title: Mededeling van de Commissie aan de Raad, aan het Europees Parlement, aan het Economisch en Sociaal Comité en aan het Comité van de regio's - De energiedimensie van klimaatverandering

eurovoc_concepts:
EU programme
climate change
energy policy
environmental protection
greenhouse gas

text: COMMISSE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN Brussel, 14. 05. 1997 COM(97) 196 def. MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN DE RAAD, AAN HET EUROPEES PARLEMENT, AAN HET ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITE EN AAN HET COMITE VAN DE REGIO'S DE ENERGIEDIMENSIE VAN KLIMAATVERANDERING DE UITDAGING HET STREVEN NAAR EMISSIEVERLAGING TENDENSEN INZAKE C02-UITSTOOT DE NOODZAAK VAN BELEIDSVORMING MOGELIJKE ACTIETERREINEN VOOR HET ENERGIEBELEID ENERGIE-EFFICIËNTIE EN ENERGIEBESPARINGEN VERSTERKING VAN DE SAMENWERKING MET DE ECONOMISCHE ACTOREN; ROL VAN MILIEUOVEREENKOMSTEN VERSNELDE PENETRATIE VAN DUURZAME ENERGIE BETER ENERGIEBEHEER OP LOKAAL EN REGIONAAL NIVEAU, MET INBEGRIP VAN EILANDEN BEVORDERING VAN INITIATIEVEN OP HET GEBIED VAN WARMTEKRACHTKOPPELING ELEKTRICITEITSPRODUCTIE INTEGRATIE MET ANDERE BELEIDSONDERDELEN TECHNOLOGIE EN INNOVATIE BEPERKING VAN ANDERE BROEIKASGASEMISSIES FISCALE INSTRUMENTEN EN BESTEMMING VAN DE MIDDELEN EISEN EN IMPLICATIES VAN TOEKOMSTIGE BELEIDSKEUZES BIJLAGE 3 3 4 6 7 7 8 8 1 o 11 11 13 14 14 15 16 21 MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT, DE RAAD, HET ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITE EN HET COMITE VAN DE REGIO'S BETREFFENDE DE ENERGIEDIMENSIE VAN KLIMAATVERANDERING DE UITDAGING HET STREVEN NAAR EMISSIEVERLAGING 1. 2. 3. Klimaatverandering is een kwestie die brede lagen van de bevolking bezighoudt. In toenemende mate bestaat de verwachting bij het publiek en wordt in verband met er vanuit de politiek op aangedrongen dat vraagstukken klimaatverandering binnen het bredere kader van duurzame ontwikkeling worden behandeld. De beleidsmakers moeten aan emissievermindering. De werkelijke uitdaging voor de Europese Unie is een doeltreffend, realistisch en uitvoerbaar beleid vast te stellen. De politieke inzet om bepaalde doelstellingen te bereiken moet bijgevolg worden ondersteund door de politieke wil om te handelen. inspelen op de behoefte Op de derde conferentie van de staten die partij zijn bij het Raamverdrag van de Verenigde Naties inzake klimaatverandering (COP-3), die in december 1997 in Kyoto wordt gehouden, moeten besluiten worden genomen die door de partijen en door de samenleving als geheel kunnen worden onderschreven en uitgevoerd. In het kader van het mandaat van Berlijn zijn de partijen thans bezig met het voeren van onderhandelingen die ertoe moeten leiden dat de industrielanden zwaardere verplichtingen op zich nemen door de goedkeuring van kwantitatieve doelstellingen voor beperking en vermindering binnen bepaalde termijnen zoals 2005 \ 2010 en 2020; deze kwantitatieve doelstellingen moeten worden gerealiseerd door middel van beleidsinitiatieven en maatregelen. Het uiteindelijke doel van deze onderhandelingen is de vaststelling van een juridisch dwingend protocol tijdens de COP-3. te is handelend op Uit de conclusies van de Raad over klimaatverandering van 3 mei 1997 blijkt dat treden, aangezien de Gemeenschap vastbesloten overeengekomen is dat de Gemeenschap zal voorstellen dat de OESO-landen en de landen met een overgangseconomie (bijlage X van het Raamverdrag) zich ertoe verbinden vóór 2010 hun uitstoot van de belangrijkste broeikasgassen (CO2, CH4 en N2O)2 met 15% terug te dringen ten opzichte van het referentiejaar 1990. Ervan uitgaande dat bij verdere toepassing van het huidige beleid en maatregelen de C02-uitstoot in 2010 met naar schatting 8% zal zijn toegenomen vergeleken met 1990, is er sprake van een verschil van meer dan 20 punten met het uitgangspunt voor onderhandelingen dat de Raad voor zichzelf heeft vastgesteld. Om dit aanzienlijke verschil te overbruggen is er behoefte aan ambitieuze beleidsinitiatieven en maatregelen, met name op energiegebied, die uiteindelijk kunnen leiden tot een heroriëntering van de doelstellingen van de 1 De Raad heeft geen besluit genomen over een onderhandelingspositie voor 2005. 2 CO2 is het belangrijkste van deze reeks broeikasgassen. 4. 5. 6. samenleving. Voor de totstandbrenging van het noodzakelijke beleid zal een authentieke politieke wil vereist zijn. De besluiten die tijdens deze derde conferentie VJIII de partijen zullen worden genomen, zullen dus belangrijke repercussies hebben indien de overeengekomen doelstellingen worden bereikt. De Raad is van mening dat hij zich in de verschillende zittingen over het communautaire beleid dient uit te spreken over de uit te stippelen strategieën en de te nemen maatregelen. De Commissie reageert gunstig op deze beleidslijn die erin bestaat dwarsverbanden te leggen tussen het milieubeleid en de overige beleidstakken. Zij is voornemens later dit jaar met een breed georiënteerde mededeling over klimaatverandering te komen waarin voor een reeks beleidsonderdelen alle beleidsimplicaties en alle noodzakelijke maatregelen in grote lijnen worden aangegeven. Deze mededeling, die specifiek betrekking heeft op de energiedimensie van klimaatverandering, beoogt een impuls te geven aan het Kyoto-debat en concentreert zich op de implicaties voor de energievoorziening; zij is ook de voorloper van een voor het najaar verwachte breder opgezette mededeling van de Commissie die alle betrokken sectoren bestrijkt. Het doel is een duidelijk beeld te geven van de uitdaging waarmee de beleidsmakers op energiegebied te maken hebben, een aantal terreinen te inventariseren waarop beleidsinitiatieven deze uitdaging kunnen helpen aangaan, en een discussie op gang te brengen over de wijze waarop de ten aanzien van ernissievermindering aangegane verplichtingen tegen zo laag mogelijke kosten kunnen worden nagekomen. Binnen de Gemeenschap bestaat duidelijk een politieke consensus om tot een aanzienlijke beperking te komen, maar het resultaat zal pas blijken wanneer de door de Raad aangegeven streefcijfers voor ermssievermindering zijn bereikt. Op basis van haar onderhandelingspositie in Kyoto zal de Unie een beroep doen op de overige partijen bij het Raamverdrag van bijlage I, namelijk de industrielanden en de landen met een overgangseconomie, om vergelijkbare doelstellingen na te streven. Zelf moet de Unie echter ook haar politieke bereidheid tonen om de nodige, vaak moeilijke, besluiten te nemen om haar doelstellingen te realiseren. Als uitgangspunt is een gemeenschappelijk en gecoördineerd beleid noodzakelijk, zowel voor de Commissie als voor de lidstaten, opdat passende initiatieven kunnen worden ontwikkeld in de diverse Raadsvergaderingen over de te nemen maatregelen op het gebied van economische en fiscale instrumenten, energie, OTO, industrie, vervoer en landbouw. In deze mededeling wordt een eerste analyse gegeven van de bijdrage die de energiesector dient te leveren tot de verwezenlijking van de overeengekomen doelstelling. Gezien de omvang van de structurele wijzigingen die het gevolg kunnen zijn van de ter uitvoering van het Protocol van Kyoto vast te stellen regelgeving, dient men zich er bijgevolg van bewust te zijn dat niet via geleidehjke aanpassingen maar alleen door radicale koerswijzigingen in het beleid aan de door milieubeschenning en duurzame economische ontwikkeling gestelde eisen kan worden voldaan. TENDENSEN INZAKE C02-UITSTOOT 7. Met het oog op het verkrijgen van achtergrondinformatie voor de discussie heeft de Commissie onlangs opdracht gegeven voor een studie naar de te verwachten ontwikkelingen op energiegebied bij gelijkblijvende omstandigheden. Dit zogenoemde pre-Kyoto-sceaario is ontwikkeld om na te gaan hoe ingrijpend de beleidsinitiatieven en maatregelen moeten zijn die moeten worden vastgesteld om tot een beperking en zelfs een vermindering van de uitstoot van broeikasgassen te komen3. Het pre-Kyoto-scsmno geeft een ontwikkeling van het type "business as usual" te zien waarbij geen nieuwe beleidsinitiatieven en maatregelen worden vastgesteld om de C02-emissies terug te dringen4. Bij een economische groei van meer dan 2% per jaar na 1990 blijven volgens dit scenario de C02-emissies voortdurend stijgen, namelijk met circa 8% tussen 1990 en 2010 voor de Europese Unie als geheel. Een prognose van de C02-emissies per sector levert de volgende cijfers op (in miljoen ton CO2): Wijzigingspercentage ten opzichte van 1990 Industrie Vervoer 1990 1995 2000 2010 626 -10% -14% -15% 743 +9% +22% +39% Huishoudelijke/tertiaire sector 654 -3% - 1% +4% Elektriciteits-/warmteproductie 1. 036 -5% -2% +2% Energie-industrie 141 +7% +9% 12% Totale emissies 3. 200 - 2% +2% +8% in de periode Ook dient te worden opgemerkt dat volgens de prognoses de C02-emissies de komende twee decennia sterk zullen toenemen. Deze sterke toename van de C02-uitstoot is toe te schrijven aan bevolkingsgroei en industrialisering in Azië, Latijns-Amerika en Afrika. Ongeveer driekwart van de voorspelde stijging van de C02-uitstoot tot 2020 zal veroorzaakt worden door de ontwikkelingslanden. Het aandeel van de landen van bijlage I in de mondiale emissies, dat in 1990 circa 70% bedroeg, zal in de komende decennia normaal sterk teruglopen. In 2020 zou de bijdrage van landen van bijlage I tot de wereldwijde Ç02-uitstoot tot iets meer dan 50% kunnen zijn gedaald. Momenteel neemt de Unie ongeveer 16% van de mondiale met energiegebruik samenhangende C02-emissies voor haar rekening, terwijl zij maar 6% van de wereldbevolking uitmaakt. Uitgaande van een op "conventional wisdom" (beproefde kennis) gebaseerde ontwikkeling zal dit aandeel waarschijnlijk teruglopen tot circa 12%. Bij een krachtige beleidsaanpak zou dit aandeel zelfs Over deze studie is op 19 maart overleg gepleegd tijdens een bijeenkomst van deskundigen op het gebied van energieanalyse uit de lidstaten en van de diensten van de Commissie. Andere scenario's, o. a. PRIMES en BAT, geven aan, uitgaande van andere aannamen en zeer specifieke beleidsinitiatieven en maatregelen, dat voor 2010 een verlaging van de CQremissies met 10%, vergeleken met 1990, haalbaar is. kleiner zijn aangezien het merendeel van de maatregelen in landen van bijlage I en in de Europese Gemeenschap moet worden genomen. Uit de mondiale analyse büjkt dat zelfs krachtige maatregelen in de Gemeenschap de wereldtendensen slechts tot op zekere hoogte kunnen beïnvloeden. Samenwerking met de ontwikkelingslanden is daarom van essentieel belang. Toch blijft een krachtig optreden van de Gemeenschap vereist om wereldwijd initiatieven aan te zwengelen en te ondersteunen. 9. De resultaten van de pre-Kyoto-am\yse zijn in hoofdzaak gebaseerd op de volgende aannamen: een economische groei van circa 3% per jaar in de komende jaren en over de hele periode 1990-2020 een toename van het BBP met iets meer dan 2% per jaar; verdere opvoering van de productie door de zware industrie; geen nieuwe beleidsinitiatieven om de vraag naar energie en vervoer te beïnvloeden; de prijzen van geïmporteerde energie blijven stijgen tot 2020; de olieprijs bereikt naar verwachting een niveau van 32 (95)$ per vat in 2020; de aai dgasprijzen houden gelijke tred met de ontwikkeling van de olieprijs, maar de steenkoolprijzen stijgen in een langzamer tempo; berekening van de investeringen in elektriciteitsopwekking op basis van de marginale kosten op lange termijn; voor de levensduur van kerncentrales wordt uitgegaan van een periode van 40 jaar. Bijgevolg • • wordt verwacht dat de energie-intensiteit tussen 1990 en 2020 met gemiddeld 1,3% per jaar zal afnemen. (Tussen 1995 en 2005 zou de energie-intensiteit met 1,3% per jaar moeten verbeteren, in de daaropvolgende periode van vijfjaar tot 2010 met 1,6% per jaar en tussen 2010 en 2020 met 1,4% per jaar. ) lijkt het niet waarschijnlijk dat de in de eerste helft van de jaren negentig gerealiseerde verbetering van de koolstofintensiteit met 1,0% per jaar zich tot 2020 op dat peil zal handhaven. Het ziet er momenteel naar uit dat de koolstofintensiteit tussen 1995 en 2005 met slechts 0,4% per jaar en in de periode tot 2010 met 0,3% per jaar zal verbeteren, maar tussen 2010 en 2020 zou deze tendens kunnen omslaan met uiteindelijk een toename van de koolstofintensiteit met 0,4% per jaar als gevolg. DE NOODZAAK VAN BELEIDSVORMING 10. 11. De gewenste verlaging van de C02-emissies bepaalt de reikwijdte van de te nemen beleidsinitiatieven en maatregelen. Gezien de door het pre-Kyoto-scsmno voorspelde tendens van de emissies na 2000, zal het terugdringen van de broeikasgasemissies met circa 15% in de periode tot 2010 belangrijke beleidsbeslissingen op energiegebied vereisen om in de eerste plaats de energie-intensiteit te verminderen (met name door beheersing van het energieverbruik), alsook de koolstofintensiteit (met name door bevordering van duurzame energie), dit alles bij een gelijkblijvend BBP. Verschillende combinaties van beleidsmaatregelen en instrumenten kunnen worden toegepast om de broeikasgasemissies terug te dringen. Er zullen besluiten moeten worden genomen over de te volgen koers. Gekeken moet worden met welk maatregelenpakket op de meest kosteneffectieve wijze het gewenste milieuresultaat kan worden verkregen. 12. Bij het kiezen van de beste beschikbare opties zullen specifiekere besluiten moeten worden genomen over de vereiste wettelijk dwingende resp. vrijwillige maatregelen, over de vraag of een specifieke strategie met betrekking tot de brandstoffenmix moet worden uitgestippeld, over de noodzaak van concrete doelstellingen voor en het aandeel van duurzame energiebronnen, alsook over de mate waarin de bevoegdheid voor de uitvoering van de maatregelen zal worden verdeeld over de overheid, de industrie en andere economische sectoren. energie-intensiteit 13. Wij moeten ons ervan bewust zijn dat de nodige middelen zullen moeten worden ingezet om deze uitdaging te kunnen aangaan. Er moet worden nagedacht over de vraag hoe hoog de kosten zullen zijn en welke middelen de Unie en de afzonderlijke lidstaten bereid zijn beschikbaar te stellen. 14. Het doel van deze mededeling is deze discussie aan te zwengelen, zowel binnen als buiten de instellingen van de Gemeenschap, meer specifiek wat de energiesector betreft. Er zijn geen eenvoudige antwoorden, maar de enorme omvang van het probleem van door de mens veroorzaakte klimaatverandering mag geen belemmering zijn voor het zoeken naar de meest effectieve en haalbare te nemen oplossingen. Als grondslag voor een discussie over de beleidsmaatregelen wordt in deze mededeling een aantal mogelijke actieterreinen gepresenteerd. MOGELIJKE ACTIETERREINEN VOOR HET ENERGIEBELEID ENERGIE-EFFICIËNTIE EN ENERGIEBESPARINGEN 15. Energie-efficiëntie wordt beschouwd als een zeer doeltreffende en vaak "kosteloze" oplossing voor het terugdringen van de broeikasgassen. De benutting van ongebruikte energie sluit namelijk het dichtst aan bij het idee van duurzame ontwikkeling. Door energie-efficiëntie wordt ook de import van energie beperkt, tevens wordt de continuïteit van de voorziening verbeterd en wordt werkgelegenheid in aanverwante sectoren gecreëerd. Het energieverbruik hoeft • niet noodzakelijk toe te nemen, zelfs niet als het BBP stijgt. Volgens de pre- £yoA>studie is echter een constante groei van de vraag te verwachten, ondanks de voorspelde daling van de energie-intensiteit met 1,3% tussen 1995 en 2005 en met 1,6% tussen 2005 en 2010. Een actief beleid inzake energiebeheer dat energiebesparingen en energie-efficiëntie bevordert is vereist om de vaak talrijke "gratis" kansen aan te grijpen en deze groei van de vraag tegen te gaan. Dit moet worden aangevuld met maatregelen die gebaseerd zijn op de werking van het prijsmechanisme. 16. Het programma SAVE is een belangrijk onderdeel van de op C02-beperking gerichte strategie van de Gemeenschap. JOULE-THERMIE ondersteunt ook onderzoek- en demonstratie-activiteiten voor de ontwikkeling van nieuwe energiebesparende technologie. Energie-efficiëntie en energiebesparingen stuiten echter vooral op niet-technologische belemmeringen. Daarom is in het kader van SAVE I een reeks wetgevingsvoorstellen gedaan. Er is een Europees etiketteringssysteem voor het energieverbruik van huishoudelijke toestellen ingevoerd en tevens zijn energie-efficiëntienormen voor stookketels, koelkasten en diepvriezers vastgesteld. Er is echter nog ruimte voor veel meer initiatieven ter bevordering van energiebesparingen. 17. 18. Uit de met SAVE opgedane ervaring blijkt dat de Raad niet altijd bereid is geweest bepaalde wetgeving inzake energie-efficiëntie vast te stellen en financiële middelen beschikbaar te stellen die in verhouding staan tot het in de Gemeenschap aanwezige potentieel voor energie-efficiëntie en tot de omvang van de uit de klimaatverandering voortvloeiende problematiek. Nieuwe toezeggingen voor emissieverlagingen moeten de aanzet geven tot een diepgaande bezinning over manieren om nog veel verder te gaan dan hetgeen de afgelopen jaren op het gebied van energiebesparing is gerealiseerd. De Commissie heeft gepoogd de distributiemaatschappijen voor elektriciteit en gas ertoe te bewegen zichzelf niet als leveranciers, maar als dienstverlenende bedrijven te zien; dit zou kunnen leiden tot een aanzienlijke daling van de vraag naar energie, met name in de huishoudelijke sector. Daartoe heeft de Commissie een richtlijn voorgesteld ter bevordering van het gebruik van rationele planningstechnieken in de cyclus van vraag en aanbod. Dit is nog niet door de Raad goedgekeurd. Energiebedrijven moeten worden omgevormd leveranciers van energiediensten die de consumenten een breed gamma van energiediensten moeten aanbieden die hen uiteindelijk in staat zullen stellen energie te besparen, in combinatie met een betere service. De Commissie zal een dialoog met de energie-industrie aanknopen ter bevordering van de doeltreffendheid van de energiediensten en van de energieproductie. Tevens moet bij de OTO-actrviteiten, met name voor de korte en middellange termijn, prioriteit worden gegeven aan het concept van doeltreffende en economische energiediensten. tot VERSTERKING VAN DE SAMENWERKING MET DE ECONOMISCHE ACTOREN; ROL VAN MILIEUOVEREENKOMSTEN 19. De afgelopen jaren heeft de industrie ontegenzeggelijk vorderingen gemaakt op het gebied van energiebesparing en energie-efficiëntie, maar toch moet verder actie worden ondernomen, onder andere in het kader van milieuovereenkomsten. Langlopende overeenkomsten zijn een instrument dat moet worden ontwikkeld. Door dit instrument in de hele Unie toe te passen zou de energie-efficiëntie kunnen worden verbeterd, met een aanzienlijke daling van de C02-emissies als gevolg. Ook in de automobielsector zijn er aanzienlijke mogelijkheden voor vermindering van de C02-emissie en de grote bedrijven moeten worden aangemoedigd om op vrijwillige basis hieraan een bijdrage te leveren5. VERSNELDE PENETRATIE VAN DUURZAME ENERGIE 20. Sinds meer dan 20 jaar wordt in Europa en elders gepoogd duurzame energiebronnen te bevorderen, maar het beschikbare economische potentieel is op geen stukken na volledig benut. De Commissie heeft in november 1996 een Groenboek gepubliceerd6 over een strategie die moet leiden tot een grotere penetratie van duurzame energiebronnen; deze kunnen namelijk op lange termijn duurzame ontwikkeling ondersteunen doordat zij over het algemeen geen netto C02-overschot produceren, geen technologische risico's inhouden, inheems zijn en nog veel andere voordelen bieden. 5 Voorbeeld, toezeggingen van FIAT en de Italiaanse regering om de CCVemissies te beperken. 6 COM(96)576 van 20. 11. 1996. 8 21. 22. 23. 24. De Commissie is van mening dat een verdubbeling van het aandeel van deze energiebronnen (van 6% tot 12%) in de periode tot 2010 een ambitieuze maar haalbare doelstelling is. De gevolgen van een verhoging van het aandeel van duurzame energiebronnen worden onder andere geanalyseerd in het kader van de TERES H-studie, waarbij met name aandacht wordt besteed aan parameters zoals C02-uitstoot, continuïteit van de voorziening en werkgelegenheid. Ten aanzien van de C02-uitstoot voorspelt het "beste praktijk"-scenario, dat voorziet in een aandeel van 12,5% voor duurzame energiebronnen, een verlaging met 386 miljoen ton per jaar voor 2010 (hetgeen neerkomt op 12%), berekend volgens het SAFIRE-model. in de ontwikkelingslanden, Een concrete politieke inzet is in dit verband noodzakelijk om maatregelen te nemen die het aandeel van duurzame energiebronnen aanzienlijk zullen helpen opvoeren. Niet alleen zouden deze energiebronnen een significante bijdrage leveren aan het beperken van onze eigen broeikasgasemissies, maar gezien het nog veel grotere potentieel een energievoorziening met geringe milieu-effecten mogelijk maken in nog niet op de energienetten aangesloten gebieden. In het kader van de communautaire programma's en meer in het bijzonder van het JOULE-THERM Dé inzake duurzame energie programma, zijn verschillende technologieën ontwikkeld (bijvoorbeeld met betrekking tot biomassa, windenergie en fotovoltaïsche energie) en is tevens aangetoond dat deze concurrerend zijn. Een belangrijk deel daarvan wordt toegepast in gedecentraliseerde systemen. Om deze in ruimere mate op de markt te doen doordringen, moeten zij ook ingang vinden in de gecentraliseerde systemen, hetgeen zal worden vergemakkeüjkt door de activiteiten op het gebied van demonstratie en verspreiding te intensiveren. zouden zij De samenhang tussen land- en bosbouw, milieu en energie moet beter worden onderkend. Biomassa is een energiebron die een aanzienlijke bijdrage zou kunnen leveren in de strijd tegen klimaatverandering. Land- en bosbouw kan CO2 helpen absorberen door de ontwikkeling van "koolstofvallen" die vervolgens voor de energievoorziening kunnen worden aangewend. De activiteiten op het gebied van onderzoek, technologische ontwikkeling en demonstratie en de fiscale maatregelen moeten worden geïntensiveerd om van deze aanpak een economische realiteit te maken; dit zal worden bewerkstelligd door de activiteit op het gebied van onderzoek, demonstratie en verspreiding op te voeren, en daarnaast door middel van onderzoekactiviteiten in de sociaal-economische sfeer die betrekking hebben op het proces van marktintegratie. De verdere opheffing van de belemmeringen die een ruimer gebruik van duurzame energie in de weg staan, via harmonisatie, normen, alsook financiële steun voor proefprojecten en voorlichting, is een van de doelstellingen van het nieuwe voorstel van de Commissie inzake het ALTENER-programma. De Raad dient dit programma snel goed te keuren en tevens moeten, wil men dat het een volwaardige bijdrage levert tot de bevordering van duurzame energie, daarvoor voldoende middelen beschikbaar worden gesteld. 25. Het is belangrijk een dialoog met de elektriciteitsproducenten op gang te brengen om deze ertoe te doen besluiten een substantiële hoeveelheid elektriciteit te winnen uit duurzame energiebronnen. De in sommige lidstaten lopende experimenten op dit gebied laten zien dat toezeggingen in die zin ertoe bijdragen een gunstig klimaat voor duurzame energiebronnen te creëren. Daarnaast moet ook worden nagedacht over diverse stimulerende maatregelen ter bevordering van duurzame energiebronnen. De Commissie bezint zich op voorstellen in dit verband en onderzoekt daarbij met name de mogelijkheid om voor deze energiebronnen een minimumprijs te garanderen. 26. Tot dusver is de overgrote meerderheid van de reacties van de betrokken kringen op het Groenboek positief ten aanzien van het standpunt van de Commissie dat het aandeel van duurzame energie fors moet worden opgevoerd. De Commissie zal met concrete voorstellen komen in het Witboek en Actieplan dat in voorbereiding is. De te nemen maatregelen zullen moeten beantwoorden aan de ambities. De lidstaten zullen ook hun eigen nationale strategieën voor de bevordering van duurzame energiebronnen moeten ontwikkelen. BETER ENERGIEBEHEER OP LOKAAL EN REGIONAAL NIVEAU, MET INBEGRIP VAN EILANDEN 27. 28. 29. Een meer gedecentraliseerd energiebeheer en een bredere participatie van de burgers moeten een bijdrage leveren aan een betere beheersing van de mondiale problemen en van de energievraag. Tijdens de Conferentie van Istanbul "Habitat H" in juni 1996 is onderkend dat de verwachte bevolkingsaanwas zich grotendeels in de steden zal voltrekken, die overigens nu al 75% van de bevolking van de Unie en 70% van het energieverbruik voor hun rekening nemen. Dit betekent dat steeds meer aandacht zal moeten worden besteed aan de problemen in verband met energiebeheersing in de stedelijke centra. De Commissie en de lidstaten zullen OTO-activiteiten in de steden prioriteit moeten geven, en zullen bij de voorbereiding van de kernactiviteit "de stad van morgen" van het vijfde kaderprogramma ten volle rekening moeten houden met de energie-aspecten. De plaatselijke en regionale overheden beschikken over een groot aantal bevoegdheden in de diensten-, de woning- en de vervoersector. Door haar actie inzake energieplanning op regionaal en lokaal niveau, die thans is geïntegreerd in het SAVE-programma, bevordert de Commissie, via steun voor de oprichting van bureaus voor energieplamüng in regio's, steden en eilanden, een grotere betrokkenheid van de lokale overheden naast de overige bij de De betrokken klimaatveranderingsproblematiek energiebureaus hebben vooral tot taak energiebesparingen en duurzame energie te bevorderen. Er worden ook nuttige netwerken opgezet7 die later ook de bevoegdheid moeten krijgen transnationale initiatieven te stimuleren. plaatselijke partijen. De in de Unie verleende overheidsopdrachten vertegenwoordigen in hun totaliteit een enorm potentieel voor energiebesparing. Bij deze opdrachten zou rekening moeten worden gehouden met de energiedimensie en met klimaatverandering. De overheid zou zo impulsen kunnen geven voor de invoering van energiezuiniger producten, die dus ook een geringere uitstoot van broeikasgassen veroorzaken. Lokale en regionale overheden zouden ook systematisch energieplanningsprincipes kunnen hanteren bij het ontwerpen van hun nieuwe gebouwen. Uit studies is gebleken dat binnen eenzelfde gebied sommige overheidsgebouwen tot viermaal meer energie verbruiken dan andere. 7 FED ARENE voor de regio's, ENERGIE CITES voor te steden en ISLENET voor de eilanden. 10 30. Op lokaal en regionaal niveau zijn aanzienlijke mogelijkheden voor vermindering van de C02-uitstoot voorhanden die kunnen worden benut. Het Comité van de Regio's kan hierbij een belangrijke rol spelen, met name door, naast zijn activiteiten op andere relevante besluitvormingsniveaus, energiebesparingen en het gebruik van duurzame energie te bevorderen. BEVORDERING VAN INITIATIEVEN OP HET GEBIED VAN WARMTEKRACHTKOPPELING 31. 32. De technologieën voor elektriciteitsopwekking en warmtekrachtkoppeling hebben snelle vorderingen gemaakt, zodat aanzienlijke efficiëntieverbeteringen te verwachten zijn van het gebruik van de beste beschikbare technologie. In veel gevallen zijn dergelijke geavanceerde technologieën ook uit kostenoogpunt voordelig. De Commissie werkt thans aan de opstelling van een mededeling over warmtekrachtkoppeling om het gebruik daarvan te stimuleren. In bepaalde lidstaten zijn er reeds tal van voorbeelden van de toepassing van dit procédé en daaruit blijkt dat deze techniek voldoende ontwikkeld is. Wel verschilt het aandeel daarvan in de energieproduktie sterk per lidstaat. De synergie tussen warmtekrachtkoppeling en warmte- of koudenetten moet beter worden geëxploiteerd. Het gebruik van biomassa bij warmtekrachtkoppeling kan deze techniek helpen doorbreken. Een van de financiële middelen om de invoering van warmtekrachtkoppeling te versnellen is financiering door derden; bij de financiële instellingen erop moeten worden aangedrongen deze financieringswijze op grotere schaal toe te passen. Binnen een markteconomie kan warmtekrachtkoppeling zich op langere termijn ontwikkelen indien er doorzichtige en billijke regels worden vastgesteld inzake hoeveelheid en prijs van de geproduceerde elektriciteit en indien bij gascontracten een nieuwe aanpak wordt gevolgd die bevorderlijk is voor het concurrentievermogen. zou 33. Opgemerkt dient te worden dat zelfs een fors aandeel van warmtekrachtkoppeling niet zou volstaan om een wereldwijde toename van de C02-emissies te voorkomen. De Commissie is echter wel van mening dat warmtekrachtkoppeling een bijdrage kan leveren aan de verlaging van de uitstoot. ELEKTRICITEITSPRODUCTI E 34. De ontwikkelingen in de sector elektriciteits-Avarmteproductie zijn van doorslaggevend belang voor de algemene tendens inzake C02-emissies. Deze sector, die zowat eenderde van de totale uitstoot voor zijn rekening neemt, is namelijk in staat de CO2-emissies te beperken ondanks de toenemende vraag naar elektriciteit en warmte. Volgens het pre-Kyoto-scenario zullen de C02-emissies van elektriciteitscentrales tot 2010 bijna op het niveau van 1990 kunnen worden gehandhaafd. Daarnaast moet de totstandbrenging van de Trans-Europese netwerken waaraan thans wordt gewerkt leiden tot een optimaal gebruik van de productiecapaciteit voor elektriciteit in de hele Unie en het mogeüjk maken de regio's in Europa waar voorheen geen koolstofarme brandstoffen beschikbaar waren, van deze producten te voorzien. 35. Terwijl er in de vervoèrsector weinig gelegenheid is voor het gebruik van alternatieve brandstoffen, biedt de elektriciteitssector diverse mogelijkheden voor de invoering of het op peil houden van het gebruik van koolstofvrije brandstoffen 11 of voor een intensiever gebruik van koolstofarme brandstoffen. Bij de beleidsinitiatieven en maatregelen inzake C02 zou de rol in beschouwing moeten worden genomen die door elektriciteit kan worden gespeeld: deze kan namelijk een van de pijlers zijn van de ontwikkeling van innovatieve productie- en communicatiemiddelen en mobiliteitsinstrumenten die uitzicht kunnen bieden op een vermindering van de C02-emissies via een verlaging van de koolstof- en energie-intensiteit. In de onderstaande tabel wordt gedetailleerd de ontwikkeling weergegeven van de C02-emissies in de sfeer van elektriciteits- en warmteproductie, alsook de energie- en koolstofintensiteit in deze sector. Gemiddelde jaarlijkse wijziging (in % per jaar) 1990-2000 2000-2010 1990-2010 C02-emissies -0,2% +0,3% +0,1% Energie-intensiteit -0,5% -1,5% -1,0% Koolstofintensiteit -1,7% -0,5% -1,1% 36. (Pre-Kyoto-studie) samen met de Europese De diensten van de Commissie analyseren leveren aan duurzame elektriciteitssector de bijdrage die elektriciteit kan ontwikkeling, met inachtneming van de door de bestrijding van klimaatverandering gestelde eisen. Dankzij de sinds de industriële revolutie geboekte technologische vooruitgang is het rendement van elektriciteitscentrales voortdurend verbeterd. Dit proces zal normaal voortduren en wellicht zelfs in nog hoger tempo gaan verlopen, aangezien er nog een theoretisch potentieel voorhanden is dat onvoldoende wordt benut. Zo kan door de invoering van schone en doeltreffende technologieën voor de verbranding van aardgas, steenkool en bruinkool het rendement van de elektriciteitsopwekking met 5 à 10% worden verhoogd, hetgeen een daling van de brandstofkosten en van de emissies van broeikasgassen met 15 à 30% zou betekenen. Het totale effect zal grotendeels afhangen van de mate waarin deze technologieën ingang vinden in de Unie en in het - grote - deel van de wereld waar in toenemende mate vaste brandstoffen zullen worden gebruikt (China, India, de ASEAN-landen, enz. ). Een communautair programma ter bevordering van schone en efficiënte technologieën voor het gebruik van vaste brandstoffen en andere zware producten zou in dit verband nuttig kunnen zijn. 37. Vermeld dient te worden welke bijdrage kernenergie kan leveren tot het beperken van de uitstoot van broeikasgassen. Uitgaande van de huidige plannen zal het in de Gemeenschap geïnstalleerde nucleaire elektrische vermogen in de komende jaren slechts in geringe mate toenemen. Verwacht kan worden dat in de periode tot 2010 kernenergie nog steeds -zij het in mindere mate- de groei van de broeikasgasemissies zal helpen beperken. Na 2010 zal een aantal kerncentrales rijp zijn voor ontmanteling. De op langere termijn spelende vraagstukken in verband 12 38. 39. met kernenergie zijn aangegeven in het indicatieve kernenergieprogramma van de Commissie8. Het aandeel van aardgas bij de elektriciteitsproductie neemt snel toe en zal in 2010 waarschijnlijk zijn maximale omvang hebben bereikt. Na die tijd zal, met name terwille van de continuïteit van de voorziening, ernstig over de grootte van dit aandeel moeten worden nagedacht. Het is duidelijk dat het huidige totale energieverbruik zich niet verdraagt met de lange-termijneisen voor duurzame ontwikkeling. Een aanzienlijke beperking van het gebruik van fossiele brandstoffen is vereist opdat de Gemeenschap kan voldoen aan de inzake klimaatverandering overwogen doelstellingen voor emissieverlaging. Dit wordt thans in brede kring onderkend door de belangrijkste internationale organisaties, nationale regeringen en, wat misschien het belangrijkste is, door grote delen van de energie-industrie zelf. in het Protocol bij het Raamverdrag INTEGRATIE MET ANDERE BELEIDSONDERDELEN 40. 41. Aangezien de vraag naar energie afhankelijk is van andere economische activiteiten, moet beheersing van de energievraag een integrerend onderdeel van die activiteiten worden opdat bij een gelijkblijvende kwaliteit van de energiediensten de vraag zo weinig mogelijk groeit of het rendement zo hoog mogeüjk wordt opgevoerd. In dit verband moeten in de overige beleidsonderdelen, met name het land en bosbeleid, en het beleid inzake milieubescherming en afvalbeheer, vervoer, onderzoek en ontwikkeling, fiscaliteit, ruimtelijke ordening en regionale en inzake vermindering van broeikasgasemissies en de ontwikkeling van koolstofVallen worden geïntegreerd. Later in 1997 zal de Commissie een totaaloverzicht geven in een mededeling waarin alle maatregelen met betrekking tot klimaatverandering op alle beleidsterreinen de revue zullen passeren. lokale ontwikkeling, geleidelijk de doelstellingen Het is van belang na te gaan hoe de structuurfondsen en het cohesiefonds in nog sterkere mate kunnen worden gebruikt om projecten te financieren die de emissies van broeikasgassen aantoonbaar verlagen, met name projecten die betrekking hebben op duurzame energiebronnen en koolstofvallen. Naast typische energieprojecten zullen ook goeddoordachte infïastructuurprojecten een bijdrage kunnen leveren aan de bestrijding van de klimaatverandering. In de toekomstige programma's en activiteiten van de structuurfondsen dient hiermee rekening te worden gehouden. 42. Maatregelen ter bestrijding van klimaatverandering zuüen ook nieuwe banen in specifieke sectoren opleveren. De Commissie moet samen met de lidstaten een grondige studie maken van het effect van maatregelen ter bestrijding van klimaatverandering op de werkgelegenheid. Tevens moet op het gebied van opleiding een extra inspanning worden gedaan. Zo zou het CEDEFOP (Europees Centrum voor de ontwikkeling van de beroepsopleiding) op energiebeheersing afgestemde beroepsprofielen moeten ontwikkelen. COM(96)339 van 25 september 1996: Indicatieve kernenergieprogramma in de zin van artikel 40 van het Euratom Verdrag. 13 43. Wat het gemeenschappelijk landbouwbeleid betreft, zou een initiatief met betrekking tot het gebruik van biomassa voor de energieproductie in het kader van de hervorming van het GLB een andere mogelijkheid kunnen zijn voor een uit het oogpunt van broeikasgasemissies vrijwel neutraal gebruik. Mits goed opgezet zou dit initiatief ook de doelstellingen van het GLB kunnen helpen realiseren. Verbetering van het energierendement en de ontwikkeling van biobrandstoffen in de landbouw zijn eveneens een haalbare oplossing die nader moet worden bestudeerd. In landen waar dit nodig is dienen ook C02-vallen te worden ontwikkeld. TECHNOLOGIE EN INNOVATIE 44. 45. De recente goedkeuring door de Commissie van haar voorstel voor het vijfde kaderprogramma voor onderzoek en technologische ontwikkeling loopt parallel met de agenda voor Kyoto. Een nauwe en voortdurende coördinatie tussen het OTO-beleid en het energiebeleid is van essentieel belang. De ontwikkeling van schone technologieën is een positieve maatregel met duurzame resultaten. Binnen het vijfde kaderprogramma en met name de kernactiviteit "geavanceerde energiesystemen en -diensten" en de huidige OTO-programma's JOULE/THERMIE en Milieu en klimaat zou een belangrijke plaats moeten worden ingeruimd voor activiteiten ter bevordering van technologieën waarvan de energie- en koolstofefficiëntie een belangrijke stap vooruit zouden betekenen vergeleken met wat thans op de markt beschikbaar is. schone technologieën voor het gebruik van Efficiënte en duurzame energiediensten moeten worden ontwikkeld met gebruikmaking van de verschillende energietechnologieën. Aan de energieaanbodzijde kunnen de volgende gebieden worden genoemd: stoom-en gasturbines, steenkool, brandstofcellen, duurzame energiebronnen (windenergie, biomassa, thermische en fotovoltaïsche zonnecellen), nieuwe thermodynamische cycli, enz. Aan de vraagzijde moeten de inspanningen worden voortgezet op het gebied van nieuwe voertuigen en motoren, verbetering van de doeltreffendheid van huishoudelijke apparaten (met name koelapparaten), nieuwe elektrotechnische apparaten, elektronische voorzieningen voor energiebeheersing in woningen, de ontwikkeling van de stad van de toekomst, enz. Ook dient het maatschappelijk onderzoek te worden geïntensiveerd, aangezien tot dusver onvoldoende aandacht is besteed aan de studie van de houding van de consument ten aanzien van de zich aandienende keuzes op energiegebied, en met name naar zijn reactie als enei gieamemer. BEPERKING VAN ANDERE BROEIKASGASEMISSIES 46. Afgezien van de C02-emissies zijn de steenkoolmijnen ook een belangrijke bron van methaanemissies en anderzijds treden er bij de productie en lekken op9. Wat de door de distributie van aardgas onvermijdelijk steenkoolwinning veroorzaakte emissies betreft, worden binnen de Unie op grote schaal preventieve technieken toegepast. Deze moeten worden geïntroduceerd in de geassocieerde landen. Wat aardgas aangaat, dienen de controles op de kwaliteit van de distributienetten te worden verscherpt om lekkage te beperken. De Commissie zal in deze sector vrijwillige overeenkomsten met de gasindustrie In haar mededeling over methaan van 15 november 1996 heeft de Commissie verschillende maatregelen voorgesteld die zij wil nemen om deze emissies te beperken. 14 bevorderen10. Ook op dit punt zou de overdracht van knowhow en goede praktijken aan derde landen moeten worden geïntensiveerd. Ook het toegepaste onderzoek naar productie en transport van gas zou moeten worden uitgebreid om verbeteringen te realiseren die ook uit economisch oogpunt verantwoord zijn. 47. Hoewel de sector afvalstoffen niet rechtstreeks samenhangt met de energiesector, is er soms sprake van synergieën tussen deze twee sectoren. Door het overvloedige aanbod van energiebronnen heeft deze sector er geen behoefte aan afval te gebruiken voor energiewinning. Het afvalbeheer is een belangrijke zorg voor de betrokken overheden. Hoewel recycling de hoogste prioriteit krijgt, is er vaak een restfractie die gestort moet worden en die dus onvermijdelijk methaanemissies zal produceren. In die gevallen zou methaan uit gestort afval dus moeten worden teruggewonnen en voor energiedoeleinden worden gebruikt of tenminste worden verbrand. Ook compostering van de organische fractie van het afval kan een niet te verwaarlozen energieopbrengst opleveren. Wel kunnen, wanneer dit economisch en uit milieuoogpunt verantwoord is, sommige afvalstoffen worden verbrand; het netto-energieoverschot moet daarbij worden teruggewonnen. In het kader van de afvalstrategie zullen wetgevings- en technologische initiatieven voor het tot een rninimum terugbrengen van de broeikasgasemissies worden gepresenteerd. 48. Wat tenslotte de emissies van distikstofoxide (N20) betreft, komen bij wervelbedverbranding - een van de meestbelovende technologieën op het gebied van schone verbranding van vaste brandstoffen - geringe hoeveelheden van dit broeikasgas vrij. Binnen de onderzoekprogramma's zal meer gewicht moeten worden gehecht aan het verwerven van inzicht in de aan het ontstaan van dit gas ten grondslag liggende mechanismen en aan de mogelijkheden voor bestrijding daarvan. Verschillende onderzoekprojecten in het kader van het programma "Milieu en klimaat" hebben betrekking op emissies, balansen in de atmosfeer en effecten op het klimaat van andere broeikasgassen dan C02. FISCALE INSTRUMENTEN EN BESTEMMING VAN DE MIDDELEN 49. De Commissie heeft op 12 maart 1997 een voorstel goedgekeurd voor een richtlijn inzake de uitbreiding van het communautaire systeem van minimumtarieven voor in een accijnsrechten tot alle energieproducten. Deze richtlijn voorziet gedifferentieerde regeling voor duurzame energie, energie-efficiëntie en innovatie en ondersteunt daardoor de in deze mededeling bepleite aanpak. Voorts is de richtlijn ook een bijdrage tot een regeling voor de complexe kwestie van de toerekening van externe kosten. De Commissie had reeds in haar Witboek "Groei, concurrentievermogen en werkgelegenheid'' van 1993 een lans gebroken voor dit principe. 50. Om in de Unie een vermindering van de broeikasgasemissies met circa 20% ten opzichte van het pre-Kyoto-scenario mogelijk te maken, zal een ambitieus programma van beleidsinitiatieven en maatregelen moeten worden opgezet. De in sommige lidstaten opgedane ervaringen kunnen als leidraad dienen voor de te volgen koers. Maatregelen zoals de Nederlandse groene leningen, de 10 De Nederlandse aardgassector heeft bijvoorbeeld een vrijwillige akkoord met de nationale overheid gesloten waarbij deze sector zich ertoe verbindt de methaanemissies met 10% terug te brengen. 15 door bepaalde afnemers in Duitsland gekochte groene elektriciteit of de proefprojecten met biobrandstoffen in Frankrijk dienen nader te worden bekeken en eventueel op communautair niveau te worden toegepast. In het Groenboek is een ander idee ter bevordering van duurzame energie naar voren gebracht, namelijk een kredietsysteem voor de financiering van de toepassing van dit soort energie. 51. fondsen. fonds of Indien er een belangrijk nieuw beleidsinitiatief moet komen kan het nodig zijn zorgvuldig te bekijken of het wenselijk is op het passende niveau middelen beschikbaar te stellen voor de financiering van een voor energiebeheersing en In 1995 bedroegen de duurzame energie bestemd energie-uitgaven in de Unie meer dan 500. 000 miljoen ecu. Daaruit blijkt dat het mogelijk moet zijn door middel van een heffing de nodige middelen bijeen te brengen voor de financiering op het geëigende niveau van energiebeheersing en het propageren van duurzame energie. Zelfs een minimaal tarief zou voldoende geld opleveren om de na afloop van Kyoto vast te stellen beleidsinitiatieven en maatregelen uit te voeren. Gezien de ervaringen in het Verenigd Koninkrijk met non fossil fuel obligations, alsook de experimenten met bovengenoemde instrumenten, lijkt nader onderzoek verantwoord en in het algemeen belang. EISEN EN IMPLICATIES VAN TOEKOMSTIGE BELEIDSKEUZES 52. De onderstaande tabel geeft de gemiddelde jaarlijkse wijziging van het BBP, de energie-intensiteit, de koolstofintensiteit en de C02-emissies weer; dit geeft een beeld van de omvang van de uitdagingen waarvoor wij ons geplaatst zien. 1990-2000 2000-2010 1990-2010 Stijging van het BBP +2,1 % +2,4% +2,2% Energie-intensiteit -1,0% -1,6% -1,3% Koolstofiutensiteit -0,9% -0,2% -0,5% C02-emissics +0,2% +0,6% +0,4% (pre-Kyoto-studie) 53. De effecten en kosten van een eventuele verbintenis in Kyoto om de broeikasgasemissies met 15% te verminderen zijn nog niet volledig geëvalueerd, maai zouden wel eens aanzienlijk kunnen zijn. Als achtergrondinformatie bij de discussie over de implicaties van de gemaakte keuzes is een aantal studies van de Commissie beschikbaar die, uitgaande van verschillende aannamen, de mogeüjke scenario's voor verlaging van de broeikasgasemissies verkennen. Een van de door de Commissie ondernomen studies is die over de Europese energiesituatie in 202011; het "Forum"-scenario dat onderdeel is van die studie geeft aan dat in de huidige structuren zullen moeten worden aanzienlijke wijzigingen 1 * SEC (95) 2283 van 20. 12. 1995 16 aangebracht wil men in 2010 tot een emissieverlaging van circa 6% komen. Dit scenario voorspelt een rooskleurige toekomst op energiegebied, vooral wat de milieusituatie en de continuïteit van de voorziening betreft. 54. Opgemerkt dient te worden dat er volgens dit scenario voor een emissieverlaging met 6% een verandering in de financieringsbronnen van de overheid moet plaatsvinden waarbij het accent geleidelijk verschuift van het belasten van werk naar het belasten van het gebruik van hulpbronnen; in 2005 zou deze nieuwe belasting 1,5% van het BBP moeten bedragen. In vergelijking met het in deze mededeling geschetste pre-Kyoto-scGnario gaat het Forum-scenario echter wel van hogere energiekosten in 2010 uit. 55. Voor de realisatie van het Forum-scenario tegen 2010 gelden de volgende randvoorwaarden : • een aanzienhjke intensiteits- en efficiëntiewinst in alle sectoren van het finale verbruik en bij de elektriciteitsproductie; • het ontkoppelen van de CCVemissies en de groei van het BBP door een combinatie van energiebesparingen en het gebruik van koolstofvrije energiebronnen; • nieuwe voorzieningsstructuren in de elektriciteitssector, ten gunste van energie, biomassa, gedecentraliseerde productie brandstofcellen), in de productie van biobrandstoffen en in de productie van waterstof; het doordringen op de markt van brandstofcellen en elektrische voertuigen; (warmte, duurzame • een op bevordering van biomassa gericht landbouwbeleid; • een combinatie van fiscale regelingen en gunstige omstandigheden op de kapitaalmarkten die resulteren in ruime marges, ondanks een door lage importprijzen voor brandstoffen gekenmerkte internationale situatie. 56. Volgens de in Forum opgenomen raming van de vereiste investeringen zou in de periode 1991-2010 meer dan 391 miljard ecu moeten worden geïnvesteerd in elektriciteitsproductie en raffinaderijen. 57. Het Forum-scenario laat zien dat het mogelijk is de CCVemissies in de periode tot 2010 met circa 6% terug te dringen indien radicale maatregelen worden getroffen. Dit is een van de vele mogeüjke scenario's dat hier alleen ter illustratie wordt vermeld. Het is dus niet zo dat de Commissie een bepaalde voorkeur heeft voor de specifieke beleidsvoorstellen in dit scenario. Een ander scenario dat wordt ontwikkeld is het PRIMES-model, dat aangeeft dat een verlaging van de C02. emissies met 10% in 2010, vergeleken met 1990, kan worden gerealiseerd door middel van een combinatie van maatregelen. Deze omvatten bevordering van energie-efficiëntie en energiebesparingen, een groter aandeel voor warmtekrachtkoppeling, veranderingen in de brandstoffenmix en verlaging van het brandstofverbruik in de vervoersector. De volgens dit scenario haalbare emissieverlaging van 10% impliceert ook een aandeel van 10% voor duurzame energiebronnen in 2010. Uit een andere lopende analyse van de Kyoto- doelstelling voor emissieverlaging, waarvoor gebruik wordt gemaakt van het PRIMES-model, komt naar voren dat toepassing van de beste beschikbare technologie op zich weHswaar niet voldoende is, maar toch een aanzienlijke bijdrage kan leveren aan emissievemündering. 17 58. 59. 60. 61. De beleidsinitiatieven en maatregelen die de Commissie dient te nemen om het verschil van 20% te overbruggen tussen de verwachte emissiestijging van 8% en de vermindering van de emissies met 15% die eventueel zal worden toegezegd, moeten binnen de door de nieuwe financiële vooruitzichten van de Unie gestelde grenzen büjven. De Commissie moet dringend de kosten die het huidige onderhandeüngsvoorstel van de EU tot gevolg zou hebben - althans wat investeringen betreft - kwantificeren. De financiële consequenties moeten ook worden getoetst op het mogelijke effect op de economie, zowel op micro-economisch als macro-economisch niveau, aangezien dit onvermijdeüjk door de verschillende betrokken economische actoren zal worden bekeken. De door het grote aantal variabelen veroorzaakte complexiteit van de situatie zal innovatieve oplossingen vereisen die per geval moeten worden bestudeerd, in overleg met de belanghebbende partijen. Er zal behoefte zijn aan een methodologie waarbij rekening wordt gehouden met deze multidimensionale (bijvoorbeeld doelstelling-termijn-instrument- kosten), ondersteund door betrouwbare evaluatie- en analyse-instrumenten. Sommige üdstaten stippelen reeds strategieën voor de beperking van broeikasgasemissies uit die worden vertaald in concrete programma's van beleidsinitiatieven en maatregelen, met de bijbehorende kostenramingen. Alle üdstaten en de Commissie moeten van deze ervaringen kunnen profiteren, met name wat betreft de beoordeling van de financiële impücaties en de gevolgde methodologieën. Gezamenlijke analyses zullen een noodzakeüjk instrument zijn voor een betere inschatting van de impücaties van de genomen besluiten. benadering Binnen de context van de interne markt is een correcte gezamenlijke analyse van de energiesituatie door de lidstaten en de Commissie eveneens onmisbaar om de contouren van de met klimaatverandering samenhangende problemen en van de mogeüjke oplossingen daarvoor beter aan te geven. Voor een nadere invulling van de beleidsinitiatieven en maatregelen moeten eerst de sectoren en actoren die energie verbruiken en broeikasgassen produceren beter worden geïnventariseerd. Via haar onderzoekactiviteiten bouwt de Commissie thans de nodige capaciteit op voor een gedetaüleerde en gekwantificeerde analyse van de beleidsinitiatieven en maatregelen, rekening houdend met de sociaal-economische en wetenschappelijke aspecten van kümaatverandering (programma's JOULE en Miüeu en klimaat). Tenslotte zou de intensivering van het energiebeleid, gezien het effect daarvan op de klimaatverandering, gepaard moeten gaan met een betere coördinatie van alle maatregelen die rechtstreeks op energie betrekking hebben, inclusief die welke in andere beleidssectoren worden genomen. De Unie moet laten zien dat zij in staat is een allesomvattende strategie te bepalen en moet tevens de economische actoren daarbij betrekken. Een van de taken van het bij besluit van de Commissie ingestelde Raadgevend Comité Energie is na te gaan hoe de economische actoren de energiedimensie van de communautaire strategie ten aanzien van kümaatverandering kracht kunnen bijzetten. 62. Klimaatverandering is per definitie een internationale uitdaging. Met name zal zowel door de Unie als door de geassocieerde landen een aanzienhjke inspanning moeten worden gedaan opdat de energie-efficiëntie in die landen een niveau bereikt dat vergelijkbaar is met wat in de afgelopen jaren in de Unie gangbaar was. De beslissingen die in Kyoto of daarna zullen worden genomen 18 63. 64. 65. moeten op termijn ook gelden voor geassocieerde landen die tot de Unie wiïlen toetreden. Een van de doelstellingen van de landen van Midden- en Oost-Europa in het huidige omschakelingsproces is een hervorming van hun energiesector. Deze hervorming blijft tot hun verantwoordelijkheid behoren, maar tussen de Unie en deze landen zijn wel diverse vormen van samenwerking tot stand gebracht om energiebesparingen en energie-effficiëntie te bevorderen. De door de betrokken landen gedane inspanning is aanzienlijk te noemen, aangezien zij voldoen aan het acquis communautaire op dit gebied, nameüjk wat betreft de verlaging van broeikasgasemissies. is onderkend dat In het kader van de gestructureerde dialoog van 3 maart 1997 hebben de Raad en de mmeuministers van de geassocieerde landen van Midden- en Oost-Europa het belang onderstreept van een nauwe samenwerking tussen de Unie en deze landen, met name via gezamenlijk uitgevoerde activiteiten en in samenhang met de noodzakeüjke versterking van de mechanismen ter bevordering van een beleid dat gericht is op bestrijding van klimaatverandering en op energie-efficiëntie. In dit verband in de programma's voor samenwerking op technologiegebied zoals het INCO-OTO en het programma JOULE-THERMIE een grotere plaats moet worden ingeruimd voor klimaatverandering, waarbij de voorgenomen energiemaatregelen ter vermindering van de uitstoot van broeikasgassen als prioritair zijn aangemerkt. Ook dient in dit verband te worden voorzien in meer steun van de kant van de EIB, de BERD en de Wereldbank. De Gemeenschap zal de gestructureerde dialoog versterken door de inspanningen ter verbetering van de energie-efficiëntie te optimaüseren en door het energiesysteem af te stemmen op vermindering van de emissies. De Unie zal er ook op moeten aandringen dat andere geïndustrialiseerde landen zich eveneens concreet tegen de emissies van inzetten voor de strijd broeikasgassen door in stemmen met de opneming van stringente doelstellingen voor emissieverlaging in het toekomstige Protocol van Kyoto. Er kan nameüjk geen sprake van zijn dat onze economie alleen opdraait voor de kosten van een unilateraal beleid ter bescherming van het mondiale miüeu, terwijl onze handelspartners zich onttrekken aan maatregelen die van invloed zijn op de energieprijzen, het concurrentievermogen van de industrie en de werkgelegenheid. Binnen het mondiale kader van de betrekkingen op energiegebied vereist de gemeenschappelijke uitdaging waarvoor zowel de handelspartners uit de OESO als die buiten deze organisatie zich op dit gebied geplaatst zien, een reactie die juist wel rekening houdt met de belangrijke effecten op het energieaanbod. Het Verdrag inzake het Energiehandvest en het daaraan gehechte protocol betreffende energie-efficiëntie en daarmee samenhangende miüeuaspecten zouden als gemeenschappeüjke grondslag voor samenwerkingsacties kunnen dienen. De uitvoering van de met de meeste NOS gesloten partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomsten en van de programma's voor technische bijstand zou eveneens een bijdrage leveren tot energie-efficiëntie en energiebesparing. Het beleid inzake kümaatverandering moet aan bod komen bij de samenwerking op energiegebied met de ontwikkelingslanden. Daartoe is de Raad op 3 maart 1997 overeengekomen dat de regels inzake gezamenüjke uitvoering deel zouden moeten uitmaken van het Protocol van Kyoto, maar dat weüswaar eerst de resultaten van de lopende proefprojecten moeten worden afgewacht. 66. Bij de initiatieven voor samenwerking met de mediterrane landen dient zo snel mogeüjk een flinke plaats te worden ingeruimd voor projecten op energiegebied en 19 meer bepaald op het gebied van duurzame energie en energie-efficiëntie. Dit zal duurzame oplossingen opleveren en zal de bedrijven in die landen in staat stellen passende technologieën in te voeren en aan hun behoeften aan te passen. Voorts heeft het Comité voor samenwerking tussen de Unie en de landen van de Samenwerkingsraad van de Golf op 16 december 1996 gewezen op het belang dat beide partijen hebben bij dit dossier. De mogelijkheden voor gezamenlijke analyse, samenwerking en uitwisseling van wetenschappeüjke informatie en ervaringen zijn aangemerkt als nuttige instrumenten in dit verband. Nu dient te worden gezorgd voor de concrete toepassing daarvan in het kader van passende programma's. 67. Klimaatverandering is een uitdaging van zodanige omvang dat de ontwikkeling van beleidsinitiatieven en maatregelen gezamenlijk en solidair door de lidstaten en de Gemeenschap op communautair, nationaal, regionaal en lokaal niveau ter hand moet worden genomen om de overeengekomen doelstellingen inzake verlaging van het energieverbruik te bereiken en de afgesproken spreiding van de lasten over de lidstaten te realiseren. Er is behoefte aan gemeenschappeüjke of op communautair niveau tussen de üdstaten gecoördineerde beleidsinitiatieven en maatregelen en dit vereist een geïntegreerde benadering. Om deze benadering te kunnen ontwikkelen dienen echter eerst de in het eerste deel van dit document (punten 10-14) vermelde kwesties te worden behandeld. 68. De Commissie wil dat het Europees Parlement en de Raad, met de steun van het Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's, een krachtig poütiek signaal afgeven. Zij is van oordeel dat de Gemeenschap alles in het werk moet steUen opdat de Conferentie van de partijen bij het Raamverdrag van de Verenigde Naties inzake kümaatverandering, die in december in Kyoto wordt gehouden, leidt tot de vaststelling van een protocol dat een aanzienlijke vermindering van de broeikasgasemissies zal bewerkstelligen via gezamenlijk door de in bijlage X vermelde partijen genomen beleidsinitiatieven en maatregelen. Er moet echter zekerheid over bestaan dat de aangegane verpüchtingen kunnen worden gehonoreerd en dat de vereiste poütieke wil en de nodige middelen inderdaad aanwezig zijn. 20 BIJLAGE Met energiegebruik samenhangende C02-emissies (miljoen ton CO2) volgens het pre-Kyoto-scenario: Uitgaande van ongewijzigd beleid in de üdstaten en op communautair niveau zouden de C02-emissies zich als volgt ontwikkelen12: miljoen ton CO2 procentuele wijziging vergeleken met 1990 EU 1990 3. 200 1995 - 2% 2000 +2% 2005 +6% 2010 2020 +8% +16% Met energiegebruik samenhangende CORemissies per sector (miljoen ton CO2) procentuele wijziging vergeleken met 1990 1990 1995 2000 2005 2010 2020 industrie vervoer 626 -10% -14% -14% -15% -15% 743 +9% +22% +31% +39% +49% huishoudeüjke/tertiaire sector 654 -3% - 1% + 2% + 4% + 6% wanntekrachtkoppeüng 1036 -5% - 2% +2% +2% +17% energiesector 141 +7% +9% +11% +12% +13% totale emissies 3200 -2% +2% +6% +8% +16% 12 De analyse van de EU is gebaseerd op resultaten die zijn verkregen met het MIDAS-model door professor Capros van de Nationale Technische Universiteit van Athene, bij een in opdracht van DG XVII uitgevoerde studie, april 1997. 21 E U: P r c -K y o to s c e n a r io O n t w i k k e l i ng v an II li I*, C O 2 e m i s s i es , b r u to b i n n e 1 a n d s v e r b r u i k, e n e r g i e - e n k o o I s t o fi n t e n s 11 e 11 1 99 0 - I0 0 200 180 160 140 120 100 80 60 B BP e: E n e r g i e v e r b r u ik C O 2- em i s s i es K o o l s t o f i n t e n s i t e it ""-— A En e r g i e - in t en s i t e it 1 9 90 1 9 95 2 0 00 2 0 05 2 0 10 2 0 15 2 0 20 E U: p r e - K y o to : t o t a al e n e r g i e v e r b r u ik 1 9 9 0 - 2 0 20 W e e r g a ve v an de s c e n a r io f a c t o r en d ie t en g r o n d s l ag in de C 02- e m i s s ie l i g g en a an de w i j z i g i ng h o g. c r e e n c r g i «* - i n t e n s i t e it 2 5 00 2 2 50 2 0 00 1 7 50 1 5 00 1 2 50 -H g r o ei li It I' g ü ~ o p w a a r s te d r uk n e e r w a a r s te d r u k / e v e n w i c ht E U : p r c - K y o t o - s c c n a r io : w a r m t e k r a c h t k o p p e l i ng 1 9 9 0 - 2 0 20 W e e r g a ve van de f a c t o r en die ten g r o n d s l ag liggen aan de v e r a n d e r i n g en in de C 02- e m i s s ie 1000 800 600 400 -H groei B BP 200 0 b e t e re c o n v e r s i e - e f f i c i ë n t ie f é g e re e l e k t r i c i t e i t / w a rm te-in ten s -t«it nen o p w a a r s te d r uk i e er w a a rs te d r u k / e v e n w i c ht 22 ISSN 0254-1513 COM(97) 196 def. DOCUMENTEN NL 12 14 Catalogusnummer : CB-CO-97-223-NL-C ISBN 92-78-19781-5 Bureau voor officiële publikaties der Europese Gemeenschappen L-2985 Luxemburg A3


title: Entschließung zum Grünbuch der Kommission "Allgemeine und berufliche Bildung - Forschung: Hindernisse für die grenzüberschreitende Mobilität" (KOM(96)0462 C4-0580/96)

eurovoc_concepts:
EU programme
education
geographical mobility
research
vocational training

formats: html print


title: SCHRIFTLICHE ANFRAGE Nr. 1646/97 von Ursula STENZEL an die Kommission. Verwirklichung eines Media-III-Programms

eurovoc_concepts:
EU aid
EU programme
audiovisual communications policy
audiovisual production
audiovisual programme
child
financial aid
television
vocational training

formats: html pdf print

text: 22. 1. 98 DE Amtsblatt der Europa¤ischen Gemeinschaften C 21/77 (98/C 21/170) SCHRIFTLICHE ANFRAGE E-1646/97 von Ursula Stenzel (PPE) an die Kommission (14. Mai 1997) Betrifft: Verwirklichung eines Media-III-Programms Die Ho¤rer- und Sehervertretung des ORF, ARD, ZDF und SRG tritt gemeinsam fu¤r ein Media-III-Programm der EU ein, das die Fo¤rderung von eigenproduzierten Kinderprogrammen zum Ziel hat. Damit sollen den Fernsehanstalten qualitativ hochwertige Produkte fu¤r Kinderprogramme bzw. Kinderkana¤le zur Verfu¤gung stehen. Besteht die Mo¤glichkeit, dieses Bestreben zu realisieren und zu fo¤rdern? Antwort von Herrn Oreja im Namen der Kommission (30. Juni 1997) Mit dem MEDIA II-Programm soll in erster Linie die Produktion unabha¤ngiger audiovisueller Werke gefo¤rdert werden. Daher gewa¤hrt die Kommission Zuschu¤sse fu¤r Vorhaben im Umfeld der eigentlichen Produktion, die Ma(cid:223)nahmen in den Bereichen Fortbildung, Entwicklung und Vertrieb zugute kommen. Fo¤rdermittel werden vorrangig fu¤r die Ausstrahlung von Kinderprogrammen, insbesondere von Trickfilmen, vergeben. So werden Vorhaben zur Synchronisierung oder Untertitelung von Fernsehprogrammen sowie Werke finanziert, an denen mindestens zwei Fernsehveranstalter aus verschiedenen Mitgliedstaaten mitwirken. Ausdru¤ckliche Ziele dieser Ma(cid:223)nahmen (Ziff. 1. 2. 2 des Anhangs zum Beschlu(cid:223) 95/563/EG (1)) sind die effizientere Verbreitung von qualitativ hochwertigen Programmen in Europa sowie das Angebot von potentiell publikumswirksamen Programmen fu¤r Fernsehveranstalter. Damit kommen die gemeinschaftlichen Fo¤rdermittel indirekt auch Fernsehveranstaltern zugute. Im Falle des MEDIA III-Programms ist es noch verfru¤ht, Angaben zu den Ergebnissen der fu¤r Mitte 1998 vorgesehenen Halbzeitbewertung des MEDIA II-Programms zu machen. Auch lassen sich noch keine Empfehlungen formulieren, wie ein zuku¤nftiges MEDIA-Programm aufgrund dieser Ergebnisse gegebenenfalls effizienter gestaltet werden ko¤nnte. (1) ABl. L 321 vom 31. 12. 1995. (98/C 21/171) SCHRIFTLICHE ANFRAGE E-1648/97 von Leoluca Orlando (V) an die Kommission (14. Mai 1997) Betrifft: Vermutlicher Versto(cid:223) des Regionalgesetzes 1/9/93 der Region Sizilien gegen Artikel 92 und 93 des Vertrags von Rom Mit Regionalgesetz L. R. 1/9/93 hat die Regionalversammlung Siziliens die Vorschriften u¤ber die bereits gema¤(cid:223) dem Regionalgesetz vom 12. 4. 1967 Nr. 46 vorgesehenen und gu¤ltigen Anreize fu¤r Charterflu¤ge und Pauschalreisen nach Sizilien gea¤ndert. Eine Berechtigung auf die demzufolge von der Regionalverwaltung gewa¤hrte finanzielle Unterstu¤tzung haben unterschiedlos alle Reiseveranstalter und Reisebu¤ros (sizilianische, italienische, europa¤ische und au(cid:223)ereuropa¤ische), die Urlaubsreisen nach Sizilien durchfu¤hren wollen. Da es sich nicht um eine Unterstu¤tzung der Reiseveranstalter, sondern um Vergu¤nstigungen handelt, die der betroffene Reiseveranstalter an den Verbraucher weitergibt, und da die betreffenden Vorschriften gleicherma(cid:223)en fu¤r die sizilianischen und nichtsizilianischen Reiseveranstalter und Reisebu¤ros gelten, die sie in Anspruch nehmen wollen, kann ich mir keine Mo¤glichkeit der Wettbewerbsverzerrung gema¤(cid:223) Artikel 92 und 93 des Vertrags von Rom vorstellen. Schlie(cid:223)lich ist festzustellen, da(cid:223) die auf der Grundlage der genannten Vorschriften gewa¤hrten Beihilfen fu¤r die begu¤nstigten Reiseveranstalter und Reisebu¤ros nicht zu einer Kostensenkung fu¤hren, sondern im wesentlichen auf eine Verringerung des Kaufpreises fu¤r die Urlaubsangebote in Sizilien hinauslaufen und ausschlie(cid:223)lich den Touristen zugute kommen, die eine Pauschalreise nach Sizilien buchen


title: ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΚ) αριθ. 861/97 ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 14ης Μαΐου 1997 για καθορισμό των επιστροφών κατά την εξαγωγή ελαιόλαδου

eurovoc_concepts:
export refund
olive oil


title: WRITTEN QUESTION No. 1645/97 by Marlies MOSIEK-URBAHN to the Commission. Public invitation to tender 228/96 of February 1996

eurovoc_concepts:
Armenia
Azerbaijan
aid system
award of contract
citrus fruit
economic consequence
fruit juice
fruit product
pip fruit
stone fruit

text: 25. 2. 98 FI Euroopan yhteiso¤jen virallinen lehti C 60/33 (98/C 60/59) KIRJALLINEN KYSYMYS E-1642/97 esitta¤ja¤(t): Undine-Uta Bloch von Blottnitz (V) › komissiolle (14. toukokuuta 1997) Aihe: IAEA:n turvatarkastukset EU:ssa Iso-Britannia sallii IAEA:n tarkastukset esimerkiksi URENCOssa. Saksalaisessa Unterweserin ydinvoimalassa ta¤llaiset tarkastukset eiva¤t ole toivottuja. Onko Euroopan unionin alueella kansallisia eroja IAEA:n tarkastusluvissa? Mika¤li na¤in on, millaisia na¤ma¤ erot ovat, mista¤ ne johtuvat ja miksi Euratom ei huolehdi siita¤, etta¤ IAEA:n tarkastajat saavat saman kohtelun kaikissa maissa? Komission ja¤senen Christos Papoutsisin komission puolesta antama vastaus (22. heina¤kuuta 1997) Komissio haluaa muistuttaa parlamentin ja¤senta¤ siita¤, etta¤ Yhdistyneessa¤ kuningaskunnassa sijaitseva Urencon laitos on uraanin rikastuslaitos, kun taas Saksassa sijaitseva Unterweser on voimala. Ta¤ma¤ merkitsee sita¤, etta¤ teknisessa¤ mielessa¤ tilanne on turvatarkastusten suhteen erilainen. Rikastuslaitoksilta vaaditaan hyvin usein tai jatkuvasti suoritettavia tarkastuksia, kun taas voimaloilta harvempia, joskin vuodessa useita, tarkastuksia. Unterweserissa suoritettiin vuonna 1996 yli 10 tarkastusta, joista useimmat yhdessa¤ kansainva¤lisen atomiener- giaja¤rjesto¤n (IAEA) kanssa. IAEA:n kanssa ollaan eri mielta¤ siita¤ teknisesta¤ kysymyksesta¤, missa¤ sekaoksidi- polttoaineen (MOX) mittaukset pita¤isi suorittaa. Komissio, joka noudattaa Euroopan atomienergiayhteiso¤n (Euratom) ydinmateriaalivalvontaja¤rjestelma¤a¤, katsoo, etta¤ valvonta on tehokkainta suoritettuna sekaoksidipolt- toaineen valmistuslaitoksilla (ta¤ssa¤ tapauksessa Yhdistyneessa¤ kuningaskunnassa), kun taas IAEA pita¤a¤ parempana suorittaa na¤ma¤ mittaukset ydinaseettomissa valtioissa, vaikka ta¤llaiset reaktorimittaukset on suoritettava veden alla. Ta¤sta¤ asiasta keskustellaan parhaillaan. Yhteiso¤ssa¤ on itse asiassa kansallisia eroavaisuuksia IAEA:n turvatarkastuksissa riippuen siita¤, onko kyseessa¤ ydinasevaltio vai ydinaseeton valtio. Niinpa¤ IAEA:n ydinmateriaalivalvontaja¤rjestelma¤n toteuttamiseksi yhtei- so¤ssa¤ tehtiin kolme sopimusta Euroopan atomienergiayhteiso¤n, sen ja¤senvaltioiden ja IAEA:n va¤lilla¤: › INFCIRC/193: yhteiso¤n, sen ydinaseettomien ja¤senvaltioiden ja Kansainva¤lisen atomienergiaja¤rjesto¤n sopimus, tullut voimaan 21 pa¤iva¤na¤ helmikuuta 1977; › INFCIRC/263: yhteiso¤n, Yhdistyneen kuningaskunnan ja Kansainva¤lisen atomienergiaja¤rjesto¤n va¤linen vapaaehtoinen sopimus Kansainva¤lisen atomienergiaja¤rjesto¤n turvavalvonnan soveltamisesta Yhdistynees- sa¤ kuningaskunnassa, tullut voimaan 14 pa¤iva¤na¤ elokuuta 1978 (keskeinen ero verrattuna INFCIRC/193:een on, etta¤ IAEA:n rutiinitarkastuksia sovelletaan vain niihin laitoksiin, jotka IAEA on nimennyt Yhdistyneen kuningaskunnan laatimasta luettelosta, joka kattaa kaikki Yhdistyneen kuningaskunnan siviilika¤yto¤ssa¤ olevat ydinlaitokset), › INFCIRC/290: yhteiso¤n, Ranskan ja Kansainva¤lisen atomienergiaja¤rjesto¤n vapaaehtoinen sopimus turvaval- vonnan soveltamisesta Ranskassa, tullut voimaan 12 pa¤iva¤na¤ syyskuuta 1981 (soveltamisalaan kuuluvat vain Ranskan erityisesti nimea¤ma¤t materiaalit). Joka tapauksessa kaikki siviilika¤ytto¤o¤n tarkoitettu ydinmateriaali niin Ranskassa kuin Yhdistyneessa¤ kuningaskunnassakin kuuluu Euroopan atomienergiayhteiso¤n perustamissopimuksen ydinmateriaalivalvon- taja¤rjestelma¤n piiriin. (98/C 60/60) KIRJALLINEN KYSYMYS E-1645/97 esitta¤ja¤(t): Marlies Mosiek-Urbahn (PPE) › komissiolle (14. toukokuuta 1997) Aihe: Julkinen tarjouskilpailu 228/96 helmikuussa 1996 1. Minka¤ vuoksi tarjouskilpailun ehtoja muutettiin (omenista tuli persikoita) sen ja¤lkeen kun kilpailu oli jo ratkaistu yrityksen Trentofrutta (Italia) eduksi, ja milla¤ oikeudellisella perusteella ehtoja muutettiin? 2. Miksi ei julkistettu uutta tarjouskilpailua, vaikka tuoteryhma¤ muuttui, ja na¤in syntyi aivan uusi perusta?


title: 97/815/CE: Decisão da Comissão de 14 de Maio de 1997 que declara uma concentração compatível com o mercado comum e o funcionamento do Acordo EEE [Processo IV/M.856 - British Telecom/MCI (II)] (Apenas faz fé o texto em língua inglesa) (Texto relevante para efeitos do EEE)

eurovoc_concepts:
European Economic Area
common market
competition
economic concentration
telecommunications

formats: html pdfa1b print


title: PERGUNTA ESCRITA n. 1629/97 do Deputado Carlos ROBLES PIQUER à Comissão. Nacionalidade do pessoal da "European Training Foundation" e do CEDEFOP

eurovoc_concepts:
Cedefop
European Training Foundation
European official
nationality
personnel administration
professional qualifications
recruitment
servant (EU)