title: Ανακοίνωση της Επιτροπής - Η προώθηση της μαθητείας στην Ευρώπη

eurovoc_concepts:
apprenticeship
job creation
vocational education
vocational training
young worker

text: •Ct * ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ Βρυξέλλρς, 18. 06. 1997 COM(97) 300 τκλικό ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΗΙΙΙΤΡΟΙΙΗΣ Η προώθηση της μαθητείας στην Ευρώπη 1. Η μαθητεία αποτελεί την εισαγωγή στην επαγγελματική ζωή Ποικιλόμορφα προγράμματα μαθητείας στην Ευρώπη Τα συστήματα μ,αθητείας στην Ευρώπη είναι πολλά και ποικίλα, και διαφέρουν από άποψη ομ,άόοιν στόχων, οργάνωσης, π ηλιθίας, επιπέδου, ι μπλικάμι νο>ν ψορέων και αναγνώρισης των τίτλων σπουόών. Τα επίπεδα συμμετοχής παρουσιάζουν επίσης μ,εγάλες διακυμ,άνσεις, οι οποίες αντανακλούν, μεταξύ άλλων, διαφορές στο κύρος και στη σημασία που αποόίόεται στη μαθητεία στα πλαίσια των συστημάτων βασικής εκπαίδευσης και κατάρτισης των κρατών μελών. Για παράδειγμα, στη Γερμανία, στη Λανία και στην Αυστρία, η μαθητεία είναι ιδιαίτερα σημαντική, καθώς το ποσοστό συμμετεχόντων ανέρχεται στο 3-6% του συνολικού εργατικού δυναμικού. Το ποσοστό αυτό είναι περίπου 20πλάσιο των ποσοστών που σημειώνονται σε χώρες όπως το Βέλγιο, η Ελλάδα ή η Πορτογαλία, όπου ανέρχονται στο 0,2 ή 0,3%. Κοινά χαρακτηριστικά της μαθητείας II μαθητεία αποτελεί μια μορφή βασικής επαγγελματικής κατάρτισης, η οποία αποσκοπεί στο να εφοδιάσει τους νέους με τις ικανότητες που μπορούν να διευκολύνουν την είσοδο τους στην επαγγελματική ζωή. Αποτελεί πολύτιμη εναλλακτική λύση στις πιο προχωρημένες πανεπιστημιακές σπουδές, αφού συνδυάζει τη θεωρητική εκπαίδευση με την πρακτική επαγγελματική πείρα. Βέβαια, ένα κύριο πλεονέκτημ,ά της είναι η απόκτηση αναγνωρισμένου τίτλου σπουόών. Μαθητεία - το κλειδί για τη βελτίωση των προοπτικών απασχόλησης των νέων Στη συνοδό του στη Φλωρεντία, στις 21-22 Ιουνίου 1996, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ζήτησε από την Επιτροπή τη διεξαγωγή μιας μελέτης σχετικά με το "ρόλο της μαθητείας στην προώθηση της δημιουργίας θέσεων εργασίας". Το αίτημα αυτό να αντικατόπτριζε τη δέσμευση καταπολεμήσουν, μέσα) της εκπαίδευσης και της κατάρτισης, την ανεργία των νέων, και ιδίως των νέων κάτω των 25 ετών, που ανέρχεται σήμερα σχεδόν σε 20%. των αρχηγών κρατών και κυβερνήσεων τη μελέτη1 προκύπτει ότι η μεγαλύτερη προώθηση της μ,αθητείας Από αντοιποκρίνεται επακριβώς σε απτή τη μ,έριμ,να. Βελτιώνει τις προοπτικές απασχόλησης, σε βαθμ,ό που η ανεργία των νέων που έχουν ολοκληρώσει επιτυχίας μαθητεία τείνει να είναι χαμηλότερη του μέσου όρου. Η έρευνα αυτή παρουσιάζει μεγάλο αριθμό επιτυχών μεταβάσεων από το σχολείο στην εργασία. Για παράδειγμα, στο ιρλανδικό σύστημα μαθητείας, τα ποσοστά τοποθετήσεων φθάνουν το 95%, ακόμη και το 100%. Στην Αυστρία, οι άνεργοι πρώην μαθητευόμενοι παρουσιάζουν τη μικρότερη μέση διάρκεια ανεργίας έναντι των άλλων άνεργων νέων. Ενώ η μέση περίοδος φθάνει τις 60 ημέρες για τους πρώην μαθητευόμενους, η διάρκεια αυτή αυξάνεται στις 80 έως 100 ημέρες για τα άτομα που έχουν παρακολουθήσει άλλα είδη εκπαίδευσης. Η σημασία της εργασιακής πείρας σε μια επιχείρηση επιβεβαιώνεται και στην περίπτωση των νέων γερμανικών Lànder. Αμέσως μετά την ολοκλήρωση της κατάρτισης, τα τρία τέταρτα 1 Ο ρόλος της μαθητείας στην προώθηση της απασχόλησης και της δημιουργίας Οέσκων εργασίας: η σημασία της μαθητείας για την αγορά εργασίας - Netherlands lïconomic Institute για λογαριασμό της Ινυρωπαϊ'κής Ιίπιτροπής, Απρίλιος 1997. - 2- των μαθητευομένων που έχουν καταρτιστεί σε επιχείρηση βρίσκουν απασχόληση και το 19% παραμένει άνεργο, ενο') όταν η κατάρτιση πραγματοποιείται εκτός επιχείρησης, μ,όνο το 27% βρίσκει απασχόληση και το 70% σχεδόν παραμένει άνεργο. Δεκαπέντε μήνες μετά, το 50% έχει βρει οιπασχόληση και το 23% εξακολουθεί να είναι άνεργο, ενώ για την πρώτη ομάδα τα αντίστοιχα ποσοστά φθάνουν το 71% και 8%. Η Ευρωπαϊκή συνεισφορά της ΕΚ στη μεταρρύθμιση Οι βελτιώσεις στην κατάρτιση διά της μαθητείας έγιναν συχνά δυνατές χάρη στην οικονομική υποστήριξη της Ευρωπαϊκής Κοινότητας στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου. Πάνω από το 20% των 47 δισ. ECU που διαθέτει το ΕΚΤ για την περίοδο 1994-1999 διατίθεται στους άνεργους νέους και στην ενσωμάτωση τους στην αγορά εργασίας. Τα σημαντικότερα προγράμματα της ΕΚ είναι το Youthstart και το Leonardo da Vinci, στο πλαίσιο των οποίων δοκιμαστικά σχέδια και διακρατικές τοποθετήσεις συμβάλλουν στη βελτίωση της ποιότητας. Στόχος των ενεογειονν αυτών είναι η προώθηση των ανταλλαγών ορθών πρακτικοιν σε πανευρωπαϊκό επίπεδο και η διάδοση νεωτεριστικών και υψηλής ποιότητας εργαλείων. Η μελλοντική πορεία Το παρόν έγγραφο έχει ως στόχο την επισήμ,ανση των χαρακτηριστικών της υψηλής ποιότητας μαθητείας που συμβάλλουν στην αύξηση της ικανότητας των νέων να βρίσκουν εργασία. Βάσει διαφόρων πρωτοβουλιών που αναλαμβάνονται στα κράτη μέλη, τα παραδείγματα ορθής πρακτικής που αναφέρονται προσπαθούν να αποδείξουν τον τρόπο με τον οποίο μπορεί η μαθητεία να γίνει πιο ελκυστική και να ανταποκρίνεται καλύτερα στις αλλαγές που σημειώνονται στα βιομηχανικά πρότυπα και δραστηριότητες. Τέλος, η Επιτροπή προτείνει πέντε τρόπους αύξησης της αποτελεσματικότητας της μαθητείας, προκειμένου να βελτιωθεί επιπλέον, τηρούμενης της αρχής της επικουρικότητας, η ποιότητα της μαθητείας στην Ευρώπη, καθώς και κατευθυντήριες γραμμές για τις ενέργειες που θα πρέπει να πραγματοποιηθούν τόσο σε εθνικό όσο και σε κοινοτικό επίπεδο. Είναι ωστόσο σημαντικό να μην λησμονείται ότι οι μεγάλες διακυμάνσεις που παρατηρούνται μεταξύ των συστημάτων μαθητείας αντικατοπτρίζουν τις διαφορετικές θεσμικές δομές καθώς και τις διαφορετικές κοινωνικές και οικονομικές συνθήκες των κρατών μελών. Συνεπώς, οι κατευθυντήριες γραμμές για την πραγματοποίηση ενεργειών που παρατίθενται παρακάτω θα πρέπει σαφούς αφού προσαρμοστούν στο εκάστοτε εθνικό πλαίσιομ πριν εφαρμοστούν. 2. Δυναμικές μεταρρυθμίσεις με παρόμοιους στόχους Σε πολλά κράτη μέλη, γίνονται σημαντικές μεταρρυθμίσεις που αποσκοπούν στη βελτίωση της ποιότητας και στην αύξηση της ελκυστικότητας των προγραμμάτων καθώς και στην προσαρμογή τους στις αλλαγές που σημειώνονται στη βιομηχανία και στις ανάγκες της αγοράς εργασίας. Από την ανάλυση αυτών των μεταρρυθμίσεων, όπως περιγράφεται με συγκεκριμένα παραδείγματα, διαφαίνεται ότι τα κράτη μέλη επιχειρούν: -3 - • ISa συρρικνωθεί το χάσμα μεταξύ σχολείων και χώρου εργασίας Στη Σουηδία: II μαθητεία δεν υπάρχει αυτή καθαυτή, αλλά οιπό το 1992 η πραγματοποίηση πρακτικής άσκησης στη θέση εργασίας, η οποία αντιπροσωπεύει τουλάχιστον το 15% του συνολικού χρόνου κατάρτισης, περιλαμβάνεται σε όλα τα προγράμματα εκπαίδευσης. της ανώτερης επαγγελματικής Συμβουλευτικοί φορείς, μεταξύ των οποίων σχολεία και τοπικές συνδικαλιστικές οργανώσεις και βιομηχανίες, διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην παροχή κατάρτισης, στην αγορά εξοπλισμού και στην προετοιμασία των υπευθύνων. δευτεροβάθμιας κατάρτισης Στη Φινλανδία Η σχετική θέση της μαθητείας έναντι άλλων μορφοον εκπαίδευσης και κατάρτισης βελτιο')θηκε με νομοθεσία που άρχισε να ισχύει το 1993. II μ,αθητεία χαρακτηρίζεται από ευελιξία, ανταποκρίνεται στις ανάγκες των επιχειρήσεων και των ατόμων, οδηγεί στα ίδια επαγγελματικά πτυχία με την κατάρτιση σε εκπαιδευτικό ίδρυμ,α και προσφέρει ευκαιρίες για πιο εξειδικευμένη επαγγελματική κατάρτιση. Ο αριθμός των μαθητευόμενων, ο οποίος κατά τη δεκαετία του 1970 ανερχόταν μ,όλις σε 4. 000, αυξήθηκε το 1996 σε 18. 000 και το 2000 το μερίδιο της μ,αθητείας αναμένεται να αντιστοιχεί στο 16% το>ν ατόμ,ων που παρακολουθούν βασική εκπαίδευση και επανεκπαίδευση. • Να ανταποκρίνεται περισσότερο η μαθητεία στις ανάγκες της αγοράς εργασίας Στην Ισπανία: Από το 1988, η αποκέντρωση είχε ως αποτέλεσμα τη μεγαλύτερη ευελιξία και την καλύτερη ανταπόκριση στις τομεακές και τοπικές ανάγκες της βιομηχανίας. II κατάρτιση σε κέντρα εργασίας είναι ενσωματωμένη στην επαγγελματική εκπαίδευση πλήρους ωραρίου μέσω υποχρεωτικών τρίμηνων ενοτήτων κατάρτισης. Οι τοποθετήσεις γίνονται κατόπιν συμφωνίας με τις τοπικές επιχειρήσεις, τις συνδικαλιστικές οργανώσεις και τα σχολεία. Στο Λουξεμβούργο: Οι κοινωνικοί εταίροι συνεργάζονται στο πλαίσιο επαγγελματικών επιμελητηρίων. Αυτοί που είναι υπεύθυνοι για ένα συγκεκριμένο τομέα αποφασίζουν από κοινού με το υπουργείο Εργασίας για το ποιες τέχνες ή επαγγέλμ,ατα πρέπει να προβλέπουν μαθητεία, καθορίζουν την πρακτική κατάρτιση στη θέση εργασίας, βοηθούν στην προετοιμασία μαθημ,άτων θεωρίας σε συγκεκριμένα επαγγέλμ,ατα, καθορίζουν τη μορφή των τελικών εξετάσεων μ,ετά την ολοκλήρωση της μαθητείας και, μαζί με το Υπουργείο, χορηγούν τα τελικά πιστοποιητικά. Στην Πορτογαλία: Από την ίδρυση του τριμερούς Ιδρύματος Απασχόλησης και Επαγγελματικής Κατάρτισης και των περιφερειακών κέντρων του, οι κοινωνικοί εταίροι διαδραματίζουν ολοένα και σημαντικότερο ρόλο στην επαγγελματική κατάρτιση. Συμμετέχουν στο συντονισμό και στη διαχείριση της πιστοποίησης, στην προώθηση δραστηριοτήτων κατάρτισης και στην οργάνωση προγραμμάτων κατάρτισης. - 4- • Να προωθήσουν την ευελιξία και την κινητικότητα στον τομέα της εργασίας Στη Γερμανία: επίσημους Η ανάγκη για τίτλους σπουδών παρά για απλά προσόντα αναγνωρίστηκε ήδη από τα τέλη της δεκαετίας του 1970. Έκτοτε, δίνεται μεγαλύτερη έμφαση στις οριζόντιες ικανότητες, όπως η ικανότητα σχεδιασμού, χειρισμού μεθοόολογιο'νν, σκέψης στο πλαίσιο συστημ,άτίον, και ανάπτυξης ικανοτήτων κοινωνικής επικοινωνίας, το αίσθημα της ευθύνης και το κριτικό πνεύμα. Δεδομένου του υψηλού επιπέδου επαγγελμ,ατικής κινητικότητας στη Γερμανία, οι αλλαγές αυτές είχαν ως αποτέλεσμα την αύξηση της ευελιξίας της αγοράς εργασίας. Στη Δανία: Από το 1992, η δανική νομοθεσία επιτρέπει στους νέους που παρακολουθούν βασική επαγγελματική κατάρτιση να πραγματοποιούν περιόδους πρακτικής άσκησης στο εξωτερικό ως αναπόσπαστο μέρος του κύκλου κατάρτισης τους. Για τη χρηματοδότηση των πρόσθετων εξόδων των καταρτιζόμενων κατά τη διάρκεια της διακρατικής τους εμπειρίας, διατίθενται κονδύλια από το σύστημα απόδοσης δαπανών στους εργοδότες. • Να καταπολεμήσουν τον κοινωνικό αποκλεισμό Στην Ιταλία: Οι συμβάσεις κατάρτισης-απασχόλησης έχουν αναπτυχθεί και υποστηρίζονται επισήμως προκειμένου να ενθαρρύνονται οι εργοδότες να καταρτίζουν νέους ηλικίας μεταξύ 15 και 29 ετών (32 ετών όσον αφορά τις γυναίκες), με ιδιαίτερη έμφαση στα άτομα που απειλούνται με κοινωνικό (χποκλεισμό. Οι συμβάσεις μπορούν να ανανεώνονται, συνήθως ύστερα από 24 μήνες. Οι συμβάσεις αυτές αφορούν σήμερα πάνω από μισό εκατομμύριο νέους. • Να ανυψώσουν το εκπαιδευτικό επίπεδο των πτυχίων των μαθητευομένων Στη Γαλλία: Η μεταρρύθμιση του 1987 είχε ως (χποτέλεσμα την επέκταση των μαθημάτων που οδηγούν σε πτυχία τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, συ|ΐπεριλαμβανομένου αυτού του πτυχιούχου μηχανικού. Αυτό συνέβαλε στη διεύρυνση του φάσματος των εταιρειών υποδοχής και στην υποκίνηση του ενδιαφέροντος για αυτού του είδους τη σύμβαση σε νέους τομείς. Το 1992, περίπου 25. 000 μαθητευόμενοι παρακολούθησαν κύκλους μαθημάτων που οδηγούσαν σε αναΥτερη εκπαίδευση. 'Γο 1995, ο αριθμός τους είχε αυξηθεί στους 60. 000 περίπου. Στις Κάτω Χώρες: Από το ολλανδικό σύστημα μαθητείας χορηγούνται τώρα πιστοποιητικά τριών επιπέδων. Τα άτομα που παρακολουθούν τον παραδοσιακό κύκλο πρώτου επιπέδου έχουν πρόσβαση στο δεύτερο και στο τρίτο επίπεδο. Πρόκειται για μια αναγκαία προσαρμογή στις μεταβαλλόμενες απαιτήσεις για προσόντα, οι οποίες είναι σήμερα πολύ υψηλότερες απ' όσο άλλοτε σε ορισμένους τομείς. Τα τελευταία s - χρόνια, το 40% περίπου των συμμετεχόντων παρακολούθησε κύκλο μ,αθημ,άτων δευτέρου ή τρίτου επιπέδου. • Να παράσχουν στους μαθητευόμενους πρόσβαση στην τριτοβάθμια εκπαίδευση Στο Ηνωμένο Βασίλειο: Στόχος της πολιτικής, τον οποίο συμμερίζονται οι κοινωνικοί εταίροι, είναι να ενθαρρυνθεί η μετάβαση, όπου ενδείκνυται, από το σύστημα σύγχρονης μ,αθητείας στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. Τα προσόντα των αποφοίτου από τη σύστημα της σύγχρονης μαθητείας αναγνωρίζονται από τις υπηρεσίες των πανεπιστημίων και των κολεγίων ως δυνητικώς ικανοποιητικά για την (χποδοχή τους ως φοιτητονν τους. εγγραφής Στην Αυστρία: Μια πρόταση νόμου περί Beruisrcifcprufung, είδους εισαγωγικών εξετάσεων στο πανεπιστήμιο, έχει ήδη εγκριθεί από τους κοινωνικούς εταίρους και την κυβέρνηση και αποτελεί επίσης το θέμα ενός σχεδίου που χρηματοδοτείται στα πλαίσια του κοινοτικού προγράμματος Leonardo da Vinci. 3. Πέντε "συνταγές" για αποτελεσματικότερη μαθητεία / η: Επέκταση της μαθητείας και ανάπτυξη νέων μορφών μαθητείας Στόχος: να επεκταθεί η μ,αθητεία και να αναπτυχθούν νέες μορφές, μέσω της αύξησης του αριθμού των θέσεων κατάρτισης, της χρήσης των νέων τεχνολογιών εξ αποστάσεως μάθησης και της ανάπτυξης της κατάρτισης σε αναπτυσσόμενους τομείς και για νεοεμφανιζόμ,ενα επαγγέλματα. Παρ1 όλο που υπάρχουν εμ,φανείς εξαιρέσεις, η μ,αθητεία υπερεκπροσωπείται γενικώς σε τομείς με σχετικά μ,ικρές προοπτικές μεγέθυνσης, όπως τα οικοδομικά- τεχνικά έργα, οι επισκευές αυτοκινήτων και η κομμωτική. Είναι σχετικώς σπάνιο φαινόμενο στον τομέα των υπηρεσιών και, όταν απαντάται, πολύ συχνά πρόκειται για τομείς με τους χαμηλότερους ρυθμούς μεγέθυνσης. Υπάρχουν επίσης ενδείξεις ότι οι μαθητευόμενοι είναι σπάνιοι σε ιδιαίτερα νεωτεριστικούς τομείς, όπως το σύνολο του τομέα των υπηρεσιών πληροφόρησης. Η κατανομή της κατάρτισης σε ευρύ φάσμα οικονομικών τομέων έχει επίσης σχέση με τις MME, ο ρόλος των οποίων στη δημιουργία θέσεων εργασίας είναι εξαιρετικά σημαντικός, όπως ζωτική είναι και για το μέλλον της μαθητείας η συμμετοχή τους σ' αυτή. Στη Γερμανία, για παράδειγμα, πάνω από το 50% των μαθητευόμενων απασχολούνται σε επιχειρήσεις κάτω των 50 εργαζομένου. II έκταση στην οποία οι επιχειρήσεις προσφέρουν θέσεις κατάρτισης έχει άμεση σχέση με τον οικονομικό κύκλο. Κατά τη διάρκεια περιόδων ύφεσης, το κόστος της κατάρτισης μαθητευόμενων για τις επιχειρήσεις και το θέμα της χρηματοδότησης τους αποκτούν ζωτική σημασία. Στο πλαίσιο αυτό, είναι σημαντικό να αξιοποιηθούν στο έπακρο οι δυνατότητες που προσφέρουν οι νέες τεχνολογίες της πληροφορίας. στην τηλεμ,ατικής αποτελεσματικότητα από άποψη κόστους της μ,αθητείας, παρέχοντας θεωρητικές γνώσεις μέσω της χρήσης της εξ αποστάσεως διδασκαλίας και του Internet, και έτσι να μειώσει τη φυσική παρακολούθηση των ατόμων στο σχολείο. συμβάλει μπορεί χρήση της να II Το κύρος είναι κρίσιμο στοιχείο της ελκυστικότητας της μαθητείας στο πλαίσιο του συνολικού εκπαιδευτικού συστήματος. Οι νέοι παροτρύνονται να συμμετάσχουν - 6- όταν πείθονται ότι η μαθητεία μπορεί πραγματικά να βελτιώσει τις επαγγελματικές προοπτικές τους. Αυτό σημαίνει ότι η μαθητεία πρέπει να προσφέρει υψηλότερα προσόντα, να οδηγεί σε υψηλότερα εκπαιδευτικά επίπεδα και μην θεωρείται υποδεέστερη στο πλαίσιο των συστημάτων εκπαίδευσης και κατάρτισης. Προτάσεις ενεργειών: • Τα κράτη μέλη θα πρέπει να εξακολουθήσουν να παρέχουν οικονομικά κίνητρα στις επιχειρήσεις οκιτε αυτές να προσφέρουν πρόσθετες θέσεις κατάρτισης. Σε αυτό το πλαίσιο, οι MME και ο σημαντικός ρόλος που διαδραματίζουν όσον αφορά τη μαθητεία θα πρέπει να ληφθούν υπόψη. • Εκτός από τα οικονομικά κίνητρα, τα κράτη μέλη θα πρέπει να επιδιώξουν να εξασφαλίσουν (χπό τις επιχειρήσεις μεγαλύτερες δεσμεύσεις για συμμετοχή στη μαθητεία, προβλέποντας ένα πιο ελαστικό νομικό πλαίσιο καθώς και την επέκταση των πτυχίων προς την τριτοβάθμια εκπαίδευση και δίνοντας έμφαση στα νεοεμφανιζόμενα επαγγέλματα. • Οι δυνατότητες που παρέχουν τα πολυμέσα στους μαθητευόμενους θα πρέπει να διερευνηθούν περισσότερο ώστε να γίνεται άριστη χρήση των δυνατοτήτων τους. • II Επιτροπή θα αναλάβει την εκπόνηση πανευρωπαϊκής ποιοτικής μελέτης με θέμα το ρόλο των επιχειρήσεων στη μαθητεία. 11 μελέτη πρόκειται να εντοπίσει την ορθή πρακτική και τα σημαντικότερα νεωτεριστικά μέτρα καθώς και τους παράγοντες που μπορούν να συμ,βάλουν στην ανάληψη μεγαλύτερων δεσμεύσεων για προσφορά θέσεων κατάρτισης. 2η: Βελτίωση της ποιότητας της κατάρτισης Στόχος: να βελτιωθεί η ποιότητα της μ,αθητείας (χπό άποψη παιδαγωγικής, περιεχομένου και οργάνωσης, έτσι α'κττε να εξευρεθεί η χρυσή τομή μεταξύ θεωρητικής κατάρτισης και κατάρτισης στη θέση εργασίας και μεταξύ των αναγκών των επιχειρήσεων και των ατόμων. Ο ολοένα και πολυπλοκότερος χαρακτήρας των συστημάτων εργασίας απαιτεί από τους εργαζομένους να επικοινωνούν, να εργάζονται σε ομάδες, να αντιδρούν με ευελιξία και να επιλύουν μόνοι τους τα προβλήματα. Οι δυνατότητες της μαθητείας να εξοπλίζει τα άτομ,α ώστε να αντεπεξέρχονται σε αυτές τις ανάγκες είναι, λόγω ίδιας της της (μύσης (καθώς συνδυάζει τη θεωρητική κατάρτιση με την της εργασιακή πείρα), πολύ μ,εγάλες. Η πρακτική πείρα που (χποκτάται από καταστάσεις της πραγματικής ζωής προσθέτει νόημα και σημασία στο μαθησιακό περιβάλλον που, με τη σειρά του, αυξάνει τα κίνητρα για μάθηση και την αποδοτικότητα της μάθησης. Ωστόσο ο συνδυασμός της παρακολούθησης κατάρτισης στο σχολείο και σε επιχείρηση δεν επαρκεί, εκτός εάν έχουν συνδυαστεί δεόντως τα περιεχόμενα αυτοϊν των δύο μορφών. Αυτό απαιτεί τη στενή συνεργασία και την αλληλεπίδραση επιχειρήσεων και εκπαιδευτικού συστήματος και, πρωτίστως εκπαιδευτές μ,ε υψηλά προσόντα στο χώρο εργασίας. Παρ' όλο που ταχεία μετάβαση από την κατάρτιση στην εργασιακή ζωή είναι σημαντική, τα συστήματα μαθητείας πρέπει να αναγνωρίζουν επίσης ότι το άτομο διατηρεί μακροπρόθεσμα την ικανότητα του να βρει απασχόληση, εάν οι δεξιότητες που έχει αποκτήσει είναι οριζόντιες και εκσυγχρονίζονται σε τακτική βάση. Για να επιτευχθεί αυτό,. τα προγράμματα πρέπει να παρέχουν τις βασικές δεξιότητες που αποτελούν Tit απαραίτητα θεμ,έλια για τη διά βίου μάθηση. Προτάσεις ενεργειών: • Τα κράτη μέλη θα πρέπει να προσαρμόσουν τα αναλυτικά προγράμματα έτσι ώστε να συρρικνωθεί το χάσμα μεταξύ βασικής και συνεχούς κατάρτισης. Σημαντικά στοιχεία αυτών των προσπαθειών θα είναι, μεταξύ άλλων, μαθήματα που θα διευρύνουν τις γενικές γνώσεις και θα παρέχουν κοινωνικές και άλλες δεξιότητες που είναι κοινές σε μ,εγάλο (ράσμα επαγγελμάτων. Αυτά θα αποτελέσουν τη βάση για τη διά βίου μάθηση και θα βελτκίκτουν τις προοπτικές απασχόλησης σε μακροπρόθεσμη προοπτική. • Η Επιτροπή θα συμβάλει δίνοντας μεγαλύτερη έμφαση, στο πλαίσιο του προγράμματος Leonardo da Vinci, στην ενίσχυση των ποιοτικών βελτιώσεων της μαθητείας μέσα) της ανταλλαγής εκπαιδευτούν και άλλων σχετικών παραγόντων σε επιχειρήσεις και εκπαιδευτικά ιδρύματα. 3 η: Προώθηση της κινητικότητας των μαθητευόμενων Στόχος: να προστεθεί ευρωπαϊκή διάσταση στη μ,αθητεία μέσω της διευκόλυνσης της κινητικότητας των μαθίμευομ,ένων και της αναγνώρισης των περιόδων κατάρτισης που πραγματοποιούνται σε άλλα κράτη μέλη. Το καθεστώς που προβλέπεται για το μαθητευόμενο δεν είναι παντού το ίδιο. Σε ορισμένες χώρες βασίζεται σε σύμβαση κατάρτισης που είναι παρόμοια με τη σύμβαση εργασίας, ενώ σε άλλες, όπου τα προγράμματα είναι περισσότερο συνδεδεμένα με το σχολικό σύστημ,α, ο μαθητευόμενος θεωρείται σπουδαστής. Οι αποκλίσεις αυτές παρακωλύουν τη διακρατική κινητικότητα και την αναγνώριση της κατάρτισης που πραγματοποιείται σε άλλο κράτος μέλος. Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς, προκειμένου να αξιοποιούνται στο έπακρο οι όλο και μεγαλύτερες ευκαιρίες που παρέχει η ενιαία αγορά και η παγκόσμια οικονομία, απαιτείται πολυτάλαντο εργατικό δυναμικό. Προτάσεις ενεργειών • Προώθηση της μαθητείας με. ευρωπαϊκή διάσταση. Η Επιτροπή επεξεργάζεται αυτή την εποχή πρόταση μέτρων για την ανάπτυξη ενός κοινού νομικού πλαισίου για την προώθηση της μ,αθητείας στην Ευρώπη. • Κατά την αναθεώρηση του προγράμματος δράσης Leonardo da Vinci, η Επιτροπή τους θα δώσει μαθητευομένους, κατά το πρότυπο του προγράμματος Σωκράτης / Erasmus. ένα σύστημα κινητικότητας για ιδιαίτερη έμφαση σε • Η Επιτροπή και τα κράτη μέλη θα πρέπει να υποστηρίξουν και να προωθήσουν τις ευκαιρίες κινητικότητας μέσω ενός συστήματος συλλογής, συντονισμού και παροχής πληροφοριών σχετικά με τις δυνατότητες διακρατικών τοποθετήσεων, ιδίως στο πλαίσιο του συστήματος EURES. 8- 4η: Εξασφάλιση της συμμετοχής των κοινωνικών εταίρων Στόχος: να εξασφαλιστεί η μεγαλύτερη δυνατή συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων στη βελτίωση και στην ανάπτυξη της μαθητείας. Οι κοινωνικοί εταίροι διαδραματίζουν κρίσιμο ρόλο στην εξασφάλιση της θέσης της μαθητείας στην αγορά εργασίας μέσω της αναγνώρισης των τίτλων σπουδών της, της προσαρμογής των αναλυτικών προγραμμάτων στις νέες εξελίξεις και της προσφοράς θέσεων κατάρτισης σε κάθε είδους επιχείρηση. εταίροι συμμετέχουν στην Σε ορισμένες χο')ρες, οι κοινωνικοί εκπόνηση νομοθεσίας, στη χάραξη πολιτικής και στη διοίκηση, καθώς και στην ανάπτυξη του περιεχομένου, στην παρακολούθηση και στην πιστοποίηση της κατάρτισης. II συμμετοχή τους φαίνεται ότι είναι ζωτικής σημασίας για την πρόσδωση του αναγκαίου κύρους στη μαθητεία, και συνεπώς για την εξασφάλιση της ελκυστικότητας της, καθώς και προκειμένου να εξασφαλίζεται ότι τα συστήματα ανταποκρίνονται περισσότερο στις νέες εξελίξεις. • II Επιτροπή και τα κράτη μέλη θα πρέπει να δημιουργήσουν δίκτυα δοκιμαστικών σχεδίων για την προώθηση της μαθητείας σε αναπτυσσόμενους και νεωτεριστικούς τομείς και να αναθέσουν στους κοινωνικούς εταίρους υπεύθυνο ρόλο στον τομέα της διαχείρισης τους. • θα πρέπει να ενταθούν οι συζητήσεις σχετικά με τη μαθητεία στο πλαίσιο του κοινωνικού διαλόγου, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στην κατάρτιση στους νεοεμφανιζόμενους τομείς και εξασφαλίζοντας την επαρκή προσφορά θέσεων κατάρτισης. Το θέμα αυτό θα εξεταστεί για προΥτη φορά με την ευκαιρία της συζήτησης σχετικά με την "πρόσβαση στις δεξιότητες", την οποία θα εγκαινιάσει η Επιτροπή το προσεχές φθινόπωρο. 5η: Προς πραγματικές στρατηγικές για τη μαθητεία τους ενδιαφερόμενους Στόχος: να διευκολυνθούν οι ανταλλαγές ορθής πρακτικής και να διατεθούν σε (χποφάσεων και χάραξης όλους πολιτικής, σχολεία, εκπαιδευτές, επιχειρήσεις) δείκτες που θα τους επιτρέπουν να παρακολουθούν την ανάπτυξη της μαθητείας στην Ευρώπη και να χαράσσουν πραγματικές στρατηγικές. (υπεύθυνοι λήψης Οι προσπάθειες των κρατών μελών για τη μεταρρύθμιση των συστημάτων κατάρτισης αποτελούν ένδειξη 'αποφασιστικότητας και δυναμισμού. Όμως οι διαφορές που υπάρχουν μεταξύ των συστημάτων και της χρησιμοποιούμενης ορολογίας δεν θα πρέπει να παρακωλύουν την αναζήτηση κοινών προσεγγίσεων σε κοινά προβλήματα. Προτάσεις ενεργειών: • Η Επιτροπή, με τη συνδρομή των κρατών μελίόν, θα μπορούσε να συντάσσει εκθέσεις σε τακτικά διαστήματα σχετικά με τη μαθητεία στα κράτη μέλη, χρησιμοποιώντας κοινό ορισμό, συστηματική ταξινόμηση και χαρακτηριστικά δεδομένα, προκειμένου να εξασφαλίζεται η συγκρισιμότητα των διαφόρων συστημάτων. II Επιτροπή, σε συνεργασία με τα κράτη μ,έλη, θα μπορούσε, να καθιερώσει ένα σύστημα συγκριτικής αξιολόγησης στον τομ,έα της μ,αθητείας, ιδίως στο πλαίσιο του συστήματος συγκριτικής αξιολόγησης στον τομ,έα της νεολαίας που καταρτίζει αυτή την εποχή η Επιτροπή Απασχόλησης και Αγοράς Εργασίας. Αυτά τα στοιχεία θα μπορούσαν να δώσουν το έναυσμα για συζήτηση μεταξύ όλων των ενδιαφερόμενων και να βοηθήσουν στην εξεύρεση νέων στρατηγικών προώθησης και ανάπτυξης. ιο ISSN 0254-1483 COM(97) 300 τελικό ΕΓΓΡΑΦΑ GR 05 16 04 Αριθ. καταλόγου : CB-CO-97-323-GR-C ISBN 92-78-21805-7 Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων L-2985 Λουξεμβούργο