemen van de tweede generatie, ontstaat er nu vraag naar een verdere ontwikkeling van mobiele en draadloze systemen. De gebruikers leggen de nadruk op de integratie van mobiele communicatietoepassingen, betere prestaties (in het bijzonder op het gebied van multimediatoepassingen), mondiale en naadloze dekking van de bedrade en draadloze diensten en betere aanpassing van diensten aan klanteneisen. In dit stadium blijven er nog veel onzekerheden bestaan met betrekking tot de concrete specificaties van de volgende generatie draadloze systemen, maar de besprekingen tussen de betrokkenen en binnen de normalisatie-instellingen zijn op gang gebracht. De resultaten, in het bijzonder die van het UMTS-forum en het ETSI, zullen van bijzonder groot belang zijn voor de opstelling van een UMTS-concept. In dit verband moet worden gestreefd naar een evenwicht tussen de legitieme belangen van de Europese fabrikanten en exploitanten en die van de gebruikers. De Commissie heeft verschillende gebieden aangewezen waarop een benadering op Europees niveau belangrijk kan zijn, namelijk regelgeving, normalisatie, frequentietoewijzing, O&O en internationale samenwerking. Doel is een kader tot stand te brengen dat leidt tot een ruimere keuze, betere kwaliteit en lagere prijzen van mobiele diensten voor gebruikers en dat tegelijkertijd volledige concurrentie waarborgt in een omgeving waarin de inmiddels bereikte concurrentiepositie in deze sector zorgvuldig wordt bewaakt. De recente ontwikkeling van de regelgeving met het oog op volledige liberalisatie van de telecommunicatie heeft gezorgd voor een uitgebreid raamwerk voor zowel de vaste als mobiele telecommunicatiesystemen. Het is van belang dat de flexibiliteit van dat raamwerk wordt getoetst aan de nieuwe eisen die de ontwikkeling van het UMTS-concept stelt. Hetzelfde geldt voor het besluit over prioriteiten inzake normalisatie en de meest geschikte toewijzing van tot dusver voor UMTS gereserveerde frequentiebanden in het spectrum. De huidige overlegprocedure in het ERC vormt in dit opzicht een belangrijke bijdrage. Op internationaal niveau steunt de Commissie de samenwerking op het gebied van frequentiebandtoewijzing en normalisatie voor digitale systemen van de derde generatie via de desbetreffende organisaties op basis van het UMTS-concept dat thans ter bespreking voorligt. De bedoeling van deze mededeling is alle belanghebbende partijen te betrekken in de discussie over de toekomst van UMTS, die inmiddels al is geopend met de industrie. Over alle in deze mededeling aan de orde gestelde kwesties kunnen reacties en meningen worden gegeven. Op basis van de respons op deze mededeling en andere relevante factoren zal de Commissie, indien en waar nodig, voorstellen doen voor maatregelen van het IZuropees Parlement en de Raad. Reacties28 dienen uiterlijk op 15 juli 1997 te worden ingediend, hetzij per post (adres: Europese Commissie, DG XIII/A/1, Wetstraat 200, B-1049 Brussel, ter attentie van de (adres: heer De Cockborne umts@bxl. dgl3. cec. be). (fax + 32 2 296 8391)), hetzij via e-mail 28 De reacties zullen openbaar worden gemaakt, tenzij uitdrukkelijk wordt gevraagd dit niet te doen. 20 Bijlagen II INHOUDSOPGAVE VAN DE BIJLAGEN BIJLAGE I: MOBIELE COMMUNICATIE IN EUROPA IN CIJFERS 23 BIJLAGE II: HET REGELGEVINGSKADER VOOR MOBIELE COMMUNICATIE26 BIJLAGE III: FREQUENTIES VOOR MOBIELE COMMUNICATIE BIJLAGE IV: LIJST VAN ACRONIEMEN 28 32 22 BIJLAGE I: MOBIELE COMMUNICATIE IN EUROPA IN CIJFERS Bron: Mobile Communications Figuur 1. 1: Groei van het aantal gebruikers van Europese mobiele communicatie Figuur 1. 2: Marktpenetratie mobiele communicatie per lidstaat (situatie maart 97) 23 Digital share of the market = 53% S 4 U S Ë Bron: KPMG * Analogue subscribers ^ Digital subscribers Figuur 1. 3: Aantal abonnees mobiele communicatie in Europa: analoog vs. digitaal Schatting totaal aantal DECT-toestellen 30. 000. 000 25. 000. 000 20. 000. 000 15. 000. 000 10. 000. 000 mm 5. 000. 000 | ïmmï 1994 1995 I996 1997 1998 1999 2000 Bron: ETSI Figuur 1. 4: Groei van DECT in Europa 24 PHS-abonnees (Japan) 6,000,000 5,000,000 4,000,000 3,000,0001 2,000,000 1,000,000 o „ m m m m m m m sep-95 nov-95 jui-95 jan-96 mrt-96 mei 96 jui-96 sep-96 nov-96 jan-97 Bron: MPT, Japan Figuur 1. 5 Groei van PHS in Japan 25 BIJLAGE II: HET REGELGEVINGSKADER VOOR MOBIELE COMMUNICATIE Na het Groenboek inzake mobiele en persoonlijke communicatie van 1994 heeft de Europese Gemeenschap een visie van de persoonlijke communicatie-omgeving gepropageerd, waarin bedrade en draadloze, vaste en mobiele netwerken steeds verder naar elkaar toegroeien. In het juridische kader29 zijn belangrijke data voor de verdere opening van de markt voor mobiele communicatie in de EG vastgelegd. BELANGRIJKE DATA VOOR DE ONTWIKKELING VAN MOBIELE DIENSTEN IN DE EG November 1996 • Mededeling van de maatregelen die worden genomen om de bijzondere en uitsluitende rechten voor mobiele telefonie in te trekken • Mededeling van de maatregelen die worden genomen om de beperkingen voor exploitanten van mobiele diensten om hun eigen netwerken/microgolfverbindingen aan te leggen of de infrastructuur van derden te gebruiken voor hun eigen mobiele netwerken, op te heffen • Mededeling van de maatregelen die worden genomen om mobiele exploitanten de mogelijkheid te bieden directe aansluiting te krijgen op de vaste of mobiele netwerken in andere EG-lidstaten30 Vóór januari 1998 • De lidstaten moeten zich buigen over aanvragen voor licenties voor de exploitatie van DCS 1800-diensten, voor zover hiervoor frequenties beschikbaar zijn. • De huidige exploitanten van vaste of mobiele netwerken mogen niet automatisch frequenties/licenties voor de nieuwe mobiele diensten, in het bijzonder DCS 1800, toegewezen krijgen. Ook mogen zij niet automatisch van dergelijke frequenties/licenties worden uitgesloten, tenzij kan worden aangetoond dat honorering van de aanvraag een negatief effect op de concurrentie zou hebben doordat de (gezamenlijke) dominante positie van de huidige exploitanten zou worden versterkt. Waar deze bestaan moeten de beperkingen voor het aanbieden en gebruiken van multimode-apparatuur, die 29 Zie in het bijzonder Richtlijn 96/2/EG van de Commissie van 16 januari 1996 tot wijziging van Richtlijn 90/388/EEG met betrekking tot mobiele en persoonlijke communicatie, PB nr. L 20 van 26. 1. 1996 (de richtlijn "Mobiele Communicatie"); Richtlijn 96/19/EG van de Commissie van 13 maart 1996 tot wijziging van Richtlijn 90/388/EEG met betrekking tot de invoering van volledige mededinging op de markten voor telecommunicatie, PB nr. L 74 van 22. 3. 1996; Richtlijn 97/13/EG van het Europees Parlement en de Raad van 10 april 1997 betreffende een gemeenschappelijk kader voor van telecommunicatiediensten, PB nr. L 117 van 7. 5. 1997; Richtlijn 97/. /EG van het Europees Parlement ca de Raad inzake interconnectie op telecommunicatiegebied, wat de waarborging van de universele dienst en van de interoperabiliteit door toepassing van de beginselen van Open Network Provision (ONP) betreft, PB nr. L. algemene machtigingen vergunningen individuele gebied het op en 30 Voor Ierland en Portugal is een extra overgangsperiode toegestaan zodat directe interconnectie tot 1 januari 1999 wordt uitgesteld. Voor Griekenland en Luxemburg is nog geen besluit gevallen. 26 geschikt zijn voor verschillende mobiele systemen zoals een gecombineerde GSM- DECT-telefoon, worden opgeheven. Voorts wordt de ontwikkeling van mobiele communicatie bevorderd door de hoofdelementen van het algemene kader voor de liberalisering, dat zowel voor de mobiele als de vaste netwerkexploitanten en dienstverleners geldt. Dat kader is neutraal ten opzichte van de technologie. Tegelijkertijd beperkt het zich tot het strikte minimum dat noodzakelijk is om werkelijke concurrentie en het algemeen belang te garanderen. Dit betekent bijvoorbeeld dat de exploitanten van mobiele netwerken recht hebben op: • aansluiting op de vaste openbare telecommunicatienetwerken in hun eigen lidstaat; • kostengeoriènteerde tarieven voor aansluiting op de netwerken van exploitanten met een sterke marktpositie, alsmede op een keuze uit een standaardlijst van uitgesplitste aansluitmogelijkheden, en • een licentie op basis van open, transparante en niet-discriminerende procedures binnen vastgestelde termijnen. Het aantal vergunningen mag door de lidstaten alleen worden beperkt bij schaarste aan frequenties of, op tijdelijke basis, bij gebrek aan beschikbare nummers. Een van de hoofddoelstellingen van het regelgevingskader is de garantie van het evenwicht tussen regelgeving en concurrentie op de particuliere markten. Bij het opleggen van verplichtingen aan de marktdeelnemers moeten de nationale regelgevingsinstanties rekening houden met de positie van de deelnemers en de mate van concurrentie op de betrokken markt. Zo geldt voor exploitanten van mobiele netwerken op dit moment nog niet zoveel gedetailleerde regelgeving wat de kwaliteit van de dienst en het prijstoezicht betreft als voor de exploitanten van vaste netwerken met een sterke marktpositie. Voorts zal bij de beoordeling van de vraag of een exploitant van een mobiel netwerk over een sterke marktpositie beschikt, de betrokken markt vaak de telecommunicatiemarkt in zijn geheel zijn in plaats van de mobiele sector alleen. Toch kan van exploitanten van mobiele netwerken en/of diensten op andere gebieden al worden verlangd dat zij verantwoordelijkheden op zich nemen die typisch zijn voor de hoedanigheid van (dikwijls netwerken en/of -diensten. landelijke) exploitant van openbare telecommunicatie 27 BIJLAGE III: FREQUENTIES VOOR MOBIELE COMMUNICATIE Tabel III. 1 biedt een overzicht over de frequenties die gebruikt worden voor de verschillende technologieën voor mobiele communicatie in Europa. Tabel III. 1: Gebruik van het spectrum voor de verschillende mobiele diensten in Europa Frequentieband Systemen 47-88 MHz CT1, semafonie, PMR, MOBITEX 138-174 MHz eerste PLMN's31, RC2000, PMR, PAMR (MPT 1327), ERMES, semafonie32, MOBITEX 380-430 MHz TETRA 420-470 MHz 862-960 MHz RC2000, NMT 450, System C, RTMS, PMR, semafonie TACS, ETACS, NMT 900, GSM, DSRR, CT2, PMR 1670-1900 MHz TFTS33, DCS 1800, DECT 1885-2200 MHz FLMfS/UMTS Bron: KPMG Tabel III. 2 toont de geharmoniseerde frequentiebanden die in Europa voor de verschillende mobiele systemen worden gebruikt. Tot dusver vormen twee mechanismen de basis voor de toewijzing van geharmoniseerde frequentiebanden in Europa: richtlijnen van de Europese Gemeenschap (b. v. voor GSM, DECT en ERMES) en besluiten van het ERC. Tabel III. 2: Frequentiebanden voor de verschillende mobiele systemen in Europa Systeem GSM DCS 1800 DECT ERMES TFTS DSRR TETRA Frequentieband Toegewezen op basis van 890-915 MHz en 935-960 MHz Richtlijn 87/372/EEG 1710-1785 MHz en 1805-1880 MHz ERC/DEC/(95)3 1880-1900 MHz 169. 4-169. 8 MHz 1670-1675 MHz 888-890 MHz en 933-935 MHz 380-400 MHz voor de hulpdiensten en 410-430 MHz voor openbare diensten Richtlijn 91/281/EEG Richtlijn 90/544/EEG ERC/DEC/(92)1 ERC/DEC/(96)6 ERC/DEC/(96)4 Bron: Europese Commissie, ERC 31 De meeste hiervan zijn al buiten gebruik gesteld of worden binnenkort buiten gebruik gesteld. 32 Vooral POCSAG. 33 Toewijzing van de ITU/WARC'92. 28 Figuur III. 1 biedt een overzicht van de voor GSM en analoge diensten gereserveerde frequenties in de 900 MHz-band. Figuur III. 1: Frequenties voor GSM en analoge cellulaire systemen in de 870-960 MHz band MHz 960- •3 950" Q 940- 9 3a 920- 910- - 9 0 0- 890- 870. H -cd •• CZi uil E c 2 m, <° —. E it S £ ra — — is*&l frequency used for GSM technology * frequency range not confirmed I | frequency used for analogue technology Bron:,KPMG Het gebruik van het frequentiespectrum in deze band in de verschillende landen is relatief uniform. Sommige landen hebben de frequentieharmonisatie tot het uiterste doorgevoerd en hun GSM-frequenties volledig gecoördineerd. Op deze wijze worden interferentieproblemen zoveel mogelijk voorkomen en ondervinden zowel de gebruikers als de exploitanten minder problemen. Ofschoon het gebruik van het spectrum gecoördineerd wordt, zijn er nog grote verschillen in de omvang van het spectrum dat in de verschillende landen aan de exploitanten en zelfs aan verschillende exploitanten in eenzelfde land wordt toegekend. In sommige gevallen zijn de verschillen tussen de landen gerechtvaardigd op grond van uiteenlopende marktomstandigheden, in het bijzonder wat betreft het gebruik van analoge systemen rond 1990, toen GSM werd geïntroduceerd. Verschillen binnen één land vallen moeilijker te verdedigen. Dikwijls profiteert een gevestigde exploitant met een dochtermaatschappij die op de mobiele markt actief is, van het feit dat hij zowel toegang heeft tot frequentiebanden voor analoog gebruik als tot die voor digitaal gebruik. Zo is een particuliere exploitant in hetzelfde land behoorlijk in het nadeel. 29 Figuur III. 2 toont de voor mobiele communicatie in de 1800 MHz-band gebmikte frequenties. 1900 1880 1860 1840 1820 1800 1780 1760 1740 1720- 1700- ; 0 -- t,- afesasM <ó o CM Co to Q S ° « C *>. o c -5 P ~ D) C Q) "O ••§;• O 5 1 I •'S E E e 2 E S l a l l o c a t ed to DCS 1800 * frequency range not confirmed Hf used for DCS 1800services Bron: HRO 1995 8 § «o *" •Q CO «O O £ Q I J V. g--4» 5 Ç -_g ,o o >5. £ 9- I • J U *. •s. a. ™ § V ~ 5 a ^ Figuur 111. 2: Gereserveerde en gebruikte frequenties voor mobiele cellulaire systemen in de 1800 MHz band DCS 1800 staat nog in de kinderschoenen vergeleken met GSM, ofschoon het huidige regelgevingskader eist dat de EG-lidstaten licentieaanvragen voor dergelijke systemen vóór 1 januari 1998 behandelen. Vele landen buiten de EG, met name de Oost-Europese en Baltische landen, beschikken nog in het geheel niet over plannen voor de introductie van deze technologie. Een van de hoofdredenen hiervoor is dat de voor DCS 1800 bestemde frequenties botsen met de in veel landen voor andere systemen gebruikte frequenties. Op de WARC '92 (de administratieve wereldradioconferentie) van de ITU is wereldwijd 230 MHz in de 2 GHz-band gereserveerd voor FPLMTS/IMT 2000, de terrestrische en satellietcomponenten inbegrepen. Het doel werd geformuleerd als de realisatie van een dankzij een naadloze infrastructuur werkelijk overal ter wereld te gebruiken persoonlijk communicatiesysteem door middel van geschikte wereldwijde normen en gecoördineerde toewijzing van frequenties door de nationale en regionale regelgevingsinstanties. De volledige 230 MHz van het door de WARC '92 aangewezen spectrum werd in Europa gereserveerd voor technologie van de derde generatie: UMTS. Elders, in het bijzonder in de VS, is de situatie veel gecompliceerder en er bestaat dan ook weinig hoop dat er ooit een gemeenschappelijke wereldwijde norm komt nu er al verschillende regionale oplossingen bestaan. Figuur frequentietoewijzingen communicatiesystemen en de huidige situatie in de verschillende delen van de wereld. toekomstige mobiele toont voor III. 3 de 30 f700 2 4 6 8 1800 2 4 6 8 1900 2 4 6 8 2000 2 4 6 8 2100 20 40 6 8 220020 40 6 8 - a — o — p — o. — , — p — o — o — o , — i — a — o , —o ,— a — r — q — q — o , — o , — , — , — , — & — e, • — • — • — f t —« MSS= Mobile Satellite System IIL3: Frequentietoewijzing voor mobiele communicatiesystemen Figuur rond 2 GHz (FPLMTS) 31 BIJLAGE IV: LIJST VAN ACRONIEMEN Advanced Communications Technologies and Services Code Division Multiple Access Europese Conferentie van PTT-administraties Digitaal cellulair communicatiesysteem van Noord-Amerika Digital Cellular Communication System, als GSM maar bij 1800 MHz Digital Enhanced Cordless Telecommunications Europees Comité voor radiocommunicatie Europees Instituut voor telecommunicatienormen Future Advanced Mobile Universal System Future Public Land Mobile Telecommunications System Global Mobile Multimedia, door het ETSI ontwikkeld concept General Packet Radio Service Global System for Mobile Communications High-Spccd Circuit Switched Data International Mobile Telecommunications 2000 Internet Protocol Internationale Telecommunicatie-unie Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling Public Access Cordless System Private Branch Exchange Personal Handyphone System Personal Communication System, eigenlijk GSM bij 1900 MHz Research and technology development in Advanced Communications in Europe Onderzoek en ontwikkeling Personal Communication System Satellite-based Personal Communications System Transmission Control Protocol/Internet Protocol Universal Mobile Telecommunications System ACTS CDMA CEPT D-AMPS DCS 1800 DECT ERC ETSI FAMOUS FPLMTS GMM GPRS GSM HSCSD 1MT2000 IP ITU OESO PACS PBX PHS PCS 1900 RACE O&O PCS S-PCS TCP/IP UMTS WARC/WRC World (wercld)radioconferentie (Administrative) Radio Conference (administratieve WLL WTO Wireless Local Loop (abonneelijn) World Trade Organisation (wereldhandelsorganisatie) 32 ISSN 0254-1513 COM(97)217def. DOCUMENTEN NL 15 16 Catalogusnummer : CB-CO-97-259-NL-C ISBN 92-78-20739-X Bureau voor officiële publikaties der Europese Gemeenschappen L-2985 Luxemburg 93


title: Verordnung (EG) Nr. 955/97 der Kommission vom 29. Mai 1997 mit Durchführungsbestimmungen zur Verwaltung des mit dem Beschluß 97/126/EG des Rates eröffneten Zollkontingents von 5 000 Tonnen Fischfutter der KN- Codes ex 2309 90 10, ex 2309 90 31 und ex 2309 90 41 mit Ursprung auf den Färöern

eurovoc_concepts:
Faroe Islands
animal nutrition
customs duties
import licence
quantitative restriction
tariff quota


title: KOMMISSIONENS FORORDNING (EF) Nr. 961/97 af 29. maj 1997 om fastsættelse af maksimumsrestitutionen ved udførsel af sleben middelkornet ris og sleben langkornet ris A inden for rammerne af den i forordning (EF) nr. 1630/96 omhandlede licitation

eurovoc_concepts:
award of contract
export refund
rice
third country


title: Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την «Ανακοίνωση στο Συμβούλιο και στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο για τον τομέα της ελιάς και του ελαιολάδου (συμπεριλαμβανομένων οικονομικών, πολιτισμικών, περιφερειακών, κοινωνικών και περιβαλλοντικών ζητημάτων), την υφιστάμενη Κοινή Οργάνωση Αγοράς, την ανάγκη μεταρρύθμισής της και τις προτεινόμενες λύσεις»

eurovoc_concepts:
common organisation of markets
consumption
olive
olive oil
production aid