eurovoc_concepts:
EU relations
Estonia
accession to the European Union
economic situation
political situation

text: ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ Βρυξέλλες, 15. 07. 1997 COM(97) 2006 τελικό Γνώμη της Επιτροπής για την αίτηση προσχώρησης της Εσθονίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση Περιεχόμενα Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ α) Πρόλογος Η αίτηση προσχίόρησης Το πλαίσιο της γνο')μης Το περιεχόμενο της γνώμης β) Σχέσεις μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Εσθονίας Ιστορικό και γεωπολιτικό πλαίσιο Η θέση της Εσθονίας όσον αφορά την Ευρωπαϊκή Ένωση Συμβατικές σχέσεις Προενταξιακή στρατηγική Εμπορικές σχέσεις Γενική εκτίμηση Β. ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΠΡΟΣΧΩΡΗΣΗΣ 1. Πολιτικά κριτήρια 1. 1 Δημοκρατία και κράτος δικαίου Οργάνωση του Κοινοβουλίου και της νομοθετικής εξουσίας Λειτουργία του Κοινοβουλίου Οργάνωση της εκτελεστικής εξουσίας Λειτουργία της εκτελεστικής εξουσίας Οργάνωση της δικαστικής εξουσίας Λειτουργία της δικαστικής εξουσίας 1. 2 Δικαιώματα του ανθρώπου και προστασία των μειονοτήτων Ατομικά και πολιτικά δικαιώματα Οικονομικά, κοινωνικά και πολιτιστικά δικαιώματα Δικαιώματα και προστασία των μειονοτήτων 1. 3 Γενική εκτίμηση 2. Οικονομικά κριτήρια 2. 1 Η οικονομική κατάσταση Γενικό πλαίσιο Απελευθέρωση της οικονομίας Σταθεροποίηση της οικονομίας Διαρθρωτικές αλλαγές Χρηματοπιστωτικός τομέας Οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη 2. 2 Η οικονομία υπό την προοπτική της προσχώρησης Εισαγο)γή Η ύπαρξη λειτουργικής οικονομίας της αγοράς Η ικανότητα αντιμετώπισης των ανταγωνιστικών πιέσεων και των δυνάμεων της αγοράς Προοπτικές και προτεραιότητες 2. 3 Γενική εκτίμηση 3. Ικανότητα ανάληψης των υποχρεώσεων του μέλους 3. 1 Εσωτερική αγορά χωρίς σύνορα Οι τέσσερις ελευθερίες - Γενικό πλαίσιο - Ελεύθερη κυκλοφορία εμπορευμάτων - Ελεύθερη κυκλοφορία κεφαλαίων - Ελεύθερη κυκλοφορία υπηρεσιών - Ελεύθερη κυκλοφορία προσώπων - Γενική εκτίμηση Ανταγωνισμός 3. 2 Καινοτομία Κοινωνία των πληροφοριών Εκπαίδευση, κατάρτιση και νεολαία Έρευνα και τεχνολογική ανάπτυξη Τηλεπικοινωνίες Οπτικοακουστικός τομέας 3. 3 Οικονομικές και δημοσιονομικές υποθέσεις Οικονομική και Νομισματική Ένωση Φορολογία Στατιστικές 3. 4 Τομεακές πολιτικές Βιομηχανία Γεωργία Αλιεία Ενέργεια Μεταφορές Μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις 3. 5 Οικονομική και κοινωνική συνοχή Απασχόληση και κοινωνικές υποθέσεις Περιφερειακή πολιτική και συνοχή 3. 6 Ποιότητα ζωής και περιβάλλον Περιβάλλον Προστασία των καταναλωτών 3. 7 Δικαιοσύνη και εσωτερικές υποθέσεις 3. 8 Εξωτερικές πολιτικές Εμπόριο και διεθνείς οικονομικές σχέσεις Ανάπτυξη Τελωνεία Κοινή εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφάλειας 3. 9 Δημοσιονομικά θέματα Δημοσιονομικός έλεγχος Επιπτώσεις στον προϋπολογισμό 4. Ικανότητα της διοίκησης να εφαρμόσει το κεκτημένο 4. 1 Διοικητικές δομές 4. 2 Διοικητική και δικαστική ικανότητα 4. 3 Γενική εκτίμηση Γ. ΠΕΡΙΑΗΨΗ ΚΑΙ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ Παραρτήματα Σύνθεση του Κοινοβουλίου Ενιαία αγορά: Μέτρα Λευκού Βιβλίου Στατιστικά στοιχεία Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ α) Πρόλογος Η αίττιση προσχώρησης Μετά την αίτηση προσχώρησης στην Ευρωπαϊκή Ένωση που υπέβαλε η Εσθονία στις 24 Νοεμβρίου 1995, το Συμβούλιο Υπουργών αποφάσισε στις 29 Ιανουαρίου 1996 να εφαρμόσει τη διαδικασία του άρθρου Ξ της συνθήκης, σύμφωνα με το οποίο ζητείται η γνώμη της Επιτροπής. Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή υποβάλλει την παρούσα γνώμη, ανταποκρινόμενη στο αίτημα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της Μαδρίτης, το Δεκέμβριο του 1995, για διατύπωση της γνώμης αυτής το συντομότερο δυνατό μετά την ολοκλήρωση της διακυβερνητικής διάσκεψης η οποία άρχισε τον Μάρτιο του 1996 και ολοκληρώθηκε τον Ιούνιο του 1997. Το πλαίσιο ITIC γνώμικ Η αίτηση προσχώρησης της Εσθονίας εξετάζεται παράλληλα με τις αιτήσεις των υπόλοιπων εννέα συνδεδεμένων χωρών. Η προσχώρηση της Εσθονίας πρέπει να θεωρηθεί ως τμήμα μιας ιστορικής πορείας μέσω της οποίας οι χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης αφήνουν πίσω τους τη διαίρεση της ηπείρου, η οποία διήρκεσε περισσότερο από 40 χρόνια, και προσχωρούν στον χώρο ειρήνης, σταθερότητας και ευημερίας που δημιούργησε η Ένωση. Στα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της Κοπεγχάγης, τον Ιούνιο του 1993, αναφέρεται ότι: "Οι συνδεδεμένες χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης που το επιθυμούν θα γίνουν μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η προσχώρηση θα πραγματοποιηθεί από τη στιγμή που μία συνδεδεμένη χώρα θα είναι ικανή να αναλάβει τις υποχρεώσεις του μέλους, δηλαδή εφόσον πληροί τις απαιτούμενες οικονομικές και πολιτικές προϋποθέσεις. Για τη συμμετοχή, η υποψήφια χώρα απαιτείται να έχει επιτύχει: τη σταθερότητα των θεσμών που εγγυώνται τη δημοκρατία, το κράτος δικαίου, τα ανθρώπινα δικαιώματα και το σεβασμό και την προστασία των μειονοτήτων την ύπαρξη οικονομίας της αγοράς που να λειτουργεί, καθώς και την ικανότητα αντιμετώπισης της ανταγωνιστικής πίεσης και των δυνάμεων της αγοράς στα πλαίσια της Ένωσης την ικανότητα να αναλάβει τις υποχρεώσεις του μέλους, μεταξύ των οποίων και την υιοθέτηση των στόχων της πολιτικής, οικονομικής και νομισματικής ένωσης. Η ικανότητα της Ένωσης να απορροφήσει νέα μέλη χωρίς να επιβραδυνθεί η ευρωπαϊκή ολοκλήρωση αποτελεί ένα άλλο σημαντικό συνεκτιμητέο στοιχείο προς το συμφέρον τόσο της Ένωσης όσο και των υποψήφιων χωρών. " Με τη δήλωση αυτή καθορίστηκαν τα πολιτικά και οικονομικά κριτήρια βάσει των οποίων θα εξεταστούν οι υποψηφιότητες των συνδεδεμένα^ χωρών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης. Το Ευρο>παϊκό Συμβούλιο της Μαδρίτης, το Δεκέμβριο του 1995, αναφέρθηκε στην (χνάγκη, στο πλαίσιο της προενταξιακής στρατηγικής, "να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις προοδευτικής και αρμονικής ένταξης αυτών τα>ν κρατών, ιδίο)ς χάρη: στην ανάπτυξη της οικονομίας της αγοράς, στην προσαρμογή των διοικητικών τους δομών, δημιουργία στη περιβάλλοντος". ενός σταθερού οικονομικού και νομισματικού Στην παρούσα γνώμη, η Επιτροπή εξετάζει την αίτηση της Εσθονίας βάσει του ιδιαίτερου περιεχομένου της, αλλά σύμφωνα με τα ίδια κριτήρια που εφαρμόζει και για τις άλλες αιτήσεις, για τις οποίες διατυπώνει ταυτόχρονα τη γνώμη της. Με τη διαδικασία αυτή, γίνεται σεβαστή η επιθυμία που είχε εκφραστεί κατά το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Μαδρίτης και η οποία συνίσταται στην ισότιμη μεταχείριση των αιτουσών χα)ρών. Παράλληλα με τις γνώμες ανά χώρα, η Επιτροπή υποβάλλει ξεχωριστά στο Συμβούλιο, στο πλαίσιο της ανακοίνωσης της "Πρόγραμμα δράσης 2000", γενική εκτίμηση τα)ν αιτήσεων προσχώρησης και συστάσεις σχετικά με τη στρατηγική για μια επιτυχή διεύρυνση της Ένωσης. Ταυτόχρονα, παρουσιάζει αξιολόγηση των επιπτώσεων της διεύρυνσης επί των πολιτικών της Ένωσης. Το περιεχόμενο τη€ γνώμικ Στη διάρθρωση της γνώμης λαμβάνονται υπόψη τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της Κοπεγχάγης. Στην παρούσα γνώμη : περιγράφονται οι μέχρι τώρα σχέσεις μεταξύ Εσθονίας και Ένωσης, ειδικότερα στο πλαίσιο της συμφωνίας σύνδεσης αναλύεται η κατάσταση όσον αφορά τις πολιτικές προϋποθέσεις στις οποίες αναφέρεται το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο (δημοκρατία, κράτος δικαίου, ανθρώπινα δικαιώματα, προστασία των μειονοτήτων) αξιολογούνται η τρέχουσα κατάσταση και οι προοπτικές της Εσθονίας όσον αφορά τις οικονομικές προϋποθέσεις στις οποίες αναφέρεται το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο των (οικονομία ανταγωνιστικών πιέσεων) αντιμετώπισης ικανότητα αγοράς, εξετάζεται το θέμα της ικανότητας της Εσθονίας να αναλάβει τις υποχρεώσεις του μέλους, τουτέστιν, το κεκτημένο της Ένωσης όπως αυτό εκφράζεται στη συνθήκη, στο παράγωγο δίκαιο και στις πολιτικές της Ένωσης διατυπώνεται, τέλος, γενική εκτίμηση της κατάστασης και των προοπτικών της Εσθονίας σε σχέση με τους όρους προσχώρησης στην Ένωση, και σύσταση όσον αφορά τις διαπραγματεύσεις προσχώρησης. Στην αξιολόγηση της Εσθονίας βάσει των οικονομικών κριτηρίων και της ικανότητας της να τηρήσει το κοινοτικό κεκτημένο, η Επιτροπή έχει προσθέσει και αξιολόγηση των προοπτικών με αυτήν επιχειρεί να εκτιμήσει την πρόοδο που μπορεί λογικά να αναμένεται ότι θα σημειώσει η Εσθονία τα επόμενα χρόνια, πριν από την προσχώρηση, λαμβανομένου υπόψη του γεγονότος ότι και το ίδιο το κοινοτικό κεκτημένο θα εξακολουθήσει να αναπτύσσεται. Για το σκοπό αυτό, και χωρίς να προδικάζεται η πραγματική ημερομηνία προσχώρησης, η γνώμη διατυποΥνεται με βάση μεσοπρόθεσμο χρονικό ορίζοντα πέντε περίπου εταϊν. Κατά την εκπόνηση της γνώμης, η Επιτροπή έλαβε πληθώρα πληροφοριών σχετικά με την κατάσταση της Εσθονίας από τις αρχές της χώρας αυτής και παράλληλα χρησιμοποίησε πολλές άλλες πηγές πληροφοριών, μεταξύ των οποίων τα κράτη μέλη και πολλούς διεθνείς οργανισμούς. β) Σχέσεις μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Εσθονίας Ιστορικό και γεωπολιτικό πλαίσιο Η Εσθονία συνορεύει ανατολικά με τη Ρωσία και νότια με τη Λετονία. Έχει έκταση 45. 000 τετραγωνικά χιλιόμετρα και πληθυσμό 1,5 εκατ. κατοίκους. Διά του Φιννικού Κόλπου και της Βαλτικής Θάλασσας η Εσθονία έχει από παλιά στενές σχέσεις με τη Φινλανδία και τη Σουηδία. Από τις αρχές του 13ου αιώνα η Εσθονία γνώρισε εφτά αιώνες ξένης κυριαρχίας, από τη Δανία, τους Τεύτονες γερμανούς ιππότες, την Πολωνία, τη Σουηδία και, από το 1710, τη Ρωσία. Το 19ο ακύνα υπήρξε μία περίοδος εθνικής αφύπνισης και ανάπτυξης κοινωνίας των πολιτο')ν. Η Εσθονία διακήρυξε την ανεξαρτησία της στις 24 Φεβρουαρίου 1918 και αμύνθηκε επιτυχούς έναντι των σοβιετικών δυνάμεων. Στις 2 Φεβρουαρίου 1920 υπογράφηκε στο Ταρτού συνθήκη ειρήνης μεταξύ της Εσθονίας και της Ρωσίας. Η Δημοκρατία της Εσθονίας κατέστη μέλος της Κοινωνίας των Εθνών το 1921. Βάσει του συντάγματος η Εσθονία είναι κοινοβουλευτική δημοκρατία στην οποία η υπέρτατη νομοθετική εξουσία ασκείται από το εκατονταμελές κοινοβούλιο, το Riijikogu. Κατά τη δεκαετία του 1930 επικράτησε αυταρχικό καθεστώς και, το 1937, ψηφίστηκε νέο σύνταγμα. Η εσθονική κοινωνία και οικονομία καθώς επίσης και ο εθνικός πολιτισμός αναπτύχθηκαν με ταχείς ρυθμούς. Η οικονομία αναδιοργανώθηκε συνολικά και αναπροσανατολίστηκε προς το Ηνωμένο Βασίλειο, τη Γερμανία και τις Σκανδιναβικές χώρες. Η Εσθονία προσαρτήθηκε στη Σοβιετική Ένωση τον Ιούνιο του 1940 και ήταν υπό γερμανική κατοχή κατά την περίοδο 1941-1944. Μετά τον Β'Παγκόσμιο πόλεμο επανήλθε το σοβιετικό καθεστώς, παρόλο που δεν αναγνωρίσθηκε από τα περισσότερα από τα δυτικά κράτη. Συνοδεύθηκε από μαζικές εκτοπίσεις και εγκατάσταση Ρώσων. Στο δημοψήφισμα που πραγματοποιήθηκε το Μάρτιο του 1991 υπήρξε σαφής πλειοψηφία υπέρ της επανόδου της Εσθονίας σε καθεστώς ανεξάρτητης δημοκρατίας. Η ανεξαρτησία διακηρύχθηκε τον Αύγουστο του 1991, ενώ οι τελευταίες ρωσικές ένοπλες δυνάμεις αποσύρθηκαν από την Εσθονία τον Αύγουστο του 1994. Μετά την επάνοδο της ανεξαρτησίας έγινε και άλλο δημοψήφισμα, τον Ιούνιο του 1992, στο οποίο η πλειοψηφία υποστήριξε το νέο σύνταγμα και έγιναν οι πρώτες κοινοβουλευτικές εκλογές, το Σεπτέμβριο του 1992. Από τότε, παρόλες τις συχνές αλλαγές στην κυβέρνηση συνασπισμού, υπάρχει κάποια συμφωνία για την ανάπτυξη ελεύθερης οικονομίας της αγοράς. Οι θέσεις της Εσθονίας σχετικά με τιιν Ευρωπαϊκή Ένωση Μετά την αποκατάσταση της ανεξαρτησίας το 1991, η Εσθονία ακολούθησε ενεργό πολιτική με στόχο την ενίσχυση των πολιτικών, οικονομικών και κοινωνικών δεσμών με την Ευρωπαϊκή Ένωση και τη στήριξη της ασφάλειας και της σταθερότητας της στους διατλαντικούς οργανισμούς ασφάλειας. Η Εσθονία υπέβαλε αίτηση, στις 28 Νοεμβρίου 1995, για να γίνει μέλος της ΕΕ. Ο πρόεδρος Men, στην ομιλία του στο Γαλλικό Ίδρυμα Εξωτερικών Σχέσεων, στις 13 Φεβρουαρίου 1997, υπογράμμισε το γεγονός ότι η Εσθονία είναι αποφασισμένη να συμμετάσχει στη διαδικασία της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης και της προσχώρησης στην Ε Ε: "Εφόσον η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει θέσει για τις χώρες που υπέβαλαν αίτηση προσχώρησης συγκεκριμένο όριο, είναι προς το συμφέρον της Εσθονίας όπως και οποιασδήποτε άλλης χώρας, να πληροί τα κριτήρια σε όλους τους τομείς. Δεν έχουμε ανάγκη από παραχωρήσεις, που θα άμβλυναν την ουσιαστική σημασία της Ένωσης και θα την έφερναν στο επίπεδο πολλών αδύναμων διε0νο')ν οργανισμών. Η Εσθονία, παρόλα όσα πέρασε, πληροί ήδη ορισμένες νομοθετικές και οικονομικές απαιτήσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Σύμφωνα με εκτίμηση της ΕΤΑΑ, η Εσθονία είναι μία από τις πρώην κομμουνιστικές χώρες που ανέπτυξαν ταχύτερους ρυθμούς στις μεταρρυθμίσεις τους. Και δεν μιλώ μόνο για τα οικονομικά κριτήρια. Το 1997 θα έχουμε την ευτυχία, στην Εσθονία, να χαρούμε και πάλι αυτά τα οποία στερηθήκαμε για τόσο πολύ καιρό : ζούμε σε μια ανοικτή κοινωνία της οποίας την ελευθερία εγγυάται το σύνταγμα, στην οποία ο στρατός είναι υπό αυστηρό πολιτικό έλεγχο και στην οποία ευημερεί ένας βιώσιμος μη κυβερνητικός τομέας. Η δημοκρατία στην Εσθονία λειτουργεί. " Συμβατικές σχέσεις Οι διπλωματικές σχέσεις μεταξύ της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και της Εσθονίας συνήφθησαν στις 27 Αυγούστου 1991. Στις 11 Μαΐου 1992 υπογράφηκε συμφωνία εμπορίου και συνεργασίας που άρχισε να ισχύει το 1993. Σήμερα, η βάση των συμβατικών σχέσεων της ΕΕ με την Εσθονία είναι η συμφωνία ελεύθερων συναλλαγίόν η οποία υπογράφηκε στις 18 Ιουλίου 1994 και άρχισε να ισχύει την 1η Ιανουαρίου 1995. Η προτιμησιακή αυτή συμφκονία καταργεί τους δασμούς και τους ποσοτικούς περιορισμούς μεταξύ Εσθονίας και Ευρωπαϊκής Κοινότητας, εξαιρουμένων τ(ον εξαγωγών της Εσθονίας στην ΕΕ για ορισμένα συγκεκριμένα προϊόντα (γεωργικά και αλιευτικά προϊόντα) για τα οποία προβλέπεται προτιμησιακή μεταχείριση. Η συμφωνία ελεύθερων συναλλαγών περιλαμβάνει επιπλέον διατάξεις σχετικά με τις πληρωμές, τον ανταγωνισμό και άλλα οικονομικά θέματα, συμπεριλαμβανομένης της προσέγγισης της νομοθεσίας. Η ευρωπαϊκή συμφωνία μεταξύ των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων και της Εσθονίας υπογράφηκε στις 12 Ιουνίου 1995. Η Εσθονία επικύρωσε τη συμφωνία τον Αύγουστο του 1995. θα αρχίσει να ισχύει όταν ολοκληρωθεί η διαδικασία επικύρωσης σε όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ. Μόλις αρχίσει να ισχύει, η ευρωπαϊκή συμφωνία θα αποτελέσει τη νομική βάση για τη σχέση μεταξύ Εσθονίας και Ένοοσης. Στόχος της είναι να παράσχει το νομικό πλαίσιο για τη διεξαγωγή πολιτικού διαλόγου, να προο)0ήσει την επέκταση τ(ον εμπορικών και οικονομικών σχέσεο>ν μεταξύ των μεραχν, να παράσχει τη βάση για την τεχνική και χρηματοδοτική βοήθεια της Κοινότητας και το κατάλληλο πλαίσιο για την υποστήριξη της σταδιακής ενσωμάτίοσης της Σλοβακίας στην Ένωση. Το θεσμικό πλαίσιο παρέχει μηχανισμό για την εφαρμογή, τη διαχείριση και την παρακολούθηση των σχέσεων σε όλους τους τομείς. Αρμόδιες υποεπιτροπές εξετάζουν θέματα σε τεχνικό επίπεδο. Η Επιτροπή Σύνδεσης, που συνέρχεται σε επίπεδο ανώτερων κρατικών υπαλλήλων, εξετάζει ορισμένα ζητήματα εις βάθος και συχνά επιλύει προβλήματα που ανακύπτουν στο πλαίσιο της συμφωνίας. Το Συμβούλιο Σύνδεσης εξετάζει το συνολικό καθεστώς των σχέσεων και παρέχει τη δυνατότητα αξιολόγησης της προόδου που σημειώνει η Σλοβακία όσον αφορά την προετοιμασία της προσχώρησης. Ποοεντα£ιακΐΊ στοατηνικιί Εφαρμογή rnc ευρωπαϊκά συμφωνίας ελεύθερων συναλλαγών και του Λευκού Βιβλίου Η συμφωνία ελεύθερων συναλλαγών εφαρμόζεται πλήρως, βάσει του συμφωνηθέντος χρονοδιαγράμματος. Από 1ης Ιουλίου 1997 άρχισε να ισχύει νέο πρωτόκολλο που επιτρέπει την σώρευση κανόνων καταγωγής σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Οι λεπτομέρειες εφαρμογής για τις επιχειρήσεις και τις κρατικές ενισχύσεις έχουν προετοιμασθεί και συμφωνηθεί. Για να γίνουν οι αναγκαίες προσαρμογές μετά τη διεύρυνση της Ευρωπαϊκής Ένωσης το 1995 καθώς επίσης και μετά την ολοκλήρωση της διαδικασίας του Γύρου της Ουρουγουάης, η Κοινότητα έλαβε αυτόνομα μέτρα για τα γεωργικά προϊόντα, τα μεταποιημένα γεωργικά προϊόντα και τα αλιευτικά προϊόντα. Καταρτίσθηκε πρόσθετο πρωτόκολλο για την ενσωμάτωση των μέτρων αυτών στη συμφωνία. Αλλα βασικά θέματα που συζητήθηκαν στο πλαίσιο της συμφωνίας ελεύθερων συναλλαγών είναι: η προσέγγιση της νομοθεσίας και η προενταξιακή στρατηγική, μακροοικονομικά θέματα, τελωνειακή συνεργασία, θέματα πιστοποίησης και τυποποίησης και εμπορικά ζητήματα. Δεν ανέκυψαν σοβαρές διαφωνίες. Το Αευκό Βιβλίο της Επιτροπής, το 1995, για την εσωτερική αγορά όρισε την νομοθεσία την οποία οι υποψήφιες για ένταξη χώρες θα πρέπει να μεταφέρουν και στο εθνικό δίκαιο και να εφαρμόσουν ώστε να συμμορφωθούν με το κεκτημένο και προσδιόρισε τα βασικά στοιχεία για την υλοποίηση της ενιαίας αγοράς (που είναι γνωστά ως μέτρα της πρώτης φάσης) τα οποία χρήζουν προσοχής κατά προτεραιότητα. Σε απάντηση στο Λευκό Βιβλίο, η κυβέρνηση κατάρτισε, τον Ιούνιο του 1996, ένα σχέδιο δράσης για τη συμμετοχή στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Το έγγραφο αυτό περιλαμβάνει λεπτομερή κατάλογο των νομοθετικών πρωτοβουλιών που απαιτούνται για την εφαρμογή του κεκτημένου. Για κάθε νομική πράξη το σχέδιο ορίζει το κυρίως υπεύθυνο υπουργείο, το στάδιο στο οποίο βρίσκεται η υφιστάμενη νομοθεσία καθώς επίσης και προσωρινές προθεσμίες για την εργασία προσέγγισης. Το κυβερνητικό σχέδιο δράσης περιλαμβάνει όλα τα μέτρα της πρώτης φάσης και έχει πραγματοποιηθεί και η ενσωμάτωση των μέτρων της δεύτερης φάσης. Έχουν ληφθεί εκτεταμένα μέτρα ενόψει της ένταξης και έχουν δημιουργηθεί οι διοικητικές δομές που χρειάζονται για το συντονισμό της πολιτικής της ενσωμάτωσης. Η υπουργική επιτροπή, της οποίας προεδρεύει ο πρωθυπουργός, διατυπώνει τη γενική πολιτική και υποβάλει προτάσεις για την κυβέρνηση. Υποστηρίζεται από συμβούλιο ανώτερων δημοσίων υπαλλήλων και από υπηρεσία ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης, η οποία αναφέρει απευθείας στον προοθυπουργό. Στο Κοινοβούλιο έχει συσταθεί επιτροπή ευρωπαϊκών θεμάτων. Η συμφωνία ελεύθερων συναλλαγών ΕΚ/Εσθονίας λειτουργεί καλά. Δεν έχουν προκύψει διαφωνίες ως προς την εφαρμογή της. Η λειτουργία της ήδη βοηθάει την Εσθονία να βελτιώσει το επίπεδο της συνεργασίας με την ΕΕ πράγμα που θα απαιτηθεί όταν θα αρχίσει να ισχύει η ευρωπαϊκή συμφωνία. Διαρθρωμένος διάλογος Η Εσθονία συμμετέχει στο διαρθρωμένο διάλογο (χπό το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο των Κανών, τον Ιούνιο του 1995. Phare Η τεχνική και οικονομική βοήθεια από την ΕΕ προς την Εσθονία ξεκίνησε στο πλαίσιο του προγράμματος TACIS το 1991 και από τότε επεκτάθηκε μέσω του προγράμματος Phare. Κατά την περίοδο 1992-1997, στο πλαίσιο του Phare προβλέπονταν ποσό μεγαλύτερο των 152 εκατ. ECU για την Εσθονία. Για το 1997 χορηγήθηκαν 32 εκατ. ECU (πλην των διασυνοριακών). Οι κυριότεροι στόχοι είναι η θέσπιση νομοθετικού και θεσμικού πλαισίου, η διαμόρφωση στρατηγικής σε βασικούς τομείς του προγράμματος μεταρρύθμισης και υποστήριξη για την προώθηση των εξαγωγών, ανάπτυξη των υποδομών καθώς επίσης και για την αναδιάρθρωση και την ιδιωτικοποίηση καθώς και στα θέματα του τρίτου πυλώνα. Το Phare είχε ιδιαίτερη επίπτωση στην ιδιωτικοποίηση των επιχειρήσεων και της γης καθώς επίσης και στη φορολογική και τελωνειακή μεταρρύθμιση. Συμμετοχή σε κοινοτικά προγράμματα Η Εσθονία θα είναι επιλέξιμη για την συμμετοχή στα κοινοτικά προγράμματα από την έναρξη ισχύος της ευρωπαϊκής συμφωνίας. Έχει ήδη ζητήσει να συμμετέχει στα : Socrates, Leonardo, SAVE Π, LIFE, Raphael, Kaleidoscope, MEDIA II και Ariane. Έχει διαθέσει κεφάλαια από τον προϋπολογισμό για την κάλυψη των οικονομικών της υποχρεώσεων. Εμπορικές σχέσεκ Από το 1991 η διάρθρωση του εμπορίου της Εσθονίας άλλαξε με ταχείς ρυθμούς και ενο') αποκλειστικώς προσανατολισμένη προς την ΚΑΚ στράφηκε προς στενότερη συνεργασία με την ΕΕ. Μετά την προσχώρηση της Φινλανδίας, της Σουηδίας και της Αυστρίας καθώς και την έναρξη ισχύος της συμφωνίας ελεύθερων συναλλαγών μεταξύ Κοινότητας και Εσθονίας, το 54% των εξαγωγών της Εσθονίας είναι προς την ΕΕ, για το 1995, ενώ το 66% των εισαγο)γών της Εσθονίας είναι καταγωγής ΕΕ. Οι σημαντικότεροι εμπορικοί εταίροι της Εσθονίας στην ΕΕ είναι η Φινλανδία (29,2% των εισαγωγών και 18,4% των εξαγωγών), η Γερμανία και η Σουηδία. Οι εισαγωγές της Εσθονίας από την ΕΕ είναι κυρίως μηχανήματα και ηλεκτρικός εξοπλισμός, γεωργικά προϊόντα και υφαντουργικά προϊόντα. Οι κυριότερες εξαγωγές της Εσθονίας προς την ΕΕ είναι προϊόντα ξυλείας και υφαντουργικά προϊόντα. Η Εσθονία έχει αυξανόμενες συναλλαγές με τις λοιπές υποψήφιες χώρες, και κυρίως τη Λετονία. Η συμφωνία ελεύθερων συναλλαγών με τη Λετονία και τη Λιθουανία καλύπτει το εμπόριο όλων των προϊόντων, συμπεριλαμβανομένων, από 1ης Ιανουαρίου 1997, των γεωργικών προϊόντων. Η Εσθονία έχει στόχο να καταστεί μέλος της Κεντροευρωπαϊκής Συμφωνίας Ελεύθερων Συναλλαγατν (CEFTA). Γενική εκτίμηση Οι σχέσεις με την ΕΕ αναπτύχθηκαν από τότε που η Εσθονία επανέκτησε την ανεξαρτησία της. Δεν υπήρξαν διαφωνίες ως προς την εφαρμογή της συμφωνίας ελεύθερων συναλλαγών και οι ελεύθερες συναλλαγές έχουν επιτευχθεί στην πράξη. Η συνεργασία θα ενισχυθεί περαιτέρω όταν θα αρχίσει να ισχύει η ευρωπαϊκή συμφωνία με την Εσθονία. Β. ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΠΡΟΣΧΩΡΗΣΗΣ 1. Πολιτικά κριτήρια Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Κοπεγχάγης καθόρισε έναν ορισμένο αριθμό "πολιτικών" κριτηρίων για την προσχώρηση των υποψηφίων κρατών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης : να διαθέτουν "πάγιους θεσμούς που εγγυώνται τη δημοκρατία, την υπεροχή του δικαίου, τα δικαιώματα του ανθρώπου, τον σεβασμό των εθνικών μειονοτήτων και την προστασία τους". Για να πραγματοποιήσει την εκτίμηση που της ζητήθηκε σχετικά, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στήριξε τις έρευνες της σε διάφορες πηγές πληροφόρησης : απαντήσεις το>ν αρχών της Εσθονίας στο ερωτηματολόγιο που απεστάλη τον Απρίλιο του 1996 από τις υπηρεσίες της Επιτροπής, παρακολούθηση διμερών συνεδριάσεων, αναλύσεις των πρεσβειών των κρατών μελών και της αντιπροσωπείας της Επιτροπής, εκτιμήσεις διεθνών οργανώσεων (κυρίως του Συμβουλίου της Ευρώπης και του ΟΑΣΕ - Οργανισμός για την Ασφάλεια και τη Συνεργασία στην Ευρώπη), εκθέσεις μη κυβερνητικών οργανώσεων κλπ. Η παρούσα ανάλυση αποτελεί συστηματική εξέταση για κάθε μία από τις υποψήφιες χώρες των κυριοτέρων στοιχείων οργάνωσης και λειτουργίας των κρατικών εξουσιών και των μηχανισμών προστασίας των θεμελιωδών δικαιωμάτων. Δεν περιορίζεται σε μια τυπική περιγραφή αλλά επιδιώκει να αξιολογήσει την πραγματική λειτουργία της δημοκρατίας και του κράτους δικαίου. Η αξιολόγηση αυτή αναφέρεται στην υφισταμένη κατάσταση τον Ιούνιο του 1997. Δεν προβαίνει σε λεπτομερή εξέταση των μεταβολών που έχουν ενδεχομένως επέλθει από την πτώση του κομουνιστικού καθεστώτος ή που διαφαίνονται για το μέλλον, αν και η πρόθεση μεταρρύθμισης του α ή β τομέα έχει ληφθεί τις περισσότερες φορές υπόψη στην παρούσα εκτίμηση. Η κατάσταση που επικρατεί στον τομέα της διοίκησης αναφέρεται σύντομα και θα αποτελέσει αντικείμενο λεπτομερέστερων σχολίων στο κεφάλαιο 4. 1. 1 Δημοκρατία και κράτος δικαίου Το νέο σύνταγμα που ψηφίστηκε από την Εσθονία με δημοψήφισμα τον Ιούνιο του 1992 εγκαθίδρυσε μία κοινοβουλευτική δημοκρατία. Οι θεσμοί λειτουργούν με κανονικό τρόπο, δεδομένου ότι οι διάφορες εξουσίες έχουν επίγνωση των ορίων των αρμοδιοτήτων τους και συνεργάζονται μεταξύ τους. Αιάοθοωση του Κοινοβουλίου και τικ νομοθετικής e^ovaiac Το Κοινοβούλιο απαρτίζεται από ένα μόνο τμήμα το Riigikogu. Απαρτίζεται από 101 μέλη που εκλέγονται για 4 έτη με αναλογική, κυρίως βάσει του διαμερίσματος (με ελάχιστο όριο 5% για να ληφθεί έδρα). Δεν υφίστανται διατάξεις που να επιτρέπουν μία ειδική εκπροσώπηση των εθνικών μειονοτήτων, αλλά 6 βουλευτές του κόμματος που εκπροσωπεί την ρωσόφωνη μειονότητα μετέχουν του Κοινοβουλίου από το 1995. Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας διαθέτει εξουσία διάλυσης του Κοινοβουλίου σε περίπτωση 3 υποθέσεων : αν ένα σχέδιο νόμου απορριφθεί από το Riigikogu, αν αυτό ανατρέψει τον Πρωθυπουργό ή την κυβέρνηση ή εφόσον το Κοινοβούλιο δεν εγκρίνει τον προϋπολογισμό εντός των δύο μηνών που ακολουθούν την έναρξη του δημοσιονομικού έτους. Οι κοινοβουλευτικοί εκπρόσωποι απολαύουν ενός παραδοσιακού καθεστώτος ασυλίας. Ο ρόλος και η συμμετοχή της αντιπολίτευσης στη λειτουργία των θεσμών αναγνωρίζονται στη Εσθονία, πράγμα που εκφράζεται κυρίως με τη σύσταση κοινοβουλευτικών εξεταστικών επιτροπών. Τέσσερις από τις επιτροπές αυτές λειτουργούν επί του παρόντος εκ των οποίων δύο ασχολούνται επί του παρόντος αντιστοίχως με τα θέματα της διαφθοράς και του ελέγχου των μυστικών υπηρεσιών. Οι επιτροπές αυτές απαρτίζονται από ίσο αριθμό βουλευτών της πλειοψηφίας και της αντιπολίτευσης. Τρεις μεταξύ αυτών προεδρεύονται από βουλευτές της αντιπολίτευσης. Στην Εσθονία επικρατεί μία πραγματική κατάσταση πολυκομματισμού (7 εκλογικοί συνασπισμοί και 9 πολιτικά κόμματα υπέβαλαν υποψηφιότητες κατά τις τελευταίες εκλογές του 1995). Αν και η σύσταση των κομμάτων φαίνεται να είναι απλή, πρέπει να σημειωθεί ωστόσο ότι οι μη υπήκοοι δεν έχουν δικαίωμα προσχώρησης. Τα πολιτικά κόμματα τυγχάνουν χρηματοδότησης από τον προϋπολογισμό του κράτους σε συνάρτηση με την εκπροσώπηση τους στο Κοινοβούλιο. Κάθε κοινοβουλευτική ομάδα τυγχάνει δωρεάν γραφείων και προσωπικού. Το Κοινοβούλιο ασκεί την νομοθετική εξουσία. Ασκεί από κοινού το δικαίοομα πρωτοβουλίας με τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας (μόνο για τις τροπολογίες του Συντάγματος) και την Κυβέρνηση. Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας έχει την εξουσία να ζητήσει από το Riigikogu μία δεύτερη διαβούλευση. Αν το Κοινοβούλιο επιβεβαιώσει την πρώτη του απόφαση, ο Πρόεδρος έχει τη δυνατότητα να φέρει το θέμα στο Ανώτατο Δικαστικό Συμβούλιο. Ο Πρόεδρος το έπραξε ήδη 6 φορές, εκ των οποίων 5 με επιτυχία. Ορισμένα θέματα εμπίπτουν στην εξουσία έκδοσης κανονιστικών πράξεων και δεν υπάρχει δυνατότητα για το Κοινοβούλιο να εκχωρήσει, έστω και προσωρινά, στην κυβέρνηση τη νομοθετική του εξουσία. Το Κοινοβούλιο μπορεί να αποφασίσει τη διενέργεια δημοψηφίσματος για κάθε θέμα που θεωρεί σκόπιμο. Λειτουργία του Κοινοβουλίου Οι εκλογές του Σεπτεμβρίου 1992 και του Μαρτίου 1995 πραγματοποιήθηκαν σε κλίμα ελευθερίας και ειλικρίνειας επιτρέποντας στη δευτέρα περίπτωση στην εναλλαγή (βλέπε συνημμένως τα αποτελέσματα των τελευταίων εκλογών του Μαρτίου 1995). Το Κοινοβούλιο λειτουργεί υπό ικανοποιητικές συνθήκες : οι αρμοδιότητες του τηρούνται και η αντιπολίτευση συμμετέχει πλήρως στις δραστηριότητες του. Η διάρθρωση τχ\α εκτελεστικικ εΕουσία^ Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας εκλέγεται από το Κοινοβούλιο για 4 έτη με πλειοψηφία 2/3. Εφόσον δεν μπορεί να επιτευχθεί η πλειοψηφία αυτή κατά τη διάρκεια των δύο πρώτων γύρων, διοργανώνεται τρίτος γύρος όπου το Riigikogu ενισχύεται από τους εκπροσώπους των τοπικών αυτοδιοικήσεων (273 άτομα). Αυτός διαθέτει τις κατά παράδοση αρμοδιότητες ενός αρχηγού κράτους. Ο Πρωθυπουργός διορίζεται από τον Πρόεδρο και λαμβάνει το χρίσμα του Κοινοβουλίου προτού σχηματίσει την Κυβέρνηση, η οποία δεν μπορεί να έχει περισσότερους από 14 υπουργούς. Ο Πρόεδρος, μετά από αίτηση του Πρωθυπουργού, έχει την εξουσία να απαλλάξει τους υπουργούς των καθηκόντο)ν τους (άρθρα 78 και 90 του Συντάγματος), οι οποίοι είναι προσωπικώς υπεύθυνοι έναντι του Κοινοβουλίου. Η διοικητική διαίρεση του κράτους βασίζεται σε 15 διαμερίσματα (maakond) των οποίων ηγείται ένας κυβερνήτης, ο οποίος ορίζεται για 5 έτη από την κυβέρνηση. Οι κυβερνήτες είναι επιφορτισμένοι με τον συντονισμό της δράσης των διαφόρων διοικήσεων στο διαμέρισμα και με τον έλεγχο των δραστηριοτήτων των οργανισμών της τοπικής αυτοδιοίκησης. Οι δραστηριότητες που ασκούνται από τον κυβερνήτη χρηματοδοτούνται απευθείας από τον κρατικό προϋπολογισμό. Στην Εσθονία υπάρχει μία μόνο κατηγορία οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης σε επίπεδο δήμων και κοινοτήτων (254 κατανεμημένες σε 45 πόλεις και 209 αγροτικές κοινότητες) που εξασφαλίζουν τη διαχείριση των κυριοτέρων τοπικών δημόσιων υπηρεσιών. Οι διευθύνοντες τους εκλέγονται με άμεση καθολική ψηφοφορία για 3 έτη. Οι εν λόγω οργανισμοί τοπικής αυτοδιοίκησης απολαύουν δημοσιονομικής αυτονομίας και δικαιώματος απαλλαγής από την υπαγωγή στο φόρο. Ο έλεγχος των πράξεων τους εξασφαλίζεται τόσο από τον κυβερνήτη όσο και από τον "Επίτροπο του νόμου". Η Εσθονία κατάρτισε ένα καταστατικό της δημόσιας διοίκησης που παρέχει την εγγύηση της απασχόλησης στους δημόσιους υπαλλήλους τον Ιανουάριο 1996. Η διαφάνεια του δημοσίου λειτουργήματος εξασφαλίζεται από το άρθρο 44 του Συντάγματος που παρέχει στους πολίτες δικαίωμα πρόσβασης στα διοικητικά έγγραφα, εξαιρέσει αυτών που προέρχονται από τις μυστικές υπηρεσίες. Ο στρατός, οι μυστικές υπηρεσίες και η αστυνομία υπόκεινται στο έλεγχο της πολιτικής εξουσίας, όπως το καταδεικνύει η ανάκληση από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας του Διοικητού των ενόπλων δυνάμεων κατά το τέλος του έτους 1995. Λειτουργία της εκτελεστικής εξουσίας Οι κεντρικοί θεσμοί του κράτους λειτουργούν κανονικά. Οι οργανισμοί τοπικής αυτοδιοίκησης στην Εσθονία τυγχάνουν ευνοϊκού καθεστώτος αυτονομίας. Η δημόσια διοίκηση της Εσθονίας έχει έλλειψη εξειδικευμένου προσωπικού, κυρίως για νομικά θέματα και υποφέρει λόγω του ανταγωνισμού που ασκείται από τον ιδιωτικό τομέα από άποψη επιπέδου αποδοχών. Η αποτελεσματικότητα της δράσης της αστυνομίας αμφισβητείται συχνά λόγω της ανάπτυξης του οργανωμένου εγκλήματος και όσον αφορά την καταπολέμηση της διαφθοράς. Σημαντικές προσπάθειες αναδιοργάνωσης εκσυγχρονισμού καταβάλλονται επί του παρόντος. και Οι μυστικές υπηρεσίες βρίσκονται υπό τον έλεγχο μιας κοινοβουλευτικής εξεταστικής επιτροπής. Διάρθρωση ττκ δικαστικές εξουσίας Η ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης έναντι των άλλων εξουσιών εξασφαλίζεται στην Εσθονία. Οι δικαστές διορίζονται ισοβίως από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας μετά από πρόταση του Ανώτατου Δικαστικού Συμβουλίου και δεν μπορούν να ανακληθούν παρά μόνο εφόσον θεωρηθούν ένοχοι εγκλήματος. Το Ανώτατο Δικαστικό Συμβούλιο, με έγκριση του Προέδρου της Δημοκρατίας, επιλαμβάνεται καταγγελιών κατά δικαστούν κατωτέρων δικαστηρίων το Κοινοβούλιο επιλαμβάνεται αντιστοίχως καταγγελκήν κατά των δικαστών του Ανώτατου Δικαστικού Συμβουλίου μετά από αίτημα του "Επιτρόπου του νόμου". 10 Η Εισαγγελία εξακολουθεί να υπάγεται στον Υπουργό Δικαιοσύνης κατ ' εφαρμογή του νόμου του 1993. Ο έλεγχος των διοικητικών πράξεων εξασφαλίζεται από τον "Επίτροπο του νόμου" που εκλέγεται από το Κοινοβούλιο για θητεία 7 ετών μετά από πρόταση του Προέδρου της Δημοκρατίας. Ελέγχει το συμβιβάσιμο προς το Σύνταγμα των κυβερνητικών πράξεων και των πράξεων των οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης και μπορεί να επέμβει εφόσον κρίνει ότι οι πράξεις αυτές δεν είναι σύμφωνες. Σε περίπτωση άρνησης της αρχής να τις τροποποιήσει, ο "Επίτροπος του νόμου" μπορεί να προσφύγει στο Ανώτατο Δικαστικό Συμβούλιο. Η Εσθονία δεν διαθέτει Ombudsman. Ένα σχετικό σχέδιο νόμου για τη δημιουργία ενός Ombudsman βρίσκεται σε στάδιο μελέτης. Ο έλεγχος του συμβιβάσιμου προς το Σύνταγμα εξασφαλίζεται από το Ανώτατο Δικαστικό Συμβούλιο, ανώτατο δικαστήριο της Εσθονίας που διαδραματίζει συγχρόνως το ρόλο Εφετείου, όσον αφορά τις αποφάσεις των τακτικών δικαστηρίων, και συνταγματικού δικαστηρίου. Ο πρόεδρος του εκλέγεται από το Κοινοβούλιο μετά από πρόταση του Προέδρου της Δημοκρατίας. Τα μέλη του ορίζονται από τον ίδιο τον πρόεδρο του Ανώτατου Δικαστικού Συμβουλίου. Δύναται να ασκήσει προσφυγή ενώπιον του Ανώτατου Δικαστικού Συμβουλίου είτε ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας ή ο "Επίτροπος του νόμου" είτε κάθε πολίτης. Το Ανοότατο Δικαστικό Συμβούλιο εξετάζει την συμφωνία του νόμου προς το Σύνταγμα και τις συνθήκες. Λειτουργία ττις δικαστικής εξουσίας Οι μείζονες δυσκολίες που αντιμετωπίζει η δικαιοσύνη αφορούν την αβεβαιότητα που υπάρχει όσον αφορά το εφαρμοζόμενο δίκαιο σε πολλούς τομείς της νομοθεσίας και στην έλλειψη πείρας των λειτουργών της (το 90 έως 95% του προσωπικού του δικαστικού σώματος αντεκατεστάθη από τη στιγμή της ανεξαρτησίας). Το Ανώτατο Δικαστικό Συμβούλιο κατέχει σημαντική θέση μεταξύ των οργάνων της Εσθονίας για τη διαφύλαξη της Δημοκρατίας και του κράτους δικαίου. Ο αριθμός των προσφυγών που ασκούνται σε αυτό είναι ολοένα και μεγαλύτερος, ακόμη και αν τυ μεγαλύτερο μέρος αυτών δεν είναι βάσιμες. 1. 2 Δικαιώματα του ανθρώπου και προστασία των μειονοτήτων Η Ε< θονία θέσπισε έναν ορισμένο αριθμό εσωτερικών κανονισμών για την εξασφάλιση του σεβασμού των δικαιωμάτων του σνθρώπου και των μειονοτήτων, που εξασφαλίζεται επίσης μέσω της εφαρμογής ορισμένων διεθνών συμβάσεων μεταξύ των οποίων συγκαταλέγεται πρωτίστως η Ευρωπαϊκή Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου και τα κύρια συμπληρωματικά πρωτοκολλά της. Το σύνολο αυτό αποτελεί, κατ ' εφαρμογή του άρθρου ΣΤ της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση ένα στοιχείο του κεκτημένου : κάθε κράτος που επιθυμεί να προσχωρήσει στην Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να έχει εκ των προτέρων κυρώσει τα κείμενα αυτά. Η Εσθονία, ως μέλος του Συμβουλίου της Ευρώπης από τον Μάιο 1993, κύρωσε τον Απρίλιο του 1996 την Ευρωπαϊκή Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου και το μεγαλύτερο μέρος των πρόσθετων πρωτοκόλλων της (εξαιρέσει του πρωτοκόλλου αριθ. 6 που αφορά την θανατική ποινή). Παρέχει επίσης στους ιδιώτες τη δυνατότητα προσφυγής στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο, εφόσον κρίνουν ότι τα δικαιώματα τα οποία διαθέτουν δυνάμει της σύμβασης αυτής παραβιάζονται. 11 Μεταξύ το)ν κυριοτέρου λοιπονν συμβάσεονν προστασίας των Δικαιώματος του Ανθρώπου και των μειονοτήπον, η Εσθονία έχει κυροχτει τη σύμβαση για την πρόληψη των βασανιστηρίων και τη σύμβαση-πλαίσιο σχετικά με τις μειονότητες. Η Εσθονία δεν υπέγραψε τον Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Χάρτη. Έχει κυρώσει τις κυριότερες συμβάσεις που έχουν συναφθεί στο πλαίσιο των Ηνωμένοαν Εθνο')ν στον τομέα των Δικαιο)μάτ(ον του Ανθρο')που. Το άρθρο 123 του Συντάγματος ορίζει ότι μία συνθήκη η οποία έχει δεόντως κυρωθεί υπερέχει αντίθετου εθνικού νόμου. Ατομ'^ά και πολιτικά δικαιώματα Στην Εσθονία εξασφαλίζεται ευρέως η πρόσβαση στη δικαιοσύνη. Ωστόσο, αν και ο ποινικός κώδικας προβλέπει ένα σύστημα δικαστικής αρωγής, αυτή δεν μπορεί πάντα να εξασφαλίζεται στην πράξη. Η θανατική ποινή δεν έχει καταργηθεί στην Εσθονία η τελευταία εκτέλεση θανατικής ποινής πραγματοποιήθηκε τον Σεπτέμβριο του 1991. Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας διέταξε αναστολή της εφαρμογής της θανατικής ποινής και ο Υπουργός Δικαιοσύνης ανέλαβε τη δέσμευση της κατάργησης της πριν από την 1η Φεβρουαρίου 1998. Επιπλέον, η κυβέρνηση της Εσθονίας θέσπισε το Νοέμβριο του 1996 ένα νέο σχέδιο ποινικού κώδικα που δεν περιλαμβάνει την θανατική ποινή, το οποίο έχει έκτοτε υποβληθεί στο Riigikogu. Το δικαίωμα να μην συλλαμβάνεται κανείς αυθαίρετα φαίνεται ότι εξασφαλίζεται κατά το μέτρο που η προφυλάκιση περιορίζεται σε 48 ώρες πέραν της οποίας η κράτηση πρέπει να αποφασιστεί από δικαστήριο. Τα εκλογικά δικαιώματα εξασφαλίζονται σε όλους τους πολίτες ηλικίας άνω το)ν 18 ετών για τις εθνικές εκλογές. Αντίθετα, για τις τοπικές εκλογές, όλα τα άτομα που διαμένουν κανονικά στην Εσθονία έχουν το δικαίωμα του εκλέγειν, ενώ μόνο οι υπήκοοι της Εσθονίας έχουν το δικαίωμα του εκλέγεσθαι. Εξασφαλίζεται το δικαίωμα του συνεταιρίζεσθαι, πράγμα που μαρτυρεί ο δυναμισμός του τομέα οργανώσεων και συλλόγων (4. 000 υφιστάμενα σωματεία και 200 ιδρύματα). Αν και οι μη υπήκοοι δεν μπορούν να προσχωρήσουν σε ένα πολιτικό κόμμα, είναι αντίθετα ελεύθεροι να ανήκουν σε ένα σωματείο. Εξασφαλίζεται επίσης η ελευθερία του συνέρχεσθαι. Η ελευθερία του εκφράζεσθαι εκδηλώνεται με έναν ελεύθερο και δυναμικό τύπο (βλέπε ρόλο που διαδραματίζει ο τύπος στην καταγγελία των παράνομοι υποκλοποΥν που επέφερε την πτώση της κυβέρνησης το Οκτώβριο του 1995). Η πληθώρα των οπτικο ακουστικών μέσων εξασφαλίζεται με την ύπαρξη, πέραν του κρατικού ραδιοφωνικού σταθμού και του κρατικού τηλεοπτικού δικτύου, 29 ιδιο)τικο')ν ραδιοσταθμοί και 5 ιδιωτικών τηλεοπτικών δικτύων (2 εθνικών και 3 τοπικών). Ένα συμβούλιο ραδιοτηλεμετάδοσης διαχειρίζεται τα κρατικά δίκτυα και διορίζει τους επικεφαλής των. Το δικαίωμα της ιδιοκτησίας εξασφαλίζεται από το Σύνταγμα (άρθρο 32) και οι τέως ιδιοκτήτες αποζημιώθηκαν για απαλλοτριώσεις τις οποίες υπέστησαν υπό το κομμουνιστικό καθεστώς, αν και παρατηρήθηκαν ορισμένες καταγγελίες όσον αφορά το επίπεδο της παρεχόμενης αποζημίωσης. Εξάλλου, τα δικαστήρια φροντίζουν επιμελώς για την τήρηση του δικαιώματος ιδιοκτησίας, όπως καταδεικνύεται π. χ. από την απόφαση του Ανώτατου Δικαστικού Συμβουλίου να ακυρώσει το 1995 την απόφαση 12 εθνικοποίησης από την Κυβέρνηση των ιδιοκτησιών που κατείχαν παλαιότερα οι σοβιετικές αρχές, θεωρο')ντας ότι έπρεπε να επιστραφούν στους αρχικούς ιδιοκτήτες τους. Ο σεβασμός της ιδιωτικής ζωής εξασφαλίζεται με την ανάγκη έκδοσης εντάλματος από εισαγγελέα ή δικαστή προτού πραγματοποιηθεί ανάκριση. Η Εσθονία κύρωσε τον Φεβρουάριο 1997 τη συνθήκη της Γενεύης σχετικά με τους ίδια στιγμή νόμο περί πολιτικούς πρόσφυγες και το Κοινοβούλιο εξέδωσε την εφαρμογής του κειμένου αυτού στη χώρα. Η εν λόγω μείζο)ν πρόοδος θέτει τέρμα στην κατάσταση που επικρατούσε προηγούμενος, σύμφωνα με την οποία όσοι ζητούσαν άσυλο θεωρούνταν ως παράνομοι μετανάστες και κρατούντο συχνά κάτο) από δυσμενείς συνθήκες. Ορισμένες περιπτώσεις κακομεταχείρισης σημειώθηκαν κυρίως κατά την προσωρινή κράτηση. Η Εσθονία ανέλαβε την εφαρμογή ενός προγράμματος εκσυγχρονισμού το οποίο όμως προσκρούει στη σχετική ανεπάρκεια διαθέσιμων χρηματοδοτικών μέσων. Οικονομικά, κοινωνικά και πολιτιστικά δικαιώματα Το δικαίωμα για ένα ελάχιστο βιοτικό επίπεδο και για κοινωνική ασφάλιση εγγυάται το άρθρο 28 του Συντάγματος. Η συνδικαλιστική ελευθερία εξασφαλίζεται χωρίς περιορισμό στην Εσθονία, όπου δύο εθνικές συνομοσπονδίες συγκεντρώνουν το μεγαλύτερο μέρος των ατόμων που συνδικαλίζονται. Το ποσοστό συνδικαλισμού είναι περίπου 30% στη χώρα. Το δικαίωμα απεργίας επιβεβαιώνεται από το Σύνταγμα (άρθρο 29 του Συντάγματος), (κράτος και οργανισμοί τοπικής αλλά απαγορεύεται στις δημόσιες διοικήσεις αυτοδιοίκησης), στις ένοπλες δυνάμεις, τη δικαιοσύνη και τις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης, καθώς και στον τομέα σε περίπτωση που διεξάγονται ιδιωτικό διαπραγματεύσεις για τη σύναψη συλλογικής σύμβασης ή για την ισχύ της. Η ελευθερία της παιδείας και του θρησκεύματος εξασφαλίζονται στην Εσθονία. Δικαιώματα και προστασία των μειονοτήτων Κατά την εκτίμηση της κατάστασης των μειονοτήτων στην Εσθονία, πρέπει να γίνει διάκοιση μεταξύ των δικαιωμάτων και των προστασιών που συνδέονται με την υπαγωγή σε μία εθνική και πολιτιστική ομάδα ανεξάρτητα από την ιθαγένεια που κατέχει κανείς, και των διαφορών ατομικού καθεστώτος που οφείλονται στο γεγονός ότι δεν διαθέτει κάποιος την εσθονική ιθαγένεια. Προς το σκοπό αυτό, ο ορισμός που επέλεξε η Εσθονία όσον αφορά την έννοια της εθνικής μειονότητας στη δήλωση της που κατέθεσε συγχρόνως με την κυρωτική πράξη της σύμβασης πλαισίου του Συμβουλίου της Ευρώπης περί των μειονοτήτων δεν είναι πρόσφορος, δεδομένου ότι η κατάσταση των μη υπηκόων πρέπει επίσης να ληφθεί υπόψη στην παρούσα αξιολόγηση. μειονότητες στην Εσθονία, συμπεριλαμβανομένων Οι υπηκόων, αντιπροσωπεύουν το 35% του πληθυσμού, εκ των οποίων 28% είναι Ρώσοι, 2,7% είναι Ουκρανοί και 1,5 Λευκορώσοι. Ο πληθυσμός αυτός κατοικεί κυρίως στο Tallinn και στο βορειοανατολικό τμήμα της χώρας (περιοχή Narva-Sillamae), όπου αντιπροσωπεύει έως 95% του συνολικού πληθυσμού (Narva). Στο εσωτερικό του ποσοστού των 35%, 23% του πληθυσμού - ήτοι 335. 000 περίπου άτομα κατά μεγάλο μέρος ρωσικής καταγωγής - δεν έχουν την εσθονική ιθαγένεια, 8% έχουν επιλέξει τη ρωσική ιθαγένεια και 13% των μη 13 αποτελούνται από υπηκόους της προ>ην ΕΣΣΔ και δεν διαθέτουν πλέον σήμερα καμία ιθαγένεια. Η πολιτική που ακολούθησε η Σοβιετική Ένωση μετά το 1945 ευνοο')ντας την εγκατάσταση ρωσόφωνων είναι υπεύθυνη για τη σημερινή κατάσταση (88,2% των Εσθονών και 8,2 των Ρώσων κατά την απογραφή του 1934, 74,6% Εσθονών και 20,1% Ρώσων το 1959, 64,7% Εσθονών και 27,9 Ρώσων το 1979). Όσον αφορά το θέμα της απόκτησης της εσθονικής ιθαγένειας, ο νόμος του Απριλίου 1995 την υπάγει σε μία εξέταση κατά τη διάρκεια της οποίας ο υποψήφιος πρέπει να αποδείξει ότι κατέχει την εσθονική γλώσσα και μία ορισμένη γνο')ση της ιστορίας και των θεσμών της χοορας. Από το 1992, 90. 000 περίπου άτομα απέκτησαν την εσθονική ιθαγένεια. Η νέα διαδικασία πολιτογράφησης που καθιερο')0ηκε με το νόμο του Απριλίου 1995 είχε σαν αποτέλεσμα μείωση του ετήσιου αριθμού πoλιτoγραq)ήσεo)v (περίπου 7. 00'J άτομα θα έπρεπε να λάβουν την ιθαγένεια το 1997 σύμφωνα με τις προβλέψεις των εσθονικών αρχών). Ο αριθμός των υποψηφίων φαίνεται επίσης να είναι σχετικά μικρός. Με αυτό το ρυθμό, μία μεγάλη μερίδα του πληθυσμού θα πρέπει να παραμείνει ακόμη αλλοδαπή ή άπατρις κατά τη διάρκεια μιας μεγάλης περιόδου. Διάφορα στοιχεία εξηγούν την κατάσταση αυτή. Το σύστημα εξέτασης έχει συχνά τεθεί υπό αμφισβήτηση, διότι το επίπεδο δυσκολίας του έχει ως αποτέλεσμα τον περιορισμένο αριθμό υποψηφίων που επιθυμούν να παρουσιαστούν στην εξέταση αυτή. Το κόστος εγγραφής στην εξέταση αυτή είναι επίσης σχετικά υψηλό. Επίσης, ο κανόνας σύμφωνα με τον οποίο ένας υποψήφιος πρέπει να αναμένει ένα έτος μεταξύ της στιγμής που υποβάλλει την αίτηση πολιτογράφησης του και της ημερομηνίας κατά την οποία μπορεί να υποβληθεί στην εξέταση, αποτελεί ένα περιοριστικό στοιχείο που δεν είναι πλέον τελείως αναγκαίο, λαμβανομένου υπόψη του περιορισμένου αριθμού των αιτήσεων που υποβάλλονται επί του παρόντος. Η μη κατοχή της εσθονικής ιθαγένειας εξηγείται επίσης σε ορισμένες περιππύσεις ως πλεονέκτημα (μη υποχρέωση στρατιωτικής θητείας στην Εσθονία), πράγμα που μπορεί να συμβάλει στην εξήγηση του φαινομένου του περιορισμένου αριθμού των αιτήσεων πολιτογράφησης. , Οι εσθονικές αρχές προέβησαν σε ορισμένες βελτιώσεις. Κατ'αυτό τον τρόπο, νέοι κανόνες που εφαρμόζονται από 1ης Ιανουαρίου 1997 είχαν σαν αποτέλεσμα να μειωθούν οι δυσκολίες των δοκιμασιοτν. Όπως και να έχει το πράγμα, τα ποσοστά επιτυχίας που σημειώνονται (μεταξύ 90 και 90%) είνα ικανοποιητικά. Επιπλέον, από το 1995, τα ηλικιωμένα άτομα απαλλάσσονται της γραπτής δοκιμασίας στην εσθονική γλώσσα και υποβάλλονται μόνο στην προφορική δοκιμασία. Το βασικό κενό του ισχύοντος συστήματος είναι η ανεπάρκεια μέσων που τίθενται στη διάθεση των ρωσοφώνων για να μάθουν την εσθονική γλώσσα με σκοπό την προετοιμασία τους για την εξέταση πολιτογράφησης. Ο αριθμός των καθηγητών εσθονικής στις περιοχές που κατοικούνται κατά κύριο λόγο από ρωσόφωνους είναι πολύ μικρός και το κόστος εγγραφής στα μαθήματα αυτά παραμένει υψηλό. Φαίνεται ότι πρέπει να καταβληθεί ακόμη σημαντική προσπάθεια στον τομέα αυτό, για να διατηρηθεί ο ρυθμός των πολιτογραφήσεων στο μέλλον. Το πρόγραμμα PHARE στηρίζει από το 1996 τις δραστηριότητες που έχουν αναληφθεί από την εσθονική κυβέρνηση (πρόγραμμα 1,4 εκατ. ECU που τέθηκε σε εφαρμογή τον Δεκέμβριο του 1996). Οι εσθονικές αρχές θα πρέπει να εξετάσουν πως θα καταστεί δυνατό τα τέκνα απατρίδων που έχουν γεννηθεί στην Εσθονία, να πολιτογραφηθούν ευκολότερα, κυρίο)ς εν όψει της προσεχούς εφαρμογής της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για την ιθαγένεια που έχει συναφθεί στο πλαίσιο του Συμβουλίου της Ευρώπης. 14 Όσον αφορά την κατάσταση το)ν "μη υπηκόου" ο νόμος του 1993 θέσπισε υπέρ αυτονν ένα σαφές καθεστώς. Κατ'αυτό τον τρόπο, η χορήγηση "διαβατηρίου αλλοδαπο>ν" λαμβάνει χώρα και θα πρέπει να ρυθμίσει ορισμένες πρακτικές δυσκολίες, κυρύυς όσον αφορά την ελευθερία κινήσεως. Όσον αφορά τους τίτλους παραμονής, οι εσθονικές αρχές χορήγησαν συστηματικά άδειες προσωρινής διαμονής (που ισχύουν 5 έτη) σε όλους τους αλλοδαπούς, συμπεριλαμβανομένων αυτών που διέμεναν ήδη στην Εσθονία πριν από την 1η Ιουλίου 1990. Η έκδοση μόνιμης άδειας θα είχε θετικότερη επίπτωση και θα ήταν πιο ευνοϊκή σε συγκεκριμένο επίπεδο, κυρίως όσον αφορά το δικαίωμα πρόσκλησης στην Εσθονία μελών της οικογενείας ή φίλων. Ωστόσο, οι εσθονικές αρχές ανέλαβαν τη δέσμευση να ανανεώσουν αυτόματα τις εν λόγω άδειες, όταν θα λήξουν και η κυβέρνηση υπέβαλε στο Κοινοβούλιο τροπολογία του νόμου περί αλλοδαπών για τη χορήγηση σε ορισμένους εξ αυτών άδειας μόνιμης κατοικίας από το 1998. Οι αλλοδαποί υφίστανται ορισμένους περιορισμούς : η συμμετοχή στο συμβούλιο ορισμένων εταιριών περιορίζεται αποκλειστικά στους υπηκόους καθώς και η προσχώρηση στα πολιτικά κόμματα. Δεδομένου ότι πρόκειται για δημόσιες θέσεις απασχόλησης, εφόσον ο νόμος του Ιανουαρίου 1995 ορίζει ότι μόνο οι Εσθονοί έχουν το δικαίωμα να γίνουν δημόσιοι υπάλληλοι, θεσπίστηκαν μεταβατικές διατάξεις προκειμένου να καταστεί δυνατό στους αλλοδαπούς να παραμείνουν στις θέσεις απασχόλησης τους έως ότου ολοκληρωθεί η διαδικασία πολιτογράφησης (βλέπε π. χ. για τις αστυνομικές δυνάμεις). Τέλος, πρέπει να υπενθυμιστεί ότι οι μη υπήκοοι τυγχάνουν του δικαιώματος του εκλέγειν στις τοπικές εκλογές, μέτρο λίγο διαδεδομένο στην Ευρώπη σήμερα και που συμβάλει αποτελεσματικά στην ενσο)μάτο)ση και την προστασία των δικαιωμάτων των μη υπηκόων. Δεδομένου ότι πρόκειται για τη γενική κατάσταση της ρωσόφωνης μειονότητας (ανεξάρτητα αν τα άτομα που ανήκουν σε αυτή έχουν ή δεν έχουν την εσθονική ιθαγένεια), τα δικαιώματα της τηρούνται και προστατεύονται. Επιπλέον, δεν υπάρχουν μείζονα προβλήματα στις σχέσεις μεταξύ των Εσθονών και της ρωσικής μειονότητας. Οι μειονότητες δεν τυγχάνουν των ειδικών κανόνων κοινοβουλευτικής εκπροσώπησης. Ωστόσο, 6 βουλευτές που ανήκουν στο κόμμα που εκπροσωπεί τα συμφέροντα της ρωσόφωνης μειονότητας έχουν έδρα στο Riigikogu. Επίσης, λόγω του δικαιώματος του εκλέγειν το οποίο έχει παρασχεθεί στους αλλοδαπούς για τις τοπικές εκλογές, η ρωσική μειονότητα διαθέτει αντιπροσώπους στα εκλεγέντα συμβούλια των πόλεων, όπου είναι σημαντική (π. χ. 16 από τους 64 δημοτικούς συμβούλους του Tallinn). Τον Ιούλιο του 1993 πραγματοποιήθηκε συζήτηση στρογγυλής τραπέζης, στην οποία συγκεντρώθηκαν εκπρόσωποι όλων των μειονοτήτων για την εξέταση θεμάτων που τις ενδιαφέρουν. Επίσης, ο νόμος του Οκτο)βρίου 1993 επιτρέπει στις μειονότητες να δημιουργούν αυτόνομα ιδρύματα για τη διατήρηση της πολιτιστικής τους κληρονομιάς και το>ν παραδόσεων τους. Η σημερινή κυβέρνηση της Εσθονίας διόρισε επίσης υπουργό υπεύθυνο των διεθνικών σχέσεων. Όσον αφορά τη χρησιμοποίηση των εθνικών γλωσσών, αυτή επιτρέπεται ενώπιον των Δικαστηρίων καθώς και στις σχέσεις με τη διοίκηση στις περιφέρειες, όπου επικρατεί η μειονότητα. Η ρωσική μειονότητα έχει επίσης πολλά μέσα μαζικής ενημέρωσης που εκφράζονται στη γλώσσα της (3 ημερήσιες εφημερίδες και 2 εβδομαδιαία περιοδικά στην πόλη Tallinn, 3 ραδιοφωνικοί σταθμοί, εκ των οποίων 1 δημόσιος και πολυάριθμες εκπομπές στη ρωσική γλώσσα στα κρατικά και ιδιωτικά κανάλια τηλεόρασης). 15 Στον τομέα της παιδείας, η Εσθονία προσφέρει τη δυνατότητα εκπαίδευσης στη ρο>σική σε όλα τα επίπεδα με τη βοήθεια του κράτους. Το σύστημα αυτό που προβλεπόταν αρχικά μόνο μέχρι το έτος 2000 θα πρέπει να διατηρηθεί στο μέλλον χο)ρίς χρονικό περιορισμό. Το θέμα της έλλειψης εκπαιδευτικοί για την εκμάθηση της εσθονικής, κυρίως στις περιοχές όπου οι ρωσοφωνοι είναι πολυάριθμοι, παραμένει κρίσιμο και ενδέχεται να παρεμποδίσει τα σχέδια του Υπουργείου Παιδείας για αύξηση του αριθμού των μαθημάτων στην εσθονική στα σχολεία των μειονοτήτων. Η κυβέρνηση εξετάζει επί του παρόντος ένα πρόγραμμα που θα επιτρέψει στους μαθητές που φοιτούν σε ιδρύματα, όπου η εκπαίδευση πραγματοποιείται στα ρωσικά να παρέχουν το απαιτούμενο επίπεδο στα εσθονικά που θα επιτρέψει τη φοίτηση στην ανώτερη δημόσια εκπαίδευση. 1. 3 Γενική εκτίμηση Οι πολιτικοί θεσμοί λειτουργούν κανονικά στην Εσθονία και υπό συνθήκες σταθερότητας. Τηρούν τα όρια το)ν αρμοδιοτήτων τους και συνεργάζονται μεταξύ τους. Οι εκλογές του 1992 και 1995 διεξήχθησαν σε κλίμα ελευθερίας και ειλικρίνειας και στη δεύτερη περίπτωση οδήγησαν σε εναλλαγή της εξουσίας. Η αντιπολίτευση διαδραματίζει κανονικό ρόλο στη λειτουργία των θεσμών. Πρέπει να καταβληθούν ακόμη προσπάθειες για τη βελτίωση του δικαστικού μηχανισμού και για την εντατικοποίηση της καταπολέμησης της διαφθοράς. Δεν παρατηρούνται σημαντικά προβλήματα όσον αφορά το σεβασμό των θεμελιωδών δικαιωμάτων. Ωστόσο, η Εσθονία πρέπει να λάβει μέτρα για την επιτάχυνση των διαδικασιών πολιτογράφησης, προκειμένου να καταστεί δυνατό στους ρωσόφωνους μη υπηκόους να ενταχθούν καλύτερα στην εσθονική κοινωνία. Η Εσθονία παρουσιάζει τα χαρακτηριστικά μιας δημοκρατίας με πάγιους θεσμούς που εξασφαλίζουν ένα κράτος δικαίου και τα δικαιώματα του ανθρώπου. 16 2. Οικονομικά κριτήρια Κατά την εξέταση της οικονομικής κατάστασης και των προοπτικών της Εσθονίας, η προσέγγιση της Επιτροπής καθοδηγείται ιδίως από τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της Κοπεγχάγης του Ιουνίου 1993, το οποίο δήλωσε ότι η συμμετοχή στην Ένο)ση απαιτεί "την ύπαρξη λειτουργικής οικονομίας της αγοράς, καθώς και την ικανότητα αντιμεπόπισης το>ν ανταγο)νιστικο')ν πιέσεο)ν και των δυνάμεων της αγοράς της Ένωσης". Το τμήμα αυτό της γνωμοδότησης επομένως αποτελεί μια σύντομη επισκόπηση της οικονομικής κατάστασης και του πλαισίου, ακολουθούμενη από επισκόπηση της προόδου της Εσθονίας σε βασικούς τομείς οικονομικού μετασχηματισμού (ελευθέρωση του συστήματος τιμών και εμπορίου, σταθεροποίηση της οικονομίας, διαρθρωτικές αλλαγές, μεταρρύθμιση του χρηματοπιστοπικού τομέα), καθο')ς και στην οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη της. Καταλήγει με γενική αξιολόγηση της Εσθονίας σε σχέση με τα κριτήρια που αναφέρθηκαν από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο και ανασκόπηση των προοπτικών και των προτεραιοτήτων για περαιτέρω μεταρρυθμίσεις. 2. 1 Η οικονομική κατάσταση Πλαίσιο Η Εσθονία, με πληθυσμό 1,5 εκατ. κατοίκων, είχε το 1995 ακαθάριστο εγχώριο προϊόν (ΑΕΠ) ίσο με 6 δισεκατ. ECU περίπου (εκφραζόμενο σε ισοτιμίες αγοραστικής δύναμης) το μέγεθος του πληθυσμού της ήταν το 0,4% του πληθυσμού της Ένωσης, ενώ το μέγεθος της οικονομίας της ήταν μόλις το 0,1%. Το κατά κεφαλήν ΑΕΠ ήταν ίσο περίπου με το 23% του μέσου όρου της ΕΕ σε ισοτιμίες αγοραστικής δύναμης. Ο μέσος μηνιαίος μισθός στο τέλος του 1995 ήταν κατ' εκτίμηση 179 ECU. Η Εσθονία έχει καθεστώς παρατηρητή στη GATT από τον Ιούνιο 1992 και ζήτησε την προσχώρηση της τον Μάρτιο 1994. Η αίτηση της για να καταστεί μέλος του ΠΟΕ τελεί επί του παρόντος υπό εξέταση. Πρόοδος του οικονομικού μετασχηματισμού νατά την περίοδο του μεσοπολέμου η Εσθονία ήταν ανεξάρτητο κράτος, σε μεγάλο βαθμό ενσωματωμένη στην παγκόσμια οικονομία. Το 1940 η χώρα προσαρτήθηκε δια της βίας από τη Σοβιετική Ένωση και στη συνέχεια εισήχθη ο κεντρικός σχεδιασμός. Η σοβιετική διακυβέρνηση για διάστημα μεγαλύτερο της πεντηκονταετίας κατέστρεψε την οικονομική ακεραιότητα της Εσθονίας. Η διάρθρωση της οικονομίας που προέκυψε βασιζόταν στην εισροή εργατικού δυναμικού, κυρίως από τη Ρωσία, και στους ισχυρούς εμπορικούς και παραγωγικούς δεσμούς με την ΕΣΣΔ. Μετέτρεψε τη χώρα από γεωργική οικονομία σε οικονομία όπου κυριαρχούσε η βαρειά βιομηχανία. Η σχετικά ανεπτυγμένη υποδομή, συνδυασμένη με ειδικευμένο εργατικό δυναμικό, υπήρξε κίνητρο για την εγκατάσταση σχετικά εξελιγμένων βιομηχανιών, καθιστώντας την Εσθονία μία από τις πλέον προηγμένες Δημοκρατίες της ΕΣΣΔ. Η πίεση για οικονομική και πολιτική ανεξαρτησία ήταν πάντοτε υπαρκτή στην Εσθονία. Έγινε εντονότερη κατά τη δεκαετία του '80 και συνέβαλε στην ψήφιση 17 νόμου σχετικά με την οικονομική αυτονομία από το Ανοπατο Σοβιέτ της ΕΣΣΔ το 1989. Ο νόμος άνοιξε τον δρόμο για οικονομικές μεταρρυθμίσεις σε διάφορους τομείς, συμπεριλαμβανομένου του καθορισμού τιμο>ν και' μισθών, της δημοσιονομικής πολιτικής και του χρηματοπιστωτικού τομέα. Ο οικονομικός μετασχηματισμός έφθασε σε κρίσιμο στάδιο με τη νομισματική μεταρρύθμιση και την εισαγωγή εθνικού νομίσματος τον Ιούνιο 1992. Παρά τις επανειλημμένες κυβερνητικές αλλαγές, η βασική κατεύθυνση των μεταρρυθμίσεων έχει παραμείνει μέχρι στιγμής αμετάβλητη. Βασίζεται σε φιλελεύθερη οικονομική πολιτική, που προωθεί τον ανταγωνισμό και την ανοικτή οικονομία, με τον ελάχιστο βαθμό κρατικής παρέμβασης. Η χώρα σημείωσε ταχεία πρόοδο στην εγχώρια ελευθέρωση της οικονομίας, την ιδιωτικοποίηση και την εισαγωγή φιλελεύθερου καθεστώτος εξοπερικών πληρωμών, τόσο για τις τρέχουσες όσο και για τις κεφαλαιακές συναλλαγές. Όπως και στις άλλες σοβιετικές δημοκρατίες, η κρατική και, σε μικρότερη έκταση, η συλλογική ιδιοκτησία αποτελούσαν τις κυρίαρχες μορφές ιδιοκτησίας στην Εσθονία. Οι ιδιωτικές επιχειρήσεις πρακτικά δεν υφίσταντο. Μετά την ανεξαρτησία το 1991, ο ιδιωτικός τομέας αναπτύχθηκε ταχύτατα. Σχεδόν όλες οι μικρές και μεγάλες επιχειρήσεις έχουν ιδιοπικοποιηθεί και η κυβέρνηση προχώρησε σε ένα φιλόδοξο πρόγραμμα πώλησης των υπόλοιπων κρατικών περιουσιακών στοιχείων. Το μερίδιο του ιδιωτικού τομέα στο ΑΕΠ εκτιμήθηκε στα μέσα του 1996 σε 70%. Άμεσες ξένες επενδύσεις Οι άμεσες ξένες επενδύσεις ήταν ιδιαίτερα εκτεταμένες, με συνολικό κατά κεφαλή ποσό για την περίοδο 1989-1996 ίσο με 366 ECU (πηγή: ΕΤΑΑ). Εντούτοις, η επίδοση κατά το 1996 ήταν πολύ λιγότερο ικανοποιητική. Οι άμεσες ξένες επενδύσεις μειώθηκαν σε μόλις 55 εκατ. ECU σε σύγκριση με 156 εκατ. ECU το 1995 και από 5,6% του ΑΕΠ το 1995 σε 1,6% το 1996. Η πτώση αυτή εξηγείται από δύο βασικούς λόγους: αλλαγή στην επίσημη κατάταξη, η οποία κατέστησε αυστηρότερες τις προϋποθέσεις ορισμού των ΑΞΕ και επιβράδυνση της διαδικασίας ιδιωτικοποιήσεων. Οι εισροές επενδύσεο>ν χαρτοφυλακίου και οι εκδόσεις ξένων ομολόγων από τις τράπεζες αυξήθηκαν το 1996. Επίσης, οι εσθονικές ΑΞΕ στο εξωτερικό αυξήθηκαν έντονα κατά το παρελθόν έτος, ιδίως στις άλλες χο')ρες της Βαλτικής και στη Ρωσία. Οικονομική διάρθρωση Η γεωργία κατά παράδοση είναι ένας από τους σημαντικότερους τομείς της εσθονικής οικονομίας. Σήμερα, αντιπροσωπεύει το 8% της συνολικής Ακαθάριστης Προστιθέμενης Αξίας (ΑΠΑ) και απασχολεί το 7% του εργατικού δυναμικού. Η βιομηχανία μεταποίησης τροφίμων συνεισφέρει περίπου το 1/3 της ακαθάριστης βιομηχανικής παραγωγής. Η αλιεία είναι ο τρίτος μεγαλύτερος κλάδος μεταποίησης τροφίμων. Με μια τολμηρή κίνηση, οι εμπορικοί δασμοί καταργήθηκαν εντελώς στις αρχές της διαδικασίας μετάβασης - μια ριζοσπαστική εφαρμογή της γενικής αρχής του ελεύθερου εμπορίου στη γεωργική πολιτική. Η αποκατάσταση των δικαιωμάτων ιδιοκτησίας στη γη δημιούργησε ένα αριθμό σχετικά μη επικερδών ιδιωτικών εκμεταλλεύσεων, με μέση έκταση 23 εκτάρια περίπου το 1996. Το μέσο μέγεθος των γεωργικών εκμεταλλεύσεων σημειώνει πτώση τα τελευταία έτη. Πράγματι, παρά ορισμένες συγχωνεύσεις που 18 ακολούθησαν την αρχική αποκατάσταση της ιδιοκτησίας, θα παρέλθουν έτη πριν αποκατασταθεί μια αποτελεσματική και ανταγωνιστική ιδιωτική γεωργία. Ο βιομηχανικός τομέας αναπτύχθηκε ταχέθ)ς κατά τη σοβιετική εποχή. Το 1991, αντιπροσώπευε περίπου το 40% του ΑΕΠ και άνο) του 30% της απασχόλησης. Ο μετασχηματισμός από μια παραγο>γική διάρθροχιη υπερβολικής έντασης ενέργειας, η οποία βασιζόταν έντονα στις αγορές της COMECON, προς ένα σχήμα το οποίο ευθυγραμμίζεται περισσότερο με τους φυσικούς πόρους και το συγκριτικό πλεονέκτημα της χο>ρας βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη. Η βιομηχανική παραγωγή εκτιμάται ότι συρρικνώθηκε κατά ποσοστό μεγαλύτερο του 60% μεταξύ 1992 και 1994, λόγω της εξάλειψης των παραδοσιακών εμπορικών δεσμών, της απότομης επιδείνωσης των όρων εμπορίου και της επιβολής εμπορικών φραγμών από τη Ρωσία. Ως αποτέλεσμα, το μερίδιο της βιομηχανίας στην ΑΠΑ μειώθηκε το 1995 σε 23%. Το μερίδιο της βιομηχανίας στην απασχόληση (εξαιρουμένου του εξορυκτικού, του ενεργειακού και του κατασκευαστικού τομέα) ανερχόταν το 1996 σε 22,5%. Ο τομέας των υπηρεσιών επεκτείνεται με ταχύτατο ρυθμό και αντιπροσωπεύει περίπου τα 2/3 της ολικής ακαθάριστης προστιθέμενης αξίας. Το χονδρικό και λιανικό εμπόριο, οι τουριστικές υπηρεσίες, οι μεταφορές και οι επικοινωνίες είναι οι δυναμικότερες δραστηριότητες. Ιδίως ο τουρισμός έχει καταστεί πολύ σημαντικός για την Εσθονία. Μόνο το 1996, 2,5 εκατ. τουρίστες επισκέφθηκαν τη χώρα, εκ το)ν οποίοχν 67% ήσαν Φινλανδοί. Οι περισσότεροι τουρίστες έρχονται για ημερήσια επίσκεψη. Τα έσοδα από τον τουρισμό είναι άκρως σημαντικά για το ισοζύγιο πληρωμών: το 1995, το πλεόνασμα το>ν ταξιδκοτικών υπηρεσιών αντιπροσώπευε το 70% του πλεονάσματος το)ν υπηρεσιών και το 39% του εμπορικού ελλείμματος. Για τα τρία πρώτα τρίμηνα του 1996, οι αριθμοί ήσαν 75% και 41% αντιστοίχως. Κύριοι δείκτες οικονομικής διάρθρωσης (όλα τα δεδομένα αφορούν το 1996, εκτός εάν αναφέρεται άλλως) Πληθυσμός Κατά κεφαλή ΑΕΠ ως % του μέσον όρου της EU-15 Μερίδιο της γεωργίας στην: εκατομμύρια IAA-ECU(1995) επί τοις εκατό (1995) 1,5 3. 900 23 ακαθάριστη προστιθέμενη αξία απασχόληση επί τοις εκατό (1995) επί τοις εκατό (1995) Ακαθάριστο εξωτερικό χρέος/ΑΕΠ επί τοις εκατό Εξαγωγές αγαθών & υπηρεσιών/ΑΕΠ επί τοις εκατό (1995) Συνολικό ποσό άμεσονν ξένονν επενδύσείην* δισεκατ. ECU ECU κατά κεφαλή * το ποσό των ΑΞΕ υπολογίσθηκε με την ισοτιμία του τέλους 1996 I ECU=$ 1,25299 Πηγή: Υπηρεσίες της Επιτροπής, εθνικές πηγές, ET Α Α 8 7 6 73 0,6 366 Το μερίδιο των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων αυξήθηκε ταχέως, ιδίως στον τομέα των εξαγωγών. Λόγω προβλημάτων με την καταχώρηση των επιχειρήσεων, όλες οι εταιρίες πρέπει να ανανεώσουν την εγγραφή τους την 1η Σεπτεμβρίου 1997. Άνω του ημίσεως των εγγραφών στο παλαιό μητρώο, το οποίο θα αντικατασταθεί 19 από το Εμπορικό ΜητροΉ), αφορούσαν εταιρίες με τυπική μόνο υπόσταση που δεν λειτουργούσαν πλέον. Οι νέες απαιτήσεις αναμένεται να επ^ρέρουν αύξηση του αριθμού των εταιριών περιορισμένης ευθύνης και μείωση του αριθμού των ανωνύμο)ν εταιριών. Απελευθέρωση τικ οικονομίας Καθεστώς τιμών Η απελευθέρωση των τιμών άρχισε το 1989 και είχε σχεδόν ολοκληρωθεί το 1992. Οι εναπομένοντες έλεγχοι τιμών επηρεάζουν τη γη και τη δασοκομία, τον πετρελαιούχο σχιστόλιθο, τα φάρμακα και τις δημόσιες υπηρεσίες. Οι τιμές μικρού αριθμού υπηρεσιών (π. χ. ενοίκια και δημόσιες μεταφορές) ελέγχονται σε επίπεδο τοπικής αυτοδιοίκησης. Διοικητικές ρυθμίσεις τιμών εφαρμόζονται σε εταιρίες με μονοπωλιακή δύναμη σε τομείς όπο)ς η προμήθεια ενέργειας, ύδατος και υπηρεσιών αποχέτευσης. Τα εν λόγο) αγαθά και υπηρεσίες από κοινού αντιπροσωπεύουν περίπου το 25% του καλαθιού, με βάση το οποίο υπολογίζεται ο δείκτης τιμών καταναλοπή. Οι διοικητικές αποφάσεις, όπο)ς η άρση των ελέγχοχν στις τιμές το)ν οινοπνευματο)δών ποτο')ν τον Δεκέμβριο 1995, μπορούν επομένο)ς να έχουν αισθητή επίπτωση στη μηνιαία μεταβολή του ποσοστού πληθο)ρισμού. Εμπορικό καθεστώς Η Εσθονία, αμέσως μετά την ανεξαρτησία, προχώρησε στη βαθμιαία κατάργηση του πολύ περιοριστικού εμπορικού καθεστώτος που είχε κληρονομήσει από τη Σοβιετική Ένωση. Η χώρα έχει σήμερα ένα από τα πλέον φιλελεύθερα εμπορικά καθεστώτα διεθνώς. Εισαγωγικοί δασμοί επιβάλλονται μόνο στις γούνες και ειδικοί φόροι κατανάλωσης βαρύνουν μόνο τα αυτοκίνητα, τις μοτοσικλέτες, τα ποδήλατα και τα σκάφη αναψυχής. Εντούτοις, εξετάζεται τώρα η εισαγωγή μέτρων προστασίας για μικρό αριθμό γεωργικών προϊόντων. Αυτό δεν πρέπει να θεωρηθεί ως αλλαγή του φιλελεύθερου προσανατολισμού της εμπορικής πολιτικής, αλλά μάλλον ως ανταπόκριση στα πολύ ειδικά προβλήματα του γεωργικού τομέα. Οι ποσοτικοί περιορισμοί έχουν καταργηθεί εντελώς, όπως και οι εισαγωγικές επιδοτήσεις. Οι άδειες εξαγωγής δεν είναι περιοριστικές, αλλά χρησιμεύουν μόνο για στατιστικούς σκοπούς. Οι εξαγο)γικοί δασμοί έχουν καταργηθεί εντελούς, με εξαίρεση τους δασμούς για αντικείμενα πολιτιστικής αξίας. Δεν υπάρχουν εξαγωγικές επιδοτήσεις και οι λίγες εναπομένουσες εξαγωγικές ποσοστο')σεις καταργήθηκαν στα τέλη του 1994. ισχύει μεταξύ Εσθονίας και ΕΕ συμφωνία Η Εσθονία έχει καθεστώς παρατηρητή στον ΠΟΕ (και πριν από αυτόν στη GATT) από τον Ιούνιο 1992. Μια ομάδα εργασίας για την προπαρασκευή της συμμετοχής ως πλήρους μέλους άρχισε τη δραστηριότητα της τον Μάρτιο 1994. Από 1ης Ιανουαρίου 1995 ελεύθερων συναλλαγών. Η Εσθονία έχει συνάψει συμφωνίες ελεύθερων συναλλαγών με τις χώρες ΕΖΕΣ και έχει υποβάλει αίτηση για να γίνει μέλος της Κεντροευρωπαϊκής Ζώνης Ελεύθερων Συναλλαγών (ΚΕΖΕΣ). Έχει επίσης συνάψει ορισμένες άλλες διμερείς συμφωνίες. Από την 1η Απριλίου 1996, έχει τεθεί σε ισχύ συμφωνία ελεύθερων συναλλαγών με τις γειτονικές της χώρες της Βαλτικής, Αετονία και Λιθουανία. Την 1η Ιανουαρίου 1997 η συμφωνία αυτή επεκτάθηκε στο εμπόριο γεωργικών προϊόντων. Στόχος είναι να δημιουργηθεί σε μεταγενέστερο στάδιο πλήρης τελωνειακή ένωση. 20 Συναλλαγματικό καθεστώς Αφότου η Εσθονία εισήγαγε το σύστημα του νομισματικού συμβουλίου (currency board, βλ. παρακάτω) το 1992, το εθνικό της νόμισμα, η κορόνα, είναι πλήρο>ς μετατρέψιμο για τις τρέχουσες συναλλαγές. Αυτό επισημοποιήθηκε το 1994, όταν η Εσθονία αποδέχθηκε τις υποχρεώσεις του άρθρου VIII του ΔΝΤ. Η κεντρική τράπεζα εγγυάται τη μετατροπή των χαρτονομισμάτων και των υποχρεωτικών καταθέσεων από κορόνες σε DM και αντιστρόφως, στην ισοτιμία των 8 εσθονικών κορόνων προς ένα DM. Υποστηρίζονται επίσης πράξεις σε 13 άλλα ξένα νομίσματα. Οι ιδιώτες μπορούν να ανοίγουν λογαριασμούς σε συνάλλαγμα στις εγχώριες τράπεζες ή στο εξωτερικό. Βάσει συμβάσεως, οι περισσότερες εξοφλήσεις δανείων από τις εγχώριες τράπεζες εκφράζονται σε DM. Ο νόμος για την ασφάλεια της εσθονικής κορόνας ορίζει ότι η κεντρική τράπεζα (Eesti Pank) δεν έχει δικαίωμα υποτίμησης του νομίσματος. Η απόφαση αυτή μπορεί να ληφθεί μόνο από το Κοινοβούλιο, ρύθμιση που αποσκοπεί στην ενίσχυση της αξιοπιστίας της συναλλαγματικής ισοτιμίας. Σταθεροποίηση τικ οικονομίας Εσωτερική κατάσταση Μετά την απότομη συρρίκνωση της παραγωγής που ακολούθησε την ανεξαρτησία, η οικονομική ανάκαμψη άρχισε το δεύτερο εξάμηνο του 1993. Στη συνέχεια η Εσθονία γνώρισε σχετικά ταχεία ανάπτυξη, που έφθασε σε ποσοστό 4,3% σε πραγματικούς όρους το 1995. Τα προκαταρκτικά στοιχεία για το 1996 υποδεικνύουν ότι η πραγματική ανάπτυξη πρέπει να ήταν του ίδιου μεγέθους. Εντούτοις, η συνολική αποτίμηση των οικονομικών επιδόσεων της χώρας κατά το πρόσφατο παρελθόν δυσχεραίνεται ιδιαίτερα από το γεγονός ότι ο στατιστικός μηχανισμός είναι ακόμη ατελής. Από το 1992 η οικονομική πολιτική της Εσθονίας είναι αξιοσημείωτα συνεπής. Αυτό σε μεγάλο βαθμό αντανακλά την ομοφωνία μεταξύ των διαμορφωτών πολιτικής σχετικά με τα βασικά χαρακτηριστικά της στρατηγικής που αποσκοπεί στον εκσυγχρονισμό και την ενσωμάτωση στην ευρωπαϊκή και παγκόσμια οικονομία. Επίσης αντανακλά την πειθαρχία που επιβάλλεται από το σύστημα του νομισματικού συμβουλίου. Πράγματι, το σύστημα του νομισματικού συμβουλίου, το οποίο εισήχθη τον Ιούνιο 1992, περιορίζει το περιθώριο επέμβασης των αρχών στην οικονομική πολιτική. Στο πλαίσιο του συστήματος αυτού οι αρχές εκουσίως παραιτούνται από τη διακριτική ευχέρεια ελέγχου της προσφοράς χρήματος, η συναλλαγματική ισοτιμία διατηρείται σταθερή και η αύξηση της νομισματικής βάσης πρέπει να καλύπτεται πλήρως από ίσης αξίας αύξηση των συναλλαγματικών αποθεμάτων. Επιπλέον, στο σύστημα του νομισματικού συμβουλίου όπως αυτό έχει θεσπισθεί στην Εσθονία, ούτε οι τοπικές αρχές ούτε η κεντρική κυβέρνηση δεν μπορούν να δανειστούν από την κεντρική τράπεζα. Ο δανεισμός της κεντρικής τράπεζας προς τις εμπορικές τράπεζες περιορίζεται σε σαφώς καθορισμένες περιπτώσεις έκτακτης ανάγκης. 21 Κύριες οικονομικές τάσεις 1994 1995 1996 Ρυθμός πραγματικής αύξησης ΑΕΠ επί τοις εκατό -1,8 4,3 4,0 Ποσοστό πληθωρισμού ετήσιος μέσος όρος από Δεκέμβριο σε Δεκέμβριο επί τοις εκατό επί τοις εκατό 47,7 41,7 29,0 28,9 23,1 14,8 Ποσοστό ανεργίας, τέλος του έτους επί τοις εκατό (ορισμός της Δ ΟΕ) 7,6 Δ. Υ. 10,2* Υπόλοιπο προϋπολογισμού γενικής κυβέρνησης ποσοστό Α ΕΠ -0,8 - 1,6 1,3 Ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγοτν ποσοστό ΑΕΠ -7,1 -5,1 - 10,2 Λόγος χρέους/εξαγωγών επί τοις εκατό Εισροή άμεσων ξένων επενδύσεων ποσοστό ΑΕΠ 9,1 9,2 10,3 5,6 8,8 1,6 * Τέταρτο τρίμηνο Πηγή: υπηρεσίες της Επιτροπής, εθνικές πηγές, ΕΤΑΑ Το σύστημα του νομισματικού συμβουλίου λειτούργησε ικανοποιητικά ως προς την εξασφάλιση της σταθερότητας της συναλλαγματικής ισοτιμίας και τη μείωση του πληθωρισμού. Συνέβαλε επίσης στη δημοσιονομική πειθαρχία. Ο πληθωρισμός μειώθηκε ταχέως μετά την εισαγωγή του συστήματος του νομισματικού συμβουλίου. Μετά μια ανάπαυλα το 1995 και τους πρώτους μήνες του 1996, η οποία εξηγείται από την κατάργηση των διοικητικών ρυθμίσεων και τις αυξήσεις της έμμεσης φορολογίας, ο πληθωρισμός τιμών καταναλωτή επανέλαβε την πτωτική πορεία του και μειώνεται ταχέως από τα τέλη του 1996, φθάνοντας το 9,1% σε ετήσια βάση τον Μάρτιο 1997. Οι τιμές των εξαγωγών έχουν επίσης σημειώσει μέτρια αύξηση. Η επίσημη ανεργία είναι σχετικά χαμηλή και μάλλον σταθερή. Ο αριθμός των ανέργων που αναζητούν εργασία και είχαν εγγραφεί στα γραφεία απασχόλησης τον Φεβρουάριο 1997 ανερχόταν στο 4,4% του εργατικού δυναμικού. Ο αριθμός των ατόμων που δικαιούνται επιδομάτων ανεργίας είναι πολύ μικρότερος. Το εργατικό δυναμικό συρρικνώνεται, λόγω της φυγής μέρους του ρωσικού πληθυσμού και της μείωσης των ποσοστών του ενεργού πληθυσμού. Εντούτοις, εάν χρησιμοποιηθεί ο ορισμός της ΔΟΕ, η ανεργία είναι πολύ υψηλότερη και έφθασε το 11,6% στο τέλος του πρώτου τριμήνου του 1997. Εξωτερική κατάσταση Ο εξωτερικός τομέας χαρακτηρίζεται από αυξανόμενο εμπορικό έλλειμμα, το οποίο το 1996 υπερέβη το 24% του ΑΕΠ, ποσοστό αληθώς ασυνήθιστο (η αλλαγή της στατιστικής μεθοδολογίας το 1996 είναι εν μέρει υπεύθυνη για την επιδείνωση του συνολικού ισοζυγίου). Το μεγαλύτερο μέρος των εξαγωγών αφορά μεταποιημένα προϊόντα και έχει σημειωθεί ιδιαίτερα σημαντική μετατόπιση από τα τρόφιμα στα ηλεκτρονικά και τον εξοπλισμό πληροφορικής. Το ένα τρίτο των εξαγωγών συνδέεται άμεσα με τις εισαγωγές, είτε με τη μορφή μεταποίησης είτε με τη μορφή διαμετακομιστικού εμπορίου. Ένα σημαντικό πλεόνασμα στο ισοζύγιο 22 υπηρεσιών έχει μέχρι στιγμής μετριάσει την αρνητική επίπτωση του εμπορικού ελλείμματος στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών - το οποίο εντούτοις είναι ελλειμματικό από το 1994. Το πλεόνασμα στον τομέα των υπηρεσιών οφείλεται σε μεγάλο και αυξανόμενο βαθμό στη δαπάνη των φινλανδών τουριστών. Τα συναλλαγματικά αποθέματα αυξήθηκαν σημαντικά μετά την εισαγωγή του συστήματος του νομισματικού συμβουλίου. Τη βάση τους αποτέλεσαν τα ιστορικά αποθέματα χρυσού που επιστράφηκαν από τις δυτικές κεντρικές τράπεζες το 1991. Στα σημερινά επίπεδα, εντούτοις, τα αποθέματα καλύπτουν λιγότερο από τρεις μήνες εισαγωγών. Η Εσθονία δεν κληρονόμησε εξωτερικό χρέος από την πρώην Σοβιετική Ένωση. Στο τέλος του 1996 το εξωτερικό χρέος ανερχόταν σε περίπου 239 εκατ. ECU, κατά προσέγγιση 6,4% του ΑΕΠ. Ο λόγος χρέους προς εξαγωγές παρέμεινε σχεδόν σταθερός σε χαμηλό επίπεδο, όπως και ο λόγος χρέους προς δαπάνες εξυπηρέτησης του χρέους. Αιαοθοωτίκέ< αλλαγές Εξωτερικό εμπόριο Η εξάρτηση από την πρα'χην σοβιετική αγορά έχει μειωθεί εντυπωσιακά και οι συναλλαγές έχουν προοδευτικά αναπροσανατολιστεί προς τις δυτικές αγορές. Οι χώρες της ΕΕ αντιπροσωπεύουν πλέον άνω των 2/3 του εσθονικού εμπορίου. Η Φινλανδία έχει αντικαταστήσει τη Ρωσία ως ο κύριος εμπορικός εταίρος. Η Ρωσία παραμένει βασικός εισαγωγέας εσθονικών αγαθών, αν και έχει αυξήσει τους δασμούς. Μεγάλο μέρος των εξαγωγών αφορά μεταποιημένα προϊόντα. Το 1996 η συνεχιζόμενη ανατίμηση του τοπικού νομίσματος έναντι άλλων ευρωπαϊκών νομισμάτων οδήγησε σε μικρό αναπροσανατολισμό των συναλλαγών προς άλλες υπό μετάβαση χώρες και προς μη ευρωπαϊκές περιφέρειες. Για παράδειγμα, οι εξαγωγές στις υπό μετάβαση χώρες της Ανατολικής και Κεντρικής Ευρώπης αυξήθηκαν από 14% σε 15,6% των συνολικών εξαγωγών και το μερίδιο της Ασίας στο εσθονικό εμπόριο αυξήθηκε επίσης σημαντικά. Εντούτοις, η εξαγωγική βάση είναι μάλλον περιορισμένη: το μερίδιο πον επανεξαγωγοάν στις εξαγωγές της Εσθονίας είναι υψηλό (33,7% το 1996 και 45,9% το πρώτο τρίμηνο του 1997). Αυτό αντανακλά τη θέση της Εσθονίας ως διαμετακομιστικού κέντρου και ο)ς ευνοϊκής μεταποιητικής βάσης (κυρίως για την υφαντουργία), λόγω του χαμηλού εργατικού κόστους. Η ξυλεία και τα προϊόντα ξυλείας, τα μεταποιημένα προϊόντα διατροφής και τα υφαντουργικά προϊόντα αποτελούσαν άνω του 40% του συνόλου των εξαγωγών το 1996. Η μεγάλη εισροή άμεσων ξένων επενδύσεων και άλλων κεφαλαίων έχει διατηρήσει το συνολικό ισοζύγιο πληρωμών μέχρι στιγμής σε πλεόνασμα. Λγορά εργασίας Η απασχόληση μειώθηκε σταθερά από το 1992, με τις μεγαλύτερες απώλειες θέσεων εργασίας στη βιομηχανία και τη γεωργία. Εντούτοις, η απότομη μείωση του μεγέθους του εργατικού δυναμικού (λόγω της μετανάστευσης του ρωσικού τμήματος του πληθυσμού), η μετανάστευση εσθονο')ν εργατο')ν (κυρίίος στη Φινλανδία) και τα μειωμένα ποσοστά ενεργού πληθυσμού συνέτειναν στον περιορισμό της επίπτωσης στην ανεργία. Το ποσοστό ανεργίας εκτιμάται ότι 23 προσεγγίζει το 5%, αλλά το ποσοστό αυτό δεν περιλαμβάνει το τμήμα του εργατικού δυναμικού που αναζητεί εργασία, επειδή εργάζεται μόνο σε βραχυπρόθεσμη βάση. Στο πλαίσιο πρόίΚίχχτης έρευνας, χρησιμοποιώντας τη μεθοδολογία της ΔΟΕ, η ανεργία εκτιμήθηκε ότι αντιπροσωπεύει το 11,6% του συνολικού ερνατικού δυναμικού κατά το πρώτο τρίμηνο του 1997. Οι εισφορές των εργοδοτών για την κοινωνική ασφάλιση ισούνται με το 33% των μισθών. Οι εργοδότες δεν επιτρέπεται να καταβάλλοιιν μισθούς κατώτερους από το ελάχιστο επίπεδο που ισχύει για τους κυβερνητικούς υπαλλήλους πλήρους απασχόλησης. Το ελάχιστο ωρομίσθιο είναι 4 κορόνες και ο ελάχιστος μηνιαίος μισθός είναι 680 κορόνες (45 ECU). Δημόσια οικονομικά Το βασικό στοιχείο για τη διαδικασία κατάρτισης του προϋπολογισμού στην Εσθονία είναι η έννοια του ισοσκελισμένου προϋπολογισμού σε επίπεδο κεντρικής κυβέρνησης. Μέχρι στιγμής η αρχή αυτή έχει τηρηθεί. Η δομή των φόρων έχει υποστεί ορισμένες τροποποιήσεις. Ο ΦΠΑ εισήχθη για πρώτη φορά το 1992. Τα ποσοστά του τροποποιήθηκαν το 1994 και τώρα εισπράττεται ΦΠΑ 18%. Ο φόρος εισοδήματος φυσικών προσώπων και εταιριών επιβάλλεται με ενιαίο συντελεστή 26%. Προβλέπεται ελάχιστο αφορολόγητο ποσό για τον φόρο εισοδήματος φυσικών προσώπων. Η συνολική φορολογική επιβάρυνση εκτιμάται σε 34-36% του ΑΕΠ. Το μερίδιο των φόρων στο συνολικό μισθολογικό κόστος εκτιμάται ότι ήταν 41% κατά το τέταρτο τρίμηνο του 1995, εκ των οποίων το 60% αφορά εισφορές κοινοονικής ασφάλισης. Μετά την ανεξαρτησία θεσπίσθηκε ουσιαστική αποκέντροκτη. Το 1/3 των δαπανούν της γενικής κυβέρνησης πραγματοποιείται από τις τοπικές αρχές. Πράγματι, υπό την πίεση των υψηλών δαπανών των τοπικών αρχών, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης αυξήθηκε το 1996 σε εκτιμώμενο ποσοστό 6% του ΑΕΠ, μια εκτροπή από τους ισοσκελισμένους υπολογισμούς των προηγούμενων ετών. Τομέας επιγειρήσεων: Ιδιωτικοποίηση και αναδιάρθρωση επιγειρήσεων Η ιδιωτικοποίηση προχώρησε με ταχύ ρυθμό και έως το τέλος του 1996 σχεδόν όλες οι μεγάλες επιχειρήσεις είχαν πωληθεί, με εξαίρεση εκείνες των τομέων μεταφορών, τηλεπικοινωνιών και ενέργειας. Τη διαδικασία των ιδιωτικοποιήσεων χειρίζεται ο Οργανισμός Ιδιωτικοποιήσεων, βασίζεται δε στο νόμο για τις ιδιωτικοποιήσεις που ψηφίστηκε το 1993. Αν και ο νόμος προέβλεπε διάφορες μορφές πώλησης περιουσιακών στοιχείων, η ιδιωτικοποίηση διεξήχθη κυρίως μέσω προσφορών με προκαταρκτικές διαπραγματεύσεις, ανοικτές σε αλλοδαπούς υποψήφιους αγοραστές. Η στρατηγική αυτή ευνόησε τους στρατηγικούς επενδυτές έναντι της διοίκησης και το)ν υπαλλήλατν των επιχειρήσεο>ν και συνέβαλε στο να καταστεί η Εσθονία ιδιαίτερα ελκυστική για τις άμεσες ξένες επενδύσεις. Η ιδιωτικοποίηση μικρής κλίμακας είχε σχεδόν ολοκληρωθεί έως το τέλος του 1995. Τα σχετικά θέματα ρυθμίστηκαν με νόμο που ψηφίστηκε το 1991 και τροποποιήθηκε το 1992, ο οποίος επέτρεπε εξαγορές από τους εργαζομένους και δημοπρασίες. Για το κοινό εκδόθηκαν κουπόνια ιδιωτικοποίησης. Μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την ιδιωτικοποίηση κατοικιών και γης και για την αγορά μετοχών. Επιτρέπονται μόνο περιορισμένες συναλλαγές κουπονιών. Η ιδιωτικοποίηση των κατοικιών άρχισε στα τέλη του 1993. Οι περισσότερες κατοικίες αναμενόταν να ιδιωτικοποιηθούν με κουπόνια ιδιωτικοποίησης, αλλά 24 λόγω της αβεβαιότητας για τους τίτλους ιδιοκτησίας που προκλήθηκε από τη διαδικασία επιστροφής περιουσιών προχώρησε με σχετικά βραδύ ρυθμό. Η κυβέρνηση έχει επίσης αναλάβει τη δέσμευση να αποζημιώσει, είτε με επιστροφή περιουσίας είτε με κουπόνια, όλους τους ιδιοκτήτες περιουσίας στην Εσθονία πριν από το 1940. Τα σχέδια για μελλοντικές ιδιωτικοποιήσεις εστιάζονται στους οργανισμούς κοινής ωφέλειας, συμπεριλαμβανομένων των εταιριών του ενεργειακού τομέα, του μεριδίου της εσθονικής εταιρείας τηλεπικοινωνιών που δεν έχει ακόμη ιδιωτικοποιηθεί, των σιδηροδρόμων και των λιμένων. Το κράτος προτίθεται να εκποιήσει το μερίδιο μειοψηφίας που διατηρεί ακόμη σε ορισμένες εταιρίες, όπως η εσθονική εταιρία καπνού, η εσθονική εταιρεία φυσικού αερίου και άλλες. Η αναδιάρθρωση των ιδιωτικοποιημένων επιχειρήσεων έχει αφεθεί στους επενδυτές, κυρίως μέσω επιχειρηματικών σχεδίων που υποβάλλονται από κοινού με τις προσφορές. Το 1992 θεσπίστηκε πτωχευτική νομοθεσία και κινήθηκε μεγάλος αριθμός διαδικασιών πτώχευσης, που αφορούσαν ιδίως γεωργικούς συνεταιρισμούς. Χρηματοπιστωτικός τομέας Ένα δυαδικό τραπεζικό σύστημα, το οποίο διαχώριζε τις λειτουργίες της κεντρικής τράπεζας από τις εμπορικές τραπεζικές δραστηριότητες, καθιερώθηκε τυπικά το 1989, αλλά τέθηκε σε πλήρη λειτουργία μόλις το 1992. Η φύση και η έκταση της δραστηριότητας της κεντρικής τράπεζας καθορίζονται από τη νομισματική μεταρρύθμιση του 1992, η οποία καθιέρωσε σύστημα νομισματικού συμβουλίου και περιόρισε το ρόλο της στην εποπτεία και τις προληπτικές κανονιστικές ρυθμίσεις. Η κεντρική τράπεζα είναι τελείως ανεξάρτητη από την κυβέρνηση, αν και λογοδοτεί στο Κοινοβούλιο. Ο δανεισμός προς την κυβέρνηση απαγορεύεται δια νόμου. Στο πλαίσιο της ρύθμισης του νομισματικού συμβουλίου δεν υπάρχει περιθώριο διακριτικής ευχέρειας στην άσκηση της νομισματικής πολιτικής. Η κεντρική τράπεζα δεν έχει ούτε νομισματικούς στόχους ούτε πιστωτικούς περιορισμούς για τις τράπεζες ούτε προεξοφλητικά επιτόκια. Το χρηματοπιστωτικό σύστημα της Εσθονίας κυριαρχείται από τον τραπεζικό τομέα, ενώ η κεφαλαιαγορά και τα μη τραπεζικά χρηματοπιστωτικά ιδρύματα είναι πολύ λιγότερο ανεπτυγμένα. Ο χρηματοπιστωτικός τομέας έχει ήδη υποστεί διαδικασία εκλογίκευσης. Η τραπεζική κρίση του 1992, η οποία ακολουθήθηκε από ορισμένες χρεοκοπίες τραπεζών κατά την περίοδο έως το 1994, έδωσε το έναυσμα για την αναδιοργάνωση του τομέα. Ακολούθησε μία φάση συγχωνεύσεων, κατά την οποία η ανάμιξη του κράτους στον τραπεζικό τομέα μειώθηκε σε μεγάλο βαθμό. Επί του παρόντος, ο τομέας περιλαμβάνει 13 εγχώριες τράπεζες, 1 υποκατάστημα ξένης τράπεζας και 5 γραφεία αντιπροσωπείας ξένων τραπεζών, αλλά ο αριθμός των τραπεζών αναμένεται να μειωθεί περαιτέρω κατά τους προσεχείς μήνες, καθώς ο κλάδος συνεχίζει τις συγχωνεύσεις όντως, μια νέα συγχώνευση μεταξύ δύο τραπεζών εγκρίθηκε τον Απρίλιο 1997. Η εποπτεία της κεντρικής τράπεζας και οι ρυθμίσεις προληπτικού ελέγχου έχουν ενισχυθεί. Όλες οι τράπεζες πληρούν επί του παρόντος τα πρότυπα επάρκειας κεφαλαίων. Η Τράπεζα της Εσθονίας εξακολουθεί να αυξάνει προοδευτικά το απαιτούμενο ελάχιστο κεφάλαιο για τις τράπεζες (το οποίο θα φθάσει τα 75 εκατ. κορόνες στο τέλος του 1997), σε μια προσπάθεια να τις εξωθήσει σε ενοποίηση του 25 τραπεζικού συστήματος. Ετοιμάζεται σχέδιο νόμου για την ασφάλιση των καταθέσεων. Τα συνολικά στοιχεία ενεργητικού του τραπεζικού τομέα ανέρχονταν στα τέλη του 1996 σε 22 δισεκατ. κορόνες. Το μερίδιο των μη εξυπηρετούμενων δανείων στους ισολογισμούς των τραπεζο')ν μειώθηκε σημαντικά, παράλληλα με τη βελτίωση της ποιότητας του ενεργητικού και της διαχείρισης κινδύνοον. Η βελτίωση της ποιότητας του ενεργητικού ήταν εντονότερη στις τράπεζες με κρατική συμμετοχή από ό,τι στις ιδιωτικές τράπεζες. Στο τέλος Μαρτίου 1996 οι ιδιωτικές εταιρίες κάλυπταν το 68% των δανειοδοτήσεανν του τραπεζικού συστήματος. Αν και η κατηγορία των ατομικών δανειοληπτών αρχίζει να αυξάνεται, οι ιδιωτικές εταιρίες παραμένουν οι βασικοί δανειολήπτες. Υπήρξε επιμήκυνση της μέσης περιόδου λήξης των τραπεζικών δανείων σε 2,7 έτη στα τέλη του 1995. Η τάση αυτή επιταχύνθηκε το 1996 και στις αρχές του 1997, καθώς οι τράπεζες μπόρεσαν να αποκτήσουν πιο μακροπρόθεσμους πόρους, ιδίως σε συνάλλαγμα. Τα δάνεια προς κρατικές επιχειρήσεις μειώθηκαν από σχεδόν 30% των συνολικών εκκρεμών δανείων το 1993 σε κάτω του 4% το 1996. Ο εκσυγχρονισμός και η εξέλιξη του τραπεζικού τομέα προχωρεί συνεχώς: πρόσφατα εισήχθησαν τα 20ετή στεγαστικά δάνεια, ενώ ο αριθμός των πιστωτικών καρτών έχει επεκταθεί σημαντικά. Η κρατική ιδιοκτησία στον τομέα μειώθηκε σημαντικά κατά τη διάρκεια της διαδικασίας αναδιάρθρωσης του εσθονικού τραπεζικού τομέα στη δεκαετία του '90. Σήμερα το κράτος κατέχει ορισμένα μερίδια στο κεφάλαιο 2 πιστωτικών οργανισμών. Η κυβέρνηση προτίθεται να θέσει τέρμα στη συμμετοχή της σε τράπεζες κατά τα προσεχή έτη. Υποκαταστήματα αλλοδαπών τραπεζών μπορούν να ανοίξουν και να λειτουργούν υπό τους ίδιους όρους που προβλέπονται για τις εγχώριες τράπεζες. Στα τέλη του 1995 η άμεση ξένη ιδιοκτησία ήταν 29,2% και η λοιπή ξένη ιδιοκτησία 5,7%. Η κεφαλαιαγορά και τα μη τραπεζικά χρηματοπιστωτικά ιδρύματα είναι λιγότερο ανεπτυγμένα σε σύγκριση με τον τραπεζικό τομέα. Η ιδιωτικοποίηση των κρατικών εταιριών συνέβαλε στην εμφάνιση και ανάπτυξη της αγοράς χρεογράφων. Το Χρηματιστήριο Αξιών του Ταλίν άρχισε τη λειτουργία του στις 31 Μαΐου 1996 προσφέροντας ουσιαστικές βελτιώσεις στην οργάνωση της δευτερογενούς αγοράς. Η πρώτη δημόσια έκδοση μετοχών πραγματοποιήθηκε το 1991. Η κεφαλαιοποίηση της χρηματιστηριακής αγοράς αντιπροσώπευε περίπου το 12% του ΑΕΠ στα τέλη του 1996. Εντούτοις, παρά την πρόσφατη πρόοδο (ορισμένες εταιρίες και οργανισμοί τοπικής αυτοδιοίκησης συγκέντρωσαν κεφάλαια από τις διεθνείς κεφαλαιαγορές), παραμένει δύσκολο για τις εντόπιες εταιρίες να αποκτήσουν για πρόσβαση μακροπρόθεσμες επενδύσεις. Επειδή ο κυβερνητικός προϋπολογισμός ήταν ισοσκελισμένος κατά την τελευταία τριετία, δεν υπάρχουν κυκλοφορούντα γραμμάτια του δημοσίου. Ο κύριος τίτλος για τον οποίο υπάρχουν έντονες συναλλαγές στη χρηματαγορά είναι το πιστοποιητικό κατάθεσης της Τράπεζας της Εσθονίας, του οποίου η έκδοση άρχισε το 1993. μακροπρόθεσμη χρηματοδότηση απαιτείται που στη Οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη Κοινωνικοί δείκτες Το προσδόκιμο επιβίωσης έχει ανακάμψει από την αρχική επιδείνωση μετά το 1989. Τα ποσοστά βρεφικής θνησιμότητας δεν αυξάνονται πλέον, αν και παραμένουν σημαντικά υψηλότερα από ό,τι στην ΕΕ. Ο πληθυσμός μειώνεται συνεχώς από το 26 1991. Αυτό οφείλεται κυρίως στη μετανάστευση τμήματος της ρα>σόφο)νης μειονότητας, η οποία το 1991 αντιπροσώπευε περίπου το 30% του συνολικού πληθυσμού, αλλά και στην αρνητική φυσική αύξηση. Τα χαμηλά επιδόματα ανεργίας δεν αποτελούν κίνητρο για την εγγραφή των ανέργων. Μια πρόσφατη έρευνα των νοικοκυριών υποδεικνύει ότι πιθανώς το 10% του εργατικού δυναμικού αναζητεί εργασία. Έχει συμφωνηθεί η αύξηση της ηλικίας συνταξιοδότησης κατά πέντε έτη, η εφαρμογή της οποίας θα κλιμακωθεί στη διάρκεια μιας 1 θετούς περιόδου, για να εξουδετερώσει τη μείωση του εργατικού δυναμικού. Το 1995, η ηλικία συνταξιοδότησης ήταν το 56ο έτος για τις γυναίκες και το 61ο για τους άνδρες. Η εκπαίδευση είναι αρκετά καλή. Σχεδόν το 80% του ενεργού πληθυσμού διαθέτει μορφωτικό επίπεδο ανώτερης δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης ή και περισσότερο. Τα ποσοστά εγγραφής είναι συγκρίσιμα με των περισσότερων ευρωπαϊκών χωρών. Το 10% του συνολικού αριθμού μαθητών σήμερα φοιτά στο πανεπιστήμιο. Η ποιότητα είναι υψηλή σε συγκεκριμένους τομείς, όπως τα μαθηματικά και η φυσική. Περιφερειακές και κλαδικές διαφορές Η επιχειρηματική δραστηριότητα είναί εντονότερη στο Ταλίν και το βορειοδυτικό τμήμα της Εσθονίας και υποτονικότερη στο βορειοανατολικό και νοτιοανατολικό άκρο της χώρας. Η απασχόληση στη βορειοανατολική Εσθονία παρουσίαζε έντονη εξάρτηση από την παραγωγή ενέργειας, τη βαριά βιομηχανία και το σοβιετικό στρατιωτικό-βιομηχανικό σύμπλεγμα. Η ανεργία στην περιφέρεια αυτή αυξήθηκε απότομα, πιθανώς σε ποσοστό άνω του 15% του εργατικού δυναμικού μετά τη διακοπή λειτουργίας εργοστασίων. Η ανεργία στην νοτιοανατολική περιφέρεια είναι επίσης πιθανώς υψηλότερη του 15%, αλλά εκεί οφείλεται στη μείωση της γεωργικής παραγωγής, η οποία είναι η κύρια δραστηριότητα στη νότια Εσθονία. των αντίστοιχοι επιχειρήσεις ανθούν στο βορειοδυτικό Οι μικρές τμήμα της χώρας, συμπεριλαμβανομένης μιας ευρείας περιοχής γύρω από το Ταλίν, και στην περιοχή διαμετακόμισης προς τη Ρωσία. Λόγω της εξαφάνισης της βαριάς βιομηχανίας, η μακροχρόνια ανεργία είναι υψηλή και στη νοτιοανατολική, αλλά και στη βορειοανατολική Εσθονία. Τα νοικοκυριά του νοτιοανατολικού τμήματος διαθέτουν το χαμηλότερο εισόδημα. Έξι μείζονα περιφερειακά προγράμματα εγκρίθηκαν από την κυβέρνηση το 1995, βασιζόμενα εν μέρει στο πρότυπο των περιφερειακών στόχων της ΕΕ. Ένα πρόγραμμα αποβλέπει ιδιαίτερα στην ενσωμάτωση του ρωσόφωνου πληθυσμού στην Ανατολική Virumaa, την απώτερη βορειοανατολική περιοχή. Δευτερεύοχν στόχος του ιδίου προγράμματος είναι η εξασφάλιση της αποτελεσματικής χρήσης των φυσικών πόρων (πετρελαιούχου σχιστόλιθου). 2. 2 Η οικονομία στην προοπτική της προσχώρησης Εισαγωγή Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Κοπεγχάγης το 1993 καθόρισε τις προϋποθέσεις που πρέπει να πληρούν οι συνδεδεμένες χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης για την προσχώρηση τους. Τα οικονομικά κριτήρια είναι: 27 • η ύπαρξη λειτουργικής οικονομίας της αγοράς • η ικανότητα αντιμετο')πισης των ανταγο)νιστικο')ν πιέσεων και των δυνάμεων της αγοράς της Ένωσης. Τα κριτήρια αυτά είναι αλληλένδετα. Πρώτον, μια λειτουργική οικονομία της αγοράς θα είναι σε μεγαλύτερο βαθμό ικανή να αντιμετωπίσει τις ανταγωνιστικές πιέσεις. Δεύτερον, στο πλαίσιο της προσχώρησης στην Ένωση, η λειτουργική αγορά είναι η εσωτερική αγορά. Χωρίς ενσωμάτωση στην εσωτερική αγορά, η προσχώρηση στην ΕΕ χάνει την οικονομική σημασία της, τόσο για την Εσθονία όσο και για τους εταίρους της. Η υιοθέτηση του κεκτημένου, και ιδίως του κεκτημένου της εσωτερικής αγοράς, είναι επομένως ουσιώδης για μια υποψήφια χώρα, η οποία πρέπει να δεσμευθεί μόνιμα ως προς την τήρηση των οικονομικών υποχρεώσεο)ν ενός μέλους. Αυτή η μη αναστρέψιμη δέσμευση χρειάζεται, για να υπάρχει η βεβαιότητα ότι κάθε τμήμα της διευρυμένης αγοράς της ΕΕ θα εξακολουθήσει να λειτουργεί με βάση κοινούς κανόνες. Η ικανότητα ανάληψης του κεκτημένου έχει περισσότερες διαστάσεις. Αφενός, η Εσθονία πρέπει να είναι ικανή να αναλάβει τις οικονομικές υποχρεώσεις ενός μέλους, κατά τρόπον ώστε η ενιαία αγορά να λειτουργεί ομαλά και δίκαια. Αφετέρου, η ικανότητα της Εσθονίας να επωφεληθεί πλήρως από τις ανταγωνιστικές πιέσεις της εσωτερικής αγοράς απαιτεί να είναι ευνοϊκό το υποκείμενο οικονομικό περιβάλλον και η εσθονική οικονομία να διαθέτει ευκαμψία και ικανοποιητικό επίπεδο ανθρώπινου και φυσικού κεφαλαίου, ιδίως υποδομής. Εάν αυτά απουσιάζουν, οι ανταγωνιστικές πιέσεις ενδέχεται να θεωρηθούν υπερβολικά έντονες από ορισμένα τμήματα της κοινωνίας και θα υπάρξει απαίτηση λήψης προστατευτικών μέτρων, τα οποία, εάν εφαρμοστούν, θα υπονομεύσουν την ενιαία αγορά. Η ικανότητα και η αποφασιστικότητα μιας υποψήφιας χώρας να υιοθετήσει και να εφαρμόσει το κεκτημένο θα είναι καίριας σημασίας, δεδομένου ότι το κόστος και οι ωφέλειες εξ αυτού μπορεί να κατανεμηθούν άνισα στο χρόνο, στις βιομηχανίες και στις κοινωνικές ομάδες. Η ύπαρξη ευρείας συναίνεσης σχετικά με τη φύση των αλλαγών στην οικονομική πολιτική, οι οποίες απαιτούνται από τη συμμετοχή στην Ένωση, και ένα σταθερό ιστορικό εφαρμογής οικονομικών μεταρρυθμίσει παρά την πίεση των ομάδων συμφερόνπον μεια'χνουν τον κίνδυνο να μην είναι σε θέση μια χώρα να τηρήσει τη δέσμευση της ως προς τις οικονομικές υποχρεώσεις που θα έχει ως μέλος. Σε επίπεδο δημοσίων αρχών, η προσχώρηση στην Ένωση απαιτεί τη διοικητική και νομική ικανότητα μεταφοράς στο εσωτερικό δίκαιο και εφαρμογής όλου του φάσματος της τεχνικής νομοθεσίας που χρειάζεται για την εξάλειψη των εμποδίων στην ελεύθερη κυκλοφορία στο εσωτερικό της Ένωσης και για την εξασφάλιση έτσι της λειτουργίας της ενιαίας αγοράς. Τα ζητήματα αυτά εξετάζονται σε επόμενα κεφάλαια. Σε επίπεδο μεμονωμένων επιχειρήσεων, η επίπτωση της υιοθέτησης του κεκτημένου στην ανταγωνιστικότητα τους εξαρτάται από την ικανότητα τους να προσαρμοσθούν στο νέο οικονομικό περιβάλλον. 28 Η ύπαρξη λειτουργικής οικονομίας τικ αγοράς το νομικό σύστημα, συμπεριλαμβανομένης Η ύπαρξη οικονομίας της αγοράς απαιτεί να επιτυγχάνεται η ισορροπία μεταξύ προσφοράς και ζήτησης μέσω της ελεύθερης αλληλενέργειας των δυνάμεων της αγοράς. Η οικονομία της αγοράς είναι λειτουργική, όταν υπάρχει και μπορεί να επιβληθεί των περιουσιακών δικαιο)μάτο)ν. Η επίδοση μιας οικονομίας της αγοράς διευκολύνεται και βελτιώνεται από τη μακροοικονομική σταθερότητα και ένα βαθμό ομοφωνίας σχετικά με τα βασικά στοιχεία της οικονομικής πολιτικής. Ο ανεπτυγμένος χρηματοπιστωτικός τομέας και η απουσία σημαντικών φραγμών για την είσοδο και έξοδο από την αγορά συμβάλλουν στη βελτίωση της αποτελεσματικότητας με την οποία λειτουργεί η οικονομία. της ρύθμισης Η Εσθονία μπορεί να θεωρηθεί ως λειτουργική οικονομία της αγοράς. Η καλή μακροοικονομική επίδοση που παρατηρήθηκε τα τελευταία έτη είναι αποτέλεσμα της ταχείας προόδου στην ελευθέρωση της οικονομίας και την ιδιωτικοποίηση. Με νόμο έχει καθιερωθεί ένα νέο και αυστηρό πλαίσιο πολιτικής και τα τυχόν κενά τείνουν να κλείνονται μάλλον γρήγορα. Το σύστημα του νομισματικού συμβουλίου (currency board) και η εν γένει συνετή στάση ως προς τη δημοσιονομική πολιτική έχουν συμβάλει στη διατήρηση της εσωτερικής ισορροπίας και στην προσέλκυση μεγάλων εισροών κεφαλαίου. Η διαμόρφωση των τιμών έχει ελευθερωθεί σε μεγάλη έκταση στις αγορές εργασίας και κεφαλαίου, όπως και στις παραγωγικές αγορές. Η επιβολή απόλυτουν δημοσιονομικών περιορισμών, μέσα) της περικοπής το>ν επιδοτήσεων και του τερματισμού της άνετης πιστοδότησης των επιχειρήσεο>ν, όπο>ς και η ταχεία ιδιωτικοποίηση έχουν ενισχύσει τον ρόλο των δυνάμεοον της αγοράς στις επενδυτικές και παραγωγικές αποφάσεις. Η φιλελεύθερη εμπορική πολιτική, το άνοιγμα στις ξένες επενδύσεις καθώς και η ανάδυση ενός ισχυρού τραπεζικού τομέα διασφαλίζουν ότι τα σήματα της αγοράς και οι απόλυτοι δημοσιονομικοί περιορισμοί μεταδίδονται σχετικά γρήγορα στην οικονομία. Η ομοφωνία ως προς τα βασικά χαρακτηριστικά της οικονομικής στρατηγικής, η συνέπεια στη διαμόρφωση πολιτικής παρά τις επανειλημμένες κυβερνητικές αλλαγές, καθώς και η ενδυνάμωση των οικονομικών δεσμών με τα σημερινά κράτη μέλη της ΕΕ συνέβαλαν όλα στη δημιουργία ευνοϊκού περιβάλλοντος για τις επενδύσεις και την οικονομική δραστηριότητα. Ενώ οι αυξανόμενες εξωτερικές να ανισορροπίες αποτελούν χρειάζεται αντιμετωπισθούν, ώστε να διατηρηθεί η αξιοπιστία του συστήματος του νομισματικού συμβουλίου, η μακροοικονομική σταθερότητα έχει ενισχύσει τους μηχανισμούς της αγοράς. Η ικανοποιητική πρόοδος στην μελλοντική εφαρμογή της συμφωνίας ελεύθερων συναλλαγών ΕΚ-Εσθονίας αναμένεται επίσης να συμβάλει στην ολοκλήρωση της λειτουργίας της οικονομίας της αγοράς. λόγο ανησυχίας σοβαρό και Το εσθονικό νομικό σύστημα έχει τις ρίζες του στη περίοδο της προπολεμικής ανεξαρτησίας. Είναι παρόμοιο προς το γερμανικό δίκαιο, ιδίως σε ό,τι αφορά το ιδιωτικό δίκαιο. Κατά την αποκατάσταση και ανανέωση του νομικού συστήματος, ως υποδείγματα χρησίμευσαν οι νόμοι των κρατών μελών της ΕΕ. Η προοπτική της ενσωμάτωσης στην ΕΕ αποτέλεσε σημαντικό κίνητρο για την επίσπευση της διοικητικής μεταρρύθμισης. Η διαδικασία κατευθύνεται και συντονίζεται από κυβερνητικές επιτροπές σε επίπεδο υπουργών και ανωτάτων δημοσίων υπαλλήλων. Αναγνωρίζεται ότι μια μεγάλη ομάδα μέσων και κατωτέρων 29 δημοσίων υπαλλήλων που εμπλέκονται στην εφαρμογή των νέων νόμων και διαδικασιών θα χρειαστούν περισσότερη κατάρτιση, για να προσαρμοστούν στις απαιτήσεις μια δημόσιας διοίκησης στραμμένης σε μεγαλύτερο βαθμό προς την αγορά. Οι αρχές σχεδιάζουν επίσης να-αυξήσουν σημαντικά τις δαπάνες που συνδέονται με τη μεταφορά της κοινοτικής νομοθεσίας στο εσωτερικό δίκαιο και με τον εκσυγχρονισμό της εσθονικής δημόσιας διοίκησης. Η κυβέρνηση έχει επίσης πλήρη επίγνωση του ότι οι δημοσιονομικοί περιορισμοί που ισχύουν για την κεντρική κυβέρνηση θα χρειαστεί να επεκταθούν και στις τοπικές αρχές. Η δέσμευση για τη μεταρρύθμιση και τον εκσυγχρονισμό της οικονομίας δεν αμφισβητείται μεταξύ των πολιτικών δυνάμεων της Εσθονίας. Η ικανότητα αντιμετώπισης των ανταγωνιστικών πιέσεων και των δυνάμεων της αγοράς Είναι δύσκολο, χρόνια πριν από τη μελλοντική ένταξη και πριν η Εσθονία υιοθετήσει και εφαρμόσει το μεγαλύτερο μέρος του κοινοτικού δικαίου, να διατυπωθεί οριστική κρίση ως προς την ικανότητα της χώρας να εκπληρώσει το κριτήριο αυτό. Εντούτοις, είναι δυνατόν να προσδιοριστούν ορισμένα χαρακτηριστικά της ανάπτυξης της Εσθονίας, τα οποία παρέχουν ορισμένες ενδείξεις για την πιθανή ικανότητα της να αντιμετωπίσει τις ανταγωνιστικές πιέσεις και τις δυνάμεις της αγοράς στο εσωτερικό της Ένωσης. Προς τούτο απαιτείται σταθερό μακροοικονομικό πλαίσιο, εντός του οποίου οι μεμονωμένοι οικονομικοί παράγοντες μπορούν να λαμβάνουν αποφάσεις σε ένα κλίμα με εύλογο βαθμό προβλεψιμότητας. Πρέπει να υπάρχει επαρκές ανθρώπινο και φυσικό κεφάλαιο, συμπεριλαμβανομένης της υποδομής, που να παρέχει τη βάση για να μπορούν οι μεμονωμένες επιχειρήσεις να προσαρμοσθούν και να αντιμετωπίσουν της αυξημένες ανταγωνιστικές πιέσεις στην ενιαία αγορά. Οι επιχειρήσεις χρειάζεται να επενδύσουν, για βελτιώσουν την αποτελεσματικότητα τους, ώστε να μπορούν και να ανταγωνιστούν στην εγχώρια αγορά αλλά και να εκμεταλλευτούν τις οικονομίες κλίμακας που απορρέουν από την πρόσβαση στην ενιαία αγορά. Αυτή η ικανότητα προσαρμογής θα είναι ευθέως ανάλογη με την πρόσβαση που θα έχουν οι επιχειρήσεις σε επενδυτική χρηματοδότηση, με την ποιότητα του εργατικού δυναμικού τους και με την επιτυχία τους στην εισαγωγή καινοτομιών. Επιπλέον, όσο υψηλότερος είναι ο βαθμός της οικονομικής ενσίομάτωσης στην Ένωση που επιτυγχάνει μια οικονομία πριν την προσχώρηση, τόσο καλύτερα θα μπορεί η οικονομία αυτή να αναλάβει τις υποχρεώσεις ενός μέλους. Όσο περισσότερο μια χώρα έχει ήδη ενσωματωθεί στην Ένωση, τόσο λιγότερη θα είναι η περαιτέρω αναδιάρθρωση που συνεπάγεται η συμμετοχή της ως μέλους. Το επίπεδο οικονομικής ενσωμάτωσης σχετίζεται τόσο με το φάσμα όσο και με τον όγκο των εμπορευμάτων που καλύπτουν οι συναλλαγές με τα κράτη μέλη. Τα άμεσα οφέλη από την πρόσβαση στην ενιαία αγορά μπορεί επίσης να είναι μεγαλύτερα στους τομείς όπου υπάρχει ευμεγέθης αναλογία μικρών επιχειρήσεων, δεδομένου ότι αυτές επηρεάζονται σχετικά περισσότερο από τα εμπόδια στις συναλλαγές. Η Εσθονία έχει σημειώσει μεγάλη πρόοδο ως προς τη βελτίωση της ικανότητας της οικονομίας να αντιμετωπίσει τον ανταγωνισμό και τις δυνάμεις της αγοράς σε μια διευρυμένη Ένωση. Η ταχεία και επιτυχής μέχρι στιγμής μετάβαση της εσθονικής οικονομίας δεν είναι απλώς αποτέλεσμα των κατάλληλων επιλογών πολιτικής και της τήρησης με αποφασιστικότητα μιας σαφούς μεσοπρόθεσμης στρατηγικής διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων. Η Εσθονία επωφελήθηκε πάντοτε από τη θέση της 30 μεταξύ ανατολικής και δυτικής Ευρώπης. Η κατανομή κεφαλαίου και εργασίας παρουσίαζε λιγότερες στρεβλώσεις από ό,τι σε άλλα κράτη της πρώην Σοβιετικής Ένωσης. Αυτό επέτρεψε να επεκταθούν με ταχύ ρυθμό οι εξαγωγές τονν μεταποιημένων εμπορευμάτων και των ελαφρών μεταποιητικών βιομηχανιών, χωρίς να χρειαστεί να ανανεωθούν πλήρως τα κεφαλαιουχικά στοιχεία τους. Η μεταστροφή από τις εξαγωγικές αγορές της Ανατολής προς τις αντίστοιχες της Δύσης διευκολύνθηκε από τον αρχικό καθορισμό της συναλλαγματικής ισοτιμίας και από τη διατήρηση ενός ευνοϊκού περιθωρίου όσον αφορά το εργατικό κόστος μονάδας. Οι τιμές των αγαθών που είναι εκτεθειμένα στο διεθνή ανταγωνισμό αυξήθηκαν πολύ λιγότερο από τις τιμές στον προστατευμένο τομέα της οικονομίας. Η Εσθονία διαθέτει ορισμένα συγκριτικά πλεονεκτήματα, τα οποία θα βοηθήσουν τη χώρα να ανταγωνιστεί στο πλαίσιο της ενιαίας αγοράς. Ελαφρές βιομηχανίες, όπως ιματισμού, υφαντουργίας, ξυλείας και ηλεκτρικών συσκευών επεκτείνονται ήδη έντονα, αν και η αναδιάρθροοση ορισμένανν (χπό τους τομείς (χυτούς πολύ απέχει από την ολοκλήρωση της. Η βιομηχανία ξυλείας ειδικότερα ς)αίνεται ότι έχει τις δυνατότητες να πρωταγωνιστήσει στην ενιαία αγορά: η ξυλεία αφθονεί (σχεδόν το 48% του εδάφους της Εσθονίας καλύπτεται από δάση), οι ΑΞΕ από τις σκανδιναβικές χώρες συμβάλλουν στον εκσυγχρονισμό της παραγωγικής βάσης, το ειδικευμένο εργατικό δυναμικό είναι άφθονο και οι μισθοί είναι ακόμη σχετικά χαμηλοί. Οι εξαγωγές ξυλείας και επίπλων βρίσκονται σε άνοδο και η χώρα παρουσίασε σημαντικό εμπορικό πλεόνασμα στις κατηγορίες αυτές το 1996. Ο ταχύς εκσυγχρονισμός του εν λόγω τομέα είναι ενθαρρυντικό σημείο ως προς την ικανότητα της Εσθονίας να αντιμετωπίσει τις ανταγωνιστικές πιέσεις της ενιαίας αγοράς. οι και μεταφορές, ταξιδιωτικές χρηματοπιστωτικές Οι υπηρεσίες ισχυρούς τομείς της αντιπροσωπεύουν άλλους ελπιδοφόρους και σχετικά οικονομίας, οι οποίοι αναμένεται να παρουσιάσουν ικανοποιητικές επιδόσεις στο πλαίσιο της ενιαίας αγοράς. Η εμφάνιση ενός υγιούς τομέα τραπεζικονν και χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών, καθίός και η βαθμιαία ενοποίηση και επέκταση του στις γειτονικές χώρες, αποτελεί μια θετική ένδειξη της ικανότητας των εσθονών διευθυντικών στελεχών να προσαρμοστούν σε νέες περιστάσεις και να επωφεληθούν από τις ευκαιρίες που προσφέρει η αγορά. Ο εκσυγχρονισμός της υποδομής μεταφορών, με τη βοήθεια πολυμερών δανειστών, αναμένεται να βοηθήσει την Εσθονία να αναπτύξει τις δραστηριότητες της ως μεταφορικός κόμβος και κέντρο μεταποίησης εμπορευμάτων. Ο βαθμός εμπορικής ολοκλήρωσης και η φύση των συναλλαγών με την Ένωση τις υποδηλώνει ότι η Εσθονία έχει τις δυνατότητες να αντιμετωπίσει ανταγωνιστικές πιέσεις στην ενιαία αγορά. Το 1996, η ΕΕ ήταν ο μεγαλύτερος εμπορικός εταίρος της Εσθονίας, αντιπροσωπεύοντας το 65% των εισαγωγών και το 51% των εξαγωγών. Επιπλέον, παρά το μέγεθος σε αξία των εξαγωγών ξυλείας, επίπλων και υφαντουργικών προϊόντων, οι εξαγωγές παρουσιάζουν λιγότερη συγκέντρωση και το ενδοκλαδικό εμπόριο αυξάνεται. Για παράδειγμα, σε σύγκριση με την ίδια περίοδο του 1995, οι κοινοτικές εισαγοιγές μηχανημάτων και ηλεκτρικών συσκευο')ν αυξήθηκαν ταχύτερα τους πρώτους έξι μήνες του 1996 από τις κοινοτικές εξαγορές τονν ιδίων προϊόνταχν. Κατά την ίδια περίοδο, τα προϊόντα ξυλείας και τα υφαντουργικά παρέμειναν σταθερά ως ποσοστό των εισαγωγών της ΕΕ από την Εσθονία. Η εσθονική βιομηχανία επέτυχε να εξαγάγει και άλλα (συμπεριλαμβανομένο)ν ηλεκτρονικών προϊόντων), χάρη στις βελτιώσεις στα ποιοτικά πρότυπα και τις στενές εμπορεύματα στη Δύση 31 επιχειρηματικές σχέσεις με δυτικές εταιρίες. Μια άλλη θετική ένδειξη είναι η αύξηση των εσθονικών εξαγωγών προς τις ανταγωνιστικές και δυναμικές αγορές της Ασίας, αν και οι εξαγωγές αυτές ακόμη αντιπροσωπεύουν πολύ μικρές ποσότητες. Εντούτοις, η εξαγωγική βάση παραμένει περιορισμένη και μπορεί εύκολα να διαβρωθεί, εάν ο πληθωρισμός εξακολουθήσει να είναι υψηλότερος από ό,τι στις χώρες που είναι οι κύριοι εισαγωγείς το>ν εσθονικών εμπορευμάτ(ΐ>ν. Με την πλήρη ελευθέρωση του εξωτερικού εμπορίου και τη σταθερή δέσμευση της κυβέρνησης να διατηρήσει σταθερή συναλλαγματική ισοτιμία, θα είναι δύσκολο για τους εσθονούς εζαγωγείς να προσαρμοστούν σε μια πτώση της εξωτερικής ζήτησης. Η εξωτερική θέση της Εσθονίας, επομένως, πρέπει να θεωρείται μάλλον τρωτή. Είναι σαφές ότι οποιαδήποτε αύξηση των πραγματικών μισθών που υπερβαίνει τις βελτιώσεις στην παραγωγικότητα της εργασίας στον ανοικτό τομέα της οικονομίας ή προηγείται αυτών, θα έθετε ενδεχομένως σε κίνδυνο την εξαγωγική θέση της χώρας. Η συνέχιση των άμεσων ξένων επενδύσεων είναι ζωτικής σημασίας για την εσθονική οικονομία, τόσο ως μέσο χρηματοδότησης του ελλείμματος του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών στο πλαίσιο του συστήματος του νομισματικού συμβουλίου, όσο και ως μέσο ανανέωσης του υφισταμένου κεφαλαιουχικού εξοπλισμού και διαφοροποίησης της βιομηχανικής βάσης. Χονδρικά το 1/3 όλων των εσθονικών επιχειρήσεων βασίζεται σε αλλοδαπό κεφάλαιο. Το μερίδιο των αλλοδαπών κεφαλαίων στις επιχειρήσεις αυτές είναι κατά μέσο όρο 65% και οι περισσότερες από αυτές ασχολούνται με εξαγωγικές δραστηριότητες. Παρά την πτώση του 1996, υπάρχουν λόγοι να πιστεύει κανείς ότι η εισροή κεφαλαίου θα αυξηθεί και πάλι το 1997 και το 1998. Η είσοδος αλλοδαπών τραπεζών στην εσθονική χρηματοπιστωτική αγορά ενθαρρύνεται προσεκτικά και οι εσθονικές τράπεζες επεκτείνουν βαθμιαία το φάσμα των υπηρεσιών που παρέχουν. Προοπτικές και προτεραιότητες Οι εσθονικές αρχές καθοδηγούνται από ορισμένες σαφείς αρχές και από ισχυρή προσήλωση στην ενσωμάτωση στην ευρωπαϊκή και την παγκόσμια οικονομία. Η ενδυνάμωση του ιδιωτικού τομέα, ιδίως με την εμφάνιση μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων, αποτελεί την κύρια προτεραιότητα. Όπως ανακοινώθηκε στις αρχές Φεβρουαρίου 1997, οι αρχές προτίθενται να ολοκληρώσουν την ιδιωτικοποίηση του βιομηχανικού τομέα και να αρχίσουν την ιδιωτικοποίηση των μεγάλων εταιριών υποδομής. Τα έσοδα από την ιδιωτικοποίηση χρησιμοποιούνται πρωτίστως για τη σύσταση ταμείων για την ιδιοκτησιακή μεταρρύθμιση, τη στέγαση και το περιβάλλον. Το αυστηρό νομισματικό και δημοσιονομικό πλαίσιο θα διατηρηθεί και η νομική βάση του θα εδραιωθεί. Αλλες προτεραιότητες της κυβέρνησης είναι η ανάπτυξη του χρηματοπιστωτικού τομέα και των διασφαλίσεων κατά των μονοπωλίων, καθώς και η προώθηση των επενδύσεων και των εξαγωγών. Η Εσθονία έχει φθάσει στο στάδιο, όπου απομένουν προς ιδιωτικοποίηση κυρίως επιχειρήσεις γης και υποδομής, αλλά οι τελευταίες αυτές ιδιωτικοποιήσεις παρουσιάζουν πολλά προβλήματα. Η πρόοδος στη μεταρρύθμιση του έγγειου καθεστώτος ήταν αργή, γεγονός που απετέλεσε εμπόδιο στην ιδιωτικοποίηση κατοικιών, γεωργικής γης και μη πολεοδομημένης γης, η οποία διαφορετικά θα ήταν διαθέσιμη για επενδύσεις σε νέες εγκαταστάσεις. Από το 1991 ο καθένας είχε τη νομική δυνατότητα να αγοράσει γη αλλά στην πράξη ελάχιστο ποσοστό της συνολικής διαθέσιμης γης έχει ιδιωτικοποιηθεί. Η κυβέρνηση είχε μεγάλες δυσκολίες στο να συμβιβάσει τα δικαιώματα των αρχικών ιδιοκτητών με τα 32 συμφέροντα των ενδεχόμενοι επενδυτών. Το πρόγραμμα αποκατάστασης περιουσιών υπήρξε απροσδόκητα παρατεταμένο και βραδύ. Αν και η εγκυρότητα των διεκδικήσεων για τη μεγάλη πλειονότητα των περιουσιών έχει κριθεί, η περιουσία που έχει πράγματι επιστραφεί στους νόμιμους ιδιοκτήτες ή τα κουπόνια που εκδόθηκαν ως αποζημίωση καλύπτουν πολύ μικρό μερίδιο του συνόλου. Ευτυχώς, αυτό δεν καθυστερεί πλέον την ιδιωτικοποίηση των υφισταμένων επιχειρήσεων, δεδομένου ότι επεκράτησε η πρακτική της εκμίσθωσης της γης στον αγοραστή του φυσικού κεφαλαίου, ενόσω εκκρεμεί η επίλυση τυχόν διαφορών. Εντούτοις, δεν είναι καθόλου σαφές με ποιο τρόπο θα γίνει η τελική επίλυση των διαφορών αυτών. Η ιδιωτικοποίηση των δημοσίων κοινωφελών οργανισμών είναι περίπλοκη λόγω του μεγέθους τους και του ουσιαστικά μονοπωλιακού χαρακτήρα τους. Η κυβέρνηση εστιάζεται το')ρα στους παραγίογούς ενέργειας, για να ακολουθήσουν οι σιδηρόδρομοι, οι λιμένες και οι εταιρίες τηλεπικοινοηαοχν. Το προπό βήμα είναι ο χωρισμός των κρατικών επιχειρήσεων σε εταιρίες έτοιμες να αντιμετωπίσουν τον ανταγωνισμό και σε δραστηριότητες που πρέπει να παραμείνουν στα χέρια του κράτους. Το επόμενο βήμα είναι η δημιουργία ενός αποτελεσματικού ρυθμιστικού πλαισίου για τον καθορισμό των τιμο')ν. Αυτό αποτελεί πρόβλημα ιδιαίτερα στον τομέα της τιμολόγησης της ενέργειας, το οποίο περιπλέκεται από την ανάγκη, για περιβαλλοντικούς λόγους, να στραφεί ο κλάδος από τον πετρελαιούχο σχιστόλιθο προς το φυσικό αέριο και άλλες πηγές ενέργειας που δεν διατίθενται εγχωρίως. Αν και η όλη διαδικασία δεν είναι πιθανόν να έχει ολοκληρωθεί πριν το τέλος του αιώνα, η εφαρμογή της έχει αρχίσει με το πρόγραμμα ιδιωτικοποίησης του 1997. Σύμφωνα με το σχέδιο της κυβέρνησης, οι Εσθονικοί Σιδηρόδρομοι έως τον Σεπτέμβριο 1997 θα διαιρεθούν σε τέσσερις θυγατρικές εταιρίες, οι οποίες στη συνέχεια θα ιδιωτικοποιηθούν χωριστά. Αλλα μονοπώλια και εταιρίες υποδομής που θα προσφερθούν προς πώληση το 1997 περιλαμβάνουν την Εσθονική Εταιρία Ενέργειας, τον λιμένα του Ταλίν και την Εσθονική Εταιρία Εξόρυξης Πετρελαιούχου Σχιστόλιθου. Εντούτοις, η ιδιωτικοποίηση των επιχειρήσεων υποδομής μπορεί να διαρκέσει ακόμη περισσότερο από ό,τι των εταιριο')ν ενέργειας, δεδομένου ότι είναι ασαφές, ποια μέρη τους πρέπει να παραμείνουν στην κρατική κατοχή. Ένα πρόβλημα διαφορετικής φύσεο)ς είναι η αυτονομία το)ν τοπικοόν αρχών. Είναι σχετικά ελεύθερες να δαπανούν το μερίδιο τους από τα γενικά κυβερνητικά έσοδα, τα οποία συλλέγονται κυρίως σε κεντρικό κρατικό επίπεδο. Έως το 1996 οι τοπικές κυβερνήσεις είχαν το δικαίωμα να δανείζονται στο εξωτερικό, ενώ η κεντρική κυβέρνηση όχι. Αυτό το νομικό κενό έχει πλέον κλείσει, αλλά μπορεί να οδηγήσει στη διεκδίκηση εκ μέρους των τοπικών αρχών υψηλότερου μεριδίου από τα γενικά κυβερνητικά έσοδα. Ο βασικός κίνδυνος από μακροοικονομικής πλευράς είναι ότι κάποια στιγμή μπορεί να καταστεί δύσκολο να χρηματοδοτηθεί το αυξανόμενο έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών. Πράγματι, το 1996 το εμπορικό ισοζύγιο παρουσίασε αυξανόμενο έλλειμμα, το οποίο υπερέβη το 20% του ΑΕΠ. Επειδή η ονομαστική ισοτιμία έναντι του γερμανικού μάρκου διατηρείται αμετάβλητη, για όσο διάστημα ο πληθωρισμός της Εσθονίας υπερβαίνει τον αντίστοιχο της Γερμανίας, η ανταγωνιστικότητα των εξαγωγικών τιμών διαβρώνεται συνεχώς στις αγορές με νομίσματα συνδεδεμένα προς το DM. Τα στοιχεία για την εξέλιξη της πραγματικής συναλλαγματικής ισοτιμίας της κορόνας από τον Ιούλιο 1992 εμφανίζουν βαθμιαία αλλά σαφή ανατίμηση της κορόνας. Αυτό είναι αποτέλεσμα 33 δύο αντίθετων τάσεων: έντονη πραγματική ανατίμηση έναντι των Δυτικών εμπορικών εταίρων (αν και, πλέον πρόσφατα, η πραγματική ισοτιμία υποτιμήθηκε έναντι του δολαρίου), η οποία εν μέρει αντισταθμίζεται από υποτίμηση έναντι των άλλων δημοκρατιών της Βαλτικής και των πρώην σοβιετικών εταίρων. Στο βαθμό που η Εσθονία επιθυμεί να αναπροσανατολίσει το εμπόριο της προς τη Δύση, αυτό μπορεί να αποτελέσει πρόβλημα σε αυξανόμενο βαθμό, όπο>ς αποδεικνύεται από την εξέλιξη της διάρθρωσης του εμπορίου το 1996, οπότε το μερίδιο της ΕΕ στο σύνολο των συναλλαγών παρέμεινε στάσιμο. Η εξαγωγική βάση είναι μάλλον περιορισμένη και σχετικά μεγάλο μέρος της συνίσταται σε μεταποιημένα εμπορεύματα. Ένα έλλειμμα που αυξάνεται με ταχύ ρυθμό δεν θα έπρεπε κατ' ανάγκη να (χποτελεί λόγο ανησυχίας, ιδίως εφόσον αντικατοπτρίζει κυρίο>ς επενδυτική δραστηριότητα και δεν συνοδεύεται από σημαντικά υψηλότερο πληθωρισμό. Στην περίπτωση της Εσθονίας, ωστόσο, το διευρυνόμενο εμπορικό έλλειμμα προκαλείται από επιβράδυνση της αύξησης των εξαγωγών, συνοδευόμενη από αύξηση των εισαγωγών, η οποία συνεπάγεται μετατόπιση προς μεγαλύτερο ποσοστό καταναλωτικών αγαθών. Ενώ το έλλειμμα χρηματοδοτήθηκε έως το 1996 σε μεγάλο βαθμό από την εισροή άμεσων ξένων επενδύσεων, αυτό δεν συνέβη το 1996. Επιπλέον, μεγάλο μέρος του ελλείμματος χρηματοδοτήθηκε από τη δαπάνη των φινλανδών τουριστών και από αυτό που μπορεί να ερμηνευθεί ως κερδοσκοπική ροή κεφαλαίων, την οποία προσείλκυσαν τα υψηλά επιτόκια για καταθέσεις σε κορόνες. Μια απότομη πτο')ση το>ν εσόδο>ν (χπό τον τουρισμό, καθίός και η μεταστροφή το)ν 0ετικο')ν απόψεων το>ν διεθνών επενδυτονν σχετικά με την οικονομική και πολιτική σταθερότητα της Εσθονίας θα δημιουργούσε ένα σοβαρό περιορισμό για το συνολικό ισοζύγιο πληρωμών και θα αντιπροσώπευε πηγή αδυναμίας για την οικονομία. Από την άλλη πλευρά, οι κάτοικοι της Εσθονίας έχουν επενδύσει αθρόως σε κυβερνητικά ομόλογα άλλων σκανδιναβικών και βαλτικών χωρών. Σοβαρά προβλήματα παρουσιάζονται επίσης στον γεωργικό τομέα, όπου η παραγωγή μειώνεται σταθερά από την ανεξαρτησία. Αγροτικές ομάδες συμφερόντων επιρρίπτουν στην πολιτική του υπερβολικού laissez-faire την ευθύνη για την υψηλή ανεργία και την πτώση του βιοτικού επιπέδου στην ύπαιθρο. Ενώ αληθεύει ότι η εγχώρια γεωργία αντιμετώπισε σκληρότατο ανταγωνισμό από παραγωγούς του εξωτερικού, είναι σημαντικό, εάν επιβληθούν δασμοί, να μην καθυστερήσουν τον αναγκαίο εκσυγχρονισμό του τομέα. Πράγματι, υπάρχει ανάγκη εκτεταμένων επενδύσεων στη γεωργία και στις βιομηχανίες επεξεργασίας τροφίμων. Επιπλέον, η αγροτική μεταρρύθμιση πολύ απέχει από του να ολοκληρωθεί και το πρόβλημα της ιδιοκτησίας της γης παραμένει ανοικτό. Το γεγονός αυτό επηρέασε δυσμενώς τις επενδύσεις στον γεωργικό τομέα. 2. 3 Γενική εκτίμηση Η Εσθονία μπορεί να θεωρηθεί ως μια λειτουργική οικονομία της αγοράς. Έχει ριζικά ελευθερώσει το εξωτερικό εμπόριο και ιδιωτικοποιήσει τον δημόσιο τομέα. Οι τιμές έχουν ελευθερωθεί σε πολύ μεγάλο βαθμό. Το σύστημα του νομισματικού συμβουλίου (currency board) και η συνετή δημοσιονομική στάση έχουν συμβάλει στη μείωση του πληθωρισμού. Το νομοθετικό πλαίσιο έχει σε μεγάλο βαθμό δημιουργηθεί. Εντούτοις η μεταρρύθμιση του έγγειου καθεστώτος προχώρησε με βραδύ ρυθμό και η μεταρρύθμιση του συνταξιοδοτικού συστήματος δεν έχει ακόμη αρχίσει. 34 Η Εσθονία αναμένεται να είναι σε θέση να πραγματοποιήσει την πρόοδο που είναι αναγκαία για να αντιμετωπίσει μεσοπρόθεσμα τις ανταγωνιστικές πιέσεις και τις δυνάμεις της αγοράς της Ένωσης, υπό τον όρο ιδίως ότι θα διευρυνθεί η εξαγωγική βάση. Ο καθορισμός χαμηλής συναλλαγματικής ισοτιμίας και το χαμηλό εργατικό κόστος μονάδας έχουν διευκολύνει τη στροφή προς την ελαφρά μεταποιητική βιομηχανία ως πηγή συναλλαγματικών αποθεμάτων. Ο τραπεζικός τομέας είναι υγιής και επεκτείνεται ισχυρά. Η Εσθονία υπήρξε σημαντικός αποδέκτης άμεσων ξένο>ν επενδύσεων, αν και η εισροή τους έχει μεκοθεί πρόσφατα. Εντούτοις, η εξαγωγική βάση είναι μάλλον στενή και η ανάγκη χρηματοδότησης το>ν αυξανόμενοι ελλειμμάτων του εμπορικού ισοζυγίου και του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγονν αποτελεί λόγο ανησυχίας. 35 3. Ικανότητα ανάληψης των υποχρεώσεων του μέλους Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Κοπεγχάγης συμπεριέλαβε μεταξύ των κριτηρίου προσχώρησης μέλους, συμπεριλαμβανομένης της προσχώρησης στους στόχους της πολιτικής, οικονομικής και νομισματικής ένωσης". ικανότητα ανάληψης των υποχρεώσεων "την του Υποβάλλοντας αίτηση προσχώρησης με βάση την συνθήκη, η Εσθονία δέχθηκε χωρίς επιφύλαξη τους βασικούς στόχους της Ένωσης, συμπεριλαμβανομένων των πολιτικών και των μέσων εφαρμογής τους. Το κεφάλαιο εξετάζει την ικανότητα της Εσθονίας να αναλάβει τις υποχρεώσεις του μέλους -δηλαδή το νομικό και θεσμικό πλαίσιο, το οποίο είναι γνωστό ως κεκτημένο, μέσω του οποίου η Ένωση θέτει σε εφαρμογή τους στόχους της. Με την ανάπτυξη της Ένωσης, το κεκτημένο κατέστη σταδιακά επαχθέστερο και παρουσιάζει μεγαλύτερη πρόκληση για τις μελλοντικές προσχωρήσεις από ό,τι συνέβαινε στο παρελθόν. Η ικανότητα της Εσθονίας να εφαρμόσει το κεκτημένο θα έχει βασική σημασία ως προς την ικανότητα της να λειτουργήσει επιτυχούς στα πλαίσια της Ένωσης. Τα ακόλουθα τμήματα εξετάζουν, για κάθε βασικό τομέα δραστηριότητας της Ένωσης, τη σημερινή και μελλοντική κατάσταση της Εσθονίας. Το σημείο εκκίνησης της περιγραφής και ανάλυσης είναι μια σύντομη περίληψη του κεκτημένου, με αναφορά των διατάξεων της ευρωπαϊκής συμφωνίας και του Λευκού Βιβλίου, εφόσον χρειάζεται. Τέλος, για κάθε τομέα δραστηριότητας, υπάρχει σύντομη αξιολόγηση της ικανότητας της Εσθονίας να αναλάβει μεσοπρόθεσμα τις υποχρεώσεις του μέλους. 3. 1 Εσωτερική αγορά χωρίς σύνορα Η ενιαία αγορά της Ένωσης καθορίστηκε με το άρθρο 7Α της Συνθήκης ως ένας χώρος χωρίς εσωτερικά σύνορα στον οποίο εξασφαλίζεται η ελεύθερη κυκλοφορία αγαθών, προσώπων, υπηρεσιών και κεφαλαίων. Η ενιαία αγορά, κεντρικό ζήτημα στη διαδικασία της κοινοτικής ολοκλήρωσης, στηρίζεται στην οικονομία της ελεύθερης αγοράς, στην οποία συνυπάρχουν πλήρως ο ανταγωνισμός και η οικονομική και κοινωνική συνοχή. Η εφαρμογή στην πράξη των ελευθεριών που περιγράφονται στη συνθήκη προϋποθέτει όχι μόνο την τήρηση τόσο σημαντικών αρχών όπως, π. χ. , η κατάργηση των διακρίσεων ή η αμοιβαία αναγνώριση των εθνικών κανόνων - όπως οι αρχές αυτές διευκρινίζονται από τη νομολογία του Δικαστηρίου - καθώς επίσης και από την ταυτόχρονη και αποτελεσματική εφαρμογή ενός συνόλου ειδικών κοινών διατάξεων. Οι ειδικές αυτές διατάξεις στοχεύουν ιδιαίτερα να εξασφαλίσουν την ασφάλεια και τη δημόσια υγεία, την προστασία του περιβάλλοντος και του καταναλωτή, τη διατήρηση της εμπιστοσύνης του κοινού στον τομέα των υπηρεσιών ή τις εγγυήσεις ότι ορισμένα άτομα που ασκούν εξειδικευμένα επαγγέλματα διαθέτουν τα κατάλληλα προσόντα και, ενδεχομένως, να θέσουν σε εφαρμογή ή να συντονίσουν κάποιους μηχανισμούς ρύθμισης και επιτήρησης· δεδομένου ότι όλοι οι έλεγχοι και οι απαραίτητες συστηματικές επαληθεύσεις για την εγγύηση της ορθής εφαρμογής των κανόνων πραγματοποιούνται το εσωτερικό της αγοράς και όχι μόνο κατά τη διέλευση των συνόρων. Είναι απαραίτητο η κοινοτική νομοθεσία να ενσωματωθεί αποτελεσματικά στην εθνική, αλλά ακόμη περισσότερο να εφαρμοσθεί σωστά στο πεδίο από τις κατάλληλες διοικητικές και νομοθετικές δομές των κρατίόν μελο')ν, και να τηρείται από τις 36 επιχειρήσεις. Ο προκαταρκτικός αυτός όρος είναι απαραίτητος για την εγκαθίδρυση της αμοιβαίας εμπιστοσύνης που είναι απαραίτητη για την καλή λειτουργία της εσωτερικής αγοράς. Η ανάγνωση αυτού του κεφαλαίου έχει ιδιαίτερη σημασία κυρίως σε σχέση με τα κεφάλαια που αφορούν την κοινωνική πολιτική, το περιβάλλον, την προστασία των καταναλωτών και τις τομεακές πολιτικές. Οι τέσσερις ελευθερίες Η κατάκτηση του κεκτημένου για τις υποψήφιες χώρες βασίζεται σε μία σταδιακή προσέγγιση : η συμφωνία σύνδεσης μεταξύ της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και των κρατών μελών της, αφενός, και της Εσθονίας, αφετέρου, υπογράφηκε τον Ιούνιο 1995 και βρίσκεται σε διαδικασία επικύρωσης. Όσον αφορά τις τέσσερις ελευθερίες και την προσέγγιση των νομοθεσιών, η συμφωνία προβλέπει ιδίως την εφαρμογή, άμεσα ή σταδιακά, ενός αριθμού αμοιβαίων ή μη υποχρεώσεων, ιδιαίτερα για το δικαίωμα εγκατάστασης, της παροχής ίσης μεταχείρισης στους υπηκόους των άλλων κρατών μελών με την παρεχόμενη στους υπηκόους τους, των ελεύθερων συναλλαγών, των τομέων της πνευματικής ιδιοκτησίας και των δημόσιων συμβάσεων οι οδηγίες του το Λευκού Βιβλίου (COM(95) 163 τελικό), που υποβλήθηκε από την Επιτροπή το 1995 για να βοηθήσει τις υποψήφιες χώρες να προετοιμαστούν για την ένταξη τους στην ενιαία αγορά, επιχειρούν ένα στενότερο προσδιορισμό των εμπλεκομένων νομοθεσιών ξεχωρίζουν τα θέματα και τα μέτρα "κλειδιά" που ασκούν άμεση επιρροή στην ελεύθερη κυκλοφορία των αγαθών, των υπηρεσιών, των κεφαλαίων και των προσώπων, και παρουσιάζουν τις αναγκαίες συνθήκες για την εφαρμογή τους, συμπεριλαμβανομένων των νομοθετικών και οργανωτικών δομών. Μελετά 23 τομείς κοινοτικών δραστηριοτήτων, διακρίνοντας τα εμπλεκόμενα μέτρα σε δύο φάσεις, ανάλογα με το βαθμό προτεραιότητας τους και καθορίζει πρόγραμμα εργασίας για την περίοδο προ της προσχώρησης. Το γραφείο τεχνικής βοήθειας και ανταλλαγής πληροφοριών (ΤΑΙΕΧ) δημιουργήθηκε με στόχο την παροχή συμπληρωματικής και εξειδικευμένες τεχνικής βοήθειας στον τομέα της νομοθεσίας που καλύπτεται από το Λευκό Βιβλίο. Το γραφείο αυτό πρόσφατα κατάρτισε νομοθετική βάση δεδομένων η προσχώρηση στην Ευρωπαϊκή Ένωση σημαίνει για τις υποψήφιες χώρες την ενσωμάτωση και την υλοποίηση όλου του κεκτημένου. Πρέπει να υπογραμμίσουμε για το θ μα αυτό ότι το σχέδιο δράσης για την εσωτερική αγορά που υποβλήθηκε στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Αμστερνταμ προβλέπει τις κατά προτεραιότητα απαραίτητες ενέργειες για την βελτίωση της λειτουργίας της ενιαίας αγοράς της Ευρώπης των 15, λαμβανομένης υπόψη της εισαγωγής του ενιαίου νομίσματος. Αυτό μεταφράζεται αναγκαία σε εξέλιξη του κεκτημένου. Το γενικό πλαίσιο Οι επιχειρήσεις πρέπει να μπορούν να ασκούν τις δραστηριότητες τους βάσει κοινο')ν κανόνων ανεξάρτητα του τομέα δραστηριότητας. Οι κοινοί αυτοί κανόνες είναι σημαντικοί γιατί καθορίζουν το γενικό πλαίσιο λειτουργίας το)ν οικονομιών, άρα και τους γενικούς όρους του ανταγοηασμού. Στον τομέα αυτό περιλίχμβάνονται, πέραν τίον κανόνο)ν του ανταγωνισμού (επιχειρήσεις και κρατικές ενισχύσεις), φορολογικές διατάξεις που αντιμετίοπίζονται σε άλλα κεφάλαια της γνίυμοδότησης, το άνοιγμα το>ν δημόσιοι συμβάσεοτν για τα έργα, τις προμήθειες και τις υπηρεσίες, η εναρμόνιση τανν 37 κανονισμών της πνευματικής ιδιοκτησίας (συμπεριλαμβανομένου του ευροχπχχϊκού διπλώματος ευρεσιτεχνίας), η εναρμόνιση τίον κανονισμοί το>ν σχετικών με το εταιρικό δίκαιο και τη λογιστική, η προστασία το>ν προσωπικοί όεόομένοχν καθώς και η διαβίβαση των υποθέσεων που αφορούν δικαστικές διώξεις και η αναγνώριση των δικαστικών αποφάσεων (άρθρο 220 ΕΚ Συμβάσεις). Συνοπτική περιγραφή Η Υπηρεσία Διιμόσιο)ν Συμβάσεονν που ανήκει στο Υπουργείο Οικονομικοί διαχειρίζεται και επιβλέπει διάφορα θέματα που αφορούν την πολιτική των δημόσιων συμβΓοεων, αν και η δικαιοδοσία του είναι μάλλον περιορισμένη. Ο νόμος περί δημοσίων συμβάσεων άρχισε να ισχύει την 1η Ιανουαρίου 1997. Η νομοθεσία της Εσθονίας για τα πνευματικά και βιομηγανικά δικαΐίύματα βρίσκεται μόνο εν μέρει σε συμφωνία με τις κοινοτικές απαιτήσεις. Ο νόμος κατοχύρωσης ευρεσιτεχνιών βασίζεται στις απαιτήσεις της σύμβασης του Μονάχου. Η Εσθονία ετοιμάζεται επίσης για προσχώρηση στη συμφωνία ΠΟΕ/TRIPS (δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας στον τομέα του εμπορίου) κατά τη διάρκεια του 1997. Το εταιρικό δίκαιο διέπεται από τον εμπορικό κώδικα, ο οποίος έχει υποστεί ουσιαστική μεταρρύθμιση. Ο νόμος αναγνωρίζει σειρά διαφορετικών επιχειρήσεων, συμπεριλαμβανομένων των εταιριών περιορισμένης ευθύνης και των ανωνύμων εταιριών. Αυτές αποτελούν τη μεγάλη πλειοψηφία των περίπου 50. 000 επιχειρήσεων που είναι εγγεγραμμένες στα μητρώα της Εσθονίας. Σε γενικές γραμμές δεν υπάρχουν κανόνες ανάλογα με το μέγεθος της επιχείρησης, εκτός από ορισμένες διατάξεις που αφορούν τη διοίκηση των εταιριών. Οι ανώνυμες εταιρίες μπορούν να εκδίδουν μετοχές και υπάρχουν μέτρα προστασίας των συμφερόντων το)ν μετόχο>ν. Ο νόμος θεσπίζει τις ελάχιστες απαιτήσεις κεφαλαίων. Υπάρχει βασικό επίπεδο προστασίας πον πιστοποΥν. Οι εταιρίες υποχρεούνται να ανακοινίόνουν σε εθνικό επίπεδο όλες τις ουσιαστικές αποφάσεις που τις επηρεάζουν. Τηρείται εμπορικό μητρο'χ) στο οποίο καταγράφονται τα βασικά στοιχεία κάθε εταιρίας. Το μητρώο είναι ανοικτό στο κοινό. Ο νόμος περί λογιστικής (1995) προβλέπει το βασικό πλαίσιο των ετήσιων λογαριασμών των εταιριών, στο οποίο περιλαμβάνονται πρότυπα, οδηγίες και συστάσεις. Έχει θεσπιστεί το Λογιστικό Συμβούλιο της Εσθονίας. Οι ελεγκτές εγκρίνονται από το Ελεγκτικό Συνέδριο της Εσθονίας. Ο κανονισμός για τους ελέγχους εκδόθηκε το Σεπτέμβριο του 1994. Η πράξη περί προστασίας των προσωπικών δεδομένων άρχισε να ισχύει τον Ιούλιο 1996. Ο νόμος παρείχε στη διοίκηση και τις επιχειρήσεις προθεσμία ενός έτους για να καταστήσουν την επεξεργασία των προσωπικών δεδομένων σύμφωνη με την πράξη. Ο νόμος αυτός καθορίζει το θεσμικό πλαίσιο προστασίας το)ν προσωπικών δεδομένων, συμπεριλαμβανομένης ανεξάρτητης αρχής για την επίβλεψη του. Αξιολόγηση της τρέχουσας κατάστασης και των προοπτικών Η νομοθεσία περί δημοσίο)ν συμβάσεο>ν συμμορφούται μέχρι κάποιου σημείου με το κεκτημένο. Όμως, σε ορισμένους σημαντικούς τομείς δεν πληροί τις κοινοτικές απαιτήσεις. Αυτό ισχύει, π. χ. , στον τομέα των κοινωφελών επιχειρήσεων, το σύστημα των ενδίκων μέσων ή τα μέτρα της δεύτερης φάσης του Λευκού Βιβλίου της Επιτροπής για την ενιαία αγορά. Ο νόμος προβλέπει ρήτρες προτίμησης εγχώριων προϊόντων που θα πρέπει να καταργηθούν όταν τεθεί σε ισχύ η ευρωπαϊκή συμφωνία. Είναι σαφές ότι θα χρειαστούν περαιτέρω τροποποιήσεις της νομοθεσίας, αλλά οι εργασίες σημειώνουν ικανοποιητική πρόοδο. 38 Απαιτείται ακόμη μεγάλος όγκος νομοθετικής εργασίας στον τομέα της πνευματικής και της βιομηχανικής ιδιοκτησίας ίόστε να εξασφαλιστεί η πλήρης τήρηση του κοινοτικού κεκτημένου. Για το 1997 προβλέπονται τα σχέδια νόμο)ν για τα δικαιο>ματα πνευματικής ιδιοκτησίας και για τα σήματα ώστε να συμμορφωθούν με το κεκτημένο. Σύμφωνα με τις αρχές της Εσθονίας η νομοθεσία περί ευρεσιτεχνιών είναι συμβατή με τη σύμβαση του Μονάχου. Για το 1998 και το 1999 προβλέπεται η νομοθεσία για την προστασία των ημιαγωγών και την επιβολή των συνόρων. Η αποτελεσματική εφαρμογή και επιβολή των μέτρων εξακολουθεί να αποτελεί μεσοπρόθεσμα πηγή ανησυχιών λόγω της έλλειψης εμπειρίας των εμπλεκομένων αρχών και λόγω των αδυναμιών που παρουσιάζουν σήμερα οι μηχανισμοί εσωτερικού ελέγχου και επιβολής των συνόρων. Σύμφωνα με τις πληροφορίες που έχει παράσχει η Εσθονία σχετικά με το εταιρικό δίκαιο, ο εμπορικός κώδικας αντικατοπτρίζει ήδη τις διατάξεις της δεύτερης, τρίτης και ενδέκατης οδηγίας και μεγάλο μέρος της πρώτης και της δωδέκατης οδηγίας. Γίνεται κατανοητό ότι καταβάλλονται προσπάθειες για την πλήρη ευθυγράμμιση του εμπορικού κώδικα με την πρώτη οδηγία. Όσον αφορά το νόμο περί λογιστικής, ο νόμος του 1995 είναι σε μεγάλο βαθμό ευθυγραμμισμένος με την τέταρτη οδηγία. Το Λογιστικό Συμβούλιο της Εσθονίας θα χορηγήσει οδηγίες για την κο>δικοποίησή του βασιζόμενο σε διεθνή πρότυπα καθώς και στην έβδομη οδηγία. Αλλα περαιτέρω πρότυπα βρίσκονται υπό προετοιμασία. Προετοιμάζεται επίσης νόμος για τη διενέργεια ελέγχων, ο οποίος σχεδιάζεται για να ενσωματώσει την όγδοη οδηγία. Είναι προφανή ορισμένα μεταβατικά προβλήματα που αφορούν την πρακτική υλοποίηση των νέων κανόνων, στα οποία περιλαμβάνεται η έλλειψη λογιστών και ελεγκτών με τα αντίστοιχα προσόντα και θα χρειαστούν σημαντικές προσπάθειες για να επιλυθούν αυτά τα προβλήματα μεσοπρόθεσμα. Ο νόμος για την προστασία των προσωπικών δεδομένων εμπνέεται σαφώς από την οδηγία πλαίσιο της ΕΚ. Όμως, χρειάζεται βελτιώσεις για να ευθυγραμμιστεί πλήρως με την οδηγία. Η Επιτροπή δεν διαθέτει στοιχεία σχετικά με την εφαρμογή του νόμου, ιδίως σχετικά με την θέσπιση ανεξάρτητης αρχής για την επίβλεψη του. Δεν προβλέπεται για το άμεσο μέλλον προσχώρηση στην σύμβαση αριθ. 108 του Συμβουλίου της Ευρώπης για την προστασία των προσωπικών δεδομένων. Συμπέρασμα Η διαδικασία της προσέγγισης στον τομέα των δημοσίων συμβάσεων χρειάζεται να ενισχυθεί. Θα χρειαστούν περαιτέρω τροποποιήσεις για να ικανοποιεί τις απαιτήσεις της οδηγίας που αφορά τις δημόσιες συμβάσεις. Απαιτείται ακόμη μεγάλος όγκος νομοθετικής εργασίας στους τομείς πνευματικής και βιομηχανικής ιδιοκτησίας. Όσον αφορά το εταιρικό δίκαιο, δεν φαίνεται να παρουσιάζονται σημαντικά προβλήματα για την εφαρμογή του κεκτημένου εκ μέρους της Εσθονίας, αν και δεν υπάρχει ακόμη σαφές χρονοδιάγραμμα για τη θέσπιση των μέτρων που υπολείπονται για την πλήρη ευθυγράμμιση της νομοθεσίας. Όσον αφορά τη λογιστική, έχουν προγραμματιστεί οι απαραίτητες ενέργειες για την επίτευξη της πλήρους συμβατότητας με το κεκτημένο, και σύμφωνα με το πρόγραμμα που έχει καταρτιστεί, φαίνεται εφικτό. Όσον αφορά τη διενέργεια ελέγχων, τα στοιχεία που έχουν χορηγηθεί δεν παρέχουν επαρκή βάση για τη λεπτομερή εκτίμηση της συμβατότητας τους με το κεκτημένο ή για τις προοπτικές της Εσθονίας να το επιτύχει μεσοπρόθεσμα. 39 Η Εσθονία σημείωσε πρόοδο στον τομέα της προστασίας των δεδομένων. Η εφαρμογή του νόμου του 1996 παρείχε στην Εσθονία χρήσιμες εμπειρίες, αλλά απαιτούνται περαιτέρω προσπάθειες για την πλήρη ευθυγράμμιση της νομοθεσίας με την οδηγία πλαίσιο της ΕΚ. Ελεύθερη κυκλοφορία αγαθών Η ελεύθερη κυκλοφορία των αγαθών προϋποθέτει την εξάλειψη των μέτρων που αφορούν περιορισμούς στις συναλλαγές, δηλαδή όχι μόνο των τελωνειακών δασμών και των ποσοτικών περιορισμών των συναλλαγών αλλά επίσης όλων των μέτρων ισοδύναμου αποτελέσματος, ήτοι των μέτρων που, ανεξάρτητα από το αν εφαρμόζονται σε εθνικά ή εισαγόμενα προϊόντα, έχουν προστατευτικό χαρακτήρα. Στο μέτρο που οι τεχνικές απαιτήσεις δεν εναρμονίζονται, η εφαρμογή της αρχής της αμοιβαίας αναγνώρισης των εθνικών κανονισμών και η αποδοχή της αρχής σύμφωνα με την οποία οι εθνικές απαιτήσεις πρέπει να περιορίζονται μόνο στις απαιτήσεις εκείνες που αναλογούν στους επιδιο)κόμενους στόχους, είναι ουσιαστικής σημασίας για την εγγύηση της ελεύθερης κυκλοφορίας των εμπορευμάτονν, κατ ' εφαρμογή το)ν αρχών της νομολογίας που προκύπτει από την "απόφαση Cassis de Dijon". Για τον σκοπό της εναρμόνισης, η Ευρωπαϊκή Κοινότητα ανέπτυξε την "νέα προσέγγιση" η οποία εισάγει μία προσεκτικά ισορροπημένη προσέγγιση μεταξύ της κυβέρνησης και των αυτόνομων φορέων του ιδιωτικού τομέα και στην οποία η νομοθεσία της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και τα ευρωπαϊκά πρότυπα διαδραματίζουν ξεχωριστό συμπληρωματικό ρόλο. Έτσι, αντί να επιβάλει τεχνικές λύσεις, η νομοθεσία της Ευρωπαϊκής Κοινότητας περιορίζεται στη θέσπιση των ουσιωδών απαιτήσεων που πρέπει να ικανοποιούν τα προϊόντα. Τα προϊόντα αυτά που έχουν παραχθεί σύμφωνα με τα ευρωπαϊκά πρότυπα αναμένεται ευλόγως να ικανοποιούν αυτές τις ουσιαστικές απαιτήσεις, αλλά τα ευρωπαϊκά πρότυπα δεν είναι το μόνο μέσο για να αποδειχθεί αυτή η συμμόρφωση. Η "νέα προσέγγιση" λειτουργεί σε συνδυασμό με την "συνολική προσέγγιση" για την πιστοποίηση προϊόντων η οποία διέπει την επικόλληση του "σήματος ΕΚ" επί του προϊόντος. Για άλλα προϊόντα, όπως τα φαρμακευτικά, τα χημικά, τα οχήματα και τα τρόφιμα, οι οδηγίες της Ευρωπαϊκής Κοινότητας ακολουθούν την παραδοσιακή λογική των κανονισμών, παρέχοντας λεπτομερείς κανόνες. Η ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων εναπόκειται εξίσου στην ενσωμάτωση ορισμένων κοινοτικών μέτρων εναρμόνισης. Για το σκοπό αυτό, θα πρέπει να δοθεί προσοχή στην εφαρμογή των κανόνων εναρμόνισης που λαμβάνονται με αντικείμενο την προστασία της ασφάλειας και της υγείας, που προϋποθέτει την θέσπιση των κατάλληλων μηχανισμών και φορέων τόσο για τις επιχειρήσεις όσο και για τη διοίκηση. Δύο από τις "οριζόντιες" οδηγίες που είναι απαραίτητες για την καλή λειτουργία της αγοράς χωρίς σύνορα είναι κυρίως η οδηγία για τη γενική ασφάλεια των προϊόντων και η οδηγία περί ευθύνης για τα ελαττωματικά προϊόντα. Οι διατάξεις οι σχετικές με τη γενική ασφάλεια των προϊόντων καλύπτονται στο κεφάλαιο το σχετικό με την προστασία των καταναλωτών (βλέπε κεφάλαιο 3. 6). Οι διατάξεις που αφορούν ειδικά τα γεο>ργικά προϊόντα (τήρηση κτηνιατρικών και φυτοϋγειονομικο')ν προδιαγραφών) παρουσιάζονται αναλυτικά στο κεφάλαιο που αφορά τη γεωργία (βλέπε κεφάλαιο 3. 4). 40 Συνοπτική περιγραφή Η φιλελεύθερη εμπορική πολιτική της Εσθονίας, γενικά, έχει ως αποτέλεσμα την ισχύει καμία επιβολή ελάχιστων περιορισμών στη διακίνηση των αγαθών. Δεν νομοθεσία εμπορικών φραγμών ή ποσοτικών περιορισμών. Δεν παρουσιάζονται σημαντικά προβλήματα σχετικά με την εφαρμογή των άρθρων 8-35 της ευρωπαϊκής συμφωνίας. Εκτός από τις τιμές της ενέργειας (ηλεκτρισμός, φυσικό αέριο, πετρέλαιο), οι τιμές διαμορφώνονται ελεύθερα στην αγορά. Απαιτούνται άδειες για την εισαγο>γή οινοπνεύματος, καπνού, αυτοκινήτου, φ>αρμακευτικο')ν προϊόντο>ν, οπλισμού, πολυτίμων μετάλλων και μετάλλων. Βασικός στόχος του συστήματος αυτού είναι η προστασία του καταναλωτή Το σύστημα δεν διαφοροποιείται με βάση την καταγο>γή των προϊόντων και δεν επιβάλλει ποσοτικούς περιορισμούς. Από το 1993 έχει εγκριθεί σειρά νομοθετικών μέτρων στους τομείς της τυποποίησης, της εκτίμησης της συμμόρφωσης και της μετρολογίας για να βελτιωθεί η συμβατότητα με το σύστημα της ΕΕ. Από το τέλος του 1996 ισχύει νόμος περί τυποποίησης ο οποίος διαχωρίζει τους τεχνικούς κανονισμούς και τις εθελοντικές προδιαγραφές. Η Εσθονία είναι ήδη συνδεδεμένο μέλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Τυποποίησης (CEN) και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ηλεκτροτεχνικής Τυποποίησης (CENELEC) και έχει υποβάλει αίτηση για να γίνει μέλος του Ευρωπαϊκού Ινστιτούτου Τυποποίησης στο τομέα των Τηλεπικοινωνιών (ETSI) το 1997. Αξιολόγηση της τρέχουσας κατάστασης και των προοπτικών Η υλοποίηση των αρχών της ελεύθερης κυκλοφορίας των αγαθών μεταξύ Εσθονίας και ΕΕ έχει ήδη προχο)ρήσει. Το σύστημα αδείίόν χρειάζεται αναθεώρηση και, εάν παραστεί ανάγκη, προσαρμογή. Η εφαρμογή νέου συστήματος, σύμφο)να με τις αρχές του ΙΙΟΕ, προβλέπεται για το 1997. Σύμφωνα με το πρόγραμμα εργασίας της Εσθονίας για την προσέγγιση της τεχνικής νομοθεσίας, το 1997 αποτελεί σημαντικό έτος για την ευθυγράμμιση με τα μέτρα προτεραιότητας του Λευκού Βιβλίου. Όμως, δεν διαθέτουμε πολλά δεδομένα για ουσιαστική πρόοδο των εργασιών σχετικά με την τήρηση των μέτρων προτεραιότητας, ούτε διαθέτουμε ενδείξεις για τα σχέδια προσέγγισης που αφορούν τα υπόλοιπα μέτρα του Λευκού Βιβλίου. Μία σειρά οδηγιών της νέας προσέγγισης προγραμματίζεται για έγκριση μέχρι το τέλος του 1997, όπως επίσης η βασική νομοθεσία για τα τρόφιμα και τα χημικά προϊόντα. Η νομοθετική ευθυγράμμιση για τα φαρμακευτικά προϊόντα φαίνεται να προχωρεί μάλλον γρήγορα, ενώ στον τομέα των αυτοκινήτων ένα υπόδειγμα έγκρισης, που βασίζεται στο σύστημα της ΕΕ, θα τεθεί σε χρήση το 1997 μετά την υπογραφή εκ μέρους της Εσθονίας της συμφωνίας για την οικονομική επιτροπή (του ΟΗΕ) για την Ευρώπη πριν από δύο χρόνια. Σε κάθε περίπτωση, θα πρέπει να έχουμε κατά νου, ότι συχνά απαιτείται δευτερογενής νομοθεσία για την εφαρμογή του γενικού νομοθετικού πλαισίου. Η Εσθονία είναι κατ ' αρχήν έτοιμη να αποδεχθεί τη σήμανση της ΕΚ χωρίς να υποβάλει τα προϊόντα που εισάγονται από την ΕΕ σε πρόσθετες διαδικασίες αξιολόγησης της συμμόρφωσης. Είναι δύσκολο να αποφανθεί κανείς σχετικά με την εσθονική νομοθεσία σε θέματα αστικής ευθύνης για τα προϊόντα. Βρίσκονται υπό μελέτη σχέδια νόμου για το θέμα αυτό, αλλά δεν υπάρχει κανένα χρονοδιάγραμμα και η Εσθονία δήλωσε ότι έχει ανάγκη τεχνικής βοήθειας. 41 Στα πεδία που διέπονται από την εθνική νομοθεσία αλλά δεν καλύπτονται από την εθνική εναρμόνιση, λείπει εντούτοις η πληροφόρηση σχετικά με την εφαρμογή των καθεαυτό αρχών του κοινοτικού δικαίου σχετικά με την ελεύθερη κυκλοφορία των. », >9ών στην Εσθονία. Η κατάσταση αυτή ερμηνεύεται κυρίως από την απουσία μηχανισμών διαφάνειας που να συνδέονται με τη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς, και δεν δύνανται να χρησιμοποιηθούν στο πλαίσιο της περιόδου προς της προσχώρησης : πρόκειται κυρίως για την οδηγία 83/189 που προβλέπει την ανακοίνωση των εθνικών τεχνικών προδιαγραφών και κανονισμών, της απόφασης 3052/95 που αφορά τα μέτρα παρέκκλισης από την αρχή της ελεύθερης κυκλοφορίας των αγαθών, τις διαδικασίες προσφυγής ενώπιον της Επιτροπής ή ακόμη και την ύπαρξη των προδικαστικών αποφάσεων, όπως προβλέπεται από το άρθρο 177 της Συνθήκης. Επίσης, η αξιολόγηση της εφαρμογής της αρχής της αμοιβαίας αναγνώρισης από την Εσθονία προϋπέθετε ουσιαστικότερη πληροφόρηση επί των εθνικών κανονισμών, καθώς και για τις εθνικές διοικητικές διαδικασίες, που ενδεχόμενα έχουν επίπτωση στην διάθεση των προϊόντο)ν στο εμπόριο. Συμπέρασμα Η ελεύθερη κυκλοφορία αγαθών δεν θα αποτελέσει σοβαρό εμπόδιο για την προσχώρηση της Εσθονίας, εφόσον η υπό εξέλιξη μεταρρύθμιση της νομοθεσίας συνεχιστεί και ενισχυθεί, ιδιαίτερα όσον αφορά την τυποποίηση και την εκτίμηση της συμμόρφωσης. Είναι δύσκολο να εκτιμηθεί, επί του παρόντος, σε ποιο βαθμό η Εσθονία θα έχει επιτύχει τη νομοθετική της ευθυγράμμιση στο τέλος της πρώτης προσχο')ρησης περιόδου. Παρά τις αξιέπαινες προσπάθειες προσέγγισης στον τομέα της τυποποίησης και της αξιολόγησης της συμμόρφωσης, παραμένουν ορισμένες αμφιβολίες ως προς την ουσιαστική και ταχεία διαδικασία νομοθετικής ευθυγράμμισης και εφαρμογής μέτρων σε μία σειρά τεχνικών πεδίων. Οι αρχές της Εσθονίας θα πρέπει επίσης να εξασφαλίσουν ότι στα πεδία που δεν καλύπτονται από την κοινοτική εναρμόνιση, η εθνική νομοθεσία δεν φαίνεται να δυσχεραίνει τις συναλλαγές, επαληθεύοντας κυρίως την αναλογικότητα των μέτρων που ισχύουν σε σχέση με τους στόχους που επιδιώκουν. Ελεύθερη κυκλοφορία κεφαλαίων Η ευρωπαϊκή συμφωνία θεσπίζει την αρχή της ελεύθερης κυκλοφορίας των κεφαλαίων μεταξύ της Εσθονίας και της ΕΕ. Η αρχή αυτή, όσον αφορά τις υποχρεώσεις της Εσθονίας, ισχύει από τότε που τέθηκε σε ισχύ η ευρωπαϊκή συμφωνία και εφαρμόζεται για τις άμεσες επενδύσεις και τις επενδύσεις χαρτοφυλακίου, τις εμπορικές πιστώσεις και τα δάνεια εταιρειών που είναι ήδη εγκαταστημένες στην Εσθονία, και σταδιακά για τα υποκαταστήματα και τα πρακτορεία κοινοτικών εταιρειών (καθώς και για τους αυτοαπασχολούμενους) κατά τη διάρκεια της μεταβατικής περιόδου. Το Λευκό Βιβλίο τονίζει τον σύνδεσμο που υπάρχει μεταξύ της ελεύθερης κυκλοφορίας των κεφαλαίων και της ελεύθερης διακίνησης χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών. Προϋποθέτει σειρά μέτρων απελευθέρωσης της κυκλοφορίας των κεφαλαίων, εκκινώντας από τις μεσοπρόθεσμες και βραχυπρόθεσμες μεταφορές κεφαλαίων και αυτές που αφορούν εμπορικές πράξεις, μέχρι τα βραχυπρόθεσμα κεφάλαια. Συνοπτική περιγραφή Μετά τη νομισματική μεταρρύθμιση του 1992, η Εσθονία έχει εφαρμόσει φιλελεύθερη πολιτική σχετικά με τους ελέγχους συναλλάγματος. Η μετατρεψιμότητα των τρεχουσων 42 πληρο)μο')ν εισήχθη ταυτόχρονα με τη νομισματική μεταρρύθμιση. Η Εσθονία απεδέχθη τυπικά τις διατάξεις του άρθρου VIII το)ν άρθρων της συμφοΜας της 15ης Αυγούστου 1994. Οι περισσότερες κινήσεις κεφαλαίων απελευθερώθηκαν το 1992. Όλοι οι έλεγχοι συναλλάγματος καταργήθηκαν το 1994, καθώς αυξήθηκε η εμπιστοσύνη προς τη νομισματική πολιτική. Επί του παρόντος, δεν υπάρχουν έλεγχοι συναλλάγματος στην Εσθονία και οι πληρωμές μεταξύ της Εσθονίας και των ξένων επιχειρήσεων, καθώς και οι μετατροπές των νομισμάτων, πραγματοποιούνται χο>ρίς περιορισμούς. Οι επενδύσεις στην κτηματαγορά από τους μη κάτοικους αποτελούν τη μόνη συναλλαγή κεφαλαίων στην οποία εφαρμόζονται περιορισμοί. Σαν γενικός κανόνας, γη και ακίνητα μπορούν να αποκτηθούν από μη κατοίκους κατόπιν αδείας του κυβερνήτη της επαρχίας. Σε ορισμένες περιπτώσεις (νησιά, παραμεθόριες περιοχές) δεν επιτρέπεται η αγορά γης από μη κατοίκους και ξένα νομικά πρόσωπα. Από το 1993 οι άμεσες ξένες επενδύσεις έχουν διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη της οικονομίας και στον εκσυγχρονισμό των επιχειρήσεων. Ο όγκος των άμεσων ξένων επενδύσεων ανήλθε σε 9,8% του ΑΕΠ το 1993 και σε 9,3% το 1994. Το συνολικό ύψος των ΑΞΕ της περιόδου 1990-1996 ανήλθε περίπου σε 600 εκατ. ECU. Το μερίδιο των άμεσων ξένων επενδύσεων από χώρες της ΕΕ ήταν συνολικά 65,7% το 1994 και 75,8% το 1995. Η βιομηχανία, το εμπόριο και οι μεταφορές ήταν οι τομείς που προσέλκυσαν τις περισσότερες άμεσες ξένες επενδύσεις. Όσον αφορά τη φυσική διάβαση των συνόρων, ελήφθησαν μέτρα για να προληφθεί η νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες. Αξιολόγηση της τρέχουσας κατάστασης και των προοπτικών Ο βαθμός στον οποίο έχει απελευθερωθεί η μεταφορά κεφαλαίων στην Εσθονία υπερβαίνει τις υποχρεώσεις που έχουν αναληφθεί στα πλαίσια της ευρωπαϊκής συμφωνίας. Η Εσθονία δεν θα πρέπει να συναντήσει δυσκολίες στην άρση των υπόλοιπων περιορισμών, που αφορούν την κτήση ακινήτων από μη κατοίκους και να αποδεχθεί το κοινοτικό κεκτημένο στον τομέα της κίνησης κεφαλαίων στα επόμενα έτη. Συμπέρασμα Ο τομέας της ελεύθερης κυκλοφορίας κεφαλαίοι δεν παρουσιάζει μεσοπρόθεσμα σημαντικά εμπόδια για την προσχώρηση. Ελεύθερη κυκλοφορία υπηρεσιών Η ελεύθερη κυκλοφορία των υπηρεσιών βασίζεται στην κατάργηση των διακρίσεων, κυρίως λόγω εθνικότητας, και στους κανόνες εναρμόνισης διάφορων εθνικών κανονισμών αφετέρου. Οι κανονισμοί αυτοί αφορούν συχνά τόσο το δικαίωμα εγκατάστασης, που άπτεται του πεδίου της ελεύθερης κυκλοφορίας των προσώπων, όσο και της ελεύθερης παροχής υπηρεσιών. Η υλοποίηση τους προϋποθέτει την υλοποίηση των ελέγχου οπτικοακουστικών μέσων, επιτροπές κανονισμών) και την ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ των κρατών μελο')ν σε επίπεδο ελέγχων (καθεστώτα αμοιβαίας αναγνώρισης). διοικητικών τραπεζικού (επιτροπές ελέγχου, δομών αρχές Ένα σημαντικό μέρος της νομοθεσίας που εφαρμόζεται σε θέματα ελεύθερης κυκλοφορίας υπηρεσιών αφορά τις χρηματοοικονομικές υπηρεσίες. Αφορά επίσης προβλήματα σχετικά με το άνοιγμα των εθνικών αγορών σε τομείς στους οποίους παραδοσιακά κυριαρχούσαν μονοπώλια, όπως οι τηλεπικοινωνίες, και εν μέρει, η 43 ενέργεια και οι μεταφορές. Τα τελευταία αυτά θέματα αντιμετίυπίζονται ξεχωριστά σε ειδικά κεφάλαια της γνωμοδότησης. Συνοπτική περιγραφή Ο τραπεζικός τομέας της Εσθονίας αντιμετώπισε μάλλον νωρίς την κρίση κατά τη διάρκεια της διαδικασίας της μετάβασης (1992-3). Ο νόμος περί πιστωτικών ιδρυμάτων σε ισχύ το 1995 και συντάχθηκε βάσει της τραπεζικής οδηγίας της ΕΚ. Την εποπτεία π»ν τραπεζίων έχει αναλάβει τμήμα της βασικής Τράπεζας της Εσθονίας που είναι υπεύθυνη για την πρόληψη της νομιμοποίησης εσόδίρν ίχπό παράνομες δραστηριότητες. Η τραπεζική αγορά είναι μάλλον συγκεντρωμένη: αλλά η διείσδυση στην αγορά είναι μάλλον αργή. ιδιωτικοποίηση ταχεία. Το κράτος Η προγραμματίζει την πλήρη απομάκρυνση από την τραπεζική αγορά κατά τα επόμενα έτη. τραπεζών ήταν εμπορικών των Η αγορά χρεογράφων της Εσθονίας είναι σχετικά καινούργια. Η σχετική νομοθετική πράξη χρονολογείται από το 1993. Η πρώτη δημόσια έκδοση μετοχών πραγματοποιήθηκε το 1991 ενώ τα πρώτα κρατικά ομόλογα εκδόθηκαν το 1993. Το 1994 ιδρύθηκε το Κεντρικό Μητρώο Χρεογράφων της Εσθονίας και άρχισαν οι δραστηριότητες επίβλεψης της αγοράς χρεογράφου. Το Χρηματιστήριο του Tallinn ξεκίνησε τις δραστηριότητες του τον Μάιο του 1996 και διαθέτει ηλεκτρονικό σύστημα συναλλαγοΥν. Όλα τα μέλη του Χρηματιστηρίου πρέπει να είναι νομικά πρόσωπα εγγεγραμμένα σε μητρώα της Εσθονίας, να έχουν λάβει άδεια για να ενεργούν αγοραπωλησίες χρεογράφων από το Υπουργείο Οικονομικών και να έχουν στην κατοχή τους μετοχές στο Χρηματιστήριο του Tallinn ελάχιστου ισοδύναμου ύψους 400. 000 εσθονικών κορωνών (26. 000 ECU). Ο τομέας των ασφαλειών ρυθμίζεται από την πράξη περί ασφαλίσεων του 1992 που συντάχθηκε βάσει της κοινοτικής ασφαλιστικής νομοθεσίας. Όμως, συμμορφώνεται μέχρι ενός σημείου με το κεκτημένο. Ο ασφαλιστικός τομέας εποπτεύεται από την αρμόδια αρχή που ιδρύθηκε το 1993 και ανήκει στην αρμοδιότητα του Υπουργείου Οικονομικών. Αξιολόγηση της τρέχουσας κατάστασης και των προοπτικών Η προΥτη τραπεζική οδηγία, η οδηγία περί ιδύυν κεφαλαύον και η οδηγία περί φερεγγυότητας έχουν ως επί το πλείστον ενσο)ματο)0εί στην τρίχπεζική νομοθεσία της Εσθονίας. Όμως, υπάρχουν ορισμένα βασικά θέματα που δεν πληρούν ακόμη τις απαιτήσεις της ΕΕ. Η δεύτερη τραπεζική οδηγία, οι οδηγίες για τους ετήσιους και τους ενοποιημένους λογαριασμούς και η οδηγία για την κάλυψη μεγάλοχν κινδύνων έχουν επίσης εν μέρει τεθεί σε ισχύ. Δεν υπάρχει συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα για την πλήρη εφαρμογή της οδηγίας για την επάρκεια ιδίων κεφαλαίων. 44 Επί του παρόντος δεν ισχύει καμία νομοθεσία για την εγγύηση το)ν τραπεζικοί καταθέσεων. Όμως έχει υποβληθεί σχέδιο νόμου στο Κοινοβούλιο και η ψήφιση του αναμένεται τον Οκτώβριο 1997. Η κυβέρνηση θα υποβάλει το Σεπτέμβριο στο Κοινοβούλιο νέο νόμο για τα πιστωτικά ιδρύματα, που θα καλύπτει όλες τις νομιμοποιήσεις εσόδων από παράνομες δραστηριότητες πλην της οδηγίας για την επάρκεια ιδίων κεφαλαίων. Η ψήφιση τους αναμένεται προς το τέλος του τρέχοντος έτους. Η εσθονική νομοθεσία περί χρεογράφων καλύπτει μόνο εν μέρει το κοινοτικό κεκτημένο, και απουσιάζουν ειδικές διατάξεις για την απόκτηση ή τη διάθεση της πλειοψηφίας των μετοχών εταιριών εισηγμένων στο Χρηματιστήριο, τις συναλλαγές βάσει εμπιστευτικών πληροφοριών και τη δημόσια προσφορά μεταβιβάσιμων χρεογράφων. Δεν υπάρχει επίσης καθεστο')ς αδειο>ν και κρατικής επίβλεψης όσον αφορά τις επενδυτικές υπηρεσίες πλην χρεoγράqxl)v που διακινούνται στο Χρηματιστήριο. Τα μέτρα της δεύτερης φάσης του Λευκού Βιβλίου δεν έχουν μέχρι σήμερα εφαρμοστεί στον τομέα αυτό. Όσον αφορά την υλοποίηση τους, η επιθεο')ρηση χρεογράφων πρέπει να ενισχυθεί αισθητά τόσο με προσωπικό όσο και με άλλους πόρους. Το σχέδιο της πράξης για την αγορά χρεογράφων βρίσκεται υπό προετοιμασία για υποβολή στο Κοινοβούλιο πριν από το τέλος του 1997. Σε σχέση με τα ανωτέρω προβλέπεται η εκπλήρωση των μέτρων της φάσης Ι για τη δημόσια έκδοση χρεογράφου, το νομικό καθεστώς του Χρηματιστηρίου και τις συναλλαγές βάσει εμπιστευτικών πληροφοριών. Βρίσκεται υπό εξέλιξη η αναθεώρηση της υφιστάμενης πράξης περί ασφαλίσεων με στόχο να αυξηθούν οι απαιτήσεις ελαχίστων κεφαλαίων και να ολοκληρωθεί η ιδιωτικοποίηση, θα πρέπει ακόμη να αναπτυχθεί σύστημα εποπτείας του χώρου των ασφαλειών που να αντιστοιχεί στο σύστημα της ελεύθερης αγοράς. Συμπέρασμα Αν και το τραπεζικό σύστημα της Εσθονίας βασίζεται στην ελεύθερη αγορά, και φαίνεται σταθερό και ότι εποπτεύεται καλά, για την προσχώρηση στην ΕΕ υπάρχουν ακόμη ορισμένα στοιχεία που είτε δεν αντιστοιχούν πλήρως στις απαιτήσεις της ΕΕ είτε απαιτούνται σημαντικές τροποποιήσεις για την πλήρη εναρμόνιση τους. Στον τομέα των χρεογοάφονν, η υπό εξέλιξη νομοθετική μεταρρΥ)θμιση πρέπει να εντατικοποιηθεί ο')στε να εκπληρώσει τις απαιτήσεις της ΕΕ μεσοπρόθεσμα. Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δοθεί στην ενίσχυση των κανονιστικοί φορέων. Υποθέτοντας ότι θα εντατικοποιηθούν οι εργασίες για τη νομική μεταρρύθμιση δεν αναμένεται ο ασφαλιστικός τομέας να παρουσιάσει σημαντικά προβλήματα για την προσχώρηση. Ο τομέας των χρηματοοικονομικών υπηρεσιών στην Εσθονία είναι μάλλον καλά αναπτυγμένος. Όμως, η διαδικασία προσέγγισης φαίνεται να είναι μάλλον βραδεία, τόσο από την άποψη του να τεθούν σε ισχύ οι κατάλληλοι κανονισμοί, όσο και της εφαρμογής τους στην πράξη, που καθιστά δυσχερή την ένταξη τους στην χρηματοοικονομική αγορά της ΕΕ εντός τακτού χρονικού διαστήματος. Ο τομέας της ελεύθερης κυκλοφορίας των υπηρεσιών δεν αναμένεται να παρουσιάσει μεσοπρόθεσμα σημαντικά εμπόδια στην προσχώρηση. 45 Ελεύθερη κυκλοφορία προσώπων Η ελεύθερη κυκλοφορία το>ν προσο')πο)ν περιλίχμβάνει δύο έννοιες, που εντάσσονται στην ίδια λογική της συνθήκης. Αφενός, το άρθρο 7Α, που περιλαμβάνεται στο πρώτο μέρος της συνθήκης που αναφέρεται στις "αρχές", εντάσσεται στο πλαίσιο της οικοδόμησης της εσωτερικής αγοράς και περιλαμβάνει την άνευ ελέγχων διέλευση από τα εσωτερικά σύνορα των κρατών μελών. Αφετέρου, το άρθρο 8Α, που περιλαμβάνεται στο δεύτερο μέρος της συνθήκης που αναφέρεται στην ιθαγένεια της Ένωσης, δίνει σε κάθε κάτοικο της Ένωσης το ατομικό δικαίωμα να κυκλοφορεί και να διαμένει ελεύθερα στην επικράτεια των κρατών μελών, υπό ορισμένους όρους. Η κατάργηση των εσωτερικών συνόρων ισχύει για κάθε άτομο, ανεξάρτητα εθνικότητας, άλλως κινδυνεύει να απολέσει το άρθρο 7 Α την αποτελεσματικότητα του στην πράξη. Ενώ τα δικαιώματα που απορρέουν από το άρθρο 8Α εφαρμόζονται σε όλα τα κράτη μέλη, η υλοποίηση των δικαιωμάτων που απορρέουν από το άρθρο 7Α δεν έχει ακόμη πλήρως ολοκληρωθεί σε επίπεδο Ένωσης. α) Ελεύθερη κυκλοφορία των πολιτών της Ένωσης, ελευθερία εγκατάστασης και αμοιβαία αναγνώριση διπλωμάτων και τίτλων Η ευρωπαϊκή συμφωνία προβλέπει την άνευ διακρίσεων αντιμετώπιση των εργαζομένων που απασχολούνται νομίμως (καθώς και των οικογενειών τους). Καλύπτει τη δυνατότητα σώρευσης ή μεταφοράς των δικαιωμάτων της κοινωνικής ασφάλισης, και ενθαρρύνει τα κράτη μέλη να συνάψουν διμερείς συμφωνίες με την Εσθονία σχετικά με την πρόσβαση στην αγορά εργασίας. Από το 1999, το Συμβούλιο Σύνδεσης θα εξετάσει περαιτέρω τρόπους βελτίωσης της κυκλοφορίας των εργαζομένων. Το Λευκό Βιβλίο εξετάζει τις νομοθετικές απαιτήσεις για την επίτευξη της αρμονικής ανάπτυξης της αγοράς εργασίας, ταυτόχρονα με την πρόληψη της στρέβλο>σης του ανταγωνισμού. Η ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων είναι μία από τις βασικές ελευθερίες που αναγνωρίζονται από τη συνθήκη η πρόσβαση σε ορισμένα επαγγέλματα (π. χ. : στον νομικό τομέα ή στην υγεία) μπορεί ωστόσο να υποβάλλεται σε ορισμένες συνθήκες, ιδίως τίτλων, που, ανάλογα με την περίπτωση, αποτελούν αντικείμενο συντονισμού ή εφαρμογής της αμοιβαίας αναγνώρισης. Η ελευθερία εγκατάστασης εξασφαλίζεται επίσης από τη συνθήκη και αναφέρεται στις οικονομικές δραστηριότητες αυτοαπασχολούμενων φυσικών προσώπων και εταιριών. Η ελεύθερη επιλογή τόπου διαμονής μπορεί επίσης να υποβάλλεται σε ελάχιστες συνθήκες πόρων και κάλυψης από ασφαλιστικό οργανισμό υγείας, στην περίπτωση που δεν ασκείται επαγγελματική δραστηριότητα στην εν λόγω χώρα. Συνοπτική περιγραφή Οι υπήκοοι τρίτων χωρών μπορούν να διακινούνται στην Εσθονία με στόχο τη διαμονή τους ή την απασχόληση. Όταν πρόκειται περί διαμονής, μπορούν να λάβουν άδεια παραμονής για προσωπικούς λόγους ή για την επανένωση το)ν μελίόν της οικογένειας. Υπήκοοι τρίτων χωρών που εισέρχονται, παραμένουν και εργάζονται στην Εσθονία, χωρίς έγκυρη θεώρηση, άδεια παραμονής ή συνδυασμένη άδεια παραμονής-εργασίας, καθώς και οι εργοδότες τους διώκονται βάσει του κώδικα διοικητικών παραβάσεων. 46 Η υφιστάμενη νομοθεσία που αφορά την εκπαίδευση και κατάρτιση οδοντιάτρων, ιατρών, κτηνιάτρων, αρχιτεκτόνων, μαιών και νοσοκόμων, λαμβάνει σε πολύ λίγα σημεία υπόψη τις κοινοτικές απαιτήσεις σχετικά με την αμοιβαία αναγνώριση των επαγγελματικών προσόντων. Περαιτέρω, απαιτούνται ακόμη οι κατάλληλες δομές για την εφαρμογή τους. Αξιολόγηση της τρέχουσας κατάστασης και των προοπτικών Η εσθονική νομοθεσία θα πρέπει να προετοιμαστεί για την ίση αντιμετώπιση των υπηκόων τους και πολιτών της ΕΕ που εργάζονται στην Εσθονία. Για την εκπλήρωση των κοινοτικών απαιτήσεων σχετικά με την αμοιβαία αναγνώριση επαγγελματικών προσόντων, βρίσκεται υπό προετοιμασία γενικός νόμος περί επαγγελμάτων. Η ολοκλήρωση του σχεδίου νόμου αναμένεται για το τέλος του 1997. Τα προγράμματα σπουδών των οδοντιάτρων, των φαρμακοποιών, των μαιών και των νοσοκόμων βρίσκεται υπό αναθεώρηση και τροποποιούνται βάσει των κοινοτικών απαιτήσεων. Η υφιστάμενη νομοθεσία συμβαδίζει μέχρι ενός σημείου με το κεκτημένο και θα απαιτηθεί η επίμονη και εντατική συνέχιση των εν εξελίξει μεταρρυθμίσεο>ν για να επιτευχθεί μεσοπρόθεσμα το κεκτημένο. Τα χρονοδιαγράμματα των πιθανοΥν μεταρρυθμίσεων συγκεκριμένων εκπαιδευτικών δομών πρέπει, όμως, να εξετασθούν προσεκτικά καθώς οι μεταρρυθμίσεις αυτές, από τη φύση τους, απαιτούν αρκετά έτη για την υλοποίηση τους. Συμπέρασμα Το κεκτημένο της ελεύθερης κυκλοφορίας των προσώπων δεν παρουσιάζει γενικά μεγάλα προβλήματα για την προσχώρηση μεσοπρόθεσμα. Όσον αφορά την αμοιβαία αναγνώριση των επαγγελματικών προσόντων, η προετοιμασία της απαραίτητης νομοθεσίας και των μέτρων υλοποίησης της θα πρέπει να εντατικοποιηθούν ώστε να τεθούν σε εφαρμογή μεσοπρόθεσμα. β) Η κατάργηση των ελέγΥων των προσώπων στα εσωτερικά σύνορα Η ελεύθερη κυκλοφορία κατά την έννοια του άρθρου 7Α της συνθήκης ΕΚ, ήτοι της κατάργησης των ελέγχουν κάθε προσο>που, ανεξάρτητα της εθνικότητας του, στα εσωτερικά σύνορα δεν έχει ακόμη πλήρως υλοποιηθεί στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Πράγματι, η κατάργηση των ελέγχων των προσώπων υπόκειται στην υλοποίηση ενός μεγάλου αριθμού συνοδευτικών έργων, μερικά εκ των οποίων δεν έχουν ακόμη εγκριθεί και εφαρμοστεί από τα κράτη μέλη (βλέπε ξεχωριστό κεφάλαιο περί δικαιοσύνης και εσωτερικών υποθέσεων). Αντίθετα, ο στόχος αυτός έχει υλοποιηθεί από ένα περιορισμένο αριθμό κρατών μελών βάσει της συνθήκης Schengen (7 κράτη μέλη την εφαρμόζουν ήδη, 6 ακόμη ετοιμάζονται να την εφαρμόσουν). Το σχέδιο της συνθήκης προβλέπει την διευκόλυνση της πραγματοποίησης του στόχου αυτού στο πλαίσιο της Ένωσης με την εισαγωγή ενός νέου κεφαλαίου "ένας χώρος ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης" και με την ένταξη του κεκτημένου του Schengen στην ΕΕ. Η Εσθονία έχει δηλώσει ότι επιθυμεί και είναι έτοιμη να εκπληρώσει τις διατάξεις του κεκτημένου του Schengen. Έχει αρχίσει τις προετοιμασίες για το σκοπό αυτό και έχει ζητήσει βοήθεια από τα κράτη μέλη, ιδιαίτερα σε ότι αφορά την ενίσχυση το>ν συνοριακών ελέγχων. 47 Γενική εκτίμηση 1. Η πρόοδος της Εσθονίας για την εφαρμογή της νομοθεσίας που περιλαμβάνεται c to Λευκό Βιβλίο παρουσιάζεται συνοπτικά στο παράρτημα. Ο πίνακας αυτός δείχνει ότι η Εσθονία εκτιμά ότι, στις 30 Ιουνίου 1997, θα έχει ενσωματώσει στην εθνική νομοθεσία 283 από τις 899 οδηγίες ή κανονισμούς που περιλαμβάνονται στο Λευκό Βιβλίο. Τα δεδομένα αυτά αφορούν τη νομοθεσία για την οποία η Εσθονία εκτιμά ότι έχει ήδη προβεί στην ενσωμάτωση ή έχει επαληθεύσει τη συμβατότητα της με τους κοινοτικούς κανόνες. Τα στοιχεία αυτά δεν προδικάζουν τη συμβατότητα των κειμένων, επί των οποίων η Επιτροπή δεν είναι επί του παρόντος σε θέση να αποφανθεί. 2. Η Εσθονία έχει πραγματοποιήσει σημαντική πρόοδο όσον αφορά την ευθυγράμμιση της νομοθεσίας της με τους κοινοτικούς κανόνες στους περισσότερους από τους τομείς που καλύπτονται από το κεφάλαιο αυτό. Η πλειοψηφία το)ν μέτρίον έχει εν μέρει ή στο σύνολο της ενσο>ματο)0εί, σύμφο)να με την αξιολόγηση που πραγματοποιήθηκε από τις αρχές της Εσθονίας, χωρίς στο παρόν στάδιο η Επιτροπή να είναι σε θέση να αποφανθεί για την πλήρη τους συμβατότητα με το κοινοτικό δίκαιο. Όμως, απαιτούνται ακόμη σημαντικές προσπάθειες για να επιτευχθεί η πλήρης συμφωνία με το κεκτημένο, ιδιαίτερα στους τομείς των δημοσίων συμβάσεο>ν, το>ν δικαιωμάτων πνευματικής και βιομηχανικής ιδιοκτησίας και το>ν χρηματοοικονομικών υπηρεσιών. Οι αρχές της Εσθονίας έχουν πλήρη επίγνωση των απαιτήσεων αυτών, και βρίσκονται υπό προετοιμασία τροποποιήσεις της νομοθεσίας ή νέα κείμενα. Τα περισσότερα από αυτά πρέπει να εγκριθούν κατά τη διάρκεια των επομένων δύο ετών. Παρά την πρόοδο που έχει ήδη επιτευχθεί στον τομέα της νομοθεσίας, 3. δημιουργούνται σοβαρές αμφιβολίες ως προς την ικανότητα της εσθονικής διοίκησης να εφαρμόσει το νομοθετικό αυτό πλαίσιο. Επί του παρόντος η διοίκηση της Εσθονίας παρουσιάζει σημαντικές αδυναμίες. Όμως, δύνανται να θεωρηθούν μεταβατικής φύσης, δεδομένου του σχετικά υψηλού δυναμικού της, επί του παρόντος, ανεπαρκώς στελεχωμένης δημόσιας διοίκησης. Θα πρέπει να έχουμε επίγνωση ότι προς το παρόν η Επιτροπή δεν είναι ακόμη σε θέση να αποφανθεί για την ικανότητα των επιχειρήσεων, ιδιαίτερα των MME, να θέσουν σε εφαρμογή το κεκτημένο. 4. Ανεξάρτητα από τα συγκεκριμένα ζητήματα που αφορούν τη γεωργία, η κατάργηση των ελέγχων στα εσωτερικά σύνορα της Ένωσης δεν είναι δυνατή χωρίς να έχει πραγματοποιηθεί η επαρκής εναρμόνιση των νομοθεσιών, και προϋποθέτει αμοιβαία εμπιστοσύνη που στηρίζεται κυρίως σε διοικήσεις υψηλού επιπέδου (π. χ. : σημασία των ελέγχων ασφαλείας επί ορισμένων προϊόντων, που πραγματοποιούνται στο χώρο αναχώρησης). Πράγματι, στον τομέα των εμπορευμάτων, η υλοποίηση του χώρου χωρίς σύνορα την 1η Ιανουαρίου 1993 δεν κατέστη δυνατή παρά μόνο καταργώντας το σύνολο των απαιτούμενων διατυπώσεων και των ελέγχων που εφαρμόζουν τα κράτη μέλη κατά τη διέλευση των συνόρων μεταξύ των κρατών μελών της Ένωσης. Επρόκειτο κυρίως για τεχνικούς ελέγχους (που αφορούν κυρίως την ασφάλεια των προϊόντων), κτηνιατρικούς, υγειονομικούς, φυτοϋγειονομικούς, οικονομικούς και εμπορικούς (π. χ. καταπολέμηση των απομιμήσεων), ασφαλείας (όπλα, κλπ) και περιβαλλοντικούς (απόβλητα, κλπ). Στην πλειοψηφία το)ν περιπτο')σεο)ν, η κατάργηση αυτή δεν κατέστη δυνατή παρά μόνο εγκρίνοντας και θέτοντας σε εφαρμογή μέτρα που επέτρεψαν την εναρμόνιση το)ν κανόνοτν της κυκλοφορίας ή της διάθεσης στο εμπόριο (κυρίως όσον αίρορά την ασφάλεια το)ν προϊόντιον) και, ενδεχομένίος, 48 μεταφορά των ελέγχων ή των διατυπώσεων στο εσωτερικό της επικράτειας ή στην αγορά των κρατών μελών (ιδίως όσον αφορά τον ΦΠΑ και το φόρο κατανάλωσης οινοπνεύματος, τους κτηνιατρικούς και τους φυτοϋγειονομικούς ελέγχους, ή τη συλλογή στατιστικών στοιχείων). Ένα μέρος των σημερινοΥν συνόρων της Εσθονίας θα μετατραπεί σε εξο>τερικό σύνορο της Ένωσης. Αυτό επιβάλει ενίσχυση των ελέγχων στα σύνορα (βλέπε ξεχο>ριστό κεφάλαιο περί τελο)νείο)ν). Λαμβάνοντας υπόψη την συνολική αξιολόγηση που μπορεί πραγματοποιηθεί επί της προόδου και του ρυθμού των εργασιών στα διάφορα σχετικά πεδία, είναι δύσκολο να προβλεφθεί η ημερομηνία κατά την οποία η Εσθονία θα ήταν σε θέση να αναλάβει και να θέσει σε εφαρμογή το σύνολο των απαραίτητων ενεργειοΥν για την κατάργηση των ελέγχων στα εσωτερικά σύνορα και για τη μεταφορά το)ν ελέγχο>ν αυτοΥν στα εξωτερικά σύνορα της Ένωσης. 5. Η Εσθονία έχει ήδη θεσπίσει σημαντικό αριθμό στοιχείων του κεκτημένου που αφορά την ενιαία αγορά. Η Επιτροπή όμως δεν είναι ακόμη σε θέση να αποφανθεί επί κάθε μέτρου την ενσωμάτωση του οποίου έχει αναφέρει η Εσθονία. Θα απαιτηθεί περαιτέρω πρόοδος ιδίως όσον αφορά τις δημόσιες συμβάσεις, την πνευματική και βιομηχανική ιδιοκτησία και τις χρηματονομικές υπηρεσίες. Στους περισσότερους τομείς, απαιτείται η ενίσχυση της εφαρμογής τους. Θα απαιτηθεί ιδιαίτερη προσπάθεια για την ενίσχυση της διοίκησης. Μεσοπρόθεσμα, και εφόσον κλιμακωθούν οι προσπάθειες που σήμερα πραγματοποιούνται, η Εσθονία θα έχει θεσπίσει και υλοποιήσει το μεγαλύτερο μέρος της νομοθεσίας της ενιαίας αγοράς και θα έχει πραγματοποιήσει την απαραίτητη πρόοδο όσον αφορά τους μηχανισμούς υλοποίησης τους, ώστε να είναι σε θέση να συμμετάσχει πλήρως στην εσωτερική αγορά. Ανταγωνισμός Η πολιτική της Ευρωπαϊκής Κοινότητας για τον ανταγωνισμό απορρέει από το άρθρο 3 στοιχείο (ξ) της Συνθήκης το οποίο προβλέπει ότι η Κοινότητα θα έχει από εδώ και πέρα ένα καθεστώς που εξασφαλίζει ανόθευτο ανταγωνισμό μέσα στην εσωτερική αγορά. Οι βασικοί τομείς εφαρμογής αφορούν την αντιμονοπωλιακή πολιτική και τις κρατικές ενισχύσεις. Η ευρωπαϊκή συμφωνία προβλέπει την εφαρμογή ενός καθεστώτος ανταγωνισμού που θα εφαρμοσθεί στις εμπορικές σχέσεις μεταξύ Εσθονίας και Κοινότητας, το οποίο βασίζεται μεταξύ επιχειρήσεων/καταχρήσεις δεσπόζουσας θέσης) και στα άρθρα 92 και 93 (κρατικές ενισχύσεις) και προβλέπει ότι οι λεπτομέρειες εφαρμογής στους συγκεκριμένους τομείς θα θεσπιστούν εντός τριών ετών από την έναρξη ισχύος της συμφωνίας. της Συνθήκης (συμφωνίες άρθρα στα και 85 86 Επιπλέον, προβλέπει ότι η νομοθεσία της Εσθονίας θα καταστεί συμβατή με την κοινοτική στον τομέα του ανταγωνισμού. Το Λευκό Βιβλίο αναφέρεται στην προοδευτική εφαρμογή το)ν προαναφερόμενοι διατάξεων και εκείνων του κανονισμού περί συγκεντρώσείυν (4064/89) και των άρθρων 37 και 90 (μονοπώλια και ειδικά δικαιώματα). Συνοπτική περιγραφή Ο νόμος της Εσθονίας περί ανταγωνισμού άρχισε να ισχύει την 1η Ιανουαρίου 1994 και διαφυλάττει τις αρχές της ελεύθερης αγοράς. Περιλαμβάνει μόνο πολύ στοιχειώδεις διατάξεις για περιοριστικές συμφωνίες και κατάχρηση δεσπόζουσας θέσης και δεν περιλαμβάνει διατάξεις για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων ή διατάξεις για τη χορήγηση 49 ομαδικών εξαιρέσεων. Επίσης πρέπει να επανεξεταστούν ορισμένα διαδικαστικά θέματα. συμβούλιο ανταγωνισμού J ιδρύθηκε το 1993 στο πλαίσιο του υπουργείου Οικονομικών για να εποπτεύσει την εφαρμογή του νόμου περί ανταγωνισμού και του νόμου περί τιμών. Οι κρατικές ενισχύσεις παρακολουθούνται από τη διεύθυνση προϋπολογισμού του υπουργείου Οικονομικών σε συνεργασία με το συμβούλιο ανταγωνισμού. Προκειμένου να ευθυγραμμιστεί με την υφιστάμενη και προβλεπόμενη κατάσταση όσον αφορά τομείς στους οποίους υπάρχουν μονοπώλια, η Εσθονία έχει εμφανώς αρχίσει να εφαρμόζει πολιτική απελευθέρωσης και ανοίγματος στον ανταγωνισμό ορισμένων τομέων όπως είναι οι τηλεπικοινωνίες και οι ταχυδρομικές υπηρεσίες. Η καταγραφή των κρατικών ενισχύσεων δεν έχει ολοκληρωθεί και βρίσκεται σε κάποια απόσταση από τη μεθοδολογία που χρησιμοποιεί η Επιτροπή στην καταγραφή των ενισχύσεων. Αξιολόγηση της τρέχουσας κατάστασης και των προοπτικών Η κυριότερη αδυναμία του υφιστάμενου νόμου περί ανταγωνισμού θα αντιμετωπιστεί με την έκδοση, το 1997, του νέου νόμου περί ανταγωνισμού. Σε διάφορους εμπορικούς τομείς, έχουν θεσπιστεί συστήματα αποκλειστικών δικαιωμάτων και θα πρέπει να προσαρμοστούν ή να καταργηθούν σταδιακά πριν από την προσχώρηση. Αυτό, των τηλεπικοινωνιών, και στις αεροπορικές, σιδηροδρομικές και θαλάσσιες μεταφορές. Τα υπάρχοντα κρατικά μονοπώλια θα πρέπει να καταργηθούν πριν την προσχώρηση και σε τομείς όπως είναι η εξαγωγή πετρελαίου από σχιστόλιθο, η παροχή ηλεκτρικής ενέργειας και η εξαγωγή παλαιών σιδερικών. για παράδειγμα, συμβαίνει στην υπηρεσία Σημαντική προσπάθεια πρέπει να καταβληθεί για την καταγραφή των κρατικών ενισχύσεων σύμφωνα με την κοινοτική πρακτική. Η συμβατότητα του υφιστάμενου "Ταμείου για κρατικές εξαγωγικές ενισχύσεις" και "Ταμείο εξαγωγικών πιστώσεων" είναι πολύ αμφίβολη. Αλλα μέτρα ενίσχυσης αποτελούν διυπουργικές ενισχύσεις οι οποίες επιτρέπονται μόνο με πολύ αυστηρές προϋποθέσεις. Λόγω της έλλειψης διαφάνειας δεν είναι σαφές εάν πληρούνται οι προϋποθέσεις για τη χορήγηση λειτουργικής ενίσχυσης. Επιπλέον της θέσπισης νομοθεσίας επαρκώς όμοιας με εκείνη της ΕΚ, η αξιόπιστη εφαρμογή του νόμου για τον ανταγωνισμό απαιτεί τη σύσταση αρχών ορθής παρακολούθησης της αντιμονοπωλιακής πολιτικής και των κρατικών ενισχύσεων. Απαιτεί, επιπλέον, ότι το σύστημα της δικαιοσύνης, η δημόσια διοίκηση και οι σχετικοί παράγοντες θα έχουν κατανοήσει επαρκώς την νομοθεσία και την πολιτική για τον ανταγωνισμό. Συμπέρασμα Στην προβλεπόμενη έκδοση του νέου νόμου περί ανταγωνισμού θα σημειωθεί σημαντική πρόοδος στην προσέγγιση των νομοθεσιών στον τομέα της αντιμονοπωλιακής πολιτικής. Εάν στο σχέδιο του νέου νόμου περί ανταγωνισμού γίνουν ορισμένες τροποποιήσεις, ο βαθμός προσέγγισης στον τομέα των κρατικών ενισχύσεων θα είναι επίσης σημαντικός. 50 Όσον αφορά την εφαρμογή του νόμου το εσθονικό συμβούλιο ανταγωνισμού φαίνεται να εργάζεται μάλλον καλά και θα είναι σε θέση να εφαρμόσει τον νέο νόμο περί ανταγωνισμού όταν αυτός εκδοθεί. Ωστόσο, θα χρειαστούν σημαντικές προσπάθειες ώστε να πληρούνται οι απαιτήσεις όσον αφορά την παρακολούθηση των κρατικών ενισχύσεων μεσοπρόθεσμα, κυρίως ως προς τη διαφάνεια. Η στενή συνεργασία με την Επιτροπή στον τομέα αυτό θα είναι αναγκαία. Φαίνεται, επιπλέον, ότι υπάρχουν ορισμένα αποκλειστικά και ειδικά δικαιώματα τα οποία δεν είναι συμβατά με το κοινοτικό κεκτημένο. Τα προβλήματα αυτά θα πρέπει να αντιμετωπιστούν στο άμεσο μέλλον. 3. 2 Καινοτομία Κοινωνία των πληροφοριών Παρούσα κατάσταση Οι οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις που πραγματοποιήθηκαν από τον συνδυασμό της τεχνολογίας πληροφοριών και των τηλεπικοινωνιών είναι μεγάλες. Στην Εσθονία, οι δυνατότητες αυτές παραμελήθηκαν πριν το 1989, παρά το ότι η εκπαίδευση δεν παραμελήθηκε γενικά. Το αποτέλεσμα φαίνεται να είναι η εκτίναξη της ζήτησης ηλεκτρονικών υπολογιστών στα ύψη πέραν των κανονικών προσδοκιών που απέρρεαν από το ΑΕΠ ανά κεφαλή. Υπάρχουν στοιχεία του εμπορίου για τον τομέα της τεχνολογίας πληροφοριών, αλλά ο αριθμός των προσωπικών ηλεκτρονικών υπολογιστών ανά 100 κατοίκους (5. 5 το 1995) είναι υψηλός σε σχέση με το ΑΕΠ ανά κεφαλή. Η ύπαρξη υπολογιστών συνδεδεμένων με το INTERNET, ως σχετικό μέτρο ανάπτυξης σε σχέση προς την κοινωνία πληροφοριών, δείχνει ότι η Εσθονία υπερβαίνει σήμερα το επίτευγμα 5 κοινοτικών χωρών. Καθοδηγούμενη ίσοις από την εμπειρία της Φινλανδίας, η οποία είναι μία από τις πρώτες χο')ρες της ΕΕ στο θέμα αυτό, η κυβέρνηση της Εσθονίας δραστηριοποιήθηκε στον τομέα της συνεργασίας σε κοινοτικές πρωτοβουλίες και στην προώθηση της χρήσης τεχνολογιο')ν πληροφοριών και επικοινωνιών, ιδιαίτερα δε στον τομέα της εκπαίδευσης. Συμπέρασμα Λόγω της θετικής προσέγγισης στο θέμα της ελευθέρωσης των τηλεπικοινωνιών σε συνδυασμό με τις μεγάλες προσπάθειες σε εθνικό επίπεδο στον τομέα της εθνικής εκπαίδευσης, η Εσθονία μπορεί να αναμένει την επίτευξη των προοπτικών εξέλιξης της κοινωνίας πληροφοριών νωρίτερα απ ' ό,τι ο μέσος όρος των κεντροανατολικών χωρών και όχι αργότερα από πολλά κοινοτικά κράτη μέλη. Εκπαίδευση, κατάρτιση και νεολαία Τα άρθρα 126 και 127 της συνθήκης ΕΚ ορίζουν ότι η Κοινότητα συμβάλλει στην ανάπτυξη παιδείας υψηλού επιπέδου και εφαρμόζει πολιτική επαγγελματικής εκπαίδευσης με σκοπό να προωθήσει την ευρωπαϊκή διάσταση της παιδείας και να διευκολύνει την προσαρμογή στη βιομηχανία και την ένταξη στην αγορά εργασίας μέσο) πολιτικών επαγγελματικής εκπαίδευσης. 51 Η ευρο)παϊκή συμφωνία προβλέπει τη συνεργασία για τη βελτίωση του επιπέδου της παιδείας και των επαγγελματικών προσόντων. Το Λευκό Βιβλίο δεν περιλαμβάνει μέτρα σε αυτόν τον τομέα. Συνοπτική περιγραφή Οι δαπάνες της Εσθονίας για την παιδεία ανέρχονται στο 5,7% του Α. Εγχ. Π. και αντιστοιχούν στο 17% του κρατικού προϋπολογισμού. Υπάρχουν 240. 000 μαθητές, 27. 000 σπουδαστές και 19. 000 εκπαιδευτικοί στην Εσθονία. Η Εσθονία έχει έξι κρατικά πανεπιστήμια, ένα ιδιωτικό πανεπιστήμιο και 20 τριτοβάθμια ιδρύματα επαγγελματικής εκπαίδευσης (12 από τα οποία είναι ιδιωτικά). Η Εσθονία πραγματοποιεί τώρα μεταρρυθμίσεις σε όλα τα επίπεδα των συστημάτων εκπαίδευσης και κατάρτισης για να προσαρμόσει καλύτερα τη χώρα στις ανάγκες μιας δημοκρατικής κοινωνίας που βασίζεται στην οικονομία της αγοράς. Αυτό είναι αναγκαίο όχι μόνο για να επιτευχθεί πρόοδος όσον αφορά θεμελιώδεις οικονομικούς παράγοντες (όπως η παραγωγικότητα και η ποιότητα της παραγίογής, η ιδιωτικού τομέα, η ανταγωνιστικότητα στις διεθνείς αγορές, η ανάπτυξη του κινητικότητα της εργασίας και η ανεργία), αλλά και για να διασφαλιστούν οι δημοκρατικές λειτουργίες της κοινωνίας. Προς το παρόν, δεν υπάρχει πολιτική πλήρους επαγγελματικής κατάρτισης που να έχει συμφωνηθεί σε εθνικό επίπεδο, αλλά η σημασία της επαγγελματικής κατάρτισης αυξάνεται στην εθνική πολιτική. Με την αναδιάρθρωση του Υπουργείου Παιδείας, η οποία πραγματοποιήθηκε στις αρχές του 1996, δημιουργήθηκε ένα τμήμα επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης. Το πρόγραμμα Tempus συνέβαλε στην επίτευξη των στόχων της μεταρρύθμισης της ανώτερης παιδείας και δημιούργησε τη βάση της συνεργασίας με τους οργανισμούς ανώτερης παιδείας της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η ηλικία περίπου του 14,2% του συνολικού πληθυσμού της Εσθονίας κυμαίνεται μεταξύ 15 και 25 ετών. Ο νόμος για την νεολαία καταρτίζεται τώρα και έχει σκοπό να βελτιώσει τις συνθήκες για τους νέους, να ενισχύσει την ενεργή συμμετοχή τους στη διαδικασία εκδημοκρατισμού της κοινωνίας των πολιτών και να προβλέψει τους όρους για εθελοντικές δραστηριότητες των νέων. Ορισμένες οργανώσεις νεολαίας της Εσθονίας έχουν συμμετάσχει στις δραστηριότητες της ευρωπαϊκής νεολαίας από το 1995, πράγμα που αποτελεί ένα πρώτο βήμα προς τη συμμετοχή της Εσθονίας σ ' αυτό το πρόγραμμα. Αξιολόγηση της τρέχουσας κατάστασης και των προοπτικών Για να επιτευχθεί πλήρης αναβάθμιση των εκπαιδευτικών συστημάτων και των συστημάτων κατάρτισης, θα απαιτηθούν σημαντικές επενδύσεις για τη μεταρρύθμιση των εκπαιδευτικών προγραμμάτων, την κατάρτιση των εκπαιδευτικών, τα σχολικά βιβλία, τον εξοπλισμό και τα κτίρια. Λόγω χρηματοδοτικών περιορισμών, θα απαιτηθούν μάλλον αρκετά χρόνια για να ολοκληρωθεί η διαδικασία αυτή. 52 Παρά τις επιτεύξεις, οι μεταρρυθμίσεις βρίσκονται ακόμη σε πολύ αρχικό στάδιο και πρέπει ακόμη να γίνουν πολλά προτού καταστεί δυνατό να θεωρηθεί ότι η επαγγελματική εκπαίδευση αντίχποκρίνεται στις ίχπαιτήσεις της Ευρωπαϊκής Ένοκτης και των κρατών μελών. Η συμμετοχή της Εσθονίας στα κοινοτικά προγράμματα θα έχει θετικά αποτελέσματα στον ενδιαφερόμενο πληθυσμό και αντιπροσωπεύει μία καλή προπαρασκευή για την ένταξη στα κοινοτικά προγράμματα. Συμπέρασμα Με προοπτική την προσχώρηση, δεν αναμένονται μείζονα προβλήματα για αυτούς τους τομείς. Έρευνα και τεχνολογική ανάπτυξη Οι δραστηριότητες στον τομέα της έρευνας και της τεχνολογικής ανάπτυξης σε κοινοτικό επίπεδο, όπο>ς προβλέπεται από τη συνθήκη και από το πρόγραμμα πλαίσιο, αποσκοπούν, στη βελτίο)ση της ανταγο)νιστικότητας της ευρίυπαϊκής βιομηχανίας, της ποιότητας ζωής, καθώς και στη στήριξη της αειφόρου ανάπτυξης, της περιβαλλοντικής προστασίας και άλλων κοινών πολιτικοΥν. Η ευρωπαϊκή συμφωνία προβλέπει τη συνεργασία σε αυτούς τους τομείς, κυρίως μέσω της συμμετοχής στο πρόγραμμα πλαίσιο. Το Λευκό Βιβλίο δεν περιλαμβάνει άμεσα μέτρα γι' αυτόν τον τομέα. Συνοπτική περιγραφή Το συμβούλιο έρευνας και ανάπτυξης της Εσθονίας είναι το κύριο θεσμικό όργανο της Εσθονίας που είναι υπεύθυνο για την εφαρμογή της πολιτικής στον τομέα της επιστήμης και της τεχνολογίας και διαχειρίζεται κυβερνητικά προγράμματα στρατηγικής και σχεδιασμού, συντονίζοντας και χρηματοδοτώντας όλες οι δραστηριότητες που χρηματοδοτούνται από το κράτος. Έχουν εισαχθεί ανταγοηαστικοί μηχανισμοί για τη χρηματοδότηση της έρευνας. Οι τρέχουσες δαπάνες στον τομέα της επιστήμης αντιπροσο')πευαν το 0,7% του ΑΕγχΠ κατά το 1994. Εκτός από τα πανεπιστήμια, η Εσθονία έχει 32 ερευνητικούς οργανισμούς. Η έρευνα χρηματοδοτείται ως επί το πλείστον από το κράτος και αφορά τόσο τη βασική όσο και την εφαρμοσμένη έρευνα (οι δαπάνες για τη βασική έρευνα ήταν κάτω από το 50% του προϋπολογισμού το 1995). Οι μακροπρόθεσμες προτεραιότητες της Εσθονίας είναι: - να φθάσει η χρηματοδότηση το μέσο επίπεδο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, - να προσανατολιστούν οι προτεραιότητες προς αυτές της Κοινότητας. Βραχυπρόθεσμα, η Εσθονία έχει ως στόχο: - να εξασφαλίσει ότι τα κονδύλια του κρατικού προϋπολογισμού για την έρευνα θα διατηρηθούν στο επίπεδο του 2% των δαπανών, - να αυξήσει ουσιαστικά τις δαπάνες του κρατικού προϋπολογισμού για την καινοτομία στον τομέα της τεχνολογίας, κυρίίος μέσο) του Ινστιτούτου Καινοτομίας που υπάγεται στο Υπουργείο Οικονομικοί. 53 Η τακτική συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Κοινότητα άρχισε το 1992 με το τρίτο πρόγραμμα πλαίσιο έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης. Μέχρι σήμερα η συνεργασία συγκεντρώθηκε κυρίως στο COPERNICUS (Ειδικό Πρόγραμμα Συνεργασίας με τις ΧΚΕ και τα ΝΑΚ) και παραμένει μάλλον χαμηλή για συμμετοχή στο 4ο πρόγραμμα πλαίσιο. Η Εσθονία είναι συμβαλλόμενο μέλος της COST (Ευρωπαϊκή Συνεργασία στον τομέα της Επιστημονικής και Τεχνολογικής Έρευνας). Από το 1992, τα στατιστικά στοιχεία σε αυτόν τον τομέα είναι συμβατά με τα πρότυπα του ΟΟΣΑ. Αξιολόγηση της τρέχουσας κατάστασης και των προοπτικών Έχουν ήδη σημειωθεί σε αυτόν τον τομέα σημαντικές αλλαγές και πρόοδος. Έχει καταβληθεί μεγάλη προσπάθεια για τη βελτίωση των εσωτερικών διαρθρώσεων, τη φιλελευθεροποίηση και τη χρηματοδοτική στήριξη. Οι ανθρώπινοι πόροι και το δυναμικό παραμένουν ισχυρά παρά τις περικοπές. Εντούτοις, πρέπει να αναπτυχθούν οι καινοτομίες στην οικονομία γενικά καθώς και στη βιομηχανία και να ενισχυθούν οι δεσμοί των ινστιτούτων έρευνας με τη βιομηχανία και της μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις. Η Εσθονία ετοιμάζεται να διαδραμάτισε ενεργό ρόλο στην ευρωπαϊκή έρευνα και την τεχνολογική ανάπτυξη και να χορηγήσει τους αναγκαίους πόρους για αυτή τη δραστηριότητα. Η Εσθονία δήλωσε την πρόθεση της να συνδεθεί πλήρως με το πέμπτο πρόγραμμα πλαίσιο. Συμπέρασμα Με προοπτική την προσχο')ρηση, δεν αναμένεται να ανακύψουν σημαντικά προβλήματα σε αυτόν τον τομέα. Η προσχώρηση θα αποβεί προς όφελος και των δύο. Τηλεπικοινωνίες Οι στόχοι της πολιτικής τηλεπικοινωνιών της ΕΚ είναι η εξάλειψη των εμποδίων για την αποτελεσματική λειτουργία της ενιαίας αγοράς τηλεπικοινωνιακού εξοπλισμού, υπηρεσιών και δικτύων, το άνοιγμα ξένων αγορών σε κοινοτικές εταιρείες και η επίτευξη διαθέσιμων σύγχρονων υπηρεσιών για τους κατοίκους και τις επιχειρήσεις της ΕΕ. Αυτά επιτυγχάνονται μέσω της εναρμόνισης των προτύπων και των όρων προσφοράς υπηρεσιών, μέσω της απελευθέρωσης των αγορών τερματικών σταθμών, υπηρεσιών και δικτύων και της υιοθέτησης των αναγκαίων ρυθμιστικών κειμένων. Οι οδηγίες και οι πολιτικές που απαιτούνται για την επίτευξη του στόχου αυτού έχουν τεθεί σε ισχύ, αλλά η απελευθέρωση της δημόσιας τηλεφωνίας και η λειτουργία της σχετικής υποδομής θα αναβληθούν για ένα ή δύο χρόνια μετά το 1998 σε ορισμένα κράτη μέλη. Η ευρωπαϊκή συμφωνία προβλέπει τη συνεργασία με σκοπό την αναβάθμιση των προτύπων και πρακτικών με στόχο τα κοινοτικά επίπεδα στον τομέα των πολιτικών που αφορούν τις τηλεπικοινωνίες και τα ταχυδρομεία, την τυποποίηση, τις ρυθμιστικές προσεγγίσεις και τον εκσυγχρονισμό της υποδομής. Το Λευκό Βιβλίο εστιάζεται στην προσέγγιση των κανονισμών, των δικτύων και των υπηρεσιών, που ακολουθείται από περαιτέρω βήματα για την εξασφάλιση της σταδιακής ελευθέρωσης του κλάδου. 54 Συνοπτική περιγραφή Μέχρι το 1991, τα εθνικά δίκτυα τηλεπικοινοηαίόν αποτελούσαν μέρος το>ν σοβιετικοί δικτύο>ν. Έτσι όλες οι διεθνείς γραμμές πέρναγαν μέσο) της Ροκιίας. Τί) εσθί)νικό δίκτυο ήταν τελείως αυτόματο αλλά συνίστατο σε μεγάλο βαθμό από ηλεκτρομηχανικό εξοπλισμό. Μετά την επίτευξη της ανεξαρτησίας, η ανάπτυξη το)ν τηλεπικοινωνιών στην Εσθονία χαρακτηρίστηκε ίχπό γενική ανάπτυξη από πλευράς ικανότητας και βελτίωσης της ποιότητας. Το ποσοστό συνδέσεων επεκτάθηκε στο 30% μέχρι το τέλος του 1996, παρά το γεγονός ότι ο κατάλογος αναμονής παραμένει μεγάλος. Το 1991, ψηφίστηκε νόμος περί τηλεπικοινωνιών, ο οποίος παρέχει τη βάση για μία πολιτική ελευθέρωσης και χορήγησης αδειών. Μία συμφωνία παραχώρησης αποτέλεσε αντικείμενο εταιρία ξένους τηλεπικοινωνιών. Με την παραχώρηση παρέχεται στην εταιρία, της οποίας το 49% κατέχεται από ξένους, μονοπώλιο τηλεφωνίας μεταγωγής μέχρι το τέλος του έτους 2000. διαπραγμάτευσης με επενδυτές εθνική στην Αξιολόγηση της τρέχουσας κατάστασης και των προοπτικών Βαθμός ελευθέρωσης Η κυβέρνηση έχει υιοθετήσει μία πολιτική που ευνοεί τον ανταγίονισμό στον τομέα το>ν τηλεπικοινωνιών το 1992, και έχει εν μέρει ιδιωτικοποιήσει την κρατική εταιρία τηλεπικοινωνιών Eesti Telecom (ET). Η μεικτή αυτή επιχείρηση, η οποία συνίσταται από την ET (51%), την Telecom της Φινλανδίας (24. 5%) και την Telia (24. 5%), αποτελεί μονοπώλιο για διεθνείς και μεγάλης απόστασης τηλεφωνικές επικοινωνίες μέχρι το έτος 2001, και διαθέτει επίσης εγκεκριμένο δίκτυο κινητής τηλεφωνίας με τη χρήση του πανευρωπαϊκού προτύπου (GSM). Η επαναπροσαρμογή τιμολογίων έχει αρχίσει, και παρά το γεγονός ότι η χώρα διαθέτει ένα σχετικά υψηλό βαθμό συνδέσεων, απομένουν να επιτευχθούν οι γενικής χρήσεως υπηρεσίες που απαιτούνται από το κεκτημένο. Παρά το γεγονός ότι άλλες υποδομές (CATV, εσωτερικοί οδοί, σιδηρόδρομοι, ηλεκτρισμός) επιτρέπεται να ανταγωνίζονται το δημόσιο δίκτυο, δεν έχει υποβληθεί μέχρι σήμερα καμία αίτηση για άδεια. Έτσι, δεν υπάρχει καθόλου ανταγωνισμός στον τομέα αυτό. Η τοπική αγορά είναι ήδη ανοικτή σε νέους επιχειρηματίες, αλλά υπάρχει σε λειτουργία μόνο μία μικρή εταιρία. Υπάρχουν 10 επιχειρήσεις παροχής υπηρεσιών κινητής τηλεφωνίας (1 αναλογική, 1 που χρησιμοποιεί ΝΜΤ 450, 4 που χρησιμοποιούν GSM και 4 που χρησιμοποιούν DCS 1800, καθώς επίσης και 5 επιχειρήσεις που παρέχουν υπηρεσίες τηλεειδοποίησης. Οι υπηρεσίες δορυφορικών τηλεπικοινωνιών και οι υπηρεσίες προστιθέμενης αξίας μπορούν να προσφερθούν χωρίς άδεια εφόσον δεν απαιτείται σύνδεση με το δημόσιο δίκτυο. Προσέγγιση προς το κοινοτικό δίκαιο Η ρυθμιστική αρχή (η επιθεώρηση τηλεπικοινωνιών) υπάγεται σε υπουργείο, του οποίου ο αρμόδιος υπουργός ασκεί επίσης δικαιο')ματα ιδιοκτησίας στην βασική επιχείρηση τηλεπικοινωνιών. Το ήμισυ περίπου του κοινοτικού δικαίου έχει ενσωματωθεί στο εσθονικό δίκαιο. Ένας νέος νόμος τηλεπικοινωνιών σχεδιάζεται για το τέλος του 1997, ο οποίος θα επιτρέψει έναν αποτελεσματικότερο διαχωρισμό του οργανισμού που είναι αρμόδιος για τη νομοθεσία και την πολιτική από οποιαδήποτε επιχείρηση τηλεπικοινωνιών και θα βοηθήσει την κυβέρνηση να διαχειριστεί επιτυχώς μία πολιτική που ευνοεί τον ανταγωνισμό. Η κυβέρνηση σχεδιάζει να συμμορφωθεί 55 προς το κεκτημένο μέχρι το έτος 2000. Με βάση την μέχρι σήμερα πρόοδο, η Εσθονία διαθέτει τη διοικητική ικανότητα εφόσον συνεχίσει να χρησιμοποιεί προγράμματα τεχνικής βοήθειας για την εκπλήρίυση το)ν στόχίον της. Υποδομή Ο βασικός στόχος πολιτικής της κυβέρνησης ήταν η αύξηση των επενδύσεων για την επέκταση και τον εκσυγχρονισμό των δημόσιων δικτύων τηλεπικοινωνιών και για τη βελτίωση της ποιότητας των διαθέσιμων υπηρεσιών. Όπως και στα δύο άλλα κράτη της Βαλτικής, το εσθονικό δίκαιο τηλεπικοινωνιών αποτελούσε επέκταση του δικτύου της ΕΣΣΔ. Ο αρχικός εξοπλισμός του δικτύου ήταν παρωχημένος και ο εκσυγχρονισμός ήταν αναγκαίος. Μεταξύ του 1991 και του 1996, το τηλεφωνικό δίκτυο αυξήθηκε από 22,1 σε 30,0 γραμμές ανά 100 κατοίκους (σε σύγκριση με ένα ποσοστό 43,9 γραμμές ανά 100 κατοίκους στην Ελλάδα, Πορτογαλία και Ιρλανδία). Ο εκσυγχρονισμός βρίσκεται στο στάδιο της πραγματοποίησης και στο τέλος του 1995, το 20% του δικτύου ήταν ψηφιοποιημένο (σε σύγκριση με ένα σημερινό ποσοστό 62. 4% για την Ελλάδα, Πορτογαλία και Ιρλανδία). Ο στόχος είναι να φθάσει στο 48% μέχρι το 2000 και να περικοπούν οι χρόνοι αναμονής σε λίγες εβδομάδες. Ο αριθμός το)ν χρηστοΥν κυψελοποΥν τηλεφοΥνων κατά το τέλος του 1996 ήταν περίπου 4. 1 ανά 100 κατοίκους, πράγμα που είναι αρκετά πάνο) από το μέσο όρο το>ν κεντροανατολικών ευρωπαϊκών κρατών. Η ανάπτυξη στον τομέα της κινητής τηλεφωνίας είναι πολύ ταχεία λόγω του γεγονότος ότι οι νέες επιχειρήσεις του κλάδου άρχισαν να δραστηριοποιούνται κατά τη διάρκεια του 1995. Υπάρχει ανταγωνισμός τόσο στις υπηρεσίες δεδομένων όσο και στις δορυφορικές υπηρεσίες. Υπήρχαν 22 συνδρομές καλωδιακής τηλεόρασης ανά 100 νοικοκυριά το 1995. Ανταγωνιστικότητα του τομέα Με 10 υπαλλήλους ανά 1000 γραμμές το 1995, η παραγο)γικότητα της επιχείρησης τηλεπικοινωνιών είναι χαμηλή σε σύγκριση με το μέσο όρο για την Ελλάδα, Πορτογαλία και Ιρλανδία που ανέρχεται σε 6,2 υπαλλήλους/1000 γραμμές, αλλά υψηλή σε σχέση με τις άλλες υποψήφιες χο>ρες (12. 1). Παρά το ότι το ΑΕΠ ανά κεφαλή είναι το έκτο μεταξύ των υποψηφίων χο)ροΥν, η σχέση από πλευράς αγοραστικής δύναμης είναι δεύτερη. Τα σημερινά έσοδα ανά γραμμή, τα οποία μόλις που επαρκούν για τη διατήρηση της υπηρεσίας, πρέπει να αυξηθούν σημαντικά για να επιτρέψουν τις απαιτούμενες επενδύσεις. Ο σημερινός χρόνος αναμονής για νέες συνδέσεις ανέρχεται σε 3 χρόνια περίπου, και με τον σημερινό ρυθμό επέκτασης του δικτύου θα χρειαστούν λίγο περισσότερα χρόνια μέχρις ότου να μπορούν να διατίθενται σε όλους έστω και βασικές τηλεφωνικές υπηρεσίες. Συμπέρασμα Η Εσθονία κινήθηκε ταχέως για την ελευθέρωση του τομέα των τηλεπικοινωνιών, και έχει αρκετές πιθανότητες να συμμορφωθεί προς το κοινοτικό κεκτημένο μεσοπρόθεσμα εφόσον συνεχιστούν οι ασκούμενες προσπάθειες για τη μεταφορά του δικαίου και ενισχυθούν τα μέτρα για την απελευθέρωση το)ν τηλεπικοινοηαών. Μεγαλύτερη ανταγωνιστικότητα της δημόσιας επιχείρησης τηλεπικοινο)νιοΥν μπορεί να επιτευχθεί εάν ο τομέας προσελκύσει επενδύσεις και αντιμετο)πίσει τον ανταγωνισμό. 56 Οπτικοακουστικός τομέας Το κεκτημένο στον τομέα των οπτικοακουστικών μέσω έχει ως στόχο, στο πλαίσιο της εσωτερικής αγοράς, την παροχή ελεύθερης διακίνησης οπτικοακουστικών υπηρεσιών εντός της ΕΕ καθώς και την προώθηση της βιομηχανίας ευρωπαϊκών προγραμμάτων. Η οδηγία για την τηλεόραση χωρίς σύνορα, η οποία εφαρμόζεται σε όλους τους σταθμούς εκπομπής ανεξάρτητα από τον τρόπο εκπομπής (εδάφους, δορυφορικοί, καλωδιακοί) ή την ιδιωτική ή δημόσια χρήση τους, περιλαμβάνει το κεκτημένο αυτό, θέτοντας βασικούς κανόνες που αφορούν τις διασυνοριακές εκπομπές. Τα κυριότερα σημεία είναι η εξασφάλιση της ελεύθερης διακίνησης το>ν εκπομποΥν τηλεόρασης στα κράτη μέλη, η προώθηση της παραγο)γής και η διανομή ευρωπαϊκοΥν οπτικοακουστικοί έργονν (με τον καθορισμό μιας ελάχιστης αναλογίας χρόνου εκπομπής για ευροκηαϊκά έργα και έργα από ανεξάρτητους παραγωγούς), ο καθορισμός βασικών προτύπων στον τομέα της διαφήμισης μέσω τηλεόρασης, η πρόβλεψη προστασίας των ανηλίκων και η παροχή δικαιώματος απάντησης. Η ευρωπαϊκή συμφωνία προβλέπει συνεργασία στον τομέα της προώθησης και του εκσυγχρονισμού των κανονιστικών απόψεων της οπτικοακουστικής πολιτικής. της οπτικοακουστικής βιομηχανίας, και την εναρμόνιση Οι οδηγίες σχετικά με την τηλεόραση χωρίς σύνορα αποτελούν μέτρο του σταδίου Ι στο Λευκό Βιβλίο. Συνοπτική περιγραφή Το νομικό πλαίσιο για τον οπτικοακουστικό τομέα καθορίζεται από το νόμο περί εκπομπών του 1994. Επί του παρόντος, υπάρχουν δύο εθνικοί σταθμοί τηλεόρασης και τρεις τοπικοί σταθμοί τηλεόρασης. Οι ιδιοπικοί σταθμοί χρειάζονται άδεια λειτουργίας που εκδίδεται από του Υπουργείο Πολιτισμού. Αξιολόγηση της τρέχουσας κατάστασης και των προοπτικών Ο οπτικοακουστικός τομέας στην Εσθονία προσπαθεί να αποκατασταθεί μετά από σημαντικές αναταραχές κατά τα πρόσφατα έτη, και χαρακτηρίζεται από ραγδαία άνοδο και συνεχή αλλαγή. Η ικανότητα του να προσχωρήσει στο κεκτημένο προϋποθέτει αναβάθμιση της ικανότητας της βιομηχανίας παραγωγής προγραμμάτων προκειμένου να αντιμετωπίσει τις σημαντικές προκλήσεις ενός προσαρμοσμένου ρυθμιστικού πλαισίου. Η ανάλυση της ισχύουσας νομοθεσίας αποκαλύπτει ορισμένες ελλείψεις, στις οποίες συμπεριλαμβάνεται η ελευθερία λήψης εκπομπών, η προο')θηση ευρο)παϊκοΥν έργων, οι κανόνες διαφήμισης και η προστασία το>ν ανηλίκο)ν. Επί του παρόντος, καταρτίζεται νομοθεσία για την τροποποίηση του νόμου περί εκπομπών. Το σχέδιο νόμου παρουσιάζει πρόοδο από απόψεως ευθυγράμμισης προς το κεκτημένο. Συμπέρασμα Εφόσον ληφθούν τα αναγκαία νομοθετικά μέτρα αρκετά επειγόντως και εφόσον συνοδεύονται από τις αναγκαίες διαρθρωτικές προσαρμογές της βιομηχανίας, η Εσθονία θα μπορέσει να τηρήσει τις κοινοτικές απαιτήσεις της ΕΕ μεσοπρόθεσμα. 57 3. 3. Οικονομικές και δημοσιονομικές υποθέσεις Οικονομική και Νομισματική Ένωση Όταν η Εσθονία θα προσχωρήσει, θα έχει αρχίσει το τρίτο στάδιο της ΟΝΕ, πράγμα που θα σημαίνει σημαντικές αλλαγές για όλα τα κράτη μέλη, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που δεν θα συμμετέχουν στο Ευρώ. Όλα τα κράτη μέλη, συμπεριλαμβανομένων των νέων, θα συμμετέχουν πλήρως στην οικονομική και νομισματική ένωση. Οι οικονομικές τους πολιτικές θα αποτελούν θέμα κοινού ενδιαφέροντος και θα συμμετέχουν στο συντονισμό των οικονομικών πολιτικών (εθνικά προγράμματα σύγκλισης, σαφείς οικονομικές κατευθυντήριες γραμμές, πολυμερής εποπτεία, διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος). Θα απαιτείται να τηρούν το σύμφωνο σταθερότητας και ανάπτυξης, να εγκαταλείψουν την άμεση χρηματοδότηση του ελλείμματος του δημοσίου τομέα από τις κεντρικές τράπεζες και την προνομιακή πρόσβαση των δημοσίων αρχών στα χρηματοδοτικά όργανα και να έχουν ολοκληρο')σει την απελευθέρωση της κίνησης κεφαλαίων. Προσχώρηση σημαίνει στενότερη συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Ένωση στη νομισματική και συναλλαγματική πολιτική, πράγμα που θα απαιτήσει ενίσχυση των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων στις πολιτικές αυτές. Τα κράτη μέλη που δεν θα συμμετέχουν στο Ευρώ θα είναι σε θέση να εφαρμόσουν νομισματική πολιτική και να συμμετέχουν στο Ευρωπαϊκό Σύστημα Κεντρικών Τραπεζών (ΕΣΚΤ) σε περιορισμένη βάση. Οι κεντρικές τους τράπεζες θα πρέπει να είναι ανεξάρτητες και να έχουν ως πρωταρχικό στόχο τη σταθερότητα των τιμών. Η νομισματική πολιτική πρέπει να εφαρμόζεται με μέσα που βασίζονται στην αγορά και πρέπει να είναι "αποτελεσματική" στη μετάδοση ερεθισμάτων στην πραγματική σφαίρα της οικονομίας. Γι ' αυτό το λόγο, οι μεταρρυθμίσεις πρέπει να συνεχιστούν ώστε να αντιμετωπιστούν οι παράγοντες εκείνοι που παρεμποδίζουν την αποτελεσματικότητα της νομισματικής πολιτικής, όπως είναι η έλλειψη ανταγωνισμού στον τραπεζικό τομέα, η έλλειψη ανάπτυξης των χρηματοοικονομικών αγορών και το πρόβλημα των "επισφαλών δανείων" στον τραπεζικό τομέα. Τέλος, όλα τα κράτη μέλη πρέπει να αντιμετωπίζουν τη συναλλαγματική τους πολιτική ως θέμα κοινού ενδιαφέροντος και να είναι σε θέση να σταθεροποιήσουν τις συναλλαγματικές τους ισοτιμίες στο πλαίσιο μηχανισμού που πρόκειται να αποφασισθεί. Δεδομένου ότι η ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση συνεπάγεται την αποδοχή του στόχου της ΟΝΕ, τα κριτήρια σύγκλισης θα πρέπει να πληρούνται από την Εσθονία, παρόλο που δεν είναι απαραίτητο αυτό να συμβαίνει κατά την προσχο')ρηση. Ενώ η συμφωνία με τα κριτήρια σύγκλισης δεν αποτελεί προϋπόθεση για να ενταχθεί στην ΕΕ, τα κριτήρια αυτά παραμένουν βασικά στοιχεία αναφοράς για μακροοικονομικές πολιτικές προσανατολισμένες προς τη σταθερότητα και πρέπει τα νέα κράτη μέλη να τα πληρούν εγκαίρως και σε μόνιμη βάση. Αυτό επιβεβαιώνει ότι έχει ουσιαστική σημασία η επιτυχής ολοκλήρωση της συστηματικής μεταρρύθμισης και των προσανατολισμένων προς την αγορά διαρθρωτικών μεταβολών. Η οικονομική κατάσταση και η πρόοδος της Εσθονίας αναλύθηκαν ήδη στα προηγούμενα κεφάλαια της παρούσας γνωμοδότησης. Αξιολόγηση της τρέχουσας κατάστασης και των προοπτικών Η Κεντρική Τράπεζα της Εσθονίας έχει μεγάλο βαθμό ανεξαρτησίας. Ο Διοικητής της ορίζεται με τη συμμετοχή του Συμβουλίου Κεντρικής Τράπεζας ενώ η κυβέρνηση αποκλείεται από τη διαδικασία διορισμού. Επιπλέον, η Κεντρική Τράπεζα είναι ανεξάρτητη από την κυβέρνηση σε ό,τι αφορά τη νομισματική της πολιτική. Ο βασικός στόχος της τράπεζας είναι η σταθερότητα του εθνικού νομίσματος και ο νόμος περί 58 Κεντρικής Τράπεζας είναι ήδη συμβατός με τις διατάξεις της συνθήκης όπου απαγορεύεται ρητώς η χρηματοδότηση του ελλείμματος του προϋπολογισμού από την Κεντρική Τράπεζα. Στην πράξη, από το 1992 η Εσθονία λειτουργεί με βάση το σύστημα του νομισματικού συμβουλίου (currency board). Στο πλαίσιο του συστήματος αυτού, η Κεντρική Τράπεζα έχει πολύ περιορισμένο πεδίο για την άσκηση συγκυριακής νομισματικής πολιτικής και του προϋπολογισμού. χρηματοδότηση ελλείμματος του για τη Η νομισματική πολιτική στην Εσθονία σημείωσε επιτυχία στη μείωση του πληθωρισμού σε μονοψήφια επίπεδα. Ακολούθησε αυστηρά τους κανόνες του συστήματος του νομισματικού συμβουλίου. Οι πράξεις ανοικτής αγοράς, (με τη χρησιμοποίηση τίτλων του δημοσίου) δεν χρησιμοποιήθηκαν για σκοπούς σχετικούς με τη νομισματική πολιτική αλλά μάλλον για να ενθαρρύνουν την ανάπτυξη δευτερογενούς αγοράς και τη διεύρυνση της διατραπεζικής αγοράς. Επίσης, τα υποχρεοπικά ίχποθέματα δεν χρησιμοποιούνται ως μέσα για την άσκηση νομισματικής πολιτικής αλλά με στόχο τη βοήθεια προς τις τράπεζες σε περίπτωση έλλειψης ρευστότητας. Ο βαθμός ιδιωτικοποίησης του τραπεζικού τομέα είναι σχετικά υψηλός και προβλέπεται περαιτέρω ιδιωτικοποίηση του στο μέλλον. Ο ανταγωνισμός στον συγκεκριμένο τομέα είναι ικανοποιητικός και ο νόμος περί πτωχεύσεως διαδραματίζει ρόλο στην επιβολή αυστηρού περιορισμού προϋπολογισμού εταιρίες. Συμπερασματικά, το τραπεζικό σύστημα της Εσθονίας είναι σίγουρα ένα από τα πιο ανεπτυγμένα και υγιή στην περιοχή, και τα επισφαλή δάνεια στον συγκεκριμένο τομέα έχουν σχεδόν εξαφανισθεί. τις χρηματοπιστωτικές για Η συναλλαγματική ισοτιμία καθορίζεται (έναντι του DM) όπως προβλέπουν οι κανόνες του συστήματος του συμβουλίου συναλλάγματος. Δεν σημειώθηκαν σημαντικές εντάσεις στην αγορά εξωτερικού συναλλάγματος μέχρι σήμερα. Συμπέρασμα Είναι νο>ρίς να κρίνουμε εάν η Εσθονία θα είναι σε θέση, όταν θα ίρθάσει η ώρα της ένταξης, να συμμετέχει στο Ευρώ' αυτό θα εξαρτηθεί ίχπό την επιτυχία που θα σημειώσουν οι διαρθρωτικές μεταβολές που θα καταστήσουν δυνατή την επίτευξη και την πλήρη συμμετοχή στα κριτήρια σύγκλισης, πράγμα που ωστόσο δεν αποτελεί προϋπόθεση για την προσχώρηση. Η συμμετοχή της Εσθονίας στο τρίτο στάδιο της ΟΝΕ ως χώρα μη συμμετέχουσα στο Ευρώ θα θέσει κάποια προβλήματα μεσοπρόθεσμα. Η νομοθεσία της Κεντρικής Τράτεζας είναι ήδη πλήρως συμβατή με τους κανόνες της ΕΚ όσον αφορά τη ρητή απαγόρευση της χρηματοδότησης του ελλείμματος του προϋπολογισμού. Η επιτυχής εφαρμογή του συστήματος του συμβουλίου συναλλάγματος μέχρι σήμερα και η σχετική ανάπτυξη του τραπεζικού τομέα είναι ενθαρρυντικοί δείκτες για τη δυνατότητα της Εσθονίας να ολοκληρώσει την αναδιάρθρωση του χρηματοοικονομικού της κλάδου στα αμέσως επόμενα χρόνια. Φοοολογία Το κεκτημένο στον τομέα της άμεσης φορολογίας αφορά κυρίίος ορισμένες απόψεις φόρων εταιρειών και κεφαλαίου. Οι τέσσερις ελευθερίες της Συνθήκης ÈK έχουν ευρύτερη επίπτωση στα εθνικά φορολογικά συστήματα. Το κεκτημένο έμμεσης φορολογίας συνίσταται κυρίως στην εναρμονισμένη νομοθεσία στον τομέα του φόρου προστιθέμενης αξίας και των φόρων κατανάλωσης. Σ αυτό περιλαμβάνεται η εφαρμογή ενός μη σωρευτικού γενικού φόρου επί της κατανάλωσης 59 (ΦΠΑ), ο οποίος εισπράττεται σε όλα τα στάδια παραγωγής και διανομής αγαθοΥν και υπηρεσιοΥν. Αυτό σημαίνει ίση φορολογική μεταχείριση το)ν εσο>τερικο)ν και μη εσωτερικών συναλλαγών (εισαγωγές). Το κεκτημένο του ΦΠΑ περιέχει επίσης μεταβατικές ρυθμίσεις για τη φορολογία των συναλλαγών στην Ευρωπαϊκή Ένωση μεταξύ φορολογουμένων. Στον τομέα των φόρων κατανάλωσης, το κεκτημένο περιέχει εναρμονισμένες φορολογικές δομές και ελάχιστα ποσοστά δασμών μαζί με κοινούς κανόνες σχετικά με την κατοχή και διακίνηση εναρμονισμένοι φορολογούμενων αγαθών, συμπεριλαμβανομένης της χρήσης φορολογικοί αποθηκών). Λόγω της θέσπισης της ενιαίας αγοράς, όλοι οι φορολογικοί έλεγχοι των εσωτερικών συνόρων της Κοινότητα καταργήθηκαν τον Ιανουάριο του 1993. Η αμοιβαία βοήθεια μεταξύ των φορολογικών αρχών των κρατών μελών αποτελεί σημαντικό χαρακτηριστικό της διοικητικής συνεργασίας στην εσωτερική αγορά. Η αντίστοιχη οδηγία καλύπτει τόσο την άμεση όσο και την έμμεση φορολογία. Η ευρωπαϊκή συμφωνία περιέχει διατάξεις σχετικά με την προσέγγιση της νομοθεσίας στον τομέα της έμμεσης φορολογίας. Το Λευκό Βιβλίο περιέχει ως μέτρα του Σταδίου Ι, τα μέτρα εκείνα τα οποία συνιστούν τις κύριες απαιτήσεις του κεκτημένου έμμεσης φορολογίας (βασικά, εκείνα τα μέτρα που εφαρμόζοντο στην Κοινότητα μέχρι το 1993), και ίος μέτρα του Σταδίου II, τα μέτρα εκείνα τα οποία είναι επιπλέον αναγκαία για την εφαρμογή του πλήρους κεκτημένου της έμμεσης φορολογίας. Συνοπτική περιγραφή Άμεση φορολογία Οι δύο οδηγίες φορολογίας εταιρειών καθώς και η σύμβαση διαιτησίας προβλέπουν ένα μηχανισμό που εφαρμόζεται με βάση την αμοιβαιότητα. Αντίστοιχες διατάξεις μπορεί, ως εκ τούτου, εξ ορισμού να μην αναμένεται να υπάρξουν πριν την προσχώρηση. Έμμεση φορολογία Η συνολική συμμετοχή των εσόδων από τον ΦΠΑ και τους φόρους κατανάλωσης στον κρατικό προϋπολογισμό της Εσθονίας ανήλθε σε 42% και 11% αντίστοιχα το 1995. Η ανοδική αυτή τάση αναμένεται να συνεχιστεί. Φόρος Προτιθέμενης Αξίας Το σημερινό σύστημα ΦΠΑ της Εσθονίας τέθηκε σε εφαρμογή τον Ιανουάριο του 1991 με σημαντικές αναθεωρήσεις που τέθηκαν σε ισχύ τον Ιανουάριο του 1994. Η Εσθονία εφαρμόζει ένα ενιαίο ποσοστό ΦΠΑ 18%, το οποίο εφαρμόζεται σε όλες τις φορολογητέες πράξεις, συμπεριλαμβανομένων και των εισαγόμενων αγαθών. Αντιθέτως, οι "εισαγόμενες" υπηρεσίες δεν υπόκεινται σε οποιονδήποτε ΦΠΑ. Εκτός από το σταθερό ποσοστό ΦΠΑ, η Εσθονία εφαρμόζει μηδενικό ποσοστό σε ορισμένες προμήθειες. Ορισμένες δραστηριότητες απαλλάσσονται από τον ΦΠΑ χωρίς δικαίωμα πίστωσης του προηγουμένως καταβληθέντος ΦΠΑ σχετικά με τις προμήθειες αυτές. Οι απαλλαγές αυτές συμφέροντος, χρηματοοικονομικές και ασφαλιστικές υπηρεσίες, περιουσία και τυχερά και παρόμοια παιχνίδια. Οι φορολογούμενοι δικαιούνται κατ αρχήν να αφαιρούν τον ΦΠΑ που επιβλήθηκε στις αγορές αγαθών και υπηρεσιών για επαγγελματικούς σκοπούς. σχέση κυρίως δραστηριότητες δημοσίου έχουν με 60 Εντούτοις, ο εσθονικός νόμος περί ΦΠΑ δεν περιέχει οποιεσδήποτε διατάξεις που επιτρέπουν την επιστροφή του φόρου στους φορολογούμενους που δεν είναι εγκατεστημένοι στη χώρα. Φόρος κατανάλωσης Το υπάρχον σύστημα φόρων κατανάλωσης στην Εσθονία θεσπίστηκε το 1995. Οι φόροι έλαια, στο οινόπνευμα και στα κατανάλωσης οινοπνευματώδη ποτά καθώς και στα προϊόντα καπνοβιομηχανίας. Για κάθε κατηγορία προϊόντος, η φύση του φόρου είναι ειδική. εφαρμόζονται στα ορυκτά Ααοιβαία βοήθεια Η διεύθυνση φορολογίας δεν υποχρεώθηκε ακόμη να αναπτύξει την ικανότητα της για αμοιβαία βοήθεια με τις φορολογικές αρχές των κρατών μελών, λόγω του γεγονότος ότι η αμοιβαία βοήθεια αποτελεί χαρακτηριστικό το οποίο θα τεθεί σε εφαρμογή μόνο μετά την προσχώρηση. Αξιολόγηση της τρέχουσας κατάσταση και των προοπτικών Φόρος Προστιθέμενης Αξίας Το ισχύον σύστημα ΦΠΑ της Εσθονίας στηρίχθηκε στις βασικές αρχές της νομοθεσίας του ΦΠΑ της Κοινότητας και, ως εκ τούτου, αντιπροσωπεύει ένα σημείο εκκίνησης για τη μελλοντική ευθυγράμμιση του με το κοινοτικό κεκτημένο του ΦΠΑ. Εντούτοις, χαρακτηρίζεται ως πολύ γενικό και μη συνεπές ως προς την εφαρμογή του. Προκειμένου να εγγραφεί για τους σκοπούς του ΦΠΑ στην Εσθονία, ο επιχειρηματίας πρέπει να είναι εγγεγραμμένος στον Επαγγελματικό Κώδικα που απαιτεί την εγκατάσταση υποκαταστήματος στη χώρα. Αυτό σημαίνει ότι οι ξένοι επιχειρηματίες (χο)ρίς υποκατάστημα στη χώρα) δεν μπορούν να εγγραφούν για σκοπούς ΦΠΑ στην Εσθονία. Η εσθονική προσέγγιση όσον αφορά τις απαλλασσόμενες συναλλαγές αποκλίνει από εκείνη της Κοινότητας τόσο από απόψείος πεδίου όσο και από απόψείος ουσίας. Δεδομένου ότι η Εσθονία δεν εφαρμόζει οποιεσδήποτε ρυθμίσεις για την επιστροφή του ΦΠΑ στους μη εγγεγραμμένους αλλοδαπούς φορολογούμενους, ο ΦΠΑ αντιπροσωπεύει ένα αυξημένο κόστος για τους επιχειρηματίες αυτούς. Η συμμετοχή της Εσθονίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση θα απαιτήσει σημαντική προσαρμογή προκειμένου να ευθυγραμμιστεί η νομοθεσία όσον αφορά τον ΦΠΑ προς τις απαιτήσεις του κοινοτικού κεκτημένου, τόσο από απόψεως γενικών διατάξεων της κοινοτικής νομοθεσίας σχετικά με τον ΦΠΑ όσο και αναφορικά με το αναγκαίο σύστημα φορολογίας σε μία κοινότητα χωρίς εσωτερικούς συνοριακούς ελέγχους. Το εσθονικό εθνικό σχέδιο στρατηγικής για την εφαρμογή των συστάσεων του Λευκού Βιβλίου αναφορικά με τον ΦΠΑ δεν προβλέπει ένα σαφές και λεπτομερές χρονοδιάγραμμα για μελλοντικές προσαρμογές. Βραχυπρόθεσμα, σχεδιάζεται να δοθεί βάρος στην αλλαγή των μηδενικών ποσοστών σε απαλλαγές χωρίς την επιλογή πίστωσης του προηγουμένως καταβληθέντος ΦΠΑ. Οι μεσοπρόθεσμοι στόχοι προβλέπουν την πλήρη ευθυγράμμιση του εσθονικού συστήματος ΦΠΑ με εκείνο της Κοινότητας μέχρι την 1η Ιανουαρίου 2000. 61 Φόρος κατανάλωσης Δεν υπάρχει κανένα αποτελεσματικό σύστημα αναστολής των φόρων κατανάλωσης όπου τα αγαθά να μπορούν να διακινούνται μεταξύ εγκεκριμένων φορολογικών αποθηκών χωρίς καταβολή δασμού. Προκειμένου να εξασφαλιστεί μία ορθή εq)αρμoγή της κοινοτικής νομοθεσίας φόρων κατανάλωσης, η Εσθονία πρέπει να δημιουργήσει ένα σύστημα αποθήκευσης που να στηρίζεται στο κοινοτικό πρότυπο το συντομότερο δυνατόν. Το εσθονικό εθνικό σχέδιο στρατηγικής για την εφαρμογή των διατάξεων του Λευκού Βιβλίου δεν παρέχει σαφές και λεπτομερές χρονοδιάγραμμα για μελλοντικές προσαρμογές της εσθονικής νομοθεσίας σχετικά με τον ίρόρο κατανάλωσης. Ένας βραχυπρόθεσμος στόχος συνίσταται στην αύξηση των ελέγχων σε τοπικό επίπεδο. Ο μακροπρόθεσμος στόχος είναι η προσέγγιση του πεδίου εφαρμογής και των ποσοστών των δασμών προς την κοινοτική νομοθεσία. Εντούτοις, δεν σχεδιάζεται πλήρης εναρμόνιση της νομοθεσίας. Αμοιβαία βοήθεια Μετά την προσχώρηση, θα υπάρξει επίσης ανάγκη εφαρμογής των κατάλληλων ρυθμίσεων για διοικητική συνεργασία και αμοιβαία βοήθεια μεταξύ των κρατών μελών. Οι απαιτήσεις αυτές είναι ουσιαστικές για τη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς. Συμπέρασμα Το κεκτημένο αναφορικά με την άμεση φορολογία δεν θα πρέπει να παρουσιάσει σημαντικές δυσχέρειες. Όσον αφορά την έμμεση φορολογία, παρόλο ότι έγινε μία αρχή, θα απαιτηθούν σημαντικές προσπάθειες εφόσον η Εσθονία πρέπει να συμμορφωθεί με το κεκτημένο αναφορικά με τον ΦΠΑ και τους φόρους κατανάλωσης μεσοπρόθεσμα. Θα πρέπει να είναι δυνατόν να αρχίσει η συμμετοχή στην αμοιβαία βοήθεια, λόγω του γεγονότος ότι η φορολογική διοίκηση αναπτύσσει την εμπειρία της στο θέμα αυτό. Στατιστικές Οι κύριες αρχές του κοινοτικού κεκτημένου αφορούν την αμεροληψία, την αξιοπιστία, τη διαφάνεια, τον εμπιστευτικό χαρακτήρα (των μεμονωμένων πληροφοριών) και τη διάδοση των επίσημων στατιστικών στοιχείων. Επιπλέον, υπάρχει ένα σημαντικό σώμα αρχών και πρακτικών που αφορούν τη χρησιμοποίηση το>ν ευρο)παϊκών και διεθνών ταξινομήσεων, τα συστήματα εθνικών λογαριασμών, τα μητρώα επιχειρήσεων και δ ιάφορες κατηγορ ίες στατ ιστ ικών. Η ευρωπαϊκή συμφωνία προβλέπει τη συνεργασία για την πραγματική και αξιόπιστη ανάπτυξη των στατιστικών σε συμφωνία με τα διεθνή πρότυπα και συστήματα ταξινόμησης. Το Λευκό Βιβλίο δεν περιλαμβάνει διατάξεις στον τομέα αυτό. 62 Συνοπτική περιγραφή Η κρατική στατιστική υπηρεσία, που υπάγεται στο Υπουργείο Οικονομικών, είναι ο βασικός φορέας που είναι επιφορτισμένος με την κατάρτιση και τη διάδοση των επίσημων στατιστικών στοιχείου στην Εσθονία. Η νομική βάση των επίσημων στατιστικών στην Εσθονία συνίσταται στο νόμο περί στατιστικής του 1990. Μία νέα πράξη στατιστικής, στην οποία λαμβάνονται υπόψη κοινοτικά και άλλα διεθνή στατιστικά πρότυπα, εγκρίθηκε από την κυβέρνηση το Δεκέμβριο 1996 και βρίσκεται τώρα στο Κοινοβούλιο. Αξιολόγηση της τρέχουσας κατάστασης και των προοπτικών Οι επίσημες στατιστικές της Εσθονίας πληρούν τις βασικές κοινοτικές απαιτήσεις. Ωστόσο, πρέπει να σημειωθεί ακόμη σημαντική πρόοδος. Υπάρχουν ελλείψεις σε τομείς όπως τα στατιστικά στοιχεία των επιχειρήσεων, η κατάρτιση ενός μητρώου επιχειρήσεων, οι βραχυπρόθεσμοι οικονομικοί δείκτες και στατιστικά στοιχεία εισροών/εκροών. Ένα σημαντικό έργο που πρέπει ακόμη να γίνει είναι η αναδιοργάνωση το)ν γεωργικοΥν στατιστικών στοιχεύον. Συμπέρασμα Η Εσθονία θα χρειαστεί να καταβάλει σημαντική προσπάθεια για να συμμορφωθεί μεσοπρόθεσμα με τις απαιτήσεις της ΕΚ, όσον αφορά τα επίσημα στατιστικά στοιχεία. 3ο4 Τομεακές πολιτικές Βιομηχανία Η βιομηχανική πολιτική της ΕΚ επιδιώκει την αύξηση της ανταγωνιστικότητας, επιτυγχάνοντας κατ ' αυτόν τον τρόπο άνοδο του βιοτικού επιπέδου και υψηλά επίπεδα απασχόλησης. Στοχεύει στην επιτάχυνση της προσαρμογής στις διαρθρωτικές απαλλαγές, ενθαρρύνοντας ένα περιβάλλον που είναι ευνοϊκό στις πρωτοβουλίες, στην ανάπτυξη των επιχειρήσεων σ'όλη την Κοινότητα, και τη βιομηχανική συνεργασία, καλλιεργώντας την καλύτερη εκμετάλλευση του βιομηχανικού δυναμικού που απορρέει από τις πολιτικές της καινοτομίας, της έρευνας και της τεχνολογικής εξέλιξης. Η βιομηχανική πολιτική της ΕΚ είναι από τη φύση οριζόντια. Οι τομεακές ανακοινώσεις στοχεύουν στην μεταφορά οριζόντιων εννοιών σε ειδικούς τομείς. Η βιομηχανική πολιτική της ΕΚ προκύπτει από τη διάρθρωση των μέσων μιας σειράς κοινοτικών πολιτικών περιλαμβάνει τόσο μέσα που σχετίζονται με την λειτουργία της αγοράς (προδιαγραφές προϊόντων και πρόσβαση στην αγορά, εμπορική πολιτική, κρατικές ενισχύσεις και πολιτική του ανταγωνισμού), όσο και μέτρα που σχετίζονται με την ικανότητα της βιομηχανίας να προσαρμοστεί σε αλλαγές (σταθερό μακροοικονομικό περιβάλλον, τεχνολογία, κατάρτιση κ. λ. π. ). Για να αντεπεξέλθει στην πίεση του ανταγωνισμού και στις δυνάμεις της αγοράς στην Ένωση, η βιομηχανία των χωρών που έχουν υποβάλει αίτηση πρέπει να έχει φθάσει σε ένα ορισμένο επίπεδο ανταγωνιστικότητας πριν από την προσχώρηση. Οι χώρες που έχουν υποβάλει αίτηση πρέπει να φαίνονται ότι ακολουθούν πολιτικές που στοχεύουν σε ανοικτές και ανταγωνιστικές αγορές σύμφωνα με τις κατευθύνσεις του άρθρου 130 ("Βιομηχανία") της συνθήκης. Η συνεργασία μεταξύ της ΕΚ και των υποψηφίων χωρών στους τομείς της βιομηχανικής συνεργασίας, και των επενδύσεων, της βιομηχανικής 63 τυποποίησης και της εκτίμησης της συμμόρφο>σης, όπως προβλέπεται από την ευρωπαϊκή συμφωνία, αποτελεί σημαντικό δείκτη εξελίξεων προς την ορθή κατεύθυνση. Συνοπτική περιγραφή Η βιομηχανική παραγωγή της Εσθονίας ανήρχετο στο περίπου 0,8 δισεκατ. ECU το 1995, ή λιγότερο από το εν τρίτο της βιομηχανικής παραγωγής του Λουξεμβούργου, και συμμετέχει με 23% στο ΑΕΠ. Η βιομηχανία απασχολεί 185. 000 άτομα (28% της συνολικής απασχόλησης). Η βιομηχανία τροφίμων (20% του βιομηχανικού εργατικού δυναμικού), η ελαφρά βιομηχανία (19%), η μεταλλουργία (19%) και η επεξεργασία ξυλείας (11%) είναι οι βασικοί εργοδότες. Ο συνολικός αριθμός βιομηχανικών επιχειρήσεων εκτιμάται σε 4. 600, σχεδόν όλες είναι MME. Η οικονομική δομή της Εσθονίας σε μεγάλο βαθμό έχει ξεπεράσει το αναποτελεσματικό σύστημα του διαπεριφερειακού καταμερισμού της εργασίας που επιβλήθηκε κάτο) από την σοβιετική κατοχή ανεξάρτητα από τους φυσικούς της πόρους και την περιορισμένη εθνική αγορά. Μόλις άρχισε η μετάβαση στην Εσθονία πραγματοποιήθηκαν ριζικές αλλαγές στη βιομηχανία. Η ανάκαμψη της αύξησης του ΑΕΠ από το 1994 οφείλεται πρωταρχικά σε αύξηση της βιομηχανικής παραγωγής, σημαντική αύξηση του αριθμού των νέων ιδιωτικών επιχειρήσεων και αύξηση των άμεσων ξένων επενδύσεων. Το 1990 στη βαριά βιομηχανία οφείλετο το 50% της βιομηχανικής παραγωγής και σήμερα υποχρεούται να βελτιώσει την ποιότητα του προϊόντος και την τεχνολογία παραγωγής. Ένα ιδιαίτερο στοιχείο της ανάκαμψης της βιομηχανίας της Εσθονίας είναι η έντονη εμπλοκή της σε συναλλαγές τελειοποίησης προς επανεισαγωγή (OPT - outward processing trade, που καλύπτει το 12% όλων των εισαγωγών), που εφαρμόζεται κυρίως στην υφαντουργία με την Φινλανδία και τη Σουηδία. Ενώ οι επιχειρήσεις στην ΕΚ επιθυμούν να επωφεληθούν από το χαμηλό κόστος των εργατικών στην Εσθονία, η Ρωσία στέλνει ημιτελή προϊόντα για τελειοποίηση στην Εσθονία λόγω της ανώτερης ποιότητας παραγωγής. Η υπό εξέλιξη διαδικασία εκσυγχρονισμού της οικονομίας της Εσθονίας αντικατοπτρίζεται στο υψηλό μερίδιο του μηχανολογικού και τεχνικού εξοπλισμού στις εισαγωγές. Αντίστροφα η σύνθεση των εξαγωγών αντικατοπτρίζει όλο και περισσότερο τα σημερινά συγκριτικά πλεονεκτήματα της χώρας σε τομείς χαμηλής προστιθέμενης αξίας, όπως η κατεργασία της ξυλείας, η χαρτοβιομηχανία, η υφαντουργία και τα τρόφιμα. Η Εσθονία έχει επιτυχούς επαναπροσανατολίσει τις εξαγωγές της προς τις δυτικές αγορές. Βιομηχανία της Εσθονίας, κύριοι παραγωγικοί τομείς το 1995 Τομέας % συμμετοχής στη βιομηχανική απασχόληση % συμμετοχής στη βιομηχανική παραγωγή Βιομηχανία τροφίμων Κλωστοϋφαντουργία Βιομηχανία ξύλου και έπιπλα Μηχανήματα και ηλεκτρ. συσκευές Χημική βιομηχανία και φάρμακα Εξοπλισμός μεταφορά'™ Άλλα μη μεταλλικά ορυκτά προϊόντα Οικοδομή Σύνολο Συμμετοχή της βιομηχανίας (πλην οικοδομής) στο συνολικό ΑΕΠ 40 11 15 11 12 5 6 μη διαθέσιμο 100 15 14 11 12 7 3 3 20 100 23 64 Η βιομηχανία τροφίμων είναι ο πλέον σημαντικός τομέας της βιομηχανίας της Εσθονίας. Η παραγωγική του ικανότητα σχεδιάστηκε για να ικανοποιεί τις ανάγκες της Εσθονίας και πολλών μερών της τέως ΕΣΣΔ. Η κατάρρευση της αγοράς οδήγησε σε απότομες μειώσεις της παραγωγής. Παρά την ύφεση, η βιομηχανία τροφίμων κατόρθωσε να διατηρήσει την ηγετική της θέση στην βιομηχανία της Εσθονίας. Ο επαναπροσανατολισμός της βιομηχανίας προς τις αγορές της ΕΚ απεδείχθη δύσκολος λόγω των εμπορικών περιορισμών και των ποιοτικών και υγειονομικών απαιτήσεων. Ένα σημαντικό μέρος των εξαγωγών τροφίμων της Εσθονίας εξακολουθεί να κατευθύνεται προς τη Ρωσία, παρά τους υψηλούς εισαγωγικούς δασμούς που επέβαλε η Ρωσία στα εσθονικά προϊόντα. Η βιομηχανία τροφίμων είναι ο προτιμητέος στόχος των ξένων επενδυτών, γεγονός που οδήγησε στην ανασυγκρότηση και στη βελτίωση του τεχνολογικού επιπέδου της παραγωγής. Πραγματοποιήθηκαν επίσης βήματα από νομοθετική άποψη για τη βελτίωση της ποιότητας και για την ικανοποίηση των απαιτήσεων της ΕΚ. Ο τομέας ενδεχόμενα να έχει σημειώσει ικανοποιητική πρόοδο κατά τη στιγμή της προσχώρησης. Οι μακροπρόθεσμες πολιτικές, ειδικά για τα αλιευτικά προϊόντα, τη βιομηχανία ποτών και γαλακτοκομικών προϊόντων, είναι σχετικά καλές. Η κλωστοϋφαντουργία είναι ο δεύτερος από άποψη σημασίας τομέας της βιομηχανίας της Εσθονίας και κυριαρχείται από ένα μικρό αριθμό μεγάλων, ιδιωτικοποιημένων επιχειρήσεων. Το χαμηλό εργατικό κόστος και οι χαμηλές ανάγκες επενδύσεων κεφαλαίων κατέστησαν τομέα υπεργολαβιών και τελειοποίησης προς επανεισαγωγή της Εσθονίας. Παραταύτα, οι επιχειρήσεις της Εσθονίας έχουν αρχίσει να μειώνουν τον αριθμό το)ν υπεργολαβιο')ν και συγκεντρώνονται στην εξαγωγή δικών τους συλλογών. Καθώς το εργατικό κόστος αναμένεται να αυξηθεί στο μέλλον, θα παρατηρηθούν περαιτέρω ανάγκες προσαρμογής. την κλωστοϋφαντουργία τον σημαντικότερο Η βιομηχανία της ξυλείας, επίσης είναι σημαντικός κλάδος της βιομηχανίας, και, δεδομένου Οτι μεγάλο μέρος της επικράτειας της Εσθονίας καλύπτεται από δάση, η βιομηχανία διαθέτει εγχώριους πόρους για την ανάπτυξη της. Η μηχανική βιομηχανία ξυλείας, ιδιαίτερα της επίπλωσης, διαθέτει σημαντικά συγκριτικά πλεονεκτήματα λόγω του χαμηλού κόστους της ξυλείας, του ιδιαίτερα εξειδικευμένου εργατικού δυναμικού χαμηλού κόστους και των χαμηλών αναγκών επενδύσεων κεφαλαίων λόγω της υψηλής συμμετοχής της χειρωνακτικής εργασίας. Τα έπιπλα αντιστοιχούν σε περισσότερο από το 50% της συνολικής παραγωγής του δασικού τομέα, ο οποίος έχει στενές εμπορικές σχέσεις με την ΕΚ. Ο τομέας αυτός θα πρέπει να αναπτυχθεί καλά και η προσχώρηση δεν πρέπει να θέσει προβλήματα. Η χημική δασική βιομηχανία θα πρέπει να ανταγωνιστεί τόσο στην εγχώρια αγορά όσο και στις αγορές των εξαγωγών με τεχνολογικά προηγμένους παραγωγούς. Ιδιαίτερα η βιομηχανία ξυλοπολτού είναι τεχνολογικά απαρχαιωμένη και προκαλεί σημαντικές βλάβες στο περιβάλλον. Λόγω της οπισθοδρόμησης του τομέα αυτού θα πρέπει να πραγματοποιηθούν σημαντικές επενδύσεις για να βελτιο')σουν την ανταγωνιστικότητα του. Επί του παρόντος η βιομηχανία αυτή δεν είναι επαρκώς ανταγοηαστική. Μηχανήματα και ηλεκτρικές συσκευές: Η ιδιωτικοποίηση έχει στο μεγαλύτερο μέρος της ολοκληρωθεί. Λόγω του χαμηλού εργατικού κόστους οι τομείς αυτοί προσέλκυσαν υπεργολαβίες και σήμερα τους αναλογεί το εν τέταρτο του συνόλου των εισαγωγών και εξαγωγών προς τελειοποίηση. Συνολικά, όμως, το μεγαλύτερο μέρος της παραγωγής απευθύνεται στην τέως Σοβιετική Ένωση και τις ΧΚΑΕ. Η χημική βιομηχανία είναι μικρή και κυρίως παράγει λιπάσματα. Οι παραγωγικές εγκαταστάσεις χρειάζονται εκσυγχρονισμό και μεγάλες επενδύσεις για την προστασία του περιβάλλοντος. Η μεταρρυθμίσεις, φαρμακευτική συμπεριλαμβανομένης της ιδιωτικοποίησης, της εγκαθίδρυσης κανονιστικών αρχών και εντυπωσιακές ολοκλήρωσε βιομηχανία 65 εναρμόνισης εξορυκτικές της δραστηριότητες συνδέονται με την εξόρυξη πετρελαίου που έχει καταστρέψει μεγάλες εκτάσεις της υπαίθρου στο βορειοανατολικό τμήμα της χώρας. του νομοθετικού πλαισίου. Οι περισσότερες F Fn0ovia ακολούθησε μία ταχεία και αποφασιστική πολιτική ιδιωτικοποιήσεων. Τα αρχικά οργανωτικά προβλήματα της διαδικασίας της ιδιωτικοποίησης ξεπεράστηκαν με την δημιουργία της εσθονικής υπηρεσίας ιδιωτικοποιήσεων. Η ιδιωτικοποίηση μικρών επιχειρήσεων είναι σήμερα πρακτικά ολοκληρωμένη. Τον Μάιο του 1996 ουσιαστικά οι 450 μεγάλες και μεσαίου μεγέθους επιχειρήσεις που περιλαμβάνονταν στο αρχικό πρόγραμμα της κυβέρνησης για πώληση περιουσιακών στοιχείων είχαν σχεδόν όλες ιδιωτικοποιηθεί. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της ΕΤΑΑ, το 1996 ο ιδιωτικός τομέας ήδη συνέβαλε με περίπου 70% του ΑΕΠ, και αναμένεται να αυξηθεί περαιτέρω. Σήμερα οι προσπάθειες εστιάζονται στην ανασυγκρότηση και ιδιωτικοποίηση των μονοπωλιακών επιχειρήσεων υποδομής (ιδιαίτερα των κοινωφελών επιχειρήσεων). Αξιολόγηση της παρούσας κατάστασης και των προοπτικών Η βιομηχανία αποτελεί μικρό μέρος της οικονομίας της Εσθονίας, μικρότερο από τις άλλες χώρες που έχουν υποβάλει αίτηση. Είναι κυρίως συγκεντρωμένο σε μερικούς μόνο βασικούς τομείς: βιομηχανία τροφίμων, ξυλεία και χαρτί, έπιπλα, κλωστοϋφαντουργία, που όλες μαζί αντιπροσωπεύουν περισσότερο από το 50% της συνολικής βιομηχανικής παραγωγής. Οι τομείς αυτοί έχουν στέρεες βάσεις από άποψη των διαθέσιμων πρώτων υλών, της τοπογραφίας της χώρας και του γενικά χαμηλού κόστους εργατικών. Παραταύτα, απαιτείται σημαντικός εκσυγχρονισμός ορισμένων υποτομέων, όπως η βιομηχανία χαρτοπολτού ιδιαίτερα. Αλλοι τομείς που έχουν αναπτυχθεί ως μέρος της προγραμματισμένης οικονομίας της Σοβιετικής Ένωσης, όπως τα μηχανήματα και οι ηλεκτρικές συσκευές, παρουσιάζουν επίσης τρωτά σημεία. Αντίθετα, ο φαρμακευτικός τομέας μπορεί να θεωρηθεί ως υπόδειγμα εντυπωσιακής μεταρρύθμισης. Τα ισχυρά σημεία της βιομηχανίας της Εσθονίας είναι το ευνοϊκό μακροοικονομικό περιβάλλον και ο υψηλός ρυθμός επενδύσεων. Επιπλέον, ως αποτέλεσμα της ορθής χρηματοοικονομικής πολιτικής και της εδραίωσης του τραπεζικού τομέα, η βιομηχανία απολαμβάνει ήδη μεσοπρόθεσμων και μακροπρόθεσμων πιστώσεων. Κ ιδιωτικοποίηση της βιομηχανίας έχει στο μεγαλύτερο μέρος της ολοκληρωθεί. Ενώ ορισμένοι τομείς της βιομηχανίας της Εσθονίας (όπως η κλωστοϋφαντουργία, η φαρμακευτική βιομηχανία και ο τομέας της οικοδομής) έχουν σε μεγάλο βαθμό ιδιωτικοποιηθεί και εκσυγχρονιστεί - συχνά με την βοήθεια άμεσων ξένων επενδύσεων - και ως εκ τούτου λειτουργούν σωστά στις εξαγωγικές αγορές, άλλοι τομείς (όπως η βιομηχανία τροφίμων, η μεταποίηση της ξυλείας και η παραγωγή χαρτιού, τα μηχανήματα και οι ηλεκτρικές συσκευές τα χημικά και τα υλικά οικοδομής) βρίσκονται ακόμη στη διαδικασία ανασυγκρότησης και χρειάζονται περαιτέρω επενδύσεις κεφαλαίων για εκσυγχρονισμό ώστε να αυξηθεί η ανταγωνιστικότητα τους. Συμπέρασμα σχετικά με την ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας Η Εσθονία έχει πραγματοποιήσει σημαντική πρόοδο στην ανασυγκρότηση της βιομηχανίας και στην υιοθέτηση της βιομηχανικής νομοθεσίας της ΕΚ. Εφόσον οι σημερινές προσπάθειες και η εισροή ξένων κεφαλαίων συνεχιστούν, μεσοπρόθεσμα αναμένεται ότι η ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας θα παρουσιάσει πολύ λίγα προβλήματα, που δεν θα εξελιχθούν σε εμπόδια για την πλήρη συμμετοχή της στην διευρυμένη αγορά της ΕΚ. 66 Η αξιολόγηση του κεκτημένου ειδικά ως προς την ελεύθερη κυκλοφορία βιομηχανικοί αγαθών βρίσκεται σε ξεχωριστό κεφάλαιο στην εσωτερική αγορά. Γεωογία Η Κοινή Γεωργική Πολιτική αποσκοπεί στη διατήρηση και την ανάπτυξη ενός σύγχρονου γεωργικού συστήματος που θα διασφαλίζει ένα δίκαιο βιοτικό επίπεδο στη γεωργική κοινότητα και την προσφορά τροφίμων σε λογικές τιμές για τους καταναλωτές, ενώ θα εξασφαλίζει την ελεύθερη κυκλοφορία προϊόντων εντός της ΕΚ. Ιδιαίτερη προσοχή δίνεται στο περιβάλλον και την αγροτική ανάπτυξη. Για τη διαχείριση της ΚΓΠ υπάρχουν κοινές οργανώσεις αγορών, οι οποίες συμπληρώνονται με κανονισμούς για την υγεία των ξο')θ)ν, την φυτοϋγειονομική προστασία και τη διατροφή των ζώων, καθώς και από κανονισμούς που αφορούν την υγιεινή των τροφίμων. Υπάρχει επίσης στον τομέα της διαρθρωτικής πολιτικής η νομοθεσία η οποία αρχικά αναπτύχθηκε κυρίως για τον εκσυγχρονισμό και τη διεύρυνση των γεωργικών δραστηριοτήτων με αυξανόμενη έμφαση στο περιβάλλον και την περιφερειακή διαφοροποίηση της πολιτικής. Μετά από τις μεταρρυθμίσεις του 1992, οι αυξημένες συνεισφορές στη στήριξη των γεωργικών εκμεταλλεύσεων, προκύπτουν από άμεσες πληρωμές ενίσχυσης που αντισταθμίζουν προοδευτικά τις μειωμένες τιμές στήριξης στην αγορά. Η ευρωπαϊκή συμφωνία προβλέπει τη βάση για τις συναλλαγές στον γεωργικό τομέα μεταξύ της Εσθονίας και της Κοινότητας και αποσκοπεί στην προο')θηση της συνεργασίας για τον εκσυγχρονισμό, την αναδιάρθρο)ση και την ιδιοπικοποίηση του γεωργικού τομέα της Εσθονίας, καθίός και για τον γεο)ργο-βιομηχανικό τομέα και τα φυτοϋγειονομικά πρότυπα. Το Λευκό Βιβλίο καλύπτει τους τομείς των ελέγχο>ν σε θέματα κτηνιατρικά, φυτοϋγειονομικής προστασίας και διατροφής των ζώων, καθώς και τις απαιτήσεις εμπορικής προώθησης για μεμονωμένες πρώτες ύλες. Σκοπός της εν λόγω νομοθεσίας είναι η προστασία των καταναλωτών, της δημόσιας υγείας και της υγείας των ζώων και των φυτών. Συνοπτική περιγραφή Η γεωργική κατάσταση Η αξία της γεωργικής παραγωγής κατά το 1995 αντιπροσώπευε περίπου το 0,13% της αντίστοιχης αξίας στην Ένωση. Το μερίδιο του γεωργικού τομέα στο ΑΕΠ μειώθηκε μετά την ανεξαρτησία, από το 20% περίπου στο 7% κατά το 1995. Η απασχόληση στον γεωργικό τομέα μειώθηκε στο 7%. Μέχρι το 1994, η οικονομία συρρικνώθηκε και η κατανάλωση στράφηκε από τα γαλακτοκομικά προϊόντα και τα προϊόντα με βάση το κρέας, στον άρτο και τα σιτηρά. Περίπου 46% της συνολικής έκτασης καλύπτεται από δάση (2 εκατ. εκτάρια) ενώ το 32% χρησιμοποιείται ως γεωργική γη (1,5 εκατ. εκτάρια). Ο τομέας των γεωργικών εκμεταλλεύσεων της Εσθονίας βρίσκεται επί του παρόντος στη διαδικασία ιδιωτικοποίησης. Μεγάλες γεωργικές επιχειρήσεις (πρώην κρατικά αγροκτήματα) με διαφορετικές νομικές δομές (συνεταιρισμοί, εταιρείες περιορισμένης ευθύνης και κοινών αποθεμάτων) εξακολουθούν να διαχειρίζονται περίπου το 30% της γεωργικής γης (μέσο μέγεθος 520 εκταρίων), ενώ το εναπομένων 70% της γεωργικής γης 67 είναι κατανεμημένο εξίσου μεταξύ 14 500 οικογενειακών εκμεταλλεύσεων (μέσο μέγεθος 23 εκτάρια) και οικογενειακών αγροτεμαχίων (μέσο μέγεθος: μικρότερο από 2 εκτάρια). Έχει ζητηθεί η απόδοση 1,2 εκατ. εκταρίων γης στους νόμιμους ιδιοκτήτες. Μέχρι το Μάιο του 1997, επεστράφησαν 500 000 εκτάρια (το 42%) και ενεγράφησαν στο κτηματολόγιο. Η ολοκλήρωση του έργου προγραμματίζεται για το έτος 2000. Δεν απαιτήθηκε η επιστροφή 850 000 εκταρίων γης τα οποία, επί του παρόντος, θα παραμείνουν υπό κρατική ιδιοκτησία και θα μισθωθούν. Κατά το 1995, η Εσθονία παρήγαγε 514 000 τόνους σιτηρο')ν, 539 000 τόνους γεωμήλο>ν, 2000 τόνους ελαιούχων σπόρο)ν, 812 000 τόνους γάλακτος (αυτάρκεια: 148%), 25 000 τόνους βοείου κρέατος (92%), 46 000 τόνους χοιρείου κρέατος (109%). Η βιομηχανία μεταποίησης τροφίμων αντιπροσοχπεύει επί του παρόντος το 34% της συνολικής βιομηχανικής παραγωγής και η απασχόληση στον τομέα αυτό έχει παραμείνει αρκετά σταθερή, στο 4% περίπου από το 1986. Η βιομηχανία μεταποίησης τροφίμων αντιμετώπισε δύο βασικά προβλήματα, τη μείωση της εγχώριας ζήτησης, παρά το γεγονός ότι υπάρχουν πλέον ενδείξεις σταθεροποίησης, και την αύξηση των εισαγωγών λόγω της έλλειψης τελωνειακής προστασίας. Στις δραστηριότητες του τομέα το)ν γεωργικών προϊόντων διατροφής δεσπόζει η μεταποίηση κρέατος (22%), γαλακτοκομικών προϊόντων (20%) και ιχθύων (17%). Όλες σχεδόν οι επιχειρήσεις μεταποίησης τροφίμων έχουν ιδιωτικοποιηθεί. Καμία από τις εσθονικές εγκαταστάσεις μεταποίησης κρεάτων δεν έχει πιστοποιηθεί για εξαγωγές στην ΕΕ. Οι συναλλαγές γεωργικών και αλιευτικών προϊόντων έχουν παραδοσιακά αποτελέσει σημαντικό στοιχείο της οικονομίας της Εσθονίας. Κατά το 1995, τα γεωργικά προϊόντα αντιπροσώπευαν το 16,6% των συνολικών εξαγωγών και το 14,3% των εισαγωγών. Το μεγαλύτερο μέρος (65%) των εξαγωγών γεωργικών προϊόντων από την Εσθονία (κυρίως ιχθύες, κρέατα και γαλακτοκομικά προϊόντα) έχει για προορισμό τα Νέα Ανεξάρτητα Κράτη και το 29% την ΕΕ. Η Εσθονία αποτελεί καθαρό εισαγωγέα γεωργικών προϊόντων και η ΕΕ έχει θετικό εμπορικό ισοζύγιο 157 εκατ. ECU (1995) με την Εσθονία. Τα προϊόντα που δεσπόζουν στις εισαγο)γές, είναι η ζάχαρη, τα αναψυκτικά και τα λίπη και έλαια. Γεωργική πολιτική Το ΙΕΠ (Ισοδύναμο Επιδότησης στον Παραγωγό) που υπολογίσθηκε από τον ΟΟΣΑ ήταν 3% κατά το 1995, σε σύγκριση με το 49% για την ΕΕ. Η Εσθονία έχει μέχρι σήμερα ακολουθήσει μια ιδιαίτερα φιλελεύθερη πολιτική στον γεωργικό τομέα. Παρά το γεγονός ότι έχουν εκδοθεί από το Κοινοβούλιο ορισμένοι νόμοι που προβλέπουν αυξημένη στήριξη για τους γεωργούς, οι εν λόγω νόμοι έχουν μέχρι σήμερα εφαρμοσθεί μόνο σε ιδιαίτερα περιορισμένο βαθμό και η συνολική δημοσιονομική δαπάνη στο γεωργικό τομέα εξακολουθεί να είναι σχετικά χαμηλή (16,4 εκατ. ECU), δηλαδή το 3,4% του συνολικού προϋπολογισμού κατά το 1993. Υπάρχουν ελάχιστες πολιτικές στήριξης για συγκεκριμένα προϊόντα. Τα υφιστάμενα προγράμματα αποσκοπούν κυρίως στη βελτίίοση της ποιότητας το>ν σπόρων και της εκτροφής, στην καταχώρηση και την επιμόραχυση. Το κύριο μέσο που χρησιμοποιειτίχι για την παροχή στήριξης στον γεωργικό τομέα είναι το Ταμείο Γεωργικής Πίστης και 68 Αγροτικής Ζωής (ARLCF), το οποίο παρέχει πιστώσεις στις γεο>ργικές εκμεταλλεύσεις και στη βιομηχανία μεταποίησης. Η μοναδική δημόσια παρέμβαση είναι η κρατική προμήθεια για το εθνικό απόθεμα σπόρων, που ισοδυναμεί με 6 μήνες ανθρώπινης κατανάλωσης (50 000 τόνοι). Εντούτοις, ο εν λόγω στόχος πολιτικής δεν έχει επιτευχθεί στην πράξη. Οι γεωργικές τιμές δεν ρυθμίζονται και είναι σημαντικά χαμηλότερες από τις τιμές στην ΕΚ, παρά το γεγονός ότι αυξήθηκαν από το 1992 (το 1995 π. χ. η τιμή του σίτου αντιστοιχούσε στο 73% του μέσου όρου το>ν τιμών ΕΚ βόειο κρέας: 38% χοίρειο κρέας: 88,6% γάλα: 47%). Οι πολιτικές αγροτικής ανάπτυξης βρίσκονται στο στάδιο της συζήτησης, ενώ κανένα υπουργείο δεν είναι αρμόδιο για τη διαμόρφωση της πολιτικής. Η Εσθονία εφαρμόζει μια πολιτική ελευθέρων συναλλαγών και δεν διαθέτει τελωνειακή προστασία. Η συμφωνία ελευθέρων συναλλαγών μεταξύ της Εσθονίας και της Ευρωπαϊκής Κοινότητας άρχισε να ισχύει την 1η Ιανουαρίου 1995. Η Εσθονία έχει απελευθερώσει πλήρως την πρόσβαση στην αγορά της, ενώ η Κοινότητα έχει εγκρίνει παραχωρήσεις είτε με απεριόριστη πρόσβαση, είτε στο πλαίσιο των δασμολογικών ποσοστώσεων. Στην παρούσα φάση οι επιπτώσεις της συμφωνίας ελευθέρων συναλλαγών για τα ζωικά προϊόντα ήταν περιορισμένες για το γαλακτοκομικό τομέα, που είναι ο μοναδικός τομέας όπου ορισμένα προϊόντα (π. χ. το γάλα σε σκόνη) πληρούν τα ελάχιστα πρότυπα υγιεινής της ΕΕ. Κατά το 1996, η συμφο)νία ελευθέρων συναλλαγο')ν της Βαλτικής επεκτάθηκε καλύπτοντας τα γεωργικά προϊόντα. Η Συμφωνία άρχισε να ισχύει την 1η Ιανουαρίου 1997 και αναμένεται να αποτελέσει το πρώτο βήμα στη διαμόρφωση μιας τελο)νειακής ένωσης. Κατά το Μάιο του 1995, η Εσθονία επεκύρωσε μια συμφωνία ελευθέρων συναλλαγών με την Ουκρανία. Η Εσθονία διεξάγει επί του παρόντος διαπραγματεύσεις για να καταστεί μέλος της ΠΟΕ. Η Εσθονία έχει κινήσει τη διαδικασία για τη θέσπιση της νομοθεσίας που προβλέπεται στο Λευκό Βιβλίο. Αξιολόγηση της τρέχουσας κατάστασης και των προοπτικών Η παραγωγή σιτηρών και οι αποδόσεις ενδέχεται να ανακάμψουν για να πλησιάσουν τα επίπεδα αυτάρκειας μεσοπρόθεσμα και η Εσθονία έχει τη δυνατότητα να αυξήσει τα σχετικά επίπεδα στον τομέα των ζωικο')ν προϊόντο>ν. Εντούτοις, το δυναμικό της Εσθονίας για εξαγωγή των γαλακτοκομικοί και ζο)ΐκών προϊόνπον της στην ΕΕ δύναται να υλοποιηθεί μόνο εφόσον πληρούνται τα πρότυπα ποιότητας και υγιεινής της ΕΚ. Λόγω του πλεονάζοντος δυναμικού και της παλαιάς τεχνολογίας, ο τομέας αυτός εξακολουθεί να παρουσιάζει καθυστέρηση σε σχέση με τη γενική ανάκαμψη. Τα κύρια μέσα πολιτικής της αγοράς που εφαρμόζονται στην ΕΚ δεν εφαρμόζονται στην Εσθονία. Τούτο περιλαμβάνει βασικά μέσα όπως είναι οι γαλακτοκομικές ποσοστώσεις, κύρια χαρακτηριστικά του προγράμματος για τις αροτραίες καλλιέργειες (βασική έκταση, παύση της καλλιέργειας γαιών, αντισταθμιστικές πληρωμές και πριμοδοτήσεις στον τομέα του ζωικού κεφαλαίου), καθώς και ορισμένα προγράμματα αγροτικής και διαρθρωτικής ανάπτυξης. 69 Η διαχείριση και ο έλεγχος των μέτρων αυτών θα απαιτήσουν την εφαρμογή σχετικά σύγχρονων διοικητικών συστημάτων, που περιλαμβάνουν την κατάρτιση του ενδεδειγμένου κτηματολογίου, καθώς και συστήματα ταυτοποίησης και καταχώρησης των ζώων. Σαν γενική παρατήρηση δύναται να λεχθεί ότι είναι σαφές το γεγονός ότι οι διοικητικές δυνατότητες θα πρέπει να αναπτυχθούν περαιτέρω στους εν λόγω τομείς για να εφαρμοστούν στην Εσθονία τα μέτρα αυτά, ενώ θα πρέπει να καταργηθεί η κρατική υπηρεσία σπόρων. Είναι δύσκολο να προβλεφθεί στο στάδιο αυτό η εξέλιξη των γεωργικών τιμών στήριξης στην Εσθονία κατά την περίοδο προ της ένταξης τούτο θα εξαρτηθεί από ορισμένους παράγοντες που περιλαμβάνουν την εγχο>ρια οικονομία, την κατάσταση στις αγορές εξαγωγής και την εξέλιξη του επιπέδου στήριξης τα)ν τιμών στην Ένωση. Η Εσθονία θεσπίζει επί του παρόντος τη νομοθεσία που προβλέπεται στο Λευκό Βιβλίο. Στον κτηνιατρικό τομέα απομένει να υλοποιηθεί σημαντικό έργο για την προσαρμογή της εθνικής νομοθεσίας της Εσθονίας στις απαιτήσεις της ΕΚ. Τούτο περιλαμβάνει την εναρμόνιση της νομοθεσίας (ο στόχος αυτός αναμένεται να ολοκληρωθεί μέχρι το 1998), καθώς και τη δημιουργία εργαστηριακών εγκαταστάσεων και τη σύσταση μιας επίσημης κτηνιατρικής υπηρεσίας με επαρκείς πόρους, συμπεριλαμβανομένης της επιβολής αποτελεσματικών ελέγχων στους μεθοριακούς σταθμούς επιθεώρησης και στα εμπορεύματα που διέρχονται από τη χώρα. Οι διαδικασίες πιστοποίησης και η θέσπιση αποτελεσματικού συστήματος ταυτοποίησης των ζώων πρέπει να αναπτυχθούν περαιτέρω. Θα απαιτηθεί νομοθετικό έργο για την καλή διαβίωση των ζώων. Θα απαιτηθεί η αναβάθμιση ορισμένων εγκαταστάσεων μεταποίησης τροφίμων τόσο για το εμπόριο όσο και για την εσωτερική αγορά. Στον τομέα της διατροφής των ζώων, η ισχύουσα νομοθεσία δεν φαίνεται να είναι σύμφωνη με τους κοινοτικούς κανόνες. Η εναρμόνιση της νομοθεσίας βρίσκεται σε αρχικό στάδιο και δεν έχει ανακοινωθεί το χρονοδιάγραμμα για την ολοκλήρωση του έργου. Όσον αφορά τα προϊόντα φυτοπροστασίας και τη βιολογική γεωργία, η νομοθεσία δεν έχει εναρμονιστεί με τη νομοθεσία ΕΚ, οι εργασίες όμως για τη θέσπιση νομοθεσίας έχουν ξεκινήσει. Υπάρχουν ενδείξεις ότι ο έλεγχος των καταλοίπων φυτοφαρμάκων δεν διεξάγεται στην Εσθονία επί του παρόντος. Όσον αφορά τη νομοθεσία για τους σπόρους και το πολλαπλασιαστικό υλικό, έχει δηλωθεί ότι είναι εναρμονισμένη με αυτήν της ΕΚ. Η Εσθονία δεν επωφελείται από την ισοδυναμία για οποιαδήποτε είδη της ΕΚ και υπάρχουν ενδείξεις ότι απαιτείται ακόμη σημαντικό έργο για να πλησιάσει πράγματι το στόχο της δημιουργίας της απαραίτητης ανεπτυγμένης υποδομής. Η έγκριση νομοθεσίας που θα πλησιάζει τη νομοθεσία της ΕΕ στον τομέα φυτοϋγειονομικής προστασίας προβλεπόταν για τα τέλη του 1996. της Συμπέρασμα Απαιτούνται ακόμα σημαντικές προσπάθειες για την τήρηση του κεκτημένου, παρά το γεγονός ότι έχει επιτευχθεί πρόοδος όσον αφορά την έγκριση των μέτρων που αναφέρονται στο Λευκό Βιβλίο. 70 Ιδιαίτερες προσπάθειες πρέπει να καταβληθούν σχετικά με: την εφαρμογή και την επιβολή των κτηνιατρικών και φυτοϋγειονομικών απαιτήσεων και την αναβάθμιση των εγκαταστάσεων έτσι ώστε να πληρούν τα πρότυπα ΕΚ τούτο είναι ιδιαίτερα σημαντικό για τις ρυθμίσεις που αφορούν την επιθεώρηση και τον έλεγχο για την προστασία των εξωτερικών συνόρων της ΕΕ την ενίσχυση των διοικητικών δομών με σκοπό τη διασφάλιση του απαραίτητου δυναμικού για την εφαρμογή και την ενίσχυση των μέσων πολιτικής της ΚΓΠ, συμπεριλαμβανομένων των ρυθμίσεων για τις εισαγωγές την περαιτέρω αναδιάρθρωση του τομέα των γεωργικών προϊόντων διατροφής με σκοπό τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας του. Δεδομένου ότι επί του παρόντος υπάρχουν περιορισμένοι μόνο μηχανισμοί της Κοινής Γεωργικής Πολιτικής, θα απαιτηθεί ριζική μεταρρύθμιση της γεωργικής πολιτικής και σημαντική προσπάθεια για την προετοιμασία με σκοπό την μεσοπρόθεσμη ένταξη. Αλιεία Η κοινή αλιευτική πολιτική περιλαμβάνει την κοινή οργάνωση αγορών, τη διαρθρωτική πολιτική, τις συμφοηάες με τρίτες χο')ρες, τη διαχείριση και τη διατήρηση των αλιευτικών πόρων καθώς και την επιστημονική έρευνα για την υποστήριξη των δραστηριοτήτων αυτών. Η ευρωπαϊκή συμφωνία περιλαμβάνει διατάξεις σχετικά με το εμπόριο αλιευτικών προϊόντων με την Κοινότητα και προβλέπει τη συνεργασία. Η Λευκή Βίβλος δεν περιλαμβάνει μέτρα στον τομέα αυτό. Συνοπτική περιγραφή Το 1995, η αλιεία της Εσθονίας παρείχε το 2,6% του ΑΕΠ. Η αλιεία απασχολεί περίπου 20. 000 εργαζόμενους. Η Εσθονία ιδιωτικοποίησε ολόκληρο τον αλιευτικό της τομέα. Ο στόλος ανοικτής θαλάσσης (Βορειοδυτικός Ατλαντικός) μειώθηκε από 75 σκάφη το 1991 σε 31 σκάφη την 1η Ιανουαρίου 1996 με αντίστοιχη μείωση των αλιευμάτων από 230. 000 τόνους σε 70. 000 τόνους, το σύνολο των οποίων διατέθηκε για εξαγωγή. Τα κυριότερα είδη που αλιεύθηκαν είναι το σαυρίδι, τα κοκκινόψαρα και το προσφυγάκι (κυρίως στην περιοχή του NAFO). Στη Βαλτική απασχολήθηκαν 161 σκάφη από μικρές ιδιωτικές εταιρίες ενώ 500 ακόμη σκάφη μήκους κάτω των 12 μέτρων αποτελούν τον παράκτιο στόλο. Το συνολικό αλίευμα ανήλθε σε 60. 000 τόνους το 1995 (κυρίως ρέγγα, σαρδελλόρεγγα και γάδος, τα οποία στο σύνολο τους διέπονται από ποσοστώσεις). Πάνω από το ήμισυ του στόλου έχει ηλικία άνω των 20 ετών. Η αλιεία συνιστά έναν σημαντικό από πλευράς μεγέθους κλάδο της εσθονικής βιομηχανίας τροφίμων, αλλά δραστηριοποιείται στο 40-50% μόνο της ικανότητας του. 120 επιχειρήσεις το 1994 παρήγαγαν 102. 000 τόνους (233. 000 το 1990), από τους οποίους 30. 000 τόνοι αφορούσαν κονσερβοποιημένα προϊόντα. Η παραγωγή με βάση την ξηρά ανήλθε σε 34. 000 τόνους και στηρίζεται στις εισαγωγές για ύπαρξη ποικιλίας και διατήρηση της ικανότητας. Η συνολική απασχόληση στον τομέα αυτό ανέρχεται σε 8. 000. 71 Η παραγωγή της υδατοκαλλιέργειας (κυρίως πέστροφα και κυπρίνοι) μειώθηκε από το μέγιστο επίπεδο των 1. 700 τόνων το 1989 σε 317 τόνους (αξία: 0,4 εκατ. ECU). Η συνολική απασχόληση στον τομέα αυτό ανέρχεται σε 2. 000 άτομα. Ως εμπορικός εταίρος της Κοινότητας, η Εσθονία αντιπροσωπεύει το 0,15% των συνολικών εισαγωγών αλιευτικών προϊόντων της ΕΕ (ανεξαρτήτως προέλευσης) αλιευτικών προϊόντων και το 6% των εισαγωγών αλιευτικών προϊόντων της ΕΕ από υποψήφιες χώρες. Όσον αφορά τις εξαγωγές της ΕΕ, η Εσθονία δέχεται το 0,13% των συνολικών εξαγωγών αλιευτικών προϊόντων της ΕΕ και το 1,5% των εξαγωγών μας που αφορά τα προϊόντα αυτά προς τις υποψήφιες χώρες (από απόψεως αξίας). Η διαχείριση των πόρων στη Βαλτική Θάλασσα πραγματοποιείται επί του παρόντος μεταξύ της ΕΕ και της Εσθονίας στο πλαίσιο ενός κοινού οργάνου - της Διεθνούς Επιτροπής Αλιείας της Βαλτικής Θάλασσας. Δεν εφαρμόζονται προστατευτικά μέτρα εισαγο)γο')ν ή εθνικές επιδοτήσεις. Αξιολόγηση της τρέχουσας κατάστασης και των προοπτικών Η παραγωγή της Εσθονίας και τα στοιχεία εξωτερικού εμπορίου, όταν συγκριθούν με τα αντίστοιχα στοιχεία της ΕΕ, είναι χαμηλά και είναι απίθανο να έχουν οποιαδήποτε σημαντική επίπτωση στο σύνολο της Κοινότητας. Η προσαρμογή της χωρητικότητας του στόλου, ο εκσυγχρονισμός ολόκληρου του τομέα και ο καθορισμός της αναγκαίας διαρθρωτικής ενίσχυσης θα καταστούν τα κύρια θέματα. Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία όσον αφορά τις αλιευτικές συμφωνίες που συνάφθηκαν και τη συμμετοχή της Εσθονίας σε διεθνείς ή περιφερειακές αλιευτικές οργανώσεις, δεν θα πρέπει να αναμένονται σοβαρά προβλήματα. Θα καταστεί αναγκαίο για την Εσθονία να συστήσει μία διοίκηση αρμόδια για την αλιεία, η οποία να είναι ικανή να εφαρμόσει την κοινή αλιευτική πολιτική - ιδιαίτερα τη διαχείριση των πόρων, την τήρηση μητρώου αλιευτικού στόλου, την εφαρμογή διαρθρωτικής πολιτικής για τον τομέα, τη διαχείριση του καθεστώτος αγοράς και τη συλλογή όλων των στατιστικών στοιχείων - καθώς επίσης και τις κοινοτικές πολιτικές σχετικά με θέματα υγείας, υγιεινής και περιβάλλοντος. Συμπέρασμα Η διαδικασία εκσυγχρονισμού και εφαρμογής του κεκτημένου θα απαιτήσει σημαντικές προσπάθειες. Η είσοδος της Εσθονίας στις κοινοτικές αλιευτικές πολιτικές δεν φαίνεται να δημιουργεί οποιαδήποτε σοβαρά προβλήματα. Ενέργεια Οι βασικοί στόχοι της ενεργειακής πολιτικής της ΕΕ, όπως εκφράζονται στο Λευκό Βιβλίο της Επιτροπής "Μια ενεργειακή πολιτική για την ΕΕ", περιλαμβάνουν τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας, την ασφάλεια εφοδιασμού σε ενέργεια, καθώς και την προστασία του περιβάλλοντος. Τα βασικά στοιχεία του ενεργειακού κεκτημένου περιλαμβάνουν διατάξεις της συνθήκης και το παράγο>γο δίκαιο, ιδίως όσον αφορά τον ανταγωνισμό και τις κρατικές ενισχύσεις, την εσοπερική αγορά στον τομέα της ενέργειας (συμπεριλαμβανομένο)ν το>ν οδηγίίόν για τον ηλεκτρισμό, τη διαφάνεια σχετικά με τις τιμές, τη διαμετακόμιση αερίου και ηλεκτρισμού, τους υδρογονάνθρακες, 72 τη χορήγηση αδειοΥν, την αντιμετο')πιση έκτακτοι καταστάσεο>ν, συμπεριλαμβανομένονν των υποχρεώσεων σχετικά με τα αποθέματα ασφαλείας, κλπ. ), την ατομική ενέργεια, καθώς και την επάρκεια ενέργειας και περιβαλλοντικούς κανόνες. Η ανάπτυξη των διευρωπαϊκών ενεργειακών δικτύο>ν και η ενίσχυση της έρευνας και ανάπτυξης στον τομέα της ενέργειας αποτελούν άλλα σημαντικά στοιχεία της ενεργειακής πολιτικής. Οι τρέχουσες εξελίξεις συμπεριλαμβάνουν την απελευθέρωση του τομέα του αερίου, το κεκτημένο της ενεργειακής επάρκειας και το πρόγραμμα "Auto-oil". Στον τομέα της ατομικής ενέργειας, το κοινοτικό κεκτημένο εξελίχθηκε ουσιαστικά από την αρχική συνθήκη ΕΚΑΧ έο)ς το πλαίσιο το)ν νομικο')ν και πολιτικών μέσων, συμπεριλαμβανομένου των διεθνών συμφωνιών. Επί του παρόντος, καλύπτει θέματα ασφάλειας και υγιεινής, συμπεριλαμβανομένης της προστασίας από τις ακτινοβολίες, την ασφάλεια των πυρηνικο')ν εγκαταστάσεων, τη διαχείριση ραδιενεργών αποβλήτου, τις επενδύσεις, συμπεριλαμβανομένων των χρηματοδοτικών μέσων της EURATOM, την προώθηση της έρευνας, την κοινή αγορά στον τομέα της ατομικής ενέργειας, τον εφοδιασμό, τα μέτρα ελέγχου και τις διεθνείς σχέσεις. Η ευρωπαϊκή συμφωνία προβλέπει τη συνεργασία για την ανάπτυξη της σταδιακής ολοκλήρωσης των ενεργειακών αγορών στην Ευρώπη και περιλαμβάνει διατάξεις για την παροχή βοήθειας στο πλαίσιο των σχετικών τομέων πολιτικής. Το Λευκό Βιβλίο που προετοιμάζει τις ΧΚΑΕ όσον αφορά την εσωτερική αγορά στον τομέα της ενέργειας, υπογραμμίζει την ανάγκη για πλήρη εφαρμογή των βασικών οδηγιών για την εσωτερική αγορά, σε συνδυασμό με την κοινοτική νομοθεσία για τον ανταγωνισμό. Όσον αφορά τον τομέα της πυρηνικής ενέργειας, το Λευκό Βιβλίο αναφέρεται στον εφοδιασμό σε πυρηνική ενέργεια, στα μέτρα ελέγχου και στη μεταφορά πυρηνικών αποβλήτων. Συνοπτική περιγραφή Στον ενεργειακό τομέα της Εσθονίας και ειδικότερα στην παραγοογή ηλεκτρισμού δεσπόζει ο εγχώριος πετρελαιοφόρος σχιστόλιθος (ένα στερεό καύσιμο το οποίο από γεωλογική άποψη δεν συνδέεται με τον άνθρακα). Η χρησιμοποίηση εγχώριας τύρφης, ξύλου και ανέμου αυξάνεται και αντιπροσωπεύει το 5% του ενεργειακού ισολογισμού της χώρας. Για το εναπομένον 35% των αναγκών της, ιδιαίτερα σε πετρέλαιο και αέριο, αλλά και σε άνθρακα, η χώρα εξαρτάται από τη Ρωσία. Στην Εσθονία δεν παράγεται ηλεκτρισμός από πυρηνική ενέργεια. Ο ενεργειακός τομέας είναι ανεπαρκής, με ένταση παραγωγής 2 έως 4 φορές υψηλότερη σε σχέση με τα επίπεδα της ΕΕ, λόγω των παραδοσιακά χαμηλών τιμών, ανεπαρκών πολιτικών και απηρχαιωμένων τεχνολογιών. Η Εσθονία αναζητά επί του παρόντος καλύτερη σύνδεση του ενεργειακού της δικτύου με την ΕΕ. Παρά το γεγονός ότι η πιθανή μελλοντική σύνδεση ηλεκτρικών δικτύων στο πλαίσιο του δακτυλίου της Βαλτικής θα μπορούσε να συμβάλει στη σύνδεση με την ΕΕ, αναμένεται μεσοπρόθεσμα ότι η Εσθονία θα εξακολουθήσει να είναι συνδεδεμένη με το ρωσικό ενεργειακό σύστημα. Αξιολόγηση της τρέχουσας κατάστασης και των προοπτικών Οι στόχοι ενεργειακής πολιτικής της Εσθονίας είναι ανάλογοι εκείνων της ΕΕ και περιλαμβάνουν την ασφάλεια του εφοδιασμού σε ενέργεια, συμπεριλαμβανομένης της διαφοροποίησης τη θέσπιση περισσοτέρων αρχών της αγοράς την περιβαλλοντική προστασία, την αύξηση της αποτελεσματικότητας και την ενίσχυση της συνεργασίας των χωρών της Βαλτικής στον τομέα της ενέργειας. Ιδιαίτερα στον ενεργειακό τομέα, η 73 εν λόγω βαλτική συνεργασία είναι εποκρελής λόγο) της συμπληρίυματικότητας μετίχξύ το)ν ενδιαφερομένου χο)ρο')ν. Το ανταγωνιστικό πλαίσιο στον ενεργειακό τομέα δεν πληροί ακόμα τις οδηγίες για την εσωτερική αγορά στον τομέα της ενέργειας, σε συνδυασμό με την εφαρμογή της κοινοτικής νομοθεσίας για τον ανταγωνισμό. Παρά το γεγονός ότι ο νόμος της Εσθονίας περί ανταγωνισμού του 1993 εφαρμόζεται για τις ενεργειακές παροχές, δεν υπάρχει ειδικό νομικό και κανονιστικό πλαίσιο για τον ενεργειακό τομέα, το οποίο θα μπορούσε της ΕΕ, τη συμμόρφωση με συμπεριλαμβανομένων των κανόνων για την εσωτερική αγορά στον τομέα της ενέργειας. Οι προσπάθειες που καταβάλλονται επί του παρόντος για την έγκριση του ενεργειακού νόμου, συμπεριλαμβανομένου του απαραίτητου παράγωγου δικαίου, θα πρέπει επομένως να εξακολουθήσουν. Η εφαρμογή του νόμου αυτού θα έχει ως αποτέλεσμα να πλησιάσει η Εσθονία το κεκτημένο ΕΕ. να διασφαλίσει την νομοθεσία Ο ενεργειακός τομέας χαρακτηρίζεται κατά κανόνα, με εξαίρεση το εμπόριο πετρελαίου και άνθρακα, από μονοπώλια ελεγχόμενα από το κράτος. Εντούτοις, η ιδιωτικοποίηση έχει ξεκινήσει και είναι πιθανόν να συμπεριλάβει ορισμένες μεγάλες εταιρίες παραγωγής ενέργειας. Οι τιμές των ενεργειακών προϊόντων έχουν αυξηθεί σημαντικά, οι τιμές όμως των οικιακών καυσίμων πρέπει να προσαρμοστούν περαιτέρω έτσι ώστε να καλύψουν το κόστος. Η ετοιμότητα του ενεργειακού τομέα σε έκτακτες καταστάσεις, συμπεριλαμβανομένης της υποχρέωσης για διατήρηση αποθεμάτων πετρελαίου 90 ημερών, δεν πληροί το κεκτημένο. Παρά το γεγονός ότι το έργο έχει αρχίσει, δεν υπάρχουν ακόμα το χρονοδιάγραμμα ή τα επενδυτικά κεφάλαια για να εφαρμοσθεί η εν λόγω πτυχή του κοινοτικού κεκτημένου. Η εξόρυξη και η καύση πετρελαιοφόρου σχιστόλιθου είναι ανεπαρκής και παρουσιάζει σημαντικά περιβαλλοντικά προβλήματα, δεδομένου ότι αντιπροσωπεύουν τα δύο τρίτα των εκπομπών σε S02 της Εσθονίας. Η μείωση της εξάρτησης από τον πετρελαιοφόρο σχιστόλιθο θα απαιτήσει ένα μεγάλο πρόγραμμα αναδιάρθρωσης και η Εσθονία θα πρέπει να αντιμετωπίσει τις κοινωνικο-περιφερειακές επιπτώσεις. Η χώρα πρέπει να εντείνει τις προσπάθειες της για την έγκριση των κοινοτικών προτύπων και προδιαγραφών ως προς την ενεργειακή επάρκεια (πχ. σήμανση των συσκευών και ελάχιστα πρότυπα επάρκειας) και την περιβαλλοντική προστασία (πχ. την ποιότητα των καυσίμων). Παρά το γεγονός ότι η Εσθονία δεν διαθέτει πυρηνικό πρόγραμμα, θα απαιτηθεί να συμμορφωθεί με τη συνθήκη EURATOM και με τις σχετικές πολιτικές σε τομείς όπως είναι η διαχείριση ραδιενεργών αποβλήτων, η προστασία από τις ακτινοβολίες, ο εφοδιασμός σε πυρηνικό υλικό, τα προστατευτικά μέτρα και η προσχώρηση στις διεθνείς συμφωνίες που έχουν συναφθεί από την EURATOM. Δεδομένου ότι δεν υπάρχει πυρηνικό πρόγραμμα, η Εσθονία δεν αποτελεί ακόμα συμβαλλόμενο μέρος των διεθνών συμφωνιών και άλλων καθεστώτων στον τομέα της πυρηνικής ενέργειας, ούτε έχει εφαρμόσει τις συμβάσεις στις οποίες είναι συμβαλλόμενο μέρος (σύμβαση για την φυσική προστασία των πυρηνικών υλικών και η Σύμβαση της Βιέννης για την αστική ευθύνη). 74 Επιπλέον, δεν έχει ακόμα συνάψει με τη διεθνή οργάνοκτη ατομικής ενέργειας πλήρη συμφωνία για τα μέτρα ελέγχου, ίχποτελεί όμως συμβαλλόμενο μέρος στη συνθήκη για την μη εξάπλωση το>ν πυρηνικίόν όπλίυν και προετοιμάζεται για τα μελλοντικά πλήρη μέτρα ελέγχου. Δεδομένου ότι δεν διαθέτει πυρηνικούς αντιδραστήρες ούτε οποιοδήποτε είδος πυρηνικής βιομηχανίας, δεν αναμένονται ιδιαίτερα προβλήματα κατά την εφαρμογή της κοινοτικής νομ,οθεσίας σχετικά με τον εφοδιασμό και την κοινή αγορά πυρηνικού υλικού, ή κατά την εφαρμογή του συστήματος μέτρων ασφαλείας της EURATOM στην Εσθονία. Συμπέρασμα Πρέπει να παρακολουθείται στενά η κατάσταση που επικρατεί όσον αφορά τα πυρηνικά απόβλητα της παλαιάς σοβιετικής ναυτικής βάσης υποβρυχίων του Paldiski. Δεδομένου ότι εντείνονται οι προσπάθειες που καταβάλλονται επί του παρόντος, δεν προβλέπονται βασικά προβλήματα για την μεσοπρόθεσμη προσέγγιση του σχετικού με την ενέργεια κεκτημένου. Ιδιαίτερη σημασία κατά την προ της προσχο')ρησης περίοδο θα έχουν η προσαρμογή τ<ον μονοπωλίου, συμπεριλαμβανομένων των σχετικίόν με τις εισαγωγές και εξαγωγές θεμάτων, η πρόσβαση στο δίκτυο, η τιμολόγηση ενεργειακών προϊόντων, οι κρατικές παρεμβάσεις και η αναδιάρθρωση του του πετρελαιοφόρου ανάγκες, συμπεριλαμβανομένης της δημιουργίας των απαιτούμενων αποθεμάτων πετρελαίου, η ενεργειακή αποδοτικότητα και τα περιβαλλοντικά πρότυπα. σχιστόλιθου, ετοιμότητα έκτακτες τομέα για η Δεν προβλέπονται ιδιαίτερες δυσκολίες για την τήρηση των διατάξεο)ν της EURATOM. Μεταφορέα Η κοινοτική πολιτική μεταφορίόν συνίσταται από πολιτικές και πρωτοβουλίες σε τρεις βασικούς τομείς : • βελτίωση της ποιότητας με την ανάπτυξη ολοκληρωμένοι και ανταγίυνιστικίόν συστημάτων μεταφοράς που στηρίζονται σε προηγμένες τεχνολογίες, οι οποίες επίσης συμβάλλουν σε στόχους που αφορούν το περιβάλλον και την ασφάλεια' • βελτίαιση της λειτουργίας της ενιαίας αγοράς με σκοπό την προώθηση της αποτελεσματικότητας, της επιλογής και της παροχής φιλικών προς τον χρήστη υπηρεσιών μεταφοράς με ταυτόχρονη εξασφάλιση των κοινωνικών προτύπων • διεύρυνση της εξωτερικής διάστασης με τη βελτίωση των μεταφορικών συνδέσεων με τρίτες χώρες και την ενθάρρυνση της πρόσβασης επιχειρηματιών της ΕΕ σε άλλες αγορές μεταφορών (Πρόγραμμα Ενεργειών Κοινής Πολιτικής Μεταφορών, 1995- 2000). Η ευρωπαϊκή συμφ<ονία προβλέπει την προσέγγιση της νομοθεσίας με το κοινοτικό δίκαιο και τη συνεργασία με στόχο την αναδιάρθρωση και εκσυγχρονισμό το>ν μεταφορών, τη βελτίίοση της πρόσβασης στην αγορά μεταφορίόν, τη διευκόλυνση της διαμετακόμισης και την επίτευξη λειτουργικοί προτύπονν συγκρίσιμοι με εκείνα που υπάρχουν στην Κοινότητα. Το Λευκό Βιβλίο επικεντρίόνεται σε μέτρα για την τομέα των μεταφορίόν, υλοποίηση εσωτερικής αγοράς στον τοτν όρο)ν της 75 συμπεριλαμβανομένων άλλίυν θεμάτων, όπως είναι ο ανταγο>νισμός, η νομοθετική εναρμόνιση και τα πρότυπα. Συνοπτική περιγραφή Οι σχεδόν ελεύθεροι από πάγους εσθονικοί λιμένες της Βαλτικής την καθιστούσαν σημαντική οδό διαμετακόμισης για το εμπόριο μεταξύ της προνην Σοβιετικής Ένοχιης και της Δύσης. Λόγο) του γεγονότος αυτού, τα λιμάνια της ανέπτυξαν ικανότητες για ιδιαίτερες μορφές εμπορίου, οι οποίες δεν υφίστανται πλέον πλήρη εκμετάλλευση. Ο ρόλος της χίόρας ίος διάδρομος διαμετακόμισης μεταξύ της δυτικής Ευρίόπης και της Ρο>σίας και των κρατίόν της κεντρικής Ασίας εξαρτάται εντούτοις από την κατάσταση των σχέσεανν με την Ροχτία, η οποία δεν διευκόλυνε πάντοτε την κυκλοφορία αυτή. Η δημιουργία νέίον συνόρίον με τη Ροισία και τη Λετονία επηρέασε επίσης την ανταγωνιστικότητα της Εσθονίας ως οδού διαμετακόμισης. Η Εσθονία, α>ς εκ τούτου, πρέπει να επενδύσει για τη βελτίωση του σιδηροδρομικού δικτύου της Ανατολής-Δύσης και να βελτιώσει τις υποδομές συνοριακών διαβάσεανν σε όλα τα νέα σύνορα καθο')ς επίσης και στα λιμάνια της. Το έδαφος της Εσθονίας διασχίζεται από έναν πανευρωπαϊκό διάδρομο μεταφορών, όπως διαπιστώθηκε στην πανευραχπαϊκή διάσκεψη μεταφορίόν της Κρήτης. Παρά το γεγονός ότι η γενική βελτίωση της εσθονικής οικονομίας είχε ο>ς αποτέλεσμα να καταλάβουν οι μεταφορές αυξημένο μερίδιο του ΑΕΠ, οι αλλαγές στην κατάσταση της εσθονικής οικονομίας δημιούργησαν μία ραγδαία μείοχτη από πλευράς ζήτησης μεταφορίόν σε απόλυτους αριθμούς μετά το άνοιγμα της χο>ρας. Παρόλα αυτά, η ζήτηση αυξάνεται, χωρίς να φθάνει πάλι στα προηγούμενα επίπεδα. Ταυτόχρονα, υπάρχει μία επιταχυνόμενη αλλαγή στους τρόπους μ,εταίμοράς. με τις οδικές μεταφορές εμπορευμάτων να αυξάνουν το μερίδιο τους και τις μεταφορές με σιδηρόδρομε) ή με πλοίο να μειώνονται. Η χρήση ιδιοπικίόν αυτοκινήτων αυξήθηκε πολύ γρήγορα και κατέχει κυρίαρχη θέση στην μεταφορά επιβατών, εν μέρει λόγο? των σχετικά χαμηλών τιμών καυσίμονν, που έχουν ως αποτέλεσμα την αύξηση της συμφόρησης στις πόλεις και γύρο) από αυτές, καθώς επίσης και σε ορισμένες συνοριακές διαβάσεις. Αξιολόγηση της τρέχουσας κατάστασης και των προοπτικών Όσον αφορά την υλοποίηση της εσωτερικής αγοράς, η Εσθονία κατέβαλε μεγάλες προσπάθειες στο θέμα της τήρησης του κεκτημένου. Ο εσθονικός τομέας διεθνο')ν μεταφορίόν εφαρμόζει ήδη σε μεγάλο βαθμό παρόμοιους κανόνες με εκείνους της Ένωσης, ιδιαίτερα για την εσωτερική ναυσιπλοΐα και τις συνδυασμένες μεταφορές. Για τις οδικές μεταφορές επιβατών, η Εσθονία δεν θα πρέπει να αντιμετωπίσει προβλήματα με την επιφύλαξη ότι θα υιοθετήσει σύνχομ. α τους κοινοτικούς κανόνες πρόσβασης στο επάγγελμα. Για τους σιδηροδρόμους, η πραγματική εφαρμ,ογή του κοινοτικού κεκτημένου στο θέμα της δημόσιας υπηρεσίας και της τυποποίησης το)ν λογιστικοΥν συστημάτοιν θα πρέπει να παρακολουθηθεί κατά τα προσεχή έτη. Οι οδικές μεταφορές εμπορευμάπον δεν θα πρέπει να παρουσιάσουν σημαντικές δυσκολίες για την προσχίόρηση της Εσθονίας, υπό τον όρο ότι, κατά τη διάρκεια της περιόδου προ της προσχώρησης, οι εσθονικές αρχές θα προσαρμόσουν τη νομοθεσία τους στον τομέα το>ν βαρών και των διαστάσεων καθώς και της πρόσβασης στο επάγγελμα του επιχειρηματία οδικών μεταφορίόν ως προς την κοινοτική νομοθεσία. Η Εσθονία θα πρέπει επίσης να ευθυγραμμισθεί με την Κοινότητα στο θέμα των τεχνικίόν οδικών ελέγχων. 7S Στο ναυτιλιακό τομέα, η Εσθονία πρέπει ακόμα να σημεκόσει πρόοδο για την τήρηση του κεκτημένου σχετικά με την ασφάλεια. Ο τομέας το>ν αεροπορικοί μεταφορο>ν δημιούργησε σημαντική πρόοδο, ιδίίχίτερίχ δε στο θέμα της αναδιοργάνοκτης του τομέα, και με την επιφύλαξη ότι θα συνεχίσει προς αυτήν την κατεύθυνση, δεν θα πρέπει κι ' αυτός να παρουσιάσει σημαντικά προβλήματα για την προσχο')ρηση, υπό τον όρο ότι θα τεθεί πραγματικά σε ισχύ το 1998-1999 το μεγαλύτερο μέρος των προβλεπόμενων ρυθμιστικών μέτρων. Η ανάπτυξη ενός ολοκληρωμένου και ανταγωνιστικού συστήματος μεταφορών αποτελεί αντικείμενο που λήφθηκε υπόψη από τις εσθονικές αρχές. Τα δύο κυριότερα εμπόδια στον τομέα αυτόν θα είναι πιθανόν η εφαρμογή στις μεταφορές ενός σωστού επιπέδου ασφαλείας και να επιτευχθεί η βέλτιστη χρησιμοποίηση του συστήματος μεταφορών. Για την ασφάλεια, η πρόοδος που επιτεύχθηκε από την Εσθονία είναι σχετικά ικανοποιητική. Αντιθέτως, φαίνεται δυσκολότερο να επιτευχθεί ο στόχος της συνοχής του συστήματος μεταφορών είναι πιθανόν η Εσθονία να αντιμετο>πίσει μία μόνιμη τάση αύξησης το)ν οδικών μεταφοροΥν και θα πρέπει να κατευθύνει τις προσπάθειες της στη χρήση του σιδηροδρόμου. Όσον αφορά την βελτίωση των συνδέσεων με τα κράτη μέλη της Ένοχτης και με τις γειτονικές χώρες, η Εσθονία προβλέπει να επενδύσει 100 περίπου εκατομμύρια ECU από τον προϋπολογισμό της μεταξύ του 1995 και του 1999 για υποδομές μεταφορών που χρησιμοποιούνται από τη διεθνή κυκλοφορία, κυρίο)ς στους πανευρωπαϊκούς διαδρόμους. Το ποσό αυτό αντιστοιχεί περίπου στο 0,7% περίπου του ΑΕΠ, ποσοστό που δεν θα φθάσει να αντιμετωπίσει τις ανάγκες. Συμπέρασμα Η Εσθονία σημείωσε σημαντική πρόοδο στην τήρηση του κεκτημένου στο θέμα των μεταφορών. Με την επιφύλαξη προσπαθειών (επίσης όσον αφορά την πραγματική θέση σε εφαρμογή του κεκτημένου) στις οδικές μεταφορές εμπορευμάτων (πρόσβαση στο επάγγελμα, βάρος και διαστάσεις) και στον ναυτιλιακό τομέα (ασφάλεια) και, σε μικρότερο βαθμό στον αεροπορικό τομέα, καθώς επίσης και της επίτευξης προόδου στο θέμα της οικονομικής διαφάνειας στον σιδηροδρομικό τομέα, ο τομέας το>ν μεταφορίόν δεν ενδέχεται να δημιουργήσει μεγάλες δυσχέρειες όσον αφορά την τήρηση του κεκτημένου σχετικά με την εσωτερική αγορά. Αντιθέτο>ς, θα πρέπει να εγγυηθεί ότι θα διατεθούν σοκττά τα αναγκαία μέσα για την υλοποίηση της βάσης του μελλοντικού διευρυμένου με τις προσχωρούσες χώρες διευρωπαϊκού δικτύου μεταφορών, πράγμα που κινδυνεύει να μην μπορεί να γίνει προς το παρόν. Επιπλέον, θα ήταν σκόπιμο να ενισχυθούν ταχέο>ς οι εσθονικές διοικητικές δομές, συμπεριλαμβανομένων των οργανισμών ελέγχου, όπο)ς επί παραδείγματι για την ασφάλεια. Μικρές και Μεσαίες Επιχειρήσεις Η πολιτική της ΕΕ για τις επιχειρήσεις αποσκοπεί στην ενθάρρυνση της δημιουργίας ευνοϊκού περιβάλλοντος για την ανάπτυξη μικρομεσαίων επιχειρήσεων σε ολόκληρη την ΕΕ, στη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας τους και στην τόνωση του ευρωπαϊκού και διεθνούς χαρακτήρα τους. Χαρακτηρίζεται από υψηλό βαθμό επικουρικότητας. Ο συμπληρωματικός ρόλος της Κοινότητας καθορίζεται και βρίσκει εφαρμογή μέσα) του πολυετούς προγράμματος για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις στην ΕΕ. Το πρόγραμμα αυτό παρέχει την νομική και δημοσιονομική βάση για τα ειδικά μέτρα πολιτικής της Κοινότητας για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Τα κεκτημένα έχουν μέχρι σήμερα 77 περιορισθεί σε συστάσεις για ειδικούς τομείς, παρά το γεγονός ότι η νομοθεσία σε άλλους τομείς επηρεάζει επίσης τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις (π. χ. στον ανταγωνισμό, το περιβάλλον, το δίκαιο περί εταιριών). Η ευρωπαϊκή συμφωνία προβλέπει τη συνεργασία για την ανάπτυξη και ενίσχυση των μικρομεσαίων επιχειρήσεο>ν, ιδίο>ς στον ιδιαπικό τομέα, μεταξύ άλλων, μέσω της παροχής πληροφοριοΥν και βοήθειας σχετικά με τους νομικούς, διοικητικούς και φορολογικούς όρους. Το Λευκό Βιβλίο δεν περιλαμβάνει ειδικά μέτρα. Συνοπτική περιγραφή Ως αποτέλεσμα της πολιτικής μεταρρύθμισης που δημιουργεί μια οικονομία της αγοράς και ενισχύεται από τη διαδικασία ιδιοπικοποίησης, ο αριθμός των ιδιωτικών εταιριοόν αυξήθηκε ταχέως από τα τέλη της δεκαετίας του ' 80. Το 1995 δημιουργήθηκαν 10. 000 νέες εταιρίες. Στον τομέα των κατασκευών, στο εμπόριο χονδρικής και λιανικής πώλησης και σε άλλες υπηρεσίες δεσπόζουν επιχειρήσεις μικρού και μεσαίου μεγέθους (μικρομεσαίες επιχειρήσεις). Η συμβολή τους στην απασχόληση αυξάνεται κάθε χρόνο. Μέχρι το τέλος του 1995 αντιστοιχούσε σε ποσοστό άνω του 54%. Παρά το γεγονός ότι το μερίδιο των μεγάλων επιχειρήσεων στην οικονομία έχει μειωθεί σημαντικά, οι μεγάλες επιχειρήσεις εξακολουθούν να δεσπόζουν στη βιομηχανία και στην παραγωγή ενέργειας. για συνδρομής επιχειρηματικές δραστηριότητες, προβλέπει Η πολιτική της Εσθονίας για τις επιχειρήσεις είναι αρκετά σφαιρική, δεδομένου ότι αποσκοπεί στην τόνοχτη του επιχειρηματικού κλίματος για όλες τις επιχειρήσεις, ανεξάρτητα από το μέγεθος τους. Εντούτοις, ο νόμος του 1994 για τη χορήγηση κρατικής μικρά επιχειρηματικά δάνεια και ταμείο εγγυήσεα>ν, καθώς και ένα ταμείο αγροτικής ζίυής και, γεωργικής πίστης. Δεν υπάρχουν ειδικοί λογιστικοί κανόνες που να εφαρμόζονται για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις εκτός από το γεγονός ότι εξαιρούνται από έλεγχο στην περίπτωση επιχειρήσεων ιδιαίτερα μικρού μεγέθους. Η στήριξη των μικρομεσαίων επιχειρήσεων παρέχεται μέσω της υπηρεσίας μικρομεσαίων επιχειρήσεων που υπάγεται στο Υπουργείο Οικονομίας και της υπηρεσίας τοπικής αυτοδιοίκησης και περιφερειακής ανάπτυξης που υπάγεται στο Υπουργείο Εσωτερικών, καθώς και μέσω μη κυβερνητικών ενδιάμεσων φορέων όπως είναι ο σύνδεσμος μικρών επιχειρήσεων της Εσθονίας, το εμπορικό επιμελητήριο και τα κέντρα συμβουλευτικών υπηρεσιών για επιχειρήσεις. Αξιολόγηση της τρέχουσας κατάστασης και των προοπτικών Οι βασικές δομές για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις υπάρχουν, απαιτείται όμως περαιτέρω επεξεργασία και αυξημένη συνοχή της πολιτικής, απλούστευση της νομοθεσίας που θα διευκολύνει περισσότερο τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, ενίσχυση της υποδομής στήριξης, βελτίο)ση του φορολογικού περιβάλλοντος και ανάπτυξη της πρόσβασης των μικρομεσαίοι επιχειρήσεο)ν στη χρηματοδότηση. Λόγω του φιλελεύθερου εμπορικού καθεστώτος στην Εσθονία, οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις εκτίθενται ήδη, και στην εγχώρια αγορά, σε σημαντικές πιέσεις από το διεθνή ανταγωνισμό. Εντούτοις, αναμένεται ότι οι ανταγωνιστικές πιέσεις στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις της Εσθονίας θα καταστούν εντονότερες μέσω της συμμετοχής στην εσωτερική αγορά. Οι προσπάθειες που καταβάλλονται επί του παρόντος για την ενίσχυση των μικρομεσαίων επιχειρήσεων κατά την περίοδο πριν την προσχώρηση, θα απαιτηθεί επομένως να συνεχιστούν. 78 Συμπέρασμα Δεν αναμένεται να εντοπιστούν ειδικοί προβληματικοί τομείς όσον αφορά την ένταξη της Εσθονίας στα κοινοτικά προγράμματα για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις. 3. 5 Οικονομική και κοινωνική συνοχή Απασχόληση και κοινωνικές υποθέσεις Η κοινοτική κοινωνική πολιτική αναπτύχθηκε με ποικίλα μέσα, όπως νομικές διατάξεις, το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο και ενέργειες που εστιάζουν σε ειδικά θέματα, στα οποία συμπεριλαμβάνονται η δημόσια υγεία, η φτώχεια και τα μειονεκτούντα άτομα. Το νομικό κεκτημένο καλύπτει την υγεία και την ασφάλεια στον χώρο εργασίας, το εργατικό δίκαιο και τις συνθήκες εργασίας, τις ίσες ευκαιρίες μεταξύ ανδρών και γυναικών, το συντονισμό της κοινωνικής ασφάλισης για τους μετανάστες και τα προϊόντα καπνού. Η κοινωνική νομοθεσία στην Ένωση χαρακτηρίζεται από τη θέσπιση ελάχιστων προτύπων. Επιπλέον, ο κοινωνικός διάλογος σε ευρωπαϊκό επίπεδο προβλέπεται ρητά στη συνθήκη (άρθρο 118Β) και το πρωτόκολλο κοινωνικής πολιτικής αναφέρεται στη διεξαγωγή διαβουλεύσεων με τους κοινωνικούς εταίρους και σε μέτρα για τη διευκόλυνση του κοινωνικού διαλόγου. Η ευρωπαϊκή συμφωνία προβλέπει τη συνεργασία για την προσέγγιση της νομοθεσίας με το κοινοτικό δίκαιο και τη βελτίωση των προτύπων υγείας και ασφάλειας στην εργασία, τις πολιτικές της αγοράς εργασίας και τον εκσυγχρονισμό του συστήματος κοινωνικής ασφάλισης. Προβλέπει επίσης τη μη διακριτική μεταχείριση με βάση την εθνικότητα των εργαζομένων που απασχολούνται νόμιμα στην Εσθονία όσον αφορά τις συνθήκες εργασίας τους. Το Λευκό Βιβλίο προβλέπει μέτρα σύγκλισης σε όλους τους τομείς του κεκτημένου. Συνοπτική περιγραφή Ο κοινωνικός διάλογος διεξάγεται σε διμερές και τριμερές επίπεδο και συμμετέχουν σ'αυτό κυρίως δύο ενώσεις, με τακτικές επαφές με την Ευρωπαϊκή Συνομοσπονδία Εργατικών Ενώσεων, καθώς και δύο οργανώσεις εργοδοτών οι οποίες δεν είναι μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης Βιομηχάνων (UNICE). Υπάρχουν ενδείξεις ότι ο κοινωνικός διάλογος αναπτύσσεται ικανοποιητικά. Σύμφωνα με τη μεθοδολογία της ΔΟΕ, το ποσοστό ανεργίας ανήλθε το 1994 σε 7,6% περίπου (τελευταία στοιχεία). Ωστόσο, μία μελέτη της αγοράς εργασίας που εκπονήθηκε από τον οργανισμό αγοράς εργασίας, το 1995, σύμφωνα με τα πρότυπα της ΕΚ, δείχνει ότι η ανεργία φθάνει σε επίπεδο 9% περίπου. Οι περιφερειακές διαφορές είναι σημαντικές. Όσον αφορά την πολιτική στον τομέα της αγοράς εργασίας, η Εσθονία δημιούργησε ένα δίκτυο περιφερειακών υπηρεσιών απασχόλησης, οι οποίες εφαρμόζουν δραστική πολιτική στον τομέα της αγοράς της εργασίας. Πρόκειται για μία προϋπόθεση για την ύπαρξη αγορών εργασίας που λειτουργούν πράγματι, η οποία πρέπει να συμπληρωθεί με ένα φάσμα μέτρων πολιτικής της αγοράς εργασίας για να εξασφαλισθεί αποτελεσματική κατανομή της εργασίας και ικανότητα για συνεχή προσαρμογή στις διαρθρωτικές αλλαγές. Η Εσθονία βρίσκεται στη διαδικασία της προπαρασκευής ορισμένων κοινωνικών μεταρρυθμίσεων που αντικαθιστούν προηγούμενους νόμους. Καταρτίζεται ένα σχέδιο νόμου για την κοινωνική ασφάλιση, το οποίο θα αποτελέσει το πλαίσιο της κοινωνικής 79 νομοθεσίας και τη βάση για διεξαγο)γή συζητήσεων σχετικά με νέες ρυθμίσεις όσον αφορά τη χρηματοδότηση και την μεταρρύθμιση του συστήματος συνταξιοδότησης. Προς το παρόν, οι κοινωνικές συνδρομές καταβάλλονται από τους εργοδότες ο)ς ειδικός φόρος, ενώ στο πλαίσιο του νέου συστήματος μπορεί να καταβάλλονται από κοινού από τους εργοδότες και τους εργαζομένους. Καταρτίζονται νέοι νόμοι για κοινωνικά επιδόματα για τα μειονεκτούντα άτομα και τους συνταξιούχους. Απαιτούνται συνεχείς προσπάθειες για να διασηχχλισθεί η ανάπτυξη των μέτρων κοινωνικής προστασίας. Το σύστημα υγείας στην Εσθονία θα πρέπει να βελτιωθεί σημαντικά. Αξιολόγηση της τρέχουσας κατάστασης και των προοπτικών Η Εσθονία εξέδωσε τον Δεκέμβριο του 1996 ένα νέο νόμο για την υγεία και την ασφάλεια στους χώρους εργασίας, η οποία θεσπίζει τις βασικές αρχές για την προστασία της υγείας και της ασφάλειας στην εργασία και η οποία είχε ως πρότυπο την οδηγία πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Πολλά όμως από τα ειδικά μέτρα δεν έχουν ακόμη εισαχθεί. Υπάρχουν ενδείξεις ότι ορισμένα καταρτίζονται τώρα. Η Εσθονία κατάρτισε ένα σχέδιο το οποίο προβλέπει ότι η σύγκλιση στον κοινωνικό τομέα θα επιτευχθεί μέχρι το 1999. Δεν υπάρχει ακόμη ανεξάρτητο σύστημα επιθεοάρησης που να συμφωνεί με τους κανόνες του ΔΟΕ, αλλά αναμένεται να λειτουργήσει το 1998. Η Εσθονία έχει ήδη ενσωματώσει ορισμένες από τις κύριες αρχές του κοινοτικού εργατικού νόμου στην εθνική της νομοθεσία. Χρειάζονται όμως νέοι νόμοι και ουσιαστικές προσαρμογές των υφισταμένων νόμων για να εξασφαλισθεί η συμφωνία με το κεκτημένο σχετικά με τις συλλογικές απολύσεις, τη μεταφορά επιχειρήσεων και την προστασία των εργαζομένων σε περίπτωση πτώχευσης του εργοδότη. Σε ορισμένους άλλους τομείς, όπως οι πληροφορίες που εφαρμόζονται στις συμβάσεις εργασίας ή οι εργασιακές σχέσεις και ο χρόνος εργασίας, θα χρειασθεί να γίνουν περαιτέρω βήματα για να εξασφαλισθεί η συμμόρφωση με το κεκτημένο. Η ενημέρωση και οι διαβουλεύσεις με τους εργαζομένους σε επίπεδο εταιρίας, όπως απαιτείται από ορισμένες κοινοτικές οδηγίες, πρέπει να ενισχυθούν. Οι βασικές διατάξεις της Ευρωπαϊκής Κοινότητας που αφορούν τον νόμο για μη διακριτική μεταχείριση ανδρών και γυναικών καλύπτονται από τη νομοθεσία της Εσθονίας. Η αρχή της μη διάκρισης δεν τηρείται πάντα στην πράξη, ιδίως στον τομέα της ίσης αμοιβής για ίση εργασία και της διαφήμισης που βασίζεται στο φύλο. Η διαφορά αμοιβής μεταξύ ανδρών και γυναικών είναι σημαντική. Απαιτείται προσαρμογή στον τομέα της άδειας για τους πατέρες. Όσον αφορά το δικαίωμα της ελεύθερης διακίνησης των εργαζομένων δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι η Εσθονία δεν θα είναι σε θέση να εφαρμόσει τις διατάξεις του κεκτημένου σ'αυτόν τον τομέα. Ωστόσο, για την εισαγωγή του δικαιώματος της ελεύθερης διακίνησης, θα απαιτηθούν αλλαγές του εθνικού δικαίου, ιδίως όσον αφορά την πρόσβαση στην απασχόληση και τη μη διακριτική μεταχείριση με βάση την εθνικότητα. Στον τομέα της κοινωνικής ασφάλισης για τους μετανάστες, η προσχώρηση δεν δημιουργεί καταρχάς προβλήματα, αν και θα απαιτηθούν ορισμένες τεχνικής φύσεως προσαρμογές. Σημαντικότερη είναι η προσπάθεια που πρέπει να καταβληθεί για την ικανότητα της διοίκησης να εφαρμόζει τους λεπτομερείς κανόνες συντονισμού σε συνεργασία με άλλες χώρες. Υπάρχουν ενδείξεις ότι η Εσθονία διαθέτει πολλές από τις διοικητικές διαρθρώσεις που απαιτούνται για την εκτέλεση αυτών των καθηκόντων, 80 αλλά θα απαιτηθεί περισσότερη προετοιμασία και κατάρτιση πριν από την προσχίόρηση. Οι δύο οδηγίες για την προειδοποιητική σήμανση το)ν τσιγάρων και τη μέγιστη περιεκτικότητα σε πίσσα δεν έχουν ακόμη μεταφερθεί στην εθνική νομοθεσία. Οι εσθονικές αρχές ανήγγειλαν ότι η νομοθεσία που καλύπτει τις οδηγίες ετοιμάζεται τώρα και η έγκριση της αναμένεται πριν από τα τέλη του 1997. Συμπέρασμα Η κοινωνική μεταρρύθμιση πρέπει να συνεχισθεί και το σύστημα δημόσιας υγείας Επιπλέον, ο κοινωνικός διάλογος πρέπει να χρειάζεται σημαντική βελτίωση. αναπτυχθεί περισσότερο. Η Εσθονία πρέπει να καταβάλει προσπάθειες, για να εξασφαλίσει την ευθυγράμμιση της νομοθεσίας της με τις απαιτήσεις της Ευρο)παϊκής Κοινότητας στους τομείς της υγείας και της ασφάλειας, του εργατικού δικαίου και το)ν ίσων ευκαιριών και να συνεχίσει να αναπτύσσει τις διαρθρώσεις της για να εξασφαλίσει την αποτελεσματική εφαρμογή της νομοθεσίας. Αν η Εσθονία συνεχίσει τις προσπάθειες της, θα είναι σε θέση να αναλάβει μεσοπρόθεσμα τις υποχρείόσεις της ο)ς μέλος της Ευρωπαϊκής Ένο)σης. Περιφερειακή πολιτική και συνοχή Σύμφωνα με τον τίτλο XIV της Συνθήκης, η Κοινότητα στηρίξει την ενίσχυση της συνοχής, κυρίως μέσω των διαρθρωτικών ταμείων. Η Εσθονία θα πρέπει να εφαρμόσει τα εν λόγω μέσα αποτελεσματικά, τηρώντας παράλληλα τις αρχές, τους στόχους και τις διαδικασίες που θα ισχύουν κατά την στιγμή της προσχώρησης της. Η ευρωπαϊκή συμφωνία προβλέπει τη συνεργασία στους τομείς της περιφερειακής ανάπτυξης και της χωροταξίας, ιδίως μέσω της ανταλλαγής πληροφοριών μεταξύ τοπικών, περιφερειακών και εθνικών αρχών, καθώς και της ανταλλαγής δημοσίων υπαλλήλων και εμπειρογνωμόνων. Το Λευκό Βιβλίο δεν περιλαμβάνει ειδικές διατάξεις. Συνοπτική περιγραφή Κατά το 1995, το ΑΕΠ της Εσθονίας αντιπροσώπευε περίπου το 23% του μέσου όρου του ΑΕΠ στην ΕΕ. Παρά το μικρό μέγεθος της χίόρας, υπάρχουν σημαντικές διαφορές μεταξύ των περιφερειών όσον αφορά την οικονομική ανάπτυξη. Η κατανομή το>ν εν λόγω ανισοτήτων δύναται να γενικευθεί μεταξύ το)ν ανατολικίόν τμημάτων της χώρας και των πλέον ευημερούντων δυτικών τμημάτων της χώρας. Η Εσθονία υποδιαιρείται σε 15 περιφερειακές διοικητικές μονάδες, τις "maakond", και 254 αυτόνομους δήμους με ανεξάρτητους προϋπολογισμούς και το δικαίωμα να επιβάλλουν τοπικούς φόρους. Οι προσανατολισμοί περιφερειακής πολιτικής εγκρίθηκαν από την κυβέρνηση το 1994 και από το Κοινοβούλιο το 1995. Ιδιαίτερες προσπάθειες επικεντρώνονται σε τομείς με ειδικά οικονομικά προβλήματα : • κομητείες στην ανατολική και νότια Εσθονία, • τα μικρά νησιά, • τις μεθοριακές περιοχές, • βιομηχανικές περιοχές ειδικευμένες σε έναν τομέα. 81 Η πολιτική περιφερειακής ανάπτυξης της Εσθονίας αποτελεί αναπόσπαστο τμήμα της εθνικής αναπτυξιακής πολιτικής της. Πράγματι, οι πρωτοβουλίες περιφερειακής ανάπτυξης εφαρμόζονται μέσω τομεακών πολιτικοχν, σύμφωνα με τις "γενικές κατευθύνσεις περιφερειακής πολιτικής". Το Υπουργείο Εσωτερικών έχει την συνολική αρμοδιότητα για τις ενέργειες περιφερειακής ανάπτυξης. Το εθνικό συμβούλιο περιφερειακής πολιτικής, που αποτελείται από εκπροσώπους των αρμοδίων υπουργείων, εξασφαλίζει τον κατάλληλο συντονισμό μεταξύ υπουργείων. Η χωροταξία αποτελεί αρμοδιότητα του Υπουργείου Περιβάλλοντος. Έχουν τεθεί σε εφαρμογή κυβερνητικά προγράμματα για την τόνωση της ανάπτυξης σε τομείς όπως είναι η ανασυγκρότηση μεγάλο)ν βιομηχανικίόν συγκροτημάτίον, η μετατροπή πρώην στρατιωτικό'™ δραστηριότητος, η ένταξη ξέν<ον πληθυσμίόν στην Εσθονία και η ανάπτυξη οικισμών. Έχει δημιουργηθεί ένα δίκτυο περιφερειακών κέντρων προώθησης επιχειρηματικών δραστηριοτήτων. Τα μέσα εφαρμογής της περιφερειακής πολιτικής της Εσθονίας είναι ιδιαίτερα περιορισμένα. Επιπλέον, δεδομένου ότι το μερίδιο της συνολικής δαπάνης που αφορά την ανάπτυξη αποτελεί δυνητικά αντίστοιχα κονδύλια με εκείνα που αφορούν την διαρθρωτική πολιτική της ΕΕ, δεν είναι δυνατόν ακόμα να καθορισθεί. Κατά συνέπεια, η δυνατότητα συγχρηματοδότησης από μέρους της Εσθονίας δεν είναι δυνατόν επί του παρόντος να αξιολογηθεί με επαρκή αξιοπιστία. Αξιολόγηση της τρέχουσας κατάστασης και των προοπτικών Στο πλαίσιο της εθνικής οικονομικής πολιτικής της, η Εσθονία εφαρμόζει ορισμένες πρωτοβουλίες περιφερειακής ανάπτυξης. Εντούτοις, οι χρηματοδοτικοί πόροι που τίθενται στη διάθεση των εν λόγω πρωτοβουλιο')ν είναι ιδιαίτερα περιορισμένοι και πρέπει να ενισχυθούν ενόψει της προσχίόρησης, έτσι ώστε να συνδυασθούν με τις διαρθρωτικές πρωτοβουλίες της ΕΕ. Υπάρχουν ενδείξεις ότι η υπουργική αρμοδιότητα είναι επαρκίός εδραιωμένη, αλλά οι διαδικασίες για τη διασφάλιση του ενδεδειγμένου συντονισμού μεταξύ υπουργείων δεν είναι δυνατόν να βασίζονται αποκλειστικά στο εθνικό συμβούλιο περιφερειακής πολιτικής. Επιπλέον, πρέπει να θεσπισθούν διοικητικές και δημοσιονομικές διαδικασίες έτσι ώστε να είναι σε θέση η Εσθονία να κατανείμει τις δράσεις στο πλαίσιο της ΕΕ. Συμπέρασμα Η πρόοδος που επέτυχε η Εσθονία στη χάραξη μιας πολιτικής περιφερειακής ανάπτυξης είναι περιορισμένη. Θα πρέπει να θεσπισθεί μια διαφοροποιημένη πολιτική για την αντιμετώπιση των περιφερειακών ανισοτήτων. Επιπλέον, δεδομένου του μεγέθους της Εσθονίας, η περιφερειακή πολιτική της πρέπει να εξακολουθήσει να αποτελεί αναπόσπαστο τμήμα της εθνικής αναπτυξιακής στρατηγικής. Επίσης, οι διοικητικές δυνατότητες της Εσθονίας αφήνουν να διαφανεί το γεγονός ότι, με δεδομένη την απαραίτητη πολιτική στήριξη, θα μπορούσαν να θεσπισθούν οι διοικητικές και δημοσιονομικές δομές για τη διαχείριση το>ν ολοκληρωμένων διαρθρωτικών δράσεων της ΕΚ. Κατά συνέπεια, με την προϋπόθεση ότι θα επιτευχθούν οι απαραίτητες μεταρρυθμίσεις, η Εσθονία αναμένεται να είναι μεσοπρόθεσμα έτοιμη να εφαρμόσει τους κοινοτικούς κανόνες και να διοχετεύσει αποτελεσματικά τα κονδύλια από τις διαρθρωτικές πολιτικές της ΕΚ. 82 3. 6 Ποιότητα ζωής και περιβάλλον Περιβάλλον Η περιβαλλοντική πολιτική της Κοινότητας, όπως προκύπτει από τη συνθήκη, στοχεύει στην αειφορία με βάση την ένταξη της περιβαλλοντικής προστασίας στις τομεακές πολιτικές της Ένο)σης, στην προληπτική δράση, στην αρχή ότι ο ρυπαίνων πληρίόνει, στην καταπολέμηση το)ν αιτίο)ν το>ν περιβαλλοντικοί ζημίίόν στον καταμερισμό το>ν ευθυνών. Το κεκτημένο περιλαμβάνει περίπου 200 νομοθετικές πράξεις που καλύπτουν ευρύ φάσμα θεμάτων, στα οποία συμπεριλαμβάνονται η ατμοσφαιρική ρύπανση και η ρύπανση των υδάτο)ν, η διαχείριση των αποβλήτων και των χημικο')ν ουσιών, η βιοτεχνολογία, η προστασία ίχπό τις ακτινοβολίες και η προστασία της φύσης. Απαιτείται από τα κράτη μέλη να πραγματοποιούν εκτίμηση του περιβαλλοντικού αντίκτυπου προτού δοθεί η συναίνεση για ανάπτυξη όσον αφορά ορισμένα δημόσια και ιδιωτικά έργα. Η ευρωπαϊκή συμφωνία ορίζει ότι οι αναπτυξιακές πολιτικές της Εσθονίας θα κατευθύνονται από την αρχή της αειοφορου ανάπτυξης και θα ενσωματώνουν πλήρο)ς περιβαλλοντικά θέματα. Προσδιορίζει ότι το περιβάλλον είναι ένας τομέας στον οποίο πρέπει να αναπτυχθεί η διμερής συνεργασία και του οποίου η νομοθεσία πρέπει να συγκλίνει με αυτή της Κοινότητας. Το Λευκό Βιβλίο καλύπτει ένα μικρό μόνο μέρος του περιβαλλοντικού κεκτημένου, κυρίο>ς τη νομοθεσία που αφορά τα προϊόντα, η οποία συνδέεται άμεσα με την ελεύθερη κυκλοφορία το)ν εμπορευμάτίον. Συνοπτική περιγραφή Η περιβαλλοντική κατάσταση στην Εσθονία έχει βελτιο)θεί κατά τα πρόσφατα έτη και είναι σχετικά καλή, εν μέρει λόγω της ταχείας πτώσης της βιομηχανικής και γεο>ργικής παραγωγής τα τελευταία χρόνια και, εν μέρει, λόγω του υψηλού επιπέδου των επενδύσεων που συνδέονται με το περιβάλλον. Εντούτοις, υπάρχουν ακόμη σημαντικά προβλήματα, όπως η εξαιρετικά ρυπογόνος βιομηχανία πετρελαιοσχιστόλιθου, η οποία εξασφαλίζει το μεγαλύτερο μέρος της ενεργειακής παραγωγής. Μολονότι οι εκπομπές θείου από τα εργοστάσια έχουν μειωθεί στο μισό από το 1990, λόγω της μείωσης της παραγωγής ενεργείας, η Εσθονία παραμένει καθαρός εξαγωγέας διοξειδίου του θείου και είναι αναγκαίο να ληφθούν ουσιαστικά μέτρα για την αντιμετώπιση του προβλήματος, όπως η αποθείωση των καμιναερίων και τα φίλτρα κατά των σωματιδίων. Η χρήση του πετρελαιοσχιστόλιθου προκαλεί επίσης απόπλυση των εναποθέσεων τοξικής τέφρας και μόλυνση των γεωργικών εκτάσεων. Η κυβέρνηση μελετά τώρα σχέδια για να αντικαταστήσει τους παλιούς λέβητες με νέα τεχνολογία, αλλά δεν έχει ακόμη καθορίσει σχετικό χρονοδιάγραμμα. Με την πάροδο των χρόνων, η Εσθονία συσσώρευσε σημαντικές ποσότητες αποβλήτο>ν, συμπεριλαμβανομένων των στρατιοπικών, βιομηχανικών και επικίνδυνων αποβλήτων. Έχει εγκριθεί ένα πρόγραμμα για την παροχή τεχνικής και χρηματοδοτικής ενίσχυσης στους δήμους και στις κοινότητες, οι οποίοι είναι υπεύθυνοι για την επεξεργασία πον λυμάτων και τον εφοδιασμό με πόσιμο νερό. Η Εσθονία έχει επικυρώσει και τις δύο συμβάσεις του Ελσίνκι, του 1974 και του 1992, για την προστασία της Βαλτικής Θάλασσας και έκανε ένα καλό ξεκίνημα προς την κατεύθυνση της μείωσης των απορρίψεων μη επεξεργασμένων λυμάτο)ν στη Βαλτική Θάλασσα. Έχει δημιουργηθεί μία διεθνής ομάδα εργασίας για να συνδράμει την Εσθονία σε σχετικά με τα ραδιενεργά 83 απόβλητα θέματα ενός σχεδίου παροπλισμού του χώρου Paldiski (πρώην Σοβιετικό ναυτικό εκπαιδευτικό κέντρο). Η χώρα έχει σημαντικά αποθέματα φυσικής θαλάσσιας, λιμναίας και δασικής βιοποικιλότητας. Οι δημόσιες δαπάνες για το περιβάλλον σε ποσοστό του ΑΕΠ είναι υψηλές σε σχέση με τα μέσα επίπεδα της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και υπάρχει κυβερνητική δέσμευση για χρηματοδότηση των περιβαλλοντικοί επενδύσεων, ιδίως για τα "θερμά σημεία" της Βαλτικής Θάλασσας. Η Εσθονία επέτυχε να κινητοποιήσει την ξένη βοήθεια και το 40% περίπου των επενδύσεων της χρηματοδοτήθηκε από διεθνή δάνεια. Υπάρχει υψηλό επίπεδο συνειδητοποίησης σε περιβαλλοντικά θέματα, αν και πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή σε προβλήματα τα οποία θα μπορούσαν να προκύψουν από την ανεξέλεγκτη οικονομική ανάπτυξη. Η Εσθονία άρχισε αναπτυξιακά έργα πριν από την μεταρρύθμιση της νομοθεσίας της. Ωστόσο, κατά το 1994, θεσπίστηκε σημαντική περιβαλλοντική νομοθεσία, η οποία περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, ένα νόμο για το νερό, τη ρύθμιση της απόρριψης των λυμάτων, τις μετακινήσεις των επικίνδυνοτν αποβλήτων και τη δημιουργία του περιβαλλοντικού ταμείου. Το 1995 ακολούθησε ο νόμος για την αειφόρο ανάπτυξη. Πρόσφατα εγκρίθηκε η εθνική περιβαλλοντική στρατηγική και εφαρμόζεται ένα λεπτομερές εθνικό σχέδιο περιβαλλοντικής δράσης. Εντούτοις, μολονότι έχει θεσπιστεί τομεακή νομοθεσία, τα πρότυπα και οι ρυθμίσεις που εφαρμόζονται εξακολουθούν να είναι συχνά αυτά που ίσχυαν στην πρώην Σοβιετική Ένωση. Η νέα νομοθεσία έχει χαρακτήρα πλαισίου και χρειάζεται να αποκτήσει ουσιαστικό περιεχόμενο με πρότυπα, εφαρμογή μέτρων και διοικητικές διαρθρώσεις. Αξιολόγηση της τρέχουσας κατάστασης και των προοπτικών Η σύγκλιση της περιβαλλοντικής νομοθεσίας της Εσθονίας με το κεκτημένο της Ευρωπαϊκής Κοινότητας είναι υπό εξέλιξη και πρόκειται να επιτευχθεί μεσοπρόθεσμα. Στόχος της κυβέρνησης είναι να υιοθετήσει, μέχρι το τέλος του 1998, τη νομοθεσία του Λευκού Βιβλίου. Μέχρι το 1998 θα είναι έτοιμη μία στρατηγική σύγκλισης για τη νομοθεσία που δεν περιλαμβάνεται στο Λευκό Βιβλίο. Θα χρειαστεί να καταβληθούν προσπάθειες για να καταστεί η πρόσφατη νομοθεσία που αφορά τα απόβλητα, τα ύδατα και τη φύση πλήρως συμβατή με τη νομοθεσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η νομοθεσία σχετικά με την προστασία από τις ακτινοβολίες και τα ραδιενεργά απόβλητα είναι ακόμη ανύπαρκτη. Στον τομέα αυτό υπάρχει γενικά έλλειψη παιδείας σε θέματα ασφαλείας. Πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στην ταχεία μεταφορά των οδηγιών πλαίσιο που αφορούν την ατμόσφαιρα, τα απόβλητα, τα ύδατα και την Ολοκληρωμένη Οδηγία για την Πρόληψη και την καταπολέμηση της ρύπανσης (IPPC), καθώς και στη θέσπιση στρατηγικίόν χρηματοδότησης για τη νομοθεσία στους τομείς των υδάτων, της ατμόσφαιρας και των αποβλήτου για τους οποίους απαιτούνται μεγάλες επενδύσεις. Η πραγματική συμμόρφωση με το κεκτημένο της Ευρωπαϊκής Κοινότητας θα είναι δυσκολότερο να επιτευχθεί στον ευρύ τομέα των εγκαταστάσεων καύσης και στον τομέα των υδάτων (ιδίως στην επεξεργασία των λυμάτων στις μεγάλες και μεσαίες πόλεις), λόγω της σημασίας των απαιτούμενων επενδύσεων. Υψηλές επενδύσεις θα χρειαστούν επίσης και για το βιομηχανικό τομέα. Η αστική ατμοσφαιρική ρύπανση, η διαχείριση των στερεών και επικίνδυνων αποβλήτων και η διαχείριση των αστικών αποβλήτων είναι επίσης τομείς για τους οποίους απαιτούνται επενδύσεις καθώς και μεγαλύτερη συνειδητοποίηση του κοινού. Πρέπει να παρακολουθείται με προσοχή η κατάσταση των ραδιενεργών αποβλήτων της πρώην σοβιετικής ναυτικής βάσης υποβρυχίων Paldiski. Πρέπει επίσης να αναπτυχθούν κατάλληλες διαρθρώσεις εφαρμογής και ενίσχυσης. Ένα σημαντικό πρόβλημα που πρέπει να αντιμετωπιστεί είναι η έλλειψη ανθρώπινίον πόρο>ν 84 και εμπειρογνωμόνων που θα καθοδηγήσουν τη διαδικασία σύγκλισης. Η στρατηγική της χώρας για την περιβαλλοντική ένταξη πρέπει να περιλαμβάνει χρονοδιαγράμματα εφαρμογής για την επίτευξη του περιβαλλοντικού κεκτημένου της ΕΚ, με αφετηρία, μεταξύ άλλων, την εφαρμογή του πλαισίου και των οδηγιών ολοκληρωμένης πρόληψης και ελέγχου της ρύπανσης που αναφέρθηκαν προηγουμένως. Συμπέρασμα Αν ληφθούν υπόψη οι τάσεις που επικρατούν στην καινοτόμα μεταρρύθμιση της πολιτικής και τα σχετικά υψηλά επενδυτικά επίπεδα και αν καταβληθεί έντονη προσπάθεια για την ενίσχυση των νομοθετικών διαρθρο')σεο)ν, η Εσθονία θα είναι σε θέση να μεταφέρει εξ ολοκλήρου το περιβαλλοντικό κεκτημένο και να σημειώσει ουσιαστική πρόοδο προς την κατεύθυνση της πλήρους συμμόρφωσης μεσοπρόθεσμα. Ωστόσο, η πραγματική συμμόρφωση με ορισμένα σημεία της νομοθεσίας για τα οποία απαιτείται σταθερά υψηλό επίπεδο επενδύσεων και σημαντική διοικητική προσπάθεια (για παράδειγμα, επεξεργασία αστικών λυμάτων, νομοθετικές πτυχές της διαχείρισης των αποβλήτων και της ατμοσφαιρικής ρύπανσης) δεν θα επιτευχθεί παρά μόνον μακροπρόθεσμα. Προστασία των καταναλωτών Το κοινοτικό κεκτημένο καλύπτει την προστασία των οικονομικών συμφερόντων των καταναλωτών (συμπεριλαμβανομένων του ελέγχου της παραπλανητικής διαφήμισης, της ένδειξης των τιμών, των καταναλωτικών δανείων, των αθέμιτων συμβατικών όρων, της εξ αποστάσεως πώλησης, των οργανωμένων ταξιδιών, των πωλήσεων εκτός των εγκαταστάσεων της επιχείρησης και της κοινής ιδιοκτησίας), καθο')ς και τη γενική ασφάλεια το)ν εμπορευμάτων και τους ειδικούς τομείς το>ν καλλυντικίόν, το>ν ονομασιών των υφαντουργικίόν προϊόντο)ν και των παιχνιόΐίόν. Η ευρωπαϊκή συμφωνία προβλέπει την προσέγγιση της νομοθεσίας με το κοινοτικό δίκαιο και τη συνεργασία με σκοπό να επιτευχθεί πλήρως η συμβατότητα μεταξύ το)ν συστημάτων προστασίας των καταναλωτών στην Σλοβακία και στην Κοινότητα. Τα μέτρα που περιλαμβάνονται στο στάδιο 1 του Λευκού Βιβλίου εστιάζουν στη βελτίωση της ασφάλειας των προϊόντων, συμπεριλαμβανομένων των καλλυντικών, των υφαντουργικών προϊόντων και των παιχνιδιών καθώς και στην προστασία των οικονομικών συμφερόντων των καταναλωτών, κυρίως με μέτρα για την παραπλανητική διαφήμιση, τα καταναλωτικά δάνεια, τους αθέμιτους συμβατικούς όρους και την ένδειξη των τιμών. Τα μέτρα του σταδίου II αφορούν τα οργανωμένα ταξίδια, τις πωλήσεις εκτός των εγκαταστάσεων των επιχειρήσεων και την χρονομερισμένη ιδιοκτησία. Η νέα κοινοτική νομοθεσία η οποία έχει εκδοθεί πρόσφατα (πώληση εξ αποστάσεως) ή θα εκδοθεί σύντομα (συγκριτική διαφήμιση, ένδειξη τιμών) θα πρέπει επίσης να ληφθεί υπόψη. Συνοπτική περιγραφή Τη γενική ευθύνη για την πολιτική των καταναλωτού έχει το Υπουργείο Καταναλοπίόν. Το Υπουργείο έχει την εποπτεία του οργανισμού προστασίας των καταναλωτών, ο οποίος είναι δημόσιος φορέας που έχει την αρμοδιότητα να προστατεύει τους καταναλωτές και να δίνει συνέχεια στις καταγγελίες τους; Ο νόμος προστασίας των καταναλωτών του 1993 καθορίζει τα δικαιώματα των καταναλωτών στις συναλλαγές τους με τους εμπόρους, τους παραγωγούς και τους ενδιάμεσους φορείς και θεσπίζει ένα θεσμικό πλαίσιο για την προστασία των καταναλωτών. Ένας μεγάλος αριθμός άλλων 85 νομικίόν πράξεο)ν κίχι κανόνο>ν ρυθμίζει ειδικά θέματα της προστασίας τονν καταναλίοτίόν. Η Ένο)ση Προστασίας των Καταναλωτών της Εσθονίας είναι ένας εθελοντικός, ανεξάρτητος οργανισμός που αποσκοπεί στην προστασία των συμφερόντων των καταναλωτών, στην εκπαίδευση και ενημέρωση τους και στη συνεργασία με το κράτος και τους τοπικούς φορείς. Η οργάνωση αντιπροσωπεύεται στο Γνωμοδοτικό Συμβούλιο των Καταναλωτών, το οποίο συμβουλεύει τον Οργανισμό Προστασίας Καταναλωτών αλλά είναι σχετικά ανίσχυρο λόγω έλλειψης πόρων. Αξιολόγηση της τρέχουσας κατάστασης και των προοπτικών Μολονότι ο νόμος για την προστασία των καταναλωτών προβλέπει σημαντική προστασία των συμφερόντων των καταναλωτών, η Εσθονία πρέπει να προβεί σε ορισμένες τροποποιήσεις για να καταστεί η νομοθεσία της σύμφωνη με τις απαιτήσεις των κοινοτικών προτύπων. Όσον αφορά την προστασία το>ν οικονομικοί συμφερόντων, οι υφιστάμενοι κανόνες για την ένδειξη τοχν τιμο')ν και την παραπλανητική διαφήμιση ευθυγραμμίζονται εν γένει με τις κοινοτικές διατάξεις, αν και ακόμη απαιτούνται τροποποιήσεις σε θεμελιώδεις τομείς ώστε να εξασφαλισθεί η πλήρης ευθυγράμμιση με το κοινοτικό κεκτημένο. Χρειάζεται νέα νομοθεσία σε τομείς όπως οι πωλήσεις εκτός των εγκαταστάσεο)ν της επιχείρησης, οι εξ αποστάσεο)ς πωλήσεις, τα οργανωμένα ταξίδια και η χρονομερισμένη ιδιοκτησία. Σε ορισμένες περιπτώσεις, καταρτίζονται τώρα σχέδια νόμων. Οι υφιστάμενοι κανόνες για αθέμιτους όρους σε καταναλωτικές συμβάσεις και καταναλωτικά δάνεια πρέπει να τροποποιηθούν για να ενισχυθεί η προστασία των καταναλωτών. Οι διατάξεις του νόμου για την προστασία των καταναλωτών σχετικά με τη γενική ασφάλεια των προϊόντων είναι ανεπαρκείς και πρέπει να καταστούν ακριβέστερες, παρέχοντας περισσότερη αρμοδιότητα στις δημόσιες αρχές. Έχει ανακοινωθεί η σύνταξη νέας νομοθεσίας. Σχέδια νόμων στους ειδικούς τομείς των καλλυντικών και της ασφάλειας των παιχνιδιών βρίσκονται υπό συζήτηση. Η εισαγωγή του κοινοτικού κεκτημένου πρέπει να συνοδευθεί από την ανάπτυξη ενός ισχυρού και ανεξάρτητου κινήματος των καταναλωτών, στηριζόμενου από τις δημόσιες αρχές. Συμπέρασμα Έχει σημειωθεί σημαντική πρόοδος στην ευθυγράμμιση της νομοθεσίας στον τομέα της προστασίας των καταναλωτών με το κοινοτικό κεκτημένο. Αλλά η μεταρρύθμιση της νομοθεσίας της Εσθονίας θα πρέπει να συνεχισθεί, δεδομένου ότι ο βαθμός συμφωνίας των υφιστάμενων νόμων με το κεκτημένο είναι περιορισμένος. 3. 7 Δικαιοσύνη και εσωτερικές υποθέσεις Οι ισχύουσες διατάξεις Το κεκτημένο της δικαιοσύνης και των εσωτερικών υποθέσεων (ΔΕΥ) προκύπτει κατ'αρχήν από το πλαίσιο συνεργασίας που καθορίζεται στον τίτλο VI (άρθρο Κ) της συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΣΕΕ) "τον τρίτο πυλώνα", παρά το γεγονός ότι συνδέονται επίσης στενά ορισμένες διατάξεις και νομοθετικά μέτρα "πρώτου πυλώνα" (συνθήκη ΕΚ). 86 Το πλαίσιο ΕΕ ΔΕΥ καλύπτει κυρίως : τί) άσυλο, τον έλεγχί) το>ν εξωτερικών συνόρ<υν και τη μετανάστευση, την τελωνειακή συνεργασία και την αστυνομική συνεργασία κατά σοβαρών εγκλημάτων, συμπεριλαμβανομένης της διακίνησης ναρκωτικών καθώς και την δικαστική συνεργασία σχετικά με ποινικά και αστικά θέματα. Η ΣΕΕ εξετάζει βασικές αρχές στις οποίες στηρίζεται η εν λόγω συνεργασία, κυρίως την ευρωπαϊκή σύμβαση για τα ανθρώπινα δικαιώματα και τη σύμβαση της Γενεύης του 1951 σχετικά με το καθεστώς των προσφύγων. Στηρίζεται επίσης σε μία σειρά διεθνών συμβάσείον σχετικά με τους τομείς ενδιαφέροντος της, κυρίως εκείνες του Συμβουλίου της Ευρώπης, των Ηνωμένων Εθνών και της Διάσκεψης της Χάγης. Το νομοθετικό περιεχόμενο του κεκτημένου όσον αφορά τον τρίτο πυλώνα είναι διαφορετικό από τον πρώτο πυλώνα' αποτελείται από συμβάσεις, κοινές ενέργειες, κοινές θέσεις και αποφάσεις (συμπεριλαμβανομένων των συμφωνηθέντων στοιχείων των σχεδίο>ν νομικών κειμένων που βρίσκονται υπό διαπραγμάτευση). Ορισμένες συμβάσεις της ΕΕ (συμπεριλαμβανομένης της σύμβασης του Δουβλίνου του 1990, καθώς και των συμβάσεων σχετικά με την απέλαση, την απάτη και την EUROPOL) συμφωνήθηκαν από το Συμβούλιο και βρίσκονται τώρα στο στάδιο της επικύρωσης από τα εθνικά κοινοβούλια. Ορισμένες άλλες συμβάσεις, συμπεριλαμβανομένης μιας σύμβασης σχετικά με τα εξωτερικά σύνορα, βρίσκονται σε διάφορα στάδια διαπραγμάτευσης στο Συμβούλιο. Το κεκτημένο της ΔΕΥ προϋποθέτει έναν μεγάλο βαθμό πρακτικής συνεργασίας και νομοθεσίας καθώς και την εφαρμογή της στην πράξη. Η Νέα Συνθήκη Η έναρξη ισχύος της Συνθήκης που προέκυψε από τη Διακυβερνητική Διάσκεψη του Άμστερνταμ, θα θέσει τέλος στο σημερινό πλαίσιο συνεργασίας. Η Νέα Συνθήκη, επαναβεβαιώνοντας το στόχο της ανάπτυξης της Ένωσης ως "χώρου ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης", εισάγει πράγματι τα θέματα αυτά και ιδίως την ελεύθερη κυκλοφορία προσώπων, το άσυλο και τη μετανάστευση στον κοινοτικό τομέα. Όσον αφορά ιδίως την ελεύθερη κυκλοφορία προσώπων, η νέα συνθήκη προβλέπει την ενσωμάτωση του κεκτημένου του Schengen στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς επίσης και την πλήρη αποδοχή του εν λόγω κεκτημένου εκ μέρους οποιουδήποτε υποψήφιου μέλους της ΕΕ. Για τα θέματα που συνεχίζουν να υπάγονται στο πλαίσιο της συνεργασίας, δηλαδή τα θέματα της αστυνομίας και της ποινικής δικαιοσύνης, η νέα συνθήκη προβλέπει ενίσχυση του συστήματος συνεργασίας. Η ευρωπαϊκή συμφωνία και το Αευκό Βιβλίο Η ευρωπαϊκή συμφωνία περιλαμβάνει διατάξεις σχετικά με τη συνεργασία για την καταπολέμηση της κατάχρησης ναρκωτικών και του ξεπλύματος του χρήματος. Το Λευκό Βιβλίο δεν ασχολείται άμεσα με θέματα του τρίτου πυλώνα αλλά γίνεται αναφορά σε θέματα του πρώτου πυλώνα, όπως είναι το ξέπλυμα του χρήματος και η ελευθερία της διακίνησης προσώπων που συνδέονται στενά με θέματα δικαιοσύνης και εσωτερικών υποθέσεων. Γίνεται επίσης αναφορά στις συμβάσεις των Βρυξελλών και της Ρώμης. 87 Συνοπτική περιγραφή Γενικές προϋποθέσεις νια συνεργασία στον τομέα ΔΕΥ Η Εσθονία συνδέθηκε με το Συμβούλιο της Ευρώπης το 1993 και υπέγραψε ή επικύρωσε τα σημαντικότερα νομικά κείμενα σχετικά με τα ανθρώπινα δικαιώματα. Το σύνταγμα προβλέπει ανεξάρτητη δικαιοσύνη σύμφωνα με τους κανόνες του δικαίου. Η μεταρρύθμιση των θεσμών ΔΕΥ βρίσκεται στο στάδιο της πραγματοποίησης ενώ σημειώθηκε πρόοδος σχετικά με την προστασία των συνόρων. Η κυβέρνηση κατάρτισε μία στρατηγική σχετικά με τον τομέα ΔΕΥ, ενώ τον Φεβρουάριο του 1997 συνέστησε μία διυπουργική ομάδα εργασίας. Η Εσθονία δεν έχει ακόμη επικυρώσει την σύμβαση του 1990 σχετικά με την προστασία των δεδομένων, αλλά ψηφίστηκε από το εσθονικό κοινοβούλιο τον Ιούνιο του 1996 νόμος σχετικά με την προστασία προσωπικών δεδομένων (βλέπε επίσης χωριστό τμήμα σχετικά με την Ενιαία Αγορά). Άσυλο Η Εσθονία επικύρωσε τη Σύμβαση της Γενεύης και το Πρωτόκολλο του 1967 τον Φεβρουάριο του 1997. Ταυτόχρονα, το Εσθονικό Κοινοβούλιο ενέκρινε το δίκαιο το)ν προσφύγων στο πλαίσιο εφαρμογής της σύμβασης. Οι εσθονικές αρχές λαμβάνουν τώρα τα μέτρα για να θέσουν το νόμο σε ισχύ και να διορίσουν και να εκπαιδεύσουν μία αρμόδια αρχή (το συμβούλιο υπηκοότητας και μετανάστευσης). Ο νόμος στηρίζεται στη Σύμβαση της Γενεύης και περιλαμβάνει ορισμένες διατάξεις της ΕΕ, όπως είναι η "έννοια της ασφαλούς χώρας". Έλεγγος μετανάστευσης/συνόρων Η Εσθονία διαθέτει συμφωνίες απαλλαγής θεώρησης διαβατηρίων με το ΗΒ, την Ιρλανδία, τη Δανία, τη Φινλανδία, τη Σουηδία, τη Νορβηγία, την Ισλανδία και ορισμένες κεντροευρωπαϊκές χώρες, συμπεριλαμβανομένης της Λετονίας και της Λιθουανίας, με τις οποίες εφαρμόζει κοινό χώρο θεώρησης διαβατηρίων. Περαιτέρω καθεστώτα απαλλαγής θεώρησης διαβατηρίων τελούν υπό διαπραγμάτευση με άλλα κράτη μέλη της ΕΕ. Η Εσθονία έχει υιοθετήσει τον κοινοτικό κατάλογο τρίτων χωρών για τις οποίες απαιτείται θεώρηση. Η εσθονική διοίκηση μετανάστευσης έχει εκσυγχρονιστεί και έχει δημιουργηθεί ένα μητρώο για την έκδοση μόνιμων και προσωρινών αδειών παραμονής σε άτομα χο)ρίς εσθονική υπηκοότητα. Συμφωνία επανεισδοχής υπάρχει με την Φινλανδία, τη Σουηδία, τη Δανία, τη Νορβηγία, τη Λετονία και τη Λιθουανία. Διαπραγματεύσεις διεξάγονται με άλλες χώρες της ΕΕ. Έχει σημειωθεί πρόοδος σχετικά με τη διαχείριση των συνόρων, συμπεριλαμβανομένης μιας σημαντικής μεταρρύθμισης σχετικά με τη φύλαξη τους, ενώ βρίσκονται στο στάδιο της πραγματοποίησης περαιτέρω βελτιώσεις. Ένα σύστημα ελέγχου των συνόρων βρίσκονται στο στάδιο της ανάπτυξης σε συνεργασία με βόρειες χώρες. Η Εσθονία χρησιμοποιεί διαβατήρια αναγνώσιμα από μηχανή. Η Εσθονία και η Ρωσία συνεργάζονται για τη διαχείριση των κοινών συνόρων, παρά το γεγονός ότι συνεχίζονται οι δυσκολίες λόγω της απουσίας συμφωνίας με τη Ρωσία σχετικά με την επανεισδοχή. Αστυνομική συνεργασία Οργανωμένο έγκλημα υφίσταται στην Εσθονία στους τομείς της διακίνησης ναρκωτικών, του ξεπλύματος του χρήματος, της κλοπής αυτοκινήτου, τονν υπηρεσίίόν ίχπάτης. Για την αποτελεσματικότερη αντιμετίόπιση του ασφαλείας και της 88 οργανο)μένου εγκλήματος (καθίός κίχι του εγκλήματος σχετικά με τα ναρκωτικά), έχουν δημιουργηθεί ειδικευμένες μονάδες στην αστυνομική υπηρεσία, ενώ έχει ενισχυθεί η συνεργασία μεταξύ των οργάνων εφαρμογής του νόμου. Η μεταρρύθμιση στην αστυνομική υπηρεσία βρίσκεται στο στάδιο της πραγματοποίησης. Η εκπαίδευση σε ορισμένους τομείς, όπως είναι η καταπολέμηση των ναρκωτικών, το οικονομικό έγκλημα και το ξέπλυμα του χρήματος εντατικοποιείται με τη βοήθεια διαφόρων κοινοτικών χωρών και μέσο) διμεροΥν προγράμματος εκπαίδευσης. Η Εσθονία προετοιμάζεται να κυρο')σει την Σύμβαση του 1990 σχετικά με το ξέπλυμα του χρήματος (βλέπε επίσης χωριστό τμήμα σχετικά με την Ενιαία Αγορά). Η Εσθονία δεν αντιμετωπίζει εσωτερική ή διεθνή τρομοκρατία. Η Εσθονία έχει επικυρώσει τις κυριότερες διεθνείς συμβάσεις σχετικά με την τρομοκρατία και έχει ψηφίσει τη σχετική εσωτερική νομοθεσία. Ναρκωτικά Η Εσθονία χρησιμοποιείται ως χώρα διαμετακόμισης για τη διακίνηση ναρκωτικών μεταξύ ανατολής και δύσης. Υπάρχει μια μικρή εσωτερική αγορά και μία μέτρια παραγωγή αμφεταμινών. Η Εσθονία έχει επικυρώσει, ή πρόκειται να επικυρώσει, τις κυριότερες διεθνείς συμβάσεις σχετικά με τα ναρκωτικά και διαδραματίζει ενεργό ρόλο στα προγράμματα κατά των ναρκωτικών του UNDECP και PHARE. Εσωτερική νομοθεσία και συστήματα κατά των ναρκωτικών βρίσκονται επί του παρόντος στο στάδιο της ανάπτυξης και καταρτίζεται νόμος σχετικά με τα ναρκωτικά φάρμακα και τις ψυχοτρόπους ουσίες. Δικαστική συνεργασία Η Εσθονία έχει σημειώσει σημαντική πρόοδο στην προετοιμασία του δικαστικού τομέα για την προσχώρηση στον τομέα ΔΕΥ. Η Εσθονία έχει επικυρώσει τις Συμβάσεις της Χάγης (αποδεικτικά στοιχεία στην αλλοδίχπή, επίδοση εγγράφίον, πρόσβαση στη δικαιοσύνη και διατρος)ή) και πρόκειται να εφαρμόσει τη Σύμβαση του Λουγκάνο. Η Εσθονία έχει επικυρώσει επίσης διάφορες βασικές συμβάσεις του Συμβουλίου της Ευρώπης σχετικά με ποινικά θέματα, τον Απρίλιο του 1997, καθώς και πρόσθετα πρωτόκολλα. Αξιολόγηση της τρέχουσας κατάστασης και των προοπτικών Απομένουν ακόμη να συμπληρωθούν μερικά σημαντικά κενά στην εσθονική νομοθεσία, αλλά έχει σημειωθεί χρήσιμη πρόοδος. Μία σημαντική προτεραιότητα για το εγγύς μέλλον θα είναι η επικύρωση και η εφαρμογή των αναγκαίων διεθνών νομικών κειμένων καθώς και βελτιώσεις στον τομέα της εκπαίδευσης και εμπειρίας του νομικού επαγγέλματος. Η κυριότερη θεσμική πρόκληση βρίσκεται στον τομέα το)ν περιορισμών από πλευράς πόρων, τόσο από απόψεως προσοκπικού όσο και χρηματοδότησης. Η κυβέρνηση λαμβάνει μέτρα προκειμένου να προετοιμάσει τους διάφορους θεσμικούς φορείς για τη συμμετοχή στη διαδικασία της ΔΕΥ, επί παραδείγματι εξοικειώνοντας τους υπαλλήλους στο θέμα της πρακτικής συνεργασίας με αντίστοιχους υπαλλήλους άλλων χωρών της ΕΕ μέσω κατευθυνόμενης εκπαίδευσης και επιτόπιας επιμόρφωσης. Απομένουν ακόμη να γίνουν προσπάθειες για τη βελτίωση της διοίκησης προκειμένου να αντιμετωπίζει θέματα σχετικά με πρόσφυγες και αυτούς που ζητούν άσυλο, καθώς επίσης και για την περαιτέρω ανάπτυξη συστημάτων για την αντιμετώπιση του οργανωμένου εγκλήματος και του ξεπλύματος του χρήματος. 89 Συμπέρασμα Η Εσθονία εκκινεί από μία πολύ χαμηλή βάση από πλευράς κεκτημένου (σημερινού και μελλοντικού) ΔΕΥ. Υπάρχουν μερικά ενθαρρυντικά σημεία προόδου, ιδίως όσον αφορά τον συνοριακό έλεγχο, αλλά η Εσθονία χρειάζεται να καταβάλει μεγαλύτερη προσπάθεια προκειμένου να τηρήσει μεσοπρόθεσμα το κεκτημένο σχετικά με τη δικαιοσύνη και τις εσωτερικές υποθέσεις. 3. 8 Εξωτερικές πολιτικές Εμπόοιο και διεθνείς οικονομικές σχέσεις Το κεκτημένο στον τομέα αυτό διαμορφώθηκε κυρίως από τις πολυμερείς και διμερείς δεσμεύσεις της Κοινότητας στον τομέα της πολιτικής των συναλλαγών και από τα αυτόνομα μέτρα της για την εμπορική προστασία. Η ευρωπαϊκή συμφωνία περιλαμβάνει διατάξεις σε ορισμένους τομείς που απαιτούν από τα συμβαλλόμενα μέρη να ενεργούν σύμφωνα με τις αρχές της ΠΟΕ/ΓΣΔΕ, ή άλλες σχετικές διεθνείς υποχρεο')σεις. Το Λευκό Βιβλίο δεν περιλαμβάνει διατάξεις στον τομέα αυτό. Συνοπτική περιγραφή Η Εσθονία έχει αναπτύξει μια ανοιχτή, εμπορική οικονομία και αναμένεται να καταστεί μέλος του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου (ΠΟΕ) μέχρι τα τέλη του 1997. Η Εσθονία έχει το καθεστώς του παρατηρητή στη συμφωνία για τις δημόσιες συμβάσεις και με την προσχώρηση θα είναι υποχρεωμένη να συμμορφωθεί με τις υποχρεώσεις στο πλαίσιο των πολυμερών συμφωνιών του ΠΟΕ, στις οποίες η Κοινότητα είναι συμβαλλόμενο μέρος. Επί του παρόντος η Εσθονία δεν διατηρεί ποσοτικούς περιορισμούς για οποιοδήποτε προϊόν υφαντουργίας ή ένδυσης. Με την προσχώρηση, η κοινοτική πολιτική για τα κλωστοϋφαντουργικά προϊόντα θα επεκταθεί και στην Εσθονία οι τυχόν κοινοτικοί περιορισμοί που θα διατηρούντο κατά την ημερομηνία της προσχώρησης, θα απαιτούσαν προσαρμογή κατά το ενδεδειγμένο ποσό, έτσι ο')στε να ληφθεί υπόψη η προσχώρηση της Εσθονίας. Αξιολόγηση της τρέχουσας κατάστασης και των προοπτικών Επί του παρόντος η Εσθονία δεν επιβάλλει δασμούς εισαγωγής. Με την προσχώρηση, η Εσθονία θα είναι υποχρεωμένη να εφαρμόσει το κοινό δασμολόγιο της Κοινότητας και τις διατάξεις εξωτερικού εμπορίου της Κοινής Γεωργικής Πολιτικής. Μετά το Γύρο της Ουρουγουάης, ο σταθμισμένος μέσος όρος των δασμών των μάλλον ευνοουμένων κρατών για τα βιομηχανικά προϊόντα, θα είναι 3,6% για την Κοινότητα. Στη σχέση της με τις διεθνείς οργανώσεις, η Εσθονία θα πρέπει να διασφαλίσει ότι στις ενέργειες της και τις δεσμεύσεις της θα τηρείται η ευρωπαϊκή συμφωνία και να διασφαλίσει την αρμονική έγκριση των μελλοντικών υποχρεώσεων της ως μέλους της Κοινότητας. Με την προσχώρηση, η Εσθονία θα καταστεί συμβαλλόμενο μέρος στις διάφορες προτιμησιακές συμφωνίες της Κοινότητας. Οι προτιμησιακές συμφωνίες μεταξύ της 90 Εσθονίας και τρίτων χωρών θα πρέπει κατά κανόνα να πάψουν να ισχύουν κατά την προσχώρηση. Όσον αφορά τις συναλλαγές στον τομέα των υπηρεσιών και την εγκατάσταση, η Εσθονία αναμένεται να ενταχθεί σύντομα στη γενική συμφωνία για τις συναλλαγές στον τομέα των υπηρεσιών (GATS) με όρους ανάλογους με εκείνους της Κοινότητας και θα είναι δυνατό να επιλυθούν τα τυχόν εναπομένοντα σημαντικά προβλήματα συμβατότητας μεταξύ το)ν δεσμεύσεο>ν της Εσθονίας και εκείνο>ν της Κοινότητας. Με την προσχώρηση η Εσθονία θα πρέπει να καταργήσει την εθνική νομοθεσία στον τομέα των εμπορικών προστατευτικών μέσων, και να εφαρμόζεται η νομοθεσία ΕΚ. Η κτηθείσα πείρα από προηγούμενες προσχωρήσεις απέδειξε ότι η αυτόματη επέκταση των υφισταμένου μέτροχν αντιντάμπινγκ σε εννέα κράτη μέλη ίοθεί τις τρίτες χίόρες να θίξουν προβλήματα ο)ς προς την συμβατότητα της προσέγγισης αυτής με τις ανάλογες διατάξεις του ΠΟΕ. Η κτηθείσα πείρα απέδειξε επίσης ότι η προσχώρηση δημιουργεί δυνατότητες καταστρατήγησης των μέτρων που έχουν εγκριθεί από την Κοινότητα στο πλαίσιο των εμπορικών προστατευτικών μέσων. Τούτο συμβαίνει όταν, πριν από την προσχώρηση, σημαντικές ποσότητες προϊόντων, που υπόκεινται στη λήψη μέτρων, εξάγονται στο έδαφος του μελλοντικού κράτους μέλους και, με την προσχώρηση, αποδεσμεύονται αυτόματα για ελεύθερη κυκλοφορία στο διευρυμένο τελωνειακό έδαφος. Τα δύο αυτά προβλήματα θα πρέπει να αντιμετωπισθούν κατά τη φάση προ της ένταξης της Εσθονίας. Η Εσθονία δεν είναι μέλος οποιουδήποτε καθεστώτος μη εξάπλωσης των όπλων, παρά το γεγονός ότι έχει εκδηλο>σει ενδιαφέρον για να αποκτήσει την ιδιότητα του μέλους. Ο κατάλογος ελέγχου της Εσθονίας για θέματα διπλής χρησιμοποίησης είναι ανάλογος με τον κοινοτικό κατάλογί) ελέγχου. Η εξαγο)γή όπλο)ν ελέγχεται επίσης. Υπάρχουν ενδείξεις ότι κατά κανόνα δεν υπάρχουν εμπόδια στην εφαρμογή από την Εσθονία της νομοθεσίας ΕΚ στον τομέα αυτό. Συμπέρασμα Η Εσθονία είναι σε θέση να εφαρμόσει τις κοινοτικές απαιτήσεις στον τομέα αυτό, εντός των προσεχών ετών. Ανάπτυξιι Το κεκτημένο στον τομέα της ανάπτυξης συνίσταται κυρίως στη σύμβαση της LOME, η οποία ισχύει μέχρι τις αρχές του 2000. Ούτε η ευρωπαϊκή συμφωνία ούτε το Λευκό Βιβλίο περιλαμβάνουν διατάξεις στον τομέα αυτό. Συνοπτική περιγραφή Η Εσθονία δεν έχει συνάψει προτιμησιακές εμπορικές συμφοννίες με τις χίόρες ΑΚΕ και δεν εφαρμόζονται καθεστώτα ΣΓΠ (σύστημα γενικευμένοι προτιμήσεων). Εντούτοις, το καθεστώς πρόσβασης στην αγορά της Εσθονίας είναι πολύ φιλελεύθερο. Η Εσθονία δεν διαθέτει προϋπολογισμό για την ενίσχυση στην ανάπτυξη, μολονότι συνέβαλε χρηματοδοτικά στην ανασυγκρότηση της Βοσνίας και της Ερζεγοβίνης. 91 Αξιολόγηση της τρέχουσας κατάστασης και των προοπτικών Κατά την ένταξη, η Εσθονία θα πρέπει να εφαρμόσει το προτιμησιακό εμπορικό καθεστώς στα κράτη ΑΚΕ και να συμμετάσχει, μαζί με τα άλλα κράτη μέλη, στη χρηματοδότηση το οποίο προβλέπει χρηματοδοτική ενίσχυση στο πλαίσιο της σύμβασης του LOME. του Ευρωπαϊκού Ταμείου Ανάπτυξης, Η εφαρμογή του εμπορικού καθεστώτος της LOME δεν θα αποτελέσει, κατά κανόνα, πηγή δυσκολιών για την Εσθονία. Κανονικά, τα νέα κράτη μέλη εντάσσονται στη σύμβαση της LOME μέσω ενός πρωτοκόλλου κατά την ημερομηνία της ένταξης τους στην ΕΚ. Συμπέρασμα Η Εσθονία θα είναι σε θέση να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις της ΕΚ σε αυτόν τον τομέα σε λίγα χρόνια από σήμερα. Τελωνεία Το κεκτημένο στον τομέα αυτό είναι ο τελωνειακός κώδικας της Κοινότητας και οι διατάξεις εφαρμογής του η συνδυασμένη ονοματολογία της ΕΚ το κοινό δασμολόγιο συμπεριλαμβανομένων δασμολογικών ποσοστώσεων και των δασμολογικών αναστολών και η σχετική με τα τελωνεία λοιπή νομοθεσία, εκτός του πεδίου εηχχρμογής του τελωνειακού κίόδικα. των προτιμησιακών συναλλαγών, των Η ευρωπαϊκή συμφωνία καλύπτει τη δημιουργία ενός χώρου ελευθέρων συναλλαγών με την Κοινότητα και τη σταδιακή παύση των δασμών σε ένα ευρύ φάσμα προϊόντων, με βάση σαφή χρονοδιαγράμματα, με έναρξη την ημερομηνία κατά την οποία αρχίζει να ισχύει η συμφωνία. Το Λευκό Βιβλίο περιλαμβάνει στο στάδιο Ι, μέτρα για την παγίωση και την κατεύθυνση των ελευθέρων συναλλαγών που θεσπίζονται δυνάμει της ευρωπαϊκής συμφωνίας, συμπεριλαμβανομένης της νομοθεσίας που είναι συμβατή με τον τελωνειακό κώδικα, τη συνδυασμένη ονοματολογία, κλπ. Το στάδιο II αφορά την έγκριση της πλήρους κοινοτικής νομοθεσίας, με σκοπό τη σύνδεση με την τελωνειακή ένωση κατά την προσχώρηση. Συνοπτική περιγραφή Με την προσχώρηση, θα απαιτηθεί από τις τελωνειακές αρχές της Εσθονίας να αναλάβουν την απαραίτητη ευθύνη για την προστασία και τον έλεγχο από μέρους τους των εξωτερικών συνόροτν της ΕΕ. Εκτός από τις διατάξεις σχετικά με την έμμεση φορολογία, θα είναι υπεύθυνες για την εφαρμογή και την επιβολή, στα εξωτερικά σύνορα της Κοινότητας, της κοινής εμπορικής πολιτικής, της κοινής γεωργικής πολιτικής, της κοινής αλιευτικής πολιτικής, κλπ. Η δυνατότητα της Εσθονίας να εφαρμόσει πλήρως τα κεκτημένα, προϋποθέτει τη δυνατότητα έγκρισης και εφαρμογής της κοινοτικής νομοθεσίας και την ύπαρξη επαρκούς υποδομής και εξοπλισμού, ιδίως από άποψη ηλεκτρονικής οργάνωσης και μέσων έρευνας, καθώς και την αποτελεσματική οργάνωση των τελωνείων με επαρκή αριθμό προσωπικού που διαθέτει τα προσόντα και το απαραίτητο ενδιαφέρον και επιδεικνύει υψηλό βαθμό ευθύνης. 92 Ενισχυμένη με την τεχνική βοήθεια που παρέχεται μέσο) τοχν τελο)νειακοΥν προγραμμάτων, η Εσθονία βρίσκεται επί του παρόντος στη διαδικασία τροποποίησης του υφιστάμενου τελθ)νειακού κίόδικα και προετοιμασίας 38 πράξεονν εφαρμογής. Προς το παρόν, η ισχύουσα νομοθεσία δεν συμβιβάζεται με εκείνη της ΕΚ. Επιπλέον, δεν υπάρχει στο στάδιο αυτό νομοθεσία σχετικά με τις τελωνειακές απαλλαγές για προϊόντα απομίμησης και πειρατείας. Η Εσθονία έχει σχεδόν ευθυγραμμίσει την εθνική ονοματολογία προϊόντων με την συνδυασμένη ονοματολογία της Κοινότητας. Επιπλέον, η Εσθονία θα πρέπει να εξοικειωθεί με την μεθοδολογία δασμολογικής πληροφορίας που χρησιμοποιείται στην ΕΚ. του συστήματος δεσμευτικής Η Εσθονία ενέκρινε την 1η Απριλίου του 1997 το νέο σύστημα σο)ρευτικής προέλευσης μεταξύ ευρωπαϊκών κρατών. Η Εσθονία έχει υποβάλει αίτηση για να καταστεί συμβαλλόμενο μέρος στην σύμβαση κοινής διαμετακόμισης ΕΚ/ΕΖΕΣ και στην σύμβαση ενιαίου διοικητικού εγγράφου. Μια "Task Force" υπηρεσία της Κοινότητας βοηθά την Εσθονία στον τομέα. αυτό. Αξιολόγηση της τρέχουσας κατάστασης και των προοπτικών Η Εσθονία θα πρέπει να προσαρμόσει τις εθνικές διαδικασίες της στην κοινοτική νομοθεσία σχετικά με τις ανασταλτικές ρυθμίσεις και τις τελωνειακές διαδικασίες με τις οικονομικές επιπτώσεις. Κατά τη στιγμή της προσχώρησης θα απαιτηθούν ορισμένες τεχνικές μεταβατικές ρυθμίσεις, ιδίως για πράξεις που αρχίζουν να εφαρμόζονται πριν από την ημερομηνία της προσχώρησης, αλλά οι οποίες συνάπτονται μετά την εν λόγω ημερομηνία. Η Εσθονία θα πρέπει να ευθυγραμμίσει τη δασμολογική διάρθρωση της έτσι ώστε να τηρούνται οι συντελεστές του κοινού δασμολογίου. Η Εσθονία δεν είναι εξοικειωμένη με τη λειτουργία ενός συστήματος δασμολογικών αναστολίόν ή με τη διαχείριση ίχποτελούν βασικούς δασμολογικών μηχανισμούς με τους οποίους εφαρμόζεται η εμπορική πολιτική της Κοινότητας. Τούτο δημιουργεί σημαντικό πρόβλημα όσον αφορά τη δυνατότητα της Εσθονίας να αντιμετωπίσει τους πολύπλοκους κοινοτικούς μηχανισμούς στους τομείς αυτούς. ποσοστώσεων και ανωτάτων ορίθ)ν που Είναι σημαντικό να καταστεί δυνατό να συμμετάσχουν οι τελωνειακές αρχές της Εσθονίας κατά τον κατάλληλο τρόπο στα διάφορα μηχανογραφημένα συστήματα που απαι ούνται για τη διαχείριση, στην τελωνειακή ένωση/εσωτερική αγορά, των τελωνειακών διατάξεων και των διατάξεων έμμεσης φορολογίας, καθώς και στα μηχανογραφημένα συστήματα για την παροχή αμοιβαίας διοικητικής βοήθειας σε θέματα τελωνείων, γεωργίας και έμμεσης φορολογίας. Η ηλεκτρονική οργάνωση βρίσκεται σε ιδιαίτερα προκαταρκτικό στάδιο ανάπτυξης στην Εσθονία. Η Εσθονία θα πρέπει κατά την ένταξη να καταργήσει τους τελωνειακούς ελέγχους στα σύνορα με τα κράτη μέλη της ΕΕ και με τα λοιπά κράτη που θα ενταχθούν. Οι απαιτούμενοι πόροι για την ενίσχυση των μεθοριακών σταθμών στα σύνορα της με κράτη που δεν είναι μέλη της ΕΕ, θα πρέπει να ληφθούν υπόψη στον στρατηγικό σχεδιασμό της. Συμπέρασμα Η Εσθονία θα πρέπει να εξακολουθήσει να καταβάλει σημαντικές προσπάθειες για τη θέσπιση τελωνειακής νομοθεσίας που να συμβιβάζεται με εκείνη της Κοινότητας και για 93 να προσαρμόσει την οργάνωση της και το προσωπικό στα καθήκοντα που θα πρέπει να ασκούνται από μία σύγχρονη τελωνειακή διοίκηση. Εάν πράξει τούτο θα είναι ικανή να πληροί μεσοπρόθεσμα τις απαιτήσεις της ΕΕ. Κοινή εΕωτεοική πολιτική και πολιτική ασφαλείας Από την ανάκτηση της ανεξαρτησίας της κατά τί) 1991, η Εσθονία προσανατόλισε την πολιτική της σχετικά με τις εξοπερικές υποθέσεις και την ασφάλεια προς την ΕΕ και το NATO. Η βελτίωση των σχέσεο)ν με γειτονικές χώρες απετέλεσε επίσης προτεραιότητα για την Εσθονία. Η Εσθονία συμμετέσχε επίσης ενεργά στο διάλογο που οργανώθηκε στο πλαίσιο της κοινής εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφάλειας της ΕΕ και στο πλαίσιο αυτό υποστήριξε, όποτε εκλήθη, τις πολιτικές της ΕΕ. Η Εσθονία είναι μέλος το)ν Ηνωμένων Εθνών, της Οργάνωσης για την Ασφάλεια και Συνεργασία στην Ευρώπη, του Συμβουλίου της Ευρώπης και πολλών άλλο)ν διεθνών της Δυτικοευρωπαϊκής Ένωσης, οργανώσεων. Είναι συνεργαζόμενος συμμετέχει στο Συμβούλιο Βορειοατλαντικής Συνεργασίας, στη Συνεργασία για την Ειρήνη και έχει καταστήσει σαφή την της Δυτικοευρωπαϊκής Ένωσης και του NATO το συντομότερο δυνατό. Έστειλε στρατεύματα για να συμμετάσχουν στην ειρηνευτική δύναμη (IFOR/SFOR) και παρέσχε βοήθεια για την ανασυγκρότηση της Βοσνίας μετά τον πόλεμο. Συμμετέχει επίσης σε ορισμένες περιφερειακές οργανώσεις, συμπεριλαμβανομένου του Συμβουλίου των Κρατών της Βαλτικής. επιθυμία της να γίνει μέλος εταίρος Μεταξύ της Εσθονίας και οποιουδήποτε άλλου κράτους μέλους της Ένοχτης δεν υπάρχουν εδαφικές διεκδικήσεις, παρά το γεγονός ότι απομένουν να οριοθετηθούν επίσημα τα θαλάσσια σύνορα με τη Φινλανδία και τη Σουηδία. Ούτε και η Εσθονία έχει οποιεσδήποτε χώρες. Οι διαπραγματεύσεις σχετικά με την οριοθέτηση των θαλάσσιων συνόρων με τη Λετονία έχουν ολοκληρωθεί και απομένει η επικύρωση τους. συνδεόμενες διαφωνίες γειτονικές βασικές με Η ανάπτυξη καλών σχέσεων με τη Ρωσία αποτελεί βασικό στοιχείο της εξωτερικής πολιτικής της Εσθονίας. Σημαντικές θετικές εξελίξεις συμπεριλαμβάνουν τη συμφωνία για την απόσυρση των ρωσικών στρατευμάτων από την Εσθονία και την επακόλουθη συμφωνία σχετικά με την συνταξιοδότηση (ρώσων) στρατιωτικών. Ένα σημαντικό ζήτημα που εκκρεμεί μεταξύ της Εσθονίας και της Ρωσίας είναι η έλλειψη συμφωνίας για τα σύνορα. Κατά το τελευταίο τρίμηνο του 1996 επετεύχθη σημαντική πρόοδος στις διαπραγματεύσεις για τα σύνορα, όταν η Εσθονία απέσυρε το αίτημα της να αναγνωρίσει η Ρωσία την εγκυρότητα του ειρηνευτικού συμφώνου Tartu του 1920. Το σχέδιο συμφωνίας για τα σύνορα περιλαμβάνει πλήρη περιγραφή των συνόρων που συμπίπτει, με ελάχιστες μόνο διαφορές, με την υφιστάμενη γραμμή ελέγχου. Η κυβέρνηση της Εσθονίας έχει εκφράσει την προθυμία της να υπογράψει τη συμφωνία όταν η Ρωσία θα είναι έτοιμη να πράξει το ίδιο. Η Εσθονία διαθέτει μια νέα και μικρή διπλωματική υπηρεσία με περιορισμένη εμπειρία και πόρους. Εντούτοις, αναμένεται σε εύθετο χρόνο να είναι σε θέση να διαδραματίσει πλήρως το ρόλο της ως μέλους της Ένωσης. Διατηρεί 23 αντιπροσωπείες στο εξωτερικό και απασχολεί διπλωματικό προσωπικό 220 περίπου ατόμων. Η Εσθονία υποστηρίξει την μη εξάπλωση των πυρηνικών, βιολογικών και χημικών όπλων και είναι συμβαλλόμενο μέρος σε όλες τις σχετικές διεθνείς συμφωνίες για τον έλεγχο των όπλων, ενώ η ίδια η Εσθονία δεν παράγει ούτε εξάγει όπλα. Οι ολιγάριθμες στρατιωτικές δυνάμεις της Εσθονίας, οι οποίες τελούν υπό δημοκρατικό έλεγχο, 94 αναδιοργανώνονται επί του παρόντος για να καλύψουν τις απαιτήσεις στο πλαίσιο του NATO. Η Εσθονία είναι μέλος του βαλτικού τάγματος για τη διατήρηση της ειρήνης (BALTBAT) και συμμετέσχε σε μεγάλη άσκηση της συνεργασίας για την ειρήνη (Βαλτική Πρόκληση) κατά το 1996. Στη δήλωση που συνοδεύει την αίτηση της για να καταστεί μέλος της Ένωσης, η κυβέρνηση της Εσθονίας επιβεβαίωσε ότι είναι πρόθυμη και ικανή να συμμετάσχει πλήρως και δραστήρια στην κοινή εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφαλείας της Ένωσης. Η εκτίμηση της μέχρι σήμερα πολιτικής της Εσθονίας για εξωτερικά θέματα και την ασφάλεια οδηγεί στην προσδοκία ότι ως μέλος της Ένωσης θα μπορούσε να εκπληρώσει τις υποχρεώσεις της στον τομέα αυτό. 3. 9 Δημοσιονομικά θέματα Δημοσιονομικός έλεγχος Η εφαρμογή των κοινοτικοί πολιτικών, ιδιαίτερα για τη γεωργία και τα διαρθροπικά ταμεία, απαιτεί επαρκή συστήματα διαχείρισης και ελέγχου το)ν δημόσιο>ν δαπανίόν, με διατάξεις για την καταπολέμηση της απάτης. Επιπλέον, απαιτείται προσέγγιση της νομοθεσίας για να επιτρέψει την εισαγωγή του συστήματος των "ίδιων πόρων", με ικανοποιητική πρόβλεψη σχετικά με τη λογιστική. Η ευρωπαϊκή συμφωνία προβλέπει τη συνεργασία στον λογιστικό και δημοσιονομικό έλεγχο, συμπεριλαμβανομένης, εφόσον χρειάζεται, της τεχνικής βοήθειας εκ μέρους της Κοινότητας. Το Λευκό Βιβλίο δεν περιλαμβάνει μέτρα στον τομέα αυτό. Συνοπτική περιγραφή Η κρατική υπηρεσία λογιστικού ελέγχου, η οποία ιδρύθηκε το 1990, είναι η κύρια, ανεξάρτητη αρχή εξωτερικού δημοσιονομικού ελέγχου στην Εσθονία. Το 1992, η υπηρεσία κατέστη μέλος του διεθνούς οργανισμού ανώτατων ιδρυμάτων λογιστικού ελέγχου, τα πρότυπα του οποίου λήφθηκαν υπόψη για την κατάρτιση του νόμου σχετικά με την κρατική υπηρεσία λογιστικού ελέγχου του 1995. Η κρατική υπηρεσία λογιστικού ελέγχου αναφέρει στο Κοινοβούλιο τις παρατηρήσεις της για τον τρόπο με τον οποίο λογοδοτούν και χρησιμοποιούν τα κρατικά κεφάλαια και ;α άλλα περιουσιακά στοιχεία τα υπουργεία, οι υπηρεσίες και οι κρατικές επιχειρήσεις. Η εν λόγω υπηρεσία ελέγχει περαιτέρω την χρήση και την αποπληρωμή δανείων από το εξωτερικό που συνάφθηκαν από το κράτος καθώς επίσης και τη χρήση της βοήθειας από το εξωτερικό. Οι έλεγχοι πραγματοποιούνται εκ των υστέρων. Ο εσωτερικός έλεγχος της είσπραξης φόρων εξασφαλίζεται από το εθνικό συμβούλιο φόρων σύμφωνα με διεθνή πρότυπα λογιστικού ελέγχου. Το εθνικό συμβούλιο τελωνείων είναι υπεύθυνο για την είσπραξη εισαγωγικών δασμών. Οι οικονομικές δραστηριότητες της τοπικής αυτοδιοίκησης ελέγχονται από επιτροπή λογιστικού ελέγχου που διορίζεται από το συμβούλιο κάθε τοπικής αυτοδιοίκησης. Στο πλαίσιο των υπουργείων, κρατικών υπηρεσιών, κρατικών επιχειρήσεων και παρόμοιων οργανισμών, θα ιδρυθούν ανεξάρτητοι μηχανισμοί εσίοτερικού ελέγχου. Διάφοροι νόμοι διαμορφώνουν το σύστημα δίωξης της απάτης κατά δημοσιονομικοί και 95 οικονομικών συμφερόντοχν, αλλά δεν υπάρχει κεντρική αρχή αρμόδια' για την καταπολέμηση της απάτης. Αξιολόγηση της τρέχουσας κατάστασης και των προοπτικών Θα απαιτηθεί η σύσταση των απαιτούμενων οργάνων για μία επιτυχή εφαρμογή των κοινοτικών πολιτικών, συμπεριλαμβανομένου τοχν αναγκαίοι μηχανισμών εσίοτερικού δημοσιονομικού ελέγχου. Οι εσθονικές αρχές θα πρέπει να εξασφαλίσουν την αποτελεσματική διαχείριση του συστήματος των "ίδιθ)ν πόρων", και αυτό θα απαιτήσει να συμπεριληφθούν τροποποιήσεις του ισχύοντος λογιστικού συστήματος. Θα είναι επιθυμητή η περαιτέρο) συνεργασία με την Επιτροπή στον τομέα αυτό. Συμπέρασμα Ο τομέας του δημοσιονομικού ελέγχου δεν φαίνεται να παρουσιάζει σημαντικά εμπόδια για την προσχώρηση μεσοπρόθεσμα, παρά το γεγονός ότι θα απαιτηθεί σημαντική προπαρασκευή για την δημιουργία των αναγκαίων μηχανισμών διαχείρισης και ελέγχου για την ικανοποιητική εφαρμογή των κοινοτικών πολιτικών. Επιπτώσεις στον προϋπολογισμό Η ανακοίνωση "Πρόγραμμα δράσης 2000" αναφέρει το συνολικό δημοσιονομικό πλαίσιο στο οποίο θα πρέπει να ενταχθεί η δημοσιονομική επίπτωση των μελλοντικών διευρύνσεων κατά τη διάρκεια της προσεχούς μεσοπρόθεσμης περιόδου, κατά τρόπον ώστε να εξασφαλιστεί η συνοχή με τις προτεινόμενες κατευθύνσεις των κοινοτικών πολιτικών εντός λογικών δημοσιονομικών ορίο)ν. Στο παρόν στάδιο, είναι δύσκολο και οπωσδήποτε πρόωρο VÎX πραγματοποιηθεί μία ακριβής αξιολόγηση της δημοσιονομικής επίπτοχτης της προσχίόρησης κάθε υποψήφιας χώρας, λαμβανομένης μεμονωμένα υπόψη. Η δημοσιονομική επίπτο)ση θα εξαρτηθεί πράγματι κατά πολύ από ένα σύνολο παραγόντων : - από την ημερομηνία κατά την οποία θα πραγματοποιηθεί η προσχώρηση κάθε υποψήφιας χώρας, - από την μέχρι τότε εξέλιξη των κοινοτικών πολιτικών, και ιδίως των αποφάσεων που θα ληφθούν όσον αφορά τη συνέχιση της μεταρρύθμισης της κοινής γεωργικής πολιτικής και των νέων κατευθύνσεων σε θέματα διαρθρωτικών ενεργειών, - από τις προόδους που θα πραγματοποιηθούν από τις υποψήφιες χώρες από άποψη ανάπτυξης, ενίσχυσης της ανταγοηαστικότητάς τους και της παραγίογικότητάς τους και ικανότητας VÎX αναλάβουν τί) κεκτημένο, - από τα μεταβατικά μέτρα που θα μπορούν VÎX προκύψουν ίχπό τις διαπραγματεύσεις. Τελείως ενδεικτικά μπορούν VÎX αναφερθούν μερικές τάξεις μεγέθους για ορισμένες δημοσιονομικές κατηγορίες, καθο')ς και μία γενική εκτίμηση. Δαπάνες Καθ υπόθεση μιας μεταρρύθμισης της κοινής γεωργικής πολιτικής σύμφωνα με τις κατευθύνσεις που έχει χαράξει η Επιτροπή, η προσχώρηση της Εσθονίας θα επιφέρει, 96 κατά το έτος της πλήρους εφαρμογής της μεταρρύθμισης και όσον αφορά αποκλειστικά τα μέτρα παρέμβασης επί των αγορών, μόνο ένα τελείως οριακό συμπλήρωμα της δαπάνης που προβλέπεται για τα σημερινά 15 κράτη μέλη. Μετά από μία προοδευτική εν δυνάμει αύξηση, οι χορηγήσεις στο πλαίσιο των διαρθρωτικών ενεργειών υπέρ της Εσθονίας θα μπορούσαν να ανέλθουν εντός ορίου 4% του ΑΕΠ της χώρας αυτής. Η εφαρμογή των άλλων κοινοτικών πολιτικών που είναι εσωτερικές για τις νεοεντασσόμενες χώρες θα πρέπει να συνεπάγεται συμπληρωματική δαπάνη ενδεχομένως ανώτερη από το σχετικό τους βάρος στο ΑΕΠ της Ένωσης, εφόσον για ορισμένες από τις πολιτικές αυτές το συμπληρωματικό κόστος εφαρμογής αποτελεί εν μέρει συνάρτηση του σχετικού πληθυσμού, της γεωγραφικής έκτασης ή του αριθμού των κρατών μελών με τα οποία αναλαμβάνονται ενέργειες συντονισμού και εναρμόνισης. Ενδεικτικά, το ΑΕΠ της Εσθονίας ανέρχεται επί του παρόντος σε ποσοστό κατώτερο από 0,1% αυτού της Ένωσης. Αντίθετα, η προσχώρηση της Εσθονίας δεν πρέπει να επιφέρει σημαντικές συμπληρωματικές δαπάνες όσον αφορά τις εξωτερικές ενέργειες της Ένωσης. Πρέπει, τέλος, να ληφθεί υπόψη το γεγονός ότι η προσχώρηση κάθε υποψήφιας χώρας θα συνεπάγεται την κατάργηση των δαπανών, των οποίων θα έχει τύχει βάσει του κοινοτικού προϋπολογισμού στο πλαίσιο των προγραμμάτίον προένταξης, π. χ. μέσο) του προγράμματος PHARE. Λαμβανομένων υπόψη το)ν ανώτερο), οι δαπάνες τις οποίες συνεπάγεται η προσχίόρηση της Εσθονίας, στους τρεις τομείς που αναφέρθηκαν, μπορούν VÎX εκτιμηθούν συνολικά εντός ψαλίδας μεταξύ 0,3 και 0,4 εκατ. ECU ετησίως, με προοπτική το 2005-2006 (σε σταθερές τιμές 1997). Έσοδα Το μέρος των συνεισφορών στον κοινοτικό προϋπολογισμό που αναμένεται από τις νεοεντασσόμενες χώρες, καθ'υπόθεση μιας πλήρους εφαρμογής του συστήματος των ιδίων πόρων, θα πρέπει να προσεγγίζει, όσον αφορά το σύνολο των πόρων ΑΕΠ και ΦΠΑ - λαμβανομένων υπόψη, για τον ΦΠΑ, των κανόνων προσαρμογής - το μερίδιο τους στο ΑΕΠ της Ένωσης, ήτοι στην περίπτωση της Εσθονίας λιγότερο από 0,1%. Το μερίδιο της Εσθονίας στους παραδοσιακούς ίδιους πόρους θα εξαρτηθεί από τη διάρθρωση των εμπορικών της ροών τη στιγμή της προσχώρησης. Προκειμένου να εξασφαλιστούν η διαπίστωση, ο έλεγχος και η διάθεση τίον παραδοσιακών ιδίων πόρων σύμφωνα με την κοινοτική ρύθμιση, θα είναι αναγκαίες προσαρμογές του ισχύοντος τελωνειακού συστήματος της Εσθονίας. Εξάλλου, ο σωστός υπολογισμός του πόρου ΑΕΠ θα καταστήσει αναγκαίες σημαντικές βελτιώσεις από άποψη αξιοπιστίας, ομοιογένειας και πληρότητας των εθνικών λογαριασμών. Οι στατιστικές αυτές βελτιώσεις θα είναι επίσης απαραίτητες προκειμένου να καταστεί δυνατός ο προσδιορισμός της βάσης του ιδίου πόρου ΦΠΑ ο οποίος, επιπλέον, θα επιβάλει την πλήρη ευθυγράμμιση του συστήματος ΦΠΑ στην Εσθονία ως προς τις κοινοτικές οδηγίες. 97 4. Ικανότητα της διοίκησης να εφαρμόσει το κεκτημένο Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Μαδρίτης συνεπέρανε, το Δεκέμβριο του 1995, ότι η εναρμονισμένη ένταξη στην ΕΕ των κεντροανατολικών ευρωπαϊκών υποψηφίων χωρών θα απαιτούσε, κυρίως, την προσαρμογή των διοικητικών δομών τους. Το παρόν κεφάλαιο εξετάζει την τρέχουσα κατάσταση της δημόσιας διοίκησης στην Εσθονία, συμπεριλαμβανομένων τοχν σχετικο')ν απόψείον του δικαστικού συστήματος, και αξιολογεί την τρέχουσα και μελλοντική ικανότητα για την διεκπεραύοση των αρμοδιοτήτων που απαιτούνται από αυτήν σε ένα σύγχρονο δημοκρατικό κράτος, με ιδιαίτερο επίκεντρο την ανάγκη διαχείρισης θεμάτων που συνδέονται με το κεκτημένο. 4. 1 Διοικητικές δομές Περιγραφή των εσθονικών συνταγματικών δομών, των εξουσιών και αρμοδιοτήτων τους, συμπεριλαμβανομένων εκείνων της περιφερειακής και τοπικής αυτοδιοίκησης, παρέχεται στο κεφάλαιο 1. Η εσθονική κεντρική διοίκηση αποτελείται από 14 υπουργεία και έναν αριθμό συμβουλίων και υπηρεσιών επιθεώρησης. Η καγκελαρία του κράτους, που είναι το γραφείο του πρωθυπουργού, διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην αξιολόγηση και στο συντονισμό του έργου το)ν κυβερνητικίόν αξιωματούχων. Η υπηρεσία ευρίοπαϊκής ένταξης, η οποία αναφέρεται απευθείας στον πρωθυπουργό, εργάζεται επί μονίμου βάσεως και είναι αρμόδια για την τεχνική υποστήριξη και το συντονισμό θεμάτων σχετικά με την προσχώρηση στην ΕΕ. Ο νόμος περί κυβερνήσείος και ο νόμος δημόσιας υπηρεσίας, που και οι δύο τέθηκαν σε ισχύ τον Ιανουάριο του 1996, καθορίζουν τις σχέσεις μεταξύ υπουργείων και μεταξύ κεντρικών και τοπικών επιπέδων διακυβέρνησης καθώς επίσης και το ρόλο και τις συνθήκες για τους αξιωματούχους και τους δημόσιους υπαλλήλους. Η αρχή της πολιτικής ανεξαρτησίας της δημόσιας υπηρεσίας αναγνωρίζεται στην Εσθονία, παρά το γεγονός ότι οι ανώτερες θέσεις δεν είναι πάντοτε απαλλαγμένες από την πολιτική επιρροή του κόμματος. Από το 1991, σημειώθηκαν σημαντικές μειώσεις στον αριθμό του διοικητικού προσωπικού. Τα κυβερνητικά υπουργεία απασχολούν προσωπικό 2. 150 ατόμων, οι κυβερνητικές υπηρεσίες 9. 320 και τα περιφερειακά συμβούλια 1. 390. Ο αριθμός των υπαλλήλων στην τοπική αυτοδιοίκηση δεν είναι γνωστός. Ο μισθός των δημοσίων υπαλλήλων είναι πολύ χαμηλότερος από το μισθό στον ιδιωτικό τομέα. Προγράμματα επιμόρφωσης για την αναβάθμιση του προσωπικού της δημόσιας διοίκησης σε κοινοτικά θέματα και επαρκής δημόσια διοίκηση σε μία δημοκρατική κοινωνία που στηρίζεται στην οικονομία της αγοράς εφαρμόσθηκαν από την κυβέρνηση με διεθνή βοήθεια και είχαν ως αποτέλεσμα μία σημαντική αναβάθμιση των προσόντίον του προσωπικού. Για το συντονισμό της διαδικασίας μεταρρύθμισης, δημιουργήθηκε μία ειδική διοικητική δομή από την κυβέρνηση, η οποία αποτελείται από μία υπουργική επιτροπή, η οποία διαμορφώνει την πολιτική και υποβάλει προτάσεις για την κυβέρνηση, καθώς επίσης και ένα συμβούλιο ανώτερων δημοσίο)ν υπαλλήλων, το οποίο αντιπροσωπεύει τα κυριότερα εμπλεκόμενα υπουργεία. Ένα εθνικό ίδρυμα επιμόρφωσης δημοσίων υπαλλήλων λειτουργεί υπό την εποπτεία της καγκελαρίας. 98 Παρά τους περιορισμένους πόρους της ίχπό πλευράς προσωπικού, η υπηρεσία ευρωπαϊκής ένταξης ανέπτυξε σταδιακά την ικανότητα συντονισμού της (βλέπε επίσης τμήμα της εισαγωγής αναφορικά με τις σχέσεις μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Εσθονίας. 4. 2 Διοικητική και δικαστική ικανότητα Η Εσθονία ήταν τμήμα της Σοβιετικής Ένοκτης μέχρι το 1991 και εδιοίκείτο μέχρι τότε βάσει κεντρικού σχεδιασμού. Το κομμουνιστικό σύστημα απέρριπτε την κυριαρχία του κανόνα του δικαίου και υπήγαγε το δίκαιο και τη διοίκηση στην εφαρμογή της πολιτικής του Κόμματος. Λόγω του γεγονότος αυτού, τόσο η διοίκηση όσο και ο κανόνας δικαίου κατέστησαν όλο και περισσότερο, στα μάτια του κοινού, όργανα πολιτικού ελέγχου. Οι δομές και τα συστήματα της εσθονικής δημόσιας διοίκησης απαιτούν ακόμη σημαντική ανάπτυξη. Η έκταση αυτών που ήδη έχουν επιτευχθεί δεν θα πρέπει, εντούτοις, να υποτιμηθεί. Παρά τα προβλήματα, και ίσως εν μέρει λόγω της ανάγκης δημιουργίας νέων δομών, η εσθονική δημόσια υπηρεσία έδειξε σε πολλές περιπτώσεις σημαντική ευελιξία. Τα περισσότερα υπουργεία είναι μικρά και έχουν αναλάβει σημαντικό φόρτο εργασίας. Η αποτελεσματική λειτουργία ενός υπουργείου εξαρτάται συχνά περισσότερο από την ποιότητα των ηγετικών προσο)πικοτήτο)ν παρά από τις δομές αυτού καθεαυτού του υπουργείου. Η έλλειψη χρηματοδότησης αποτελεί μόνιμο πρόβλημα για όλα τα υπουργεία. Ωστόσο όμως, ο προϋπολογισμός του 1997 ευνόησε ιδιαίτερα την άμυνα και το αρμόδιο υπουργείο βελτίίόνεται ίχπό πλευράς πεδίου και ικανοτήτων. Η καγκελαρία του κράτους αναπτύσσει ακόμα τί) ρόλο της με διεθνή βοήθεια. Γενικά, η χρήση της τεχνολογίας πληροφοριών βρίσκεται ήδη σε υψηλό επίπεδο στην εσθονική δημόσια υπηρεσία. Η νομική βάση για την δημόσια υπηρεσία είναι επαρκής. Οι πολιτικές πιέσεις στους δημόσιους υπαλλήλους είναι σημαντικές, ιδιαίτερα στο επίπεδο των δήμων, αλλά επίσης και στα κεντρικά υπουργεία. Η τάση φαίνεται ωστόσο να είναι προς την κατεύθυνση ενίσχυσης της ανεξαρτησίας του δημόσιου. Το δημόσιο δεν διαθέτει επαρκές προσωπικό. Παρά το γεγονός ότι το περιορισμένο μέγεθος της εσθονικής διοίκησης από μερικές απόψεις διευκολύνει την ανάπτυξη του προσωπικού και τις μεταρρυθμίσεις της διοικητικής δομής, ο μικρός αριθμός του προοωπικού σημαίνει επίσης ότι σημαντικά καθήκοντα εξαρτώνται συχνά από έναν αρκετά περιορισμένο αριθμό ατόμων, πράγμα που καθιστά τα υπουργεία ευάλωτα σε απομάκρυνση των στελεχών τους προς τον ιδιωτικό τομέα (που συνδέεται ιδίως με τα επίπεδα μισθών) και που μπορεί να θέσει υπό αμφισβήτηση την ικανότητα των υπουργείων να εκπληρώσουν πλήρως τις λειτουργίες τους. Η εμπιστοσύνη του κοινού προς το δημόσιο δεν είναι εξασφαλισμένη. Υπάρχει εκτεταμένη δυσαρέσκεια για τις παρατηρούμενες καταχρήσεις σε ορισμένες υπηρεσίες της διοίκησης, συμπεριλαμβανομένης της τοπικής αυτοδιοίκησης. Συχνά, λείπουν λεπτομερή στοιχεία για την υποστήριξη των παρατηρήσεων αυτών, παρά το γεγονός ότι υπάρχουν επιβεβαιωμένες περιπτώσεις. Οι κυβερνητικές πρωτοβουλίες μεταρρύθμισης, ενώ στοχεύουν στην ορθή κατεύθυνση, θα χρειασθούν να κατευθυνθούν καλύτερα και να εντατικοποιηθούν περισσότερο στο πλαίσιο της προ της προσχώρησης διαδικασίας. Το επίπεδο επαγγελματισμού και 99 επιμόρφωσης ποικίλλει σε μεγάλο βαθμό. Σημαντική διεθνής βοήθεια παρέχεται στους τομείς αυτούς. Κ σοβαρότερη ανησυχία στον τομέα αυτό, στο πλαίσιο της προσχώρησης στην ΕΕ, είναι ο πολύ μεγάλος αριθμός νομοθετικών και διοικητικών πρωτοβουλιών που πρέπει να αναληφθούν ταυτόχρονα, ο συντονισμός των οποίων θα αποτελέσει μία δύσκολη πρόκληση για την εσθονική διοίκηση. Η κυβερνητική προσέγγιση περιλαμβάνει ένα συνεκτικό, μη εξαντλητικό, ωστόσο σχέδιο για τα μέτρα εφαρμογής που περιγράφονται στο Λευκό Βιβλίο της Επιτροπής. Η υπηρεσία ευρωπαϊκής ένταξης θα χρειασθεί ενίσχυση. Βασικοί τομείς για την εφαρμογή του κεκτημένου Ομοιόμορφη εφαρμογή του κοινοτικού δικαίου : Η εφαρμογή στην πράξη του κεκτημένου προϋποθέτει ότι οι δικαστικές αρχές των κρατών μελών είναι σε θέση να εφαρμόσουν τις διατάξεις της συνθήκης για την εξασφάλιση της ενότητας και την εφαρμογή του κεκτημένου και μπορούν να εξασφαλίσουν την κατάλληλη λειτουργία των πολιτικών της ενιαίας αγοράς και της Κοινότητας γενικά. Είναι αναγκαίο ένα δικαστικό σώμα υψηλής ποιότητας και καλά εκπαιδευμένο για την εφαρμογή από τα δικαστήρια του κοινοτικού δικαίου, συμπεριλαμβανομένων περιπτώσεων άμεσης ισχύος και περιπτώσεων παραπομπής στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο βάσει των όρων του άρθρου 177 ΕΚ. Το δικαστικό σύστημα της Εσθονίας παρουσιάζει σοβαρές αδυναμίες, ιδιαίτερα όσον αφορά τους πόρους και την σχετική εμπειρία. Λόγω της κατάστασης αυτής, η Επιτροπή έχει σημαντικές αμφιβολίες σχετικά με την ικανότητα του συστήματος να εξασφαλίσει την αποτελεσματική εφαρμογή του κεκτημένου. Ενιαία αγορά : Η ικανότητα της Εσθονίας VÎX εξασφαλίσει την ορθή εφαρμογή τίον κοινοτικών απαιτήσεων στην ενιαία αγορά, ιδιαίτερα όσον αφορά την ελεύθερη διακίνηση αγαθών και υπηρεσιών,· προϋποθέτει την ύπαρξη σε μεγάλο βαθμό ανεπτυγμένων και αποτελεσματικών νομοθετικών αρχών καθώς και αρχών τυποποίησης, πιστοποίησης και ελέγχου, που να μπορούν να ενεργούν πλήρως σύμφωνα με τους κοινοτικούς κανόνες. Ανάλυση των σημείων αυτών γίνεται στο σημείο 3. 1 ("Οι τέσσερις ελευθερίες"). Αναφορικά με τη διοικητική ικανότητα στο θέμα της ελεύθερης διακίνησης αγαθών, η κατάσταση στην Εσθονία δεν είναι ακόμη ικανοποιητική, λόγω κυρίως των περιορισμών από πλευράς προσωπικού. Η πρόοδος στο θέμα του διαχωρισμού των λειτουργιών μεταξύ αξιολόγησης και πιστοποίησης βρίσκεται στο στάδιο της πραγματοποίησης, οδηγώντας σε βελτιωμένη συμβατότητα με το κοινοτικό σύστημα. Αναφορικά με την ελεύθερη διακίνηση υπηρεσιών, η κατάσταση είναι από μερικές απόψεις ικανοποιητική, αλλά ενώ η εποπτεία της κεντρικής τράπεζας και ιδιωτικών τραπεζών λειτουργεί σο)στά (υπάρχει προσο)πικό 28 ατόμο)ν στον τομέα αυτό στην τράπεζα της Εσθονίας), η εποπτική αρχή ασφαλειών, η οποία απασχολεί 14 επόπτες, και η επιθεώρηση ασφαλεΐίόν, η οποία απασχολεί προσωπικό μόνο 12 ατόμων, έχουν ανεπαρκές προσωπικό. Προκειμένου να αντιμετωπισθούν οι κοινοτικές απαιτήσεις στον τομέα αυτό, θα απαιτηθεί σημαντική ενίσχυση από πλευράς προσο)πικού. 100 Ανταγωνισμός : Όπως εξηγήθηκε στο κεφάλαιο 3. 1 (ανταγιονισμός) η εφαρμογή του νόμου περί ανταγωνισμού απαιτεί την δημιουργία αρχών κατά του τραστ και παρακολούθησης των κρατικο')ν ενισχύσεων καθώς και την επαρκή κατανόηση του νόμου και της πολιτικής σχετικά με τον ανταγωνισμό εκ μέρους των δικαστικών αρχών, της δημόσιας διοίκησης και των σχετικών οικονομικών φορέων. Στην Εσθονία, η κεντρική αρχή είναι τί) συμβούλιο ανταγο>νισμού, τί) οποίο διαθέτει προσωπικό 22 ατόμο)ν. Τί) προσοχπικό αυτό είναι ανεπαρκές. Το επίπεδο εμπειρίας δεν είναι υψηλό, παρά το γεγονός ότι το συμβούλιο ανταγοηασμού λειτουργεί επί του παρόντος ικανοποιητικά. Η ικανότητα εφαρμογής των κοινοτικών απαιτήσεων στον τομέα αυτό θα απαιτήσει την ενίσχυση των ανθρώπινων πόρων. Τηλεπικοινωνίες : Προκειμένου να διατυπωθεί και να εφαρμοσθεί ο μεγάλος αριθμός κανονισμών ελευθέρωσης της αγοράς που περιέχονται στο κεκτημένο του τομέα αυτού, είναι αναγκαίο να υπάρξει ένας οργανισμός κατάρτισης ρυθμίσεων και πολιτικής που να είναι ανεξάρτητη στην πράξη από οποιαδήποτε εταιρία τηλεπικοινατνιών. Στην Εσθονία, η ρυθμιστική αρμοδιότητα στον τομέα των τηλεπικοινοηαών ανήκει στο υπουργείο μεταφορών και τηλεπικοινο)νιών (προσο)πικό 60 ατόμων, 4 από τους οποίους στις τηλεπικοινοηάες) καθίός και στην επιθεώρηση τηλεπικοινο)νια')ν (προσωπικό 35 ατόμων), η οποία ρυθμίζει την χρήση το)ν ραδιοσυχνοτήτων, χορηγεί άδειες για εξοπλισμό ασυρμάτου και εποπτεύει την χρήση του εν λόγω εξοπλισμού. Γενικά, οι υπηρεσίες αυτές φαίνεται να διαθέτουν εν δυνάμει την απαιτούμενη ικανότητα για τη διαχείριση του κεκτημένου όσον αφορά τις τηλεπικοινωνίες. : Η αποτελεσματική διαχείριση Έμμεση φορολογία του κεκτημένου έμμεσης φορολογίας προϋποθέτει δομές ικανές να εφαρμόσουν την κοινοτική νομοθεσία σχετικά με την εναρμόνιση του φόρου προστιθέμενης αξίας και των φόρων κατανάλωσης σε ένα περιβάλλον στο οποίο έχουν καταργηθεί οι φορολογικοί έλεγχοι στα εσωτερικά σύνορα της ΕΕ, ενώ το σύστημα φορολογίας στηρίζεται στις φορολογικές αποθήκες και οι δασμοί καταβάλλονται στο τοπικό ποσοστό δασμού του κράτους μέλους κατά τον χρόνο της κατανάλωσης των αγαθών. Αυτό απαιτεί μια αρκούντως ανεπτυγμένη και καλά εκπαιδευμένη υπηρεσία με μεγάλο βαθμό ακεραιότητας. Στη Εσθονία, η σχετική αρχή είναι το Υπουργείο Οικονομικών με συνολικό προσωπικό 800 ατόμων. Λόγω της μεγάλης κινητικότητας του προσωπικού, που προκύπτει εν μέρει από την απορρόφηση εκπαιδευμένου προσωπικού από τον ιδιωτικό τομέα, είναι δύσκολο να αξιολογηθούν οι ικανότητες του υπάρχοντος προσωπικού. Προκειμένου να εξασφαλισθεί η αποτελεσματική διαχείριση του κεκτημένου στον τομέα αυτό, θα είναι αναγκαίο να παγιωθούν και να βελτιωθούν τα συνολικά επαγγελματικά επίπεδα του προσωπικού, συμπεριλαμβανομένου μέτρων εκπαίδευσης και βελτίίόσείον από πλευράς μισθού. Γεωργία : Οι απαιτήσεις διαχείρισης στον τομέα της γεο)ργίας αφορούν κυρίως τον κτηνιατρικό και φυτοϋγειονομικό έλεγχο, την προστασία της δημόσιας υγείας, τ ν εξασφάλιση της ελεύθερης διακίνησης το)ν γεωργικών αγαθών καθώς και την ικανότητα διαχείρισης των μηχανισμών και απαιτήσεων της ΚΓΠ, συμπεριλαμβανομένων υψηλών επιπέδων δημοσιονομικού ελέγχου και επίσημων στατιστικών. Με τα σημεία αυτά ασχολείται το κεφάλαιο 3. 4 (γεωργία). Τα γενικά επίπεδα στον τομέα της στατιστικής εξετάζονται στο κεφάλαιο 3. 3 (στατιστικές). 101 Η διοικητική ικανότητα αναφορικά με τους κτηνιατρικούς και φυτοϋγειονομικούς ελέγχους στην Εσθονία απαιτεί σημαντική ανάπτυξη. Όσον αφορά τον αριθμό του προσωπικού, η κρατική επιθεώρηση κτηνιατρικού ελέγχου και ελέγχου τροφίμίον διαθέτει 571 άτομα και τα τρία κυριότερα φυτοϋγειονομικά ινστιτούτα 106. Για τη διαχείριση των γενικών απαιτήσεων της ΚΓΠ, πρέπει να δημιουργηθούν κατάλληλες διοικητικές δομές. Το υπουργείο γεωργίας διαθέτει προσωπικό 115 ατόμων. Για την αντιμετώπιση το)ν κοινοτικών απαιτήσεων στον τομέα αυτό, απαιτείται να γίνουν σημαντικές βελτιώσεις. Μεταφορές : Η εφαρμογή της εσωτερικής αγοράς της ΕΕ και των απαιτήσεων περί ανταγωνισμού στον τομέα των μεταφορών, η ανάπτυξη των σχετικών προϊόντων υποδομής και άλλων απόψεων του κεκτημένου όσον αφορά τις μεταφορές θα παρουσιάσει διοικητικές προκλήσεις στα νέα κράτη μέλη. Η αρμόδια κυβερνητική αρχή της Εσθονίας είναι το Υπουργείο Μεταφορών και Τηλεπικοινωνιών με συνολικό προσωπικό 60 ατόμων (56 για τις μεταφορές). Υπάρχουν προβλήματα που προκύπτουν από την έλλειψη ειδικευμένου προσωπικού. Αυτό δημιουργεί ιδιαίτερες ανησυχίες αναφορικά με την εφαρμογή των ελέγχων ασφάλειας. Πολιτική απασγόλησης και κοινωνική πολιτική : Μία κεντρική διοικητική απαίτηση αναφορικά με το κεκτημένο στον τομέα αυτό είναι η επαρκής ικανότητα επιθεώρησης, ιδιαίτερα αναφορικά με την υγεία και την ασφάλεια στον τόπο εργασίας. Στη Εσθονία, η επιθεώρηση εργασίας (προσωπικό 180 περίπου ατόμων) απαιτεί σημαντική ενίσχυση των πόρων και της εμπειρίας του προσωπικού. Περιφερειακή πολιτική και συνοχή : Οι βασικές διοικητικές απαιτήσεις στον τομέα αυτό είναι η ύπαρξη κατάλληλων και αποτελεσματικών διοικητικών οργανισμών και ιδιαίτερα ένας υψηλός βαθμός ικανότητας και ακεραιότητας στη διαχείριση των κοινοτικών κεφαλαίων. Στη Εσθονία, η Υπηρεσία Τοπικής Αυτοδιοίκησης και Περιφερειακής Ανάπτυξης του Υπουργείου Εσωτερικοί, με 20 άτομα προσωπικό στον τομέα αυτό, συντονίζει τις πρωτοβουλίες περιφερειακής ανάπτυξης. Οι ρυθμίσεις αυτές δεν είναι ακόμη πλήρίος επαρκείς. Η κατάσταση επίσης αναφορικά με το δημοσιονομικό έλεγχο δεν είναι ακόμη ικανοποιητική (βλέπε τμήμα "δημοσιονομικός έλεγχος"). Η αποτελεσματική διαχείριση του κεκτημένου στον τομέα αυτό θα απαιτήσει, ιδίως, τη δημιουργία τίον αναγκαίων διοικητικών, δημοσιονομικών πλαισίων και πλαισίίον ελέγχου. Περιβάλλον : Λόγω του γεγονότος ότι η κοινοτική περιβαλλοντική πολιτική αφορά την ένταξη της προστασίας του περιβάλλοντος στις τομεακές πολιτικές της ΕΕ, η διοικητική απαίτηση είναι εν δυνάμει πολύ ευρεία, επηρεάζοντας πολλούς οργανισμούς που δεν συνδέονται κανονικά με την προστασία του περιβάλλοντος Εντούτοις, η κύρια ευθύνη βαρύνει τα υπουργεία περιβάλλοντος και τους διάφορους επικουρικούς οργανισμούς. Στη Εσθονία, το Υπουργείο Περιβάλλοντος απασχολεί προσωπικό 105 ατόμων. Η εποπτεία πραγματοποιείται από τις τομεακές αρχές, ο δε έλεγχος εφαρμογής από την κρατική επιθεώρηση και 17 υπηρεσίες περιβάλλοντος. Οι ρυθμίσεις αυτές δεν είναι ακόμη επαρκείς, λόγω του ότι οι υπηρεσίες δεν διαθέτουν τα μέσα για τον έλεγχο εφαρμογής της νομοθεσίας. Η αποτελεσματική διαχείριση του κεκτημένου στον τομέα 102 αυτό θα απαιτήσει βελτιώσεις στην επιμόρφωση, στην αναβάθμιση του εξοπλισμού και μεγαλύτερες επενδύσεις από πλευράς ανθρώπινων πόρων. Προστασία του καταναλωτή : Στον τομέα αυτό, η αποτελεσματική διαχείριση του κεκτημένου απαιτεί την ανάθεση της συνολικής ευθύνης σε ένα ειδικό κρατικό οργανισμό μέσω του οποίου μπορεί να αναληφθεί η κατάρτιση και η εφαρμογή της πολιτικής και της νομοθεσίας για την προστασία του καταναλωτή. Στη Εσθονία, η κυβερνητική διεύθυνση εσωτερικής αγοράς στο υπουργείο Οικονομίας είναι συναρμόδια για θέματα καταναλωτού με το ημι-ανεξάρτητο συμβούλιο προστασίας του καταναλωτή (55 άτομα προσωπικό). Οι μη κυβερνητικοί οργανισμοί προστασίας του καταναλωτή στην Εσθονία, παραμένουν αδύναμοι. Υπάρχει σύγχυση σχετικά με το ακριβές πεδίο και τους στόχους της πολιτικής προστασίας του καταναλωτή. Αυτό εν μέρει εξηγεί τις δυσκολίες στην αποτελεσματική εφαρμογή των νόμων για την προστασία του καταναλωτή. Εντούτοις, μεταξύ των άλλων παραγόντων που πρέπει να αντιμετωπισθούν, είναι η έλλειψη έμπειρου προσωπικού, οι οργανωτικές ελλείψεις καθώς και η έλλειψη ευαισθητοποίησης του δικαστικού σώματος όσον αφορά θέματα προστασίας του καταναλωτή. Δικαιοσύνη και εσωτερικές υποθέσεις : Η εποπτεία θεμάτων δικαιοσύνης και εσωτερικών υποθέσεων βαρύνει τα υπουργεία δικαιοσύνης και εσωτερικών. Οι διοικητικές δομές πρέπει να μπορούν να αντιμετωπιζόταν αποτελεσματικά θέματα ασύλου και μετανάστευσης, τη διαχείριση των συνόρων, την αστυνομική και δικαστική συνεργασία. Υπάρχει μεγάλη ανάγκη επαρκούς και κατάλληλα εκπαιδευμένου προσωπικού με υψηλό βαθμό ακεραιότητας. Στη Εσθονία, τα υπουργεία δικαιοσύνης και εσωτερικών διαθέτουν επαρκές προσωπικό. Η ικανότητα διαχείρισης θεμάτων ασύλου και μετανάστευσης δεν εξασφαλίζεται ακόμη μέσω του συμβουλίου υπηκοότητας και μετανάστευσης, αλλά πραγματοποιείται σημαντική πρόοδος. Η διαχείριση των συνόρων υπέστη μεταρρύθμιση και περαιτέρω βελτιώσεις βρίσκονται στο στάδιο της πραγματοποίησης. Παρομοίως, η αστυνομία υφίσταται μεταρρύθμιση και έχουν δημιουργηθεί ειδικευμένες μονάδες. Έχει σημειωθεί σημαντική πρόοδος για τη βελτίωση της δικαστικής συνεργασίας. Η αποτελεσματική διαχείριση του κεκτημένου στον τομέα αυτό θα απαιτήσει και ανθρώπινους πόρους και εντατικοποίηση των σημερινών προσπαθειών μεταρρύθμισης. δημοσιονομικούς μεγαλύτερους Τελωνεία : Η εφαρμογή του κεκτημένου στον τομέα αυτό απαιτεί επαρκές επίπεδο υποδομής και εξοπλισμού, συμπεριλαμβανομένων των μέσων μηχανοργάνωσης και έρευνας καθώς και την δημιουργία αποτελεσματικής οργάνωσης τελωνείων με επαρκή αριθμό έμπειρου προσωπικού με υψηλό βαθμό ακεραιότητας. Στη Εσθονία, η τελωνειακή υπηρεσία απασχολεί προσωπικό 1. 100 περίπου ατόμων. Λόγω της μεγάλης κινητικότητας του προσωπικού, είναι δύσκολο να υπολογισθεί η αποτελεσματικότητα του και, ως εκ τούτου, η επάρκεια του επιπέδου του. Η αποτελεσματική διαχείριση του κεκτημένου στον τομέα αυτό θα απαιτήσει τη διατήρηση του έμπειρου και ικανού προσωπικού και μεγαλύτερους πόρους για τον τελωνειακό έλεγχο στα σύνορα. 103 : Η προστασία των οικονομικών συμφερόντων της Δημοσιονομικός έλεγχος Κοινότητας απαιτεί την ανάπτυξη υπηρεσιών για την καταπολέμηση της απάτης, την κατάρτιση εξειδικευμένου προσωπικού (ανακριτές, δικαστές) και την ενίσχυση των συστηιιάτων ειδικής συνεργασίας. Η εφαρμογή κοινοτικών πολιτικών, ιδιαίτερα για τη , υ^. t,. ?Ίαι τα διαρθρωτικά ταμεία, απαιτεί επαρκή συστήματα διαχείρισης και ελέγχου των δημοσίων δαπανών, με διατάξεις για την καταπολέμηση της απάτης. Από διοικητικής απόψεως, είναι βασικό να υπάρχει σαφής διαχωρισμός μεταξύ του εξωτερικού και εσωτερικού ελέγχου. Οι αστυνομικές και δικαστικές αρχές πρέπει να είναι σε θέση να αντιμετωπίσουν με αποτελεσματικότητα το πολύπλοκο διεθνές οικονομικό έγκλημα (συμπεριλαμβανομένης της απάτης, της διαφθοράς και της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες) που επηρεάζει τα οικονομικά συμφέροντα της Κοινότητας. Στην Εσθονία, ο κυριότερος οργανισμός εξωτερικού ελέγχου είναι η κρατική υπηρεσία ελέγχου που απασχολεί προσωπικό 80 ατόμων. Το επίπεδο του προσωπικού αυτού είναι μέτριο σε σύγκριση με τα καθήκοντα του. Η αποτελεσματική διαχείριση του κεκτημένου στον τομέα αυτό θα απαιτήσει σημαντικές προσπάθειες για τη δημιουργία των αναγκαίων μηχανισμών διαχείρισης και ελέγχου. 4. 3 Γενική εκτίμηση Οι διοικητικές δομές της Εσθονίας θα απαιτήσουν σημαντική προσπάθεια μεταρρύθμισης προκειμένου να υπάρξει επαρκής ικανότητα μεσοπρόθεσμα για την αποτελεσματική διαχείριση του κεκτημένου. Αναφορικά με την δικαστική ικανότητα για την αποτελεσματική εφαρμογή της κοινοτικής νομοθεσίας είναι δύσκολη μια οριστική αξιολόγηση στο στάδιο αυτό. 104 Γ. ΠΕΡΙΔΗΨΗ ΚΑΙ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ Η Εσθονία κατέθεσε την αίτηση της για προσχώρηση στην Ευρωπαϊκή Ένωση στις 24 Νοεμβρίου 1995. Το γεγονός αυτό εντάσσεται στην ιστορική διαδικασία που θέτει τέλος στη διαίρεση της Ευρώπης και αποτελεί απόδειξη για την εδραίο)ση της δημοκρατίας στην εν λόγω χώρα. Κατ'εφαρμογή του άρθρου Ξ της Συνθήκης, η Επιτροπή επεξεργάστηκε, μετά από αίτηση του Συμβουλίου, γνώμη σχετικά με την αίτηση προσχο')ρησης της Εσθονίας. Η προετοιμασία της Εσθονίας για την προσχώρηση πραγματοποιήθηκε, ιδύος, βάσει της συμφωνίας ελευθέρων συναλλαγών που τέθηκε σε ισχύ την 1η Ιανουαρίου 1995. Η Ευροχιιαϊκή Ένίοση και η Εσθονία υπέγραψαν την ευρωπαϊκή συμφωνία στις 12 Ιουνίου 1995. Από τη στιγμή που θα περατϊοθούν οι διαδικασίες επικύρωσης και θα τεθεί σε ισχύ η συμφωνία, θα αντικαταστήσει τη συμφίονία ελευθέρίον συναλλαγών. Η εφαρμογή του Λευκού Βιβλίου που εκδόθηκε το Μάιο του 1995 για την εσοπερική αγορά, και που αποτελεί ένα άλλο ουσιαστικό στοιχείο της προενταξιακής στρατηγικής, πραγματοποιείται με βάση ένα σχέδιο δράσης το οποίο κατάρτισε η κυβέρνηση τον Ιούνιο του 1996. Η κυβέρνηση συνέστησε επίσης τα όργανα εθνικού συντονισμού, που είναι επιφορτισμένα με την υλοποίηση της πολιτικής που αφορά την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση. Η αίτηση προσχώρησης αξιολογήθηκε σύμφωνα με τα κριτήρια που καθόρισε το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Κοπεγχάγης κατά τη σύνοδο του Ιουνίου 1993. Βάσει των συμπερασμάτων του, οι υποψήφιες για προσχώρηση χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης που το επιθυμούν θα γίνουν μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης εφόσον πληρούν τις ακόλουθες προϋποθέσεις: σταθερότητα των θεσμών που εγγυούνται τη δημοκρατία, τί) κράτος δικαίου, τα ανθρο')πινα δικαιώματα και το σεβασμό και τη προστασία των μειονοτήτίον ύπαρξη οικονομίας της αγοράς που να λειτουργεί, καθο')ς και ικανότητα αντιμετώπισης της ανταγωνιστικής πίεσης και των δυνάμεων της αγοράς στα πλαίσια της Ένωσης ικανότητα να αναλάβουν τις υποχρεώσεις του μέλους, μεταξύ των οποίων και την υιοθέτηση των στόχων της πολιτικής, οικονομικής και νομισματικής ένωσης. Η εκτίμηση των τριών αυτών ομάδων κριτηρίων - πολιτικών, οικονομικών και ικανότητας υιοθέτησης του κεκτημένου - βασίζεται επίσης στην αξιολόγηση της ικανότητας της διοίκησης και της δικαιοσύνης να υλοποιήσουν τις αρχές της δημοκρατίας και της οικονομίας της αγοράς και VÎX εξασφαλίσουν την εφαρμογή και την τήρηση του κεκτημένου στην πράξη. Η μέθοδος που ακολουθήθηκε συνίστατο σε μεσοπρόθεσμη ανάλυση της κατάστασης και των προοπτικών κάθε υποψήφιας χίόρίχς, λαμβανομένης υπόψη της προόδου που επιτεύχθηκε και των μεταρρυθμίσεο)ν που έχουν ήδη αναληφθεί. Όσον αφορά τις πολιτικές προϋποθέσεις, η Επιτροπή πραγματοποίησε αξιολόγηση της υφιστάμενης 105 κατάστασης μη αρκούμενη σε τυπική περιγραφή των θεσμών αλλά προχωρώντας σε αποτίμηση της πραγματικής λειτουργίας της δημοκρατίας και του κράτους δικαίου. 1) Πολιτικά κριτήρια Οι θεσμοί της Εσθονίας είναι σταθεροί και λειτουργούν κανονικά, ενώ τα διάφορα κέντρα εξουσίας φροντίζουν να τηρούν τα όρια αρμοδιοτήτων τους και να συνεργάζονται μεταξύ τους. Οι εκλογές του 1992 και του 1995 ήταν ελεύθερες και αδιάβλητες και οι εκλογές του 1995 επέτρεψαν την πολιτική εναλλαγή. Η αντιπολίτευση συμμετέχει κανονικά στη λειτουργία των θεσμών. Πρέπει να καταβληθούν ακόμα προσπάθειες για τη βελτίωση της λειτουργίας της δικαιοσύνης και για την ενίσχυση της αποτελεσματικότητας του αγώνα κατά της διαφθοράς. Δεν παρατηρούνται σημαντικά προβλήματα όσον αφορά το σεβασμό των θεμελιωδών δικαιωμάτων, η Εσθονία όμως πρέπει να λάβει μέτρα για την επιτάχυνση των διαδικασιών πολιτογράφησης έτσι ίόστε να παρασχεθεί η δυνατότητα στους ρωσόφωνους που δεν έχουν την εσθονική υπηκοότητα να ενταχθούν ικανοποιητικότερα στην κοινωνία της Εσθονίας. Η Εσθονία παρουσιάζει λοιπόν τα χαρακτηριστικά μιας δημοκρατίας που διαθέτει σταθερούς θεσμούς που εγγυώνται το κράτος δικαίου και τα ανθρώπινα δικαιώματα. 2) Οικονομικά κριτήρια Μετά από την έντονη μείωση της παραγωγής που ακολούθησε την ανεξαρτησία, η οικονομία εισήλθε και πάλι σε φάση ανάκαμψης από το δεύτερο εξάμηνο του 1993 (+4% κατά το 1996). Η κυβέρνηση διατήρησε ως επί το πλείστον την αρχή της ισορροπίας των δημόσιων οικονομικών. Το εξωτερικό χρέος είναι χαμηλό, παρά το γεγονός ότι η Εσθονία αντιμετωπίζει σοβαρό εμπορικό έλλειμμα. Το ποσοστό του πληθωρισμού μειώθηκε κατά τα τελευταία έτη, εξακολουθούσε όμως κατά το 1996 να ανέρχεται σε 23,1%. Το κατά κεφαλή ΑΕΠ αντιστοιχεί στο 23% του μέσου όρου της Ευρωπαϊκής Ένωσης για ένα πληθυσμό 1,5 εκατ. κατοίκων. Ο γεωργικός τομέας απασχολεί το 8% του ενεργού πληθυσμού και αντιπροσωπεύει το 7% της προστιθέμενης αξίας. Το 54% των εξαγωγών της Εσθονίας έχουν για προορισμό την Ευρωπαϊκή Ένωση και το 66% των εισαγωγών της προέρχονται από την Ένωση. Η κατάσταση της Εσθονίας όσον αφορά τα οικονομικά κριτήρια που έθεσε το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Κοπεγχάγης είναι η ακόλουθη. Η Εσθονία δύναται να θεωρηθεί ως οικονομία της αγοράς που λειτουργεί. Έχει ελευθερώσει το εξωτερικό της εμπόριο και έχει ιδιωτικοποιήσει τον δημόσιο τομέα της. Οι τιμές ελευθερώθηκαν σε ιδιαίτερα μεγάλο βαθμό. Το σύστημα ενός φορέα για το νόμισμα ("currency board") και η συνετή φορολογική πολιτική συνέβαλαν στη μείωση του πληθωρισμού. Το νομοθετικό πλαίσιο λειτουργεί σε μεγάλο βαθμό. Η μεταρρύθμιση όμως για τη γη υπήρξε βραδεία και η μεταρρύθμιση για τις συντάξεις δεν άρχισε ακόμα να εφαρμόζεται. 106 Η Εσθονύχ αναμένεται VÎX είναι σε θέση VÎX επιτύχει την ίχπαραίτητη πρόοδο για VÎX ίχντιμετίοπισει μεσοπρόθεσμα τις ανταγωνιστικές πιέσεις και τις δυνάμεις της αγοράς στο εσίοτερικό της Ένοισης, ιδίίος εφόσον διευρυνθεί η βάση τονν εξαγιογίόν της. II διαμόρφωση χαμηλών ισοτιμιο')ν και το μικρό μισθολογικό κόστος διευκόλυναν τη μετάβαση προς την ελαφρά βιομηχανία ως πηγή ξένων αποθεμάτων. Ο τραπεζικός τομέας είναι υγιής και εξελίσσεται με έντονους ρυθμούς. Η Εσθονία υπήρξε ένας από τους κύριους προορισμούς των άμεσων ξένο)ν επενδύσεων, παρά το γεγονός ότι η ροή τους μειώθηκε πρόσφατα. Η βάση όμως των εξαγωγών εξακολουθεί να είναι σχετικά περιορισμένη και η ανάγκη χρηματοδότησης λόγο) των αυξανόμενων εμπορικών και τρεχόντων ελλειμμάτων, αποτελεί πηγή ανησυχίας. 3) Ικανότητα ανάληψης το)ν υποχοεώσείον του μέλους Η υιοθέτηση του κεκτημένου αξιολογήθηκε με βάση πολλούς δείκτες: την ευρωπαϊκή συμφωνία που προβλέπει ιδίως τις υποχρεώσεις όσον αφορά το δικαίωμα εγκατάστασης, την εθνική μεταχείριση, τις ελεύθερες συναλλαγές, την πνευματική ιδιοκτησία και τις δημόσιες συμβάσεις την εφαρμογή μέτρων ουσιαστικής σημασίας για την εγκαθίδρυση της ενιαίας αγοράς, που απαριθμούνται στο Λευκό Βιβλίο την προοδευτική μεταφορά στην εθνική έννομη τάξη άλλίον τμημάπον του κεκτημένου. Η Εσθονία έχει ήδη καταβάλει σοβαρές προσπάθειες για να εκπληρώσει ορισμένες από τις υποχρεώσεις που αναφέρονταν στην ευρωπαϊκή συμφωνία ακόμη και πριν την ισχύος της εν λόγω συμφωνίας. Εκπληρώνει τις υποχρεώσεις που έναρξη της απορρέουν από τη συμφωνία ελευθέρων συναλλαγών και τηρεί το χρονοδιάγραμμα που έχει καθορισθεί στο πλαίσιο της εν λόγω συμφωνίας. Δεν έχει παρατηρηθεί οποιοδήποτε σοβαρό πρόβλημα σε διμερή βάση. Η Εσθονία υιοθέτησε επίσης σημαντική στοιχεία του κεκτημένου όσον αφορά την ενιαία αγορά και έχει αρχίσει να ενσωματώνει ικανοποιητικά τους κανονισμούς και τις οδηγίες που απαριθμούνται στο Λευκό Βιβλίο. Στον τομέα του εταιρικού δικαίου, της λογιστικής, της προστασίας των δεδομένων και της ελευθέρωσης των κεφαλαιαγορών, δημιουργεί επί του παρόντος την απαραίτητη νομοθετική βάση. Ουσιαστικό έργο απομένει να υλοποιηθεί όσον αφορά τις δημόσιες συμβάσεις, την πνευματική ιδιοκτησία, τις χρηματοπιστοπικές υπηρεσίες, τη φορολογία και τον ανταγο)νισμό (ειδικότερα σε ό,τι αφορά τη διαφάνεια τίον κρατικών ενισχύσεων). Παρά την επιτευχθείσα πρόοδο ως προς τη νομοθετική ενσωμάτωση, εξακολουθούν να υπάρχουν αμφιβολίες σχετικά με τη δυνατότητα της διοίκησης της Εσθονίας να εφαρμόσει το νομοθετικό πλαίσιο. Οι σημαντικές ελλείψεις όμως που παρατηρούνται επί του παρόντος αναμένεται να είναι προσωρινές, λαμβανομένης υπόψη της ποιότητας του διοικητικού προσωπικού που υπάρχει. Όσον αφορά τα άλλα τμήματα του κεκτημένου, εάν συνεχίσει το προπαρασκευαστικό της έργο ενόψει της προσχώρησης, η Εσθονία δεν φαίνεται ότι θα αντιμετωπίσει ιδιαίτερες δυσκολίες όσον αφορά την μεσοπρόθεσμη εφαρμογή του στους παρακάτω ιδίως τομείς: εκπαίδευση, νεολαία και επαγγελματική κατάρτιση, έρευνα και τεχνολογική ανάπτυξη, οπτικοακουστικός τομέας, μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις, εξωτερικό εμπόριο και ανάπτυξη. 107 Αντίθετα, η Εσθονία πρέπει να καταβάλει ουσιαστικές προσπάθειες όσον αφορά τα στατιστικά, την αλιεία, την προστασία των καταναλωτών και τα τελωνεία. Η Εσθονία σημείωσε πρόοδο στην αναδιάρθρωση της βιομηχανίας της. Εάν εξακολουθήσουν οι προσπάθειες που καταβάλλονται σήμερα, η Εσθονία αναμένεται ότι θα είναι σε θέση να ανταπεξέλθει μεσοπρόθεσμα στην ενσωμάτωση της στην ενιαία αγορά. Η Εσθονία προχώρησε με ταχείς ρυθμούς στην ελευθέρωση των τηλεπικοινωνιών της. Εάν διατηρηθούν οι υφιστάμενες προσπάθειες ελευθέρωσης και νομοθετικής ενσωμάτωσης, η Εσθονία θα είναι σε θέση να εφαρμόσει μεσοπρόθεσμα το κεκτημένο. Όσον αφορά το περιβάλλον, θα απαιτηθούν ιδιαίτερα σημαντικές προσπάθειες, συμπεριλαμβανομένων το>ν μαζικών επενδύσεο)ν και της ενίσχυσης του δυναμικού της διοίκησης για να εφαρμοσθεί αποτελεσματικά η νομοθεσία. Η μερική υιοθέτηση του κεκτημένου αναμένεται να καταστεί δυνατόν να επιτευχθεί μεσοπρόθεσμα. Η πλήρης υιοθέτηση του κεκτημένου θα μπορούσε να επιτευχθεί μακροπρόθεσμα. Η Εσθονία σημείωσε πρόοδο ως προς την υιοθέτηση του κεκτημένου στον τομέα το)ν μεταφορών, απαιτούνται όμως βελτιώσεις όσον αφορά την οδική μεταφορά εμπορευμάτων, τις θαλάσσιες μεταφορές, ενώ θα πρέπει να δοθεί επίσης ιδιαίτερη προσοχή σε θέματα ασφάλειας. Εάν τηρηθούν οι όροι αυτοί, η μεσοπρόθεσμη προσχώρηση δεν αναμένεται να δημιουργήσει σημαντικά προβλήματα, θα απαιτηθούν όμως επενδύσεις για την υλοποίηση των διευρωπαϊκών δικτύων, έτσι ώστε να εξασφαλισθεί η καλή λειτουργία της ενιαίας αγοράς. Η Εσθονία θα μπορούσε να εφαρμόσει μεσοπρόθεσμα το ισχύον κεκτημένο στον τομέα της απασχόλησης και των κοινωνικών θεμάτων, εάν καταβάλει προσπάθεια για να ευθυγραμμίσει τη νομοθεσία της σύμφωνα με τα πρότυπα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, για παράδειγμα όσον αφορά την υγεία και την ασφάλεια των εργαζομένων και την εργατική νομοθεσία. Στον τομέα της περιφερειακής πολιτικής και της συνοχής, εάν η Εσθονία δημιουργήσει το απαραίτητο διοικητικό και δημοσιονομικό πλαίσιο και λάβει τα μέτρα που θα της επιτρέψουν να δημιουργήσει τις ενδεδειγμένες δομές δημοσιονομικού ελέγχου, θα είναι σε θέση μεσοπρόθεσμα να χρησιμοποιήσει τα περιφερειακά και διαρθρωτικά ταμεία για να στηρίξει αποτελεσματικά της δική της ανάπτυξη. Ο γεωργικός τομέας χρειάζεται να αναδιαρθρωθεί και επί του παρόντος υπάρχουν ελάχιστοι μόνο μηχανισμοί της ΚΠΓ. θα απαιτηθεί ουσιαστική προσπάθεια για την προετοιμασία της προσχώρησης μεσοπρόθεσμα. Στον τομέα της ενέργειας, η Εσθονία δεν διαθέτει πυρηνικό πρόγραμμα και δεν προβλέπεται να προκύψει οποιαδήποτε δυσκολία ως προς την τήρηση των διατάξεων της συνθήκης EURATOM. Αναμένεται να είναι σε θέση να συμμορφωθεί μεσοπρόθεσμα με το μεγαλύτερο τμήμα του κεκτημένου στον τομέα της ενέργειας, εφόσον εξακολουθήσει να καταβάλλει προσπάθειες στους τομείς της λειτουργίας των μονοπωλίων, της πρόσβασης στα δίκτυα, του καθορισμού των τιμών και της αναδιάρθρωσης της βιομηχανίας της των ασφαλτωδών σχιστόλιθων. Λαμβανομένης υπόψη της συνολικής αξιολόγησης των σχετικών τομέων, είναι δύσκολο να προσδιοριστεί σήμερα η προθεσμία εντός της οποίας η Εσθονία θα είναι σε θέση να υιοθετήσει και να εφαρμόσει το σύνολο τίον απαραίτητοι μέτρίον για την κατάρτιση 108 το>ν ελέγχίον στα εσωτερικά σύνορα και τη μεταφορά το>ν εν λόγο) ελέγχίον στα εξίοτερικά σύνορα της Ένοκιης. Η συμμετοχή της Εσθονίας στο τρίτο στάδιο της οικονομικής και νομισματικής ένωσης που προϋποθέτει το συντονισμό των οικονομικών πολιτικών και την πλήρη ελευθέρωση της κυκλοφορίας κεφαλαίοι, θα μπορούσε να δημιουργήσει μεσοπρόθεσμα ορισμένες δυσκολίες. Είναι πρόωρο να εκτιμηθεί εάν η Εσθονία θα είναι σε θέση κατά την ημερομηνία της προσχώρησης να συμπεριληφθεί στη ζίόνη ευρώ: η ικανοποίηση τίον κριτηρίων σύγκλισης εξαρτάται από την επιτυχία των ΟιαρΟρανυικών μεταρρυθμίσεων που πραγματοποιούνται επί του παρόντος και ουδόλο)ς αποτελεί προϋπόθεση για την ένταξη. Η Εσθονία ξεκίνησε με αδύναμες βάσεις στον τομέα της δικαιοσύνης και των εσωτερικών υποθέσεων και πραγματοποίησε ενθαρρυντική πρόοδο, ιδίως όσον αφορά τους ελέγχους στα σύνορα, θα απαιτηθεί όμως σημαντική και έντονη προσπάθεια προκειμένου να είναι σε θέση να εφαρμόσει μεσοπρόθεσμα το κεκτημένο. Η Εσθονία αναμένεται να είναι σε θέση να αντιμετωπίσει χωρίς προβλήματα τις υποχρεώσεις που απορρέουν από την κοινή εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφαλείας. Εξάλλου, η Εσθονία δεν έχει διαφορές ο)ς προς τα σύνορα με κανένα κράτος μέλος, ούτε με οποιαδήποτε άλλη υποψήφια χίόρα. Η Εσθονία δίνει εξαιρετική προτεραιότητα στις σχέσεις της με τη Ρωσία και σημεύοσε σημαντική πρόοδο στον τομέα αυτό παρά το γεγονός ότι δεν έχει ακόμα υπογραφεί η συμφωνία σχετικά με τον καθορισμό των κοινών συνόρων των δύο χωρών. 4) Διοικητική και δικαστική ικανότητα Η Εσθονία πρέπει να καταβάλει σημαντικές προσπάθειες μεταρρύθμισης προκειμένου να διαθέτει μεσοπρόθεσμα τις διοικητικές δομές που απαιτούνται για την αποτελεσματική υιοθέτηση και εφαρμογή του κεκτημένου. Η ικανότητα της δικαιοσύνης να διασφαλίσει ομοιόμορφη εφαρμογή του κοινοτικού δικαίου αποτελεί σημαντικό στοιχείο, ιδίως για την υλοποίηση της ενιαίας αγοράς. Στο στάδιο αυτό, είναι δύσκολο να αξιολογηθεί ο τομέας αυτός, παρά το γεγονός ότι η Εσθονία κατάρτισε προσφάτως ένα πρόγραμμα για την πρόσληψη νέων δικαστών. Συμπέρασμα Με βάση την ανάλυση που πραγματοποίησε, η Επιτροπή κατέληξε στα παρακάτω συμπεράσματα: η Εσθονία παρουσιάζει τα χαρακτηριστικά μιας δημοκρατίας που διαθέτει σταθερούς θεσμούς οι οποίοι εγγυώνται το κράτος δικαίου, τα ανθρώπινα δικαιώματα και το σεβασμό και την προστασία τιον μειονοτήτίον. Πρέπει όμως VÎX ληφθούν μέτρα για την επιτάχυνση του ρυθμού της πολιτογράφησης των ραχτοψώνων που δεν έχουν την εσθονική υπηκοότητα, έτσι ο')στε να ενσωματωθούν στην κοινωνία της Εσθονίας η Εσθονία δύναται να θεωρηθεί ως οικονομία της αγοράς που λειτουργεί και αναμένεται ότι θα είναι σε θέση να επιτύχει την απαραίτητη πρόοδο για να 109 αντιμετωπίσει μεσοπρόθεσμα την ανταγωνιστική πίεση και τις δυνάμεις της αγοράς στο εσωτερικό της Ένωσης η Εσθονία σημείωσε πρόοδο στην ενσωμάτωση και την εφαρμογή του κεκτημένου, ιδίως όσον αφορά την ενιαία αγορά. Εάν εξακολουθήσει τις προσπάθειες της, αναμένεται να είναι σε θέση μεσοπρόθεσμα να συμμετάσχει πλήρως στην ενιαία αγορά. Θα απαιτηθούν ιδιαίτερες προσπάθειες, ιδίως σε επενδύσεις, για να εφαρμοσθεί ,πλήρως το κεκτημένο, ιδίως σε τομείς όπως το περιβάλλον. Η ενίσχυση των διοικητικών δομών της είναι απαραίτητη προκειμένου να διαθέτει η Εσθονία τα μέσα που θα της επιτρέψουν να εφαρμόσει και να επιβάλει αποτελεσματικά το κεκτημένο. Με βάση αυτές τις εκτιμήσεις, η Επιτροπή συνιστά την έναρξη των διαπραγματεύσεων για την προσχώρηση της Εσθονίας. Η ενίσχυση της προενταξιακής στρατηγικής θα βοηθήσει την Εσθονία να προετοιμαστεί ταχύτερα για να ανταποκριθεί στις υποχρεώσεις που απορρέουν από την προσχώρηση και να αντιμετωπίσει καλύτερα τα αδύνατα σημεία που επισημαίνει η γνώμη. Η Επιτροπή θα υποβάλει έκθεση το αργότερο στο τέλος του 1998 για την πρόοδο που θα έχει σημειώσει η Εσθονία. 110 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ Σύνθεση του Κοινοβουλίου Πολιτικά κόμματα Αριθ. εδρών Κόμμα συνασπισμού και αγροτική ένωση Κόμμα μεταρρύθμισης Κέντρο "Πατρίδα" (Isamaa) Μετριοπαθείς "Το σπίτι μας είναι η Εσθονία" Δεξιά 41 19 16 8 6 6 5 111 Ενιαία Αγορά: Μέτρα Αευκού Βιβλίου Ενιαία αγορά: Μέτρα Λευκού Βιβλίου Ο παρών πίνακας στηρίζεται στις πληροφορίες πον παρασχέθηκαν από τις εσθονικές αρχές και επιβεβακόθηκαν απ'αυτές ως ορθές στο τέλος Ιουνίου 1997. Δεν δείχνει τη συμφωνία της Επιτροπής όσον αφορά την ανάλυση τους. Ο πίνακας περιλαμβάνει οδηγίες και κανονισμούς πον αναφέρθηκαν στο Λετ^κό Βιβλίο, που ανέρχονται συνολικά σε 899. Οι εν λόγω οδηγίες και κανονισμοί παρατέθηκαν σύμφωνα με την κατηγοριοποίηση που χρησιμοποιείται στο Λευκό Βιβλίο και σε σχέση με τονς καλυπτόμενους τομείς πολιτικής. Ο πίνακας δείχνει τον αριθμό των μέτρων, για τα οποία οι εσθονικές αρχές ανακοίνωσαν την ύπαρξη νομοθεσίας πον έχει θεσπισθεί, η οποία έχει κάποιο βαθμό συμβατότητας με τα αντίστοιχα μέτρα τον Λευκού Βιβλίον. Κεφάλαια Αευκού Βιβλίου Ο δη γ ί ες Κανον ισμοί Σύνολο 1. Ε λ ε ύ θ ε ρη δ ι α κ ί ν η ση κ ε φ α λ α ί ων 2. Ελεύθερη διακίνηση και ασφάλεια βιομηχανικών προϊόντων 3. Α ν τ α γ ω ν ι σ μ ός 4. Κ ο ι ν ω ν ι κή π ο λ ι τ ι κή κ αι δ ρ ά ση 5. Γεωργία 6. Μεταφορές 7. Ο π τ ι κ ο α κ ο υ σ τ ι κά 8. Περιβάλλον 9. Τηλεπικοινωνίες Στάδιο. Ι Στάδιο ΙΙ/ΠΙ Στάδιο Ι Εσθονία Αριθμός Βιβλίου" Εσθονία μέτρων Λευκού Αριθμός μέτρων Λευκού Βιβλίου Εοθονια Αοιθμό; μέτρων Λευκού Βιβλίου" 3 Εσθονία Αριθμός Βιβλίου Ε ο θ ο ν ια Αριθμός Βιβλίου" Ε σ θ ο ν ια μέτρων Λευκού μέτρων Λευκού Αοιθμό; μέτρων Λευκού Βιβλίου" Εσθονία Αοιθμός μέτρων Λευκού Βιβλίου" Ε σ θ ο ν ια Αριθμός Βιβλίου Εσθον™ Αριθμός Βιβλίου μέτρων Λευκού μέτρων Λευκού 3 3 16 56 0 9 12 10 93 3 19 1 1 4 31 0 9 0 0 0 4 1 0 0 10 62 0 8 0 0 3 7 0 0 1 1 3 104 0 0 1 5 15 0 46 6 15 0 0 0 7 0 7 112 4 Στάδ 10 ΙΙ/ΠΙ 0 0 0 0 1 0 2 0 7 0 13 0 0 0 0 0 0 4 4 19 165 1 16 29 20 203 9 55 1 1 7 45 0 16 10. Αμεση φορολογία 11. Ελεύθερη διακίνηση αγαθών 12. Δημόσιες προμήθειες 13. Δημοσιονομικές υπηρεσίες K o 0 o v ia Αριθμός Βιβλίου h o e o v ta Αριθμός Βιβλίου 1ίο0ον<Λ Αριθμός Βιβλίου Εσθονία Αριθμός Βιβλίου μέτρων Λευκού μέτρων Λευκού μέτρων Λευκού μέτρων Λευκού 14. Προστασία προσωπικών δεδομένων Εσθονία 15. Εταιρικό δίκαιο 16. Λογιστική Αριθμός μέτρων Λευκού Βιβλίου Ε σ θ ο ν ία Αριθμός Βιβλίου Ε σ θ ο ν ία Αριθμός Βιβλίου μέτρων Λευκού μέτρων Λευκού 1 2 0 0 2 5 8 13 0 0 2 2 2 3 2 0 0 0 1 6 8 2 1 3 3 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 3 4 0 0 2 6 14 21 2 2 5 6 3 5 113 17. Αστικό δίκαιο 18. Αμοιβαία αναγνώριση επαγγελμ. προσόντων. 19. Πνευματική ιδιοκτησία 20. Ενέργεια 21. Τελωνειακό δίκαιο 22. Έμμεση φορολογία 23. Προστασία καταναλωτή Σύνολο Πηγή: ΤΑΙΕΧ Ε ο θ ο ν ία Αριθμός μέτρων Λευκού Βιβλίου Εσθονία Αριθμός μέτρων Λευκού Βφλίου Εσθονία Αριθμό; μέτοων Λευκού Βφλίου" Ε σ θ ο ν ία Αριθμοί μέτοων Λευκού Βφλίου" Ε σ θ ο ν ια Αριθμός μέτρων Λευκού βίβλίου" Ε σ θ ο ν ια Αριθμός μέτοων Λευκού Βιβλίου Εσθονία Αοιθμό; μέτοιον Λευκού Βιβλίου" Ε σ θ ο ν ία Αριθμός μέτοων Λευκού βίβλίου 0 1 0 2 1 5 5 10 0 2 15 15 5 8 87 295 0 1 0 16 2 3 1 2 0 1 26 54 0 3 58 293 0 0 0 0 0 0 1 3 7 14 0 0 0 0 0 0 0 0 3 0 0 112 184 2 6 0 0 22 99 116 212 0 2 0 18 3 11 7 15 119 201 43 75 5 11 283 899 114 Στατιστικά στοιχεία Εάν δεν γίνεται ρητή μνεία περί του αντιθέτου, τα στοιχεία που περιλαμβάνονται στο παράρτημα αυτό συλλέγονται (χπό τη στατιστική υπηρεσία της Εσθονίας (EESTI STATISTIKAAMET), με την οποία η EUROSTAT και οι στατιστικές υπηρεσίες των κρατών μελών συνεργάζονται εδώ και αρκετά έτη στα πλαίσια του προγράμματος PHARE. Η τακτική συλλογή και διάδοση των στοιχείων είναι μέρος αυτής της διαδικασίας συνεργασίας, με στόχο να καταστεί δυνατή η εφαρμογή το)ν νομοθετικά'™ πράξεων και των πρακτικοτν της ΕΕ στον τομέα τοτν στατιστικών. Για την κατάρτιση τοτν (ττοιχεύον που παρουσιάζονται παρακάτω χρησιμοποιήθηκαν, στο μέτρο του δυνατού, οι ορισμοί και τα πρότυπα της ΕΕ, οι οποίοι, σε ορισμένες περιπτοΉιεις, διαφέρουν <χπό τις αντίστοιχες εθνικές πρακτικές. Αυτό ενδέχεται να προκαλεί ενίοτε διαφορές μεταξύ τονν στοιχεύον που παρουσιάζονται εδο') και εκείνων που εμφανίζονται σε άλλα σημεία της γνα)μοδότησης, τα οποία βασίζονται γενικά στις τελικές απαντήσεις που έδοχταν οι επιμέρους υποψήφιες χώρες στο ερωτηματολόγιο που τους εστάλη τον Απρίλιο του 1996. Η ακριβής συμβατότητα με τα στατιστικά πρότυπα της ΕΕ και, κατά συνέπεια, η συγκρισιμότητα με τα στοιχεία της ΕΕ δεν είναι ακόμη εξασφαλισμένη, ιδίως όσον αφορά τα στατιστικά στοιχεία που δεν παρασχέθηκαν μέσο) της EUROSTAT, αλλά (χπευθείας από τις αντίστοιχες χο')ρες. Όπου υπάρχει η σχετική δυνατότητα, προστίθενται μεθοδολογικές παρατηρήσεις, στις οποίες περιγρά(μονται το περιεχόμενο και οι ιδιαιτερότητες το)ν στατιστικο'νν στοιχείονν που παρουσιάζονται σ' αυτό το παράρτημα. Τα στοιχεία αντιστοιχούν στις πληροφορίες που ήταν διαθέσιμες το Μάιο του 1997. ΒΑΣΙΚΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ Συνολική έκταση Πληθυσμός (τέλος της περιόδου) - Σύνολο - Γυναίκες - Άνόρες Πυκνότητα πληθυσμού Αστικός πληθυσμός Ποσοστό θανάτων Ποσοστό γεννήσεων Εισόδημα και ΑΕγχΠ κατά κεφαλήν Μέση μηνιαία αμοιβή και μισθός ανά υπάλληλο ΑΕγχΠ κατά κεφαλήν 1990 1993 1994 1995 1996 <ΤΚ χιλκϊοτς ίκτάρια 4522. 7 4522. 7 4522. 7 4522. 7 34. 7 71. 5 1506. 9 803. 3 703. 6 σι: χιλιάδες 1491. 6 795. 7 695. 9 «να I km2 1476. 3 788. 3 688. 0 32. 6 <ιι ποσοστό % του συνολικό» πλτ|(>υσμοΥι ανά χιλιάΛις πλη(>ιχΐ|ΐοι> 14. 0 10. 0 14. 8 9. 5 Ινυρωπαϊκή νομισματική μόνασα 69. 8 14. 1 9. 1 150 1854 Διάρθρωση της παραγωγής: μερίδιο κλάδου ΑΠΑ at ποσοστό % της συνολικής «καθαριστής προστιθΕ μ Μ |ς αξίας - γεωργία - βιομηχανία - κατασκε\'ές - υπηρεσίες 8. 1 22. 9 5. 3 63. 7 115 share of branch GVA in 1995 22. 9 g g Q -agriculture -industry -construction H -services • - Others 163. 7 share of branch GVA in 1990 = μερίδιο κλάδου ΑΠΑ το 1990 share of branch GVA in 1995 = μερίδιο κλάδου ΑΠΑ το 1995 -agriculture = -γεωργία -industrie = -βιομηχανία -construction = -κατασκευές -services = -υπηρεσίες -Others = -άλλα Πυκνότητα πληθυσμού: τα στοιχεία για την πυκνότητα του πληθυσμού αναφέρονται σε δεδομένα του τέλους της περιόδου. Αστικός πληθυσμός: τα στοιχεία για τον αστικό πληθυσμό αναφέρονται σε δεδομένα τον τέλοικ; της περιόδου. 116 ΕΘΝΙΚΟΙ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟΙ Ακαθάριστο εγχώριο προϊόν (τρέχουσες τιμές) 797. 7 1832. 0 13157. 7 22059. 9 30102. 9 41503. 4 σι όιαικατομμιΊρια liC'U Ακαθάριστο εγχώριο προϊόν (τρέχουσες τιμές) 1. 4 1. 9 2. 8 1990 1991 1992 1993 1994 1995 (if ίκατομμι'ιρια fOvixoïi νομίσματος Ακαθάριστο εγχώριο προϊόν Ακαθάριστο εγχώριο προϊόν Ααπάνες τελικής κατανάλωσης - των νοικοκυρκόν και το>ν Μ ΚΙ ΕΝ - του δημοσίου Ακαθάριστες επενδύσεις πάγιου κεφαλαίου Εξαγωγές αγαθών και υπηρεσιών Εισαγωγές αγαθών και υπηρεσιών Δαπάνες τελικής κατανάλωσης - των νοικοκυρκόν και των ΜΚΙΕΝ - του δημοσίου Ακαθάριστες επενδύσεις πάγιου κεφαλαίου Εξαγωγές αγαθών και υπηρεσιών Εισαγωγές αγαθών και υπηρεσιών σι μονάΛι-ς αγοραστικής Λίιναμτις κατά κκψαλήν μιτα|Ιολή % σι σ/ίση μι to ιτροτιγοιΊμινο ίτος 3508. 9 3592. 8 3917. 2 -8. 5 -1. 8 4. 3 77. 7 64. 4 13. 2 (if ποσοστό % του ακαθάριστοι! ry/<i\>iou προϊόντος 67. Χ 54. 7 13. 1 31. 9 27. 0 71. 0 55. 2 15. 8 60. 0 54. 1 77. 8 57. 5 20. 3 23. 9 68. 9 73. 1 81. 8 59. 4 22. 4 26. 4 78. 6 89. 8 81. 8 58. 0 23. 8 25. 6 75. 8 84. 0 ΑΕγχΠ (μεταβολή % σε σχέση με το προηγούμενο έτος) 117 ΚΥΡΙΟΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΙ ΑΕΙΚΤΕΣ Ποσοστό πληθωρισμού Δείκτες όγκου βιομηχανικής παραγωγής Δείκτες όγκου ακαθάριστης γεωργικής παραγωγής Ποσοστό ανεργίας (μεθοδολογία ΔΟΕ) - Σι'ινολο - κ ά τω τ ων 25 ετών - 25 ετών και ά νω Ακαθάριστο εξωτερικό χρέος Ισοζύγιο πληρωμών - Εξαγωγές αγαΟίόν - Εισαγωγές α γ α θ ών - Ε μ π ο ρ ι κό ισοζύγιο - Υπηρεσίες, καθαρές - Εισόδημα, κ α θ α ρό - Ισοζύγιο τρεχουσων συναλλαγών Ισοζύγιο κίνησης κ ε φ α λ α ί ων χ ρ η μ α τ ο ο ι κ ο ν ο μ ι κ ών αποΟεματικο'νν) συναλλαγών - Αποθεματικά στοιχεία ενεργητικού και (πλην 1990 1991 1992 1993 1994 1995 1996 εκατοστιαία μ,τκφολή σι σχέση |if το προηγούμενο έτος 1076 89. 8 47. 7 29 23. 1 προηγοίιμΓνο π,ος = Ι(Χ) 8 1. 3 88. 3 97 85. 8 101. 9 98. 8 or ποσοστό % τοιι ι ργατικού ίνιιναμικού 6. 6 11. 3 5. 8 7. 6 11. 8 6. 9 σι- δισεκατομμύρια δολ. ΙIIΙΛ 0. 022 0. 17 0. 212 (if εκατομμύρια δολ. ΙΙΙ1Λ 457 -547 -90 42 -13 36 52 812 1329 1857 2064 -957 -145 75 -13 22 219 -1684 -2531 -356 105 -30 -165 167 -674 379 3 -166 245 -3122 -1058 512 7 -443 565 -82 -195 -31 -106 -101 Ποσοστό πληθωρισμού: εκατοστιαία μετ«|κ>λή του ετήσιου μέσου όρου σε σχέση με το προηγούμενο έτος ο δείκτης περιλαμβάνει όλα τα στοιχεία όαπαν<ί)ν (TU στοιχεία βασίζονται στους εθνικούς ΑΤΚ, που δεν είναι απόλυτα συγκρίσιμοι). Δείκτες όγκου βιομηχανικής παραγωγής: η βιομηχανική παραγωγή καλύπτει τις εξορυκτικές και λατομικές δραστηριότητες, τις μεταποιητικές βιομηχανίες και την παροχή ηλεκτρικής ενέργειας, φυουων αερίο\> και ύδατος (σύμφατνα με το\*ς τίτλους Γ, Λ και Κ της ονοματολογίας NACE). Ο δείκτης της βιομηχανικής παραγωγής καλύπτει τη συνολική βιομηχανική παραγωγή, συμπεριλαμβανομένου εκτιμήσεων για τις επιχειρήσεις πον απασχολούν μέχρι 19 υπαλλήλους. Δκίκτες όγκου ακαθάριστης γεωργικής παραγωγής: η ακαθάριστη γεωργική παραγωγή έχει υπολογιστεί σε τιμές 1993. Ποσοστό ανεργίας (μεθοδολογία ΔΟΕ) : ποσοστό των ανέργ(ον στο εργατικό δυναμικό. Αυτό το ποσοστό προκύπτει από την ΕΕΔ (έρευνα εργατικού δττναμικού), με βάση τοχις ακόλουθους ορκηιοΐΊς και σαχπάσεις του ΔΟΕ: Εργατικό δυναμικά απασχολούμενοι και άνεργοι κατά την έννοια τα>ν παρακάτα) οριΟΊΐών του ΔΟΕ. Απασχολούμενοι: όλα τα άτομα ηλικίας 15 ετα'χν και άνω, τα οποία, κατά τη διάρκεια της περιόδου αναφοράς, εργάστηκαν τουλάχιστον μία <όρα έναντι μισθού ή άλλης αμοιβής α>ς υπάλληλοι, επιχειρηματίες, μέλη συνεταιρισμον ή συμβοηθούντα μέλη οικογένειας. Συμπεριλαμβάνονται τα μέλη των ενόπλων δυνάμεατν και οι γυναίκες που βρίσκονται σε άδεια μητρότητας. Ανεργοι: όλα τα άτομα ηλικίας 15 ετο'τν και άνω, τα οποία πληρούν ταιττόχρονα και τους τρεις όρους του σχετικού ορισμού του ΔΟΕ, ήτοι: (i) δεν έχουν εργασία (ii) αναζητούν ενεργά εργασία και (iii) είναι έτοιμα να αναλάβουν εργασία |ΐέοα σε ένα δεκ(ΐπενΟή|ΐερο. Τα στοιχεία αναφέρονται στην εσθονική έρευνα εργατικού δυναμικού του 1995 (ΕΕΕΔ 95). Η ΕΕΕΔ 95 πραγματοποιήθηκε από τον Ιανουάριο έως τον Απρίλιο του 1995. Οι ερωτήσεις αφορούσαν τα έτη 1989-1995. Η επόμενη έρευνα θα πραγματοποιηθεί από τον Απρίλιο έανς τον Ιούνιο το\ι 1997 και θα συλλέξει πληροφοριακά στοιχεία από την αρχή του 1995. Ως, εκ τούτου, προς το παρόν, μπορούν να δοθούν ετήσιοι μέσοι όροι για το 1993 και το 1994. Αντικείμενο της ΚΕΕΛ 95 ήταν άτομα που το 1995 ήταν 16-75 ετο'ιν. Το 1989 τα ίδια άτομα ήταν 10-69 και το 1994 15-74 ετο'ιν. ΙΙροκειμένου να εξασφαλιστεί η διτνατότητα στιγκρισης των στοιχείο rv μεταξύ των ετών 1989-1995, τα στοιχεία που παρουσιάζονται στους πίνακες «φορούν τον πληθυσμό ηλικίας 16-69 ετοιν. Ακαθάριστο εξωτερικό χρέος: τ« στοιχείο γι« το χρέος λαμ|κΊνονται «πό τις στ«τιστικές εξοιτερικού χρέους του ΟΟΣΛ. Ισοζύγιο πληρωμών: τ« στοιχεία λ«μβάνοντ«ι από τη βάση δεδομένων του ΑΝΤ. Η συγκρισιμότητά τους με τις αντίστοιχες (Ποτιστικές της ΕΚ δεν είν«ι απόλυτα εγγυη|ΐένη, αλλά το ισοζύγιο πληρωμ<ί)ν καταρτίζεται κυρίοκ; αύμφοινα με τα πρότυπα του ΑΝΤ. Το εμπορικό ισοζύγιο καταρτίζεται σύμφωνα με τις αρχές του ισοζυγίου πληρωμοΊν. Οι εξαγορές και οι εισαγωγές εκφράζονται κ«ι οι δύο σε τιμΐς FOB. Το καθαρό εισόδημα περιλαμβάνει το ά|ΐεσο εισόδημα, το εισόδημα από τίτλους χαρτοφυλακίου και κάθε άλλο επενδυτικό εισόδημα, καΟο'κ; και το εισόδημα εξαρτημένης εργασίας. Το ισοζύγιο τρεχουσ(ί»ν συναλλαγών καταρτίζεται σύμφωνα με τον ορισμό του 5ου εγχειριδίου του ΑΝΤ. Οι μεταφορές κεφαλαίων δεν περιλαμβάνονται. Αποθεματικά στοιχεία ενεργητικού: σημαίνει τις μεταβολές το»ν αποθεματικό'™ κατά τη διάρκεια το\) έτοιις: το σύμβολο (+) δηλ(όνει αΐιξηση, ενώ το σύμβολο (-) μείοκτη των αποθεματικό'™ 118 ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ ΕΜΠΟΡΙΟ Εισαγωγές και εξαγωγές (τρέχουσες τιμές) - Εισαγωγές - Εξαγωγές - Εμπορικό ισοζύγιο Δείκτες όγκου εξωτερικού εμπορίου - Εισαγωγές - Εξαγίογές 1993 1994 1995 1996 σε εκατομμύρια δολ. ΗΠΑ 894. 7 804. 4 -90. 4 1655. 7 1302. 7 -353 2539 1836. 7 -702. 3 3204. 1 2077. 9 -1126. 3 προηγούμίνο έτος= 100 Διάρθρωση των εισαγωγών κατά SITC (τρέχουσες τιμές) σι ποσοστό % miv αιινολικών ι ισαγίι>γών - (0+1 ) τρόφΐ|ΐα και ζωντανά ζώα, ποτά και καπνός - 2 ακατέργαστα υλικά, μη εδο'ιδιμα είδη - 3 οριτκτά καύσιμα και λιπαντικά - 4 ζωικά και φυτικά έλαια κ. λπ. - 5 χημικές ουσίες και συναφή προϊόντα - 6 μεταποιημένα αγαθά που ταξινομούνται κυρίο»ς με βάση το υλικό - 7 μηχανήματα και εξοπλισμός μεταφορών - 8 διάφορα μεταποιημένα είδη Διάρθρωση των εξαγωγών κατά SITC (τρέχουσες τιμές) - (0+1) τρόφιμα και ζωντανά ζώα, ποτά και καπνός - 2 ακατέργαστα υλικά, μη εδώδιμα είδη - 3 ορυκτά καύσιμα και λιπαντικά - 4 ζωικά και φυτικά έλαια κ. λπ. - 5 χημικές ουσίες και συναφή προϊόντα - 6 μεταποιημένα αγαθά που ταξινομούνται κυρίίος με βάση το υλικό - 7 μηχανήματα και εξοπλισμός μετα<ρορών - 8 διάφορα μεταποιημένα είδη Δείκτες τιμών εξωτερικού εμπορίου - Εισαγο>γές - Εξαγωγές 13. 7 3. 2 15. 2 0. 6 7. 7 15. 5 32. 3 11. 8 14. 8 3 13. 7 0. 7 9. 1 18. 1 28. 8 11. 8 13. 1 3. 7 II 0. 7 9. 6 20 29. 8 12 σκ ποσοστό % των συνολικών Γξαγιογο'ιν 22. 8 10. 3 7 0. 2 5. 3 18. 8 18. 5 17 21. 3 10. 8 7. 1 0. 2 7. 1 18. 5 16. 8 18. 2 15. 7 11. 9 7. 1 0. 2 8. 3 18. 8 19. 9 18. 1 προηγούμενο έτος = ΚΧ> 141. 3 137. 4 124. 7 14. 7 3. 5 9. 3 0. 5 10. 8 19. 9 29. 6 11. 7 15. 2 10. 1 6. 4 0. 1 9. 7 20. 6 19. 8 18. 1 Εισαγωγές και εξαγωγές (τρέχουσες τιμές)· διάρθρωση του εξωτερικού εμπορίου κατά SITC (τρέχουσες τιμές): τα εμπορικά δεδομένα δεν περιλαμβάνουν τις άμεσες επανεξαγίογές, το εμπόριο υπηρεσκόν και το εμπόριο με ελεύθερες τελωνειακές ζώνες, καθώς επίσης τις άδειες εκμετάλλευσης, την τεχνογναχτία και τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας. Τα στοιχεία βασίζονται στο ειδικό εμπορικό σύστημα και αναθεα>ρούνται τακτικά. Εμπορικές ταξινομήσεις Η Εσθονία χρησιμοποιεί την ταξινόμηση προϊόντων σύμφωνα με τη Συνδυασμένη Ονοματολογία. Οι εισαγωγές καταγράφονται σε τιμές CIF, με χρονικό σημείο αναφοράς την ημερομηνία αποδοχής της τελωνειακής διασάφησης από τις τελωνειακές αρχές. Οι εξαγωγές καταγράφονται σε τιμές FOB, με χρονικό σημείο αναφοράς την ημερομηνία αποδοχής της τελίονειακής διασάφησης από τις τελίονειακές αρχές. Οι τελωνειακές στατιστικές χρησιμοποιούνται για την παρακολούθηση τα>ν στοιχεί(ον του εξ«)τερικού εμπορίου. Η EUROSTAT έχει μετατρέψει τα εθνικά νομίσματα σε δολάρια ΗΠΑ με την εφαρμογή τ<ον ετήσιων μέσων συναλλαγματικών ισοτιμιών του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου. Δείκτες τιμών εξωτερικού εμπορίου: οι δείκτες τιμών έχουν υπολογιστεί με τη μέθοδο της "τιμής μονάδας". 119 ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ EMIIOPIO Διάρθρωση των εισαγ<ογο>ν κατά κύριες χώρες (τρέχουσες τιμές) σι ποσοστό % τιιιν συνολικών ιιααγίιίγιιιν 1993 1994 1995 1996 1ος εταίρος 2ος εταίρος 3ος εταίρος 4ος εταίρος 5ος εταίρος άλλοι Διάρθρωση των εξαγωγών κατά κύριες χώρες (τρέχουσες τιμές) 1ος εταίρος 2ος εταίρος 3ος εταίρος 4ος εταίρος 5ος εταίρος άλλοι ΚΙ RU DE SE Ni. RU FI SE LV DE 27. 9 FI 29. 9 FI 17. 2 RU 10. 8 DE SE NL 8. 9 3. 6 31. 6 16. 8 RU 10 DE SE NL 8. 9 3. 1 31. 3 32. 6 16. 1 9. 6 8. 5 RU DE SE 3. 1 GB 30. 1 σι ποσοστό % τηιν σιινολικών ι^αγιιΐγών 22. 6 RU 23. 1 FI FI SE LV DE 20. 7 9. 5 8. 6 8 30. 6 RU SE LV DE 17. 8 10. 8 8. 2 6. 8 33. 3 FI RU SE LV DE 21. 5 17. 6 10. 8 7. 5 7. 2 35. 4 29. 2 13. 5 10 8. 2 3. 3 35. 8 18. 4 16. 5 11. 6 8. 3 7. 1 38. 1 Structure of export by main partners in 1996 FI 18. 4% Structure of import by main partners in 1996 35. 8% 3 3%Si· 8. 2% Structure of export by main partners in 1996 = Διάρθρωση των εξαγορών κατά κύριοιtç εταίρους το 1996 Structure of import by main partners in 1996 = Διάρθρωση πον εισαγο)γών κατά κύριους εταίρους το 1996 DE FI GB LV Γερμανία NL Κάτω Χώρες Φινλανδία RU Ρωσική Ομοσπονδία Ηνωμένο Βασίλειο SE Σουηδία Λετονία 120 ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΙ ΔΕΙΚΤΕΣ Πληθυσμός την 1η Ιανουαρίου 1991 1992 1993 σι χιλι/ιοίς 1994 1995 1570. 45 1562. 22 1526. 53 1506. 93 1491. 6 Ποσοστό του πληθυσμού κατά ηλικία (την 1η Ιανουαρίου 1995) (if ποσοστό % toil σιινολικοι'ι πληΟιχηκιι'ι 0-14 ετο>ν 15 - 24 ετίόν 25 - 44 ετοΥν 45 - 64 ετών 65 ετών και άνω Γεννήσεις ζώντων θάνατοι θάνατοι βρεφών - Κάπυ του 1 έτους - Γεννήσεις Ονηαιγενίόν Γάμοι Διαζύγια Ακαθάριστο ποσοστό γάμων Ακαθάριστο ποσοστό διαζυγίων Ποσοστό φυσικής αύξησης Ποσοστό καθαρής μετανάστευσης Συνολικό ποσοστό αύξησης πληθυσμού Συνολικό ποσοστό γονιμότητας Ποσοστό βρεφικής θνησιμότητας Ποσοστό πρόωρης εμβρυϊκής θνησιμότητας Προσδοκώμενη διάρκεια ζωής - Ανδρες - Γυναίκες Προσδοκώμενη διάρκεια ζωής - Ανδρες - Γυναίκες 19320 19705 258 148 10292 5738 6. 57 3. 66 -0. 3 -5. 13 -5. 37 1. 77 13. 35 7. 6 συνολικός αριθμός 18006 20115 15170 21267 14178 22150 205 126 7378 5606 4. 90 3. 70 -5. 30 -5. 10 •10. 40 14. 50 8. 81 285 175 8878 6651 239 121 7745 5757 ανά χιλιάοι ς π. λΐ|Οιχΐ|ΐοιΊ 5. 75 4. 31 -1. 37 -21. 9 -23. 27 1. 69 15. 83 9. 63 5. 11 3. 8 -4. 02 -9. 08 -13. 1 1. 45 15. 75 7. 91 κατά τη γκννηση of. ηλικία 65 ετών 20. 7 14. 2 28. 5 23. 5 13. 1 4. 7 5. 0 14. 8 61. 7 74. 3 12. 0 16. 1 121 ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Ποσοστό οικονομικής δραστηριότητας (μεθοδολογία ΔΟΕ) 1993 1994 1995 1996 (if ποσοστό '%· των ατόμων ηλικίας άνω των 15 ιτών Μέση απασχόληση Ποσοστό ανεργίας (μεθοδολογία ΔΟΕ) - Στ'ννολο - κάτω των 25 ετών - 25 ετιόν και άνω Καταγεγραμμένη ανεργία (τέλος της περιόδου) Δείκτες μέσης αμειβόμενης απασχόλησης κατά τάξεις NACE - Γεωργία, θήρα, δασοκομία και αλιεία - Ορυχεία και λατομεία - Μεταποιητικές βιομηχανίες - ΙΙαραγίογή και διανομή ηλεκτρικής ενέργειας, φυσικού αερίου και ύδατος - Κατασκευές - Μεταφορά, αποθήκευση και επικοινωνία Δείκτες μηνιαίων αμοιβών και μισθών - πραγματικοί - ονομαστικοί 70. 5 703 6. 6 11. 3 5. 8 70. 4 σι χιλιχΊΛις 687 (if ποσοστό % του εργατικού ΛιιναμικοιΊ 7. 6 11. 8 6. 9 σι ποσοστό % τοιι οικονομικά ινι-ργοιι πλΐ|Οιχιμοι> 4 4. 1 4 4. 3 1993 1994 1995 1996 προηγοιϊμ*νο έτος = Ι (Χ) 74. 7 96. 3 86. 4 105 88. 6 98. 8 83. 3 101. 5 95. 2 109. 6 95. 6 100 Ποσοστό οικονομικής δραστηριότητας (μεθοδολογία ΔΟΕ): ποσοστό του εργατικού δυναμικού στο συνολικό πληθυσμό ατόμων ηλικίας άνο> πον 15 ετών. Αυτό το ποσοστό προκύπτει από την ΕΕΔ (έρευνα εργατικού δι*ναμικού), με βάση τους ακόλουθους ορισμούς και συστάσεις του ΔΟΕ: Εργατικό δυναμικό: απασχολούμενοι και άνεργοι κατά την έννοια των παρακάτω ορισμών του ΔΟΕ. Απασχολούμενοι: όλα τα άτομα ηλικίας 15 ετών και άνω, τα οποία, κατά τη διάρκεια της περιόδου ανα((κ>ράς, εργάστηκ( τουλάχιστον μία ώρα έναντι μισθού ή άλλης αμοιβής ο>ς υπάλληλοι, επιχειρηματίες, |ΐέλη αυνεταιρισμιόν ή συμβοτ|()ούντα μπ οικογένειας. Συμπεριλαμβάνονται τα μέλη των ενόπλων δυνάμεων και οι γ\>ναίκες που βρίσκονται σε άδεια μητρότητας. λη Άνεργοι: όλα τα άτομα ηλικίας 15 ετών και άνο>, τα οποία πληρούν ταυτόχρονα και τους τρεις όρους του σχετικού ορισμού του ΔΟΕ, ήτοι: (i) δεν έχουν εργασία (ii) αναζητούν ενεργά εργασία' και (iii) είναι έτοιμα να αναλάβουν εργασία μέσα σε ένα δεκαπενθήμερο. Ποσοστό ανεργίας (μεθοδολογία ΔΟΕ): ποσοστό τα>ν ανέργων στο εργατικό δυναμικό. Μέση απασχόληση και δείκτες μέσης αμειβόμενης απασχόλησης κατά τάξεις NACE: τα στοιχεία καλύπτουν επίσης όλες τις επιδοτούμενες από τον προϋπολογισμό οργανώσεις. Τα άτομα που έχοινν και δειπερη εργασία συμπεριλαμβάνονται. Οι ένοπλες δυνάμεις, οι μαθητευόμενοι και οι υπάλληλοι που βρίσκονται σε άδεια μητρότητας ή σε άλλη παρεμφερή άδεια (παράταση της άδειας μητρόττγτας) με σκοπό τη φροντίδα των παιδιών τους αποκλείονται. Ποσοστό ανεργίας (σύμφωνα με τη μεθοδολογία ΔΟΕ), μέση απασχόληση και δείκτες μέσης αμειβόμενης απασχόλησης κατά τάξεις NACE: τα στοιχεία αναφέρονται στην εσθονική έρευνα εργατικού δυναμικού του 1995 (ΕΕΕΔ 95). Η ΕΕΕΔ 95 πραγματοποιήθηκε από τον Ιανοτιάριο έως τον Απρίλιο του 1995. Οι ερωτήσεις αφορούσαν τα έτη 1989-1995. Η επόμενη έρευνα θα πραγματοποιηθεί από τον Απρίλιο έως τον Ιούνιο του 1997 και θα συλλέξει πληροφοριακά στοιχεία από την αρχή του 1995. Ως, εκ τούτου, προς το παρόν, μπορούν vu δοθούν ετήσιοι μέσοι όροι γισ το 1993 και το 1994. Αντικείμενο της ΕΕΕΔ 95 ήταν άτομα που το 1995 ήταν 16-75 ετών. Το 1989 τα ίδια άτομα ήταν 10-69 και το 1994 15-74 ετών. Προκειμένου να εξασφαλιστεί η δυνατότητα σύγκρισης των στοιχείων μεταξύ των ετών 1989-1995, τα στοιχεία που παροτισιάζονται στους πίνακες αφορούν τον πληθυσμό ηλικίας 16-69 ετών. Καταγεγραμμένη ανεργία (τέλος της περιόδου): εκατοστιαίο ποσοστό τοχν καταγεγραμμένων ανέργων σε σχέση με το μη στρατιωτικό οικονομικά ενεργό πληθυσμό, με βάση τη δειγματοληπτική έρευνα εργατικού δυναμικού. Στοιχεία της κρατικής υπηρεσίας αγοράς εργασίας. Η καταγεγραμμένη ανεργία καλύπτει τους ανέργους που αναζητούν εργασία και που είναι εγγεγραμμένοι στα κρατικά γραφεία εύρεσης εργασίας. Το ποσοστό ανεργίας είναι το ποσοστό των καταγεγραμμένων ανέργων που αναζητούν εργασία σε σχέση με τον πληθυσμό μεταξύ 16 ετών και ηλικίας συνταξιοδότησης. 122 ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ 1990 1991 1992 1993 1994 1995 Κρατικός προϋπολογισμός - Ενοποιημένο εισόδημα κεντρικής διοίκησης - Επιχορηγήσεις - Ενοποιημένες δαπάνες κεντρικής διοίκησης - Ενοποιημένες δαπάνες δημοσίου - Ενοποιημένο έλλειμμα / πλεόνασμσ κεντρικής διοίκησης - Έλλειμμα / πλεόνασμα δημοσίου Κρατικός προϋπολογισμός - Ενοποιημένες δαπάνες κεντρικής διοίκησης - Ενοποιημένες δαπάνες δημοσίου - Ενοποιημένο έλλειμμα / πλεόνασμα κεντρικής διοίκησης - Έλλειμμα / πλεόνασμα δημοσίου σι ίκατομμύρια ίΟνικού νομίσματος 448. 1 14. 9 404. 7 539. 9 58. 3 73 2994. 8 219. 9 3024 3917 190. 7 272. 4 6320. 3 243. 7 6088. 5 7805. 7 475. 5 539. 2 10566. 8 9590. 3 11282 976. 5 973. 4 (if ποσοστό % του ακαθάριστου ίγχο'ιριου προϊόντος 22. 1 29. 5 3. 2 4. 0 21. 2 27. 5 1. 3 1. 9 27. 5 35. 3 2. 2 2. 4 31. 9 37. 5 3. 2 3. 2 Κρατικός προϋπολογισμός: αυτά τα στοιχεία αφορούν την κεντρική διοίκηση και το δημόσιο, όπως ατντά δημοσιεύονται στην Επετηρίδα Δημοσιονομικών Στατιστικών τον ΔΝΤ (1996) (GFSY)' περιλαμβάνεται επίσης η παρουσίαση της χώρας στην GFSY. Επειδή η GFSY δεν περιέχει στατιστικές για το δημόσιο, αλλά για τα μεμονωμένα επίπεδα διοίκησης χωριστά, οι ενοποιημένες σειρές ποτ' παρουσιάζονται εδο> ελήφθησαν από στοιχεία της κεντρικής και τοπικής διοίκησης και αναπροσαρμόστηκαν μέσω ενοποίησης των επιμέρους διακυβερνητικών μεταβιβάσεο>ν. Παρά το γεγονός ότι οι στατιστικές καλύπτουν ια στοιχεία για την κεντρική και τοπική διοίκηση που δημοσιεύονται ιττην GFSY, η κάλυψη μπορεί να μην είναι εξαντλητική εάν μερικές μονάδες κεντρικής ή τοπικής διοίκησης δεν συμπεριλαμβάνονται σ'αυτήν. Ένα μέτρο της διεξοδικότητας της κάλυψης μπορεί να ληφθεί με. την σύγκριση, στην GFSY, της σημείωσης για την κάλυψη των δεδομένων για τις μεμονο'μένες χώρες με τον κατάλογο μονάδων κεντρικής και τοπικής διοίκησης. Πρέπει να σημειωθεί ότι το έλλειμμα / πλεόνασμα που χρησιμοποιείται εδιό είναι ίσο με το εισόδημα και τις επιχορηγήσεις μείον τις δαπάνες και δεν λαμβάνει υπόψη το δανεισμό μείον τις αποπληρωμές (βλ. κατωτέρω). Η παρουσίαση των διακυβερνητικών μεταβιβάσεων στους συνημμένους πίνακες περιορίζεται στις τρέχοτ'σες μεταβιβάσεις και τις μεταφορές κεφαλαίων, που αποτελούνται από τις επιχορηγήσεις και τις τρέχουσες επιδοτήσεις και επιδοτήσεις κεφαλαίου μεταξύ των διαφόρων επιπέδων διοίκησης. Αλλα είδη συναλλαγών που πραγματοποιούνται μεταξύ πον κυβερνητικών επιπέδων, όπως οι πληρ(ομές των φόρων και των εισφορών κοινωνικής ασφάλισης των εργοδοτών και οι αμοιβαίες σγορές αγαθών και τ'πηρεσιών, δεν κατατάσσονται κανονικά ως διακυβερνητικές μεταβιβάσεις και δεν έχουν ληφθεί υπόψη στη διαδικασία ενοποίησης. Τέλος, δεν είναι σαφές εάν η απουσία δεδομένων για τις τρέχουσες μεταβιβάσεις και τις μεταφορές κεφαλαίων πρέπει να αποδοθεί στην απουσία μεταβιβάσεων ή στην έλλειψη στοιχείων σε όλες τις περιπτίόσεις, η απουσία πληροφοριών για τις μεταβιβάσεις θεωρείται ότι αντιπροσωπεύει μηδενικές μεταβιβάσεις. α. Οι κρατικές δαπάνες αποτελούνται από τις δαπάνες που πραγματοποιεί σε μετρητά το δημόσιο για - οέχοντα και κεφαλαιουχικά αγαθά και υπηρεσίες, πληρωμές τόκο>ν, τρέχουσες μεταβιβάσεις και μεταφορές κεφαλαίων δεν περιλαμβάνονται, όμως, οι συναλλαγές που δεν πραγματοποιούνται σε μετρητά. β. Το έλλειμμα Ι πλεόνασμα είναι ίσο με το εισόδημα σε μετρητά και τις επιχορηγήσεις σε μετρητά μείον τις δαπάνες σε μετρητά. Αυτή η μέτρηση του ελλείμματος / πλεονάσματος διαφέρει από αυτήν που χρησιμοποιείται στις GFS, η οποία ισούται με το εισόδημα σε μετρητά και τις επιχορηγήσεις σε μετρητά, μείον τις δαπάνες σε μετρητά, μείον τον καθαρό δανεισμό. Αυτός ο αποκλεισμός του καθαρού δανεισμού (που συνίσταται, στη μεθοδολογία GFS, σε πράξεις επί χρηματοοικονομικών στοιχεκον ενεργητικού και παθητικού που πραγματοποιούνται μάλλον για ειδικούς λόγους πολιτικής, παρά για λόγους ρευστότητας) φέρνει τη μέτρηση του ελλείμματος / πλεονάσματος που παρουσιάζεται εδώ πιο κοντά στην έννοια της καθαρής δανειοληψίας / καθαρής δανειοδότησης των εθνικών λογαριασμών. Επίσης, ως αποτέλεσμα αυτού του αποκλεισμού, τα έσοδα από ιδιωτικοποιήσεις (που ταξινομούνται ως επιστροφές στη μεθοδολογία GFS) δεν λαμβάνονται υπόψη στον υπολογισμό του ελλείμματος / πλεονάσματος που παρουσιάζεται στους συνημμένους πίνακες (και επομένως δεν μειώνουν το έλλειμμα). 123 ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ Νομισματικά μεγέθη - Νομισματικό μέγεθος Μ1 - Οιονεί χρήμα Συνολικά αποθέματα (δεν περιλαμβάνεται ο χρυσός, τέλος της περιόδου) Μέσα βραχυπρόθεσμα επιτόκια - επιτόκιο δανεισμού - επιτόκιο κατα()έσεο>ν Επίσημο προεξοφλητικό επιτόκιο (τέλος της περιόδου) Συναλλαγματικές ισοτιμίες δολαρίου ΗΠΑ Μέσος όρος της περιόδου Τέλος της περιόδου Συναλλαγματικές ισοτιμίες ECU Μέσος όρος της περίοδοι' Τέλος της περιόδου 1990 1991 1992 1994 1993 ΔισίκατομμύριαχίΟ*") όολάρια ΗΠΑ 1995 1996 0. 38 0. 06 0. 51 0. 13 0. 72 0. 19 0. 87 0. 27 Εκατομμύρια (10*6) όολάρια ΗΠΑ 386. 12 443. 35 579. 91 636. 82 % το χρόνο 27. 3 6. 3 23. 1 11. 5 5. 4 16 8. 7 4. 3 13. 7 '6. 1 3. 6 Ι οολ. ΙΙΙΙΛ-. lil'IK 12. 912 13. 223 13. 878 12. 991 12. 39 11. 4651 12. 034 11. 462 12. 44 ι i:cu =. ι·:ι·:κ 15. 635 15. 484 15. 483 15. 453 15. 240 14. 996 15. 064 15. 758 15. 587 Νομισματικά μεγέθη (τέλος της περιόδου): Χρήμα (ΜΙ): περιλαμβάνει τις καταθέσεις όψεως και το νόμισμα (χρήμα) που βρίσκεται έξω από τις τράπεζες. Οιονεί χρήμα: περιλαμβάνει τις προθεσμιακές καταθέσεις, τις καταθέσεις ταμιευτηρίου και τις καταθέσεις σε ξένο νόμισμα. Τα νομισματικά μεγέθη υπολογίζονται σε μηνιαία (ίαση- σύμφωνα με τη νομισματική έρευνα, το μέγεθος ΜΙ περιλαμβάνει το νόμισμα (χρήμα) ποτι βρίσκεται έξω από τις τράπεζες και τις καταθέσεις όψεως (αποκλείονται οι κρατικές καταθέσεις). Το οιονεί χρήμα περιλαμβάνει τις προθεσμιακές καταθέσεις, τις καταθέσεις ταμιευτηρίου και τις καταθέσεις σε ξένο - μετατρέψιμο ή μη - νόμισμα (αποκλείονται οι κρατικές καταθέσεις). Η EUROSTAT έχει μετατρέψει τα εθνικά νομίσματα σε δολάρια ΗΠΑ εφαρμόζοντας τις ετήσιες συναλλαγματικές ισοτιμίες τέλους περιόδου του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου. Επίσημο προεξοφλητικό επιτόκιο (τέλος της περιόδου): κανένα επίσημο προεξοφλητικό επιτόκιο, κανένα επίσημο επιτόκιο που να ορίζεται από την κεντρική τράπεζα ή βασικό επιτόκιο όλα τα επιτόκια καθορίζονται με |Υιση τους νόμους της αγοράς. Μέσα βραχυπρόθεσμα επιτόκια: τα δεδομένα λαμβάνονται από τις μηνιαίες διεθνείς χρηματοοικονομικές στατιστικές (ΛΧΣ) του ΔΝΤ. Τα μέσα βραχυπρόθεσμα επιτόκια δανεισμού και καταθέσεων αφορούν τους μέσους όρους της περιόδου. Τα επιτόκια δανεισμού αντιστοιχούν γενικά στα μέσα επιτόκια που χρεώνονται για τα δάνεια που χορηγούνται από τις τράπεζες που στάθμισης ποικίλλουν. Συνολικά αποθέματα (δεν περιλαμβάνεται ο χρυσός, τέλος της περιόδου): οι στατιστικές για τα επίσημα συναλλαγματικά αποθέματα λαμβάνονται από τις μηνιαίες διεθνείς χρηματοοικονομικές στατιστικές (ΔΧΣ) του ΔΝΤ. Tu συνολικά αποθέματα (μη περιλαμβανομένου του χρυσού) ορίζονται ως το σύνολο πον ξένων νομισμάτων (συνάλλαγμα) που κατέχουν οι κεντρικές τράπεζες και των λοιπών (ακαθάριστων) απαιτήσεων έναντι μη μόνιμων κατοίκων ημεδαπής. Αυτός ο ορισμός αποκλείει τις απαιτήσεις έναντι μόνιμων κατοίκων ημεδαπής που εκφράζονται σε ξένο νόμισμα. Σύμφωνα με τον ορισμό, τα επίσημα σιτναλλαγματικά αποθέματα υπολογίζονται με βάση τις συναλλαγματικές ισοτιμίες και τιμές της αγοράς, που ισχύουν στο τέλος της υπό εξέταση περιόδου. Τα συνολικά αποθέματα (μη περιλαμβανομένου του χρυσού) που δημοσιεύονται στις ΔΧΣ μπορεί να διαφέροΐΝ από τα στοιχεία που δημοσιεύονται από τις εθνικές αρχές. Μερικοί παράγοντες ποτ' συμβάλλουν στην εμφάνιση πιθανών διαφορών είναι η αξιολόγηση της αποθεματικής θέσης στο Ταμείο και η δκιφορετική αντιμετιόπιση των απαιτήσεων σε μη μετατρέψιμα νομίσματα. Συναλλαγματικές ισοτιμίες δολαρίου ΗΠΑ: συναλλαγματικές παρουσιάζονται στην έκδοση: "Statistiques FinanciOres Internationales". ισοτιμίες του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, όπως 124 ΠΑΗΘΩΡΙΣΜΟΣ (μεταβολές σε διάστημα 12 μηνών) Εκατοστιαία μεταβολή πον ΔΤΚ κατά τον τρέχοντα μήνα σε σχέση με τον αντίστοιχο μήνα του προηγούμενοι' έτους (τ /τ-12) Ιαν. Φεβρ. Μάρτ. Απρ. Μάιος Ιούνιος Ιούλιος Αύγ. Σεπτ. Οκτ. Νοέμβρ. Δεκ. 1993 1994 1995 39. 0 35. 9 27. 8 25. 2 27. 2 29. 2 27. 8 27. 4 25. 9 28. 4 28. 2 28. 8 1996 28. 7 29. 5 28. 4 29. 3 26. 7 24. 7 23. 1 21. 8 20. 1 17. 3 16. 4 14. 9 Inflation (% change of CPI) Feb Mar Apr M ay 'un J ul Aug Sep Oct N ov Dec Feb M ar Apr M ay J·"» J ul Aug Sep Oct N ov Dec Jan-95 Jan-96 Inflation (% change of CPI) = Πληθωρισμός (μεταβολή % του ΔΤΚ) Jan-95 = Ιαν. -95 Feb= Φεβρ. Mar = Μάρτ. Apr = Απρ. May = Μάιος Jun = Ιούν. Jul = Ιούλ. Aug = Airy. Sep = Σεπτ. Oct = Οκτ. Nov = Νοέμβρ. Dec = Δεκ. Jan-96 = Ιαν. -96 Πληθωρισμός (μεταβολές σε διάστημα 12 μηνών): τα ποσοστά πληθωρισμού (μεταβολές σε διάστημα 12 μηνών) συνίστανται στην εκατοστιαία μεταβολή των ΔΤΚ κατά τον τρέχοντα μήνα σε σχέση με τον αντίστοιχο μήνα του προηγούμενου έτους. Τα ποσοστά πληθωρισμού βασίζονται στοτ'ς εθνικούς ΔΤΚ, οι οποίοι δεν είναι απόλυτα σττγκρίσιμοι ούτε μεταξύ πον επιμέρους υποψήφιων χωρών ούτε με τους Εναρμονισμένους Δείκτες Τιμιόν Καταναλωτή της ΕΕ (χρησιμοποίηση διαφορετικών μεθόδων, εννοιών και πρσκτικ(όν για τον υπολογισμό πον ΔΤΚ). 125 ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ Διάρθρωση του ΑΕγχΠ κατά οικονομικές δραστηριότητες (NACE, τρέχουσες τιμές) - Ορυχεία και λατομεία - Μεταποιητικές βιομηχανίες - ΙΙαραγ(ογή και διανομή ηλεκτρικής ενέργειας, φυσικού αερίου και ύδατος Δείκτες όγκου βιομηχανικής παραγωγής κατά τάξεις NACE - Σύνολο - Ορυχεία και λατομεία - Μεταποιητικές βιομηχανίες - ΙΙαραγωγή και διανομή ηλεκτρικής ενέργειας, φυσικού αερίου και ύδατος 1993 1994 1995 1996 of ποσοστό % του ακαθάριστου fvy. <i>ntoi> προϊόντος 1. 7 17. 1 3. 2 81. 3 72. 8 81. 4 83. 7 1. 6 16. 6 2. 9 προηγούμκνο έτος = 1(Χ) 97 98. 9 96. 9 97. 6 1. 5 15. 2 3. 5 101. 9 95. 6 102. 9 98 Δείκτες όγκου βιομηχανικής παραγωγής κατά τάξεις NACE: η βιομηχανική παραγοτγή καλτ'πτει τις εξορττκτικές και λατομικές δραστηριότητες, τις μεταποιητικές βιομηχανίες και την παροχή ηλεκτρικής ενέργειας, φυσικού αερίοτ' και τ'δατος (σύμφωνα με τους τίτλους Γ, Δ και Ε της ονοματολογίας NACE). Ο δείκτης της βιομηχανικής παραγιογής καλύπτει τη συνολική βιομηχανική παραγοογή, συμπεριλαμβανομένων εκτιμήσεων γισ τις επιχειρήσεις ποτ' απασχολούν μέχρι 19 ττπαλλήλους. Η παροχή ηλεκτρικής ενέργειας, φτχηκού αερίου και ύδατος καλτ'πτει μόνο την ενεργειακή παραγίογή (NACE αναθ. 1: 40101,40301 ). ΥΠΟΔΟΜΗ Σιδηροδρομικό δίκτυο 22. 3 22. 7 22. 6 22. 6 1985 1990 1995 1996 Σι-χλμ. ανά KXX)km2 Μήκος αυτοκινητοδρόμων Χιλιόμιτρα 60 64 66 κάτοικοι Αριθμός αυτοκίνητο κατοίκων ανά επιβατικό 6. 6 6. 5 3. 9 3. 6 126 ΓΕΩΡΓΙΑ Εδαφική έκταση κατά κατηγορίες χρήσης γης σε χιλιάδες εκτάρια 1992 1993 1994 1995 1996 - σύνολο - γεωργική γη -δάση - αροτραίες γαίες - μόνιμα λιβάδια και βοσκότοποι Γεωργική γη κατά νομικό καθεστώς - κρατική επιχείρηση - συνεταιρισμοί - άλλη Μερίδιο του ΑΕγχΠ - Γεωργία, θήρα, δασοκομία και αλιεία (NACE Α+Β) Δείκτες όγκου ακαθάριστης γεωργικής παραγωγής Κύριες καλλιέργειες με βάση την έκταση - δημητριακά εκ πον οποίων: σίτος - πατάτες - ζαχαρότευτλα - κτηνοτροφικά τεύτλα Κύριες καλλιέργειες με βάση την παραγωγή (απόδοση) - δημητριακά εκ πον οποίων: σίτος - πατάτες - ζαχαρότευτλα - κτηνοτροφικά τεύτλα 4522. 7 4522. 7 4522. 7 4522. 7 1455 1454. 1 1449. 5 1449. 5 2021. 8 2016. 6 2016. 2 2016. 2 1127. 6 1128. 9 1127. 8 1127. 8 1127. 6 312. 5 310. 3 306. 9 306. 9 306. 9 σε ποσοστό % της γεωργικής γης 1. 9 36. 4 61. 7 1. 9 33. 7 64. 4 1. 3 29. 2 69. 5 1992 1993 1994 1995 1996 οι ποσοστό % του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος 9. 8 8. 9 7. 1 προηγούμενο έτος = Ι (Χ) 88. 3 85. 8 98. 8 σε χιλιάίχς εκτάρια 423. 1 43. 5 46 1 375. 1 50. 3 43 0 319. 5 34. 2 40 1 304. 3 38. 6 37 0 14. 1 20. 6 144. 5 σε εκατόκιλα / εκτάριο 21. 6 21. 0 16. 0 16. 7 16. 9 20. 0 126. 4 141. 1 145. 6 250 212 317 290. 2 46. 9 36 0 8. 7 Πωλήσεις ή προμήθεια ζώων με προορισμό την σφαγή σε χιλιάδες τόνους βάρους ζώντος ζο'κ>υ 1992 1993 1994 1995 1996 - χοίροι - βοοειδή - πουλερικά 52. 5 90. 8 7. 5 45. 9 64. 2 9. 9 52. 2 54. 8 8. 5 Ένταση εκτροφής ζωικού κεφαλαίου (τέλος της περιόδου) κηραλια ανά Ι (XX) εκτάρια γεωργικής γης 48. 1 52. 4 8. 3 240 119 29 318 156 57 288 145 42 256 128 34 κι ψάλκι ανά ΚΧΧ) εκτάρια αροτραίας γης 376. 8 407 398. 4 278. 9 - βοοειδή - εκ πον οποίων: αγελάδες - πρόβατα - χοίροι Δείκτες όγκου ακαθάριστης γεωργικής παραγωγής: η ακαθάριστη γεωργική παραγωγή έχει υπολογιστεί σε τιμές 1993. Πωλήσεις ή προμήθεια ζώων με προορισμό τη σφαγή: πωλήσεις ζώων με προορισμό τη σφαγή, σκοτωμένων ζώων σε επιχειρήσεις και ιδκοτικά αγροκτήματα και ζ(όων που εκτρέφονται σε οικιακά αγροκτήματα με σκοπό την πώληση ή για παραγ(ογή κρέατος προς ίδια κατανάλωση. 127 •ψ- 9 Estonia 1995 Legend: Λ/ Country boundary A/ Region boundary COUNTRY NAME REGION NAME σΐΎΝΑΜΕ Selected major settlements: (1 000 inhabitants) O • • • 200- 250 250- 500 500-1000 >1000 General infomiation about the country: Age groups On years): m <15 15- 65 >65 = Uving standard (in 1993): ECU 1003 (aDPpwoapta) Area: 45 277 km* Administrative regions: 15 counties Population: 1 483 900 βΟΜΌΦΐ S t M M MU OffiOO Of EMonML OwtoQraphy one oooojrapnlo tnponiMton nMfMQQfiwnt! QI9GO -I 25 i- 75 km ISSN 0254-1483 COM(97) 2006 τελικό ΕΓΓΡΑΦΑ GR 11 01 06 Αριθ. καταλόγου : CB-CO-97-374-GR-C ISBN 92-78-22861-3 Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων L-2985 Λουξεμβούργο 4 «2 3