eurovoc_concepts:
EU relations
Slovenia
accession to the European Union
economic situation
political situation

text: ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ Βρυξέλλες, 15. 07. 1997 COM(97)2010 τελικό Γνώμη της Επιτροπής για την αίτηση προσχώρησης της Σλοβενίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση Περιεχόμενα Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σελίδα α) Πρόλογος Η Αίτηση Προσχώρησης Το Πλαίσιο της Γνώμης Το Περιεχόμενο της Γνώμης β) Σχέσεις Μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Σλοβενίας Ιστορικό και Γεωπολιτικό Πλαίσιο Η Θέση της Σλοβενίας όσον αφορά την Ευρωπαϊκή Ένωση Συμβατικές Σχέσεις Προενταξιακή Στρατηγική Εμπορικές Σχέσεις Γενική Εκτίμηση Β. ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΠΡΟΣΧΩΡΗΣΗΣ 1. Πολιτικά κριτήρια 1. 1 Δημοκρατία και Κράτος Δικαίου Οργάνωση του Κοινοβουλίου και της Νομοθετικής Εξουσίας Λειτουργία του Κοινοβουλίου Οργάνωση της Εκτελεστικής Εξουσίας Λειτουργία της Εκτελεστικής Εξουσίας Οργάνωση της Δικαστικής Εξουσίας Λειτουργία της Δικαστικής Εξουσίας 1. 2 Δικαιώματα του Ανθρώπου και Προστασία των Μειονοτήτων Ατομικά και Πολιτικά Δικαιώματα Οικονομικά, Κοινωνικά και Πολιτιστικά Δικαιώματα Δικαιώματα και Προστασία των μειονοτήτων 1. 3 Γενική Εκτίμηση 2. Οικονομικά Κριτήρια 2. 1 Η Οικονομική Κατάσταση Γενικό Πλαίσιο Ελευθέρωση της Οικονομίας Σταθεροποίηση της Οικονομίας Διαρθρωτικές Αλλαγές Χρηματοπιστωτικός Τομέας Οικονομική και Κοινωνική Ανάπτυξη 2. 2 Η οικονομία υπό την Προοπτική της Προσχώρησης Εισαγωγή Η Ύπαρξη Λειτουργικής Οικονομίας της Αγοράς Η Ικανότητα Αντιμετώπισης των Ανταγωνιστικών Πιέσεων και των Δυνάμεων της Αγοράς Προοπτικές και Προτεραιότητες 2. 3 Γενική Εκτίμηση 3. Ικανότητα ανάληψης των υποχρεώσεων του μέλους 3. 1 Εσωτερική Αγορά Χωρίς Σύνορα Οι Τέσσερις Ελευθερίες - Γενικό Πλαίσιο - Ελεύθερη Κυκλοφορία Εμπορευμάτων - Ελεύθερη Κυκλοφορία Κεφαλαίων - Ελεύθερη Κυκλοφορία Υπηρεσιών - Ελεύθερη Κυκλοφορία Προσώπων - Γενική Εκτίμηση Ανταγωνισμός 3. 2 Καινοτομία Κοινωνία των Πληροφοριών Εκπαίδευση, Κατάρτιση και Νεολαία Έρευνα και Τεχνολογική Ανάπτυξη Τηλεπικοινωνίες Οπτικοακουστικός Τομέας 3. 3 Οικονομικές και Δημοσιονομικές Υποθέσεις Οικονομική και Νομισματική Ένωση Φορολογία Στατιστικές 3. 4 Τομεακές Πολιτικές Βιομηχανία Γεωργία Αλιεία Ενέργεια Μεταφορές Μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις 3. 5 Οικονομική και Κοινωνική Συνοχή Απασχόληση και Κοινωνικές Υποθέσεις Περιφερειακή Πολιτική και Συνοχή 3. 6 Ποιότητα Ζωής και Περιβάλλον Περιβάλλον Προστασία των Καταναλωτών 3. 7 Δικαιοσύνη και Εσωτερικές Υποθέσεις 3. 8. Εξωτερικές Πολιτικές Εμπόριο και Διεθνείς Οικονομικές Σχέσεις Ανάπτυξη Τελωνεία Κοινή Εξωτερική Πολιτική και Πολιτική Ασφάλειας 3. 9 Δημοσιονομικά Θέματα Δημοσιονομικός Έλεγχος Επιπτώσεις στον Προϋπολογισμό της Κοινότητας 4. Ικανότητα της Διοίκησης να Εφαρμόσει το Κεκτημένο 4. 1 Διοικητικές Δομές 4. 2 Διοικητική και Δικαστική Ικανότητα 4. 3 Γενική Εκτίμηση Γ. ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΚΑΙ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ Παραρτήματα Σύνθεση του Κοινοβουλίου Ενιαία Αγορά: Μέτρα Λευκού Βιβλίου Στατιστικά Στοιχεία Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ α) Πρόλογος Η Αίττιστι Προστώοτισικ Μετά την αίτηση προσχώρησης στην Ευρωπαϊκή Ένωση που υπέβαλε η Σλοβενία στις 10 Ιουνίου 1996, το Συμβούλιο Υπουργών αποφάσισε στις 15 Ιουλίου 1996 να εφαρμόσει τη διαδικασία του άρθρου Ξ της συνθήκης, σύμφωνα με το οποίο ζητείται η γνώμη της Επιτροπής. Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή υποβάλλει την παρούσα γνώμη, ανταποκρινόμενη στο αίτημα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της Μαδρίτης, το Δεκέμβριο του 1995, για διατύπωση της γνώμης αυτής το συντομότερο δυνατό μετά την ολοκλήρωση της διακυβερνητικής διάσκεψης η οποία άρχισε τον Μάρτιο του 1996 και ολοκληρώθηκε τον Ιούνιο του 1997. Το Πλαίσιο της Γνώμης Η αίτηση προσχώρησης της Σλοβενίας εξετάζεται παράλληλα με τις αιτήσεις των υπόλοιπων εννέα συνδεδεμένων χωρών. Η προσχώρηση της Σλοβενίας πρέπει να θεωρηθεί ως τμήμα μιας ιστορικής πορείας μέσω της οποίας οι χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης αφήνουν πίσω τους τη διαίρεση της ηπείρου, η οποία διήρκεσε περισσότερο από 40 χρόνια, και προσχωρούν στον χώρο ειρήνης, σταθερότητας και ευημερίας που δημιούργησε η Ένωση. Στα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της Κοπεγχάγης, τον Ιούνιο του 1993, αναφέρεται ότι: "Οι συνδεδεμένες χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης που το επιθυμούν θα γίνουν μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η προσχώρηση θα πραγματοποιηθεί από τη στιγμή που μία συνδεδεμένη χώρα θα είναι ικανή να αναλάβει τις υποχρεώσεις του μέλους, δηλαδή εφόσον πληροί τις απαιτούμενες οικονομικές και πολιτικές προϋποθέσεις. Για τη συμμετοχή, η υποψήφια χώρα απαιτείται να έχει επιτύχει: - τη σταθερότητα των θεσμών που εγγυώνται τη δημοκρατία, το κράτος δικαίου, τα ανθρώπινα δικαιώματα και το σεβασμό και την προστασία των μειονοτήτων· - την ύπαρξη οικονομίας της αγοράς που να λειτουργεί, καθώς και την ικανότητα αντιμετώπισης της ανταγωνιστικής πίεσης και των δυνάμεων της αγοράς στα πλαίσια της Ένωσης· - την ικανότητα να αναλάβει τις υποχρεώσεις του μέλους, μεταξύ των οποίων και την υιοθέτηση των στόχων της πολιτικής, οικονομικής και νομισματικής ένωσης. Η ικανότητα της Ένωσης να απορροφήσει νέα μέλη χωρίς να επιβραδυνθεί η ευρωπαϊκή ολοκλήρωση αποτελεί ένα άλλο σημαντικό συνεκτιμητέο στοιχείο προς το συμφέρον τόσο της Ένωσης όσο και των υποψήφιων χωρών. " Με τη δήλωση αυτή καθορίστηκαν τα πολιτικά και οικονομικά κριτήρια βάσει των οποίων θα εξεταστούν οι υποψηφιότητες των συνδεδεμένων χωρών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Μαδρίτης, το Δεκέμβριο του 1995, αναφέρθηκε στην ανάγκη, στο πλαίσιο της προενταξιακής στρατηγικής, "να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις προοδευτικής και αρμονικής ένταξης αυτών των κρατών, ιδίως χάρη: στην ανάπτυξη της οικονομίας της αγοράς, στην προσαρμογή των διοικητικών τους δομών, στη δημιουργία ενός σταθερού οικονομικού και νομισματικού περιβάλλοντος". Στην παρούσα γνώμη, η Επιτροπή εξετάζει την αίτηση της Σλοβενίας βάσει του ιδιαίτερου περιεχομένου της, αλλά σύμφωνα με τα ίδια κριτήρια που εφαρμόζει και για τις άλλες αιτήσεις, για τις οποίες διατυπώνει ταυτόχρονα τη γνώμη της. Με τη διαδικασία αυτή, γίνεται σεβαστή η επιθυμία που είχε εκφραστεί κατά το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Μαδρίτης και η οποία συνίσταται στην ισότιμη μεταχείριση των αιτουσών χωρών. Παράλληλα με τις γνώμες ανά χώρα, η Επιτροπή υποβάλλει ξεχωριστά στο Συμβούλιο, στο πλαίσιο της ανακοίνωσης της "Πρόγραμμα δράσης 2000", γενική εκτίμηση των αιτήσεων προσχώρησης και συστάσεις σχετικά με τη στρατηγική για μια επιτυχή διεύρυνση της Ένωσης. Ταυτόχρονα, παρουσιάζει αξιολόγηση των επιπτώσεων της διεύρυνσης επί των πολιτικών της Ένωσης. Το Περιεχόμενο της Γνώμης Στη διάρθρωση της γνώμης λαμβάνονται υπόψη τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της Κοπεγχάγης. Στην παρούσα γνώμη : περιγράφονται οι μέχρι τώρα σχέσεις μεταξύ Σλοβενίας και Ένωσης, ειδικότερα στο πλαίσιο της συμφωνίας σύνδεσης· αναλύεται η κατάσταση όσον αφορά τις πολιτικές προϋποθέσεις στις οποίες αναφέρεται το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο (δημοκρατία, κράτος δικαίου, ανθρώπινα δικαιώματα, προστασία των μειονοτήτων)· αξιολογούνται η τρέχουσα κατάσταση και οι προοπτικές της Σλοβενίας όσον αφορά τις οικονομικές προϋποθέσεις στις οποίες αναφέρεται το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο (οικονομία αγοράς, ικανότητα αντιμετώπισης των ανταγωνιστικών πιέσεων)· εξετάζεται το θέμα της ικανότητας της Σλοβενίας να αναλάβει τις υποχρεώσεις του μέλους, τουτέστιν, το κεκτημένο της Ένωσης όπως αυτό εκφράζεται στη συνθήκη, στο παράγωγο δίκαιο και στις πολιτικές της Ένωσης· διατυπώνεται, τέλος, γενική εκτίμηση της κατάστασης και των προοπτικών της Σλοβενίας σε σχέση με τους όρους προσχώρησης στην Ένωση, και προσχώρησης. σύσταση διαπραγματεύσεις αφορά όσον τις Στην αξιολόγηση της Σλοβενίας βάσει των οικονομικών κριτηρίων και της ικανότητας της να τηρήσει το κοινοτικό κεκτημένο, η Επιτροπή έχει προσθέσει και αξιολόγηση των προοπτικών· με αυτήν επιχειρεί να εκτιμήσει την πρόοδο που μπορεί λογικά να αναμένεται ότι θα σημειώσει η Σλοβενία τα επόμενα χρόνια, πριν από την προσχώρηση, λαμβανομένου υπόψη του γεγονότος ότι και το ίδιο το κοινοτικό κεκτημένο θα εξακολουθήσει να αναπτύσσεται. Για το σκοπό αυτό, και χωρίς να προδικάζεται η πραγματική ημερομηνία προσχώρησης, η γνώμη διατυπώνεται με βάση μεσοπρόθεσμο χρονικό ορίζοντα πέντε περίπου ετών. Κατά την εκπόνηση της γνώμης, η Επιτροπή έλαβε πληθώρα πληροφοριών σχετικά με την κατάσταση της Σλοβενίας από τις αρχές της χώρας αυτής και παράλληλα χρησιμοποίησε πολλές άλλες πηγές πληροφοριών, μεταξύ των οποίων τα κράτη μέλη και πολλούς διεθνείς οργανισμούς. β) Σχέσεις μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Σλοβενίας Ιστορικό και Γεωπολιτικό Πλαίσιο Η Σλοβενία είναι χώρα της Αδριατικής Θάλασσας και εκτείνεται στο τρίγωνο μεταξύ Κεντρική, Νότιας και Νοτιοανατολικής Ευρώπης· συνορεύει με τέσσερις χώρες (Ιταλία, Αυστρία, Ουγγαρία και Κροατία). Έχει έκταση 20. 250 χλμ2 και πληθυσμό 2 εκατ. κατοίκους. Τα εδάφη της Σλοβενίας κατοικούνται στο μεγαλύτερο τμήμα τους από σλαβικούς πληθυσμούς ήδη από τον 6ο αιώνα. Τον 13ο αιώνα η εξουσία περιήλθε στη δυναστεία των Αψβούργων. Μετά τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο και την κατάρρευση της Αυστροουγγρικής Αυτοκρατορίας, η Σλοβενία επέλεξε να αποτελέσει μέρος του Βασιλείου των Σέρβων, Κροατών και Σλοβένων (αργότερο Γιουγκοσλάβοι). Κατά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, η Σλοβενία κατελήφθη από τη Γερμανία και την Ιταλία. Το 1945 η Σλοβενία αποτέλεσε τμήμα της Ομοσπονδιακής Σοσιαλιστικής Δημοκρατίας της Γιουγκοσλαβίας, αν και τα παράλια και η ενδοχώρα παρέμειναν υπό διεθνή διοίκηση μέχρι το 1954. Μετά από περίοδο εφαρμογής ορθόδοξων κομμουνιστικών πολιτικών απαλλοτριώσεων και κολεκτιβισμού, ο συνταγματικός νόμος του 1953 έθεσε τα θεμέλια του γιουγκοσλαβικού αυτοδιαχειριζόμενου σοσιαλισμού. Το Σύνταγμα έννοια μιας αυτοδιαχειριζόμενης κοινωνίας σε όλα τα επίπεδα οικονομικής, κοινωνικής και πολιτιστικής ζωής, τα οποία όμως παρέμεναν σε μεγάλο βαθμό ελεγχόμενα από το κομμουνιστικό κόμμα. 1963 προέβλεπε του την Στα τέλη της δεκαετίας του '60 σημειώθηκε εξασθένηση της εξουσίας σε ομοσπονδιακό επίπεδο και μεταβίβαση των εξουσιών στις Δημοκρατίες· ωστόσο, το 1972, μετά από πολιτικές αναταραχές, αποκαταστάθηκε η αυταρχική κεντρική εξουσία. Μετά το θάνατο του Τίτο, το Μάιο του 1980, άρχισε η πολιτική και οικονομική αποσύνθεση. Ο καλπάζων πληθωρισμός, το αυξανόμενο έλλειμμα του ισοζυγίου πληρωμών και η ταχεία αύξηση των δανειοληψιών έκαναν επιτακτικότερο το αίτημα για περιφερειακή αυτονομία και καθιέρωση κοινοβουλευτικής δημοκρατίας. Το 1989, η Συνέλευση της Σλοβενίας, φοβούμενη τη σερβική κυριαρχία, τροποποίησε το Σύνταγμα ώστε να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για ένα κυρίαρχο σλοβένικο κράτος. Οι πρώτες ελεύθερες εκλογές διεξήχθησαν στη Σλοβενία τον Απρίλιο του 1990. Σε δημοψήφισμα της 23ης Δεκεμβρίου 1990, το 88% των ψηφοφόρων τάχθηκε υπέρ της ανεξαρτησίας. Στις 25 Ιουνίου 1991 εγκρίθηκε "ο βασικός συνταγματικός χάρτης για την ανεξαρτησία και την κυριαρχία της Σλοβενίας" και την επομένη κηρύχτηκε η ανεξαρτησία της χώρας. Μετά την κήρυξη της ανεξαρτησίας και κατά τον δεκαήμερο πόλεμο, η νίκη που κατέφερε η Σλοβενία επί του γιουγκοσλαβικού εθνικού στρατού επιβεβαίωσε το καθεστώς της Σλοβενίας ως ανεξάρτητου κράτους. Η Σλοβενία αναγνωρίστηκε στις 15 Ιανουαρίου 1992 από την Ευρωπαϊκή Κοινότητα. Οι προεδρικές και βουλευτικές εκλογές τον Δεκέμβριο του 1992 οδήγησαν στο σχηματισμό κυβέρνησης ευρέως συνασπισμού. Μετά τις νέες βουλευτικές εκλογές, το 1996, ακολούθησαν αρκετοί μήνες κατά τους οποίους κανένας συνασπισμός κομμάτων δεν μπορούσε να εξασφαλίσει ικανή πλειοψηφία. Η Θέση της Σλοβενίας όσον αφορά την Ευρωπαϊκή Ένωση Από την ανεξαρτησία της Σλοβενίας, η κυβέρνηση της δεν έπαψε να υπογραμμίζει ότι προτεραιότητα της εξωτερικής πολιτικής της είναι η ενσωμάτωση με την Ευρωπαϊκή Ένωση. Ήδη από τον Φεβρουάριο του 1992 επέτυχε τη σύναψη ευρωπαϊκής συμφωνίας και τη χορήγηση ενίσχυσης για την αναδιάρθρωση και την παγιοποίηση της σλοβένικης οικονομίας. Μόλις τέθηκε σε ισχύ η συμφωνία συνεργασίας με την ΕΕ, το 1993, η σλοβένικη κυβέρνηση επεδίωξε την έναρξη διαπραγματεύσεων για σύναψη ευρωπαϊκής συμφωνίας. Στις 10 Ιουνίου 1996, ημέρα κατά την οποία υπεγράφη η ευρωπαϊκή συμφωνία, η κυβέρνηση υπέβαλε επίσημα αίτηση προσχώρησης στην ΕΕ. Δύο μήνες νωρίτερα, η Συνέλευση είχε εγκρίνει δήλωση όπου επαναλαμβανόταν ο στόχος αυτός και τονιζόταν η επιθυμία της χώρας να ελευθερώσει την αγορά ακίνητης περιουσίας με βάση τις αρχές που καθορίστηκαν στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Μαδρίτης. Τον Μάιο του 1997, η Σλοβενία εξέδωσε έγγραφο για την στρατηγική προσχώρησης της στην ΕΕ, επιβεβαιώνοντας την φιλοδοξία της να καταστεί πλήρες μέλος της ΕΕ και επαναλαμβάνοντας ότι "δεν έχει μόνο την δυνατότητα και την επιθυμία να αναλάβει τις υποχρεώσεις που απορρέουν από την πλήρη προσχώρηση αλλά επίσης είναι έτοιμη να δεχτεί ορισμένους περιορισμούς της εθνικής της κυριαρχίας τους οποίους θα επέφερε η τήρηση των υποχρεώσεων αυτών. " Συμβατικές Σχέσεις Η Ομοσπονδιακή Σοσιαλιστική Δημοκρατία της Γιουγκοσλαβίας επέτυχε μια σειρά εμπορικών συμφωνιών με την ΕΚ, εκ των οποίων η πρώτη χρονολογείται από το 1970. Το 1980, υπεγράφη συμφωνία εμπορίου και οικονομικής συνεργασίας, η πρώτη του είδους της, η οποία συνοδεύτηκε από τη σύσταση Συμβουλίου Συνεργασίας. Ακόμη και τότε, το 96% της γιουγκοσλαβικής βιομηχανικής παραγωγής εξαγόταν στην ΕΕ με απαλλαγή δασμών, ενώ το 28% της γεωργικής παραγωγής επωφελείτο προτιμησιακής μεταχείρισης. Με το ξέσπασμα του εμφύλιου πολέμου στη Γιουγκοσλαβία, η ΕΚ ανέστειλε την ισχύ της συμφωνίας αυτής τον Νοέμβριο του 1991. Από τότε, η συνέχεια των εμπορικών σχέσεων εξασφαλιζόταν με ετησίως ανανεούμενα αυτόνομα προτιμησιακά εμπορικά καθεστώτα, μέχρις ότου τέθηκε σε ισχύ η ενδιάμεση συμφωνία τον Ιανουάριο του 1997 (βλ. κατωτέρω). Στις 13 Απριλίου 1992 συνήφθησαν διπλωματικές σχέσεις μεταξύ της ΕΕ και της Σλοβενίας. Την 1η Σεπτεμβρίου 1993 συνήφθη συμφωνία συνεργασίας η οποία βασιζόταν στο πρότυπο της συμφωνίας που υπεγράφη το 1980 με τη Γιουγκοσλαβία, και συνοδευόταν από συμπληρωματικές ρυθμίσεις ειδικότερα στον τομέα των μεταφορών, των κλωστοϋφαντουργικών και της χρηματοδοτικής συνεργασίας. Μετά από μία συνεδρίαση το 1993, ο πολιτικός διάλογος που προβλεπόταν στο πλαίσιο της συμφωνίας αυτής δεν υλοποιήθηκε ποτέ λόγω της προσδοκίας ότι σύντομα θα άρχιζε να ισχύει ευρωπαϊκή συμφωνία. Ωστόσο, η σύναψη μιας τέτοιας συμφωνίας καθυστέρησε λόγω διάστασης απόψεων στο θέμα της τροποποίησης της σλοβένικης νομοθεσίας για την ακίνητη περιουσία, προκειμένου να μπορούν οι πολίτες της ΕΕ να γίνονται κάτοχοι ακίνητης περιουσίας. Με ανταλλαγή επιστολών που επισυνάφθηκε στην ευρωπαϊκή συμφωνία άνοιξε τελικά ο δρόμος για την υπογραφή ευρωπαϊκής συμφωνίας στις 10 Ιουνίου 1996. Σύμφωνα με τις επιστολές αυτές, η σλοβένικη αγορά ακινήτων θα ανοίξει σε όλους τους πολίτες της ΕΕ τέσσερα χρόνια μετά την έναρξη ισχύος της ευρωπαϊκής συμφωνίας, αλλά θα έχει ήδη ελευθερωθεί, με την έναρξη ισχύος της συμφωνίας, για τους υπηκόους της ΕΕ που έχουν διαμείνει για τουλάχιστον 3 χρόνια στην επικράτεια της Σλοβενίας. Εν αναμονή της κύρωσης της Ευρωπαϊκής Συμφωνίας, τέθηκε σε ισχύ την 1η Ιανουαρίου 1997 ενδιάμεση συμφωνία η οποία καλύπτει όλα τα εμπορικά και συναφή θέματα που περιέχει η ευρωπαϊκή συμφωνία· όσον αφορά τα θέματα αυτά, αντικαθιστά τη συμφωνία συνεργασίας και τα ετήσια αυτόνομα εμπορικά μέτρα. Η οικονομική συνεργασία στο πλαίσιο της συμφωνίας συνεργασίας θα συνεχιστεί. Μόλις τεθεί σε ισχύ, η ευρωπαϊκή συμφωνία θα αποτελεί τη νομική βάση των σχέσεων μεταξύ Σλοβενίας και Ένωσης. Στόχος της είναι να παράσχει το πλαίσιο για τη διεξαγωγή πολιτικού διαλόγου, να προωθήσει την επέκταση του εμπορίου και των οικονομικών σχέσεων μεταξύ των μερών, να παράσχει τη βάση για την τεχνική και χρηματοδοτική βοήθεια της Κοινότητας και το κατάλληλο πλαίσιο για την υποστήριξη της σταδιακής ενσωμάτωσης της Σλοβενίας στην Ένωση. Το θεσμικό πλαίσιο της ευρωπαϊκής συμφωνίας παρέχει τον αναγκαίο μηχανισμό για την εφαρμογή, τη διαχείριση και την παρακολούθηση των σχέσεων σε όλους τους τομείς. Αρμόδιες υποεπιτροπές εξετάζουν θέματα σε εθνικό επίπεδο. Η Επιτροπή Σύνδεσης, σε επίπεδο ανώτερων κρατικών υπαλλήλων, συζητά ορισμένα ζητήματα εις βάθος και συχνά επιλύει προβλήματα που ανακύπτουν στο πλαίσιο της συμφωνίας. Το Συμβούλιο Σύνδεσης εξετάζει το γενικό καθεστώς και τις προοπτικές της σχέσης αυτής και παρέχει τη δυνατότητα αξιολόγησης της προόδου που σημειώνει η Σλοβενία όσον αφορά την προετοιμασία της προσχώρησης. Όσον αφορά την κύρωση της Ευρωπαϊκής Συμφωνίας, το συνταγματικό δικαστήριο απεφάνθη στις 5 Ιουνίου 1997 ότι είναι αναγκαίο να τροποποιηθεί προηγουμένως το Σύνταγμα. Η κυβέρνηση της Σλοβενίας έχει δεσμευτεί να επιτύχει την αναγκαία τροποποίηση του Συντάγματος προκειμένου να κυρωθεί η συμφωνία το συντομότερο δυνατό. Αναγνωρίζοντας την ανάγκη αποτελεσματικής διαχείρισης της διαδικασίας ευρωπαϊκής ενσωμάτωσης, η σλοβένικη κυβέρνηση αποφάσισε στις 25 Οκτωβρίου 1996 να αναθέσει το έργο του συντονισμού και της παρακολούθησης της προενταξιακής πολιτικής στο Τμήμα ευρωπαϊκών υποθέσεων του Υπουργείου Εξωτερικών. Η διαχείριση του προγράμματος Phare έχει επίσης μεταφερθεί στην εν λόγω υπηρεσία. Η Προενταξιακή Στρατηγική Εφαρμογή wc Ενδιάμεσα Συμφωνίας, wc Συμφωνίαα Συνεογασίαα και του Λευκού Βιβλίου Οι εμπορικές διατάξεις της ενδιάμεσης συμφωνίας εφαρμόζονται σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα. Οι πρώτες επίσημες διαβουλεύσεις στο πλαίσιο της μικτής επιτροπής και της επιτροπής συνεργασίας πραγματοποιήθηκαν στις 20 και 21 Μαρτίου 1997. Από τότε, έχουν συσταθεί εννέα υποεπιτροπές και η συνεργασία στο επίπεδο αυτό έχει προχωρήσει. Τη στιγμή αυτή, τα κύρια θέματα που συζητώνται είναι: περαιτέρω ενίσχυση της σλοβένικης στρατηγικής προσχώρησης, προσέγγιση των νομοθεσιών· μεταρρύθμιση της δημόσιας διοίκησης· μακροοικονομική σταθερότητα και διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις· χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες και ελευθέρωση της κίνησης κεφαλαίων· συμφωνία για τον οίνο και τα οινοπνευματώδη· πρωτόκολλο φυτοϋγειονομικής/κτηνιατρικής ισοτιμίας· Ευρωπαϊκή Συμφωνία Αξιολόγησης της Πιστότητας· θέματα πιστοποίησης και τυποποίησης· συγκεκριμένα εμπορικά θέματα· έναρξη και προετοιμασία για τη συμμετοχή σε κοινοτικά προγράμματα· συνεργασία τρίτου πυλώνα. Τα περισσότερα από τα εμπορικά θέματα που έχουν ανακύψει μέχρι στιγμής είναι μικρής σημασίας. Δεδομένου ότι η ευρωπαϊκή συμφωνία καθυστέρησε να τεθεί σε ισχύ, υπάρχουν περιθώρια να επιταχυνθεί η εφαρμογή των σχετικών πολιτικών και διαδικασιών και πέρα των ορίων που θέτουν οι συμφωνίες, όπως για παράδειγμα στην περίπτωση των προτύπων, του ανταγωνισμού και των κρατικών ενισχύσεων. Ορισμένες πολιτικές, για παράδειγμα σε θέματα δημόσιων συμβάσεων και κίνησης κεφαλαίων, δεν αναπτύσσονται πάντα σύμφωνα με το πνεύμα της ευρωπαϊκής συμφωνίας, αλλά στις περιπτώσεις αυτές η κυβέρνηση αναθεωρεί την προσέγγιση της στο πλαίσιο της στρατηγικής προσχώρησης. Το Λευκό Βιβλίο που εξέδωσε η Επιτροπή το 1995 καθόρισε τη νομοθεσία που οι υποψήφιες χώρες πρέπει να μεταφέρουν στο εθνικό τους δίκαιο και να εφαρμόσουν ώστε να συμμορφωθούν με το κεκτημένο, και προσδιόρισε στοιχεία πρωταρχικής σημασίας για την υλοποίηση της ενιαίας αγοράς (γνωστά ως μέτρα πρώτου σταδίου) στα οποία πρέπει να δοθεί προσοχή κατά προτεραιότητα. Η Σλοβενία αποδίδει μεγάλη σημασία στην εργασία αυτή. Το Γραφείο ευρωπαϊκών υποθέσεων εποπτεύει την εφαρμογή του Λευκού Βιβλίου. Παράλληλα, η νομοθετική υπηρεσία είναι αρμόδια για τον συντονισμό και την παρακολούθηση των ομάδων εργασίας στα αρμόδια Υπουργεία που ασχολούνται με την εφαρμογή του Λευκού Βιβλίου. Η κυβέρνηση, θεωρώντας την εφαρμογή του Λευκού Βιβλίου ως μεσοπρόθεσμο στόχο στρατηγικής, υπέβαλε τριετές σχέδιο για την προσέγγιση της πρωτογενούς νομοθεσίας τον Μάιο του 1996. Προτίθεται δε να επεξεργαστεί το έγγραφο αυτό περαιτέρω, κυρίως, ενσωματώνοντας σ ' αυτό τεχνικά πρότυπα και δευτερογενείς νομοθετικές πράξεις, ώστε να αποτελέσει τη στρατηγική εφαρμογής του Λευκού Βιβλίου. Η στρατηγική αυτή προγραμματίζεται να εγκριθεί πριν από τα τέλη του 1997. Ιδιαίτερη πρόοδος όσον αφορά την ευθυγράμμιση των νομοθεσιών έχει επιτευχθεί στον τραπεζικό τομέα, στον τομέα της πνευματικής και βιομηχανικής ιδιοκτησίας, της νομιμοποίησης παράνομου χρήματος, της προστασίας των καταναλωτών, των προσωπικών δεδομένων και των τελωνείων. Τομείς που χρήζουν ιδιαίτερης προσοχής είναι η ελεύθερη κίνηση κεφαλαίων, η έμμεση φορολογία, οι ασφάλειες, τα πρότυπα, ο ανταγωνισμός και οι κρατικές ενισχύσεις, η ενέργεια και οι τηλεπικοινωνίες. Συνολικά, η ενδιάμεση συμφωνία ΕΚ-Σλοβενίας λειτουργεί ικανοποιητικά. Δεν υπάρχουν ιδιαίτερα προβλήματα σχετικά με την εφαρμογή της. Με βάση την εμπειρία που προέκυψε από τον μηχανισμό διμερούς διαβούλευσης, φαίνεται ότι η Σλοβενία είναι αποφασισμένη για την αποτελεσματική χρησιμοποίηση της. Δ ιaρQρωμέvoc Δ ιάλoγoc Η Σλοβενία συμμετέχει από τον Ιούνιο του 1996 στο Διαρθρωμένο Διάλογο. Προσδίδει σημασία στον διάλογο αυτό και έχει συνεισφέρει ιδιαίτερα στον τομέα των οικονομικών και χρηματοπιστωτικών θεμάτων, της εσωτερικής αγοράς και της ενέργειας. Οι αρχές της Σλοβενίας εξέφρασαν ικανοποίηση για τον νεοεισαχθέντα μακροπρόθεσμο σχεδιασμό των συνεδριάσεων και τη βελτιωμένη ποιότητα των συμμετοχών η οποία οφείλεται στην καλύτερη προετοιμασία. Phare Στο πλαίσιο του προγράμματος Phare, στο διάστημα μεταξύ 1992 και 1996, η Σλοβενία έλαβε 94 εκατομμύρια ECU προς υποστήριξη του μετασχηματισμού της χώρας και των προενταξιακών προσπαθειών της. Τα κονδύλια που διατέθηκαν για το 1997 ανήλθαν σε 22 εκατομμύρια ECU. Υπάρχουν επίσης διαμεθοριακά προγράμματα συνεργασίας με την Ιταλία (10 εκατομμύρια ECU) και την Αυστρία (6 εκατομμύρια ECU) που αφορούν ειδικότερα τη συνεργασία σε θέματα οικονομίας, περιβάλλοντος και υποδομών. Τα πρώτα χρόνια, το Phare χρησιμοποιήθηκε κατά κύριο λόγο για την υποστήριξη της ιδιωτικοποίησης και της αναδιάρθρωσης των επιχειρήσεων, της μεταρρύθμισης του τραπεζικού τομέα και της ενίσχυσης της σλοβένικης έρευνας και ικανότητας ανάπτυξης. Αργότερα, προστέθηκαν και άλλοι στόχοι: προσέγγιση των νομοθεσιών, μεταρρύθμιση της δημόσιας διοίκησης, και άλλοι τομείς που σχετίζονται με την υιοθέτηση του κεκτημένου και την προώθηση ενός ανταγωνιστικού επιχειρηματικού κλάδου. Η Σλοβενία χρησιμοποιεί αποτελεσματικά τα κονδύλια Phare. Ειδικότερα, η κυβέρνηση έχει θέσει ως στόχο να υποστηρίξει με υψηλή αναλογία την τεχνική βοήθεια, με σκοπό την επίλυση συγκεκριμένων τεχνικών προβλημάτων που σχετίζονται με τη μεταρρύθμιση της πολιτικής, τη διαδικασία μετάβασης, την έγκριση του κεκτημένου και τη δημιουργία τεχνογνωσίας που δεν είναι διαθέσιμη στη χώρα. Οι ρυθμοί εκταμίευσης είναι υψηλοί. Συμμετοχή σε προγράμματα wc KoLvowTac Εν αναμονή της κύρωσης της ευρωπαϊκής συμφωνίας, η Σλοβενία δεν είναι ακόμη σε θέση να συμμετάσχει στα προγράμματα της Κοινότητας που προϋποθέτουν τη σύσταση Συμβουλίου Σύνδεσης. Εμπορικές Σ/έσεις Στο διάστημα μεταξύ 1992 και 1996 οι εμπορικές συναλλαγές μεταξύ ΕΕ και Σλοβενίας αυξήθηκαν σημαντικά. Οι εισαγωγές της ΕΕ από τη Σλοβενία ανήλθαν από 1,6 σε 4,2 δισ. ECU ενώ οι εξαγωγές της ΕΕ στη Σλοβενία αυξήθηκαν από 1,4 σε 5,3 δισ. ECU. Το εμπορικό ισοζύγιο εξελίχθηκε από ελαφρά πλεονασματικό το 1992 σε ελλειμματικό για τη Σλοβενία. Το έλλειμμα αυξήθηκε το 1995, κυρίως λόγω της προσχώρησης στην ΕΕ της Αυστρίας, της Φινλανδίας και της Σουηδίας, και λόγω της ανάγκης αναδιάρθρωσης της σλοβένικης οικονομίας. Οι εξαγωγές της Σλοβενίας αντιπροσωπεύουν περίπου το 60% του ΑΕΠ, και το 1996 περίπου το 66% του εξωτερικού εμπορίου πραγματοποιήθηκε με την Ευρωπαϊκή Ένωση. Τα σημαντικότερα εμπορεύματα των συναλλαγών αυτών, και προς τις δύο κατευθύνσεις, ήταν ο ηλεκτρολογικός εξοπλισμός και ο εξοπλισμός μεταφορών και τα κλωστοϋφαντουργικά προϊόντα. Η Γερμανία είναι ο σημαντικότερος εμπορικός εταίρος της Σλοβενίας. Το 1996, η Γερμανία αντιπροσώπευε το 25,9% του συνολικού εξωτερικού εμπορίου της Σλοβενίας, ακολουθούμενη από την Ιταλία, τη Γαλλία, την Κροατία και την Αυστρία. Από την ανεξαρτησία της, η Σλοβενία συμμετέχει σε περιφερειακούς οργανισμούς που στοχεύουν στην πολιτική σταθερότητα και την οικονομική συνεργασία. Η Σλοβενία είναι μέλος τόσο της Κεντροευρωπαϊκής Πρωτοβουλίας (ΚΕΠ) όσο και της Κεντροευρωπαϊκής Συμφωνίας Ελεύθερων Συναλλαγών (ΚΕΣΕΣ). Γενική Εκτίμηση Σε γενικές γραμμές, η διμερής σχέση παρουσιάζεται εποικοδομητική και ομαλή. Ωστόσο, τα νομοθετικά και συνταγματικά θέματα που έχουν καθυστερήσει την κύρωση της ευρωπαϊκής συμφωνίας από τη Σλοβενία δημιουργούν εμπόδια στην ανάπτυξη της σχέσης, παρά το ότι η Σλοβενία επιθυμεί να προωθήσει σε πολλούς τομείς αυξημένα επίπεδα συνεργασίας όπως προβλέπει η ευρωπαϊκή συμφωνία, ακόμη και πριν από την έναρξη ισχύος της. Β. ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΠΡΟΣΧΩΡΗΣΗΣ 1. Πολιτικά Κριτήρια Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Κοπεγχάγης θέσπισε ορισμένα "πολιτικά" κριτήρια για την προσχώρηση των υποψήφιων κρατών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης: τα κράτη πρέπει να διαθέτουν "σταθερούς θεσμούς που να εγγυώνται τη δημοκρατία, το κράτος δικαίου, τα δικαιώματα του ανθρώπου, τον σεβασμό των μειονοτήτων και την προστασία τους". Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, προκειμένου να προβεί στη σχετική αξιολόγηση που της ζητήθηκε, στηρίχθηκε σε πολλές πηγές πληροφοριών: στις απαντήσεις των σλοβένικων αρχών στο ερωτηματολόγιο που τους απέστειλαν τον Απρίλιο του 1996 οι υπηρεσίες της Επιτροπής, στην παρακολούθηση των αποτελεσμάτων των διμερών συνεδριάσεων, σε αναλύσεις των πρεσβειών των κρατών μελών και της αντιπροσωπίας της Επιτροπής, σε εκτιμήσεις διεθνών οργανισμών (ιδιαίτερα του Συμβουλίου της Ευρώπης και του ΟΑΣΕ), σε εκθέσεις μη κυβερνητικών οργανώσεων κ. λπ. Η παρούσα ανάλυση περιλαμβάνει διεξοδική εξέταση των κυριότερων στοιχείων οργάνωσης και λειτουργίας της κρατικής εξουσίας και των μηχανισμών προστασίας των θεμελιωδών δικαιωμάτων. Η ανάλυση δεν περιορίζεται στην τυπική περιγραφή, αλλά επιδιώκεται να αξιολογηθεί η πραγματική λειτουργία της δημοκρατίας και του κράτους δικαίου. Αυτή η αξιολόγηση αφορά την κατάσταση που ίσχυε τον Ιούνιο του 1997. Δεν παρατίθεται λεπτομερής εξέταση των μεταβολών που επήλθαν μετά την πτώση του κομμουνιστικού καθεστώτος ή που προαναγγέλλονται για το μέλλον, έστω και αν κατά την παρούσα αξιολόγηση ελήφθη υπόψη τις περισσότερες φορές η πρόθεση μεταρρύθμισης του ενός ή του άλλου τομέα. Η κατάσταση της δημόσιας διοίκησης αναφέρεται εδώ εν παρόδω, αλλά θα αναπτυχθεί εκτενώς στο κεφάλαιο 4. 1. 1. Δημοκρατία και Κράτος Δικαίου Η ανακήρυξη της ανεξαρτησίας της Σλοβενίας, τον Ιούνιο του 1991, συνοδεύτηκε από την έγκριση από το σλοβένικο Κοινοβούλιο νέου Συντάγματος, το οποίο διασφαλίζει την εγκαθίδρυση πολιτεύματος κοινοβουλευτικής δημοκρατίας. Αυτό το Σύνταγμα τέθηκε σε ισχύ τον Δεκέμβριο του 1991, αφού εγκρίθηκε από τα αρμόδια όργανα της Σλοβενίας. Οι θεσμοί στη χώρα λειτουργούν κανονικά και οι διάφορες εξουσίες έχουν επίγνωση των ορίων των αρμοδιοτήτων τους και επιζητούν τη μεταξύ τους συνεργασία. Οργάνωση του Κοινοβουλίου και της Νομοθετικής Εξουσίας Το Κοινοβούλιο αποτελείται μόνον από ένα Σώμα, τη Βουλή (Εθνική Συνέλευση), η οποία απαρτίζεται από 90 μέλη εκλεγόμενα για μία τετραετία με εκλογικό σύστημα που συνδυάζει στοιχεία αναλογικής εκπροσώπησης και πλειοψηφικού. Από μια έδρα προβλέπεται για την ιταλική και για την ουγγρική μειονότητα. Η Σλοβενία διαθέτει επίσης Εθνικό Συμβούλιο, το οποίο είναι επιφορτισμένο με την εκπροσώπηση των συμφερόντων των κοινωνικοοικονομικών και επαγγελματικών κύκλων, καθώς και των οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης. Το Εθνικό Συμβούλιο απαρτίζεται από 40 μέλη εκλεγόμενα για μια πενταετία. Γνωμοδοτεί για τα νομοσχέδια που εξετάζει η Βουλή, τα δε μέλη του έχουν την ευχέρεια να ζητήσουν από αυτή να επανεξετάσει το κείμενο κάποιου νόμου πριν από την τελική δημοσίευση του (οπότε η Βουλή οφείλει να εγκρίνει σε νέα ψηφοφορία το κείμενο του νόμου με την πλειοψηφία των μελών της) και τη δυνατότητα να ζητήσουν τη σύσταση εξεταστικής επιτροπής της Βουλής. Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας οφείλει να διαλύσει τη Βουλή, αν αυτή δεν είναι σε θέση να διορίσει Πρωθυπουργό. Για τα μέλη του Κοινοβουλίου ισχύει το παραδοσιακό καθεστώς ασυλίας. Ο ρόλος και η συμμετοχή της αντιπολίτευσης στη λειτουργία των θεσμών αναγνωρίζονται στη Σλοβενία και εκφράζονται κυρίως με τη σύσταση εξεταστικών επιτροπών της Βουλής (συγκροτούνται με απόφαση του 1/3 των μελών της), οι οποίες διαθέτουν τις ίδιες ανακριτικές εξουσίες με τα δικαστήρια. Προς το παρόν λειτουργούν έξι τέτοιες επιτροπές, αλλά η αποτελεσματικότητα τους μέχρι σήμερα, με βάση τις εκθέσεις που κατάρτισαν, αμφισβητείται. Εξάλλου, η Βουλή διαθέτει 39 μόνιμες επιτροπές, για τις οποίες εξετάζεται αυτήν την εποχή το ενδεχόμενο να μειωθούν σε 15. Στη Σλοβενία ισχύει πολυκομματισμός: έχουν καταγραφεί 30 πολιτικά κόμματα και όλα παρουσίασαν υποψηφίους κατά τις τελευταίες βουλευτικές εκλογές, το 1996. Η δημιουργία πολιτικών σχηματισμών, που χρηματοδοτούνται από τον κρατικό προϋπολογισμό αναλόγως των ψήφων τους κατά τις τελευταίες εκλογές, είναι εύκολη. Το Κοινοβούλιο ασκεί τη νομοθετική εξουσία. Μοιράζεται το δικαίωμα νομοθετικής πρωτοβουλίας με την κυβέρνηση, με ομάδα τουλάχιστον 5. 000 εκλογέων και με το Εθνικό Συμβούλιο. Η νομοθετική διαδικασία στη Σλοβενία είναι σχετικά μακρά, διότι μετά την εξέταση των νομοσχεδίων από την αρμόδια μόνιμη κοινοβουλευτική επιτροπή και από το Εθνικό Συμβούλιο, η Βουλή πρέπει να προβεί σε τρεις αναγνώσεις των νομοσχεδίων, πριν να είναι σε θέση να τα εγκρίνει οριστικά. Η κυβέρνηση διαθέτει αυτόνομη εξουσία έκδοσης κανονιστικών πράξεων, γεγονός που της παρέχει τη δυνατότητα να εκδίδει κανονιστικές διατάξεις, έστω και αν νόμος δεν της το επιτρέπει εκ των προτέρων. Εντούτοις, δεν μπορεί να εκδίδει κανονιστικές πράξεις σχετικές με τα δικαιώματα των ιδιωτών ή των νομικών προσώπων, αν δεν διαθέτει νομοθετική εξουσιοδότηση. Το Συνταγματικό Δικαστήριο ελέγχει αυστηρά κατά πόσον η σχετική εξουσιοδότηση εκ μέρους του Κοινοβουλίου ήταν σαφής και οι πράξεις που εξεδόθησαν από την εκτελεστική εξουσία όντως αντιστοιχούν στις προθέσεις του νομοθέτη. Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας μπορεί να εκδίδει νομοθετικές πράξεις σε περίπτωση πολέμου, έκτακτης ανάγκης ή αν δεν μπορεί να συνέλθει το Κοινοβούλιο (άρθρο 108 του Συντάγματος), με τον όρο ότι θα τα διαβιβάσει το συντομότερο δυνατόν στο Κοινοβούλιο. Η Βουλή μπορεί να αποφασίσει τη διενέργεια δημοψηφίσματος για κάθε θέμα που της φαίνεται σημαντικό, εφόσον το ζητήσει το' 1/3 των βουλευτών ή το Εθνικό Συμβούλιο ή 40. 000 εκλογείς. Η Σλοβενία οργάνωσε το 1996 δημοψήφισμα για την αναμόρφωση του συστήματος ψηφοφορίας στις βουλευτικές εκλογές, χωρίς καμία από τις τρεις προτάσεις τροποποίησης να λάβει την απαιτούμενη πλειοψηφία. 10 Λειτουργία του Κοινοβουλίου Οι εκλογές των ετών 1992 και 1994 υπήρξαν ελεύθερες και γνήσιες· και τις δύο φορές τα αποτελέσματα οδήγησαν στη συγκρότηση κυβερνήσεων συνασπισμού (βλ. στο παράρτημα τα αποτελέσματα των βουλευτικών εκλογών του 1996). Το Κοινοβούλιο λειτουργεί ικανοποιητικά: οι αρμοδιότητες του γίνονται σεβαστές και η αντιπολίτευση συμμετέχει κανονικά στις δραστηριότητες του. Παρ'όλα αυτά, θα ήταν σκόπιμο να επιταχυνθεί η νομοθετική διαδικασία και να αυξηθούν, γενικότερα, τα τεχνικά μέσα και το προσωπικό της Βουλής, ώστε αυτή να είναι σε θέση να επιτελεί αρτιότερα τα νομοθετικά καθήκοντα της, ιδίως στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης. Οργάνωση της Εκτελεστικής Εξουσίας Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας εκλέγεται με άμεση, καθολική ψηφοφορία για πενταετή θητεία άπαξ ανανεώσιμη. Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας ασκεί τα παραδοσιακά καθήκοντα ενός Αρχηγού Κράτους. Αν οι ενέργειες του αντιβαίνουν στο Σύνταγμα και τους νόμους, η Βουλή μπορεί να εισηγηθεί στο Συνταγματικό Δικαστήριο να τον απομακρύνει από τα καθήκοντα του, με την πλειοψηφία των 2/3 των δικαστών που το απαρτίζουν. Ο Πρωθυπουργός εκλέγεται από το Κοινοβούλιο, κατόπιν προτάσεως του Προέδρου της Δημοκρατίας. Οι υπουργοί εκλέγονται επίσης από τη Βουλή, κατόπιν προτάσεως του Πρωθυπουργού. Τόσο η κυβέρνηση όσο και προσωπικά κάθε υπουργός είναι υπεύθυνοι έναντι της Βουλής. Η διοικητική οργάνωση της χώρας βασίζεται σε 58 τοπικές κυβερνήσεις, των οποίων οι υπεύθυνοι διορίζονται από την κυβέρνηση, κατόπιν προτάσεως του υπουργού Εσωτερικών. Αυτές οι τοπικές κυβερνήσεις εκτελούν τις δράσεις που αποφασίζονται σε επίπεδο κεντρικής διοίκησης και ελέγχουν τη δραστηριότητα της τοπικής αυτοδιοίκησης. Οι προϊστάμενοι τους είναι υπεύθυνοι έναντι του υπουργού Εσωτερικών. Στη Σλοβενία υπάρχει μόνο μια βαθμίδα τοπικής αυτοδιοίκησης στο επίπεδο των δήμων και κοινοτήτων, που ο αριθμός τους αυξήθηκε μετά το 1994 από 62 σε 147 (αυτήν την περίοδο σχεδιάζεται η σύσταση άλλων 20 νέων δήμων και κοινοτήτων). Οι οργανισμοί τοπικής αυτοδιοίκησης ασκούν τη διαχείριση των κυριότερων τοπικών δημόσιων υπηρεσιών. Διευθύνονται από δήμαρχο ή κοινοτάρχη εκλεγμένο με άμεση, καθολική ψηφοφορία και από το δημοτικό ή κοινοτικό συμβούλιο, που εκλέγεται επίσης για μία τετραετία. Οι κρατικές επιχορηγήσεις εξακολουθούν να αποτελούν σημαντικό μέρος των πόρων του προϋπολογισμού κάθε δήμου ή κοινότητας, αλλά αυτήν την περίοδο εξετάζονται αρκετά σχέδια για την αύξηση της οικονομικής αυτονομίας των τελευταίων. Η δημόσια διοίκηση διέπεται από δύο νόμους: έναν για τους υπαλλήλους της κυβέρνησης και του Κοινοβουλίου και έναν για τους υπαλλήλους των κρατικών υπηρεσιών, ο οποίος προβλέπει κανόνες που προσεγγίζουν ιδιαίτερα τους κανόνες του εργατικού κώδικα. Σήμερα δεν υπάρχει στη Σλοβενία νόμος που να διασφαλίζει τη διαφάνεια των ενεργειών της δημόσια διοίκησης, όπου το Σύνταγμα προβλέπει την παρέμβαση της. Ο στρατός, οι μυστικές υπηρεσίες και η αστυνομία τελούν υπό τον έλεγχο της πολιτικής εξουσίας. Το 1996, άρχισε η αναδιοργάνωση της αστυνομίας σε τοπικό επίπεδο, προκειμένου να ενισχυθεί η αποτελεσματικότητα της. Ο στρατός ελέγχεται 11 από το Κοινοβούλιο και από την εκτελεστική εξουσία. Ο Πρωθυπουργός είναι άμεσα υπεύθυνος για τη δραστηριότητα των μυστικών υπηρεσιών. Αειτουονία της εκτελεστικής εξουσίας Τα κεντρικά όργανα του κράτους λειτουργούν κανονικά. Λόγω της πρόσφατης ανακήρυξης της ανεξαρτησίας της Σλοβενίας, η ανάπτυξη της αυτονομίας των τοπικών φορέων είναι ακόμη σε εξέλιξη. Το πρόγραμμα τη μεταβίβαση νέων μεταρρύθμισης αρμοδιοτήτων στους δήμους και τις κοινότητες. Αυτήν την εποχή συζητείται στο Κοινοβούλιο νόμος για τη μεταρρύθμιση των οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης. της δημόσιας διοίκησης προβλέπει Προκειμένου να βελτιώσει την αποτελεσματικότητα της διοίκησης, η κυβέρνηση προτίθεται να εφαρμόσει πλήρες πρόγραμμα εκσυγχρονισμού της δημόσιας διοίκησης, το οποίο θα καλύπτει τις νομικές, διοικητικές, χρηματοδοτικές και οργανωτικές πτυχές, ενώ επιπλέον θα αποσκοπεί στην ενίσχυση της επιμόρφωσης των υπαλλήλων. Μεταξύ των στόχων της κυβέρνησης συγκαταλέγεται και η καταπολέμηση της διαφθοράς. 'Όσον αφορά τη λειτουργία της αστυνομίας, η κοινοβουλευτική επιτροπή που ασχολείται με τον έλεγχο των δραστηριοτήτων της συναντά ορισμένα εμπόδια κατά την εκπλήρωση της αποστολής της, τα οποία οφείλονται κυρίως στο γεγονός ότι η συνεργασία με το υπουργείο Εσωτερικών είναι ενίοτε δυσχερής. Παρ'όλα αυτά, ο έλεγχος των δραστηριοτήτων της αστυνομίας και η δυνατότητα απόδοσης ευθυνών είναι ικανοποιητικά. Οργάνωση της Δικαστικής Εξουσίας Η ανεξαρτησία της δικαιοσύνης στη Σλοβενία διασφαλίζεται έναντι των άλλων εξουσιών. Οι δικαστικοί διορίζονται από τη Βουλή, κατόπιν προτάσεως του "Δικαστικού Συμβουλίου", διοικητικού οργάνου του δικαστικού σώματος της Σλοβενίας, που απαρτίζεται από 11 μέλη, εκ των οποίων τα 5 εκλέγονται από το Κοινοβούλιο κατόπιν προτάσεως του Προέδρου της Δημοκρατίας και τα άλλα 6 ενεργεία δικαστικών. Οι δικαστές απομακρύνονται από τα μεταξύ των εν καθήκοντα τους μόνον από τη Βουλή, κατόπιν προτάσεως του Δικαστικού Συμβουλίου και μόνον αν έχουν τελέσει αδίκημα κατά την άσκηση των καθηκόντων τους ή αν έχουν καταδικαστεί σε ποινή φυλάκισης άνω των 6 μηνών. Οι δικαστικοί χαίρουν ασυλίας και δεν επιτρέπεται η κράτηση τους, χωρίς προηγούμενη έγκριση του Κοινοβουλίου. Οι δικαστικοί, όπως και οι εισαγγελείς, χαίρουν της ελευθερίας έκφρασης και της ελευθερίας του συνεταιρίζεσθαι. Η εισαγγελία είναι ανεξάρτητη τόσο από τη νομοθετική εξουσία όσο και από την εκτελεστική. Ο Εισαγγελέας του Αρείου Πάγου διορίζεται για θητεία έξι ετών από το Κοινοβούλιο, μετά από πρόταση της Κυβέρνησης. Η Βουλή μπορεί επίσης να τον απαλλάξει των καθηκόντων του με απλή πλειοψηφία. Το δικαίωμα προσφυγής κατά διοικητικών πράξεων διασφαλίζεται με το άρθρο 25 του Συντάγματος. Εντούτοις, στην πράξη, το μόνο όργανο δικαιοδοτικής προσφυγής είναι το ειδικό τμήμα του Ανωτάτου Δικαστηρίου, το οποίο επί του παρόντος γνωρίζει ιδιαίτερο φόρτο εργασίας, λόγω του αριθμού των υποθέσεων που παραπέμπονται σε αυτό, ιδίως μετά την ανάπτυξη της αυτονομίας της τοπικής αυτοδιοίκησης. Επιπλέον, η διαδικασία στο Ανώτατο Δικαστήριο διεξάγεται εξ ολοκλήρου εγγράφως και οι υποθέσεις δεν εκδικάζονται σε δημόσια συνεδρίαση. Γι'αυτόν τον λόγο, η κυβέρνηση αποφάσισε να συστήσει μια πραγματική διοικητική δικαστική αρχή αποτελούμενη από 4 δικαστήρια· για τις αποφάσεις τους, που θα 12 λαμβάνονται σε δημόσιες συνεδριάσεις, θα χωρεί άσκηση ένδικου μέσου ενώπιον του Ανωτάτου Δικαστηρίου. Αυτό το σχέδιο εξετάζεται ακόμη από το Κοινοβούλιο. Στη Σλοβενία καθιερώθηκε, τον Σεπτέμβριο του 1994 ο θεσμός του Διαμεσολαβητή, ο οποίος εκλέγεται από τη Βουλή και εξετάζει τις καταγγελίες που του διαβιβάζονται. Μέχρι σήμερα, ο Διαμεσολαβητής ασχολήθηκε κυρίως με υποθέσεις κρατουμένων σε φυλακές ή άλλα σωφρονιστικά καταστήματα. Το Συνταγματικό Δικαστήριο απαρτίζεται από 9 δικαστές, που διορίζονται από το Κοινοβούλιο για μη ανανεώσιμη θητεία εννέα ετών από το Κοινοβούλιο, κατόπιν προτάσεως του Προέδρου της Δημοκρατίας. Το Συνταγματικό Δικαστήριο ελέγχει κατά πόσον οι νόμοι, τα διατάγματα και οι κανονιστικές πράξεις των οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης είναι σύμφωνα με τις συνταγματικές επιταγές, με τις διεθνείς συνθήκες και με τις γενικές αρχές του διεθνούς δικαίου. Επίσης αποφαίνεται σχετικά με προσφυγές ιδιωτών, οι οποίοι θεωρούν ότι παραβιάστηκαν τα θεμελιώδη δικαιώματα που τους αναγνωρίζονται από το Σύνταγμα. Κατ'εφαρμογή του άρθρου 162 του Συντάγματος, δυνατότητα προσφυγής στο Συνταγματικό Δικαστήριο έχει οποιοσδήποτε πολίτης μπορεί να αποδείξει ότι έχει σχετικό συμφέρον. Εξάλλου, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, η κυβέρνηση ή το 1/3 των μελών της Βουλής έχουν τη δυνατότητα να ζητήσουν από το Συνταγματικό Δικαστήριο να αποφανθεί σχετικά με τη συνταγματικότητα διεθνούς συνθήκης, η οποία τελεί υπό κύρωση. Λειτουργία της Δικαστικής Εξουσίας Τα κυριότερα προβλήματα που αντιμετωπίζει η σλοβένικη δικαιοσύνη είναι οι μακροχρόνιες περίοδοι αναμονής πριν από την εκδίκαση των υποθέσεων και η σχετική αναποτελεσματικότητα της. Έτσι, για την εκδίκαση υπόθεσης του αστικού κώδικα μπορεί ο ενδιαφερόμενος να χρειαστεί να περιμένει σχεδόν πέντε χρόνια. Η Σλοβενία πάσχει από έλλειψη δικαστών, κυρίως λόγω του σχετικά χαμηλού ύψους των αποδοχών τους και του ορίου ηλικίας που προβλέπει ο οργανισμός υπηρεσιακής κατάστασης των δικαστικών (για να καταλάβει κάποιος θέση δικαστικού στη Σλοβενία πρέπει να είναι τουλάχιστον 30 ετών). Το πρόγραμμα εξοπλισμού των δικαστικών αρχών, ιδίως σε υλικό πληροφορικής, και το σχέδιο μεταρρύθμισης της δικονομίας αναμένεται ότι θα αποτελέσουν μια πρώτη βελτίωση της κατάστασης. Το Συνταγματικό Δικαστήριο διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στη λειτουργία των θεσμών και της δημοκρατίας στη Σλοβενία. Η μέχρι σήμερα νομολογία του έχει ενισχύσει την εγκαθίδρυση του κράτους δικαίου, χαράσσοντας τις γενικές κατευθύνσεις για την εφαρμογή από τα άλλα δικαστήρια της νέας νομοθεσίας που ισχύει σε πολλούς τομείς. Από τη σύσταση του το Συνταγματικό Δικαστήριο έχει επιληφθεί περίπου 1. 500 υποθέσεων· το 80% των προσφυγών προέρχεται από ιδιώτες και το Συνταγματικό Δικαστήριο εξέδωσε θετική απόφαση στο 5% των περιπτώσεων. 1. 2. Δικαιώματα του Ανθρώπου και Προστασία των Μειονοτήτων Η Σλοβενία έχει θεσπίσει ορισμένους εσωτερικούς κανόνες για τη διασφάλιση του σεβασμού των δικαιωμάτων του ανθρώπου και των μειονοτήτων. Τον σεβασμό αυτών των δικαιωμάτων μπορεί επίσης να εγγυηθεί η εφαρμογή ορισμένων διεθνών συμβάσεων, μεταξύ των οποίων η κυριότερη είναι η Ευρωπαϊκή Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου και τα κυριότερα πρόσθετα πρωτοκολλά της. Αυτό το σύνολο κειμένων αποτελεί, σύμφωνα με το άρθρο ΣΤ της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση, στοιχείο του κοινοτικού κεκτημένου: κάθε κράτος που φιλοδοξεί να προσχωρήσει στην Ευρωπαϊκή Ένωση οφείλει πρώτα να κυρώσει αυτά τα κείμενα. 13 Η Σλοβενία, μέλος του Συμβουλίου της Ευρώπης από τον Μάιο του 1993, κύρωσε την Ευρωπαϊκή Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου και τα πρόσθετα πρωτοκολλά της τον Ιούνιο του 1994. Επίσης, η Σλοβακία παρέχει στους υπηκόους της τη δυνατότητα να προσφύγουν στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο, εφόσον κρίνουν ότι παραβιάζονται τα δικαιώματα τους που απορρέουν από την ως άνω σύμβαση. Από τις άλλες διεθνείς συμβάσεις για την προστασία των δικαιωμάτων του ανθρώπου και των μειονοτήτων, η Σλοβενία έχει κυρώσει την Ευρωπαϊκή Σύμβαση για την αποφυγή των βασανιστηρίων, αλλά δεν έχει ακόμη κυρώσει τη σύμβαση πλαίσιο για τις μειονότητες ούτε έχει υπογράψει τον Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Χάρτη. Επίσης, η Σλοβενία έχει κυρώσει τις κυριότερες συμβάσεις που συνήφθησαν στο πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών στον τομέα των δικαιωμάτων του ανθρώπου. Το άρθρο 8 του σλοβένικου Συντάγματος προβλέπει ότι η εθνική νομοθεσία πρέπει να είναι σύμφωνη με τις διεθνείς συμβάσεις, οι οποίες εφαρμόζονται άμεσα ως εσωτερικό δίκαιο. Ατομικά και Πολιτικά Δικαιώματα Η Σλοβενία εγγυάται σε μεγάλο βαθμό την παροχή έννομης προστασίας στους πολίτες. Υπάρχει σύστημα δικαστικής συνδρομής όσον αφορά τις ποινικές υποθέσεις. Το μόνο εμπόδιο στη δικαστική ασφάλεια των πολιτών προκύπτει από τις μακρές προθεσμίες εκδίκασης των υποθέσεων. Η θανατική ποινή δεν ισχύει στη Σλοβενία, η οποία κύρωσε το πρωτόκολλο αριθ. 6 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου τον Ιούνιο του 1994. Το δικαίωμα να μην συλλαμβάνεται κάποιος αυθαίρετα διασφαλίζεται, καθώς, σύμφωνα με το άρθρο 20 του Συντάγματος, για οποιαδήποτε σύλληψη απαιτείται προηγούμενη δικαστική απόφαση. Σε όσους συλλαμβάνονται πρέπει να γνωστοποιούνται εντός του επομένου εικοσιτετραώρου οι λόγοι της σύλληψης τους. Η μέγιστη διάρκεια προφυλάκισης είναι τρεις μήνες. Το άρθρο 30 του Συντάγματος προβλέπει ότι όποιος συλλαμβάνεται αδίκως έχει δικαίωμα αποζημίωσης. Τα εκλογικά δικαιώματα παρέχονται σε όλους τους πολίτες άνω των 18 ετών. Η ελευθερία του συνεταιρίζεσθαι και του συνέρχεσθαι διασφαλίζεται στη Σλοβενία. Τον δυναμισμό του τομέα των ενώσεων, που ήταν ελεύθερος πριν από το 1991, μαρτυρεί η ύπαρξη περίπου 2. 000 ΜΚΟ στη Σλοβενία. Η Σλοβενία εγγυάται την ελευθερία έκφρασης. Ο τύπος έχει ιδιωτικοποιηθεί και οι δημοσιογράφοι δεν συναντούν ιδιαίτερα εμπόδια κατά την άσκηση του επαγγέλματος τους. Στον τομέα των οπτικοακουστικών μέσων, ο ιδιωτικός τομέας (3 τηλεοπτικοί σταθμοί εθνικής εμβέλειας και πολλοί ραδιοφωνικοί σταθμοί, εθνικής και τοπικής εμβέλειας) ανταγωνίζεται σε μεγάλο βαθμό τα κρατικά δίκτυα (3 ραδιοφωνικά και 2 τηλεοπτικά). Ακόμη, οι περισσότερες οικογένειες στη Σλοβενία έχουν πρόσβαση σε ξένους ραδιοφωνικούς και τηλεοπτικούς σταθμούς. Κατά τις προεκλογικές εκστρατείες, διατέθηκε σε όλα τα πολιτικά κόμματα ο ίδιος χρόνος εκπομπής στα μέσα του οπτικοακουστικού τομέα, προκειμένου να παρουσιάσουν το πρόγραμμα τους. Το δικαίωμα της ιδιοκτησίας αναγνωρίζεται από το Σύνταγμα. Παρ' όλα αυτά, για τους αλλοδαπούς εξακολουθούν να ισχύουν περιορισμοί, ιδίως όσον αφορά την κατοχή γαιών, η οποία επιτρέπεται σε αυτούς μόνον εκ κληρονομιάς και υπό τον 14 όρο ότι ισχύει αμοιβαιότητα για τους Σλοβένους πολίτες στη χώρα καταγωγής του ενδιαφερόμενου ξένου υπηκόου (άρθρο 68 του Συντάγματος). Το Συνταγματικό Δικαστήριο επιβεβαίωσε, με γνωμοδότηση του στις 5 Ιουνίου 1997, ότι πριν από την κύρωση της ευρωπαϊκής συμφωνίας απαιτείται να τροποποιηθεί το άρθρο 68 του Συντάγματος, καθώς και το ισχύον νομικό καθεστώς. Η κυβέρνηση δεσμεύθηκε να προβεί στην απαιτούμενη αναθεώρηση το ταχύτερο δυνατόν. Εξάλλου, η διαδικασία επιστροφής στους προηγούμενους κατόχους των περιουσιών που αφαιρέθηκαν από το κομμουνιστικό καθεστώς φαίνεται ότι προχωρεί ιδιαίτερα αργά: μέχρι σήμερα μόνον το 50% των διαφορών έχει επιλυθεί και έχει επιστραφεί το 10% της ακίνητης περιουσίας. Το Συνταγματικό Δικαστήριο ακύρωσε την αναστολή της διαδικασίας επιστροφής των περιουσιών άνω των 200 εκταρίων, που είχε αποφασιστεί τον Δεκέμβριο του 1995. Προκειμένου να αποφευχθεί η εμφάνιση νέων δυσχερειών κατά την εφαρμογή της σχετικής νομοθεσίας και να μειωθεί η αβεβαιότητα που ίσως εξακολουθεί να υπάρχει όσον αφορά την κατάσταση στον τομέα των δικαιωμάτων ιδιοκτησίας, το Κοινοβούλιο οφείλει να θεσπίσει τους απαραίτητους κανόνες και να επιταχύνει τις τρέχουσες διαδικασίες. Αυτή η προσπάθεια θα διευκολυνθεί με την ενημέρωση και τη μηχανοργάνωση του κτηματολογίου, που θα πραγματοποιηθεί το 1998. Όσον αφορά τη διαμάχη με την Ιταλία για την επιστροφή ορισμένων αγαθών που κατασχέθηκαν μετά το τέλος του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου, αυτή θα διευθετηθεί με τις διατάξεις του παραρτήματος XIII της ευρωπαϊκής συμφωνίας, το οποίο αφορά γενικότερα το ζήτημα της απόκτησης ακίνητης περιουσίας στη Σλοβενία από τους υπηκόους των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ο σεβασμός του ιδιωτικού βίου διασφαλίζεται, καθώς για οποιαδήποτε έρευνα ή τηλεφωνική παρακολούθηση απαιτείται η προηγούμενη έκδοση δικαστικού εντάλματος. Το άρθρο 36. 4 του Συντάγματος επιτρέπει στις κρατικές αρχές την παρέκκλιση από αυτόν τον κανόνα, εφόσον είναι απολύτως αναγκαίο. Μέχρι σήμερα, αυτή η διαδικασία παρέκκλισης δεν έχει χρησιμοποιηθεί καταχρηστικά από την αστυνομία. Η Σλοβενία έχει κυρώσει τη Σύμβαση της Γενεύης για τους πρόσφυγες και ετοιμάζεται να τροποποιήσει την εθνική νομοθεσία της, ώστε να την εναρμονίσει με τους κανόνες της ΕΕ. Σήμερα διαβιούν στη χώρα 8. 700 πρόσφυγες από τις χώρες της πρώην Γιουγκοσλαβίας, για τους οποίους έχουν ληφθεί μέτρα προσωρινής προστασίας. Δεν έχουν αναφερθεί περιστατικά απάνθρωπης και εξευτελιστικής μεταχείρισης. Οι σλοβένικες αρχές δεν έχουν ακόμη ρυθμίσει τα ζητήματα ιθαγένειας που προέκυψαν από τη νέα κατάσταση διαδοχής του κράτους. Όσοι κατοικούσαν μονίμως στο σλοβένικο έδαφος και επιθυμούσαν να αποκτήσουν την ιθαγένεια της, όφειλαν να το ζητήσουν μέχρι την 25η Δεκεμβρίου 1991. Περισσότερο από το 98% όσων υπέβαλαν σχετικό αίτημα το επέτυχαν. Μετά την ανωτέρω ημερομηνία, υποβλήθηκαν άλλες 16. 000 νέες αιτήσεις, από τις οποίες 6. 000 ικανοποιήθηκαν και 900 απορρίφθηκαν. Απομένει πλέον το πρόβλημα μιας ομάδας περίπου 5. 000 απατρίδων, οι οποίοι για διάφορους λόγους δεν ζήτησαν ούτε τη σλοβένικη ιθαγένεια ούτε το καθεστώς πρόσφυγα. Η κυβέρνηση θα πρέπει να λάβει τα κατάλληλα μέτρα για την επίλυση του προβλήματος. 15 Οικονομικά. Κοινωνικά και Πολιτιστικά Δικαιώματα Το δικαίωμα στην κοινωνική ασφάλεια αναγνωρίζεται από το Σύνταγμα (άρθρο 50 και άρθρο 52 περί απόρων). Η συνδικαλιστική ελευθερία διασφαλίζεται από το άρθρο 76 του Συντάγματος. Οι περισσότεροι από τους συνδικαλισμένους εργαζομένους συσπειρώνονται σε τέσσερις ομοσπονδίες. Το ποσοστό συνδικαλισμού των εργαζομένων προσεγγίζει το 50%. Το δικαίωμα της απεργίας αναγνωρίζεται από το άρθρο 77 του Συντάγματος, αλλά μπορεί να περιοριστεί από τον νόμο, αν ένα τέτοιο μέτρο εξυπηρετεί το δημόσιο συμφέρον λόγω της δραστηριότητας του κλάδου τον οποίο αφορά. Το Σύνταγμα εγγυάται επίσης την ελευθερία της παιδείας και τη θρησκευτική ελευθερία. Σημειώθηκε κάποια αντιδικία της σλοβένικης κυβέρνησης με τη Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία, εξαιτίας του ζητήματος της επιστροφής των περιουσιακών στοιχείων που είχαν κατασχεθεί από το κομμουνιστικό καθεστώς. Η σχετική προαναφερθείσα απόφαση του Συνταγματικού Δικαστηρίου αναμένεται ότι θα συντελέσει στην επίλυση αυτού του ζητήματος. Δικαιώματα και Προστασία των μειονοτήτων Οι μειονότητες αποτελούν περίπου το 8% του πληθυσμού της Σλοβενίας (2,8% Κροάτες, 2,4% Σέρβοι, 1,4% Βόσνιοι, 0>43% Ούγγροι και 0,16% Ιταλοί). Μόνον οι Ούγγροι και οι Ιταλοί αναγνωρίζονται ως μειονότητες, καθώς οι άλλοι πληθυσμοί δεν είναι μονίμως εγκατεστημένοι στη Σλοβενία. Το σλοβένικο Σύνταγμα αναγνωρίζει τα δικαιώματα των μειονοτήτων. Κάθε μειονότητα διαθέτει έναν βουλευτή στη Βουλή, ο οποίος έχει δυνατότητα ανακοπής της διαδικασίας ψήφισης νόμων που αφορούν την άσκηση των ειδικών δικαιωμάτων των μειονοτήτων ή του καθεστώτος τους. Οι μειονότητες δύνανται να συγκροτούν δικά τους αυτόνομα όργανα σε τοπικό επίπεδο, προκειμένου να ασκούν τα δικαιώματα που τους αναγνωρίζονται στους τομείς της εκπαίδευσης, του πολιτισμού και της ενημέρωσης. Η ιταλική και η ουγγρική κοινότητα δικαιούνται επίσης να προωθούν τις σχέσεις τους με την Ιταλία και την Ουγγαρία. Το άρθρο 62 του Συντάγματος αναγνωρίζει το δικαίωμα κάθε προσώπου να χρησιμοποιεί τη γλώσσα του κατά τις επαφές του με τη διοίκηση. ιδιαιτερότητα της Το άρθρο 65 του Συντάγματος αναγνωρίζει επίσης την κοινότητας των Τσιγγάνων (Ρόμα) της Σλοβενίας (περίπου 7. 000 με 10. 000 άτομα σήμερα). Αυτήν την περίοδο εξετάζεται στη Βουλή ειδικός νόμος για την προστασία των Τσιγγάνων (Ρόμα), ενώ η σλοβένικη κυβέρνηση έθεσε σε εφαρμογή το 1995 πρόγραμμα για την ενίσχυση των κοινωνικών και των πολιτικών δικαιωμάτων τους. Έτσι, οι Τσιγγάνοι (Ρόμα) διαθέτουν ειδική εκπροσώπηση στα δημοτικά συμβούλια των πόλεων στις οποίες διαβιούν. 1. 3. Γενική Εκτίμηση Οι θεσμοί στη Σλοβενία λειτουργούν κανονικά, καθώς οι διάφορες εξουσίες έχουν επίγνωση των ορίων των αρμοδιοτήτων τους και επιζητούν τη μεταξύ τους συνεργασία. Οι εκλογές του 1992 και του 1996 υπήρξαν ελεύθερες και γνήσιες. Η αντιπολίτευση συμμετέχει κανονικά στη λειτουργία του πολιτεύματος. Εξάλλου, στη χώρα δεν παρουσιάζονται σημαντικά προβλήματα όσον αφορά τον σεβασμό των θεμελιωδών δικαιωμάτων. Θα πρέπει ακόμη να επέλθουν ορισμένες βελτιώσεις όσον αφορά τη λειτουργία της δικαστικής εξουσίας και την επιστροφή στους προηγούμενους ιδιοκτήτες τους των περιουσιών που κατασχέθηκαν από το 16 κομμουνιστικό καθεστώς. Επίσης, οι προσπάθειες για την καταπολέμηση της διαφθοράς θα πρέπει να καταστούν αποτελεσματικότερες. Σύμφωνα με τα ανωτέρω, η Σλοβενία παρουσιάζει τα χαρακτηριστικά μιας δημοκρατίας, που διαθέτει σταθερούς θεσμούς, οι οποίοι εγγυώνται το κράτος δικαίου, τα δικαιώματα του ανθρώπου και τον σεβασμό και την προστασία των μειονοτήτων. 17 2. Οικονομικά Κριτήρια Κατά την εξέταση της οικονομικής κατάστασης και των προοπτικών της Σλοβενίας, η προσθήκη της Επιτροπής καθοδηγείται ιδίως από τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της Κοπεγχάγης τον Ιούνιο του 1993, στον οποίο εδηλώθη ότι η ιδιότητα του μέλους της Ένωσης προϋποθέτει "την ύπαρξη λειτουργικής οικονομίας της αγοράς καθώς και την ικανότητα αντιμετώπισης των ανταγωνιστικών πιέσεων και των δυνάμεων της αγοράς στην Ένωση". Αυτό το τμήμα της γνώμης περιλαμβάνει κατά συνέπεια συνοπτική επισκόπηση της οικονομικής κατάστασης και του ιστορικού, ακολουθούμενη από ανασκόπηση της προόδου της Σλοβενίας σε βασικούς τομείς της οικονομικής μεταρρύθμισης (ελευθέρωση του συστήματος τιμών και εμπορίου, σταθεροποίηση της οικονομίας, διαρθρωτική αλλαγή, μεταρρύθμιση του χρηματοπιστωτικού τομέα) καθώς και της οικονομικής και κοινωνικής ανάπτυξης της. Καταλήγει με γενική εκτίμηση της Σλοβενίας σε σχέση με τα κριτήρια που αναφέρθηκαν από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο και ανασκόπηση των προοπτικών και των προτεραιτήτων για περαιτέρω μεταρρύθμιση. 2. 1 Οικονομική Κατάσταση Γενικό Πλαίσιο Η Σλοβενία, με πληθυσμό 2 εκατομμύρια, έχει ακαθάριστο εγχώριο προϊόν (ΑΕΠ) 20 δισεκατ. ECU (εκπεφρασμένα σε ισοτιμία αγοραστικής δύναμης)· ο πληθυσμός της είναι περίπου 0,5% αυτού της Ένωσης, ενώ η οικονομία της φθάνει μόνον το 0,3%). Το κατά κεφαλήν ΑΕΠ είναι περίπου 59% του μέσου όρου της Ένωσης. Ο μέσος καθαρός μηνιαίος μισθός είναι περίπου 475 ECU. Η Σλοβενία απετέλεσε ιδρυτικό μέλος του ΠΟΕ το 1995 και προσχώρησε στην ΚΕΖΕΣτο1996. ^ooôoc του Οικονομικού Μετασχηματισμού Η Σλοβενία άρχισε ήδη να αναπτύσσεται ως βιομηχανοποιημένη οικονομία όταν ήταν ακόμα τμήμα της αυτοκρατορίας των Αψβούργων, μέχρι το 1918. Στη συνέχεια αποτέλεσε τμήμα της Γιουγκοσλαβίας, η οποία πέρασε υπό κουμουνιστικό καθεστώς το 1945. Η χώρα υιοθέτησε σοσιαλιστικό σύστημα με αυτοδιαχείριση και κοινωνική ιδιοκτησία, συμπληρωματικό στον κεντρικό σχεδιασμό και την κρατική ιδιοκτησία. Κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1980 οι ανισορροπίες που προέκυψαν από το σύστημα έγιναν εμφανείς: το εισόδημα άρχισε να μειώνεται και ο πληθωρισμός να αυξάνεται. Σημειώθηκε συσσώρευση του χρέους την οποία η Σλοβενία δεν μπόρεσε να διαχειριστεί εύκολα λόγω της έλλειψης πρόσβασης σε νέα δάνεια από το εξωτερικό, και σημαντικών μεταφορών σε άλλες δημοκρατίες. Κάποιες προσπάθειες μεταρρύθμισης έγιναν πριν από την ανεξαρτησία το 1991, αλλά η πρόοδος ήταν περιορισμένη. Η Σλοβενία ήταν πάντα η πλουσιότερη και η πιο ανοικτή από τις δημοκρατίες της πρώην Γιουγκοσλαβίας, χαίρουσα πλεονεκτικής γεωγραφικής θέσης και ευημερίας στο παρελθόν. Μέχρι το 1990, παρόλο που αντιπροσώπευε μόνον το 9% του γιουγκοσλαβικού πληθυσμού, πραγματοποιούσε περίπου 16%» της παραγωγής και απέφερε το 27% του εξωτερικού εμπορίου. Το 1991 η Σλοβενία απέκτησε την ανεξαρτησία της και άρχισε να μεταρρυθμίζει την οικονομία. Καθώς η Σλοβενία δεν είχε ποτέ τεθεί υπό τυπικό έλεγχο κεντρικού σχεδιασμού, ο βαθμός της συγκέντρωσης ήταν χαμηλότερος από οπουδήποτε αλλού στην Κεντρική Ευρώπη. Ήταν επίσης λιγότερο εξαρτημένη από τη Σοβιετική Ένωση. Εντούτοις, όπως στις άλλες οικονομίες υπό μετάβαση υπήρχαν ορισμένες στρεβλώσεις: υφίσταντο περιορισμοί στα δικαιώματα ιδιοκτησίας και τη χρήση των κεφαλαίων· υπερβολική έμφαση στη βαριά βιομηχανία· οι μεγάλες εταιρείες είχαν δεσπόζοντα ρόλο· και σημαντικό τμήμα του εμπορίου κατευθυνόταν προς τις κουμουνιστικές χώρες. Στις αρχές της μετάβασης δόθηκε έμφαση στη σταθεροποίηση, παρά στη μεταρρύθμιση. Παρόλο που το εμπόριο και ορισμένες τιμές ελευθερώθηκαν νωρίς, η φορολογική μεταρρύθμιση, η ιδιωτικοποίηση και η αναδιάρθρωση ξεκίνησαν αργότερα και έχουν ακόμα αρκετό δρόμο μπροστά τους. Οι ιδιωτικές δραστηριότητες μικρής κλίμακας επιτρέποντο από τη γιουγκοσλαβική νομοθεσία, και η κρατική ιδιοκτησία ήταν σχετικά περιορισμένη. Η βασική μορφή ιδιοκτησίας ήταν η "κοινωνική" ιδιοκτησία όπου η διοίκηση ήταν σχετικά ανεξάρτητη, παρά κεντρικά ελεγχόμενη, και η συμμετοχή των εργαζομένων στη λειτουργία των επιχειρήσεων ήταν μεγάλη. Παρόλα αυτά, ορισμένες στρεβλώσεις σε σχέση με τον ελεγχόμενο σχεδιασμό ήσαν εμφανείς: η έλλειψη δημοσιονομικής πειθαρχίας που οδηγούσε σε παραγωγή χαμηλής ποιότητας και μικρής απόδοσης καθώς και στην υπεραπασχόληση. Πράγματι, οι θέσεις απασχόλησης ήσαν εξασφαλισμένες και οι απολύσεις απαγορεύονταν. Η ιδιωτικοποίηση και η δημιουργία νέων επιχειρήσεων οδήγησε σε αναβάθμιση του ρόλου του ιδιωτικού ρόλου. Η ιδιωτικοποίηση επικεντρώθηκε στις κοινωνικές επιχειρήσεις ενώ η ιδιωτικοποίηση των κρατικών επιχειρήσεων απομένει ακόμα να γίνει. Άμεσεc Ξέvεc Επενδύσει Οι άμεσες ξένες επενδύσεις στη Σλοβενία παρέμειναν σε χαμηλά επίπεδα σε σύγκριση με το μέγεθος της οικονομίας: οι ετήσιες εισροές δεν υπερέβησαν ποτέ το 1%) του ΑΕΠ (πηγή: ΕΤΑΑ). Οι κύριοι λόγοι για το ανωτέρω είναι το μικρό μέγεθος της αγοράς, η προτιμησιακή μεταχείριση των εγχωρίων επενδυτών κατά τη διάρκεια της διαδικασίας ιδιωτικοποίησης, και το ατελές νομοθετικό πλαίσιο. Τα τελευταία χρόνια, έγιναν λίγες εξ ολοκλήρου νέες εισερχόμενες επενδύσεις, και οι άμεσες ξένες επενδύσεις κατευθύνθηκαν κυρίως σε επιχειρήσεις οι οποίες ήδη είχαν εταιρική σχέση με το εξωτερικό. Οικονομική Διάρθρωση Ο ρόλος της γεωργίας, σε όρους συμμετοχής στην παραγωγή, μοιάζει σε μεγάλο βαθμό με της ΕΕ· αντιπροσωπεύει περίπου το 4% της προστιθέμενης αξίας. Εντούτοις, έχει μεγαλύτερο ποσοστό απασχόλησης : περίπου 7%. Εκτός από τα ανταγωνιστικά κτήματα στο νοτιοανατολικό τμήμα της χώρας, η αποδοτικότητα της είναι χαμηλή και οι υποδομές κατακερματισμένες. Το μεγαλύτερο τμήμα της γεωργικής γης παρέμεινε σε ιδιωτικά χέρια κατά τη διάρκεια του κουμουνισμού, και τα προβλήματα μετάβασης δεν ήσαν τόσο έντονα. Η Σλοβενία αποτελεί καθαρό εισαγωγέα ειδών διατροφής και γεωργικών προϊόντων. Οι επιδοτήσεις είναι σημαντικές, κυρίως για τις ορεινές περιοχές. Η διάρθρωση της οικονομίας μετεβλήθη ως αποτέλεσμα της διάλυσης της πρώην Γιουγκοσλαβίας και του Συμβουλίου Αμοιβαίας Οικονομικής Βοήθειας (ΣΑΟΒ), 19 και του προγράμματος σταθεροποίησης: το μερίδιο της βιομηχανίας στην απασχόληση και την παραγωγή μειώθηκε σε 35% και 33% αντίστοιχα μέχρι το 1993. Η αύξηση της βιομηχανικής παραγωγής δεν ήταν σταθερή από τότε· το 1996 ήταν ουσιαστικά στάσιμη. Η βιομηχανία αντιπροσώπευε 32 % του ΑΕΠ το 1995 - με τη μεταποίηση να αντιπροσωπεύει το 28%. Ο κύριος τομέας παραγωγής είναι η κατασκευή μεταλλικών προϊόντων. Εντούτοις, η βιομηχανική δομή είναι σχετικά επίπεδη - υπάρχει λιγότερη εξειδίκευση απ'όσο θα αναμενόταν από μία μικρή, ανοικτή οικονομία. Οι δυναμικότεροι τομείς το 1995 ήταν η κατασκευή μεταφορικού και ηλεκτρολογικού εξοπλισμού, ενώ το 1996 οι δυναμικότεροι τομείς ήσαν η κλωστοϋφαντουργία και η επεξεργασία ειδών διατροφής. Η σχετική σημασία των υπηρεσιών στο σύνολο της αυξήθηκε, εν μέρει διότι η βιομηχανία συρρικνώθηκε αλλά και διότι επεκτάθηκε ο τουρισμός. Ο τελευταίος απετέλεσε μείζονα τομέα ανάπτυξης. Υπάρχουν αποδείξεις για την παρουσία σημαντικής παράλληλης οικονομίας στη Σλοβενία. Η πιο εμφανής ένδειξη του ανωτέρω είναι το μέγεθος της μη δεδηλωμένης απασχόλησης: ενώ η εγγεγραμμένη ανεργία είναι άνω του 14%, σύμφωνα με την έρευνα της αγοράς εργασίας (χρησιμοποιώντας τη μεθοδολογία της ΔΟΕ) η πραγματική ανεργία είναι μόνο περίπου 7%. Η αξιοσημείωτη αύξηση της μη δεδηλωμένης απασχόλησης σε προσωρινές εργασίες ή με σύμβαση ή σε οικογενειακές επιχειρήσεις οφείλεται κυρίως στο υψηλό κόστος εργασίας εκτός των μισθών. Κύριοι δείκτες της οικονομικής διάρθρωσης (τα στοιχεία αφορούν το 1996 εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά) Πληθυσμός Κατά κεφαλή ΑΕΠ ως ποσοστό επί % του μέσου όρου ΕΕ 15 Μερίδιο της γεωργίας στην: ακαθάριστη προστιθέμενη αξία απασχόληση Ακαθάριστο εξωτερικό χρέος/ΑΕΠ Εξαγωγές υπηρεσιών/ΑΕΠ εμπορευμάτων και Απόθεμα άμεσων ξένων επενδύσεων1 εκατομμύρια ισοτιμία αγοραστικής δύναμης ECU (1995) επί τοις εκατό (1995) επί τοις εκατό (1995) επί τοις εκατό (1995) επί τοις εκατό επί τοις εκατό (1995) δισεκατομμύρια ECU ECU κατά κεφαλή Πηγή: Υπηρεσίες της Επιτροπής, εθνικές πηγές, ET Α Α 'Απόθεμα ΑΞΕμετατραπέν στα τέλη 1996 με ισοτιμία 1 ECU= 1,25299 $ 2,0 10100 59 5 7,1 22 55 0,6 290 20 Ελευθέρωση Kaθεστώc Τιμών Το μεγαλύτερο μέρος των τιμών έχει ελευθερωθεί, αλλά οι τιμές ορισμένων βασικών αγαθών, όπως η ενέργεια, οι τηλεπικοινωνίες και οι μεταφορές, ελέγχονται ακόμα. Αποτελούν σημαντικό τμήμα της κατανάλωσης των νοικοκυριών εκπροσωπώντας περίπου 26% των αγαθών και των υπηρεσιών που αποτελούν το καλάθι του τιμάριθμου. Επειδή στα τρέχοντα επίπεδα τους οι ελεγχόμενες τιμές δεν καλύπτουν απαραίτητα το κόστος παραγωγής, η προσαρμογή τους τα επόμενα έτη θα συμβάλει στον πληθωρισμό. Οι άμεσες επιδοτήσεις του προϋπολογισμού είναι αρκετά περιορισμένες, και υφίστανται μόνο σε ορισμένα είδη διατροφής και δημόσιες υπηρεσίες: συνολικά φθάνουν περίπου το 3% της προϋπολογισμού. Επιπλέον, μερικές από τις μεγαλύτερες επιχειρήσεις τυγχάνουν στήριξης από το ταμείο ανάπτυξης, το οποίο είχε αρχικά συσταθεί για να παρέχει χρηματοδότηση έκτακτης ανάγκης για τη σταθεροποίηση των επιχειρήσεων που μπορούσαν να διασωθούν ή για την έναρξη διαδικασιών κλεισίματος για αυτές που δεν είχαν ρεαλιστικές προοπτικές επιβίωσης. Εμπορικό Kaθεστώc Το εμπόριο είχε ελευθερωθεί από την αρχή. Οι ποσοτικοί περιορισμοί έχουν καταργηθεί. Ορισμένα μη δασμολογικά εμπόδια παραμένουν αλλά η κυβέρνηση έχει δεσμευτεί να τα καταργήσει σε τομείς όπως οι τηλεπικοινωνίες και οι ηλεκτρολογικός εξοπλισμός. Ο μέσος σταθμισμένος δασμολογικός συντελεστής που ισχύει για τα μάλλον ευνοούμενα κράτη έφθασε το 10,7% το 1996. Το μεγαλύτερο μέρος του διεθνούς εμπορίου τιμολογείται ακόμα σε DM ή σε δολάρια, παρά σε εγχώριο νόμισμα. Συναλλαγματικό KaΘεστώc Το νόμισμα, το τόλαρ, εισήχθη το 1991. Η κυβέρνηση αποδέχτηκε τις υποχρεώσεις του άρθρου 8 του ΔΝΤ το 1995, παρόλο που το νόμισμα ήταν μετατρέψιμο de facto για λόγους τρεχουσών πληρωμών από τις αρχές του 1992. Στην αρχή το νόμισμα επιτρεπόταν να κυμαίνεται ελεύθερα, και κατά την περίοδο αυτή υποτιμήθηκε σε μεγάλο βαθμό. Καθώς το νόμισμα άρχισε να σταθεροποιείται και ο πληθωρισμός μειώθηκε σημαντικά, η Τράπεζα της Σλοβενίας υιοθέτησε την ελεγχόμενη διακύμανση. Σκοπός ήταν να διατηρηθεί η πραγματική συναλλαγματική ισοτιμία σταθερή και να μειωθεί ο πληθωρισμός προκειμένου να προστατευτεί η ανταγωνιστικότητα και δοθεί ώθηση στην παραγωγή. Το σύστημα επελέγη επίσης διότι η Σλοβενία έχει μικρή νομισματική βάση και κατ'αυτόν τον τρόπο επηρεάζεται σε μεγάλο βαθμό από τις αλλαγές των εισροών κεφαλαίων. Από τα μέσα του 1992, οι εν λόγω ροές αυξήθηκαν ως αποτέλεσμα του πλεονάσματος του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών. Οι επιπτώσεις από τις εν λόγω εισροές εξουδετερώθηκαν, με σημαντικό κόστος, προκειμένου να ελεγχθεί η αύξηση της προσφοράς χρήματος και κατά συνέπεια οι πληθωριστικές πιέσεις. Η πολιτική φαίνεται να έχει σχετική επιτυχία. Εντούτοις, λόγω του κόστους της εξουδετέρωσης, η Τράπεζα της Σλοβενίας έπρεπε να περιορίσει σταδιακά τις εισροές κεφαλαίων ώστε να μπορέσει να διατηρήσει τους επιλεγέντες στόχους πολιτικής. Η ελευθέρωση των ροών κεφαλαίων σημείωσε αργή πρόοδο : οι εκροές κεφαλαίων υπόκεινται εν γένει σε χορήγηση άδειας ενώ το καθεστώς εισροών κεφαλαίων έγινε προσφάτως πιο περιοριστικό. Ένας ιδιαίτερα ανεπίσημος τομέας είναι αυτός των πράξεων χρεογράφων. 21 Σταθεροποίηση τικ Οικονομίας Εσωτερική Κατάσταση Όπως και στις άλλες υπό μετάβαση οικονομίες, υπήρξε πτώση της παραγωγής λόγω της διάλυσης του Συμβουλίου Αμοιβαίας Οικονομικής Βοήθειας (ΣΑΟΒ) (η Γιουγκοσλαβία δεν ήταν πλήρες μέλος, αλλά ο ΣΑΟΒ αντιπροσώπευε σημαντικό όγκο συναλλαγών), της διάσπασης της Γιουγκοσλαβίας, και της διαδικασίας μεταρρύθμισης. Επιπλέον, η ελευθέρωση των τιμών και η απελευθέρωση των αναγκαστικών αποταμιεύσεων που συσσωρεύτηκαν υπό το παλιό σύστημα αρχικά οδήγησε σε ταχείς ρυθμούς πληθωρισμού, και η ανεργία αυξήθηκε σε μεγάλο βαθμό καθώς η βιομηχανία προέβη σε απόλυση εργαζομένων. Εντούτοις, οι επιπτώσεις της μείωσης ήσαν λιγότερο έντονες από αλλού διότι η Σλοβενία είχε από πολλού καθιερωμένη πρόσβαση στις ιδιωτικές αγορές, και έτσι ο αναπροσανατολισμός του εμπορίου είχε λιγότερες αρνητικές επιπτώσεις, και το αρχικό επίπεδο της παραγωγής ήταν σε ορισμένο βαθμό υψηλότερο. Η ανάκαμψη άρχισε το 1993 και τονώθηκε σε μεγάλο βαθμό από τις ευνοϊκές οικονομικές εξελίξεις στις ευρωπαϊκές εξαγωγικές αγορές. Εντούτοις, η ταχεία αύξηση του ΑΕΠ συγκάλυψε ορισμένες εγχώριες αδυναμίες, όπως η μεγάλη αύξηση των μισθών και οι καθυστερήσεις των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων. Κατά συνέπεια, όταν η οικονομική μεγέθυνση στην Ευρώπη επιβραδύνθηκε το 1995, είχε άμεσο αντίκτυπο στη Σλοβενία με την εμφάνιση χαμηλότερης οικονομικής μεγέθυνσης και υψηλότερης ανεργίας. Η εν λόγω διαδικασία ενισχύθηκε περαιτέρω από την ταυτόχρονη υπερτίμηση του τόλαρ. Από τα μέσα του 1996, η κατάσταση άρχισε να βελτιώνεται εκ νέου. Η μεγαλύτερη ανάπτυξη της εγχώριας ζήτησης, η βελτιωμένη ανταγωνιστικότητα, και τα πρώτα σημάδια οικονομικής ανάκαμψης στην ΕΕ, κατέληξαν σε βελτίωση των επιδόσεων ανάπτυξης κατά το δεύτερο ήμισυ του έτους. Παρόλα αυτά, η αύξηση του ΑΕΠ το 1996 (3,1%) παρέμεινε ελαφρώς κατώτερη αυτής του 1995. Οι προαναφερόμενοι θετικοί συντελεστές ανάπτυξης θα συνεχίσουν να υφίστανται στο άμεσο μέλλον, και μπορεί να αναμένεται επιτάχυνση της οικονομικής μεγέθυνσης σε 4-5%. Από δημοσιονομικής πλευράς, η Σλοβενία ωφελήθηκε από τη διάσπαση της Γιουγκοσλαβίας διότι είχε πάντα θετική συνεισφορά στον ομοσπονδιακό προϋπολογισμό. Ενώ τα φορολογικά έσοδα διατηρήθηκαν, οι μεταφορές στις άλλες δημοκρατίες μειώθηκαν, έτσι ο προϋπολογισμός, μέχρι τώρα, παρέμεινε σχεδόν σε ισορροπία. Εντούτοις, τα ελλείμματα στο συνταξιοδοτικό σύστημα, η υψηλότερη δαπάνη κοινωνικής ασφάλισης, τα μειωμένα έσοδα των τελωνείων ως αποτέλεσμα της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης, και η αυξανόμενη δαπάνη για τους μισθούς του δημοσίου θα μπορούσε να καταλήξει σε επιδείνωση του δημοσιονομικού ισοζυγίου στο άμεσο μέλλον εάν δεν εφαρμοστούν οι μεταρρυθμίσεις. Δεδομένου του αυστηρού πλαισίου νομισματικής πολιτικής, ένα σημαντικό κρατικό έλλειμμα θα υπερκάλυπτε τις ιδιωτικές επενδύσεις. 22 Κύριες οικονομικές τάσεις Ποσοστό αύξησης του ΑΕΠ πραγματικής επί τοις εκατό Ποσοστό πληθωρισμού επί τοις εκατό ετήσιος μέσος όρος από Δεκέμβριο έως Δεκέμβριο επί τοις εκατό Ποσοστό έτους ανεργίας, τέλος επί τοις εκατό ορισμός ΔΟΕ Ισοζύγιο προϋπολογισμού κρατικού επί τοις εκατό του ΑΕΠ Ισοζύγιο συναλλαγών τρεχουσών επί τοις εκατό του ΑΕΠ Λόγος χρέους/εξαγωγών Εισροές επενδύσεων άμεσων ξένων επί τοις εκατό του ΑΕΠ επί τοις εκατό Πηγή: Υπηρεσίες της Επιτροπής, εθνικές πηγές, ΕΤΑΑ 1994 1995 1996 5,3 3,9 19,8 12,6 19,5 8,9 3,1 9,7 9,1 9 7,4 7,3 -0,2 0,0 0,1 3,7 -0,2 0,3 26,5 29,0 38,2 0,9 0,9 0,8 Εξωτερική Κατάσταση Τον Ιούνιο του 1995, το θέμα της ανεπίλυτης κατανομής του εξωτερικού χρέους της πρώην Γιουγκοσλαβίας, επιλύθηκε καθώς η Σλοβενία ανέλαβε ένα τμήμα των υποχρεώσεων της πρώην Γιουγκοσλαβίας. Ακόμη και με το πρόσθετο αυτό χρέος, το συνολικό χρέος παρέμεινε σχετικά χαμηλό: το ακαθάριστο χρέος στα τέλη του 1996 ήταν 3,2 δισεκατ. ECU, το οποίο καλύπτεται πλήρως από τα ακαθάριστα αποθέματα 3,3 δισεκατ. ECU. Το οικονομικό μέλλον της Σλοβενίας συνδέεται στενά με τις εξωτερικές επιδόσεις της που με τη σειρά τους εξαρτώνται από την ικανότητα της να παραμείνει ανταγωνιστική. Οι εξαγωγές εμπορευμάτων και υπηρεσιών αντιπροσωπεύουν περίπου 55% του ΑΕΠ, και παρόλο που υπάρχει εμπορικό έλλειμμα, τα έσοδα από τον τουρισμό διατηρούν το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών σε πλεόνασμα, με εξαίρεση το 1995 όταν κατεγράφη έλλειμμα μικρού μεγέθους. Ως αποτέλεσμα τα συναλλαγματικά αποθέματα της χώρας αυξήθηκαν σταθερά, ενώ ήσαν ανύπαρκτα στην αρχή της μετάβασης. Διαρθρωτικές Αλλαγές Εξωτερικό Εμπόριο Το εμπόριο με την ΕΕ ήταν πάντα σχετικά σημαντικό, αλλά μετά την ανεξαρτησία αυξήθηκε: περίπου 65% όλων των εμπορικών συναλλαγών πραγματοποιήθηκε με την ΕΕ το 1976. Οι σημαντικότεροι εμπορικοί εταίροι είναι η Γερμανία, η Ιταλία και η Γαλλία. Μετά την έντονη πτώση από τα πρώτη έτη της μετάβασης, το μερίδιο των εμπορικών συναλλαγών με τις άλλες χώρες της πρώην Γιουγκοσλαβίας αρχίζει να αυξάνεται πάλι, ως αποτέλεσμα της σταθεροποίησης στην περιοχή. Η σημασία 23 των χωρών ΚΕΖΕΣ για το εμπόριο της Σλοβενίας άρχισε επίσης να αυξάνεται μετά την προσχώρηση της Σλοβενίας, ενώ τα μερίδια της Ρωσίας και του υπολοίπου της πρώην Σοβιετικής Ένωσης σημειώνουν πτώση. Γι'αυτό το λόγο το εμπόριο αναπροσανατολίστηκε σε μεγάλο βαθμό. Η σύνθεση των εμπορευμάτων των εξαγωγών και των εισαγωγών δεν μετεβλήθη σημαντικά λόγω της μετάβασης. Τα καταναλωτικά αγαθά αποτελούν τη σημαντικότερη κατηγορία εξαγωγών, ενώ οι επενδύσεις και τα ενδιάμεσα προϊόντα δεσπόζουν στις εισαγωγές. Το εμπόριο εμπορευμάτων είναι συγκεντρωμένο σε μεγάλο βαθμό: το 83% των εξαγωγών και το 67% των εισαγωγών είναι μεταποιημένα εμπορεύματα ή μηχανολογικός εξοπλισμός. Στο πλαίσιο αυτό, ο μηχανολογικός και μεταφορικός εξοπλισμός αντιπροσωπεύουν από μόνα τους το 1/3 του συνόλου των εισαγωγών. Η Σλοβενία έχει το ανταγωνιστικό πλεονέκτημα των χαμηλών μισθών σε σύγκριση με την ΕΕ, και των πολύ εξειδικευμένων εργαζομένων. Για να παραμείνει ανταγωνιστική, δεδομένης της αύξησης των μισθών, είναι πολύ σημαντικό να βελτιωθεί η ποιότητα και η παραγωγικότητα. Θα απαιτηθούν περισσότερες άμεσες ξένες επενδύσεις για να παρασχεθούν τα απαιτούμενα κεφάλαια και η τεχνογνωσία. Αγορά Eργaσίac Στη Σλοβενία, το κόστος εργασίας είναι σχετικά υψηλό για υπό μετάβαση οικονομία και η αγορά της εργασίας είναι αρκετά δύσκαμπτη. Οι κύριοι λόγοι είναι ό,τι (i) οι μισθοί είναι η κυριότερη πηγή φορολογικών εσόδων, και έτσι η εργασία, αντίθετα με τα κέρδη και την κατανάλωση, επιβαρύνεται με δυσανάλογο ποσοστό της φορολογίας· (ϋ) υπάρχει ένα δύσκαμπτο σύστημα συλλογικών και κοινωνικών συμφωνιών· (iii) τα επίπεδα των αποζημιώσεων απόλυσης είναι πολύ υψηλά· (iv) υπάρχουν στενοί δεσμοί μεταξύ των εργαζομένων των ιδρυτικών στελεχών - τόσο υπό το παλιό καθεστώς όσο και μετά τις εξαγορές από τα διευθυντικά στελέχη/τους εργαζομένους κατά τη διάρκεια της ιδιωτικοποίησης - οι οποίοι εμπόδισαν την προσαρμογή της αγοράς εργασίας επιτρέποντας ταχεία αύξηση των μισθών και τη διατήρηση του υπεράριθμου προσωπικού σε αρκετούς τομείς. Υπό το προηγούμενο καθεστώς οι απολύσεις ήσαν ουσιαστικά απαγορευμένες. Το 1988-89 εξεδόθη νομοθεσία για να επιτραπούν οι απολύσεις. Εντούτοις, το κόστος της υποχρεωτικής αποζημίωσης που έπρεπε να καταβληθεί στους απολυόμενους ήταν απαγορευτικό. Η κυβέρνηση προσπάθησε να το μειώσει, αλλά πρέπει να γίνουν πολλά ακόμα. Οι εισφορές κοινωνικής ασφάλισης μειώθηκαν επίσης αλλά το συνολικό κόστος εργασίας παρέμεινε κατά 50-60% υψηλότερο από το μέσο ακαθάριστο μισθό. Οι στατιστικές δείχνουν ότι η απασχόληση στις κρατικές επιχειρήσεις μειώθηκε σε μεγάλο βαθμό στις αρχές της δεκαετίας του 1990. Εντούτοις, το ανωτέρω ποσοστό περιλαμβάνει μεγάλο αριθμό εργαζομένων που μεταπήδησαν σε ιδιωτικές θυγατρικές, υπονοώντας ότι οι πρακτικές εργασίας δεν έχουν αλλάξει τόσο πολύ. Παρά την πτώση της βιομηχανίας και την αυξανόμενη σημασία των μικρών εταιρειών, η απασχόληση κυριαρχείται ακόμα από τη βαριά βιομηχανία μεγάλης κλίμακας. Η κατανομή των μισθών στην Σλοβενία είναι αρκετά επίπεδη. Αυτό οφείλεται εν μέρει στην παράδοση εξίσωσης των μισθών που ενισχύεται από την μακρά παράδοση διαχείρισης από τους εργαζόμενους. Το ανωτέρω οδήγησε σε σχετικά υψηλούς μισθούς - οι οποίοι είναι ούτως ή άλλως τιμαριθμοποιημένοι - εις βάρος των κερδών, και του υψηλού ποσοστού απασχόλησης. Οι πραγματικοί μισθοί αυξήθηκαν ουσιαστικά το 1992 και το 1993, παρά την πτώση του ΑΕΙ1· το ανωτέρω άσκησε οριακή πίεση στην ανταγωνιστικότητα, και οδήγησε σε κάποιο βαθμό σε πάγωμα των μισθών. Η πρώτη κοινωνική συμφωνία μεταξύ εργοδοτών, κυβέρνησης και ενώσεων, που σκόπευε στον έλεγχο της αύξησης των μισθών, 24 υπεγράφη το 1994. Καθώς η πίεση επί των μισθών παρέμεινε κατά συνέπεια μεγάλη, συναφείς συμφωνίες υπεγράφησαν το 1995 και 1996. Οι Κοινωνικές Συμφωνίες είχαν μόνο περιορισμένα αποτελέσματα ελέγχου: η αύξηση των πραγματικών μισθών το 1996 ήταν ακόμη 5%, πολύ πάνω από το 1,5% του στόχου της συμφωνίας. Ο ελάχιστος μισθός είναι αρκετά υψηλός, και με τους υφιστάμενους κανόνες θα παραμείνει σ'αυτά τα επίπεδα καθώς τιμαριθμοποιείται κάθε τρίμηνο σε σχέση με τον πληθωρισμό: τον Ιούνιο του 1996 έφθασε στα 53. 500 τόλαρ (42% του μέσου μισθού του εμπορικού τομέα). Δημόσια Οικονομικά Καθώς η Σλοβενία κατέβαλε σημαντικά ποσά για μεταφορές στις άλλες δημοκρατίες της Γιουγκοσλαβίας, η κατάσταση του προϋπολογισμού βελτιώθηκε μετά την ανεξαρτησία το 1991. Για όλα αυτά χρειάστηκε σημαντική μεταρρύθμιση για τη στήριξη του νέου ρόλου της κυβέρνησης - στην οικονομία της αγοράς και μετά την ανεξαρτησία. Μεγάλο τμήμα της μεταρρύθμισης αυτής έχει ήδη πραγματοποιηθεί. Όσον αφορά τα έσοδα, το 1993, εισήχθησαν φόροι εισοδήματος φυσικών προσώπων και φόροι επί των εταιρικών κερδών. Εντούτοις, δεν έχει ακόμη εισαχθεί φόρος προστιθέμενης αξίας - και αναμένεται να εφαρμοστεί μόλις από το 1999. Πρόσφατα, η φορολογική πίεση στην εργασία αμβλύνθηκε μέσω της μείωσης των εισφορών κοινωνικής ασφάλισης από τους εργοδότες. Εντούτοις, η εν λόγω μείωση δεν έχει ακόμη πλήρως αντισταθμιστεί από άλλα μέτρα, και έτσι ο προϋπολογισμός αναμένεται να σημειώσει σημαντικό έλλειμμα το 1997. Όσον αφορά τις δαπάνες, το ποσοστό μεταφορών στις επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά μειώθηκε. Εν τω μεταξύ το σύστημα κοινωνικής ασφάλισης μεταρρυθμίστηκε ώστε να παράσχει δίχτυ κοινωνικής ασφάλειας. Εντούτοις, τα ταμεία συντάξεων και ανεργίας παρουσιάζουν ακόμα υψηλότερα ελλείμματα, τα οποία καλύφθηκαν από τον κρατικό προϋπολογισμό. Θα απαιτηθεί λοιπόν περαιτέρω μεταρρύθμιση τους ώστε να καταστούν βιώσιμα από οικονομικής άποψης. Εκτός από τις δαπάνες της κυβέρνησης και της τοπικής αυτοδιοίκησης, υπάρχει ένας αριθμός ταμείων εκτός προϋπολογισμού. Τα σημαντικότερα από αυτά είναι τα ταμεία υγείας και συντάξεων, αλλά υπάρχει ένας αυξανόμενος αριθμός μικρότερων ταμείων. Προς το παρόν δεν λειτουργούν υπό ενιαίο νομικό πλαίσιο, γεγονός που μειώνει τη δημοσιονομική διαφάνεια και θα μπορούσε να υποθηκεύσει την κατάσταση του συνόλου του προϋπολογισμού. Toμέac των Επιχειρήσεων : Ιδιωτικοποίηση και Αναδιάρθρωση των Επιχειρήσεων Η ύπαρξη ιδιωτικών επιχειρήσεων κατέστη δυνατή από το 1988. Η είσοδος στην αγορά δεν υπαγορευόταν αποκλειστικά από το κράτος και οι τιμές της αγοράς επικρατούσαν σε πολλούς τομείς. Εντούτοις, απαιτείτο σημαντικός βαθμός ιδιωτικοποίησης καθώς και μέτρα για την τόνωση της ανάπτυξης των μικρομεσαίων επιχειρήσεων. Ο ιδιωτικός τομέας αντιπροσωπεύει αυτή τη στιγμή μόνο 50-55% της παραγωγής και της απασχόλησης. Υπό το προηγούμενο καθεστώς, το σύστημα των κοινωνικών επιχειρήσεων και της διαχείρισης από τους εργαζόμενους σήμαινε ότι η διάκριση μεταξύ ιδιοκτητών, διευθυντικών στελεχών και εργαζομένων δεν ήταν σαφής: στις περισσότερες επιχειρήσεις τα διευθυντικά στελέχη διορίζονταν από τους εργαζόμενους. Στις μεγαλύτερες επιχειρήσεις, τα διευθυντικά στελέχη διορίζονταν από τις αρχές. Τα προβλήματα του προσωπικού συμφέροντος οδήγησαν σε κλιμάκωση των μισθών, στις υπεράριθμες θέσεις απασχόλησης και τις χαμηλές επενδύσεις. Οι ζημιογόνες επιχειρήσεις επεβίωσαν όχι τόσο λόγω των επιδοτήσεων της κυβέρνησης αλλά διότι 25 συσσώρευσαν καθυστερούμενες οφειλές σε άλλες επιχειρήσεις, και είχαν εύκολη πρόσβαση σε τραπεζικά δάνεια - γεγονός το οποίο στη συνέχεια υποθήκευσε την ευρωστία του τραπεζικού τομέα. Από τα μέσα του 1993 οι αρχές έδωσαν προτεραιότητα στην χρηματοοικονομική αναδιάρθρωση των κρατικών επιχειρήσεων. Αυτό έγινε κυρίως μέσω του ταμείου ανάπτυξης. Σκοπός τους ταμείου ανάπτυξης είναι να αναδιαρθρώσει, να πωλήσει ή να κλείσει βιομηχανικές επιχειρήσεις οι οποίες δεν μπόρεσαν να ιδιωτικοποιηθούν. Πρόσφατα, το ταμείο στηρίζει μερικές από τις μεγαλύτερες επιχειρήσεις που συνεχίζουν να είναι ζημιογόνες. Το κύριο πρόβλημα που αντιμετωπίζει το ταμείο είναι οι περιορισμένοι χρηματοδοτικοί πόροι που διατίθενται για τις πράξεις του. Ένας άλλος κεντρικός στόχος της κυβέρνησης ήταν η ενθάρρυνση της ανάπτυξης του ιδιωτικού τομέα μέσω νομοθετικών μεταρρυθμίσεων και της εισαγωγής κανονιστικού πλαισίου προσαρμοσμένου στην οικονομία της αγοράς. Η ιδιωτικοποίηση των κοινωνικών επιχειρήσεων σημείωσε μάλλον αργούς ρυθμούς μέχρι τα τέλη του 1994 - αλλά αναμένεται να ολοκληρωθεί μέχρι τα τέλη του 1997. Σε όλους τους πολίτες της Σλοβενίας δόθηκαν δωρεάν μη μεταβιβάσιμοι τίτλοι το 1994 (ισοδύναμοι με το 40% του συνολικού κοινωνικού κεφαλαίου όλων των επιχειρήσεων), τους οποίους μπορούν να χρησιμοποιήσουν για την αγορά μετοχών σε εταιρείες ή σε εταιρείες επενδύσεων χαρτοφυλακίου. Η κυβέρνηση, ανυπόμονη να επιταχύνει την ιδιωτικοποίηση, χορήγησε στην υπηρεσία ιδιωτικοποίησης τον έλεγχο για την ιδιωτικοποίηση όλων των εταιρειών που δεν είχαν ακόμη αρχίσει να εφαρμόζουν προγράμματα ιδιωτικοποίησης. Ένα από τα προβλήματα που απομένουν είναι το "κενό ιδιωτικοποίησης" που προκαλείται από το γεγονός ότι η αξία των εκδοθέντων κουπονιών υπερβαίνει την αξία του ενεργητικού των επιχειρήσεων προς ιδιωτικοποίηση κατά περίπου 1/3. Δεν υπάρχει προς το παρόν απόφαση σχετικά με το ποια εναπομένοντα κρατικά περιουσιακά στοιχεία θα ιδιωτικοποιηθούν έναντι κουπονιών ώστε να καλυφθεί το κενό. Οι κρατικές επιχειρήσεις (υπηρεσίες κοινής ωφελείας και άλλα μονοπώλια) συνεχίζουν να αντιπροσωπεύουν σημαντικό τμήμα του τομέα των επιχειρήσεων. Το 1995, αντιπροσώπευαν ακόμα άνω του 30% του ενεργητικού του συνόλου των μεγαλύτερων επιχειρήσεων (που έχουν πάνω από 10 υπαλλήλους και υπερβαίνουν ορισμένα κατώτατα όρια του ενεργητικού και εσόδων). Το καταστατικό τους παραμένει ασαφές, και υπάρχει έλλειψη αποτελεσματικών μηχανισμών παρακολούθησης και ελέγχου. Η τρέχουσα διάρθρωση των επιχειρήσεων δεν αναπτύχθηκε πολύ μετά την ανεξαρτησία: στο σύστημα δεσπόζουν ακόμα ορισμένες μεγάλες εταιρείες. Το 1995, οι μικρές επιχειρήσεις (0-50 υπαλλήλων) αντιπροσώπευαν το 8% της παραγωγής του τομέα της μεταποίησης ενώ οι μεγαλύτερες επιχειρήσεις (251 και άνω υπαλλήλων) αντιπροσώπευε το 69%. Μεγάλες επιχειρήσεις δεσπόζουν λογικά και στις εξαγωγές: αντιπροσωπεύουν το 76% των εξαγωγών της μεταποίησης το 1995. Οι εξωτερικές επενδύσεις αναπτύχθηκαν αργά στη Σλοβενία, σε σχέση με το μέγεθος της οικονομίας. Το ανωτέρω συνέβη βασικά για δύο λόγους. Πρώτον, η ιδιωτικοποίηση εξελίχθηκε με αργούς ρυθμούς, δεύτερον, οι εξαγορές από τη διαχείριση και τους εργαζόμενους ήταν συνήθεις, γεγονός που κατέστησε δυσκολότερο για τους υπολοίπους να έχουν πρόσβαση στις μετοχές - παρ'ότι μέχρι τα τέλη του 1995, σε 78% των εταιρειών που ολοκλήρωσαν την ιδιωτικοποίηση τους, οι εργαζόμενοι κατείχαν το 60% και άνω των μετοχών. Αυτό αφορά τις μικρότερες επιχειρήσεις. Οι εργαζόμενοι δεν είχαν την οικονομική ευχέρεια να εξαγοράσουν τις μεγαλύτερες εταιρείες και κατ'αυτόν τον τρόπο, σ'αυτές υπάρχει μεγαλύτερη ξένη συμμετοχή. Όπου υπάρχουν ξένες επενδύσεις, οι εταιρείες εν γένει είναι πιο κερδοφόρες. 26 Απαιτείται περαιτέρω αναδιάρθρωση των επιχειρήσεων για τη μείωση της απορρόφησης των δημοσίων πόρων, περιλαμβανομένων των πόρων του ταμείου ανάπτυξης, και για την πρόληψη του παραγκωνισμού κερδοφόρων επιχειρήσεων. Οι αλλαγές σημείωσαν αργούς αριθμούς λόγω των δεσμών μεταξύ των τραπεζών και της δυνατότητας συσσώρευσης ενδοϋπηρεσιακών καθυστερημένων οφειλών. Επιπλέον, το ύψος των νέων επενδύσεων ήταν περιορισμένο λόγω των υψηλών επιτοκίων, που καθιστά την αποδοτικότητα των κεφαλαίων χαμηλή. Χρηματοπιστωτικός Τρμέας Η τράπεζα της Σλοβενίας είναι αρμόδια για τη νομισματική και συναλλαγματική πολιτική. Η τράπεζα συνεστήθη το 1991 ως ανεξάρτητη αρχή για τη διατήρηση της σταθερότητας του εθνικού νομίσματος. Ευθύνη της είναι η προσφορά χρήματος, και ο έλεγχος της μέσω της χρήσης έμμεσων μηχανισμών, όπως οι πράξεις ανοικτής αγοράς, τα απαιτούμενα αποθέματα και οι πιστώσεις αναχρηματοδότησης. Η τράπεζα σημείωσε σχετική επιτυχία όσον αφορά τη σταθερότητα των τιμών. Εντούτοις, το έκτασης της τιμαριθμοποίησης στην οικονομία, ιδίως των επιτοκίων και των μισθών. έργο της καθίσταται δύσκολο λόγω της του ενεργητικού. Παρόλο που Ο τραπεζικός τομέας ήταν αρκετά αποκεντρωμένος υπό το προηγούμενο καθεστώς και υπήρχε σημαντικό πρόβλημα επισφαλών δανείων. Αρχικά, στις αρχές της δεκαετίας του 90, η κατάσταση των χαρτοφυλακίων των δανείων επιδεινώθηκε λόγω των χαμηλών επιδόσεων των επιχειρήσεων οδηγώντας σε απώλεια των το πρόγραμμα τραπεζικών στοιχείων αποκατάστασης των τραπεζών πλησιάζει στην ολοκλήρωση του, υπάρχει ακόμα έλλειψη ανταγωνισμού και οι τράπεζες συνεχίζουν να έχουν υψηλό λειτουργικό κόστος. Οι περισσότερες τράπεζες στη Σλοβενία είναι μικρού μεγέθους και διατηρούν υψηλά αποθέματα σύμφωνα με τις απαιτήσεις της κεντρικής τραπέζης. Οι μεγαλύτερες τράπεζες είναι κρατικές. Επιπλέον, υπάρχει συμφωνία για τα επιτόκια μεταξύ των τραπεζών η οποία καθορίζει τα επιτόκια καταθέσεων. Το καρτέλ αυτό ενεκρίθη από την Τράπεζα της Σλοβενίας και την αντιμονοπωλιακή σύστημα με υπηρεσία. Δεν προσανατολισμένο στην αγορά. Η κατάργηση του καρτέλ επιτοκίου, σε συνδυασμό με την ιδιωτικοποίηση κρατικών τραπεζών που απομένουν καθώς και η μεγαλύτερη συμμετοχή εξωτερικών παραγόντων στον τομέα, θα οδηγήσει τις τράπεζες σε αναδιάρθρωση και θα αυξήσει την ανταγωνιστικότητα τους. χρηματοπιστωτικό συμβατό είναι ένα Όλες οι τράπεζες πληρούν τη διεθνή απαίτηση καταλληλότητας κεφαλαίων και οι επιδόσεις του τραπεζικού τομέα βελτιώθηκαν προσφάτως. Συνολικά, ο τομέας έγινε περισσότερο κερδοφόρος ως αποτέλεσμα των αυξημένων κερδών των τραπεζών και του ελέγχου του κόστους. Παρόλα αυτά, λόγω της πολύ μικρής κλίμακας των τραπεζών, το κόστος παραμένει υψηλό συγκρινόμενο σε διεθνές επίπεδο. Η ανάπτυξη του χρηματοπιστωτικού τομέα, π. χ. οι χρηματαγορές και οι κεφαλαιαγορές, υποφέρουν επίσης από το απηρχαιωμένο σύστημα πληρωμών που κληρονομήθηκε από την πρώην Γιουγκοσλαβία. Παρόλο που έχει εκδοθεί η κατάλληλη νομοθεσία, οι αγορές κυριαρχούνται από τις βασικές τράπεζες και μόνο ένας μικρός αριθμός χρηματοπιστωτικών μέσων είναι διαθέσιμος, και έτσι ο τομέας δεν διευρύνθηκε. Το χρηματιστήριο αξιών είναι προηγμένης τεχνολογίας, αλλά είναι μικρού μεγέθους και δεν συμβάλλει αρκετά στις χρηματοπιστωτικές αγορές. Οι περιορισμοί στις εισροές κεφαλαίων χαρτοφυλακίου μείωσε σημαντικά τον όγκο των συναλλαγών στο χρηματιστήριο. Η διατραπεζική αγορά είναι το μόνο οργανωμένο τμήμα της χρηματαγοράς. Σ'αυτήν συμμετέχουν οι εμπορικές τράπεζες, οι επιχειρήσεις, ορισμένα κρατικά ταμεία, οι ασφαλιστικές εταιρείες και η κυβέρνηση. 27 Οικονομική και Κοινωνική Ανάπτυξη Κοινωνικοί Δείκτεc Η Σλοβενία είναι μικρή χώρα με πληθυσμό 2 εκατ. κατοίκων. Ο πληθυσμός παρέμεινε πολύ σταθερός κατά την περασμένη δεκαετία. Το εργατικό δυναμικό είναι εξειδικευμένο και έχει αρκετά καλή εκπαίδευση - ιδίως οι νεότερες γενεές. Το ποσοστό των εργαζομένων που έχει ολοκληρώσει δευτεροβάθμια εκπαίδευση είναι σχετικά υψηλό και φθάνει το 60% (1995). Επιπλέον, υπάρχει σημαντικός βαθμός κατάρτισης, τόσο στο χώρο εργασίας όσο και άλλου τύπου: οι αρχές εκτιμούν ότι περίπου 30% των εργαζομένων τυγχάνει κατάρτισης. Η διάρκεια ζωής η οποία είχε μειωθεί ως αποτέλεσμα της μετάβασης, βρίσκεται αυτή τη στιγμή ελαφρώς χαμηλότερα από το μέσο όρο της ΕΕ και αυξάνεται εκ νέου: το 1994 η διάρκεια ζωής των γυναικών ήταν 77,4 έτη και των ανδρών 69,6. Περιφερειaκέc και Kλaδικέc Διaφoρέc Τα τελευταία έτη η αστικοποίηση αυξήθηκε μαζί με τη βιομηχανοποίηση, εντούτοις, παραμένει σχετικά χαμηλή: το 1995, 50% του πληθυσμού κατοικούσε στις πόλεις. 2. 2 Η οικονομία υπό την προοπτική της προσχώρησης Εισαγωγή Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Κοπεγχάγης το 1993 καθόρισε τις προϋποθέσεις που πρέπει να πληρούν οι συνδεδεμένες χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης με την προσχώρηση τους. Τα οικονομικά κριτήρια είναι : • η ύπαρξη λειτουργικής οικονομίας της αγοράς· • η ικανότητα αντιμετώπισης των ανταγωνιστικών πιέσεων και των δυνάμεων της αγοράς στην Ένωση· Τα κριτήρια αυτά είναι αλληλένδετα. Πρώτον, μία λειτουργική οικονομία της αγοράς θα μπορεί να αντιμετωπίσει καλύτερα τις ανταγωνιστικές πιέσεις. Δεύτερον, στο πλαίσιο της προσχώρησης στην Ένωση, η λειτουργική αγορά είναι η εσωτερική αγορά. Χωρίς ολοκλήρωση στην εσωτερική αγορά, η προσχώρηση στην ΕΕ θα απωλέσει την οικονομική σημασία της, τόσο για την Σλοβενία όσο και για τους εταίρους της. Η υιοθέτηση του κεκτημένου, και ιδίως του κεκτημένου της εσωτερικής αγοράς είναι κατά συνέπεια ουσιαστικής σημασίας για την υποψήφια χώρα, η οποία θα πρέπει να δεσμευτεί μονίμως στις οικονομικές υποχρεώσεις του μέρους. Η εν λόγω ανέκκλητη δέσμευση απαιτείται για να υπάρξει η βεβαιότητα ότι κάθε τμήμα της διευρυμένης αγοράς της ΕΕ θα συνεχίσει να λειτουργεί με κοινούς κανόνες. Η ικανότητα υιοθέτησης του κεκτημένου έχει διάφορες διαστάσεις. Αφενός, η Σλοβενία χρειάζεται να είναι ικανή να τηρήσει τις οικονομικές υποχρεώσεις του μέλους, εις τρόπον ώστε η ενιαία αγορά να λειτουργεί ομαλά και δίκαια. Αφετέρου, η ικανότητα της Σλοβενίας να επωφεληθεί πλήρως από τις ανταγωνιστικές πιέσεις της εσωτερικής αγοράς απαιτεί την ύπαρξη ευνοϊκού περιβάλλοντος και ευελιξία της σλοβένικης οικονομίας η οποία θα πρέπει να έχει και επαρκές επίπεδο ανθρωπίνου και φυσικού δυναμικού, ιδίως υποδομής. Απουσία των ανωτέρω, οι 28 ανταγωνιστικές πιέσεις είναι πιθανό να θεωρηθούν πολύ έντονες από ορισμένα τμήματα της κοινωνίας, και θα υπάρξει ανάγκη για προστατευτικά μέτρα, τα οποία, εάν εφαρμοστούν, θα θέσουν σε κίνδυνο την ενιαία αγορά. Η ικανότητα και η αποφασιστικότητα μιας υποψήφιας χώρα όσον αφορά την υιοθέτηση και την εφαρμογή του κεκτημένου θα είναι ζωτικής σημασίας, αφού το κόστος και τα οφέλη των ανωτέρω μπορεί να είναι άνισα κατανεμημένα κατά τη διάρκεια του χρόνου, ανά βιομηχανία και ανά κοινωνικές ομάδες. Η ύπαρξη ευρείας συναίνεσης σχετικά με το χαρακτήρα των αλλαγών της οικονομικής πολιτικής που απαιτούνται από την προσχώρηση στην Ένωση και η σταθερότητα της εφαρμογής των οικονομικών μεταρρυθμίσεων έναντι της πίεσης των ομάδων συμφερόντων, μειώνουν τον κίνδυνο για μία χώρα να μην μπορεί να τηρήσει τη δέσμευση της στις οικονομικές υποχρεώσεις της ιδιότητας του μέλους. Σε επίπεδο δημοσίων αρχών, η προσχώρηση στην Ένωση απαιτεί τη διοικητική και νομοθετική ικανότητα να μεταφερθεί και να εφαρμοστεί ένα ευρύ φάσμα τεχνικής νομοθεσίας που απαιτείται για την άρση των εμποδίων στην ελεύθερη κυκλοφορία εντός της Ένωσης και για την εξασφάλιση της λειτουργίας της ενιαίας αγοράς. Οι πτυχές αυτές εξετάζονται σε επόμενα κεφάλαια. Σε επίπεδο επιμέρους εταιρειών, οι επιπτώσεις της υιοθέτησης του κεκτημένου στην ανταγωνιστικότητα τους εξαρτάται από την ικανότητα τους να προσαρμοστούν στο νέο οικονομικό περιβάλλον. Η Ύπαρξη Λειτουργικής Οικονομίας της Αγοράς Η ύπαρξη οικονομίας της αγοράς απαιτεί ισορροπία μεταξύ προσφοράς και ζήτησης που προκύπτει από την ελεύθερη διεπίδραση των δυνάμεων της αγοράς. Η οικονομία της αγοράς είναι λειτουργική όταν το νομοθετικό σύστημα, περιλαμβανομένου του κανονισμού για τα δικαιώματα ιδιοκτησίας υπάρχει και μπορεί να εφαρμοστεί. Οι επιδόσεις της οικονομίας της αγοράς διευκολύνονται και βελτιώνονται ότι υπάρχει μακροοικονομική σταθερότητα και κάποιος βαθμός συναίνεσης σχετικά με τα ουσιαστικά στοιχεία της οικονομικής πολιτικής. Ένας καλά ανεπτυγμένος χρηματοπιστωτικός τομέας και η απουσία σημαντικών εμπ;οδίων για την είσοδο και την έξοδο από την αγορά βοηθούν στη βελτίωση της αποτελεσματικότητας με την οποία λειτουργεί η οικονομία. Η Σλοβενία ξεκίνησε τη διαδικασία μετάβασης από ευνοϊκό σημείο: αποτελούσε σχετικά εύρωστη χώρα με κάποια καλή υποδομή, με προηγούμενο αποκεντρωμένης διαδικασίας λήψης αποφάσεων και καθιερωμένους δεσμούς με τη Δύση· η βιομηχανοποίηση της είχε πραγματοποιηθεί πριν την άφιξη του κουμουνιστικού καθεστώτος και δεν υιοθέτησε ποτέ τον ελεγχόμενο σχεδιασμό. Η ιδιωτική ιδιοκτησία άρχισε να αναπτύσσεται πριν από την ανεξαρτησία. Το πλαίσιο για οικονομία της αγοράς υπάρχει ήδη σε μεγάλο βαθμό. Η μακροοικονομική σταθεροποίηση έχει επιτευχθεί σε μεγάλο βαθμό: ο πληθωρισμός είναι μονοψήφιος, ο προϋπολογισμός και το ισοζύγιο τρεχουσών πληρωμών είναι σχεδόν σε ισορροπία, το νόμισμα είναι σταθερό, και η οικονομική μεγέθυνση ξεκίνησε εκ νέου το 1993. Το εμπόριο, οι περισσότερες τιμές και το καθεστώς συναλλάγματος ελευθερώθηκαν, η ιδιωτική ιδιοκτησία επεκτάθηκε, εκδόθηκε νομοθεσία κατάλληλη για την οικονομία της αγοράς και ενισχύθηκαν τα δικαιώματα ιδιοκτησίας. Η πρόοδος στην εφαρμογή της ευρωπαϊκής συμφωνίας θα βοηθήσει στην παγιοποίηση της λειτουργικής οικονομίας της αγοράς. Εντούτοις, η έκταση του ανταγωνισμού και ο βαθμός στον οποίο λειτουργούν οι μηχανισμοί της αγοράς χρειάζονται ακόμα βελτιώσεις: για παράδειγμα, οι διαδικασίες χορήγησης αδειών είναι ακόμα πολύ τυπικές, οι διαδικασίες 29 πτώχευσης είναι αργές, και στον τραπεζικό τομέα λειτουργεί καρτέλ. Ο υψηλός βαθμός τιμαριθμοποίησης στην οικονομία εισάγει επίσης σημαντική αδράνεια στο σύστημα. Είναι επίσης αναγκαία η μεταρρύθμιση των δημοσίων οικονομικών. Ιδίως, θα πρέπει να εισαχθεί ο ΦΠΑ και να μειωθεί η φορολογική επιβάρυνση της εργασίας. Οι κοινωνικές μεταφορές και οι μισθοί του δημοσίου αντιπροσωπεύουν αυξανόμενο βάρος στις κρατικές δαπάνες το οποίο θα πρέπει να μειωθεί. Το σημαντικότερο και δυσκολότερο θέμα είναι οι συντάξεις. Οι δημόσιες δαπάνες για τις συντάξεις αντιπροσωπεύουν έναν ολοένα μεγαλύτερο ποσοστό του ΑΕΠ και απορροφούν έναν ολοένα και μεγαλύτερο ποσό από τον κεντρικό προϋπολογισμό. Τα μέτρα για την εξασφάλιση της βραχυπρόθεσμης βιωσιμότητας του συστήματος θα πρέπει να συνοδεύονται από περισσότερες διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις. Ένας δυνατός και σταθερός χρηματοπιστωτικός τομέας αποτελεί ουσιαστικό στοιχείο της λειτουργικής οικονομίας της αγοράς. Παρ'όλο που το τραπεζικό σύστημα έχει μακράν παράδοση αποκέντρωσης και οι κανονιστικές ρυθμίσεις φαίνεται να είναι αποτελεσματικές, το σύστημα δεν είναι ακόμα πλήρως ανεπτυγμένο και χρειάζεται να ωριμάσει. Τα περιθώρια των επιτοκίων, ήτοι η διαφορά μεταξύ των επιτοκίων δανεισμού και καταθέσεων, είναι υψηλά διότι πολλές τράπεζες είναι μικρού μεγέθους και το λειτουργικό κόστος υψηλό. Εν γένει, ο τομέας δεν εμφανίζει ανταγωνιστικές πιέσεις που θα ενίσχυαν την μεγαλύτερη ανταγωνιστικότητα. Ως αποτέλεσμα, ο τραπεζικός τομέας δεν είναι ικανός να φέρει εις πέρας το ρόλο του χρηματοδοτικού διαμεσολαβητή: οι αποταμιεύσεις δεν διοχετεύτηκαν αποτελεσματικά σε παραγωγικές επενδύσεις. Παρ'όλα αυτά, ο χρηματοπιστωτικός τομέας είναι σαφώς αρκετά ανεπτυγμένος ώστε να μην εμποδίζει την ομαλή λειτουργία της οικονομίας. Η Ικανότητα Αντιμετώπισης των Ανταγωνιστικών Πιέσεων και των Δυνάμεων ττις Αγοράς Είναι δύσκολο, μερικά χρόνια πριν από την ενδεχόμενη προσχώρηση και πριν ακόμα η Σλοβενία υιοθετήσει και εφαρμόσει το μεγαλύτερο τμήμα της κοινοτικής νομοθεσίας, να κριθεί οριστικά η ικανότητα της χώρας σχετικά με το αν πληρεί το κριτήριο αυτό. Παρ'όλα αυτά, είναι δυνατόν να καθοριστούν ορισμένα χαρακτηριστικά της ανάπτυξης της Σλοβενίας που παρέχουν κάποιες ενδείξεις σχετικά με την πιθανή ικανότητα της να αντιμετωπίσει τις ανταγωνιστικές πιέσεις και τις δυνάμεις της αγοράς στην Ένωση. Το ανωτέρω απαιτεί σταθερό μακροοικονομικό πλαίσιο εντός του οποίου οι επιμέρους οικονομικοί φορείς μπορούν να λάβουν αποφάσεις σε ένα κλίμα με λογικό βαθμό προβλεψιμότητας. Θα πρέπει να υπάρχει επαρκής βαθμός ανθρωπίνου και φυσικού δυναμικού περιλαμβανομένης της υποδομής ώστε να παρασχεθεί η βάση με την οποία οι επιμέρους εταιρείες θα έχουν την ικανότητα να προσαρμοστούν ώστε να αντιμετωπίσουν τις αυξανόμενες ανταγωνιστικές πιέσεις στην ενιαία αγορά. Οι εταιρείες θα πρέπει να επενδύσουν για τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας τους, ώστε να είναι ικανές για εγχώριο ανταγωνισμό και να εκμεταλλευτούν τις οικονομίες κλίμακας που προκύπτουν από την πρόσβαση στην ενιαία αγορά. Η εν λόγω ικανότητα προσαρμογής θα είναι τόσο μεγαλύτερη, όσο περισσότερες εταιρείες έχουν πρόσβαση σε επενδυτικούς πόρους, όσο καλύτερη είναι η ποιότητα των ικανοτήτων του εργατικού δυναμικού τους, και όσο ικανότερες είναι στο θέμα της καινοτομίας. Επιπλέον, όσο υψηλότερος είναι ο βαθμός της οικονομικής ολοκλήρωσης που η οικονομία μιας χώρας επιτυγχάνει με την ένωση πριν από την προσχώρηση, τόσο ικανότερη θα είναι να τηρήσει τις υποχρεώσεις του μέλους. Όσο μεγαλύτερο βαθμό 30 ολοκλήρωσης έχει μια χώρα με την Ένωση τόσο μικρότερος θα είναι ο βαθμός αναδιάρθρωσης που απαιτείται από την προσχώρηση. Το επίπεδο οικονομικής ολοκλήρωσης έχει σχέση τόσο με το φάσμα όσο και τον όγκο των συναλλασσόμενων εμπορευμάτων με τα κράτη μέλη. Τα άμεσα οφέλη από την πρόσβαση στην ενιαία αγορά μπορούν επίσης να είναι καλύτερα σε τομείς όπου υπάρχει μεγάλο ποσοστό μικρών εταιρειών, αφού οι τελευταίες επηρεάζονται σχετικά περισσότερο από τα εμπόδια του εμπορίου. Η Σλοβενία είναι δυνητικά αρκετά ικανή να αντιμετωπίσει τις ανταγωνιστικές πιέσεις και τις δυνάμεις της αγοράς στην Ένωση. Η σταθεροποίηση του μακροοικονομικού περιβάλλοντος έχει προχωρήσει, η υποδομή είναι αρκετά ανεπτυγμένη, και έχει σημειωθεί σημαντική πρόοδος στον αναπροσανατολισμό του συστήματος εκπαίδευσης και κατάρτισης προκειμένου να στηριχθεί η ανταγωνιστικότητα. Παρόλο που στο παρελθόν η οικονομία είχε σχετικά υψηλό κόστος εργασίας, ήταν ικανή να εξαγάγει επιτυχώς διότι η παραγωγή ήταν σχετικά καλής ποιότητας, και το μοναδιαίο κόστος εργασίας ήταν ακόμα χαμηλό σε σχέση με την ΕΕ. Εντούτοις, το επίπεδο ανταγωνιστικότητας μειώθηκε λόγω της ταχείας αύξησης των μισθών και της πραγματικής υπερτίμησης του νομίσματος. Ο ανταγωνισμός από άλλες υπό μετάβαση οικονομίες, όπου το κόστος εργασίας είναι ακόμα χαμηλότερο αυξάνεται. Παρόλο που σημειώθηκε αύξηση της παραγωγικότητας, ο αργός ρυθμός της βελτίωσης της ανταγωνιστικότητας εμποδίζει την επέκταση των οικονομικών δραστηριοτήτων. Ο υψηλός βαθμός ολοκλήρωσης με την Ένωση, περίπου 2/3 των συνολικών ροών εξαγωγών και εισαγωγών πραγματοποιούνται με την ΕΕ - δεικνύει ότι η ανταγωνιστικότητα παραμένει αρκετά υψηλή. Επιπλέον η λεπτομερέστερη ανάλυση των εξαγωγών εμπορευμάτων δεικνύει ότι παρ'όλο που ο μεταφορικός και ηλεκτρολογικός εξοπλισμός αντιπροσωπεύει το 25% των εξαγωγών, η Σλοβενία εξάγει επιτυχώς ένα σχετικά ευρύ φάσμα προϊόντων, γεγονός που δείχνει την γενική ικανότητα της σλοβένικης οικονομίας να είναι ανταγωνιστική στην ενιαία αγορά. Επιπλέον, η ευρύτητα των εμπορικών συναλλαγών με την ΕΕ μειώνει την ευπάθεια της οικονομίας απέναντι στην πλήρη ολοκλήρωση στην ενιαία αγορά και την υιοθέτηση του κεκτημένου· ακόμα και αν κάποιος τομέας αποδειχθεί ότι είναι αδύνατον να αντέξει τον ανταγωνισμό στην ενιαία αγορά μετά την προσχώρηση, η διαφοροποίηση των εξαγωγών θα επιτρέψει στην οικονομία να εξέλθει σχετικά άθικτη. Αλλες αποδείξεις σχετικά με την ικανότητα της οικονομίας να προσαρμοστεί σε ένα μεγαλύτερο ανταγωνισμό έχουν σχέση με τη δομή της ιδιοκτησίας και της παραγωγής- οι αποδείξεις είναι μεικτές. Προς το παρόν η βιομηχανική δομή δεν είναι πολύ συγκεντρωμένη και η Σλοβενία παράγει ορισμένα προϊόντα υψηλής τεχνολογίας, που μαζί δεικνύουν ότι η προσαρμογή θα μπορούσε να είναι αρκετά ομαλή. Επιπλέον, ο αριθμός των ιδιωτικών και μικρότερων εταιρειών αυξήθηκε. Εντούτοις, η παραγωγή και η απασχόληση κυριαρχούνται ακόμα από επιχειρήσεις στις οποίες οι πρακτικές διαχείρισης δεν έχουν αλλάξει. Ένα μεγάλο μέρος των μεσαίων επιχειρήσεων είναι η ιδιοκτησία της διαχείρισης και των εργαζομένων, των οποίων τα κίνητρα για αναδιάρθρωση, ιδίως μέσω αλλαγών των πρακτικών εργασίας, είναι αδύνατα. Επιπλέον, σ'αυτές τις επιχειρήσεις, η πρόσβαση σε νέα κεφάλαια και τεχνολογία, τα οποία θα διευκόλυναν την αναδιάρθρωση, είναι σχετικά περιορισμένη σε σύγκριση με τις εταιρείες ξένης ιδιοκτησίας. Οι κρατικές επιχειρήσεις αντιπροσωπεύουν ακόμα ένα σημαντικό τμήμα της παραγωγής. Η έλλειψη αποτελεσματικών δομών παρακολούθησης και ελέγχου των εν λόγω επιχειρήσεων δεν βοηθά για την αναδιάρθρωση τους. Οι επενδύσεις είναι σχετικά χαμηλές ως ποσοστό του ΑΕΠ και μέχρι σήμερα πραγματοποιούντο σε μεγάλο βαθμό με στην υποδομή (τηλεπικοινωνίες και 31 μεταφορικές διασυνδέσεις) και για τον ενεργειακό τομέα. Σημαντικό τμήμα κατευθύνθηκε σε "μη παραγωγικά" στοιχεία (π. χ. γη, κτίρια). Είναι ευνόητο ότι το ανωτέρω δεν απέφερε άμεσες βελτιώσεις των επιδόσεων παραγωγικότητας, εντούτοις, θέτει τις βάσεις για μελλοντικά κέρδη. Παρόλο που η βασική επιστημονική έρευνα βρίσκεται σε υψηλό επίπεδο, δεν υπάρχουν αρκετές επενδύσεις στην έρευνα των επιχειρήσεων και στην εφηρμοσμένη έρευνα. Προς το παρόν ο ιδιωτικός τομέας αντιπροσωπεύει μόνον 23% των επενδύσεων. Το ποσό των άμεσων ξένων επενδύσεων στη Σλοβενία είναι επίσης πολύ χαμηλό, σε σύγκριση με το μέγεθος της οικονομίας. Το ανωτέρω ενεργεί μάλλον ως τροχοπέδη για την αναδιάρθρωση, ιδίως δεδομένου ότι οι εταιρείες με εξωτερικές επενδύσεις είναι οι πιο επιτυχημένες όσον αφορά τις εξαγωγές, την απόδοση των κεφαλαίων, και το κόστος εργασίας. Οι δεσμοί μεταξύ των επιχειρήσεων και των τραπεζών τους είναι συχνά στενοί και έτσι οι τελευταίες δυσκολεύονται να ασκήσουν επαρκή χρηματοοικονομική πειθαρχία στις επιχειρήσεις. Η γεωργία κυριαρχείται από μικρά διεσπαρμένα επιμέρους αγροκτήματα. Η τεχνολογία, η παραγωγικότητα και η αποδοτικότητα είναι χαμηλές, και κατά συνέπεια υπάρχει σημαντική ανάγκη για προσαρμογή, που θα μπορούσε να οδηγήσει σε χαμηλότερη απασχόληση στον τομέα. Οι αρχές γνωρίζουν ότι το νομοθετικό σύστημα χρειάζεται να προσαρμοστεί περαιτέρω, και ότι πρέπει να υιοθετηθούν τα πρότυπα της ΕΕ, εάν η Σλοβενία πρόκειται να αντιμετωπίσει τον ανταγωνισμό στην Ένωση. Το ανωτέρω θα απαιτήσει σημαντικές εισροές από τη δημόσια διοίκηση, η οποία θα πρέπει να ενισχυθεί όσον αφορά το συντονισμό και την εφαρμογή. Επιπροσθέτως, οι αρχές έχουν προσδιορίσει την ανάγκη να υπάρξει σαφής διαχωρισμός της νομοθετικής και της εκτελεστικής εξουσίας ώστε να δοθεί στην κυβέρνηση σαφέστερος ρόλος και να διευκολυνθεί η εφαρμογή της πολιτικής. Παρόλο που ο τραπε£ικός τομέας είναι σχετικά καλά ανεπτυγμένος, δεν είναι ανταγωνιστικός: το λειτουργικό κόστος είναι υψηλό, και υπάρχει έλλειψη ανταγωνισμού κατά τον καθορισμό των επιτοκίων λόγω συμφωνίας καρτέλ. Επειδή ο αριθμός των τραπεζών είναι πολύ μεγάλος για το μέγεθος και τις οικονομικές ανάγκες της χώρας, ο τομέας θα χρειαστεί να γίνει πιο συμπαγής. Οι σλοβένικες αρχές αφιερώνουν σημαντικούς πόρους για την ανάπτυξη συνεκτικού μεσοπρόθεσμου ιιακροοικονομικού και μικροοικονομικού πλαισίου, εντός του οποίου οι αναγκαίες οικονομικές μεταρρυθμίσεις με την προετοιμασία της προσχώρησης στην ΕΕ μπορεί να προσδιοριστούν ευκολότερα και να εκτελεστούν ομαλότερα. Προοπτικές και Προτεραιότητες Οι σλοβένικες αρχές υιοθέτησαν δύο μεσοπρόθεσμες στρατηγικές: μία για την οικονομική πολιτική στο σύνολο της, και μία ειδικά για την διεθνή πολιτική. Τα προβλήματα που αντιμετωπίζει η οικονομία προσδιορίστηκαν σαφώς στη μεσοπρόθεσμη στρατηγική της κυβέρνησης, αλλά η εν λόγω στρατηγική θα πρέπει της πολιτικής μεταφέρθηκε από την να μακροοικονομική σταθεροποίηση στη μικροοικονομική και διαρθρωτική προσαρμογή. Σκοπός είναι να τονωθεί η ανταγωνιστικότητα και να αναζωογονηθεί η οικονομία. Οι λεπτομέρειες της πολιτικής - π. χ. χρηματοδότηση, και χρονοδιάγραμμα έχουν προετοιμαστεί. εφαρμοστεί. Η επικέντρωση Τα δυνατά και αδύνατα σημεία της Σλοβενίας απορρέουν σε μεγάλο βαθμό από το γεγονός ότι είναι μία μικρή ανοικτή οικονομία με σχετική ευρωστία, και με έντονα συναινετική παράδοση. Η Σλοβενία σημείωσε σημαντική πρόοδο στην επίτευξη της μακροοικονομικής σταθερότητας: ο πληθωρισμός είναι μονοψήφιος, το έλλειμμα του προϋπολογισμού 32 χαμηλό, το νόμισμα σταθερό και η οικονομική μεγέθυνση ξεκίνησε εκ νέου το 1993. Η πρόοδος των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων, αφετέρου, ήταν κατά πολύ βραδύτερη. Το σύστημα εμφανίζει έλλειψη δυναμισμού, και έχει χαμηλές επιδόσεις στην αναδιάρθρωση και τις επενδύσεις. Ως αποτέλεσμα των ανωτέρω η οικονομική μεγέθυνση παραμένει σχετικά χαμηλή, ενώ οι πληθωριστικές πιέσεις παραμένουν. Η επέκταση φαίνεται να εμποδίζεται σε ορισμένο βαθμό βραχυπρόθεσμα από την ανάγκη για περαιτέρω μεταρρύθμιση των δημοσιονομικών. Προκειμένου να επιταχυνθεί εκ νέου ο αριθμός ανάπτυξης, θα πρέπει να βελτιωθεί η ανταγωνιστικότητα και οι εξαγωγικές επιδόσεις. Η πρόοδος των διαρθρωτικών αλλαγών ήταν σχετικά αργή διότι η απαίτηση για μεταρρυθμίσεις ήταν μικρότερη από αλλού. Πρώτον, η οικονομία ήταν σχετικά εύρωστη, και συνεχίζει να είναι. Δεύτερον, η βιομηχανική πτώση μετά την ανεξαρτησία ήταν λιγότερο σοβαρή από οπουδήποτε αλλού. Η αναδιάρθρωση ήταν περιορισμένη λόγω εν μέρει της μεθόδου και της ταχύτητας ιδιωτικοποίησης, η οποία δεν έφερε νέα κεφάλαια ή νέα διαχείριση. Το ανωτέρω συμβάλλει στο να εξηγηθεί το γιατί οι επενδύσεις στην τεχνολογία και στην έρευνα και ανάπτυξη σε επίπεδο επιχειρήσεων υπήρξαν περιορισμένες. Ένας δεύτερος παράγοντας είναι τα υψηλά επιτόκια που αποθαρρύνουν τις επενδύσεις. Οι πληθωριστικές πιέσεις είναι έντονες. Η απαιτούμενη περαιτέρω ελευθέρωση των τιμών για ορισμένα βασικά εμπορεύματα θα συνεχίσει να εντείνει τις πιέσεις στο επίπεδο τιμών. Επιπλέον, ο πληθωρισμός τροφοδοτείται από την τιμαριθμοποίηση των μισθών και των επιτοκίων. Είναι αναγκαίο να μειωθεί ο βαθμός τιμαριθμοποίησης προκειμένου να ελεγχθεί ο πληθωρισμός. Η ανταγωνιστικότητα επηρεάστηκε από την έλλειψη επενδύσεων σε σύγχρονη τεχνολογία, την έλλειψη αναδιάρθρωσης και το αυξανόμενο μοναδιαίο κόστος εργασίας. Η επιλεγείσα μέθοδος ιδιωτικοποίησης, η οποία ευνοεί τα διευθυντικά στελέχη και τους εργαζόμενους που κατέχουν δικαιώματα, δεν ενθαρρύνει τη συμμετοχή ξένων επενδυτών και δεν φέρνει πολλά νέα κεφάλαια. Σε πολλές περιπτώσεις, δεν κατέληξε καν σε ουσιαστικά νέες μεθόδους εργασίας ή σε αναδιάρθρωση. Οι εγχώριες επενδύσεις ήσαν μεγαλύτερες στον κοινωνικό τομέα παρά στον ιδιωτικό τομέα, όπου ήσαν περιορισμένες λόγω των υψηλών πραγματικών επιτοκίων και της μικρής πρόσβασης σε δάνεια. Όσον αφορά τους μισθούς, οι κοινωνικές συμφωνίες του 1994-1996 κατάφεραν σε ορισμένο βαθμό να σταθεροποιήσουν τις αυξήσεις αλλά είχαν μόνο περιορισμένη επιτυχία - η αύξηση των πραγματικών μισθών συνεχίστηκε πέραν της αύξησης της παραγωγικότητας και πέραν των στόχων που είχαν θέσει οι συμφωνίες. Η ανάγκη να ελεγχθεί η αύξηση των μισθών γίνεται ολοένα και μεγαλύτερη αλλά δεν υπήρξε καμία συντονισμένη προσπάθεια να αντιμετωπιστεί το βασικό πρόβλημα της τιμαριθμοποίησης του συστήματος. Η κυβέρνηση μείωσε το εργατικό κόστος εκτός των μισθών, αλλά παραμένει πολύ υψηλό και οι δημοσιονομικοί περιορισμοί μπορεί να καταστήσουν δυσκολότερες τις περαιτέρω μειώσεις. Η Σλοβενία πρέπει ακόμα να μεταρρυθμίσει τμήμα των δημοσίων οικονομικών της. Προς το παρόν η φορολογική επιβάρυνση των εισφορών κοινωνικής ασφάλισης είναι δυσανάλογη και δεν υπάρχει ΦΠΑ. Και τα δύο αυτά θέματα θα πρέπει να αντιμετωπιστούν. Ο ΦΠΑ πρόκειται να εισαχθεί το 1999, σημαντικά αργότερα απ'ό,τι είχε αρχικά προβλεφθεί. Η άλλη πρόκληση είναι η μεταρρύθμιση των ταμείων συντάξεων και ανεργίας. Μέχρι πρόσφατα τα ταμεία αυτά αυτοχρηματοδοτούντο. Εντούτοις, λόγω των χαμηλότερων κοινωνικών εισφορών και των δημογραφικών αλλαγών, οι οποίες πρόκειται να επιδεινωθούν παρά να βελτιωθούν, οδηγήθηκαν σε έλλειμμα. Μέχρι σήμερα ο κρατικός προϋπολογισμός χρηματοδοτούσε το έλλειμμα αλλά υπάρχουν όρια για το πόσο μπορεί να συνεχιστεί αυτό. 33 Η δημόσια διοίκηση μεταρρυθμίστηκε σε σημαντικό βαθμό· εντούτοις, οι αρχές αισθάνονται ακόμα ορθά την ανάγκη να βελτιώσουν τη χάραξη και την εφαρμογή πολιτικής. Προς το παρόν υπάρχει έλλειψη συντονισμού στους τομείς αυτούς πολιτικής στους οποίους εμπλέκονται περισσότερα από ένα υπουργεία. 2. 3. Γενική Εκτίμηση Η Σλοβενία μπορεί να θεωρηθεί ως λειτουργική οικονομία της αγοράς. Έχει σημειώσει σημαντική πρόοδο στην ελευθέρωση και την ιδιωτικοποίηση, και προέβη επιτυχώς σε σταθεροποίηση της οικονομίας. Εντούτοις, υπάρχει έλλειψη ανταγωνισμού σε ορισμένους τομείς, ιδίως στον χρηματοπιστωτικό τομέα, η λειτουργία των μηχανισμών της αγοράς χρειάζεται ακόμα κάποια βελτίωση, και οι αναγκαίες μεταρρυθμίσεις του φορολογικού συστήματος και του συστήματος κοινωνικής ασφάλισης δεν έχουν ακόμη ολοκληρωθεί. Η Σλοβενία θα είναι ικανή να αντιμετωπίσει τις ανταγωνιστικές πιέσεις και τις δυνάμεις της αγοράς στην Ένωση μεσοπρόθεσμα, υπό την προϋπόθεση ότι θα μειωθούν τα δύσκαμπτα σημεία της οικονομία. Διαθέτει διαφοροποιημένη εξαγωγική βάση, το εργατικό δυναμικό είναι εξειδικευμένο και με υψηλή κατάρτιση, και η υποδομή σχετικά καλή. Εντούτοις, η αναδιάρθρωση των επιχειρήσεων σημείωσε αργούς ρυθμούς λόγω του συναινετικού χαρακτήρα της διαδικασίας λήψης οικονομικών αποφάσεων, και λόγω των κινήτρων των εργαζομένων και των διευθυντικών στελεχών να διατηρήσουν την υφιστάμενη κατάσταση. Η βελτίωση της ανταγωνιστικότητας παρακωλύθηκε από την ταχεία αύξηση των μισθών σε συνδυασμό με τη χαμηλή ανάπτυξη της παραγωγικότητας. Το χαμηλό επίπεδο των άμεσων ξένων επενδύσεων αντικατοπτρίζει τα εν λόγω διαρθρωτικά προβλήματα, τα οποία θα πρέπει να επιλυθούν. 34 3. Ικανότητα Ανάληψης των Υποχρεώσεων του Μέλους Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Κοπεγχάγης συμπεριέλαβε μεταξύ των κριτηρίων για την προσχώρηση ικανότητα των υποψηφίων να αναλάβουν τις υποχρεώσεις του μέλους, μεταξύ των οποίων και την υιοθέτηση των στόχων της πολιτικής, οικονομικής και νομισματικής ένωσης". "την Όταν υπέβαλε την αίτηση της για προσχώρηση στην Ένωση βάσει της συνθήκης, η Σλοβενία αποδέχθηκε ανεπιφύλακτα τους βασικούς στόχους της Ένωσης, συμπεριλαμβανομένων των πολιτικών και των μέσων. Το παρόν κεφάλαιο εξετάζει την ικανότητα της Σλοβενίας να αναλάβει τις υποχρεώσεις του μέλους - δηλαδή να υιοθετήσει το νομικό και θεσμικό πλαίσιο, γνωστό ως κεκτημένο, μέσω του οποίου η Ένωση επιδιώκει την επίτευξη των στόχων της. Με την ανάπτυξη της Ένωσης, το κεκτημένο έγινε προοδευτικά επαχθέστερο και αποτελεί μεγαλύτερη πρόκληση για τις μελλοντικές προσχωρήσεις από ό,τι κατά το παρελθόν. Η ικανότητα της Σλοβενίας να εφαρμόσει το κεκτημένο αποτελεί βασική προϋπόθεση της ικανότητας της να λειτουργήσει επιτυχώς στο πλαίσιο της Ένωσης. Τα κεφάλαια που ακολουθούν εξετάζουν για κάθε έναν από τους κύριους τομείς δραστηριοτήτων της Ένωσης, την τρέχουσα κατάσταση και τις προοπτικές της Σλοβενίας. Εναρκτήριο σημείο της περιγραφής και της ανάλυσης αποτελεί συνοπτική περιγραφή του κεκτημένου, με αναφορά, εφόσον χρειάζεται, των διατάξεων της ευρωπαϊκής συμφωνίας και του Λευκού Βιβλίου. Τέλος, για κάθε τομέα δραστηριοτήτων παρατίθεται σύντομη αξιολόγηση της ικανότητας της Σλοβενίας να αναλάβει μεσοπρόθεσμα τις υποχρεώσεις του μέλους. 3. 1 Εσωτερική Αγορά Χωρίς Σύνορα Η ενιαία αγορά της Ένωσης καθορίζεται από το άρθρο 7Α της συνθήκης ως ένας χώρος χωρίς εσωτερικά σύνορα στον οποίο εξασφαλίζεται η ελεύθερη κυκλοφορία αγαθών, προσώπων, υπηρεσιών και κεφαλαίων. Η ενιαία αγορά, που κατέχει κεντρικό ρόλο στη διαδικασία κοινοτικής ολοκλήρωσης, στηρίζεται σε μία ανοιχτή οικονομία αγοράς, όπου πρέπει να επικρατούν ο ανταγωνισμός και η οικονομική και κοινωνική συνοχή. Η πραγματική εφαρμογή των ελευθεριών που αναφέρονται στη συνθήκη, προϋποθέτει όχι μόνο το σεβασμό σημαντικών αρχών όπως είναι, για παράδειγμα, η αρχή ΐΉζ Μ-Ή διάκρισης ή η αρχή της αμοιβαίας αναγνώρισης των εθνικών κανόνων - όπως έχουν περιγραφεί ρητά αυτές οι αρχές από τη νομολογία του Δικαστηρίου - αλλά επίσης την ταυτόχρονη και αποτελεσματική εφαρμογή ενός συνόλου κοινών ειδικών διατάξεων. Αυτές οι ειδικές διατάξεις προορίζονται ιδίως στο να εξασφαλίζουν την ασφάλεια και τη δημόσια υγεία, την προστασία του περιβάλλοντος και του καταναλωτή, τη διατήρηση της εμπιστοσύνης του κοινού στον τομέα των υπηρεσιών ή την εξασφάλιση των κατάλληλων προσόντων για τα άτομα που ασκούν ορισμένα ειδικά επαγγέλματα, και, κατά περίπτωση, την καθιέρωση ή τον συντονισμό ορισμένων μηχανισμών ρύθμισης και επιτήρησης δεδομένου ότι όλοι οι έλεγχοι και οι συστηματικές επαληθεύσεις που είναι αναγκαίες για να εξασφαλισθεί η καλή εφαρμογή των κανόνων, λαμβάνουν χώρα στο εσωτερικό της αγοράς και όχι κατά τη διέλευση των συνόρων. Το κοινοτικό δίκαιο πρέπει να μεταφερθεί πραγματικά σε εθνικό επίπεδο αλλά πρέπει ακόμη περισσότερο να εφαρμόζεται ορθά επιτόπου από τις κατάλληλες διοικητικές και δικαστικές δομές των κρατών μελών, καθώς και από τις 35 επιχειρήσεις. Αυτό το προηγούμενο είναι αναγκαίο για να καθιερωθεί η απαραίτητη αμοιβαία εμπιστοσύνη στη καλή λειτουργία της εσωτερικής αγοράς. Αυτό το κεφάλαιο πρέπει να συνδυαστεί ιδίως με τα κεφάλαια που αφορούν την κοινωνική πολιτική, την πολιτική περιβάλλοντος, την προστασία των καταναλωτών και τις τομεακές πολιτικές. Οι Τέσσερις Ελευθερίες Η εφαρμογή του κεκτημένου από τις υποψήφιες χώρες στηρίζεται σε μία σταδιακή προσέγγιση : η συμφωνία σύνδεσης μεταξύ της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και των κρατών μελών της και της Σλοβενίας υπογράφηκε το 1996, ενώ ακόμη εκκρεμεί η κύρωση της. Στο πλαίσιο των τεσσάρων ελευθεριών και της προσέγγισης του δικαίου, η συμφωνία προβλέπει ειδικότερα την άμεση ή προοδευτική εφαρμογή ορισμένων αμοιβαίων ή όχι υποχρεώσεων, όσον αφορά ιδίως το δικαίωμα εγκατάστασης, την εθνική μεταχείριση, τις ελεύθερες συναλλαγές, τους τομείς της πνευματικής ιδιοκτησίας και των δημοσίων συμβάσεων. πριν από την έναρξη ισχύος της ευρωπαϊκής συμφωνίας, η ενδιάμεση συμφωνία προβλέπει την εφαρμογή των διατάξεων για. το εμπόριο και τις εμπορικές πτυχές όπως αναφέρεται στην ευρωπαϊκή συμφωνία με ισχύ από 1ης Ιανουαρίου 1997. Το Λευκό Βιβλίο COM (95) 163 τελικό, που παρουσίασε η Επιτροπή το 1995 για να βοηθήσει τις υποψήφιες χώρες να προετοιμαστούν για την ένταξη τους στην ενιαία αγορά, οριοθετεί στενότερα τις εν λόγω νομοθεσίες· επιλέγει τα θέματα και τα "μέτρα κλειδιά" που ασκούν άμεση επιρροή στην ελεύθερη κυκλοφορία εμπορευμάτων, υπηρεσιών, κεφαλαίων και προσώπων, και παρουσιάζει τις αναγκαίες προϋποθέσεις για την εφαρμογή τους, συμπεριλαμβανομένων των δικαστικών και οργανωτικών δομών. Εξετάζει 23 τομείς της κοινοτικής δραστηριότητας, κατανέμοντας τα εν λόγω μέτρα σε δύο στάδια, ανάλογα με τον βαθμό προτεραιότητας τους και καθορίζει επομένως ένα πρόγραμμα εργασίας για την περίοδο πριν από την προσχώρηση. Το γραφείο τεχνικής βοήθειας και ανταλλαγής πληροφοριών (ΤΑΙΕΧ) συστάθηκε με στόχο να συμπληρώνει και να επικεντρώνει την τεχνική βοήθεια στους τομείς του δικαίου που καλύπτονται στο Λευκό Βιβλίο. Το γραφείο αυτό καθιέρωσε πρόσφατα μία νομοθετική βάση δεδομένων. Η προσχώρηση στην Ευρωπαϊκή Ένωση προϋποθέτει για τις υποψήφιες χώρες τη μεταφορά και την εφαρμογή του συνόλου του κεκτημένου. Πρέπει να υπογραμμιστεί ως προς αυτό ότι το σχέδιο δράσης για την εσωτερική αγορά που υποβλήθηκε στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Αμστερνταμ, καλύπτει τις αναγκαίες δράσεις με προτεραιότητα για να βελτιωθεί η λειτουργία της ενιαίας αγοράς της Ευρώπης των 15, λαμβανομένης υπόψη της εισαγωγής του ενιαίου νομίσματος. Αυτό θα οδηγήσει αναγκαστικά στην εξέλιξη του κεκτημένου. Το Γενικό Πλαίσιο Οι επιχειρήσεις πρέπει να ασκούν τις δραστηριότητες με βάση τους κοινούς κανόνες ανεξάρτητα από τον τομέα δραστηριότητας τους. Αυτοί οι κοινοί κανόνες είναι σημαντικοί επειδή καθιερώνουν το γενικό πλαίσιο λειτουργίας των οικονομιών και επομένως τους γενικούς όρους του ανταγωνισμού. Σ'αυτόν τον τομέα περιλαμβάνονται, εκτός από τους κανόνες του ανταγωνισμού (επιχειρήσεις και δημόσια βοήθεια) και τις δημοσιονομικές διατάξεις που εξετάζονται σε άλλους τομείς της γνώμης, το άνοιγμα των δημοσίων συμβάσεων για τα έργα, τις 36 προμήθειες και τις υπηρεσίες, η εναρμόνιση των κανόνων πνευματικής ιδιοκτησίας (συμπεριλαμβανομένου του ευρωπαϊκού διπλώματος ευρεσιτεχνίας) η εναρμόνιση των κανόνων σε θέματα δικαίου των επιχειρήσεων και λογιστικού δικαίου. Η προστασία των ατομικών στοιχείων καθώς και η μεταβίβαση των διώξεων και η αναγνώριση των δικαστικών αποφάσεων (συμβάσεις άρθρου 220). Συνοπτική Περιγραφή Οι δημόσιες συμβάσεις ρυθμίζονται από ένα νόμο-πλαίσιο του 1997, ο οποίος ποορίζεται για να εφαρμόσει μέρος των απαιτήσεων της ΕΚ ως ένα πρώτο στάδιο. Η κυβέρνηση σήμερα βρίσκεται στο στάδιο υιοθέτησης ορισμένων διαταγμάτων εφαρμογής. Μία μονάδα δημοσίων συμβάσεων υπό την αιγίδα του Υπουργείου Οικονομικών, είναι επιφορτισμένη με τον έλεγχο του συστήματος δημοσίων συμβάσεων, προετοιμάζοντας νέα νομοθεσία και εκδίδοντας οδηγίες. Σύμφωνα με αυτόν τον νόμο, το Κοινοβούλιο θα ορίσει μια ανεξάρτητη επιτροπή ελέγχου που θα ρυθμίζει όλες τις αιτήσεις για τον έλεγχο των αποφάσεων. Με βάση τον νόμο για τη βιομηχανική ιδιοκτησία (1992-93) και τον νόμο για την πνευματική ιδιοκτησία (1992-93), η νομοθεσία για την πνευματική και βιουιηγανικη ιδιοκτησία στη Σλοβενία έχει αναπτυχθεί καλά. Το γραφείο πνευματικής ιδιοκτησίας είναι επιφορτισμένο με τον έλεγχο του δικαίου στον τομέα της πνευματικής και βιομηχανικής ιδιοκτησίας και με το συντονισμό της συνεργασίας με τα τελωνεία, την αστυνομία και τη διεύθυνση εμπορικής επιθεώρησης. Η Συμφωνία TRIPS ήδη εφαρμόζεται στη Σλοβενία. Το εταιρικό δίκαιο διέπεται από τον νόμο του 1993 για τις εμπορικές εταιρείες. Σήμερα, έχουν εισαχθεί στο Χρηματιστήριο 48. 000 εταιρείες διαφόρων τύπων. Οι εταιρείες μπορούν να εκδίδουν μερίδες για τη συγκέντρωση πόρων και οι μέτοχοι προστατεύονται ως προς αυτό. Ο νόμος καθορίζει τις ελάχιστες κεφαλαιουχικές ανάγκες. Υπάρχουν ρήτρες διασφάλισης για την προστασία του εγκεκριμένου κεφαλαίου. Υπάρχουν επίσης διάφορες υποχρεώσεις για την προστασία των πιστωτών ανάλογα με τον τύπο της εταιρείας. Οι εταιρείες υποχρεούνται να δημοσιεύουν πληροφορίες σχετικά με τις σημαντικότερες αποφάσεις που τις αφορούν. Υπάρχει ένα μητρώο εταιρειών στο οποίο τηρούνται όλες οι βασικές πληροφορίες σχετικά με κάθε εταιρεία. Τα άρθρα 246 παράγραφος 5 και 449 παράγραφος 6 του νόμου για τις εμπορικές εταιρείες αναφέρουν ότι η πλειοψηφία των διοικητών συμμετοχικών εταιρειών και εταιρειών περιορισμένης ευθύνης πρέπει να είναι υπήκοοι της Σλοβενίας. Υπάρχουν επίσης διατάξεις που περιορίζουν τη λειτουργία ξένων εταιρειών στη Σλοβενία μέσω υποκαταστημάτων, πράγμα που περιορίζει την ελευθερία της εγκατάστασης (άρθα 561 έως 568). Ο λογιστικός τομέας ρυθμίζεται από το κεφάλαιο 7 του νόμου για τις εμπορικές εταιρείες (1993). Υπάρχει ένας νόμος για το λογιστικό έλεγχο (1993). Το Ινστιτούτο Ελεγκτών της Σλοβενίας έχει το δικαίωμα να υιοθετεί τα λογιστικά πρότυπα και να εκδίδει πιστοποιητικά στους ελεγκτές. Το άρθρο 38 του Συντάγματος της Σλοβενίας προβλέπει την προστασία των προσωπικών στοιγείων. Με βάση αυτό το άρθρο, ο νόμος της 7ης Μαρτίου 1990 καθιερώνει το θεσμικό πλαίσιο για την προστασία των στοιχείων, και προβλέπει τη δημιουργία μιας εποπτεύουσας αρχής. Η Σλοβενία προσχώρησε το Μάϊο 1994 στη Σύμβαση αριθ. 108 του Συμβουλίου της Ευρώπης για την προστασία των στοιχείων. Αξιολόγηση της τρέχουσας κατάστασης και των προοπτικών Η νέα σλοβένικη νομοθεσία για τις δημόσιες συμβάσεις ενσωματώνει μόνο μέρος των οδηγιών της ΕΚ. Πρέπει να διευκρινιστούν οι κανόνες για τα κριτήρια επιλογής και ανάθεσης. Το σύστημα ένδικων μέσων αποκατάστασης δεν 37 συμβιβάζεται πλήρως με τις απαιτήσεις της ΕΚ. Επιπλέον, δεν φαίνεται να καλύπτονται οι επιχειρήσεις κοινής ωφελείας. Σήμερα, οι δημοσιονομικές εταιρείες, (συμπεριλαμβανομένων των σλοβένικων θυγατρικών εταιρειών της ΕΕ), λαμβάνουν προτιμησιακή μεταχείριση σε ό,τι αφορά την ανάθεση συμβάσεων κρατικών προμηθειών. Αυτό το σύστημα προτιμήσεων μπορεί να διατηρηθεί μόνο μέχρι το τέλος της μεταβατικής περιόδου που προβλέπεται στην ευρωπαϊκή συμφωνία (δηλαδή 6 έτη μετά την έναρξη ισχύος). Αναμένεται ότι θα επιτευχθεί η πλήρης εναρμόνιση στον τομέα των δημοσίων συμβάσεων μέχρι τα τέλη του 1999. Οι αρχές της Σλοβενίας αναγνωρίζουν ότι θα πρέπει να γίνουν αλλαγές στο νομοσχέδιο για να τηρηθούν οι προϋποθέσεις της ΕΚ. Η νομοθεσία πνευματικής και βιομηχανικής ιδιοκτησίας συμφωνεί εκτός από ορισμένες μικρές εξαιρέσεις με το κοινοτικό κεκτημένο. Οι πτυχές που ακόμη δεν εναρμονιστεί, περιλαμβάνουν τη διάρκεια της προστασίας των έχουν πιστοποιητικών οπτικοακουστικών συμπληρωματικής προστασίας. Σχετικά με την εφαρμογή του δικαίου, ειδικότερα στον φαρμακευτικό τομέα, πρέπει να εξεταστεί ακόμη το θέμα της εξάντλησης των εμπορικών σημάτων. παραγωγών εισαγωγή την και Προβλέπεται επίσης η λήψη προσωρινών μέτρων και η διατήρηση των αποδεικτικών μέσων στις διαδικασίες επί παραβάσει και των συνοδευτικών μέτρων με την τροποποίηση της υπάρχουσας νομοθεσίας το 1999. Στην πράξη, οι διοικητικές δομές δεν είναι ακόμα πλήρως εξοπλισμένες, ειδικότερα σε ό,τι αφορά το επίπεδο του προσωπικού τους και την κατάρτιση, για να ενισχύσουν καταλλήλως τη νομοθεσία. Σύμφωνα με τις πληροφορίες για το εταιρικό δίκαιο που παρείχε η Σλοβενία, η νομοθεσία της είναι ήδη ευθυγραμμισμένη με την πρώτη, τρίτη, ενδέκατη και δωδέκατη οδηγία, και εννοείται ότι η παρέκκλιση από τη δεύτερη οδηγία όπως και οι περιορισμοί κατά των ξένων διοικητών και ξένων εταιρειών, θα καταργηθούν το 1997. Στον τομέα της λογιστικής, σχεδόν όλες οι προϋποθέσεις που αναφέρονται στην τέταρτη, έβδομη και όγδοη οδηγία, φαίνεται ότι έχουν εφαρμοστεί. Σχεδιάζεται μία αλλαγή στον νόμο για το λογιστικό έλεγχο, για να μπορεί ο λογιστικός έλεγχος να διενεργείται από έναν αυτοαπασχολούμενο ελεγκτή και όχι μόνον από μία εταιρεία λογιστικού ελέγχου. Ορισμένα μεταβατικά προβλήματα συνδέονται προφανώς με την εφαρμογή στην πράξη των νέων κανόνων, στα οποία συμπεριλαμβάνεται η έλλειψη ικανών λογιστών και ελεγκτών, αλλά αυτά τα προβλήματα μπορούν να λυθούν μεσοπρόθεσμα. Η προσχώρηση της Σλοβενίας στη σύμβαση αριθ. 108 του Συμβουλίου της Ευρώπης δείχνει ότι η σλοβένικη νομοθεσία για την προστασία των στοιχείων είναι ευθυγραμμισμένη με τα ευρωπαϊκά πρότυπα όπως έχουν καθοριστεί σ'αυτή τη σύμβαση. Επιπλέον, έχει ήδη καθοριστεί μια αρμόδια αρχή για την επίβλεψη της εφαρμογής του δικαίου, και οι εξουσίες αυτής της αρχής έχουν καθοριστεί σαφώς με αυτόν το νόμο. Εν πάση περιπτώσει, η σλοβένικη νομοθεσία δεν είναι ακόμα πλήρως εναρμονισμένη με την κοινοτική οδηγία πλαίσιο. Αναμένεται η θέσπιση ενός νέου νόμου. Η εφαρμογή και η εκτέλεση πρέπει επίσης να ενισχυθούν. Στον τομέα του αστικού δικαίου, πρέπει να αναφερθεί ότι η σύμβαση του Λουγκάνο σχετικά με τη δικαστική αρμοδιότητα και την εκτέλεση των αποφάσεων σε αστικά και εμπορικά θέματα, δεν έχει ακόμα εφαρμοστεί στη Σλοβενία. Είναι αναγκαίο να σημειωθεί προηγουμένως πρόοδος, την οποία θα αξιολογήσουν τα 38 κράτη που είναι ήδη μέλη της σύμβασης του Λουγκάνο, σε ό,τι αφορά την προστασία των αστικών συμφερόντων. Συμπέρασμα Η Σλοβενία έχει ήδη εφαρμόσει τις περισσότερες από τις σημαντικές οδηγίες στους τομείς που αναφέρονται ανωτέρω. Η εφαρμογή των διατάξεων της ευρωπαϊκής συμφωνίας και των συστάσεων του Λευκού Βιβλίου που καλύπτουν αυτούς τους τομείς, ήταν γενικά ικανοποιητική. Ωστόσο, απαιτείται περαιτέρω εργασία στον τομέα των δημοσίων συμβάσεων, όπου η Σλοβενία πρέπει να κάνει συνολικές τροποποιήσεις στο δίκαιο που έχει θεσπίσει πρόσφατα ώστε να επιτύχει την πλήρη ευθυγράμμιση με τις αντίστοιχες οδηγίες της ΕΚ. Όσον αφορά την πνευματική ιδιοκτησία, πρέπει να ενισχυθεί περαιτέρω η εφαρμογή των διαδικασιών και η εκτέλεση της νομοθεσίας. Στον τομέα του εταιρικού δικαίου και της λογιστικής, δεν προβλέπονται προβλήματα, με την υπόθεση ότι το νομοθετικό χρονοδιάγραμμα θα εκτελεστεί όπως έχει σχεδιαστεί, και ότι θα καταργηθούν οι διατάξεις που εισάγουν διακρίσεις στο εταιρικό δίκαιο και που αναφέρονται ανωτέρω. Στον τομέα της προστασίας των στοιχείων, απαιτούνται περισσότερες προσπάθειες για να ευθυγραμμιστεί περισσότερο το δίκαιο με την Κοινοτική οδηγία πλαίσιο. Το δυναμικό εφαρμογής και εκτέλεσης πρέπει να ενισχυθεί. Αυτό φαίνεται πιθανό μεσοπρόθεσμα. Ελεύθερη Κυκλοφορία Ειιπορευιιάτων Η ελεύθερη κυκλοφορία εμπορευμάτων προϋποθέτει την εξάλειψη των μέτρων που περιορίζουν τις συναλλαγές, δηλαδή όχι μόνο τους τελωνειακούς δασμούς και τους ποσοτικούς περιορισμούς στις συναλλαγές, αλλά επίσης και όλα τα μέτρα ισοδυνάμου αποτελέσματος, δηλαδή τα μέτρα που εφαρμόζονται στα εθνικά ή εισαγόμενα προϊόντα και έχουν προστατευτικές επιπτώσεις. Στο βαθμό που οι τεχνικές απαιτήσεις δεν είναι εναρμονισμένες, η εφαρμογή της αρχής της αμοιβαίας αναγνώρισης των εθνικών ρυθμίσεων και η αποδοχή της αρχής σύμφωνα με την οποία οι εθνικές απαιτήσεις πρέπει να περιορίζονται μόνο στις απαιτήσεις ανάλογα με τους επιδιωκόμενους στόχους, είναι αναγκαίες για να εξασφαλιστεί η ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων, σε εφαρμογή των αρχών της νομολογίας "απόφαση της Cassis de Dijon". Για λόγους εναρμόνισης, η Ευρωπαϊκή Κοινότητα έχει αναπτύξει μία "νέα προσέγγιση" που εισάγει μία ισόρροπη προσέγγιση μεταξύ της κυβέρνησης και ιδιωτικών αυτόνομων φορέων, και στην οποία η νομοθεσία της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και τα ευρωπαϊκά πρότυπα παίξουν ένα ευδιάκριτο συμπληρωματικό ρόλο. Έτσι, αντί να επιβάλει τεχνικές λύσεις, η νομοθεσία της Ευρωπαϊκής Κοινότητας περιορίζεται στο να καθορίζει τις αναγκαίες προϋποθέσεις που πρέπει να πληρούν τα προϊόντα. Τα προϊόντα που κατασκευάζονται σύμφωνα με τα ευρωπαϊκά πρότυπα, υποτίθεται ότι καλύπτουν αυτές τις ουσιαστικές προϋποθέσεις, αλλά τα ευρωπαϊκά πρότυπα δεν είναι ο μοναδικός τρόπος απόδειξης αυτής της συμμόρφωσης. Η "νέα προσέγγιση" συνδυάζεται με την "σφαιρική προσέγγιση" όσον αφορά την πιστοποίηση των προϊόντων που διέπει την εναπόθεση του σήματος ΕΚ στο προϊόν. Για άλλα προϊόντα, όπως είναι τα φαρμακευτικά, τα χημικά προϊόντα, τα οχήματα και τα είδη διατροφής, οι οδηγίες της Ευρωπαϊκής Κοινότητας ακολουθούν το παραδοσιακό ρυθμιστικό σχέδιο παροχής λεπτομερών κανόνων. 39 Η ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων στηρίζεται επίσης στη μεταφορά ορισμένου αριθμού κοινοτικών μέτρων εναρμόνισης. Ως προς αυτό, πρέπει να δοθεί μεγάλη προσοχή στην εφαρμογή των κανόνων εναρμόνισης που έχουν θεσπιστεί σε θέματα προστασίας της ασφάλειας και της υγείας, η οποία προϋποθέτει την καθιέρωση των κατάλληλων μηχανισμών και των μηχανισμών οργάνωσης όσον αφορά τόσο τις επιχειρήσεις όσο και τις διοικήσεις. Μεταξύ των οριζοντίων οδηγιών που είναι απαραίτητες για την καλή λειτουργία της αγοράς χωρίς σύνορα, περιλαμβάνονται ιδίως η οδηγία για την γενική ασφάλεια των προϊόντων και η οδηγία για την ευθύνη για ελαττωματικά προϊόντα. Οι διατάξεις σχετικά με τη γενική ασφάλεια των προϊόντων καλύπτονται στο τμήμα που αφορά την προστασία των καταναλωτών. Οι ειδικές διατάξεις για τα γεωργικά προϊόντα (τήρηση των κτηνιατρικών και φυτοϋγειονομικών κανόνων) παρουσιάζονται λεπτομερώς στο τμήμα που αφορά τη γεωργία. Συνοπτική Περιγραφή Η Σλοβενία ξεκίνησε ήδη τη διαδικασία για την καθιέρωση των προϋποθέσεων για την ελεύθερη κυκλοφορία εμπορευμάτων με την έναρξη ισχύος της ενδιάμεσης συμφωνίας την 1η Ιανουαρίου 1997. Όλες οι τιμές έχουν ελευθερωθεί με εξαίρεση τις τιμές των επιχειρήσεων κοινής ωφελείας, των ειδών διατροφής και τις γεωργικές τιμές. Όσον αφορά τα τεχνικά εμπόδια του εμπορίου, η διαδικασία ευθυγράμμισης εφαρμόζεται με βραδύ ρυθμό. Σε ορισμένους τομείς χρησιμοποιούνται ακόμα οι ομοσπονδιακοί της πρώην Σοσιαλιστικής Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γιουγκοσλαβίας, ως εθνικοί κανονισμοί στη Σλοβενία. κανονισμοί Όσον αφορά την ευθυγράμμιση της νομοθεσίας, η Σλοβενία σημείωσε ορισμένη πρόοδο, μετά από μία περίοδο στασιμότητας κατά το δεύτερο εξάμηνο του 1996. Ωστόσο, το πρόγραμμα προσέγγισης των νομοθεσιών που παρουσιάστηκε τον Μάϊο 1997, είναι μάλλον ασθενές τόσο σε ό,τι αφορά το πεδίο όσο και την ουσία της νομοθετικής ευθυγράμμισης. Το Σλοβένικο Ινστιτούτο Προτύπων και Μετρολογίας (SMIS), που είναι ένας κρατικά εξαρτώμενος φορέας, έχει αναλάβει τις αρμοδιότητες τυποποίησης και πιστοποίησης, αν και η τελευταία αρμοδιότητα ανήκε παραδοσιακά στον δημόσιο τομέα. (CEN) και Γενικά, η διαδικασία τυποποίησης έχει σημειώσει αρκετή πρόοδο. Τον Ιούνιο του 1997, το SMIS που είναι ένα συνδεδεμένο μέλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Τυποποίησης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ηλεκτροτεχνικής Τυποποίησης (CENELEC), εξέδωσε πάνω από 1200 πρότυπα, η μεγαλύτερη πλειοψηφία των οποίων μεταθέτουν τα πρότυπα του Ευρωπαϊκού ή Διεθνούς Οργανισμού Προτύπων (ISO/CEI) της Διεθνούς Ηλεκτροτεννικής Επιτροπής. Ωστόσο, ισχύουν ακόμα πολλοί κανονισμοί της πρώην Γιουγκοσλαβίας, η εφαρμογή των οποίων είναι υποχρεωτική, και για τους οποίους απαιτούνται διάφορες μορφές υποχρεωτικής πιστοποίησης τρίτου μέρους. Αξιολόγηση της Τρέχουσας Κατάστασης και των Προοπτικών Η Σλοβενία άρχισε να ελευθερώνει προοδευτικά το καθεστώς εμπορικών συναλλαγών. Εν πάση περιπτώσει, απαιτούνται περαιτέρω προσπάθειες για να γίνει πλήρης υιοθέτηση και εφαρμογή του κεκτημένου. 40 Παραμένει αριθμός περιοριστικών μέτρων όσον αφορά τις ξένες συναλλαγές, συμπεριλαμβανομένου του καθεστώτος έκδοσης αδειών εισαγωγής. Περίπου 3% των εισαγωγών απαιτούν ειδικές κρατικές άδειες ή υπόκεινται σε ποσοτικούς περιορισμούς. Η νέα δέσμη πανευρωπαϊκών κανόνων καταγωγής, που εφήρμοσε η Σλοβενία από την 1η Ιανουαρίου 1997, θα ευνοήσουν περαιτέρω το εμπόριο και την ελεύθερη κυκλοφορία. Σε ορισμένες περιπτώσεις οι υποχρεωτικοί όροι που θέτει η Σλοβενία για τα πρότυπα και την πιστοποίηση, δημιουργούν τεχνικά εμπόδια στο εμπόριο. Μόλις η Σλοβενία υιοθετήσει το δίκαιο της ΕΕ σε τεχνικά θέματα και καθιερώσει τις αρχές της ΕΕ,θα επιτευχθεί η πρόσθετη άρση των τεχνικών φραγμών στο εμπόριο. Η νομοθετική ευθυγράμμιση έχει αρχίσει μόλις στις αρχές του 1997, μετά από ορισμένη περίοδο στασιμότητας. Το πρόγραμμα νομοθετικής προσέγγισης που παρουσιάστηκε τον Μάϊο 1997, καλύπτει σημαντικούς τομείς αλλά είναι μάλλον ασθενές όσον αφορά το πεδίο και την ουσία της νομοθετικής ευθυγράμμισης. Δεν προβλέπονται νέες οδηγίες προσέγγισης και η ευθυγράμμιση του δικαίου είναι ασαφής στον τομέα των χημικών προϊόντων και των ειδών διατροφής. Ωστόσο σε ορισμένους τομείς, η νομοθετική ευθυγράμμιση φαίνεται ότι σημειώνει ικανοποιητική πρόοδο, όπως στον τομέα των φαρμακευτικών και των οχημάτων. Η καθυστερημένη υιοθέτηση του νόμου για τα πρότυπα, η οποία προβλέπεται για το 1999, θα συμβάλει στις διαπραγματεύσεις για τη συμφωνία αξιολόγησης της συμμόρφωσης με τα ευρωπαϊκά πρότυπα. Σύμφωνα με τις σλοβένικες αρχές, θα μετατεθούν στο δίκαιο της Σλοβενίας σημαντικά νομοθετικά μέτρα μέχρι το έτος 2. 000. Είναι αναγκαίο να λαμβάνεται υπόψη ότι απαιτείται συχνά ένα δευτερογενές δίκαιο για την εφαρμογή του γενικού νομοθετικού πλαισίου. Ωστόσο, οι περιορισμένοι ανθρώπινοι πόροι και η ελλειμματική τεχνική εμπειρογνωμοσύνη στη Σλοβενία μπορεί να παρεμποδίσουν την ομαλή διαδικασία προσέγγισης και την καθιέρωση των αντίστοιχων δομών εφαρμογής, με αποτέλεσμα να δυσχεραίνεται η διαδικασία μεταρρυθμίσεων. Επιπλέον, πρέπει να καθιερωθούν και να αναπτυχθούν οι κατάλληλες δομές και η στελέχωση στις αρμόδιες δημόσιες υπηρεσίες για την επιτήρηση της αγοράς και τον έλεγχο της ασφάλειας των προϊόντων. Όσον αφορά τις αναγκαίες δομές που θα εφαρμοστούν στο κεκτημένο, η Σλοβενία πρέπει ακόμα να επιτύχει τον αναγκαίο διαχωρισμό μεταξύ των αρμοδιοτήτων διευθέτησης, τυποποίησης και πιστοποίησης των προϊόντων, και σ'αυτούς τους δύο τελευταίους τομείς πρέπει να δοθεί περισσότερη έμφαση στη συμμετοχή του ιδιωτικού τομέα. Η τρέχουσα σλοβένικη νομοθεσία όσον αφορά την αστική ευθύνη για τα ελαττωματικά προϊόντα, δεν συμφωνεί ακόμα πλήρως με τις απαιτήσεις της ΕΚ σ'αυτόν τον τομέα. Ωστόσο, προβλέπονται ήδη τροποποιήσεις. Στους τομείς που ελέγχονται σε εθνικό επίπεδο αλλά που δεν καλύπτονται από κοινοτική εναρμόνιση, δεν υπάρχουν αρκετές πληροφορίες όσον αφορά την πραγματική εφαρμογή των αρχών του κοινοτικού δικαίου που συνδέονται με την ελεύθερη κυκλοφορία εμπορευμάτων στη Σλοβενία. Αυτή η κατάσταση οφείλεται κυρίως στην απουσία μηχανισμών διαφάνειας που συνδέονται με την ίδια τη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς, και επομένως δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν σ'ένα πλαίσιο πριν από την προσχώρηση: πρόκειται ιδίως για την οδηγία 83/189 που προβλέπει την κοινοποίηση των σχεδίων εθνικών κανόνων και τεχνικών κανονισμών, για την οδηγία 3052/95 που αφορά τα μέτρα τα οποία παρεκκλίνουν από την αρχή της ελεύθερης κυκλοφορίας εμπορευμάτων, για τις διαδικασίες καταγγελίας στην Επιτροπή ή ακόμα την ύπαρξη της προδικαστικής προσφυγής 41 ενώπιον του Δικαστηρίου που προβλέπεται στο άρθρο 177 της Συνθήκης. Επίσης, η αξιολόγηση της εφαρμογής της αρχής της αμοιβαίας αναγνώρισης από τη Σλοβενία, απαιτεί περισσότερες πληροφορίες για τις εθνικές ρυθμίσεις, καθώς και για τις εθνικές διοικητικές πρακτικές που ενδεχομένως μπορούν να έχουν επιπτώσεις στην εμπορία των προϊόντων. Συμπέρασμα Αν και έχει σημειωθεί ελάχιστη πρόοδος στην υιοθέτηση του κεκτημένου σχετικά με την ελεύθερη κυκλοφορία εμπορευμάτων, απαιτείται ακόμα περαιτέρω εργασία. Ως προς αυτό, η εφαρμογή των διατάξεων της ενδιάμεσης και της ευρωπαϊκής συμφωνίας θα συμβάλουν στην επίτευξη προόδου κατά τα προσεχή χρόνια. Πρέπει να ενισχυθούν οι προσπάθειες για να ευθυγραμμιστεί το δίκαιο σε τεχνικά θέματα, συμπεριλαμβανομένων των νέων οδηγιών προσέγγισης. Πρέπει επίσης να ενισχυθεί το σύστημα τυποποίησης και αξιολόγησης της συμμόρφωσης. Μία ταχεία υιοθέτηση του νέου νόμου για τα πρότυπα θα βοηθήσει ως προς αυτό. Πρέπει επίσης να αναβαθμιστούν οι ανθρώπινοι πόροι, τα προσόντα και η δημιουργία θεσμών. Αν αυξηθούν οι προσπάθειες που καταβάλλονται σήμερα, η ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων θα ολοκληρωθεί μεσοπρόθεσμα. Οι σλοβένικες αρχές πρέπει επίσης να εξασφαλίσουν το ότι στους τομείς που δεν καλύπτονται από την κοινοτική εναρμόνιση, οι εθνικές τους νομοθεσίες δεν θα παρεμποδίσουν τις συναλλαγές, ιδίως εξετάζοντας κατά πόσο τα μέτρα που ισχύουν σήμερα, μπορούν να συμβάλουν στην επίτευξη των επιδιωκόμενων στόχων. Ελεύθερη Κυκλοφορία Κεφαλαίων Η ευρωπαϊκή συμφωνία καθορίζει την αρχή της ελεύθερης κυκλοφορίας κεφαλαίων μεταξύ της Σλοβενίας και της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που θα εφαρμοστεί αμέσως μόλις τεθεί σε ισχύ η ευρωπαϊκή συμφωνία σε ό,τι αφορά τις άμεσες επενδύσεις στις οποίες προβαίνουν εταιρείες ήδη εγκατεστημένες στη Σλοβενία καθώς και σε ό,τι αφορά κλάδους και γραφεία κοινοτικών εταιρειών (περιλαμβανομένων των αυτοαπασχολούμενων), σταδιακά κατά τη μεταβατική περίοδο. Απαγορεύει επίσης την εισαγωγή νέων περιορισμών συναλλάγματος από την έναρξη ισχύος της. Το Λευκό Βιβλίο τονίζει τη σχέση μεταξύ της ελεύθερης κυκλοφορίας κεφαλαίων και της ελεύθερης κυκλοφορίας υπηρεσιών. Προτείνει τη σταδιακή ελευθέρωση της κίνησης την κίνηση μεσοπρόθεσμων και μακροπρόθεσμων κεφαλαίων και εκείνων που συνδέονται με τις εμπορικές βραχυπρόθεσμες κεφαλαιουχικές συναλλαγές. των κεφαλαίων με έναρξη Συνοπτική περιγραφή Μεταξύ του 1990-1996 οι άμεσες ξένες επενδύσεις έφθασαν τα 600 ECU. Στα τέλη του 1996, το μερίδιο των άμεσων ξένων επενδύσεων στο ΑΕΠ ήταν 10,8%. Λαμβανομένου υπόψη του επιπέδου ΑΕΠ στη Σλοβενία, το επίπεδο των άμεσων ξένων επενδύσεων είναι χαμηλό. Το μικρό μέγεθος της αγοράς εξηγεί μέρος αυτού του γεγονότος. Ωστόσο, υπάρχουν επίσης περιορισμοί των άμεσων ξένων επενδύσεων. Αυτοί οι περιορισμοί αφορούν κυρίως τον τρόπο με τον οποίο έγινε η ιδιωτικοποίηση εξαγοράς διαχειριστικών μεριδίων που συνοδεύτηκαν από περιοριστικές διατάξεις για επενδύσεις χαροφυλακίου από τους ξένους), τους γενικά αυστηρούς ελέγχους στις εισροές ξένου κεφαλαίου και διάφορους περιορισμούς του τομέα. των δημοσίων (κυρίως μέσω επιχειρήσεων 42 Τόσο η κυβέρνηση όσο και ο ιδιωτικός τομέας έχουν πρόσβαση στις διεθνείς χρηματοοικονομικές αγορές. Ωστόσο, οι άτοκες καταθέσεις σε Tolar για μη κυβερνητικούς δανειστές έχουν αυξηθεί στο 40% για τα δάνεια με λήξη έως 7 έτη (και 10%» για πιο μακροπρόθεσμα δάνεια). Αλλα μέτρα που έλαβε η Τράπεζα της Σλοβενίας, περιλαμβάνουν την εισαγωγή λογαριασμών παρακατάθεσης για τους ξένους επενδυτές, αυξήσεις σε υποχρεωτικά τραπεζικά αποθέματα για τα ξένα δάνεια και οροφές για τα εμβάσματα από τους λογαριασμούς των κατοίκων. Το Σεπτέμβριο 1995 η Σλοβενία αποδέχτηκε επισήμως τις υποχρεώσεις του άρθρου 8 του ΔΝΤ και έτσι καθιέρωσε επισήμως την πλήρη μετατρεψιμότητα τρέχοντος λογαριασμού του Tolar. Οι συναλλαγές τρέχοντος λογαριασμού έχουν στην πράξη ελευθερωθεί πριν από μερικά χρόνια. Οι εξαγωγές κεφαλαίων υπόκεινται γενικά στην έκδοση αδειών ενώ το καθεστώς που ισχύει για το κεφάλαιο, έχει επίσης περιοριστεί τελευταία. Μεταξύ των ελευθερωμένων κεφαλαιουχικών κινήσεων περιλαμβάνονται οι άμεσες ξένες επενδύσεις στη χώρα (με εξαιρέσεις) και στο εξωτερικό (υπό ορισμένους όρους), οι εμπορικές πιστώσεις, οι προσωπικές κεφαλαιουχικές κινήσεις (εκτός από τις πράξεις δανειοδότησης) και οι χρηματοδοτικές πιστώσεις και τα δάνεια (με εξαιρέσεις/περιορισμούς). Αξιολόγηση της Τρέχουσας Κατάστασης και των Προοπτικών Ένα αξιοσημείωτο χαρακτηριστικό του νομικού πλαισίου όσον αφορά τις κινήσεις κεφαλαίων είναι ότι δεν υπάρχουν διατάξεις για την εφαρμογή των πράξεων σε χρεόγραφα. Αυτό προϋποθέτει το ότι για την αγορά, την πώληση ή άλλες πράξεις σε χρεόγραφα, οι διατάξεις που διέπουν τις άμεσες επενδύσεις ή τον δανεισμό εφαρμόζονται κατ'αναλογία. Για να καθιερωθεί η νομική βάση για την περαιτέρω ελευθέρωση των κεφαλαιουχικών συναλλαγών και για να καλυφθούν οι ασαφείς τομείς της υπάρχουσας νομοθεσίας, ιδίως για τις πράξεις σε χρεόγραφα, προγραμματίζεται η εκπόνηση νέου νόμου συναλλάγματος στις αρχές του 1998. Η απαγόρευση της εγκατάστασης υποκαταστημάτων και της διαμεθοριακής παροχής υπηρεσιών από τις επενδύσεις ΕΕ, θα αρθεί με την εισαγωγή της νομοθεσίας περί συναλλάγματος στις αρχές του 1998. Πρέπει να τεθεί σε εφαρμογή μια αποτελεσματική νομοθεσία για τη διαχείριση των συνταξιοδοτικών πόρων. Η προσέγγιση της νομοθεσίας σε ό,τι αφορά την κεφαλαιουχική αγορά αντιστοιχεί, γενικά, στις υποχρεώσεις που αναλήφθησαν στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής συμφωνίας. Ωστόσο, ορισμένα διατάγματα που εξέδωσε η Τράπεζα της Σλοβενίας δεν συμβιβάζονται με τη συμφωνία. Πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στα ακόλουθα ειδικά θέματα : 43 α) το θέμα της απόκτησης ακίνητης περιουσίας από μη κατοίκους στη Σλοβενία σύμφωνα με τις διατάξεις του εταιρικού δικαίου στη Σλοβενία, η β) πλειοψηφία των μελών του διοικητικού συμβουλίου των εταιρειών πρέπει να είναι υπήκοοι της Σλοβενίας. Αυτή η διάταξη είναι περιοριστική και δεν παρέχει κανένα κίνητρο για την απόκτηση μεριδίων από μη κατοίκους σε σλοβένικες εταιρείες. Η κυβέρνηση γνωρίζει το πρόβλημα και προτίθεται να καταργήσει τις διατάξεις για τις τράπεζες και τις ασφαλιστικές εταιρείες με την εκπόνηση νέων τραπεζικών και ασφαλιστικών νόμων. Σήμερα, ωστόσο, δεν προβλέπεται καμία αλλαγή αυτών των διατάξεων σε άλλους τομείς. γ) αποτελούν ένα σημαντικό περιορισμό για την ελεύθερη κυκλοφορία κεφαλαίων· δ) οι αυστηρές διαδικασίες καταχώρησης, με βάση το υποχρωτικό άνοιγμα λογαριασμών παρακατάθεσης, και το υψηλό κόστος συναλλαγών, λόγω υψηλών αποθεμάτων συναλλάγματος που πρέπει να δημιουργήσουν οι τράπεζες, έχουν αρνητικές επιπτώσεις στις ξένες επενδύσεις και στη δανειοδότηση. οι υψηλές άτοκες καταθέσεις σε Tolar για μη κυβερνητικούς δανειστές Το πεδίο και η αιτιολόγηση των μέτρων που υιοθέτησε η Τράπεζα της Σλοβενίας, πρέπει να εξεταστούν λεπτομερέστερα. Γενικά, οι περιορισμοί που εισήχθησαν στις αρχές του 1997, καθιστούν αυστηρότερο τον έλεγχο των συναλλαγματικών συναλλαγών που έχουν αρνητικές επιπτώσεις στις ξένες επενδύσεις και στα δάνεια, και πρέπει να καταργηθούν σταδιακά. Συμπέρασμα Γενικά, η ελευθέρωση των κινήσεων κεφαλαίων είναι βραδεία. Παρά τη σημαντική πρόοδο που έχει σημειωθεί στην προσέγγιση της νομοθεσίας, και που αντανακλά τις διατάξεις τόσο του Λευκού Βιβλίου όσο και της ευρωπαϊκής συμφωνίας, τα πρόσφατα μέτρα που υιοθέτησε η Τράπεζα της Σλοβενίας αποτέλεσαν τροχοπέδη για τις προσπάθειες ελευθέρωσης. Η κυβέρνηση γνωρίζει αυτά τα προβλήματα και έχει την πρόθεση να εισάγει ορισμένα μέτρα ελευθέρωσης κεφαλαίων, συμπεριλαμβανομένης της δυνατότητας για τις ξένες τράπεζες να ανοίξουν υποκαταστήματα, μέσω μιας νέας νομοθεσίας περί συναλλάγματος. Ωστόσο, στο πλαίσιο της σημερινής νομισματικής και συναλλαγματικής πολιτικής, υπάρχουν ελάχιστες προοπτικές για να σημειωθεί πρόοδος προς την περαιτέρω ελευθέρωση των κεφαλαίων. Επομένως, πρέπει να αναθεωρηθούν η μακροοικονομική πολιτική και η πολιτική άμεσων ξένων επενδύσεων, για να συμβιβάζονται περισσότερο με τις πιο φιλελεύθερες κινήσεις κεφαλαίων και να προωθήσουν τις άμεσες ξένες επενδύσεις. Ελεύθερη Κυκλοφορία Υπηρεσιών Η βάση της ελεύθερης κυκλοφορίας υπηρεσιών είναι η απαγόρευση των διακρίσεων, ιδίως λόγω της εθνικότητας, και, αφετέρου, οι κανόνες εναρμόνισης των διαφόρων εθνικών ρυθμίσεων. Αυτοί οι κανόνες αφορούν συνήθως το δικαίωμα εγκατάστασης που υπάγεται στον τομέα της ελεύθερης κυκλοφορίας των προσώπων και στην ελεύθερη παροχή υπηρεσιών. Η εφαρμογή τους προϋποθέτει τη δημιουργία των διοικητικών δομών (προμήθειες τραπεζικού ελέγχου, αρχές για τον έλεγχο του οπτικοακουστικού τομέα, αρχές αρμόδιες για τις διευθετήσεις) και την ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ των κρατών μελών σε επίπεδα ελέγχων (καθεστώτα αμοιβαίας αναγνώρισης). Ένα σημαντικό τμήμα του δικαίου που ισχύει για την ελεύθερη κυκλοφορία υπηρεσιών αφορά τις χρηματοοικονομικές υπηρεσίες. Εξετάζονται επίσης τα προβλήματα που συνδέονται με το άνοιγμα των εθνικών αγορών σε τομείς στους οποίους επικρατούσαν παραδοσιακά μονοπώλια όπως οι τηλεποικοινωνίες και, εν 44 μέρει η ενέργεια και οι μεταφορές. Αυτά τα τελευταία θέματα θα εξεταστούν στα ειδικά τμήματα της γνώμης που είναι αφιερωμένα σε αυτά. Συνοπτική Περιγραφή Με τρεις μεγάλες εξαιρέσεις όλες οι υπόλοιπες τράπεζες ανήκουν σήμερα στον ιδιωτικό τομέα. Δεν υπάρχουν υποκαταστήματα ξένων εταιρειών. Το σύνολο του ισοζυγίου πληρωμών έχει αυξηθεί σταθερά τόσο σε απόλυτες τιμές όσο και σε ποσοστό του ΑΕΠ. Οι τρεις μεγαλύτερες τράπεζες καλύπτουν πάνω από το ήμισυ της αγοράς. Ο νόμος του 1991 για τις τράπεζες και τα ταμιευτήρια ρυθμίζει τη δημιουργία, τη λειτουργία και την επιτήρηση των τραπεζών και των ταμιευτηρίων. Επειδή το χρηματοοικονομικό σύστημα δεν είναι καλά ανεπτυγμένο, ο νόμος εισάγει επίσης ορισμένες διατάξεις που επιτρέπουν το εγχώριο τραπεζικό σύστημα να προσαρμόζεται στο διεθνές χρηματοοικονομικό περιβάλλον. Η επιτήρηση των τραπεζών και των ταμιευτηρίων εκτελείται από το τμήμα επιτήρησης των τραπεζών της Κεντρικής Τράπεζας. Ένα πλήρες σύστημα τραπεζικών νόμων και ρυθμίσεων έχει ήδη καθιερωθεί και η Κεντρική Τράπεζα παρακολουθεί στενά την εφαρμογή του. Το πρόβλημα της χαμηλής ποιότητας του ενεργητικού έχει εξεταστεί μετά την εκπόνηση από την Τράπεζα διαταγμάτων που καθορίζουν τους κανόνες και τους κανονισμούς για τον υπολογισμό των ποσών των προβλέψεων ως εγγύηση κατά της πιθανής ζημίας. Οι ξένες τράπεζες μπορούν να ανοίξουν θυγατρικές στη Σλοβενία που τυγχάνουν εθνικής μεταχείρισης, ή γραφεία αντιπροσώπευσης. Δεν μπορούν να ανοίξουν υποκαταστήματα, αλλά η κατάργηση αυτών των περιορισμών προβλέπεται στο πλαίσιο της νέας τραπεζικής νομοθεσίας που ζητήθηκε στο Κοινοβούλιο. Όλες οι τράπεζες καλύπτουν τη διεθνή απαίτηση κεφαλαιουχικής επάρκειας 8% και όντως την υπερβαίνουν σημαντικά. Για να λειτουργήσει με πλήρη έγκριση μια τράπεζα έπρεπε να διέθετε τουλάχιστον 4. 080 εκατ. SIT ή περίπου 25 εκατ. ECU σε συνάλλαγμα στα τέλη του 1996 και πρέπει επίσης να εκτελεί γενικές τραπεζικές εργασίες στη Σλοβενία. Προβλέπεται ότι θα υιοθετηθεί ένας νέος τραπεζικός νόμος μέχρι το τέλος του 1997. Εκτός από τα πρότυπα της Βασιλείας έχουν ληφθεί υπόψη οι αντίστοιχες οδηγίες της ΕΕ. Αυτός ο νόμος αποσκοπεί ιδίως στο να προσαρμόσει τον σλοβένικο τραπεζικό τομέα στα διεθνή κριτήρια και πρότυπα. Υπάρχει μόνο μια ελεγχόμενη αγορά, δηλαδή το Χρηματιστήριο της Λουμπλιάνα, η πρόσβαση στο οποίο επιτρέπεται επίσης και για τους πιστωτικούς οργανισμούς. Το Χρηματιστήριο είναι ένας αυτορυθμιζόμενος οργανισμός οι αρμοδιότητες του οποίου περιλαμβάνουν την υιοθέτηση διατάξεων όσον αφορά την πρόσβαση στην αγορά, τις προϋποθέσεις για την εισαγωγή μετοχών στο Χρηματιστήριο, την απευθείας κοινολόγηση των πληροφοριών αγοράς μέσω ραδιοφωνικών εκπομπών και τις αναφορές στοιχείων στην αρχή. Το Χρηματιστήριο της Λουμπλιάνα είναι μέλος του Διεθνούς Οργανισμού Επιτροπών Χρεογράφων (IOSCO) και της επιτροπής νεοεμφανιζόμενων αγορών. Η ξένη ιδιοκτησία μεσιτείας περιορίζεται στο 24% του κεφαλαίου τους. Η αγορά χρεογράφων ρυθμίζεται από το νόμο του 1994 για την αγορά χρεογράφων και, για την σύσταση και τη λειτουργία επενδυτικών εταιρειών και αμοιβαίων κεφαλαίων, από τον νόμο του 1994 για τους επενδυτικούς πόρους και τις εταιρείες 45 διαχείρισης. Η διευθέτηση της αγοράς έγινε σύμφωνα με το πρότυπο της επιτροπής χρεογράφων και συναλλάγματος. Η ρύθμιση και η επίβλεψη της αγοράς χρεογράφων εκτελείται από έναν ανεξάρτητο οργανισμό χρεογράφων και συναλλάγματος. Υπάρχει ένα κεντρικό μητρώο χρεογράφων, το "κεντρικό μητρώο άϋλων χρεογράφων". Πέντε ασφαλιστικές εταιρείες ανήκουν στο δημόσιο τομέα (δημόσιο αλλά όχι κρατικό) και σε δύο από αυτές οι μετοχές του δημοσίου υπερβαίνουν το 50%. Η μεγαλύτερη ασφαλιστική εταιρεία καλύπτει το 56% της αγοράς και διαθέτει το 80% του συνόλου των ιδίων κεφαλαίων. Υπάρχει ένας κρατικά ελεγχόμενος ασφαλιστής εξαγωγικών πιστώσεων. Το νομικό πλαίσιο για τις ασφαλιστικές εταιρείες είναι η νομοθεσία περί ασφαλιστικών εταιρειών, που δημοσιεύτηκε το 1994 και το 1995. Η διευθέτηση και ο έλεγχος της αγοράς εκτελούνται σήμερα ενώ προβλέπονται περαιτέρω μέτρα. Η νομοθεσία περί ασφαλιστικών εταιρειών του 1994 επιτρέπει, κατόπιν εγκρίσεως από την ασφαλιστική εποπτεύουσα αρχή, την εγκατάσταση ξένων εταιρειών μόνο με την απόκτηση μετοχών μέχρι 15% του κεφαλαίου. Οι ξένοι επενδυτές μπορούν να αγοράσουν συμπληρωματικά μερίδια σε σλοβένικες ασφαλιστικές εταιρείες υπό την προϋπόθεση ότι θα εγκριθούν από την εποπτεύουσα αρχή. Η νομική βάση για την σύσταση της ασφαλιστικής εποπτεύουσας αρχής καθορίζεται από την προαναφερόμενη νομοθεσία περί ασφαλιστικών εταιρειών. Από το 1995, οι δραστηριότητες της εποπτεύουσας αρχής έχουν εκτελεστεί από την ασφαλιστική εποπτεύουσα αρχή, που είναι ένας φορέας που αποτελεί μέρος του Υπουργείου Οικονομικών. Η αναδιάρθρωση των κεφαλαίων του ασφαλιστικού τομέα αναμένεται ότι θα λάβει χώρα μέχρι το 1999. Οι επενδύσεις στο εξωτερικό δεν επιτρέπονται. Στην περίπτωση αντασφάλειας υπάρχει περιορισμένη πρόσβαση στην τοπική αγορά. Αξιολόγηση της Τρέχουσας Κατάστασης και των Προοπτικών Στον τραπεζικό τοιιέα, οι νόμοι και οι κανονισμοί που υιοθετήθηκαν μετά την ανεξαρτησία της Σλοβενίας, είναι παρόμοιοι με εκείνους που ισχύουν στην ΕΕ, ιδίως τα μέτρα του σταδίου Ι, και εναρμονίζονται ακόμη περισσότερο με τις ευρωπαϊκές οδηγίες στο πλαίσιο της νέας νομοθεσίας που θα υιοθετηθεί μέχρι τα τέλη του 1997. Αυτό θα συμβάλει περαιτέρω στην αύξηση της αποτελεσματικότητας του τραπεζικού συστήματος στο βαθμό που θα γίνει μέρος του ευρωπαϊκού και σφαιρικού τραπεζικού τομέα. Η πρόσφατη εισαγωγή λογαριασμών παρακατάθεσης για τους ξένους επενδυτές στη Σλοβενία, σε συνδυασμό με μία περιοριστική πολιτική αδειοδότησης και συναλλαγματικών αποθεμάτων περιορίζει τον αριθμό των τραπεζών που είναι εξουσιοδοτημένες να διενεργούν συναλλαγές ξένου κεφαλαίου, εκτός επίσης από τις ξένες τράπεζες οι οποίες δεν παρέχουν γενικές τραπεζικές υπηρεσίες στη Σλοβενία, επειδή αυτές δεν είναι επιλέξιμες ακόμη για πλήρη έγκριση. Μόνο μία πλήρης έγκριση δίνει στην τράπεζα το δικαίωμα να ανοίγει λογαριασμούς παρακατάθεσης και έτσι να εκτελεί τις ανωτέρω συναλλαγές. Η προσέγγιση με τα μέτρα του σταδίου Ι του Λευκού Βιβλίου επιτεύχθηκε με την υιοθέτηση του νόμου της αγοράς χρεογράφων του 1994. Η υπηρεσία της αγοράς χρεογράφων στερείται της αναγκαίας εξουσίας για να επιτελεί αποτελεσματικά τα καθήκοντα εποπτείας του διαθέτει. Η μετάθεση των αρχών που καθορίστηκαν από τις οδηγίες επενδυτικών υπηρεσιών και κεφαλαιουχικής επάρκειας, βρίσκεται σήμερα στο στάδιο προσεκτικής εξέτασης από την κυβέρνηση. 46 Οι πιστωτικοί οργανισμοί, οι οποίοι μπορούν να λάβουν την έγκριση από την Τράπεζα της Σλοβενίας (με την προηγούμενη γνώμη του επόπτη χρεογράφων) για να παρέχουν επενδυτικές υπηρεσίες, δεν μπορούν να διαθέτουν περισσότερες από μία εταιρεία μεσιτείας ως θυγατρική. Η δημιουργία υποκαταστημάτων και η διαμεθοριακή παροχή υπηρεσιών από τρίτες χώρες δεν επιτρέπονται. Επιβάλλεται ανώτατο όριο 24% για την κατοχή μεριδίων σε εταιρείες μεσιτείας από μη κατοίκους. Ωστόσο, οι επενδυτικές εταιρείες της ΕΕ μπορούν να κατέχουν θέση πλειοψηφίας σε τοπικούς πιστωτικούς οργανισμούς τους οποίους έχει εξουσιοδοτήσει η Τράπεζα της Σλοβενίας να παρέχουν επενδυτικές υπηρεσίες. Η απαγόρευση της εγκατάστασης υποκαταστημάτων και της διαμεθοριακής παροχής υπηρεσιών από επενδυτικές εταιρείες της ΕΕ, θα αρθεί με την εισαγωγή της νομοθεσίας περί συναλλάγματος στις αρχές του 1998. Στον τομέα των ασφαλίσεων, η σλοβένικη νομοθεσία πρέπει ακόμα να αναπροσαρμοστεί με το δίκαιο της ΕΕ σε ό,τι αφορά το εποπτικό σύστημα, τις διατάξεις ξένων επενδύσεων και την έλλειψη διαφάνειας στην εφαρμογή των κανονισμών. Πρέπει ακόμα να επιλυθούν ορισμένα προβλήματα όσον αφορά την ιδιωτικοποίηση και να αρθούν οι περιορισμοί για το άνοιγμα υποκαταστημάτων στη Σλοβενία. Η επιτήρηση αυτού του τομέα βρίσκεται ακόμα στα αρχικά στάδια της ανάπτυξης της. Η ασφαλιστική εποπτεύουσα αρχή συστάθηκε τον Μάρτιο 1996 στο πλαίσιο του Υπουργείου Οικονομικών αλλά πρέπει ακόμα να ενισχυθεί. Συμπέρασμα Έχει επιτευχθεί σημαντική πρόοδος. Το κεκτημένο σ'αυτό τον τομέα έχει ήδη μετατεθεί σε σημαντικό βαθμό, αλλά πρέπει να υιοθετηθούν ακόμα σημαντικές διατάξεις. Πρέπει να εισαχθεί ακόμα στα νομοθετικά πλαίσια των τομέων και να εφαρμοστεί δεόντως, η πλήρης ελεύθερη εγκατάσταση στον τομέα των τραπεζών, των χρεογράφων και των ασφαλίσεων, ειδικότερα σε ότι αφορά τα υποκαταστήματα ξένων οργανισμών. Οι ξένες τράπεζες αποκλείονται σήμερα στην πράξη από τις συναλλαγές ξένου κεφαλαίου, εφόσον αυτές οι συναλλαγές προορίζονται για τράπεζες που κατέχουν μία πλήρη έγκριση, η χορήγηση της οποίας υπόκειται σε πολύ υψηλή εισροή κεφαλαίου και στην παροχή ενός πλήρους φάσματος υπηρεσιών στη Σλοβενία (συμπεριλαμβανομένων γενικών τραπεζικών υπηρεσιών). Σχετικά με τις ασφάλειες, η ιδιωτικοποίηση πρέπει να επιταχυνθεί και ο τομέας της ασφάλειας και της αντασφάλειας να ανοιχθεί στους φορείς της ΕΕ και στους ξένους επενδυτές. Οι εποπτικές λειτουργίες στον τομέα αναμένεται ότι θα ενισχυθούν με τη νέα νομοθεσία που βρίσκεται στο στάδιο προετοιμασίας. Ωστόσο, υπό τον όρο ότι η εναρμόνιση θα λάβει χώρα όπως έχει προγραμματιστεί, δεν προβλέπονται σημαντικές δυσκολίες στην επίτευξη πλήρους προσέγγισης σε ό,τι αφορά ελεύθερη κυκλοφορία χρηματοοικονομικών υπηρεσιών μεσοπρόθεσμα. την Ελεύθερτι Κυκλοφορία Προσώπων Η ελεύθερη κυκλοφορία προσώπων περιλαμβάνει δύο έννοιες που δεν εντάσσονται στην ίδια λογική της συνθήκης. Αφενός, το άρθρο 7Α, που βρίσκεται στο πρώτο μέρος της συνθήκης και είναι αφιερωμένο στις "Αρχές", εντάσσεται στη δημιουργία της εσωτερικής αγοράς και περιλαμβάνει τη διέλευση άνευ ελέγχου στα εσωτερικά 47 σύνορα των κρατών μελών. Αφετέρου, το άρθρο 8Α, που βρίσκεται στο δεύτερο μέρος της συνθήκης για την ιδιότητα του πολίτη της Ένωσης, δίνει ένα προσωπικό δικαίωμα σε κάθε πολίτη της Ένωσης να κυκλοφορεί και να διαμένει ελεύθερα στο έδαφος των κρατών μελών, υπό ορισμένες προϋποθέσεις. Η κατάργηση των ελέγχων στα σύνορα ισχύει για κάθε άτομο ανεξαρτήτως εθνικότητας του, ειδάλλως το άρθρο 7Α θα εστερείτο του αμέσου αποτελέσματος του. Ενώ τα δικαιώματα που απορρέουν από το άρθρο 8Α εφαρμόζονται σε όλα τα. κράτη μέλη, η εφαρμογή των δικαιωμάτων που απορρέουν από το άρθρο 7Α δεν έχει ακόμα πλήρως επιτευχθεί στο επίπεδο της Ένωσης. Ελεύθερη Κυκλοφορία των Πολιτών της Ένωσης, Ελευθερία Ενκατάτασης α) και Αμοιβαία Αναγνώριση Διπλωμάτων και Τίτλων Η ευρωπαϊκή συμφωνία προβλέπει τη χωρίς διακρίσεις μεταχείριση εργαζομένων που απασχολούνται νομίμως (καθώς και των οικογενειών τους). Καλύπτει τη δυνατότητα σώρευσης ή μεταφοράς των δικαιωμάτων κοινωνικής ασφάλειας, και ενθαρρύνει τα κράτη μέλη να συνάπτουν διμερείς συμφωνίες με τη Σλοβενία σχετικά με την πρόσβαση στις αγορές εργασίας. Κατά τη δεύτερη φάση της μεταβατικής περιόδου, το Συμβούλιο Σύνδεσης θα εξετάσει περαιτέρω τρόπους βελτίωσης της κίνησης εργαζομένων. Το Λευκό Βιβλίο εξετάζει τις νομοθετικές προϋποθέσεις που θα συμβάλουν στην αρμονική ανάπτυξη της αγοράς εργασίας ενώ ταυτόχρονα θα εμποδίσουν τη διαστρέβλωση του ανταγωνισμού. Η ελεύθερη κυκλοφορία εργαζομένων αποτελεί μία από τις θεμελιώδεις ελευθερίες που αναγνωρίζει η συνθήκη· η πρόσβαση σε ορισμένα επαγγέλματα (παράδειγμα: στον νομικό τομέα ή στον τομέα της υγείας) μπορεί ωστόσο να υπόκειται σε ορισμένους όρους, ιδίως σε ό,τι αφορά τους τίτλους, που αποτελούν, ανάλογα με την περίπτωση αντικείμενο συντονισμού ή εφαρμογής της αρχής της αμοιβαίας αναγνώρισης. Η ελεύθερη εγκατάσταση επίσης εξασφαλίζεται από τη συνθήκη και αφορά τις οικονομικές δραστηριότητες μη αμοιβομένων φυσικών προσώπων και εταιρειών. Η ελεύθερη επιλογή της εγκατάστασης μπορεί επίσης να υπόκειται σε ελάχιστες προϋποθέσεις πόρων και κάλυψης από μία ασφάλιση σε περίπτωση ασθενείας όταν δεν ασκείται επαγγελματική δραστηριότητα στην εν λόγω χώρα. Συνοπτική Περιγραφή Σύμφωνα με την τρέχουσα νομοθεσία, οι ξένοι διαθέτουν βασικά ίσα δικαιώματα όσον αφορά τις συνθήκες εργασίας και τον τομέα της κοινωνικής ασφάλειας, με ορισμένες εξαιρέσεις που συνδυάζονται με την ιδιότητα του μόνιμου κατοίκου. Η έκδοση της άδειας εργασίας εξαρτάται από το αν δεν υπάρχει στον τομέα της επιδιωκόμενης απασχόλησης ο κατάλληλος τοπικός εργαζόμενος. Οι άδειες εργασίας εκδίδονται κανονικά μόνο για ένα έτος και μόνο για εργασία με έναν εργοδότη. Στην περίπτωση που ένας εργαζόμενος χάσει τη θέση εργασίας του πρέπει να εγκαταλείψει τη χώρα. Τα μέλη της οικογενείας ξένων εργαζομένων δεν έχουν το δικαίωμα εργασίας. Το κράτος οφείλει να αναπτύξει περισσότερες πρωτοβουλίες με σκοπό την οικονομική και κοινωνική ένταξη των ξένων. Ωστόσο, η Σλοβενία προετοιμάζει σήμερα μία νέα νομοθεσία περί μεταναστεύσεως σύμφωνα με τα ευρωπαϊκά πρότυπα και τις αρχές που θα διέπουν αυτά τα ζητήματα. Όσον αφορά την κατάρτιση, η σλοβένικη κυβέρνηση έχει καταβάλει σημαντικές προσπάθειες για να συμμορφωθεί με τις οδηγίες της ΕΕ. Η Σλοβενία έχει 48 εφαρμόσει ευρέως το κεκτημένο. Έχουν δημιουργηθεί οι δομές (υπουργεία και δημόσιοι φορείς) για πολλά επαγγέλματα, αλλά αυτές οι δομές πρέπει να ενισχυθούν. Αξιολόγηση της Τρέχουσας Κατάστασης και των Προοπτικών Η Σλοβενία κατέβαλλε σημαντικές προσπάθειες για να προσαρμόσει την κοινωνική νομοθεσία της με τα ευρωπαϊκά πρότυπα. Με μικρές εξαιρέσεις, η σλοβένικη νομοθεσία αναγνωρίζει ήδη την αρχή της μη διάκρισης μεταξύ υπηκόων και ξένων που διαμένουν νομίμως στη χώρα. Επομένως, η εφαρμογή της αρχής της ίσης μεταχείρισης στους εργαζόμενους της ΕΕ που ήδη διαμένουν νομίμως στη Σλοβενία, δεν πρέπει να δημιουργεί πρόβλημα. Οι σημερινοί περιορισμοί της απασχόλησης ξένων εργζομένων σε υψηλές διευθυντικές θέσεις, πρέπει να καταργηθούν με το νέο εταιρικό δίκαιο που θα υιοθετηθεί μέχρι τα τέλη του 1997. Το μεγαλύτερο τμήμα του κεκτημένου σχετικά με την αμοιβαία αναγνώριση διπλωμάτων και τίτλων έχει ήδη εφαρμοστεί. Ωστόσο, υπάρχουν ακόμα σημαντικοί τομείς όπου απαιτούνται συνεχείς προσπάθειες. Μεσοπρόθεσμα πρέπει να επιτευχθεί η πλήρης προσέγγιση. Η κατάρτιση, όταν συντονίζεται από τις οδηγίες για τα επτά επαγγέλματα, συμφωνεί ευρέως με το κεκτημένο παρόλο που είναι αναγκαίο να γίνουν ορισμένες προσαρμογές. Οι επαγγελματικές δομές (όπως τα επαγγελματικά επιμελητήρια ή ενώσεις) έχουν ήδη ιδρυθεί για πολλά επαγγέλματα αλλά πρέπει ακόμα πιθανώς να ενισχυθούν στο μέλλον. Η προσέγγιση με τις επαγγελματικές ενώσεις της ΕΕ εξελίσσεται καλά (για παράδειγμα τα μηχανολογικά διπλώματα ήδη ανταποκρίνονται στα ελάχιστα ευρωπαϊκά πρότυπα). Συμπέρασμα Οι πολιτικές για τη μετανάστευση και τις άδειες εργασίας εφαρμόζονται περιοριστικά, αλλά βρίσκονται σήμερα ετοιμάζονται νομικές τροποποιήσεις. Όσον αφορά την αμοιβαία αναγνώριση των διπλωμάτων, πρέπει ακόμη να προσαρμοστούν ορισμένοι τομείς. Η Σλοβενία γνωρίζει τα σημαντικότερα θέματα που πρέπει να επιλυθούν σε ό,τι αφορά την ελεύθερη κυκλοφορία προσώπων. Από τεχνικής άποψης, θα χρειαστεί να γίνουν μεσοπρόθεσμα προσαρμογές των κανονισμών. β) Η Κατάργηση των Ελέγχων Προσώπων στα Εσωτερικά Σύνορα Η ελεύθερη κυκλοφορία κατά την έννοια του άρθρου 7 Α της συνθήκης ΕΚ, δηλαδή η κατάργηση των ελέγχων σε κάθε πρόσωπο, ανεξαρτήτως της εθνικότητας του, στα εσωτερικά σύνορα δεν έχει ακόμα πλήρως υλοποιηθεί σε επίπεδο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Έτσι, η κατάργηση των ελέγχων προσώπων εξαρτάται από την εφαρμογή μεγάλου αριθμού συνοδευτικών μέτρων, εκ των οποίων ορισμένα δεν έχουν ακόμα εγκριθεί και εφαρμοστεί από τα κράτη μέλη (βλ. χωριστό τμήμα για τη Δικαιοσύνη και τις Εσωτερικές Υποθέσεις). Αντίθετα, αυτός ο στόχος έχει υλοποιηθεί από περιορισμένο αριθμό κρατών μελών με βάση τη σύμβαση του Schengen (επτά κράτη μέλη την εφαρμόζουν ήδη, άλλα έξι προετοιμάζουν την εφαρμογή της). Το σχέδιο της συνθήκης αποσκοπεί στο να διευκολύνει την υλοποίηση αυτού του στόχου στο πλαίσιο της Ένωσης, με την εισαγωγή ενός νέος κεφαλαίου "ένας 49 χώρος ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης" και με την ένταξη των συμφωνιών του Schengen στη συνθήκη ΕΕ. Η Σλοβενία εξέφρασε την επιθυμία και την θέληση της να τηρήσει τις διατάξεις του κεκτημένου του Schengen. Έχει αρχίσει τις προετοιμασίες γι'αυτόν τον σκοπό και ζήτησε βοήθεια από τα κράτη μέλη, ιδίως σε ό,τι αφορά την ενίσχυση των ελέγχων στα σύνορα. Οι αναγκαίες τροποποιήσεις της νομοθεσίας για τον έλεγχο στα σύνορα και για τους ξένους ήδη αποτελούν μέρος του τριετούς νομοθετικού προγράμματος της κυβέρνησης. Γενική Εκτίμτιστι 1 · Η πρόοδος που σημείωσε η Σλοβενία κατά την εφαρμογή της νομοθεσίας σχετικά με το Λευκό Βιβλίο, περιγράφεται συνοπτικά στο παράρτημα. Αυτός ο πίνακας δείχνει ότι η Σλοβενία θεωρεί ότι στις 30 Ιουνίου 1997 θα έχει μεταθέσει στην εθνική της νομοθεσία τις 415 από τις 899 οδηγίες ή κανονισμούς που αναφέρονται στο Λευκό Βιβλίο. Αυτά τα στοιχεία αφορούν το δίκαιο που θεωρεί η Σλοβενία ότι έχει ήδη μεταθέσει ή που έχει επαληθεύσει ότι συμφωνεί με τους κοινοτικούς κανόνες. Αυτή η πληροφορία δεν προδικάζει τη συμμόρφωση των κειμένων, για την οποία η Επιτροπή δεν μπορεί ακόμη να εκφέρει γνώμη σ'αυτό το στάδιο. 2. Για το σύνολο των τομέων που συνδέονται με την εσωτερική αγορά και ειδικότερα με τους τομείς της λογιστικής, της αμοιβαίας αναγνώρισης επαγγελματικών τίτλων και της πνευματικής ιδιοκτησίας, έχει πρακτικά τεθεί η κοινοτική νομοθετική βάση. Τα περισσότερα μέτρα έχουν μετατεθεί εν μέρει ή εξ ολοκλήρου, ανάλογα με την αξιολόγηση που έχουν πραγματοποιήσει οι σλοβένικες αρχές, αλλά η Επιτροπή δεν μπορεί να εκφέρει γνώμη σ'αυτό το στάδιο όσον αφορά τη συμμόρφωση με το κοινοτικό δίκαιο. Πρέπει ακόμα να καταβληθούν νομοθετικές προσπάθειες από τη Σλοβενία για την πλήρη εφαρμογή του κεκτημένου. Είναι επίσης αναγκαίο να ενισχυθούν ο συντονισμός και η εφαρμογή της εθνικής στρατηγικής για την προσέγγιση των νομοθεσιών. 3. Παρά τις προσπάθειες που καταβλήθηκαν, η πραγματική πρόοδος που διαπιστώθηκε στη μετάθεση των κειμένων που υιοθετήθηκαν πρόσφατα, πρέπει ακόμη να συνοδευτεί από συγκεκριμένα μέτρα εφαρμογής καθώς και από την καθιέρωση μιας αποτελεσματικής διοικητικής δομής. Πρέπει ωστόσο να γίνει ακόμα σημαντική εργασία στους τομείς των δημοσίων συμβάσεων, των ασφαλίσεων, της ελεύθερης κυκλοφορίας κεφαλαίων, της συμφωνίας και τυποποίησης προϊόντων, της έμμεσης φορολόγησης. Η εφαρμογή και η εκτέλεση πρέπει να θεωρηθούν ως ένα αναπόσπαστο τμήμα της προενταξιακής στρατηγικής της Σλοβενίας, η οποία πρέπει να υπερβαίνει το πρωτογενές δίκαιο και επίσης να περιλαμβάνει τεχνικά πρότυπα. Πρέπει να λαμβάνεται υπόψη ότι σήμερα η Επιτροπή δεν μπορεί ακόμη να εκφέρει γνώμη για την ικανότητα των επιχειρήσεων, ιδίως των MME, να εφαρμόσουν το κεκτημένο. 4. Ανεξάρτητα από τις ειδικές πτυχές που συνδέονται με τη γεωργία, η κατάργηση των ελέγχων στα εσωτερικά σύνορα της Ένωσης θα είναι δυνατή μόνο όταν επιτευχθεί επαρκής βαθμός εναρμόνισης των νομοθεσιών. Αυτό προϋποθέτει την αμοιβαία ιδίως σε διοικήσεις καλού επιπέδου (για εμπιστοσύνη που θα στηρίζεται παράδειγμα: σημασία των ελέγχων ασφαλείας σε ορισμένα προϊόντα που διενεργούνται στον τόπο αναχώρησης τους). Έτσι, στον τομέα των εμπορευμάτων, η υλοποίηση του χώρου χωρίς σύνορα την 1η Ιανουαρίου 1993 ήταν δυνατή μόνο με την κατάργηση του συνόλου των διατυπώσεων και των ελέγχων που διενεργούσαν τα κράτη μέλη κατά τη διέλευση των εδαφικών συνόρων μεταξύ των κρατών μελών της Ένωσης. 50 Επρόκειτο ιδίως για τεχνικούς ελέγχους (που αφορούσαν κυρίως την ασφάλεια των προϊόντων), για κτηνιατρικούς, υγειονομικούς, φυτοϋγειονομικούς, οικονομικούς και εμπορικούς ελέγχους (για παράδειγμα καταπολέμηση της παρατυπίας), ασφάλειας (όπλα, κ. λπ. ) και περιβαλλοντικούς ελέγχους (απόβλητα, κ. λπ. ). Στις περισσότερες περιπτώσεις, αυτή η κατάργηση ήταν δυνατή μόνο με την υιοθέτηση και την εφαρμογή των κοινοτικών μέτρων που επέτρεψαν την εναρμόνιση των κανόνων κυκλοφορίας ή διάθεσης στην αγορά (κυρίως σε θέματα ασφάλειας των προϊόντων) και, κατά περίπτωση τη μετάθεση των ελέγχων ή διατυπώσεων στο εσωτερικό του εδάφους ή στην αγορά των κρατών μελών (ιδίως σε θέματα ΦΠΑ και ειδικών φόρων κατανάλωσης, κτηνιατρικών και φυτοϋγειονομικών ελέγχων, ή συλλογής στατιστικών στοιχείων). Ένα μέρος των σημερινών συνόρων της Σλοβενίας θα γίνουν τα εξωτερικά σύνορα της Ένωσης. Αυτό θα απαιτήσει την ενίσχυση των ελέγχων στα σύνορα (βλ. χωριστό τμήμα για τα τελωνεία). Λαμβανομένης υπόψη της αξιολόγησης συνόλου που μπορεί να γίνει σχετικά με την κατάσταση προόδου και τον ρυθμό εργασιών στους διάφορους εν λόγω τομείς, τίποτα δεν μας επιτρέπει σήμερα να πιστεύουμε ότι η Σλοβενία δεν θα είναι σε θέση μεσοπρόθεσμα, να αναλάβει και να θέσει σε εφαρμογή την αναγκαία νομοθεσία για την κατάργηση των ελέγχων στα εσωτερικά σύνορα και για τη μετάθεση αυτών των ελέγχων στα εξωτερικά σύνορα της Ένωσης. 5. Η Σλοβενία έχει ήδη υιοθετήσει σημαντικά στοιχεία του κεκτημένου σχετικά με την ενιαία αγορά. Ωστόσο, η Επιτροπή δεν μπορεί ακόμα να λάβει θέση για κάθε μέτρο τη μετάθεση του οποίου έχει αναφέρει η Σλοβενία. Εν πάση περιπτώσει η πρόοδος ήταν περιορισμένη σε ορισμένους σημαντικούς τομείς, όπως η ελευθέρωση κινήσεων κεφαλαίων, η έμμεση φορολόγηση και οι τεχνικοί κανονισμοί και τα πρότυπα. Στους περισσότερους τομείς, πρέπει να ενισχυθεί η εκτέλεση. Αν συνεχιστούν οι σημερινές προσπάθειες, ή εάν επιταχυνθούν σε τομείς όπου έχει καθυστερήσει η πρόοδος, αναμένεται ότι μεσοπρόθεσμα η Σλοβενία θα έχει υιοθετήσει και εφαρμόσει το δίκαιο της ενιαίας αγοράς και θα έχει σημειώσει την αναγκαία πρόοδο για τους μηχανισμούς εκτέλεσης μεσοπρόθεσμα, ώστε να μπορέσει να συμμετάσχει πλήρως στην εσωτερική αγορά. Ανταγωνισμός Η πολιτική ανταγωνισμού της Ευρωπαϊκής Κοινότητας απορρέει από το άρθρο 3 περίπτωση ζ της συνθήκης, το οποίο προβλέπει ότι η Κοινότητα θα έχει ένα καθεστώς που εξασφαλίζει ανόθευτο ανταγωνισμό μέσα στην εσωτερική αγορά. Οι κύριοι τομείς εφαρμογής είναι η αντιμετώπιση των συμπράξεων μεταξύ επιχειρήσεων (antitrust) και οι κρατικές ενισχύσεις. Η ευρωπαϊκή συμφωνία προβλέπει την εφαρμογή των μέτρων που ορίζουν τα άρθρα 85 και 86 της συνθήκης (συμφωνίες μεταξύ επιχειρήσεων/κατάχρηση της δεσπόζουσας θέσης). Η ευρωπαϊκή συμφωνία προβλέπει την εφαρμογή καθεστώτος ανταγωνισμού στις εμπορικές σχέσεις μεταξύ της Κοινότητας και της Σλοβενίας βασισμένου στα κριτήρια των άρθρων 85 και 86 της συνθήκης ΕΚ (συμφωνίες μεταξύ επιχειρήσεων/κατάχρηση της δεσπόζουσας θέσης) και στο άρθρο 92 (κρατικές 51 ενισχύσεις), και σχετικών κανόνων εφαρμογής οι οποίοι θα εγκριθούν εντός τριών ετών από την έναρξη ισχύος της συμφωνίας. Επιπλέον, προβλέπει ότι η Σλοβενία θα καταστήσει τη νομοθεσία της συμβατή με την κοινοτική στον τομέα του ανταγωνισμού. Το Λευκό Βιβλίο αναφέρεται στη σταδιακή εφαρμογή των προαναφερθεισών διατάξεων καθώς και των διατάξεων του κανονισμού για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων μεταξύ επιχειρήσεων (4064/89) και των άρθρων 37 και 90 της συνθήκης (Μονοπώλια και Ειδικά δικαιώματα). Συνοπτική Περιγραφή Ο ανταγωνισμός διέπεται πλέον από τον "Νόμο για την προστασία τον ανταγωνισμού" (εφημερίδα της κυβέρνησης RS αριθ. 18/1993 με ημερομηνία 9 Απριλίου 1993). Το Γραφείο για την προστασία τον ανταγωνισμού είναι η μοναδική αρχή αρμόδια για την εφαρμογή του νόμου· συστάθηκε επίσημα τον Οκτώβριο του 1994 και αναφέρεται στο Υπουργείο Οικονομικών Σχέσεων και Ανάπτυξης. Για να υπάρξει ευθυγράμμιση με την τρέχουσα και την μελλοντική κατάσταση της ΕΕ όσον αφορά τους τομείς πον μπορούν να αποτελέσονν το αντικείμενο μονοπωλίων ή δεσπόζονσας θέσης όπως οι τομείς των τηλεπικοινωνιών, των μεταφορών, των ταχυδρομικών υπηρεσιών και της ενέργειας, έχουν ήδη ληφθεί αναγκαία μέτρα ενώ άλλα μέτρα βρίσκονται στο στάδιο της προετοιμασίας. Σύμφωνα με τις διαθέσιμες πληροφορίες, δεν υπάρχει στη Σλοβενία κανένα κρατικό μονοπώλιο εμπορικού χαρακτήρα. Όσον αφορά τις κρατικές ενισχύσεις, δεν υπάρχει αρχή αρμόδια για την εποπτεία των κρατικών ενισχύσεων, ωστόσο, βρίσκεται στο στάδιο της προετοιμασίας η αναγκαία νομοθεσία τόσο για τη σύσταση μιας τέτοιας αρχής όσο και για την εποπτεία των κρατικών ενισχύσεων στη Σλοβενία. Αξιολόγηση της Τρέχουσας Κατάστασης και των Προοπτικών Για να υπάρξει ευθυγράμμιση με τους κανόνες ανταγωνισμού της ΕΕ, απαιτούνται ορισμένες τροποποιήσεις του νόμου για την προστασία του ανταγωνισμού. Αυτό ισχύει κυρίως για το πεδίο εφαρμογής του νόμου (τομείς όπως οι μεταφορές, η αποθήκευση και οι υπηρεσίες εξαιρούνται από την εφαρμογή), την εισαγωγή απαγορευτικών ή περιοριστικών συμφωνιών και τον ορισμό της δεσπόζουσας θέσης και της κατάχρησης αυτής. Απαιτείται επίσης περαιτέρω αποσαφήνιση των διαδικασιών ελέγχου των κοινών επιχειρήσεων και των συγκεντρώσεων. Οι διατάξεις σχετικά με τη διεξαγωγή ερευνών, το επιχειρηματικό απόρρητο και το δικαίωμα άμυνας εξακολουθούν να χρήζουν βελτίωσης. Εφόσον εγκριθεί, ο νέος νόμος περί ανταγωνισμού θα αποτελέσει σημαντικό βήμα προς την κατεύθυνση της ικανοποίησης των απαιτήσεων αυτών. Είναι προφανές ότι η Σλοβενία έχει ήδη αρχίσει να εφαρμόζει πολιτική ελευθέρωσης και ανοίγματος στον ανταγωνισμό ορισμένων τομέων που παραδοσιακά αποτελούν το αντικείμενο μονοπωλίων, όπως οι τηλεπικοινωνίες και οι ταχυδρομικές υπηρεσίες. Ωστόσο, απαιτούνται περισσότερες πληροφορίες προκειμένου να δοθεί αξιόπιστη εκτίμηση της κατάστασης στους άλλους τομείς. Οι κρατικές ενισχύσεις δεν εποπτεύονται και ως εκ τούτου δεν υπάρχουν διεθέσιμες αξιόπιστες πληροφορίες. Η σύνταξη καταλόγου και η σύσταση εποπτεύουσας αρχής πρέπει να αποτελέσουν θέματα προτεραιότητας. Ο κατάλογος 52 καταγραφής των ενισχύσεων θα πρέπει να καλύπτει όλα τα μέτρα σχετικά με τις ενισχύσεις που χορηγούνται από τις κρατικές, περιφερειακές ή τοπικές αρχές ή μέσω των κρατικών πόρων. Εξίσου σημαντική είναι η διάθεση επαρκούς προσωπικού και τεχνικών μέσων προκειμένου να διενεργούνται αξιόπιστοι έλεγχοι των κρατικών ενισχύσεων. Αν και η κατάργηση των μέτρων ενίσχυσης των εξαγωγών είναι ευπρόσδεκτη, ωστόσο, ορισμένα μέτρα συνιστούν ενισχύσεις λειτουργίας οι οποίες επιτρέπονται μόνο υπό πολύ αυστηρούς όρους. Λόγω της έλλειψης διαφάνειας, είναι στην παρούσα φάση ασαφές το κατά πόσο πληρούνται οι όροι αυτοί. Σημαντικές προσπάθειες έχουν καταβληθεί εντός μάλλον μικρού χρονικού διαστήματος για την προετοιμασία καταλόγου καταγραφής των υφιστάμενων ενισχύσεων. Η κυβέρνηση έχει επίσης αρχίσει την εκπόνηση και την έγκριση κανόνων αναγκαίων για την εισαγωγή ελέγχου των κρατικών ενισχύσεων, και ταυτόχρονα βρίσκεται στο στάδιο σύστασης της εποπτεύουσας αρχής. Παράλληλα με τη θέσπιση νομοθεσίας επαρκώς εναρμονισμένης με την αντίστοιχη της ΕΕ, η αξιόπιστη εφαρμογή της νομοθεσίας περί ανταγωνισμού προϋποθέτει τη σύσταση υπηρεσιών εποπτείας της προστασίας του ανταγωνισμού και των κρατικών ενισχύσεων. Προϋποθέτει επιπλέον ότι ο δικαστικός κλάδος, η δημόσια διοίκηση και οι ενδιαφερόμενοι οικονομικοί παράγοντες γνωρίζουν και κατανοούν ικανοποιητικά τη νομοθεσία και την πολιτική περί ανταγωνισμού. Συμπέρασμα Όσον αφορά τον τομέα της προστασίας τον ανταγωνισμού, το σημερινό επίπεδο προσέγγισης της νομοθεσίας δεν είναι ικανοποιητικό. Ωστόσο, εάν εγκριθεί το νέο σχέδιο νόμου περί ανταγωνισμού, η διαδικασία της προσέγγισης θα έχει σχεδόν ολοκληρωθεί. Το Γραφείο για την προστασία του ανταγωνισμού πρέπει να ενισχυθεί προκειμένου να εξασφαλιστεί ικανοποιητική εφαρμογή του νόμου. Όσον αφορά τον τομέα των κρατικών ενισχύσεων, μέχρι στιγμής δεν πληρούνται οι όροι σχετικά με τη διαφάνεια και την εποπτεία των κρατικών ενισχύσεων. Θα απαιτηθεί σημαντική προσπάθεια από τη Σλοβενία για τη μεσοπρόθεσμη ικανοποίηση των απαιτήσεων αυτών. Λόγω έλλειψης πείρας στον τομέα αυτό, θα χρειαστεί στενή συνεργασία με την Επιτροπή στο άμεσο μέλλον. Επιπλέον, φαίνεται ότι ισχύουν σε ορισμένους τομείς αποκλειστικά ή ειδικά δικαιώματα τα οποία είναι ασυμβίβαστα με το κοινοτικό κεκτημένο. Τα προβλήματα αυτά πρέπει να επιλυθούν στο άμεσο μέλλον. 3. 2. Καινοτομία Κοινωνία των Πλτιοοφοοιών Υφιστάμενη Κατάσταση Οι οικονομικές και κοινωνικές εξελίξεις που κατέστησαν δυνατές με το συνδυασμό των τεχνολογιών πληροφοριών και τηλεπικοινωνιών είναι σημαντικές. Στη Σλοβενία οι δυνατότητες αυτές είχαν παραμεληθεί πριν από το 1989 αν και γενικά δεν συνέβαινε το ίδιο με την εκπαίδευση. Το αποτέλεσμα φαίνεται πως είναι ότι η ζήτηση υπολογιστών κινήθηκε πέραν των συνήθων προσδοκιών που διαμορφώνονται με βάση το κατά κεφαλήν ΑΕΠ. Η ύπαρξη ξένιων υπολογιστών στο διαδίκτυο (7,4 ανά 1000 κατοίκους) ως σχετικό μέτρο εξέλιξης προς την κοινωνία των πληροφοριών υποδηλώνει ότι η Σλοβενία έχει σήμερα φθάσει το μέσο όρο της ΕΚ. Εφόσον οι συνδέσεις με το διαδίκτυο ακολουθήσουν το ίδιο αρχέτυπο ανάπτυξης, η υποδομή τηλεπικοινωνιών (η οποία επί του παρόντος υπολείπεται 53 κατά εννέα περίπου έτη σε σχέση με το μέσο όρο της ΕΚ), είναι δυνατόν να παραμείνει τροχοπέδη στις εξελίξεις προς την κοινωνία των πληροφοριών. Η ARNES, κρατικής ιδιοκτησίας ακαδημαϊκός φορέας παροχής υπηρεσιών δια δικτύου, έχει επεκταθεί και έχει μεταβληθεί σε φορέα παροχής υπηρεσιών απευθυνόμενο σε επιχειρήσεις, διασυνδέοντας πανεπιστήμια, σχολές, ερευνητικά ινστιτούτα και βιβλιοθήκες. Από το 1996 και μετά έχουν εμφανισθεί διάφοροι άλλοι φορείς παροχής υπηρεσιών διαδικτύου, περιλαμβανομένων υπηρεσιών παρεχόμενων από την "Telekom Slovenije". Συμπεράσματα Λόγω της εξαιρετικά προηγμένης υποδομής σε συνδυασμό προς την αριστεία του εθνικού εκπαιδευτικού συστήματος, είναι δυνατόν να αναμένει κανείς ότι η Σλοβενία θα υλοποιήσει τις προοπτικές όσον αφορά την κοινωνία των πληροφοριών ενωρίτερα σε σχέση με το μέσο όρο στις ΧΚΑΕ. Εκπαίδευση, Κατάρτιση και Νεολαία Τα άρθρα 126 και 127 της συνθήκης της ΕΚ προβλέπουν ότι η Κοινότητα συμβάλλει στην ανάπτυξη παιδείας υψηλού επιπέδου και στην εφαρμογή πολιτικής επαγγελματικής κατάρτισης που αποσκοπεί στην προώθηση της ευρωπαϊκής διάστασης της παιδείας καθώς και στην ενίσχυση της προσαρμογής στις μεταλλαγές της βιομηχανίας και στην προσαρμοστικότητα της αγοράς εργασίας με την ανάπτυξη πολιτικών επαγγελματικής κατάρτισης. Η ευρωπαϊκή συμφωνία προβλέπει συνεργασία για τη βελτίωση του επιπέδου της εκπαίδευσης και των επαγγελματικών προσόντων. Το Λευκό Βιβλίο δεν περιλαμβάνει μέτρα στον εν λόγω τομέα. Συνοπτική Περιγραφή Οι δαπάνες της Σλοβενίας για την εκπαίδευση ανέρχονται στο 5,8% του ΑΕγχΠ και καλύπτουν το 12,6% του κρατικού προϋπολογισμού. Στην Σλοβενία, υπάρχουν 820 σχολεία, 305. 000 μαθητές, 40. 000 σπουδαστές και 23. 000 δάσκαλοι. Από το 1990 και μετά οι πολιτικές προτεραιότητες άλλαξαν σταδιακά επίκεντρο ώστε να αντιμετωπιστούν οι ανάγκες της ελεύθερης οικονομίας αγοράς με σκοπό κυρίως την ενίσχυση των δεσμών μεταξύ της εκπαίδευσης και της κατάρτισης, αφενός, και της αγοράς εργασίας, αφετέρου. Το Λευκό Βιβλίο του 1996 για την εκπαίδευση στη Δημοκρατία της Σλοβενίας καθορίζει το πλαίσιο για την πλήρη νομική μεταρρύθμιση του εθνικού συστήματος εκπαίδευσης και κατάρτισης. Βάσει αυτού, έχουν θεσπιστεί έξι πράξεις που ρυθμίζουν (1) την οργάνωση και τη χρηματοδότηση της εκπαίδευσης, (2) την προσχολική εκπαίδευση, (3) τα δημοτικά σχολεία, (4) τα γυμνάσια, (5) την επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση και (6) την εκπαίδευση των ενηλίκων. Το 1993, θεσπίστηκε νόμος για την τριτοβάθμια εκπαίδευση, με επίκεντρο την αναδιάρθρωση των πανεπιστημίων και την ανάπτυξη μη πανεπιστημιακών ιδρυμάτων για την τριτοβάθμια και την επαγγελματική εκπαίδευση. 54 Το πρόγραμμα Tempus έχει συμβάλει στην επίτευξη των στόχων της μεταρρύθμισης της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και έχει δημιουργήσει τη βάση για τη συνεργασία με τα ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης της ΕΕ. Το 15% περίπου του συνολικού πληθυσμού της Σλοβενίας είναι μεταξύ 15 και 25 ετών (ομάδα ηλικίας που μπορεί να επιλεγεί για το πρόγραμμα Νέοι για την Ευρώπη). Κατά τα τελευταία έτη, ελήφθησαν διάφορα μέτρα για τους νέους με σκοπό την ενίσχυση του κοινωνικού ρόλου των συλλόγων νέων και την εξασφάλιση εγκαταστάσεων για τις δραστηριότητες τους. Έχει δημιουργηθεί εθνικό κέντρο παροχής πληροφοριών και συμβουλών στους νέους, καθώς και το δίκτυο του σε τοπικό επίπεδο, υποστηρίζονται δε η κινητικότητα των νέων και η παροχή εθελοντικών υπηρεσιών. Η Σλοβενία θα πρέπει να αρχίσει να συμμετέχει στο πρόγραμμα Νέοι για την Ευρώπη το 1998. Αξιολόγηση της Τρέχουσας Κατάστασης και των Προοπτικών Η σλοβένικη κυβέρνηση έχει σημειώσει σημαντική πρόοδο όσον αφορά τον αναπροσανατολισμό του συστήματος εκπαίδευσης και κατάρτισης προς μια πολιτική ανάπτυξης του ανθρώπινου δυναμικού, κατάλληλη για μια μικρή ανοικτή οικονομία αγοράς που αποβλέπει στη διεθνή ανταγωνιστικότητα. Μένει να αναληφθούν περαιτέρω προσπάθειες για την εφαρμογή της πολιτικής. Όσον αφορά την εκπαίδευση, πρέπει να αλλάξει ο προσανατολισμός των δημοσιονομικών πόρων σε συνάρτηση με τις νέες προτεραιότητες που έχουν προσδιοριστεί. Επιπλέον, υπάρχουν δυνατότητες για την ενίσχυση των δεσμών με την έρευνα και ανάπτυξη και για την ενίσχυση των κατευθύνσεων προς τις εξελίξεις της αγοράς. Η Σλοβενία θα αρχίσει να συμμετέχει στο πρόγραμμα Νέοι για την Ευρώπη του 1998, με την επιφύλαξη της επικύρωσης της ευρωπαϊκής συμφωνίας. Ο εθνικός φορέας για το πρόγραμμα Νέοι για την Ευρώπη δεν έχει ακόμη οριστεί. Συμπέρασμα Υπό την προοπτική της προσχώρησης, δεν αναμένονται σημαντικά προβλήματα στους εν λόγω τομείς. Ερευνα και Τεχνολογική Ανάπτυξη Οι δραστηριότητες έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης σε κοινοτικό επίπεδο, όπως προβλέπεται από τη Συνθήκη και το πρόγραμμα πλαίσιο, αποσκοπούν στη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής βιομηχανίας, την ποιότητα ζωής, καθώς και στην υποστήριξη της αειφόρου ανάπτυξης, της προστασίας του περιβάλλοντος και λοιπών κοινών πολιτικών. Η Ευρωπαϊκή συμφωνία θα προβλέπει συνεργασία στους τομείς αυτούς, ιδίως μέσω συμμετοχής στο πρόγραμμα πλαίσιο. Το Λευκό Βιβλίο δεν πΓριλαμβάνει άμεσα μέτρα στο πεδίο αυτό. Συνοπτική Περιγραφή Η εθνική πολιτική έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης καθορίζεται στο εθνικό ερευνητικό πρόγραμμα που εγκρίθηκε τον Ιανουάριο του 1995. Η βασική νομοθεσία στον συγκεκριμένο τομέα συνίσταται στον νόμο περί ερευνητικών δραστηριοτήτων που ψηφίσθηκε το 1991 και ο οποίος πρόκειται να αντικατασταθεί από τον νόμο περί χρηματοδότησης και οργανώσεων στον τομέα επιστημών και τεχνολογίας, ο 55 οποίος βρίσκεται στο στάδιο κατάρτισης από το υπουργείο Επιστημών και Τεχνολογίας. Οι τρέχουσες δαπάνες για τις επιστήμες ανήλθαν σε ποσοστό 1,77%» του ΑεγχΠ, το 1995 (από 1,46%, το 1993), εκ των οποίων το 0,75% προέρχονταν από τις ιδιωτικές επιχειρήσεις. Ο στόχος της κυβέρνησης της Σλοβενίας να αυξήσει το εν λόγω ποσοστό σε 2,5%> έως το 2000 θα απαιτήσει σημαντικές επενδύσεις τόσο από τον δημόσιο όσο και από τον ιδιωτικό τομέα. Δύο πανεπιστήμια και πάνω από σαράντα ερευνητικά ιδρύματα ανταγωνίζονται για περιορισμένα κονδύλια. Συγχρόνως, παρατηρείται, εν γένει, τάση μείωσης της δημόσιας χρηματοδοτικής στήριξης. Επιπλέον, υπάρχουν περίπου είκοσι ιδιωτικά ιδρύματα που παρέχουν γενική στήριξη και υποτροφίες για την ανάπτυξη του συγκεκριμένου τομέα. Η Ακαδημία Επιστημών και Τεχνών και το Εθνικό Συμβούλιο Έρευνας και Ανάπτυξης έχουν αρμοδιότητες συμβουλευτικού χαρακτήρα σε θέματα πολιτικής. Έχει ήδη καταρτισθεί πρόγραμμα στο οποίο καθορίζονται οι προτεραιότητες της πολιτικής επιστημών και τεχνολογίας και περιλαμβάνονται μέτρα για την ενθάρρυνση της σύνδεσης με τη βιομηχανία. Βασικές προτεραιότητες είναι η βελτίωση της διαδικασίας καθορισμού στόχων για τη χρηματοδοτική στήριξη, η αύξηση της χρηματοδότησης από ιδιωτικούς πόρους, η προώθηση της συμμετοχής σε διεθνή ερευνητικά προγράμματα, ο επαναπροσανατολισμός των χορηγήσεων του προϋπολογισμού προς την κατεύθυνση της εφαρμοσμένης έρευνας σε επιχειρήσεις και η βελτίωση της μεταφοράς τεχνογνωσίας. Το 1992, άρχισε η τακτική συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Κοινότητα, μέσω του 3ου προγράμματος-πλαισίου έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης. Η συνεργασία επικεντρώνεται, μέχρι σήμερα, κυρίως στο πρόγραμμα COPERNICUS (Ειδικό Πρόγραμμα Συνεργασίας με Χώρες της ΚΑΕ και τα Νέα Ανεξάρτητα Κράτη) και παραμένει σε χαμηλά επίπεδα όσον αφορά τη συμμετοχή στο 4ο πρόγραμμα- πλαίσιο. Η Σλοβενία είναι μέλος της COST (Ευρωπαϊκής Συνεργασίας στον Τομέα (Ευρωπαϊκού Επιστημονικής και Τεχνικής Ερευνας) και του EUREKA Οργανισμού για τον Συντονισμό της Έρευνας). Από το 1993, οι στατιστικές στον συγκεκριμένο τομέα συμβαδίζουν με τα πρότυπα του ΟΟΣΑ. Αξιολόγηση της Τρέχουσας Κατάστασης και των Προοπτικών Η γενικότερη αναδιοργάνωση των σύνθετων δομών έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης έχει προχωρήσει και αποσκοπεί στην ενίσχυση των δεσμών με την οικονομική και βιομηχανική ανάπτυξη. Ωστόσο, πρέπει να καταβληθούν, ακόμη, σημαντικές προσπάθειες για την προώθηση της τεχνολογικής ανάπτυξης στον βιομηχανικό τομέα και την αξιοποίηση του δυναμικού εθνικής έρευνας για την οικονομική ανάπτυξη. Ενισχύεται η ιδιωτικοποίηση των ερευνητικών ιδρυμάτων. Επιπλέον χρηματοδοτικοί πόροι παρέχονται για υποδομές έρευνας και δικτύωσης, εγγυήσεις και επενδύσεις κεφαλαίου υπό μορφή αρχικού ή επιχειρηματικού κεφαλαίου. Μέχρι σήμερα, δεν έχουν επιτευχθεί τα αναμενόμενα αποτελέσματα. Ωστόσο, υπάρχουν προοπτικές βελτίωσης της κατάστασης. Η Σλοβενία έχει δηλώσει το ενδιαφέρον της για πλήρη σύνδεση με το 5ο πρόγραμμα πλαίσιο. Συμπέρασμα 56 Όσον αφορά την προοπτική της προσχώρησης δεν αναμένονται μείζονα προβλήματα στον συγκεκριμένο τομέα. Η προσχώρηση θα είναι προς αμοιβαίο όφελος. Τηλεπικοινωνίες Οι στόχοι της πολιτικής της ΕΕ στον τομέα των τηλεπικοινωνιών συνίστανται στην απάλειψη των εμποδίων για την αποτελεσματική λειτουργία της ενιαίας αγοράς τεχνικού εξοπλισμού, υπηρεσιών και δικτύων τηλεπικοινωνιών, στο άνοιγμα των ξένων αγορών στις επιχειρήσεις της ΕΕ και στην επίτευξη καθολικά διαθέσιμων σύγχρονων υπηρεσιών για τους κατοίκους της ΕΕ και τις επιχειρήσεις. Οι στόχοι αυτοί επιτυγχάνονται με την εναρμόνιση των προτύπων και των όρων προσφοράς υπηρεσιών, την ελευθέρωση των αγορών τερματικών, υπηρεσιών και δικτύων και την έκδοση των αναγκαίων νομοθετικών πράξεων. Οι οδηγίες και οι πολιτικές για την επίτευξη των ανωτέρω ήδη έχουν καθορισθεί αλλά σε ορισμένα κράτη μέλη η ελευθέρωση της δημόσιας φωνητικής τηλεφωνίας και η λειτουργία της σχετικής υποδομής θα αναβληθεί επί ένα ή δύο έτη μετά το 1998. Η ευρωπαϊκή συμφωνία προβλέπει συνεργασία με σκοπό την ενίσχυση προτύπων και πρακτικών προς τα επίπεδα της ΕΚ στον τομέα των πολιτικών για τις τηλεπικοινωνίες και τα ταχυδρομεία, την τυποποίηση, τις κανονιστικές προσεγγίσεις και τον εκσυγχρονισμό της υποδομής. Το Λευκό Βιβλίο συγκεντρώνει την προσοχή στην προσέγγιση νομοθετικών διατάξεων, δικτύων και υπηρεσιών, με περαιτέρω μέτρα τα οποία διασφαλίζουν σταδιακά την ελευθέρωση στον τομέα αυτό. Συνοπτική Περιγραφή Κατά την ανεξαρτησία η Σλοβενία βρέθηκε με σύστημα τηλεπικοινωνιών ανέπαφο. Ο βαθμός διείσδυσης τηλεφωνικών γραμμών αυξήθηκε από 24,1% το 1991 σε 33,3% σήμερα. Ο βαθμός ψηφιοποίησης του δικτύου προχώρησε ικανοποιητικά και έφθασε το 66% από άποψη διαβίβασης και το 46% από άποψη ικανότητας μεταγωγής μέχρι τα μέσα του 1995. Η υφιστάμενη νομοθεσία και τα κανονιστικά μέσα είναι εκείνα της τέως γιουγκοσλαβικής νομοθεσίας για τα συστήματα τηλεπικοινωνιών, του 1988· νέος νόμος για τις τηλεπικοινωνίες του Μαΐου 1997 και το διάταγμα του 1995 όσον αφορά την έγκριση τύπου, την πιστοποίηση και τις δοκιμές τερματικού τεχνικού εξοπλισμού. Η δημόσια επιχείρηση Telekom Slovenije διαθέτει το μονοπώλιο μέχρι το 2000 όσον αφορά τη φωνητική τηλεφωνία. Επίσης έχει θυγατρική επιχείρηση η οποία λειτουργεί τα δύο δίκτυα κινητής τηλεφωνίας με αναλογικά και ψηφιακά πρότυπα. Οι υπόλοιπες υπηρεσίες έχουν ελευθερωθεί. Η κρατική ιδιοκτησία της Telekom Slovenije ανέρχεται στο 76% και θα μειωθεί περαιτέρω κατά ένα τρίτο περίπου ώστε ο οργανισμός να καταστεί περισσότερο ευέλικτος και να αποκτήσει εμπορικό χαρακτήρα. Αξιολόγηση της Τρέχουσας Κατάστασης και των Προοπτικών Baθμόc Ελευθέρωσα Ενώ ήταν χαμηλή η πρόοδος όσον αφορά την ελευθέρωση, πρόσφατες κυβερνητικές δηλώσεις δείχνουν ότι το άνοιγμα της αγοράς επιταχύνεται, πράγμα το οποίο θα δημιουργήσει σημαντική πρόκληση για την Telekom Slovenije. Η δημόσια επιχείρηση έχει αποκλειστικά δικαιώματα για το σταθερό δίκτυο και για το δίκτυο φωνητικής τηλεφωνίας μέχρι την 1η Ιανουαρίου 2001. Θυγατρική του οργανισμού 57 αυτού λειτουργεί τα δύο δίκτυα κινητής τηλεφωνίας με αναλογικά και ψηφιακά πρότυπα. Οι αγορές για υπηρεσίες προστιθέμενης αξίας έχουν ελευθερωθεί. Η κυβέρνηση σκοπεύει να προκηρύξει διαγωνισμό για δεύτερο δίκτυο κινητής τηλεφωνίας περί τα τέλη του 1997. Προσέγγιση πρoc τη νομοθεσία τα ΕΚ Στις 28 Μαΐου 1997 το Κοινοβούλιο εξέδωσε νέα νομοθεσία για τις τηλεπικοινωνίες. Η συμμόρφωση της νομοθεσίας όπως αυτή ψηφίστηκε τελικά από το Κοινοβούλιο προς τη νομοθεσία της ΕΕ ελέγχεται. Το 1995 εκδόθηκε διάταγμα για την έγκριση τύπου, την πιστοποίηση και τις δοκιμές τεχνικού εξοπλισμού. Μετά την έκδοση των διαταγμάτων για την εφαρμογή του νόμου περί τηλεπικοινωνιών και την έκδοση του σχεδίου διατάγματος για την απονομή συχνοτήτων, είναι δυνατόν να αναμένεται ότι η χώρα θα εναρμονίσει το εναπομένον μέρος της νομοθεσίας της προς το κεκτημένο μέχρι το έτος 2000. Η ικανότητα της διοίκησης να χειρίζεται τις απαιτήσεις τις σχετικές με την προσέγγιση αυτή πρέπει να ενισχυθούν περαιτέρω. Τον Ιούνιο του 1997 η κυβέρνηση προχώρησε στην αναδιάρθρωση των στρεβλών μηχανισμών τιμολόγησης με αύξηση των τιμών για τις τοπικές επικοινωνίες (άνω του 9%) και μείωση των τιμών για τις υπόλοιπες τηλεφωνικές κλήσεις (μείωση κατά 18%). Η τιμή τοπικής κλήσης είναι μεταξύ των χαμηλότερων της περιφέρειας αλλά είναι εξαιρετικά υψηλά τα τέλη σύνδεσης για νέους πελάτες. Η καθολική εξυπηρέτηση παραμένει στόχος προς επίτευξη και, ενώ ο ανταγωνισμός αναπτύσσεται και το δίκτυο επεκτείνεται σε λιγότερο προηγμένους τομείς, η επιβολή υποχρεώσεων στις επιχειρήσεις για την παροχή καθολικής εξυπηρέτησης θα καταστεί χωρίς αμφιβολία κεντρικό σημείο κανονιστικής δραστηριότητας. Υποδομή Ο βαθμός διείσδυσης στις τηλεφωνικές υπηρεσίες αυξήθηκε από 24,1 το 1991 σε 33,3 ανά 100 κατοίκους το 1997 (ο μέσος όρος για Ιρλανδία, Πορτογαλία και Ελλάδα ανέρχεται σε 43,9 περίπου ανά 100) ενώ ο βαθμός ψηφιοποίησης το 1997 ανέρχεται σε 66% (ο μέσος όρος για Ιρλανδία, Πορτογαλία και Ελλάδα είναι περίπου 62,4). Οι υπηρεσίες ISDN έχουν εισαχθεί σε δύο σημαντικές πόλεις από το 1995. Μέχρι το τέλος του έτους 2000, ο βαθμός διείσδυσης για την τηλεφωνία έχει προγραμματισθεί ότι θα φθάσει το 40%. Η πλήρης ψηφιοποίηση του δικτύου μετάδοσης δεν αναμένεται ότι θα ολοκληρωθεί πριν από το έτος 2010. Υφίστανται περίπου 220. 000 συνδρομητές καλωδιακής τηλεόρασης, που αντιστοιχούν στο 90%) των νοικοκυριών που έχουν συνδεθεί (100 επιχειρήσεις δικτύων). Μέχρι τώρα στον τομέα των τηλεπικοινωνιών υφίστανται ελάχιστες άμεσες ξένες επενδύσεις. Η μόνη επιχείρηση κινητής τηλεφωνίας, η Mobitel, είναι κατά 100% θυγατρική της Telekom Slovenije ενώ η επιχείρηση τηλεειδοποίησης, η Teleray, είναι ιδιωτική σλοβένικη επιχείρηση. Το 1996 η Telekom Slovenije έλαβε δάνειο 35 εκατομμυρίων από όμιλο ξένων τραπεζών. Ανταγωνιστικότητα του Τομέα Το 1995 απασχολούνταν 5 υπάλληλοι ανά 1000 γραμμές (ο μέσος όρος για Ιρλανδία, Πορτογαλία και Ελλάδα είναι 6,2 περίπου) ενώ ο μέσος χρόνος αναμονής για τηλεφωνική σύνδεση ήταν 1,8 έτη. Η τιμή συνήθους τηλεφωνικής γραμμής για επαγγελματικές τηλεπικοινωνίες (283 ECU) κυμαίνεται σε μέσο επίπεδο σε σύγκριση με τις τιμές στην περις)έρεια. Τα έσοδα ανά γραμμή (περίπου 344 ECU το 1995) είναι υψηλότερα στην περιφέρεια. Αυτό πρέπει να είναι επαρκές προκειμένου να είναι βέβαιο ότι η Telekom Slovenije είναι δυνατόν να λειτουργήσει 58 ως αρκετά κερδοφόρος επιχείρηση και να είναι δυνατή η πραγματοποίηση ικανός να αντιμίτουτίαπ πλήθος τον επενδύσεων. Όμως ο τομέας θα άναι ανταγωνισμό μόνον εφόσον καταβληθούν σημαντικές προσπάθειες για τιμολογηοη με βάση το κόστος. Συμπέρασμα Οι τηλεπικοινωνίες στη Σλοβενία, με σύγχρονη υποδομή και προηγμένες υπηρεσίες, μακροπρόθεσμα θα φθάσουν σε επίπεδο συγκρίσιμο προς εκείνο ορισμένων κρατών μελών της ΕΕ. Η υλοποίηση του κεκτημένου θα είναι δυνατή μεσοπρόθεσμα αλλά θα απαιτήσει την έγκαιρη εισαγωγή ανταγωνισμού σ'όλους τους τομείς. Ο οργανισμός δημόσιου δικτύου πρέπει να είναι ικανός να αντιμετωπίζει πλήρη ανταγωνισμό, εφόσον πριν από το 2000 επέλθει τιμολογιακή εξισορρόπηση. Οπτικοακουστικός τομέας Στο πλαίσιο της εσωτερικής αγοράς, το κεκτημένο του οπτικοακουστικού τομέα αποβλέπει στην παροχή και την ελεύθερη κυκλοφορία των οπτικοακουστικών υπηρεσιών στην ΕΕ καθώς και στην προώθηση της ευρωπαϊκής παραγωγής προγραμμάτων. Η οδηγία για την τηλεόραση χωρίς σύνορα, η οποία ισχύει για όλους τους ραδιοτηλεοπτικούς οργανισμούς ανεξάρτητα από τους τρόπους μετάδοσης (επίγειας, δορυφορικής, καλωδιακής) ή τον ιδιωτικό ή δημόσιο χαρακτήρα τους, εμπεριέχει το κεκτημένο αυτό και καθορίζει τους βασικούς κανόνες σχετικά με τις διασυνοριακές τηλεοπτικές μεταδόσεις. Τα κύρια σημεία είναι: να εξασφαλιστεί η ελεύθερη κυκλοφορία των τηλεοπτικών εκπομπών σε όλα τα κράτη μέλη· να προωθηθούν η παραγωγή και η διανομή ευρωπαϊκών οπτικοακουστικών έργων (με τη θέσπιση ελάχιστου ποσοστού χρόνου εκπομπής για τα ευρωπαϊκά έργα και τα έργα των ανεξάρτητων παραγωγών)· να καθοριστούν τα βασικά πρότυπα στον τομέα της τηλεοπτικής διαφήμισης· να εξασφαλιστεί η προστασία των ανηλίκων και να επιτραπεί το δικαίωμα απάντησης. Η ευρωπαϊκή συμφωνία εξασφαλίζει τη συνεργασία για την προώθηση και τον εκσυγχρονισμό της παραγωγής τα>ν οπτικοακουστικών μέσων, καθώς και την εναρμόνιση κανονιστικών πτυχών της πολιτικής στον οπτικοακουστικό τομέα. Οι οδηγίες για την τηλεόραση χωρίς σύνορα αποτελούν μέτρο του πρώτου σταδίου στο Λευκό Βιβλίο. Συνοπτική Περιγραφή Το νομικό πλαίσιο του οπτικοακουστικού τομέα καθορίζεται από το νόμο για τα δημόσια μέσα και το νόμο του 1994 για τη σλοβένικη ραδιοφωνία και τηλεόραση. Ο κυριότερος δημόσιος ραδιοτηλεοπτικός οργανισμός είναι η RTV Slovenia, παρότι λειτουργούν επίσης στην αγορά ορισμένοι άλλοι τηλεοπτικοί οργανισμοί. Χρηματοοικονομική βοήθεια παρέχεται στις παραγωγές που πραγματοποιούνται στο πλαίσιο ειδικού συστήματος συγχρηματοδότησης. Κεφάλαια από τον προϋπολογισμό παρέχονται για την ενθάρρυνση των επενδύσεων σε ανεξάρτητες παραγωγές, των κινηματογραφιών ταινιών και των βιντεοταινιών. Λεπτομερείς πληροφορίες σχετικά με τη διανομή των ταινιών δεν είναι διαθέσιμες. εθνικές παραγωγές στον ευρωπαϊκά έργα και τομέα Αξιολόγηση της Τρέχουσας Κατάστασης και των Προοπτικών 59 Στον οπτικοακουστικό τομέα της Σλοβενίας επιχειρείται ανασυγκρότηση μετά τις μεγάλες αναταραχές των τελευταίων ετών. Ο τομέας αυτός αναπτύσσεται ταχύτατα και μεταβάλλεται συνεχώς, Η ικανότητα του να προσαρμοστεί στο κεκτημένο θα εξαρτηθεί από τη βελτίωση των δυνατοτήτων της βιομηχανικής παραγωγής προγραμμάτων ώστε να αντιμετωπιστούν οι σημαντικές προκλήσεις που θα προκύψουν από ένα αναπροσαρμοσμένο κανονιστικό πλαίσιο. Η σλοβένικη νομοθεσία στον οπτικοακουστικό τομέα συμβιβάζεται εν μέρει με τις απαιτήσεις της ΕΕ· εξακολουθούν να υπάρχουν ελλείψεις σε ορισμένους τομείς, ιδίως όσον αφορά την ελευθερία λήψεως, την προώθηση ευρωπαϊκών έργων, τους ανεξάρτητους παραγωγούς και τα πρόσφατα έργα, τα μεμονωμένα διαφημιστικά μηνύματα, την προστασία των ανηλίκων και τους κανόνες για τις διαφημίσεις. Η σλοβένικη κυβέρνηση δήλωσε την πρόθεση της να εγκρίνει το 1998 τους νόμους που θα ευθυγραμμίσουν τη Σλοβενία με τις απαιτήσεις της ΕΕ. Συμπέρασμα Η Σλοβενία θα είναι σε θέση να ανταποκριθεί μεσοπρόθεσμα στις απαιτήσεις της ΕΚ στον οπτικοακουστικό τομέα, εφόσον εξακολουθήσουν να πραγματοποιούνται τα νομοθετικά μέτρα σύμφωνα με το προβλεπόμενο χρονοδιάγραμμα και συνοδεύονται αυτά από την απαιτούμενη διαρθρωτική προσαρμογή της παραγωγής προγραμμάτων. 60 3. 3 Οικονομικές και Δημοσιονομικές Υποθέσεις Οικονομική και Νομισματική Ένωση Μέχρις ότου προσχωρήσει η Σλοβενία θα έχει αρχίσει το τρίτο στάδιο της ΟΝΕ. Αυτό θα επιφέρει σημαντικές αλλαγές σε όλα τα κράτη μέλη, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που δεν συμμετέχουν στη ζώνη του ευρώ. Ό λα τα κράτη μέλη, συμπεριλαμβανομένων των νέων, θα συμμετάσχουν πλήρως στην οικονομική και νομισματική ένωση. Οι οικονομικές πολιτικές τους θα αποτελέσουν θέμα κοινού ενδιαφέροντος και τα κράτη αυτά θα μετέχουν στον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών (εθνικά προγράμματα σύγκλισης, γενικές οικονομικές κατευθύνσεις, πολυμερής εποπτεία, διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος) Επίσης τα εν λόγω κράτη θα κληθούν να τηρήσουν το σύμφωνο σταθερότητας και ανάπτυξης, να μην καταφεύγουν σε οποιαδήποτε μορφή άμεσης χρηματοδότησης του ελλείμματος του δημοσίου τομέα από την κεντρική τράπεζα, να καταργήσουν την προνομιακή πρόσβαση των δημοσίων αρχών σε χρηματοπιστωτικά και να ολοκληρώσουν την ελευθέρωση της κυκλοφορίας των κεφαλαίων. ιδρύματα θα της προσχώρησης είναι η στενότερη νομισματική και Αποτέλεσμα συναλλαγματική συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Ένωση. Αυτό απαιτεί την ενίσχυση των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων στον τομέα της νομισματικής και συναλλαγματικής πολιτικής. Τα κράτη μέλη που δεν θα συμμετέχουν στην ζώνη του ευρώ θα είναι σε θέση να εφαρμόζουν αυτόνομη νομισματική πολιτική και να συμμετέχουν στο Ευρωπαϊκό Σύστημα Κεντρικών Τραπεζών (ΕΣΚΥ) σε περιορισμένη βάση. Οι κεντρικές τράπεζες τους πρέπει να είναι ανεξάρτητες και να έχουν ως πρωταρχικό στόχο τη σταθερότητα των τιμών. Η νομισματική πολιτική πρέπει να εφαρμόζεται με μέσα βασισμένα στην ελεύθερη αγορά και να είναι "αποτελεσματική" όσον αφορά τη μετάδοση των πρωτοβουλιών της στην πραγματική οικονομία. Συνεπώς, πρέπει να προωθηθούν μεταρρυθμίσεις για να αντιμετωπισθούν παράγοντες που εμποδίζουν την εφαρμογή αποτελεσματικής νομισματικής πολιτικής, όπως η έλλειψη ανταγωνισμού στον τραπεζικό τομέα, η ανεπαρκής ανάπτυξη χρηματοπιστωτικών αγορών και το πρόβλημα των "επισφαλών δανείων" στον τραπεζικό τομέα. Τέλος, όλα τα κράτη μέλη οφείλουν να αντιμετωπίζουν τη συναλλαγματική τους πολιτική ως ζήτημα κοινού ενδιαφέροντος καινά είναι σε θέση να σταθεροποιήσουν τις συναλλαγματικές τους ισοτιμίες στο πλαίσιο μηχανισμού που δεν έχει ακόμη αποφασισθεί. Δεδομένου ότι η συμμετοχή στην Ευρωπαϊκή ' Ενωση συνεπάγεται την αποδοχή του στόχου της ΟΝΕ, η Σλοβενία πρέπει να πληροί τα κριτήρια σύγκλισης, αν και όχι, απαραιτήτως, κατά την προσχώρηση της. Αν και η τήρηση των κριτηρίων σύγκλισης δεν αποτελεί προϋπόθεση για τη συμμετοχή στην ΕΕ, εξακολουθούν να αποτελούν καθοριστικά σημεία αναφοράς για τις μακροοικονομικές πολιτικές με προσανατολισμό τη σταθερότητα και πρέπει να τηρηθούν εγκαίρως από τα νέα κράτη μέλη και σε μόνιμη βάση. Επομένως, είναι απαραίτητη η επιτυχής ολοκλήρωση αφενός του μετασχηματισμού του συστήματος και, αφετέρου, των προσανατολισμένων στην αγορά διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων. Η οικονομική κατάσταση και η πρόοδος της Σλοβενίας έχουν ήδη αναλυθεί σε προηγούμενα κεφάλαια της παρούσας γνώμης. Αξιολόγηση της Τρέχουσας Κατάστασης και των Προοπτικών Η Κεντρική Τράπεζα της Σλοβενίας απολαύει σχετικά υψηλού βαθμού ανεξαρτησίας από την κυβέρνηση. Ο διοικητής διορίζεται από την βουλή και η τράπεζα είναι ο μόνος αρμόδιος οργανισμός για θέματα νομισματικής πολιτικής. Ο επίσημος στόχος της Κεντρικής Τράπεζας είναι η σταθερότητα του τοπικού νομίσματος και, έμμεσα, η σταθερότητα των τιμών. Ο νόμος για την Κεντρική Τράπεζα δεν είναι πλήρως συμβατός με τη διάταξη για την απαγόρευση της χρηματοδότησης του ελλείμματος του προϋπολογισμού που περιέχεται στη ικανοποιητικές δημοσιονομικές επιδόσεις Συνθήκη. Ωστόσο, οι μέχρι σήμερα 61 εξάλειψαν την ανάγκη χρηματοδότησης του ελλείμματος από την Κεντρική Τράπεζα. Η νομισματική πολιτική της Σλοβενίας ήταν αρκετά αποτελεσματική όσον αφορά τη μείωση του πληθωρισμού. Το 1996, το ποσοστό πληθωρισμού ήταν μονοψήφιο. Ωστόσο, η αποτελεσματικότητα της νομισματικής πολιτικής παρεμποδίζεται από σειρά διαφορετικών παραγόντων. Η ιδιωτικοποίηση των κρατικών τραπεζών και η αναδιάρθρωση του συνολικού τραπεζικού τομέα σημείωσαν ικανοποιητική πρόοδο μετά από μια σχετικά καθυστερημένη εκκίνηση. Τα επισφαλή δάνεια, αν και έχουν περιορισθεί, εξακολουθούν να συνιστούν πρόβλημα. Η απουσία κρατικών ομολογιών λόγω των ικανοποιητικών δημοσιονομικών επιδόσεων, καθιστά δυσχερή την χρήση έμμεσων μέσων ελέγχου της προσφοράς χρήματος από την Κεντρική Τράπεζα. Επιπροσθέτως, η πολιτική διατήρησης του υψηλού βαθμού τιμαριθμοποίησης της οικονομίας διατηρεί υψηλά τα επιτόκια δανεισμού, αποθαρρύνοντας κατ ' αυτόν τον τρόπο τη χρηματοοικονομική διαμεσολάβηση και περιορίζοντας τις επιδράσεις της νομισματικής πολιτικής στην πραγματική οικονομία. Στον υψηλό βαθμό τιμαριθμοποίησης οφείλεται, επίσης, το φαινόμενο των μαζικών κερδοσκοπικών εισροών κεφαλαίου. Οι εισροές αυτές κεφαλαίου θέτουν σε κίνδυνο την ικανότητα ελέγχου των συνολικών νομισματικών μεγεθών από την Κεντρική Τράπεζα. Επιβραδύνουν, επίσης, την αντιπληθωριστική διαδικασία. Επιπροσθέτως αν δεν συνοδεύονται από ανάλογη αύξηση της νομισματικής κυκλοφορίας οι εισροές αυτές αποτελούν την πηγή δημοσιονομικών επιβαρύνσεων. Τέλος, υπάρχει πάντα η πιθανότητα αντιστροφής αυτής της τάσης, γεγονός που συνεπάγεται σοβαρές πιέσεις για το εθνικό νόμισμα. Στις αρχές του 1996, οι αρχές της Σλοβενίας καθιέρωσαν ελέγχους στην κίνηση κεφαλαίων για τον περιορισμό του σχετικού φαινομένου. Τα μέτρα αυτά, τα οποία αντιβαίνουν στην ευρωπαϊκή συμφωνία εφαρμόζονται ακόμη. Από τα μέσα του 1992 το καθεστώς συναλλαγματικών ισοτιμιών που εφαρμόζεται στη Σλοβενία είναι η ελεγχόμενη διακύμανση. Στην πράξη, το νόμισμα της Σλοβενίας ακολουθεί πιστά γερμανικό μάρκο. Η ακολουθούμενη συναλλαγματική πολιτική, σε συνδυασμό με τη θετική απόκλιση του πληθωρισμού και την, σε μεγάλο βαθμό, τιμαριθμοποίηση της οικονομίας, οδήγησαν σε μαζική κερδοσκοπική εισροή κεφαλαίων, κατά το διάστημα 1992-1994. Το 1995, οι αρχές της Σλοβενίας χαλάρωσαν τη στάση τους ως προς την συναλλαγματική ισοτιμία και ύστερα από μία αρχική ανατίμηση, η τιμή συναλλάγματος υποτιμάται με βραδύ ρυθμό. Το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών είναι ουσιαστικά ισοσκελισμένο. το Συμπέρασμα Είναι πολύ νωρίς για να κριθεί κατά πόσον η Σλοβενία θα είναι σε θέση, κατά τη στιγμή της προσχώρησης, να συμμετάσχει στη ζώνη του ευρώ· αυτό θα εξαρτηθεί από την επιτυχία της διαρθρωτικής της μεταρρύθμισης που θα καταστήσει δυνατή την επίτευξη και τη σταθερή τήρηση των κριτηρίων σύγκλησης, τα οποία, ωστόσο, δεν αποτελούν προϋπόθεση για την προσχώρηση. Η συμμετοχή της Σλοβενίας στο τρίτο στάδιο της ΟΝΕ ως χώρας που δεν μετέχει στη ζώνη του ευρώ δεν θα δημιουργήσει προβλήματα μεσοπρόθεσμα. Ωστόσο, είναι σημαντικό η νομοθεσία για την Κεντρική Τράπεζα να συμμορφωθεί πλήρως προς τους κανόνες της ΕΕ και να αναδιαρθρωθεί ο τραπεζικός τομέας. Τέλος, πρέπει να υιοθετηθούν νομισματικές πολιτικές ικανές να συγκρατήσουν τ^ς κερδοσκοπικές εισροές κεφαλαίου δίχως συστηματική προσφυγή σε ελέγχους στην κίνηση κεφαλαίων. 62 Φορολογία Το κεκτημένο οτον τομέα της άμεσης φορολογίας αφορά κυρίως ορισμένες ιυιοψιις φόρων επιχειρήσεων και κεφαλαίου. Οι τέσσερις ελευθερίες της συνθήκης ΕΚ έχουν αυξημένη επίδραση επί των εθνικών φορολογικών συστημάτων. έμμεσης φορολογίας συνίσταται κυρίως στην εναρμονισμένη Το κεκτημένο νομοθεσία στον τομέα του φόρου προστιθέμενης αξίας και των φόρων κατανάλωσης. Σ'αυτό περιλαμβάνεται η εφαρμογή ενός μη σωρευτικού γενικού φόρου επί της κατανάλωσης (ΦΠΑ) ο οποίος εισπράττεται σε όλα τα στάδια παραγωγής και διανομής αγαθών και υπηρεσιών. Αυτό σημαίνει ίση φορολογική μεταχείριση των εσωτερικών και μη εσωτερικών συναλλαγών (εισαγωγές). Το κεκτημένο του ΦΠΑ περιέχει επίσης μεταβατικές ρυθμίσεις για τη φορολογία των συναλλαγών στην Ευρωπαϊκή Ένωση μεταξύ φορολογουμένων. Στον τομέα των φόρων κατανάλωσης, το κεκτημένο περιέχει εναρμονισμένες φορολογικές δομές και ελάχιστα ποσοστά δασμών μαζί με κοινούς κανόνες σχετικά με την κατοχή και τη διακίνηση εναρμονισμένων φορολογούμενων αγαθών (συμπεριλαμβανομένης της χρήσης φορολογικών αποθηκών). Λόγω της θέσπισης της ενιαίας αγοράς, όλοι οι φορολογικοί έλεγχοι των εσωτερικών συνόρων της Κοινότητας καταργήθηκαν τον Ιανουάριο του 1993. Η αμοιβαία συνδρομή μεταξύ των φορολογικών αρχών των κρατών μελών αποτελεί σημαντικό χαρακτηριστικό της διοικητικής συνεργασίας στο πλαίσιο της εσωτερικής αγοράς· η σχετική οδηγία καλύπτει τόσο την άμεση όσο και την έμμεση φορολογία. Η ευρωπαϊκή συμφωνία περιέχει διατάξεις σχετικά με την προσέγγιση της νομοθεσίας στον τομέα της έμμεσης φορολογίας. Το Λευκό Βιβλίο περιέχει ως μέτρα του σταδίου Ι, τα μέτρα εκείνα τα οποία συνιστούν τις κύριες απαιτήσεις του κεκτημένου έμμεσης φορολογίας (ιδίως τα μέτρα που εφαρμόζοντο στην Κοινότητα μέχρι το 1993), και ως μέτρα του σταδίου II, τα μέτρα εκείνα τα οποία είναι επιπλέον αναγκαία για την εφαρμογή του πλήρους κεκτημένου τχ\ς έμμεσης φορολογίας. Συνοπτική Περιγραφή Αμεση Φορολογία Οι δύο οδηγίες για την φορολογία επιχειρήσεων και η συμφωνία περί διαιτησίας προβλέπουν μηχανισμό ο οποίος εφαρμόζεται με βάση την αμοιβαιότητα. Επομένως, εξ ορισμού δεν είναι δυνατόν να αναμένονται αντίστοιχες διατάξεις πριν από την προσχώρηση. Έμμεση Φορολογία Το 70%) περίπου των φορολογικών εσόδων των τεσσάρων τελευταίων ετών προέκυψε από έμμεσους φόρους, (δηλαδή, φόρους επί των πωλήσεων και δασμούς), και η ανοδική αυτή τάση συνεχίστηκε. Φόρoc Προστιθέμενα Αξίας Επί του παρόντος η Σλοβενία δεν εφαρμόζει σύστημα φόρου προστιθέμενης αξίας. Αντ' αυτού, εφαρμόζει ενιαίο φόρο επί των πωλήσεων στο στάδιο της τελικής 63 κατανάλωσης, ο οποίος δεν παρουσιάζει πολλές ομοιότητες με το σύστημα του φόρου προστιθέμενης αξίας στην Κοινότητα. Ειδικοί φόροι κατανάλωσα Η Σλοβενία δεν διαθέτει ακόμη σύστημα ειδικών φόρων κατανάλωσης. Αντιθέτως, εφαρμόζονται κατ'αξίαν δασμολογικοί συντελεστές στα ορυκτά έλαια, τα οινοπνευματώση ποτά και τα προϊόντα καπνοβιομηχανίας, εκτός από τα τσιγάρα. Αμοιβαία συνδρομή Οι φορολογικές αρχές δεν χρειάστηκε να αναπτύξουν δυνατότητες αμοιβαίας συνδρομής με τις φορολογικές αρχές των κρατών μελών, εφόσον η αμοιβαία συνδρομή αποτελεί πτυχή που μπορεί να εφαρμοστεί μόνον μετά την προσχώρηση. Αξιολόγηση της Τρέχουσας Κατάστασης και των Προοπτικών Φόρος Προστιθέμενα Aèiac Η προσχώρηση της Σλοβενίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση θα απαιτήσει τη θέσπιση συστήματος ΦΠΑ βασισμένου στο κοινοτικό πρότυπο. Το υφιστάμενο νομοσχέδιο της Σλοβενίας για τον ΦΠΑ στηρίχθηκε στις κύριες αρχές του κοινοτικού συστήματος ΦΠΑ αλλά θα χρειασθεί ορισμένες επιπλέον προσαρμογές προκειμένου να ευθυγραμμιστεί η νομοθεσία όσον αφορά τον ΦΠΑ προς τις απαιτήσεις του κοινοτικού κεκτημένου. Το σλοβένικο εθνικό σχέδιο στρατηγικής για την εφαρμογή των συστάσεων του Λευκού Βιβλίου αναφορικά με τον ΦΠΑ προβλέπει τη θέσπιση συστήματος ΦΠΑ. Πρόταση για τη θέσπιση συστήματος ΦΠΑ υποβλήθηκε στη σλοβένικη Βουλή προς έγκριση. Ο νόμος περί ΦΠΑ προβλέπεται να τεθεί σε ισχύ την 1η Ιανουαρίου 1999. Ειδικοί φόροι κατανάλωσα Το τρέχον σύστημα ειδικών φόρων κατανάλωσης δεν συμφωνεί με τους κοινοτικούς κανόνες, και εισάγει διακρίσεις εις βάρος ορισμένων εισαγόμενων εμπορευμάτων προς όφελος των εγχώριων προϊόντων. Νομοσχέδιο σχετικά με τους ειδικούς φόρους κατανάλωσης έχει καταρτισθεί και υποβληθεί στη σλοβένικη Βουλή με προβλεπόμενη ημερομηνία εφαρμογής την 1η Ιανουαρίου 1999. Το τμήμα όσον αφορά το πεδίο εφαρμογής, την κάλυψη και τις εξαιρέσεις είναι πλήρες και συμφωνεί με τους όρους των οδηγιών της ΕΚ σχετικά με την εναρμόνιση της διάρθρωσης των ειδικών φόρων κατανάλωσης. Το τμήμα που αφορά τις διαδικασίες είναι λιγότερο ανεπτυγμένο. Προβλέπει την εισαγωγή της διακίνησης μεταξύ αποθηκών στο πλαίσιο αναστολής του δασμού, και συστήματος συνοδευτικού εγγράφου κατά τα πρότυπα του εγγράφου που απαιτείται από την κοινοτική νομοθεσία περί φόρων κατανάλωσης. Είναι σημαντικό να εξασφαλισθεί η πλήρης εφαρμογή και η αποτελεσματική υλοποίηση της μεταρρύθμισης των ειδικών φόρων κατανάλωσης κατά τρόπο σύμφωνο με τις διατάξεις της ΕΚ όσον αφορά την κατοχή και τη διακίνηση των εμπορευμάτων. Αμοιβαία συνδρομή Με την προσχώρηση, θα καταστεί επίσης απαραίτητο να εφαρμοστούν οι κατάλληλες ρυθμίσεις διοικητικής συνεργασίας και αμοιβαίας συνδρομής μεταξύ 64 των κρατών μελών. Οι απαιτήσεις αυτές είναι ουσιαστικές για τη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς. Συμπέρασμα Το κεκτημένο όσον αφορά την άμεση φορολογία δεν αναμένεται να παρουσιάσει σημαντικές δυσχέρειες. Αν και καταρτίζεται η σχετική νομοθεσία, λόγω έλλειψης επί του παρόντος συστήματος ΦΠΑ ή ειδικών φόρων κατανάλωσης, υπάρχουν αμφιβολίες κατά πόσον η Σλοβενία θα μπορέσει να συμμορφωθεί με το κεκτημένο μεσοπρόθεσμα. Αναμένεται να καταστεί δυνατή η έναρξη συμμετοχής στην αμοιβαία συνδρομή όσο οι φορολογικές αρχές αναπτύσσουν την εμπειρία τους στον τομέα αυτό. Στατιστικές Οι βασικές αρχές του κοινοτικού κεκτημένου αφορούν την αμεροληψία, την αξιοπιστία, τη διαφάνεια, την εμπιστευτικότητα (ατομικών πληροφοριακών στοιχείων) και τη διανομή των επίσημων στατιστικών. Επιπλέον, υφίσταται σημαντική δέσμη αρχών και πρακτικών σχετικών με τη χρησιμοποίηση ευρωπαϊκών και διεθνών μεθόδων ταξινόμησης, συστημάτων εθνικών λογαριασμών, μητρώων επιχειρήσεων και διαφόρων, κατηγοριών στατιστικών. Η Ευρωπαϊκή Συμφωνία προβλέπει την ανάπτυξη αποτελεσματικών και αξιόπιστων στατιστικών εναρμονισμένων με διεθνείς κανόνες και μεθόδους ταξινόμησης. συνεργασία για Το Λευκό Βιβλίο δεν περιέχει διατάξεις σχετικές με τον συγκεκριμένο τομέα. Συνοπτική Περιγραφή Η στατιστική υπηρεσία της Σλοβενίας είναι το κεντρικό όργανο που είναι επιφορτισμένο με την παραγωγή και τη διανομή επίσημων στατιστικών στοιχείων στη Σλοβενία. Η νομική βάση των επίσημων στατιστικών της Σλοβενίας συνίσταται στον νόμο του 1995 για τις εθνικές στατιστικές. Αξιολόγηση της Τρέχουσας Κατάστασης και των Προοπτικών Εκτός ορισμένων εξαιρέσεων, η νομοθεσία της Σλοβενίας συμμορφούνται προς τους ισχύοντες κανόνες στο εσωτερικό της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ορισμένα θέματα σχετικά με την εμπιστευτικότητα απαιτούν διευκρίνιση. Επίσης, παρατηρούνται ελλείψεις σε τομείς όπως οι οικονομικοί λογαριασμοί, οι γεωργικές στατιστικές και οι στατιστικές ξένου εμπορίου. Συμπέρασμα Η Σλοβενία εκτιμάται ότι θα είναι σε θέση να συμμορφωθεί προς τις απαιτήσεις της ΕΕ στον τομέα των επίσημων στατιστικών, εντός των προσεχών ετών. 65 3. 4. Τομεακές πολιτικές Βιομηχανία Η βιομηχανική πολιτική της ΕΚ επιδιώκει την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας, επιτυγχάνοντας με τον τρόπο αυτό άνοδο του επιπέδου διαβίωσης και υψηλά ποσοστά απασχόλησης. Αποβλέπει στην επιτάχυνση της προσαρμογής προς διαρθρωτικές μεταβολές, ενθαρρύνοντας έτσι περιβάλλον ευνοϊκό για την ανάληψη πρωτοβουλιών, την ανάπτυξη επιχειρήσεων σε ολόκληρη την Κοινότητα και τη βιομηχανική συνεργασία, καθώς και την ανάπτυξη συνθηκών για την καλύτερη εκμετάλλευση του βιομηχανικού δυναμικού, τις πολιτικές καινοτομίας, την έρετ>να και την τεχνολογική ανάπτυξη. Η βιομηχανική πολιτική της ΕΕ από τη φύση της έχει οριζόντιο χαρακτήρα. Η κατά τομέα επικοινωνία έχει σκοπό τη διάδοση αρχών οριζοντίου χαρακτήρα σε συγκεκριμένους τομείς. Η βιομηχανική πολιτική της ΕΚ είναι το αποτέλεσμα διάρθρωσης μέσων σε διάφορες κοινοτικές πολιτικές. Περιλαμβάνει τόσο μέσα σχετικά με τη λειτουργία των αγορών (προδιαγραφές προϊόντων και πρόσβαση στην αγορά, εμπορική πολιτική, κρατικές ενισχύσεις και πολιτική ανταγωνισμού) όσο και μέτρα σχετικά με την ικανότητα της βιομηχανίας να προσαρμόζεται σε μεταβολές (σταθερό μακροοικονομικό περιβάλλον, τεχνολογία, κατάρτιση κλπ). Προκειμένου να μπορεί να αντιμετωπίσει τις ανταγωνιστικές πιέσεις και τις δυνάμεις αγοράς στο πλαίσιο της Ένωσης, η βιομηχανία της αιτούσας χώρας πρέπει να έχει επιτύχει κάποιο επίπεδο ανταγωνιστικότητας μέχρι τη χρονική στιγμή της προσχώρησης. Πρέπει να θεωρηθεί ως δεδομένο ότι οι αιτούσες χώρες ακολουθούν πολιτικές με σκοπό ανοικτές και ανταγωνιστικές αγορές με βάση τις κατευθυντήριες γραμμές, τις εκτιθέμενες στο άρθρο 130 ("Βιομηχανία") της Συνθήκης. Η συνεργασία μεταξύ της ΕΚ και των υποψήφιων χωρών στους τομείς βιομηχανικής συνεργασίας, των επενδύσεων, της βιομηχανικής τυποποίησης και της διαπίστωσης της συμμόρφωσης όπως προβλέπεται στην Ευρωπαϊκή Συμφωνία αποτελεί επίσης σημαντικό δείκτη εξέλιξης προς τη σωστή κατεύθυνση. Συνοπτική Περιγραφή Η Σλοβενία διαθέτει μικρού μεγέθους βιομηχανικό τομέα, σύμμετρο προς το μέγεθος της χώρας. Η συνολική παραγωγή της σλοβένικης βιομηχανίας επί του παρόντος είναι της τάξεως των 5,3 δισ. ECU, δηλαδή μικρότερη από το διπλάσιο της βιομηχανικής παραγωγής του Λουξεμβούργου ενώ το μερίδιο της στο ΑΕΠ έχει μειωθεί από 37% το 1990 σε 32% το 1995. Ο τομέας της μεταποίησης περιλαμβάνει κάπως περισσότερες από 8. 000 επιχειρήσεις, από τις οποίες πλέον του 90% είναι ιδιωτικής παραμένουν "κοινωνικής ιδιοκτησίας". Μέχρι τώρα εξακολουθεί να μην έχει θεσπισθεί καταστατική νομοθεσία για τις επιχειρήσεις κρατικής ιδιοκτησίας, οι οποίες καλύπτουν περίπου το 30% της σλοβένικης οικονομίας. Ο βαθμός συγκέντρωσης είναι υψηλός, δεδομένου ότι σε 570 επιχειρήσεις αντιστοιχεί το 80% της απασχόλησης, του κύκλου εργασιών και των εξαγωγών της βιομηχανίας. Οι σημαντικότεροι τομείς είναι η χημική βιομηχανία, η ηλεκτρολογία και η μηχανολογία, τα προϊόντα αυτοκινητοβιομηχανίας, η κλωστοϋφαντουργία και η ένδυση, η χαρτοποιία και τα προϊόντα ξύλου. ιδιοκτησίας. Αρκετές επιχειρήσεων εκατοντάδες εξειδικευμένο κέντρο μεταποίησης Η Σλοβενία έχει επιτύχει να χρησιμοποιήσει ως βάση τη θέση που κατείχε κατά το παρελθόν ως το πλέον της πρώην Γιουγκοσλαβίας, όπου οι βιομηχανίες της ήταν εξειδικευμένες στην επεξεργασία ακατέργαστων μετάλλων και ημικατεργασμένων προϊόντων από τις νότιες δημοκρατίες. Η ανάκαμψη της μετά την ανεξαρτησία έχει μέχρι τώρα επιτύχει σε μεγάλο βαθμό, καθώς η χώρα έχει συνέλθει ικανοποιητικά από τις απώλειες των αγορών της τέως Γιουγκοσλαβίας. Η βιομηχανία έχει στραφεί περισσότερο προς τις εξαγωγές ενώ το καθεστώς των εισαγωγών είναι ελεύθερο. Η κυβέρνηση έχει 66 δεσμευθεί να προχωρήσει σε περαιτέρω ελευθέρωση και άρση μη δασμολογικών εμποδίων. Οι οριζόντιες πολιτικές υποστήριξης, ειδικότερα όσον αφορά τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, την περιφερειακή ανάπτυξη και την έρευνα και ανάπτυξη για τις ανάγκες των επιχειρήσεων, βρίσκονται ακόμη σε αρχική φάση ανάπτυξης. Όμως, η βιομηχανική παραγωγή έχει επιβραδυνθεί το 1995 και το 1996 λόγω, μεταξύ άλλων, ασθενούς ζήτησης σε ορισμένους πρωταρχικής σημασίας εξαγωγικές αγορές και το υψηλό επίπεδο του Tolar καθώς και τη μείωση της ανταγωνιστικότητας από άποψη αμοιβών εργασίας. Αλλοι παράγοντες οι οποίοι έχουν συμβάλει σχετικά αποτελούν τα υψηλά επιτόκια, οι περιορισμοί όσον αφορά τα ξένα κεφάλαια και η βραδεία νομοθετική προσαρμογή. Για τους λόγους αυτούς, τα επίπεδα επενδύσεων και εκσυγχρονισμού της βιομηχανίας έχουν επηρεασθεί ιδιαίτερα πληγεί αποτελούν η χαρτοποιία, η αρνητικά. Τομείς που έχουν κλωστοϋφαντουργία και η ένδυση, ο τομέας του δέρματος, τα προϊόντα διατροφής, ο σίδηρος και ο χάλυβας, η τυπογραφία. Όμως, άλλοι τομείς όπως ο τομέας ηλεκτρολογικών προϊόντων, η επεξεργασία μη σιδηρούχων μετάλλων, τα χημικά προϊόντα και τα προϊόντα ξύλου λειτουργούν σχετικά ικανοποιητικά. Η ιδιωτικοποίηση της σλοβένικης βιομηχανίας προχωρεί αντιμετωπίζοντας κάποιες δυσχέρειες, αν και πολλές επιχειρήσεις ήδη διοικούνται ικανοποιητικά και είναι σχετικά καλώς εξοπλισμένες, κυρίως λόγω της πολυπλοκότητας του μείγματος συστήματος τίτλων, δυνατοτήτων εξαγοράς διαχείρισης και άλλων μεθόδων. Οι δημόσιες επιχειρήσεις κοινής ωφελείας δεν έχουν μέχρι τώρα ιδιωτικοποιηθεί. Οι άμεσες ξένες επενδύσεις κυμαίνονται σε σχετικά χαμηλά επίπεδα (1% του ΑΕΠ), παρά τους εξαιρετικά χαμηλούς υφιστάμενους πολιτικού χαρακτήρα κινδύνους. Σλοβένικη βιομηχανία, κύριοι τομείς παραγωγής το 1995 Επεξεργασία πρώτων υλών (χάλυβας, μεταλλουργία, τσιμεντο βιομηχανία, υαλουργία, κεραμική χαρτοποιία, ξύλο) Μηχανολογικά & ηλεκτρονικά προϊόντα Κλωστοϋφαντουργία, ένδυση, δέρμα/υποδήματα Τρόφιμα Αυτοκίνητα Χημικά προϊόντα Φαρμακευτικά προϊόντα Τεχνολογίες πληροφόρησης Σύνολο Βιομηχανική παραγωγή % του ΑΕΠ 32 % μερίδιο βιομηχανικής ΟΠΑ 1! Πλήθος επιχειρή σεων 924 % μερίδιο απασχόλησης στη βιομηχανία 17,5 1027 624 280 1 468 12 332 15,5 9 7 5 6 5,5 2,5 100 20 14 6 5 5 2 2,5 100 χάλυβας, υαλουργία, Σε σύγκριση προς άλλες ΧΚΑΕ, η παραγωγικότητα των βασικών τομέων (μεταλλουργία, ξύλο-χαρτοποιΐα, τσιμεντοβιομηχανία) είναι σχετικά υψηλή. Η βιομηχανική διάρθρωση στους τομείς αυτούς χαρακτηρίζεται από κυριαρχία των MME. Δεν υφίστανται σημαντικές πλεονάζουσες παραγωγικές ικανότητες. Η ιδιωτικοποίηση είναι προχωρημένη στους περισσότερους από τους τομείς αυτούς. Η χαλυβουργία είναι εξαιρετικά χαμηλού μεγέθους και η ιδιωτικοποίηση βραδεία. Η Σλοβενία επιδεικνύει σχετικά υψηλό βαθμό εξειδίκευσης και υψηλή ικανότητα 67 κεραμική, εξαγωγών στους τομείς των μη σιδηρούχων μετάλλων (ιδιαιτέρως αλουμίνιο), αλλά και των ελαστικών και του χάρτου. Η Σλοβενία έχει το πλεονέκτημα να διαθέτει περισσότερο σύγχρονο κλάδο βιομηχανιών με δασικές πρώτες ύλες σε σχέση με τις γειτονικές ΧΚΑΕ και αντίστοιχα υψηλότερο επίπεδο επενδύσεων από το εξωτερικό, ιδίως από επιχειρήσεις της ΕΕ. Ο τομέας αυτός είναι μικρού μεγέθους αλλά η ποιότητα συχνά επιπέδου ΕΕ (ιδιαίτερα όσον αφορά χαρτομάζες, χαρτί και εφαρμογές τυπογραφίας). Έτσι, η Σλοβενία είναι δυνατόν να θεωρηθεί ως αναδυόμενος ανταγωνιστής παραγωγών της ΕΕ σε ορισμένες περιορισμένες αγορές στον τομέα της χαρτοποιίας, όπως δείχνουν οι σημαντικές εξαγωγές. Το υψηλό επίπεδο ιδιωτικοποίησης έχει αποτελέσει σημαντικό παράγοντα στον οποίο στηρίζονται οι θετικές αυτές επιδόσεις. Κλωστοϋφαντουργία και ένδυση: Οι περισσότερες από τις βιομηχανίες του κλάδου αυτού είναι MME αλλά η παραγωγή συγκεντρώνεται σε ολιγάριθμες μεγάλες επιχειρήσεις. Οι καθαρές επενδύσεις στον τομέα της ένδυσης αντιστοιχούν σε αποεπένδυση στον υποτομέα της κλωστοϋφαντουργίας, πράγμα που σημαίνει εξειδίκευση στα κατάντη της παραγωγικής αλυσίδας. Οι αμοιβές εργασίας τοποθετούνται μεταξύ των υψηλότερων στις ΧΚΑΕ (αν και παραμένουν χαμηλότερες σε σχέση με εκείνες στην ΕΕ). Οι ΑΞΕ εστιάζονται σε νέες τεχνολογίες και βιομηχανία κλωστοϋφαντουργίας/ένδυσης ήδη έχει ενταχθεί στην ευρωπαϊκή "λέσχη", ιδίως λόγω των ευρέων συναλλαγών τελειοποίησης προς επανεξαγωγή (ΣΤΕξ) που αντιστοιχούν στα τρία τέταρτα των συνολικών εξαγωγών ενδυμάτων. εκσυγχρονισμού. εξοπλισμό τεχνικό Η Βιομηχανία τροφίμων: Ο τομέας αυτός είναι μικρού μεγέθους σε σχέση με το μέγεθος της αγοράς, εξαιρετικά κατακερματισμένος και αδύναμος. Ο μοναδικός σημαντικός παραγωγός αυτοκινήτων είναι θυγατρική γαλλικής αυτοκινητοβιομηχανίας. Χημικά προϊόντα: ο τομέας αυτός είναι μικρού μεγέθους και στη Σλοβενία δεν υφίστανται σημαντικές πετροχημικές δραστηριότητες. Όμως, υφίσταται σημαντική εγκατάσταση παραγωγής ελαστικών που δημιουργήθηκε ως μεικτή επιχείρηση με γερμανό/αυστριακό παραγωγό, που είναι σύγχρονη και σημαντικός εξαγωγέας. Η φαρμακευτική βιομηχανία είναι μία από τις μεγαλύτερες στην Κεντρική Ευρώπη. Η παραγωγή παρουσιάζει εξαιρετική συγκέντρωση σε τρεις επιχειρήσεις. Περίπου το 75% της παραγωγής εξάγεται, κυρίως προς τις ΧΚΑΕ. Επίσης σλοβένικες επιχειρήσεις έχουν αρχίσει να πωλούν ορισμένα φαρμακευτικά αντίγραφα σε αγορές της ΕΕ. Ο τομέας αυτός είναι απόλυτα εναρμονισμένος προς τη σχετική νομοθεσία της ΕΕ και έχει εισαχθεί η προστασία των δικαιωμάτων παραγωγής. Παρόλα αυτά η επιβολή παραμένει πρόβλημα. Ο κλάδος της τεχνολογίας πληροφοριών (ΤΠ) είναι μικρού μεγέθους αλλά σε καλή κατάσταση. Έχει αναδυθεί από πρόγραμμα μακροπρόθεσμης τεχνολογικής ανάπτυξης της τέως Γιουγκοσλαβίας στο πλαίσιο του οποίου τα ηλεκτρονικά είχαν τεθεί ως προτεραιότητα για την εθνική οικονομική ανάπτυξη. Η Σλοβενία έχει αξιοσημείωτη παράδοση σε ηλεκτρικά και ηλεκτρονικά προϊόντα καταναλωτή (μαύρα και λευκά προϊόντα), με σημαντικές εξαγωγές προς την ΕΕ. Η παραγωγή βασίζεται κυρίως σε άδειες παραγωγής από σημαντικές πολυεθνικές επιχειρήσεις. Οι προβλέψεις ζήτησης για τον τομέα της ΤΠ στη Σλοβενία είναι αισιόδοξες. Η πρωτοπόρος επιχείρηση στην παραγωγή υλικού τηλεπικοινωνιών ενδεχομένως θα μπορεί να προχωρήσει σε ανάπτυξη σε παγκόσμιο επίπεδο, δεδομένου ότι εφοδιάζει σημαντικούς οργανισμούς στον κόσμο με συστατικά μέρη και συγκροτήματα. 68 Αξιολόγηση της Τρέχουσας Κατάστασης και των Προοπτικών Η σλοβένικη βιομηχανία ξεκίνησε από επίπεδο παραγωγικότητας πολύ υψηλότερο σε σχέση με τις υπόλοιπες αιτούσες χώρες, το οποίο πιθανώς είναι ήδη συγκρίσιμο προς εκείνο ορισμένων κρατών μελών. Όμως η πρόοδος ήταν βραδεία κατά τα λίγα τελευταία έτη, λόγω μετρίου μεγέθους ρυθμού επενδύσεων και βραδείας ιδιωτικοποίησης. Οι ΑΞΕ ήταν περιορισμένες λόγω περιορισμών όσον αφορά την ιδιοκτησία γης, ελέγχων κεφαλαίου και βραδείας ιδιωτικοποίησης και μέχρι τώρα έχουν καλύψει τη χρηματοδότηση μόνον του 5% περίπου του συνόλου των επενδύσεων, ποσοστού μεταξύ των χαμηλότερων σε όλες τις αιτούσες χώρες. Ενώ οι μεταρρυθμίσεις όσον αφορά την ιδιοκτησία έχουν προχωρήσει στις περισσότερες κοινωνικής ιδιοκτησίας επιχειρήσεις, η αναδιάρθρωση στις περισσότερες περιπτώσεις δεν έχει ακόμη αρχίσει. Σχετικά κωλύματα αποτελούν η έλλειψη κεφαλαίων των επιχειρήσεων λόγω του επικρατούντος συστήματος διοίκησης με εκχώρηση και των υψηλών πραγματικών επιτοκίων τα οποία σκοπεύουν στην αποφυγή σημαντικών ελλειμμάτων τρεχουσών συναλλαγών και στη διατήρηση του πληθωρισμού υπό έλεγχο αλλά προκαλούν κάμψη των επενδύσεων από τις επιχειρήσεις. Οι εθνικές αρχές θα χρειασθεί να καθορίσουν πρόσφορη στρατηγική για την μελλοντική διαχείριση της ιδιωτικοποίησης επιχειρήσεων κρατικής ιδιοκτησίας και επιχειρήσεων κοινής ωφελείας. Πρέπει να συσταθούν αποτελεσματικά κανονιστικά συστήματα. Υφίστανται περιθώρια βελτίωσης της ποιότητας και της αποδοτικότητας των υπηρεσιών του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα. Η περαιτέρω ελευθέρωση τιμών θα στήριζε ακόμη περισσότερο την αποδοτική κατανομή πόρων. Οι ξένες επενδύσεις θα μπορούσαν να παίξουν σημαντικό ρόλο για τη βελτίωση του ανταγωνισμού και της αποδοτικότητας. Στις αρχές του 1997 η σλοβένικη κυβέρνηση παρουσίασε τη νέα της στρατηγική για την αύξηση της ανταγωνιστικότητας της σλοβένικης βιομηχανίας, όπου παρουσιάζεται ευρεία δέσμη μέτρων συμβατών προς τις κατευθυντήριες γραμμές του άρθρου 130 της Συνθήκης. Η εφαρμογή άρχισε πρόσφατα, και εν μέρει με μέτρα όχι συμβατά προς τις ισχύουσες στην ΕΕ διατάξεις, όπως στην περίπτωση του ελέγχου κρατικών ενισχύσεων. Η περαιτέρω πρόοδος όσον αφορά την ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας εξαρτάται από την υλοποίηση της στρατηγικής τόσο από τις ίδιες τις επιχειρήσεις όσο και από τη σλοβένικη κυβέρνηση. Συμπεράσματα για την Ανταγωνιστικότητα της Βιομηχανίας Το υφιστάμενο επίπεδο ανταγωνιστικότητας και οι σχετικές προοπτικές για το μεγαλύτερο μέρος της σλοβένικης βιομηχανίας δίδει τη δυνατότητα θετικών προσδοκιών όσον αφορά την ικανότητα της να αντιμετωπίσει την ανταγωνιστική πίεση και τις δυνάμεις της αγοράς στο πλαίσιο της ένωσης μεσοπρόθεσμα. Όμως είναι δυνατόν να εμφανισθούν προβλήματα συνδεόμενα προς ορισμένες δυσκαμψίες της αγοράς εργασίας καθώς και για τους κλάδους και τις επιχειρήσεις που δεν έχουν ακόμη υποστεί αναδιάρθρωση. Στο ξεχωριστό τμήμα που αφορά την εσωτερική αγορά δίδεται αξιολόγηση του κεκτημένου όσον αφορά ειδικά την ελεύθερη κυκλοφορία βιομηχανικών προϊόντων. Γεωργία Η κοινή γεωργική πολιτική αποβλέπει στο να διατηρήσει και να αναπτύξει ένα σύγχρονο γεωργικό σύστημα που θα εξασφαλίσει ένα αρκετά καλό βιοτικό επίπεδο για τη γεωργική κοινότητα, την προμήθεια ειδών διατροφής σε λογική τιμή για τους καταναλωτές, και την ελεύθερη διακίνηση των αγαθών εντός της ΕΚ. Ιδιαίτερη προσοχή θα δοθεί στο περιβάλλον και στην αγροτική ανάπτυξη. Οι κοινές οργανώσεις αγοράς υπάρχουν για να διαχειρίζονται την ΚΓΠ. Αυτές συμπληρώνονται από ρυθμίσεις για την υγεία των ζώων, την υγεία των φυτών και 69 τη διατροφή των ζώων και από ρυθμίσεις που αφορούν την υγιεινή των τροφίμων. Υπάρχει επίσης νομοθεσία στον τομέα της διαρθρωτικής πολιτικής, που αναπτύχθηκε αρχικά κατά κύριο λόγο για να εκσυγχρονίσει και να διευρύνει τη γεωργία, αλλά πιο πρόσφατα έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στο περιβάλλον και την περιφερειακή διαφοροποίηση της πολιτικής. Από τις μεταρρυθμίσεις που έγιναν το 1992, η αύξηση των συνεισφορών για τη στήριξη της γεωργίας προήλθε από άμεση καταβολή βοήθειας που αντισταθμίζει τις περικοπές στις τιμές στήριξης. Η Ευρωπαϊκή Συμφωνία παρέχει τη βάση για τις γεωργικές συναλλαγές μεταξύ της Σλοβενίας και της Κοινότητας και αποβλέπει στο να προωθήσει τη συνεργασία για τον εκσυγχρονισμό, την αναδιάρθρωση του γεωργικού τομέα της Σλοβενίας καθώς και τον αγροτοβιομηχανικό τομέα και τα φυτούγειονομικά πρότυπα. Πριν από την επικύρωση της παρούσας συμφωνίας, η ενδιάμεση συμφωνία ρυθμίζει προτιμησιακές συναλλαγές στον τομέα της γεωργίας. Το Λευκό Βιβλίο καλύπτει τους τομείς του κτηνιατρικού, του φυτούγειονομικού ελέγχου και του ελέγχου της διατροφής των ζώων, καθώς και τις απαιτήσεις εμπορίας για μεμονωμένα βασικά προϊόντα. Ο σκοπός μιας τέτοιας νομοθεσίας είναι να προστατεύσει τους καταναλωτές, τη δημόσια υγεία και την υγεία των ζώων και των φυτών. Συνοπτική Περιγραφή Κατάσταση τα Γεωργίας Η αξία της γεωργικής παραγωγής το 1995 ήταν περίπου 0,56% της παραγωγής της Ένωσης. Η γεωργία κατέχει περιορισμένη θέση στη Σλοβενία σε όρους ΑΕΠ, απασχόλησης και εισπράξεων από εξαγωγές. Ωστόσο, παίζει σημαντικό ρόλο στην οικονομική και κοινωνική ισορροπία. Η γεωργία αντιπροσωπεύει το 4,3% του ΑΕΠ και απασχολεί περίπου το 7% του πληθυσμού. Περίπου το 92% των γεωργικών γαιών κατέχει ο ιδιωτικός τομέας ενώ το υπόλοιπο 8% ανήκει στο κράτος. Υπάρχουν 156. 000 γεωργικές εκμεταλλεύσεις στη Σλοβενία, από τις οποίες το 82% είναι μικρότερες το)ν 10 εκταρίων (ha). Περίπου 46. 000 από αυτές τις εκμεταλλεύσεις είναι οικογενειακές. Ο γεωργικός τομέας της Σλοβενίας ως εκ τούτου αντιμετωπίζει μια σημαντική πρόκληση διαρθρωτικής προσαρμογής, ιδίως στους τομείς χωρίς μέτρα στήριξης τιμών στην ΕΚ (παραγωγή χοιρινού κρέατος, πουλερικών και αυγών). Επί συνολικής έκτασης δύο εκατομμυρίων εκταρίων (ha) περίπου το 50% καλύπτεται από δάση και περίπου το 39% αποτελούν γεωργικές γαίες. Περίπου το 70%) των γεωργικών γαιών βρίσκονται στις λιγότερο ευνοημένες ημιορεινές και ορεινές περιφέρειες, και χρησιμοποιούνται κυρίως ως μόνιμοι βοσκότοποι. Μόνο το 30%) της γεωργικής έκτασης, ή 250. 000 εκτάρια (ha), είναι αρόσιμες γαίες. Οι σημαντικότερες αροτριαίες καλλιέργειες είναι σιτηρά (45% των αρόσιμων γαιών), χορτονομή (30%) και πατάτες (10%). Η γεωργική παραγωγή μοιράζεται εξίσου μεταξύ καλλιεργειών (52%) και παραγωγής ζωικού κεφαλαίου (48%). Η Σλοβενία είναι καθαρός εισαγωγέας προϊόντων διατροφής και γεωργικών προϊόντων (αυτάρκεια: 84%). Το 1995 παρήγαγε 535. 000 τόνους σιτηρά, 449. 000 τόνους πατάτες, 65. 000 τόνους ζάχαρη (που περιλάμβανε ακατέργαστη ζάχαρη για μεταποίηση), 700. 000 hi κρασί, 590. 000 τόνους γάλα, 36. 000 τόνους βοδινό κρέας, 58. 000 τόνους χοιρινό κρέας και 56. 000 τόνους κρέας πουλερικών. Οι 70 σημαντικότεροι τομείς που παράγουν πλεόνασμα για εξαγωγές είναι το κρασί, ο λυκίσκος, τα πουλερικά και τα γαλακτοκομικά. Ωστόσο το εξωτερικό εμπόριο στα γεωργικά προϊόντα παίζει έναν περιορισμένο ρόλο στο γενικό εμπορικό ισοζύγιο (5,4 % των εξαγωγών, 8,2 % των εισαγωγών). Οι συνολικές γεωργικές εισαγωγές φτάνουν τα 612 εκατ. ECU και οι εξαγωγές τα 262 εκατ. ECU. Ενα') η ΕΚ είναι ένας όλο και περισσότερο σημαντικός εμπορικός ετσίρος στα γεωργικά προϊόντα (ΕΕ- 15:55%) των εισαγωγών, 30% των εξαγωγών) η πρώην Γιουγκοσλαβία παραμένει η μεγαλύτερη εξαγωγική αγορά της Σλοβενίας (53% των εξαγωγών το 1996). Παρόλο που η βιομηχανία γεωργικών ειδών διατροφής είναι σχετικά καλά διαρθρωμένη και επωφελείται ως επί το πλείστον από τις ίδιες τεχνολογικές μεθόδους που χρησιμοποιούνται στην ΕΚ, η βιομηχανία υποφέρει από μικρή χρησιμοποίηση της ικανότητας και θα χρειασθεί να προσαρμοσθεί με τα ποιοτικά πρότυπα της ΕΕ. Ωστόσο η διαδικασία ιδιωτικοποίησης δεν έχει ολοκληρωθεί. Περίπου το 10% του τομέα δεν έχει ακόμη ιδιωτικοποιηθεί, μεταξύ του οποίου και οι σημαντικότερες εταιρείες. Γεωργική Πολιτική Η Σλοβενία άρχισε να εφαρμόζει τη γεωργική πολιτική της το 1991. Αυτή η πολιτική παγιοποιήθηκε με την έγκριση της "Στρατηγικής για τη γεωργική ανάπτυξη της Σλοβενίας" το 1993 που έδινε ιδιαίτερη έμφαση στην αειφόρο αγροτική και γεωργική ανάπτυξη με αναγνώριση των οικολογικών και κοινωνικοί πλευρών. Οι πολιτικές στήριξης περιλαμβάνουν τα εξής κύρια στοιχεία: (i) έλεγχο των τιμών για το γάλα, τη ζάχαρη, το σιτάρι και το αλεύρι· (ϋ) επιδοτήσεις των συντελεστών παραγωγής, στήριξη της πίστωσης και των επενδύσεων· (iii) προστασία των εξωτερικών συνόρων και ενίσχυση των εξαγωγών. Οι γεωργικές τιμές στη Σλοβενία είναι γενικά υψηλότερες απ ' ό,τι σε άλλες ΧΚΕ, και στις περισσότερες περιπτώσεις υψηλότερες από τη χαμηλότερη τιμή που έχει παρατηρηθεί στις αγορές της ΕΕ. Οι τιμές του σιταριού είναι σημαντικά υψηλότερες από τις τιμές της ΕΚ λόγω των υψηλότερων τιμών στήριξης για το αρτοποιήσιμο σιτάρι στη Σλοβενία. Τα κύρια μέτρα πολιτικής στους τομείς με οργανώσεις αγοράς είναι παρόμοια ή πολύ κοντά στις πολιτικές της ΕΚ. Ωστόσο, ένας αριθμός τομέων έχουν πολύ λίγους μηχανισμούς παρέμβασης στην αγορά άλλους από την προστασία του εξωτερικού εμπορίου. Η αγροτική ανάπτυξη είναι βασικό στοιχείο της γεωργικής πολιτικής της Σλοβενίας, και ορισμένα μέτρα πολιτικής αποβλέπουν στο να αμβλύνουν τις μη ευνοϊκές συνθήκες παραγωγής για γεωργούς σε ημιορεινές και ορεινές περιοχές και να προωθήσουν οικονομικές δραστηριότητες εκτός της γεωργίας όπως η παραγωγή ειδικών προϊόντων υψηλής προστιθέμενης αξίας, ο τουρισμός, κ. λπ. Η Σλοβενία βρίσκεται στη διαδικασία αναθεώρησης της γεωργικής πολιτικής της με στόχο να την προσεγγίσει περισσότερο προς την ΚΓΠ. Προβλέπεται να εισαχθούν σταδιακά άμεσες πληρωμές, όπως ενίσχυση του εισοδήματος των γεωργών, μαζί με περιφερειακές και αγροτικές αναπτυξιακές πολιτικές. Το 1996 εγκρίθηκαν αλλαγές στα μέτρα στήριξης των τιμών για το γάλα. Με προβλεπόμενη εφαρμογή το 1997, οι άμεσες πληρωμές αντικαθιστούν την πολιτική των τιμών που στηρίζει την παραγωγή γάλακτος στις ορεινές και ημιορεινές περιοχές. Το μερίδιο του προϋπολογισμού της κεντρικής διοίκησης που διατίθεται στη γεωργία είναι περίπου 2%. Η νέα κυβέρνηση προβλέπει αυξημένες δαπάνες σε συνδυασμό με τη σχεδιασμένη εφαρμογή μέτρων πολιτικής παρόμοιων προς την ΚΓΠ (άμεση πληρωμή, πολιτικές αγροτικής ανάπτυξης). 71 Η πολιτική εξωτερικού εμπορίου αποτελεί σημαντικό στοιχείο στη γεωργική πολιτική και στην πολιτική ειδών διατροφής της Σλοβενίας. Το 1993 η Σλοβενία εισήγαγε ένα σύστημα κατώτατων και ποικίλων εισφορών κατά την εισαγωγή. ' Οταν η Σλοβενία έγινε μέλος της ΠΟΕ αυτά τα μέτρα άλλαξαν σύμφωνα με τους όρους της συμφωνίας της GATT. Η Σλοβενία έχει αναλάβει τις υποχρεώσεις της συμφωνίας της GATT για τις εσωτερικές ενισχύσεις, την πρόσβαση στην αγορά και την επιδότηση των εξαγωγών. Η Σλοβενία έχει αναλάβει τις υποχρεώσεις της σε εξαγωγικές επιδοτήσεις που έγιναν μέχρι σήμερα ECU. Οι περιορισμένες εξαγωγικών προβλέπεται να χρησιμοποιηθούν για την προώθηση των δραστηριοτήτων. Η Ευρίοπαϊκή Συμφωνία με τη Σλοβενία υπογράφηκε το 1996. Η Σλοβενία είναι επίσης μέλος της ΚΕΖΕΣ (Κεντροευρωπαϊκή Ζώνη Ελεύθερων Συναλλαγών). Η ελευθέρωση της γεωργικής αγοράς εντός της ΚΕΖΕΣ θα εφαρμοσθεί σταδιακά με σκοπό την επίτευξη το 1999 της πλήρους ενσωμάτωσης της αγοράς μεταξύ των συμβαλλόμενων μερών. Η εμπορική πολιτική της Σλοβενίας αποβλέπει επίσης στο να διατηρήσει και να αποκαταστήσει τις αγορές της στις πρώην γιουγκοσλαβικές δημοκρατίες. Σε αυτό το πλαίσιο, έχει υπογραφεί συμφωνία ελευθέρων συναλλαγών με την Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας (FYROM). Η Σλοβενία εισάγει τη νομοθεσία που προσδιορίζεται στο Λευκό Βιβλίο. Αξιολόγηση της Τρέχουσας Κατάστασης και των Προοπτικών ' Ενα μείζον μέλημα της σλοβένικης κυβέρνησης είναι η πίεση για διαρθρωτικές προσαρμογές στο γεωργικό τομέα, ιδίως στις ορεινές και στις λιγότερο ευνοημένες περιοχές. Στο βαθμό που η Σλοβενία θα επιτύχει τους στόχους της της προσέγγισης των πολιτικών της προς την ΚΓΠ στους σημαντικότερους τομείς, δεν θα υπάρξουν σημαντικές δυσκολίες για την προσαρμογή της στις πολιτικές της ΕΚ. Ωστόσο, οι περιορισμοί του εθνικού προϋπολογισμού και του ανθρώπινου δυναμικού θα μπορούσαν να καθυστερήσουν τη διαδικασία προσέγγισης. Οι προσαρμογές ορισμένα)ν οργανώσεων αγοράς είναι αναγκαίες, (i) Τα κρατικά μονοπώλια στα σιτηρά, στους ελαιούχους σπόρους και στον τομέα της ζάχαρης θα πρέπει να καταργηθούν· (ii) η σλοβένικη πολιτική όσον αφορά τη ζάχαρη θα χρειασθεί να προσαρμοσθεί στις πολιτικές της ΕΚ· (iii) οι πολιτικές στους τομείς του χοιρινού κρέατος, των πουλερικών και των αυγών είναι όμοιες με τις πολιτικές της ΕΚ και αυτοί οι τομείς δεν αντιπροσωπεύουν κανένα μείζον εμπόδιο για την προσχώρηση σε περίπτωση που το Κοινοβούλιο δεν εγκρίνει ένα νέο σχέδιο νομοθεσίας που θα εισάγει τιμές παρέμβασης και αγορές από τους δημόσιους οργανισμούς παρέμβασης στον τομέα του χοιρινού κρέατος· (iv) οι πολιτικές που εφαρμόζονται στους τομείς των γαλακτοκομικών και του βοδινού κρέατος είναι (ποσοστώσεις διαφορετικές από τις πολιτικές της ΕΚ σε βασικά σημεία γαλακτοκομικών, συστήματα καθορισμού των τιμών της αγοράς, κ. λπ). Τα κύρια μέσα της πολιτικής της αγοράς που εφαρμόζεται στην ΕΚ δεν εφαρμόζονται στη Σλοβενία. Σε αυτά περιλαμβάνονται βασικά μέσα όπως ποσοστώσεις για τα γαλακτοκομικά, βασικά χαρακτηριστικά του συστήματος αροτριαίων καλλιεργειών των καλλιεργειών, αντισταθμιστικές πληρωμές και πριμοδοτήσεις στον τομέα του ζωικού κεφαλαίου), καθώς και ορισμένα προγράμματα αγροτικής και διαρθρωτικής ανάπτυξης. Για τη διαχείριση και τον έλεγχο αυτών των μέτρων θα χρειασθούν σχετικά πολύπλοκα διοικητικά συστήματα, που θα περιλαμβάνουν κατάλληλο κτηματολόγιο και συστήματα ταυτοποίησης και καταγραφής των ζώων. έκταση, παύση (ελάχιστη 72 Είναι δύσκολο να προβλέψουμε σε αυτό το στάδιο ποια θα είναι η εξέλιξη των γεωργικών τιμών στήριξης στη Σλοβενία κατά την περίοδο πριν από την προσχώρηση· αυτό θα εξαρτηθεί από μια σειρά παραγόντων που περιλαμβάνουν την οικιακή οικονομία, την κατάσταση στις εξαγωγικές αγορές, και την εξέλιξη των επιπέδων στήριξης των τιμών στην ' Ενωση. Ωστόσο η σλοβένικη κυβέρνηση έχει αναγγείλει την πρόθεση της να μειώσει τις τιμές στήριξης και να κινηθεί προς μια πιο εξειδικευμένου χαρακτήρα άμεση στήριξη του εισοδήματος. ' Ενα σημαντικό στοιχείο της γεωργικής πολιτικής στη Σλοβενία είναι η στήριξη για τη μείωση του κόστους παραγωγής και η στήριξη του εισοδήματος σε μειονεκτικές περιοχές. Ορισμένες από αυτές τις πολιτικές, ιδίως οι άμεσες επιδοτήσεις των συντελεστών παραγωγής, είναι αντίθετες προς το κεκτημένο ενώ άλλες πολιτικές (πολιτικές πίστωσης και επενδύσεων) βρίσκονται εντός του πεδίου δράσεως των πολιτικών της ΕΚ για τη διαρθρωτική ανάπτυξη. Ο τομέας της μεταποίησης των ειδών διατροφής μπορεί να είναι αυτός που θα επηρεασθεί περισσότερο όταν η Σλοβενία γίνει μέλος. Είναι σημαντικό να επιδιωχθούν κατάλληλες πολιτικές για την αύξηση των ποιοτικών προτύπων και της παραγωγικότητας κατά την προενταξιακή περίοδο. Η αυξημένη ελευθέρωση του εμπορίου που θα προκύψει από περιφερειακές εμπορικές συμφωνίες πιθανόν να επιταχύνει τη διαδικασία προσαρμογής μέσω του αυξημένου ανταγωνισμού. Η Σλοβενία έχει σημειώσει πρόοδο στην εφαρμογή των βασικών μέτρων που προσδιορίζονται στο Λευκό Βιβλίο. Αν συνεχισθεί η παρούσα πρόοδος τα σημαντικότερα τμήματα των μέτρων εσωτερικής αγοράς θα έχουν εφαρμοσθεί στο τέλος της δεκαετίας. Ωστόσο, είναι δύσκολο σε αυτό το στάδιο να εκτιμήσουμε τον βαθμό προσέγγισης προς το κεκτημένο και μέχρι ποιου σημείου η αναγκαία επιθεώρηση και ο έλεγχος της υποδομής είναι, ή θα είναι σε θέση να εξασφαλίσουν την κατάλληλη εφαρμογή της νομοθεσίας. Στον κτηνιατρικό τομέα η προσέγγιση προς και η εφαρμογή του κεκτημένου έχει επιτευχθεί εν μέρει. Τα υποδεικνυόμενα χρονοδιαγράμματα για την έγκριση και την εφαρμογή του παράγωγου δικαίου στα διάφορα τμήματα ποικίλλουν από το 1997 έως το έτος 2000. Είναι αμφίβολο εάν η νομική δομή είναι επαρκώς κατάλληλη για να τροποποιήσει/εφαρμόσει αποτελεσματικά τη νομοθεσία της ΕΚ. αδειών, κτηνιατρικοί Στην διαδικασία προσέγγισης, θα χρειασθεί περαιτέρω προσαρμογή όσον αφορά την έννοια της HACCP (Ανάλυση κινδύνου κρίσιμου σημείου ελέγχου) και τον αυτοέλεγχο, την παρακολούθηση και επιτήρηση προγραμμάτων, την εξάλειψη των ασθενειών, τα μέτρα ελέγχου της εσωτερικής αγοράς (διασφάλιση, σύστημα εγγυήσεις, χορήγησης περιφερειοποίηση), το καθεστώς εισαγωγών τρίτες χώρες, εγκεκριμένες εγκαταστάσεις) και το σύστημα ταυτοποίησης και καταγραφής των ζώων (ιδίως σε εκμεταλλεύσεις ιδιαίτερα μικρής κλίμακας). Οι εγκαταστάσεις και η επαγγελματική πείρα στους σταθμούς συνοριακού ελέγχου και στα κτηνιατρικά εργαστήρια χρειάζονται αναβάθμιση. Το σύστημα πληροφόρησης με τη χρήση ηλεκτρονικού υπολογιστή, το σύστημα ταυτοποίησης και καταγραφής των ζώων. και η υποδομή απόδοσης χρειάζεται να βελτιωθούν. Ο εμβολιασμός κατά της κλασικής πανώλους των χοίρων εφαρμόζεται ακόμη και η αλλαγή προς μια πολιτική μη εμβολιασμού, αν και αναγκαία θα είναι δύσκολη από τεχνική άποψη. (εγκεκριμένες επιπρόσθετες έλεγχοι, ' Οσον αφορά τους σπόρους για σπορά και το πολλαπλασιαστικό υλικό, την υγεία των φυτών και τα προϊόντα προστασίας των φυτών, τα κατάλοιπα φυτικών φαρμάκων και τη διατροφή των ζώων, η προσέγγιση της νομοθεσίας βρίσκεται στο 73 στάδιο της εφαρμογής. Ωστόσο θα είναι αναγκαίο για την Επιτροπή να εξακριβώσει αν εφαρμόζεται σωστά η νομοθεσία. Για τα οπωροκηπευτικά θα χρειασθεί να εισαχθούν τα πρότυπα εμπορίας της ΕΚ. Αυτή τη περίοδο προετοιμάζεται η νομοθεσία για την εναρμόνιση των απαιτήσεων της αγοράς στον τομέα του οίνου. Η Σλοβενία είναι μέλος του OIV (Διεθνές Γραφείο Αμπέλου και Οίνου) και η νομοθεσία της εναρμονίζεται με τις αποφάσεις του OIV. Η διοίκηση έχει περιορισμένη διοικητική πείρα και σε αυτό το στάδιο η διοικητική δομή φαίνεται ακατάλληλη για να εξασφαλίσει την κατάλληλη εφαρμογή και υλοποίηση του κεκτημένου. Συμπέρασμα Είναι ακόμη αναγκαία μια περαιτέρω ευθυγράμμιση προς το κεκτημένο παρ ' όλο που έχει σημειωθεί σημαντική πρόοδος στην υιοθέτηση των μέτρων που αναφέρονται στο Λευκό Βιβλίο. Ιδιαίτερες προσπάθειες χρειάζονται όσον αφορά την: - ενίσχυση της πολιτικής διαρθρωτικής και αγροτικής ανάπτυξης· - εφαρμογή και υλοποίηση των κτηνιατρικών και φυτουγειονομικών απαιτήσεων και την αναβάθμιση των εγκαταστάσεων ώστε να φθάσουν τα πρότυπα της ΕΚ·αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό όσον αφορά τους διακανονισμούς επιθεώρησης και ελέγχου για την προστασία των εξωτερικών συνόρων της ΕΕ - ενίσχυση των διοικητικών δομών ώστε να εξασφαλιστεί η αναγκαία ικανότητα για να εφαρμοσθούν και να υλοποιηθούν τα μέσα πολιτικής της ΚΓΠ· - περαιτέρω αναδιάρθρωση του τομέα γεωργικών ειδών διατροφής ώστε να βελτιωθεί η ανταγωνιστική ικανότητα του. Αν πραγματοποιηθεί μια τέτοια πρόοδος, η προσχώρηση μεσοπρόθεσμα δεν θα παρουσιάσει σημαντικά προβλήματα όσον αφορά τη σωστή εφαρμογή της κοινής γεωργικής πολιτικής. Αλιεία Η Κοινή Αλιευτική Πολιτική περιλαμβάνει την κοινή οργάνωση αγορών, τη διαρθρωτική πολιτική, τις συμφωνίες με τρίτες χώρες, τη διαχείριση και τη διατήρηση των αλιευτικών πόρων καθώς και την επιστημονική έρευνα για την υποστήριξη αυτών των δραστηριοτήτων. Η Ευρωπαϊκή Συμφωνία περιλαμβάνει διατάξεις σχετικές με το εμπόριο προϊόντων αλιείας με την Κοινότητα. Η Λευκή Βίβλος δεν προβλέπει μέτρα στον συγκεκριμένο τομέα. Συνοπτική Περιγραφή Ο τομέας αλιείας δεν διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην εθνική οικονομία. Κατά μήκος της Αδριατικής Ακτής, ο εν λόγω τομέας έχει τοπική σημασία, αν και λόγω των περιορισμένων αλιευτικών δυνατοτήτων που προσφέρει η Αδριατική, θα παραμείνει μικρής κλίμακας. Το 1995, 105 αλιευτικά σκάφη αλίευσαν 1911 τόνους 74 (κυρίως σαρδέλα, γαύρο και παπαλίνα). Κατά το ίδιο έτος, απασχολούνταν συνολικά μόνο 183 αλιείς. Ως εμπορικός εταίρος της Κοινότητας, η Σλοβενία αντιπροσωπεύει το 0,05% των συνολικών εισαγωγών αλιευτικών προϊόντων της ΕΕ (ανεξαρτήτως προέλευσης) και το 2% των εισαγωγών αλιευτικών προϊόντων της ΕΕ από τις υποψήφιες χώρες, μόνο (κατ ' αξία). Όσον αφορά τις εξαγωγές της ΕΕ, η Σλοβενία εισάγει το 0,52% των συνολικών εξαγωγών αλιευτικών προϊόντων και το 6,2% των εξαγωγών των εν λόγω προϊόντων στις υποψήφιες χώρες (κατ ' αξία). Όσον αφορά τη μεταποιητική βιομηχανία (που απασχολεί 300 άτομα) το 1995 η παραγωγή ανερχόταν ο κονσερβοποιημένος γαύρος. τόνους. Το βασικό προϊόν σε 2. 285 είναι Αξιολόγηση της Τρέχουσας Κατάστασης και των Προοπτικών Τα στοιχεία παραγωγής και εξωτερικού εμπορίου της Σλοβενίας, συγκρινόμενα με τα αντίστοιχα στοιχεία της ΕΚ, κυμαίνονται σε αρκετά χαμηλά επίπεδα και, συνεπώς, δεν αναμένεται να έχουν σημαντικές επιπτώσεις στο σύνολο της Κοινότητας. Θα καταστεί αναγκαίο για την Σλοβενία να συστήσει αρχή διαχείρισης του αλιευτικού τομέα, κατάλληλη για την υλοποίηση της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής - ειδικότερα, για τη διαχείριση των πόρων, την τήρηση νηολογίου του αλιευτικού στόλου, την εφαρμογή της διαρθρωτικής πολιτικής του τομέα, τη διαχείριση του προγράμματος αγορών και τη συλλογή των στατιστικών στοιχείων - καθώς και των πολιτικών της ΕΚ για την υγεία, την υγιεινή και θέματα περιβάλλοντος. Συμπέρασμα Κατά πάσα πιθανότητα ο συγκεκριμένος τομέας δεν θα αποτελέσει πρόβλημα όσον αφορά τη διαδικασία προσχώρησης. Ενέργεια Στους βασικούς στόχους της ενεργειακής πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπως αυτοί αντικατοπτρίζονται στη Λευκή Βίβλο της Επιτροπής με τίτλο "Η ενεργειακή πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης", συμπεριλαμβάνονται η ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας, η ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού και η προστασία του περιβάλλοντος. Τα σημαντικότερα στοιχεία του ενεργειακού κεκτημένου συναπαρτίζονται από τις διατάξεις της Συνθήκης και τη νομοθεσία του παράγωγου δικαίου, ιδίως αναφορικά με τον ανταγωνισμό και τις κρατικές ενισχύσεις, την εσωτερική αγορά ενέργειας (στην οποία συμπεριλαμβάνονται οι οδηγίες για την ηλεκτρική ενέργεια), τη διαφάνεια των τιμών, τη διαμετακόμιση αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας, τους υδρογονάνθρακες, τη χορήγηση αδειών εκμετάλλευσης, την κάλυψη κατεπειγουσών αναγκών συμπεριλαμβανομένων των υποχρεώσεων τήρησης αποθεμάτων ασφαλείας κοκ), την πυρηνική ενέργεια καθώς και την ενεργειακή απόδοση και τους περιβαλλοντικούς κανόνες. Η διαμόρφωση των διευρωπαϊκών ενεργειακών δικτύων και η παροχή υποστήριξης για σκοπούς Ε&Α σε θέματα ενέργειας αποτελούν άλλες σημαντικές συνιστώσες της ενεργειακής πολιτικής. Οι τρέχουσε εξελίξεις περιλαμβάνουν την ελευθέρωση του εμπορίου στον χώρο του φυσικού αερίου, το κεκτημένο σε θέματα ενεργειακής απόδοσης και το πρόγραμμα Auto-oil. Στον τομέα της πυρηνικής ενέργειας, το κοινοτικό κεκτημένο έχει εξελιχθεί σημαντικά· από τις αρχικές διατάξεις της συνθήκης ΕΚΑΕ έχει μετεξελιχθεί σε πλαίσιο νομικών και πολιτικών λειτουργικών μηχανισμών συμπεριλαμβανομένων και των διεθνών συμφωνιών. Σήμερα καλύπτει θέματα υγείας και ασφαλείας όπως η ραδιοπροστασία, η ασφάλεια των πυρηνικών εγκαταστάσεων, η διαχείριση των ραδιενεργών αποβλήτων, η πραγματοποίηση επενδύσεων, συμπεριλαμβανομένων 75 των χρηματοδοτικών μηχανισμών της ΕΥΡΑΤΟΜ, η προαγωγή της έρευνας, η συγκρότηση της κοινής αγοράς πυρηνικής ενέργειας, ο εφοδιασμός, οι διασφαλίσεις και οι διεθνείς σχέσεις. Με την Ευρωπαϊκή Συμφωνία δημιουργείται το πλαίσιο συνεργασίας για την ανάπτυξη ή διαμόρφωση της προοδευτικής ενσωμάτωσης των ενεργειακών αγορών στην Ευρώπη και συμπεριλαμβάνονται διατάξεις για την παροχή βοήθειας στο πλαίσιο των συναφών θεματικών τομέων πολιτικής. Στη Λευκή Βίβλο με την οποία θα προετοιμαστούν οι ΧΚΑΕ για την εσωτερική αγορά ενέργειας υπογραμμίζεται η ανάγκη πλήρους εφαρμογής των βασικών οδηγιών για την εσωτερική αγορά σε συνδυασμό με τις διατάξεις περί ανταγωνισμού της Ευρωπαϊκής Κοινότητας. Σε ότι αφορά τον τομέα της πυρηνικής ενέργειας, η Λευκή Βίβλος αναφέρεται εκτενώς στα θέματα του πυρηνικού εφοδιασμού, των διασφαλίσεων και της μεταφοράς πυρηνικών αποβλήτων. Συνοπτική Περιγραφή Η Σλοβενία εισάγει πάνω από το 70% των ενεργειακών της αναγκών, κυρίως πετρέλαιο και αέριο (30 και 10% του ενεργειακού της ισοζυγίου, αντίστοιχα), αλλά επίσης και στερεά και πυρηνικά καύσιμα. Οι ενδογενείς πόροι είναι, βασικά, ο λιγνίτης (που προκαλεί σοβαρή μόλυνση του περιβάλλοντος) και ο χαμηλής ποιότητας υποβιτουμινούχος άνθρακας, που αντιπροσωπεύουν το 20% του ενεργειακού ισοζυγίου, καθώς επίσης, σε μικρότερη κλίμακα, η υδροηλεκτρική ενέργεια, η βιομάζα και το ουράνιο (η εξόρυξη σταμάτησε το 1990 και η διαδικασία παροπλισμού βρίσκεται σε εξέλιξη). Η εξόρυξη στερεών καυσίμων θα εξακολουθήσει στο μέλλον για στρατηγικούς λόγους. Ωστόσο, η παραγωγή έχει ήδη σημειώσει κατακόρυφη πτώση κατά τα τελευταία έτη (η παραγωγή λιγνίτη μειώθηκε από 5. 1 σε 3. 9 μ. τ κατά το διάστημα 1985-1995 και λιθάνθρακα από 2. 6 μ. τ. , σε 1 μ. τ κατά το διάστημα 1989-1995). γεωγραφικής προέλευσης Η εξάρτηση από εξωτερικές πηγές είναι δυνατόν να ελεγχθεί λόγω της διαφοροποιημένης των ικανοποιητικών συνδέσεων δικτύου. Από το 1974, το δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας συνδέεται με το δυτικοευρωπαϊκό δίκτυο UCPTE. Το πετρέλαιο και το αέριο εισάγονται, κυρίως, από τη Ρωσία αλλά και από άλλες χώρες. Η απόδοση του ενεργειακού τομέα ανέρχεται στο ήμισυ του μέσου όρου της ΕΕ εξαιτίας της ξεπερασμένη και κληρονομιάς αναποτελεσματική τεχνολογία και ανεπαρκείς πολιτικές ενεργειακές απόδοσης. του παρελθόντος, ήτοι: χαμηλές εισαγωγών τιμές, των και Ένας αντιδραστήρας πεπιεσμένου ύδατος, αμερικανικής τεχνολογίας, στο Krsko, καλύπτει το 20% των αναγκών ηλεκτρικής ενέργειας στη Σλοβενία και εξάγει το 50%) της ηλεκτρικής ενέργειας στην Κροατία. Τον πυρηνικό αυτό σταθμό ηλεκτροπαραγωγής που ανήκει στη Σλοβενία και στην Κροατία, διαχειρίζεται η Σλοβανική Αρχή Πυρηνικής Ασφάλειας, που υπάγεται στο υπουργείο Περιβάλλοντος και Χωροταξικού Σχεδιασμού. Αν και δεν απαιτείται βάσει του κεκτημένου, η ύπαρξη ανεξάρτησης εποπτικής αρχής είναι ευκταία. Η Σλοβενία οφείλει να υλοποιήσει τη συγκεκριμένη αρχή που περιέχεται στην προσφάτως κυρωθείσα Σύμβαση για την Πυρηνική Ασφάλεια. Έχουν πραγματοποιηθεί επενδύσεις για να εξασφαλισθεί η διατήρηση της πυρηνικής ασφάλειας σε υψηλό επίπεδο. Το γεγονός ότι ο εν λόγω πυρηνικός σταθμός έχει κτισθεί σε γραμμή ρήγματος είχε ως αποτέλεσμα τη διενέργεια σεισμολογικών ερευνών στον περιβάλλοντα χώρο. Ένας ερευνητικός αντιδραστήρας λειτουργεί στη Λουμπλιάνα. Αξιολόγηση της τρέχουσας κατάστασης και των προοπτικών Η "Στρατηγική για την αποτελεσματική χρησιμοποίηση και παροχή ενέργειας στη Σλοβενία" που εγκρίθηκε το 1996, είναι σύμφωνη με την ενεργειακή πολιτική της ΕΚ και περιλαμβάνει: τους προσανατολισμούς της αγοράς, την ασφάλεια του 76 ενεργειακού εφοδιασμού, την προστασία του περιβάλλοντος και τη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης. Το πλαίσιο ανταγωνισμού του ενεργειακού τομέα συμμορφούνται σταδιακά προς τις οδηγίες της εσωτερικής αγοράς ενέργειας σε συνδυασμό με την εφαρμογή της νομοθεσίας περί ανταγωνισμού της ΕΕ. Είναι σκόπιμο να επισπευσθεί η ψήφιση συγκεκριμένων ενεργειακών νόμων. Οι ενεργειακές τιμές έχουν αυξηθεί σημαντικά. Ωστόσο, ορισμένες τιμές, εξαιτίας κοινωνικών και άλλων λόγων, εξακολουθούν να αποτελούν αντικείμενο αμοιβαίων επιδοτήσεων και δεν καλύπτουν το κόστος. Η πολιτική της κυβέρνησης αποσκοπεί στην αύξηση των τιμών κατά 7% ετησίως (σε πραγματικούς όρους) και στην επίτευξη του επιπέδου +/- 80% του μέσου όρου των τιμών της ΕΕ, το έτος 2000. Οι επιχειρήσεις παραγωγής ενέργειας είναι, εν γένει, μονοπώλια κυριαρχούμενα από το κράτος. Λειτουργούν, ωστόσο, ορισμένες ανεξάρτητες μικρές εταιρείες παραγωγής ενέργειας. Όσον αφορά τη διαχείριση των επιχειρήσεων κοινής ωφελείας στον συγκεκριμένο τομέα, πρέπει να θεσπισθούν κανόνες υποχρεωτικής ισχύος, με στόχο την εξασφάλιση της αποτελεσματικής διαχείρισης των κρατικών επιχειρήσεων και να αποφευχθεί ο αθέμιτος ανταγωνισμός. Προκειμένου να εξασφαλισθεί η μελλοντική ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων, οι αυξήσεις των πραγματικών τιμών πρέπει να ευθυγραμμίζονται με τους στόχους της κυβέρνησης. Τα σημερινά αποθέματα πετρελαίου (τριάντα ημέρες κατανάλωσης) δεν συμμορφούνται προς το κοινοτικό κεκτημένο όσον αφορά την ετοιμότητα για την αντιμετώπιση εκτάκτων αναγκών που προβλέπει, μεταξύ άλλων, την υποχρέωση διαφύλαξης αποθεμάτων για διάστημα ενενήντα ημερών. Σε περίπτωση ταχείας ψήφισης της σχετικής νομοθεσίας, ο στόχος της ΕΚ είναι δυνατόν να επιτευχθεί μεσοπρόθεσμα. Η αναδιάρθρωση του τομέα στερεών καυσίμων συνεχίζεται και, ως εκ τούτου, πρέπει να αντιμετωπισθούν οι κοινωνικές και περιφερειακές επιπτώσεις της. Επίσης, οι κρατικές παρεμβάσεις πρέπει να αξιολογηθούν βάσει των κανόνων για τις κρατικές ενισχύσεις της ΕΚ. Η Σλοβενία έχει ξεκινήσει την κατάρτιση νομοθεσίας σχετικής με την ενεργειακή απόδοση που είναι σύμφωνη με την κοινοτική (π. χ. συσκευές σήμανσης, ελάχιστα όρια απόδοσης) καθώς και περιβαλλοντικών προτύπων (π. χ. ποιοτικοί προτύπων για τα καύσιμα). Ωστόσο, υπολείπονται ακόμη πολλές ενέργειες. Στο σημείο αυτό, είναι σκόπιμο να αναφερθεί ότι απαιτούνται επενδύσεις στο διυλιστήριο της Lendava, προκειμένου να καταστεί δυνατή η αντιμετώπιση των συνθηκών ανταγωνισμού στην ήδη κορεσμένη ευρωπαϊκή αγορά. Το πυρηνικό καύσιμο, με βάση το ουράνιο της Σλοβενίας, παρασκευάσθηκε στις ΗΠΑ, όπου επίσης αγοράσθηκαν, ως επί το πλείστον, οι υπηρεσίες εμπλουτισμού. Τα αναλωμένα καύσιμα θα μεταφερθούν από τους αντιδραστήρες πίσω στις ΗΠΑ. Η κοινή πολιτική προμήθειας πυρηνικών υλικών, στόχος της οποίας είναι η ασφάλεια μέσω της διαφοροποίησης των πηγών, θα εφαρμοσθεί στις συμβάσεις προμήθειας που θα συναφθούν στη Σλοβενία μετά την προσχώρηση. Από την άποψη μίας πλέον μακροπρόθεσμης προοπτικής εφοδιασμού σε μία διευρυμένη ΕΕ, θα ήταν επιθυμητό για τη Σλοβενία να προμηθεύεται τουλάχιστον ένα μέρος των αναγκών της σε ουράνιο βάσει μακροπρόθεσμων συμβάσεων. Το αναλωμένο καύσιμο από το Krsko αποθηκεύεται στη δεξαμενή του σταθμού, η χωρητικότητα της οποίας είναι δυνατόν να αυξηθεί. Είναι δυνατόν, επίσης, να εξετασθεί η δυνατότητα ενδιάμεσης ξηρής αποθήκευσης σε δοχεία. Ορισμένα από αυτά θα φυλάσσονται στην Κροατία η οποία προμηθεύεται ηλεκτρική ενέργεια, που παράγεται στο Krsko. Ωστόσο, η μακροπρόθεσμη τελική διάθεση του αναλα>μένου καυσίμου δεν έχει, ακόμη, καθορισθεί και είναι σκόπιμο να αποτελέσει αντικείμενο 77 περαιτέρω ανάλυσης. Η κυβέρνηση έχει αρχίσει ήδη τη συγκέντρωση κεφαλαίων για την προμήθεια τουλάχιστον, ενός μέρους των αναγκών της σε ουράνιο βάσει μακροπρόθεσμων συμβάσεων. Έως την προσχώρηση, η Σλοβενία πρέπει να έχει συμμορφωθεί με τις διατάξεις της συνθήκης Ευρατόμ ιδίως με αυτές που αφορούν την προμήθεια πυρηνικού υλικού, την κοινή αγορά πυρηνικής ενέργειας, τις διασφαλίσεις, την υγεία και ασφάλεια και τις διεθνείς συμφωνίες. Η χώρα δεν έχει ακόμη προσχωρήσει ή δεν έχει εφαρμόσει πλήρως το διεθνές καθεστώς που διέπει τους συγκεκριμένους τομείς, μεταξύ άλλων, την Κατευθυντήρια Οδηγία για τους Προμηθευτές Πυρηνικής Ενέργειας, το σύστημα της ΔΟΑΕ για εκτεταμένη υποβολή εκθέσεων και την ένταξη στον Οργανισμό για την Πυρηνική Ενέργεια του ΟΟΣΑ). Ωστόσο, η Σλοβενία έχει συνάψει ευρεία συμφωνία διασφαλίσεων με την ΔΟΑΕ. Στους τομείς αυτούς δεν αναμένονται μεγάλες δσυκολίες όσον αφορά την εφαρμογή της κοινοτικής νομοθεσίας. Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δοθεί στη λειτουργική ασφάλεια του πυρηνικού σταθμού ηλεκτροπαραγωγής. Επίσης, είναι σκόπιμο να υποστηριχθεί η ανεξαρτησία της αρχής ασφαλείας. Συμπέρασμα Υπό την προϋπόθεση ότι θα συνεχισθούν ενεργά οι σημερινές προσπάθειες, η Σλοβενία θα είναι σε θέση να συμμορφωθεί προς το μεγαλύτερο μέρος της ενεργειακής νομοθεσίας της ΕΚ εντός των προσεχών ετών. Ωστόσο, θέματα σχετικά με την προσαρμογή των μονοπωλίων - συμπεριλαμβανομένων των ζητημάτων που σχετίζονται με τις εισαγωγές και τις εξαγωγές, την πρόσβαση στα δίκτυα, την τιμολόγηση της ενέργειας, τις κρατικές παρεμβάσεις τους τομείς στερεών καυσίμων έκτακτης ανάγκης, για και συμπεριλαμβανομένης της δημιουργίας υποχρεωτικών αποθεμάτων πετρελαίου-, τη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης και τα ποιοτικά πρότυπα για τα καύσιμα πρέπει να αποτελέσουν αντικείμενο στενής παρακολούθησης. καταστάσεις ετοιμότητα ουρανίου, την Δεν αναμένονται σημαντικές δυσκολίες όσον αφορά τη συμμόρφωση προς τις διατάξεις της Ευρατόμ. Η Σλοβενία οφείλει να προσχωρήσει ή να εφαρμόσει πλήρως, ορισμένες διεθνείς συμφωνίες για την πυρηνική ενέργεια. Επίσης, τα πρότυπα πυρηνικής ασφάλειας πρέπει να αποτελέσουν αντικείμενο κατάλληλης επεξεργασίας και να βρεθούν πλέον μακροπρόθεσμες λύσεις όσον αφορά τα πυρηνικά απόβλητα. Μεταφορές Η κοινοτική πολιτική στον τομέα των μεταφορών αποτελείται από πολιτικές και πρωτοβουλίες που αναλαμβάνονται σε τρεις θεμελιώδεις τομείς: Βελτίωση της ποιότητας μέσω της ανάπτυξης ολοκληρωμένων και ανταγωνιστικών συστημάτων μεταφορών βασιζόμενων στην προηγμένη τεχνολογία που αναμένεται επίσης να συμβάλουν στην επίτευξη των περιβαλλοντικών στόχων και των στόχων ασφάλειας. Βελτίωση της λειτουργίας της ενιαίας αγοράς για την προώθηση της αποτελεσματικότητας, δυνατότητα επιλογής και παροχή μεταφορικών υπηρεσιών φιλικών προς τον χρήστη ενώ ταυτόχρονα διαφυλάσσονται τα κοινωνικά πρότυπα· Διεύρυνση της εξωτερικής διάστασης με τη βελτίωση των μεταφορικών συνδέσεων με τρίτες χώρες και προώθηση της πρόσβασης των επιχειρηματιών της ΕΕ σε άλλες αγορές μεταφορών (Πρόγραμμα Δράσεως της Κοινής Πολιτικής Μεταφορών, 1995-2000) Η ευρωπαϊκή συμφωνία προβλέπει την προσέγγιση της νομοθεσίας με το κοινοτικό δίκαιο και τη συνεργασία για την αναδιάρθρωση και τον εκσυγχρονισμό των μεταφορών, τη βελτίωση της πρόσβασης στις αγορές μεταφορών, τη διευκόλυνση της διαμετακόμισης και την επίτευξη προτύπων λειτουργίας συγκρίσιμων με εκείνα της Κοινότητας. Το Λευκό Βιβλίο επισημαίνει τα μέτρα για την πλήρωση των όρων 78 της εσωτερικής αγοράς στον τομέα των μεταφορών, καθώς και πτυχές όσον αφορά τον ανταγωνισμό, την εναρμόνιση της νομοθεσίας και τα πρότυπα. Συνοπτική Περιγραφή είχαν ως αποτέλεσμα μείζονα αναπροσανατολισμό Η Σλοβενία υπήρξε ανέκαθεν χώρα διέλευσης της κυκλοφορίας προς την Ελλάδα και τη Μέση Ανατολή και ως εκ τούτου, η υποδομή της αναπτύχθηκε αναλόγως. Οι πολιτικές αλλαγές στα τέλη της δεκαετίας του ' 80 καθώς και ο πόλεμος στην πρώην Γιουγκοσλαβία, της κυκλοφοριακής ροής, με επακόλουθη κάθετη πτώση της κυκλοφορίας από τα βορειοδυτικά προς τα νοτιοανατολικά και σταδιακή αύξηση της κυκλοφορίας από τα νοτιοδυτικά προς τα βορειοανατολικά, η οποία κατά μεγάλο μέρος χρησιμοποιούσε την οδική υποδομή που δεν ήταν κατασκευασμένη να αντιμετωπίσει τέτοιον κυκλοφοριακό όγκο. Η επίτευξη της ειρήνης αναμένεται να αποκαταστήσει τον ρόλο της Σλοβενίας ως χώρας διέλευσης μεταξύ της Ελλάδας και της υπόλοιπης Ένωσης, και είναι δυνατόν να υπάρχουν ορισμένοι νέοι περιορισμοί στην υποδομή. Η Σλοβενία εφαρμόζει μεγάλης κλίμακας πρόγραμμα επενδύσεων για να βελτιώσει το οδικό της δίκτυο, ειδικότερα στον νοτιοδυτικό- βορειοανατολικό άξονα· πρέπει επίσης να βελτιώσει την υποδομή στα σημεία διέλευσης την αυξανόμενη κυκλοφοριακή ζήτηση προς και από την Κροατία. Ως χώρα διέλευσης, το γεγονός ότι τα χερσαία και θαλάσσια σύνορα με την Κροατία δεν είναι ακόμη πλήρως οροθετημένα θα μπορούσε ενδεχομένως να δημιουργήσει προβλήματα. των συνόρων προκειμένου να αντιμετωπίσει Αξιολόγηση της Τρέχουσας Κατάστασης και των Προοπτικών Όσον αφορά την υλοποίηση της εσωτερικής αγοράς, η Σλοβενία έχει προχωρήσει πολύ σε θέματα υιοθέτησης του κεκτημένου αν και προέβη τελευταία στη σύναψη συμφωνίας σύνδεσης με την Ευρωπαϊκή Κοινότητα. Ο σλοβένικος τομέας διεθνών μεταφορών εφαρμόζει ήδη σχεδόν εξ ολοκλήρου, ή κατά μεγάλο μέρος κανόνες παρόμοιους με εκείνους της Ένωσης, ειδικότερα για τις αεροπορικές, τις θαλάσσιες, τις συνδυασμένες μεταφορές και τις οδικές μεταφορές εμπορευμάτων και επιβατών. Η έλλειψη νομοθεσίας για τις κρατικές επιχειρήσεις παρακωλύει τη διαφανή οργάνωση της αγοράς. Όσον αφορά τους σιδηροδρόμους, η ουσιαστική εφαρμογή του κοινοτικού κεκτημένου σε θέματα δημοσίων υπηρεσιών και τυποποίησης λογιστικών συστημάτων θα πρέπει να παρακολουθείται κατά τα προσεχή έτη. Με την επιφύλαξη της ευθυγράμμισης της φορολογίας των οδικών μεταφορών της Σλοβενίας προς τις διατάξεις του κεκτημένου στον αντίστοιχο τομέα, καθώς και του ανοίγματος της αγοράς οδικών εμπορευματικών μεταφορών, η Σλοβενία αναμένεται να καταστεί σύντομα ικανή να ενταχθεί στην εσωτερική αγορά μεταφορών. Η ανάπτυξη ενός ολοκληρωμένου και ανταγωνιστικού συστήματος μεταφορών αποτελεί βασικό στόχο των σλοβένικων αρχών· οι δύο κυριότεροι περιορισμοί στον τομέα αυτόν συνίστανται ενδεχομένως στην επίτευξη ικανοποιητικού επιπέδου ασφαλείας των μεταφορών και στη βέλτιστη χρησιμοποίηση του συστήματος μεταφορών. Όσον αφορά την ασφάλεια, η πρόοδος της Σλοβενίας στον ικανοποιητική. Αντιθέτως, η συνοχή του συστήματος εν λόγω τομέα είναι μεταφορών φαίνεται πιο δύσκολο να επιτευχθεί· είναι πιθανό η Σλοβενία να αντιμετωπίσει μια μόνιμη τάση ανάπτυξης του οδικού τομέα την οποία επιχειρεί ήδη να αντισταθμίσει κατευθύνοντας ένα μέρος των προσπαθειών της στην αύξηση της χρήσης των σιδηροδρόμων. Όσον αφορά τη βελτίωση των συνδέσεων με τα κράτη μέλη της Ένωσης και με τους γείτονες της, η Σλοβενία προτίθεται να επενδύσει περίπου 2,2 δισ. ECU από τον προϋπολογισμό της μεταξύ των ετών 1995 και 1999, υπέρ των έργων υποδομής που ιδίως των πανευρωπαϊκών χρησιμοποιούνται για τις διεθνείς μεταφορές, 79 διαδρόμων. Το ποσό αυτό αντιπροσωπεύει περίπου 2,9% του ΑΕΠ, γεγονός που θεωρείται ικανοποιητικό. Συμπέρασμα Η Σλοβενία πραγματοποίησε ταχεία και ικανοποιητική πρόοδο όσον αφορά την υιοθέτηση του κεκτημένου στον τομέα των μεταφορών. Με την επιφύλαξη περαιτέρω προσπαθειών όσον αφορά τις οδικές εμπορευματικές μεταφορές (πρόσβαση στην αγορά και φορολογία ειδικότερα) και προόδου σε θέματα χρηματοδοτικής διαφάνειας στον τομέα των σιδηροδρομικών μεταφορών, που αποτελούν μέτρα που δεν θεωρούνται ανέφικτα, ο τομέας των μεταφορών δεν αναμένεται να δημιουργήσει μεγάλα προβλήματα όσον αφορά την αποδοχή του κεκτημένου σχετικά με την εσωτερική αγορά. Αντιθέτως, είναι σκόπιμο να παρακολουθείται η διατήρηση των απαραίτητων μέσων για την υλοποίηση των βάσεων του μελλοντικού διευρωπαϊκού δικτύου μεταφορών που θα επεκταθεί στις υποψήφιες χώρες Μικρές και Μεσαίες Επιγειοτίσεις Η πολιτική επιχειρήσεων της ΕΕ αποσκοπεί στην προώθηση ευνοϊκού περιβάλλοντος για την ανάπτυξη των MME σε ολόκληρη την ΕΕ, στη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας τους και στην ενθάρρυνση του εξευρωπαϊσμού και της διεθνοποίησης τους. Η πολιτική αυτή χαρακτηρίζεται από υψηλό βαθμό επικουρικότητας. Ο συμπληρωματικός ρόλος της Κοινότητας καθορίζεται και υλοποιείται μέσω πολυετούς προγράμματος για τις MME στο πλαίσιο της ΕΕ. Το πρόγραμμα αυτό παρέχει τη νομική και δημοσιονομική βάση για τις συγκεκριμένες δράσεις που προβλέπονται στο πλαίσιο της κοινοτικής πολιτικής για τις MME. Μέχρι σήμερα, το κεκτημένο περιοριζόταν σε συστάσεις για συγκεκριμένους τομείς, αν και η νομοθεσία σε άλλαους τομείς επηρεάζει, επίσης, τις MME (π. χ. νομοθεσία περί ανταγωνισμού, νομοθεσία περιβάλλοντος, εταιρικό δίκαιο). Η Ευρωπαϊκή Συμφωνία προβλέπει συνεργασία για την ανάπτυξη και την ενίσχυση των MME, ειδικότερα, στον ιδιωτικό τομέα, μεταξύ άλλων, μέσω της παροχής πληροφοριών και βοήθειας σε νομικά, διοικητικά και φορολογικά θέματα. Στο Λευκό Βιβλίο δενπεριλαμβάνονται συγκεκριμένα μέτρα. Συνοπτική Περιγραφή Οι μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις αποτελούν την πλειοψηφία του τομέα των επιχειρήσεων της Σλοβενίας. Από το 1988, επιτρέπεται στους ιδιώτες να συστήσουν τη δική τους ιδιωτιή εταιρεία (Νόμος περί επιχειρήσεων και Νόμος περί συντεχνιών). Η διαδικασία ιδιωτικοποιήσεων, που βρίσκεται τώρα στην τελική φάση, οδήγησε στην διάσπαση μεγαλυτέρων βιομηχανικών επιχειρήσεων σε επιχειρήσεις μεσαίου μεγέθους. Το υπουργείο Οικονομικών υπέβαλε στρατηγική η οποία, μεταξύ άλλων, προβλέπει την αποκέντρωση της ανάπτυξης MME σε τοπικό επίπεδο. Το Οικονομικό Επιμελητήριο και το Βιοτεχνικό Επιμελητήριο στα οποία η συμμετοχή είναι υποχρεωτική, διαθέτουν, επίσης, υπηρεσίες σε τοπικό επίπεδο. Τα βασικά μέτρα πολιτικής περιλαμβάνουν εκπτώσεις του φόρου εισοδήματος από τα κέρδη για τις νεοσύστατες επιχειρήσεις και τις μικρές επιχειρήσεις κατά τη διάρκεια των τεσσάρων πρώτων ετών λειτουργίας και εκπτώσεις για την εισαγωγή ξένων μηχανών και πρώτων υλών (ιδίως για τις επιχειρήσεις με εξαγωγικό προσανατολισμό). Οι εγγυήσεις πιστώσεων χορηγούνται μέσω ταμείου για τις MME και σε τοπικό επίπεδο μέσω δημοτικών ταμείων. Επιπροσθέτως, προβλέπονται ενισχύσεις για ενέργειες κατάρτισης και διεθνούς προβολής και διασυνδέσεις με ενώσεις μικρών επιχειρήσεων γειτονικών χωρών. Τα μέτρα αυτά 80 αφορούν τις επιχειρήσεις που απασχολούν κάτω των πενήντα ατόμων δεδομένου ότι αυτές οι επιχειρήσεις χαρακτηρίζονται ως MME στη Σλοβενία. Αξιολόγηση των Τρεχουσών Συνθηκών και των Προοπτικών Η κυβέρνηση αναγνωρίζει ορισμένες αδυναμίες όσον αφορά την πολιτική ανάπτυξης των MME, ιδίως όσον αφορά τη συνοχή και τον συντονισμό των διαφόρων προγραμμάτων δράσης. Η κατάσταση αυτή πρέπει να βελτιωθεί κατά τα επόμενα έτη. Οι μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις παρέχουν σημαντικές δυνατότητες καινοτομιών και εξαγωγών στην Σλοβενία. Συνεπώς, πρέπει να τύχουν ιδιαίτερης προσοχής με στόχο την ενίσχυση της ανάπτυξης ενός ανταγωνιστικού τομέα επιχειρήσεων επιτρέποντας, κατ'αυτόν τον τρόπο στη Σλοβενία να φθάσει το επίπεδο οικονομικής ανάπτυξης της ΕΕ. Γι' αυτό οι προσπάθειες που καταβάλλονται σήμερα για ενίσχυση των MME κατά την προενταξιακή περίοδο θα χρειασθεί να συνεχισθούν. Συμπέρασμα Δεν προβλέπονται σημαντικά προβλήματα αναφορικά με τη μελλοντική συμμετοχή της Σλοβενίας στον συγκεκριμένο τομέα. 3. 5. Οικονομική και Κοινωνική Συνοχή Απασχόληση και Κοινωνικές Υποθέσεις Η κοινωνική πολιτική της Κοινότητας έχει αναπτυχθεί με διάφορα μέσα όπως νομοθετικές διατάξεις, το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο και δράσεις που επικεντρώνονται σε συγκεκριμένα θέματα, συμπεριλαμβανομένων της δημόσιας υγείας, της φτώχειας και των ατόμων με ειδικές ανάγκες. Το νομικό κεκτημένο καλύπτει την υγεία και την ασφάλεια στον χώρο εργασίας, το εργατικό δίκαιο και τις συνθήκες εργασίας, την ισότητα των ευκαιριών ανδρών και γυναικών, τον συντονισμό της κοινωνικής ασφάλισης των διακινούμενων εργαζομένων και τα προϊόντα καπνού. Η κοινωνική νομοθεσία της Ένωσης χαρακτηρίζεται από τη θέσπιση ελάχιστων προτύπων. Επιπλέον, ο κοινωνικός διάλογος σε ευρωπαϊκό επίπεδο αναφέρεται ρητά στη συνθήκη (άρθρο 118Β) και στο πρωτόκολλο σχετικά με την κοινωνική πολιτική γίνεται αναφορά στις διαβουλεύσεις με τους κοινωνικούς εταίρους και στη λήψη μέτρων για τη διευκόλυνση του κοινωνικού διαλόγου. Η ευρωπαϊκή συμφωνία προβλέπει την προσέγγιση της νομοθεσίας με το κοινοτικό δίκαιο και συνεργασία για τη βελτίωση των συνθηκών υγείας και ασφάλειας στον χώρο εργασίας, πολιτικές της αγοράς εργασίας και τον εκσυγχρονισμό του συστήματος κοινωνικής ασφάλισης. Το Λευκό Βιβλίο αναφέρει τη λήψη μέτρων για την προσέγγιση σε όλους τους τομείς του κεκτημένου. Συνοπτική Περιγραφή Στη Σλοβενία υπάρχει ένας αριθμός συνδικαλιστικών οργανώσεων, εκ των οποίων τρεις είναι σημαντικές. Οι εργοδότες εκπροσωπούνται, κυρίως, από τέσερις οργανώσεις. Σε εθνικό επίπεδο, ο τριμερής κοινωνικός διάλογος λειτουργεί ικανοποιητικά. Η περαιτέρω ανάπτυξη του κοινωνικού διαλόγου θα ενισχυθεί από την προγραμματισμένη ψήφιση ενός νέου νόμου πλαισίου σχετικού με τις εργασιακές σχέσεις. 81 Σύμφωνα με μεθοδολογία της ΔΟΕ το ποσοστό ανεργίας ανερχόταν σε 7,3% περίπου το 1996. Τα ποσοστά όσον αφορά την επίσημη ανεργία της Σλοβενίας είναι υψηλότερα αν και χαρακτηρίζονται από εγγενή τάση υπερεκτίμησης της ανεργίας. Η Σλοβενία έχει αναπτύξει δομή υπηρεσιών απασχόλησης σε περιφερειακό επίπεδο, με στόχο την εφαρμογή δραστικής πολιτικής αγοράς εργασίας. Η Σλοβενία αντιμετωπίζει τον ίδιο τύπο προβλημάτων χρηματοδότησης στον τομέα της κοινωνικής ασφάλισης με αυτά που αντιμετωπίζονται στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες. Το 1994, το ποσοστό του ΑεγχΠ που δαπανάτο στον τομέα της κοινωνικής ασφάλισης ήταν παρεμφερές με το αντίστοιχο ποσοστό πολλών κρατών μελών, ήτοι 25%. Εκτός αν αναμορφωθεί το σύστημα κοινωνικής ασφάλισης, ένα διευρυνόμενο έλλειμμα θα βαρύνει τον εθνικό προϋπολογισμό στο άμεσο μέλλον. Ωστόσο, ορισμένες μεταβολές του συστήματος, ενδεχομένως να αυξήσουν τον κίνδυνο για ορισμένες ομάδες να αποκλεισθούν από το σύστημα κοινωνικής προστασίας. Τα συστήματα κοινωνικών ενισχύσεων ως μέσον εσχάτης ανάγκης θεωρούνται ότι δεν έχουν επαρκώς αναπτυχθεί. Απαιτούνται συνεχείς προσπάθειες προκειμένου να εξασφαλισθεί η θέσπιση μέτρων κοινωνικής προστασίας. Η γενική κατάσταση της δημόσιας υγείας στη Σλοβενία παρομοιάζεται με τα αντίστοιχα επίπεδα της ΕΕ. Εκτίμηση της Τρέχουσας Κατάστασης και των Προοπτικών Στη Σλοβενία, το έργο της προσέγγισης της νομοθεσίας σε θέματα υγείας και ασφάλειας βρίσκεται, ακόμη, σε αρχικό στάδιο. Αν και δεν έχει καθορισθεί συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα από τη Σλοβενία, η διαδικασία προσέγγισης με το κεκτημένο της ΕΕ βρίσκεται στο στάδιο εφαρμογής. Είναι σκόπιμο να εξασφαλισθεί η ενδεδειγμένη αυτονομία των υφιστάμενων δομών επιθεώρησης εργασίας, σύμφωνα με τη σύμβαση αριθ. 81 της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας. Οι βασικές αρχές του ευρωπαϊκού εργατικού δικαίου έχουν ήδη θεσπισθεί στο πλαίσιο της έννομης τάξης της Σλοβενίας. Απαιτούνται, ακόμη, ορισμένες τροποποιήσεις όσον αφορά την προστασία των εργαζομένων σε περίπτωση μεταβίβασης των επιχειρήσεων και τη σύσταση εγγυητικού οργανισμού για την προστασία των απασχολουμένων σε περίπτωση χρεωκοπίας των εργοδοτών τους. Μικρότερης κλίμακας τροποποιήσεις απαιτούνται σχετικά με τις συλλογικές αναλύσεις, την ενημέρωση των απασχολουμένων για όρους απασχόλησης που ισχύουν στη σύμβαση εργασίας που έχουν υπογράψει καθώς και αναφορικά με το καθεστώς του χρόνου εργασίας. Ακόμη και αν έχει ήδη τεθεί σε εφαρμογή σύστημα εργατικών συμβουλίων, ο κοινωνικός διάλογος σε επίπεδο επιχειρήσεων χρειάζεται να αναπτυχθεί περαιτέρω. Ένας νέος εργατικός κώδικας βρίσκεται στο στάδιο προετοιμασίας, προκειμένου να εξασφαλισθεί η πλήρης συμμόρφωση προς το κεκτημένο. Θα πρέπει να ενθαρρυνθεί, εν γένει, η συνέχιση των πολιτικών για τον εκσυγχρονισμό της αγοράς εργασίας. Οι βασικές διατάξεις της νομοθεσίας της ΕΚ σχετικά με την ισότητα των ευκαιριών ανδρών και γυναικών καλύπτονται από την εθνική νομοθεσία της Σλοβενίας. Απαιτείται η προσαρμογή των κανόνων για τη γονική άδεια. Όσον αφορά το δικαίωμα ελεύθερης κυκλοφορίας των εργαζομένων, δεν υφίστανται περιοριστικοί παράγοντες που εμποδίζουν την υλοποίηση των διατάξεων του κεκτημένου στον συγκεκριμένο τομέα. Η εισαγωγή του δικαιώματος ελεύθερης κυκλοφορίας των εργαζομένων θα απαιτήσει τροποποιήσεις του εθνικού δικαίου, ιδίως, όσον αφορά την πρόσβαση στην απασχόληση και τη μη διακριτική μεταχείριση λόγω ιθαγενείας. 82 Στον τομέα της κοινωνικής ασφάλισης των διακινούιιενων εργαζομένων, η προσχώρηση δεν θέτει, κατ ' αρχήν, σημαντικά προβλήματα, αν και θα χρειασθούν ορισμένες προσαρμογές τεχνικού χαρακτήρα. Περισσότερο σημαντική είναι η διοικητική ικανότητα εφαρμογής των λεπτομερών κανόνιον συντονισμοί', σι συνεργασία με άλλες χώρες. Η Σλοβενία φαίνεται να διαθέτει πολλές από τις διοικητικές δομές που απαιτούνται για την εκτέλεση του συγκεκριμένου έργου. Ωστόσο, πριν από την προσχώρηση ενέργειες προετοιμασίας και επιμόρφωσης. θα χρειασθούν περαιτέρω Οι οδηγίες σχετικά με την αναγραφή στα πακέτα των τσιγάρων προειδοποιητικής σήμανσης και τη ιχέγιστη περιεκτικότητα σε πίσσα δεν έχουν ακόμη μεταφερθεί στη νομοθεσία της Σλοβενίας. Συμπέρασμα Στον τομέα της κοινωνικής πολιτικής, η Σλοβενία έχει λάβει, ήδη, σειρά σημαντικών μέτρων για την προετοιμασία της μελλοντικής της προσχώρησης στην ΕΕ. Οι κοινωνικές μεταρρυθμίσεις πρέπει να συνεχισθούν και να αναπτυχθεί ο κοιναννικός διάλογος. Αν η Σλοβενία συνεχίσει τις προσπάθειες που καταβάλλει, θα είναι πιθανώς ικανή να αναλάβει, μεσοπρόθεσμα, τις υποχρεώσεις της ως μέλος της ΕΕ. Περιφερειακή Πολιτική και Συνοχή Σύμφωνα με τον Τίτλο XIV της Συνθήκης, η Κοινότητα υποστηρίζει την ενίσχυση της συνοχής, κυρίως μέσω των διαρθρωτικών ταμείων. Η Σλοβενία θα χρειαστεί να εφαρμόσει αποτελεσματικά αυτά τα μέσα, τηρώντας συγχρόνως τις αρχές, τους στόχους και τις διαδικασίες που θα ισχύουν κατά τη στιγμή της προσχώρησης της. Η ευρωπαϊκή συμφωνία προβλέπει τη συνεργασία για την περιφερειακή ανάπτυξη και τον χωροταξικό σχεδιασμό, ιδίως μέσω της ανταλλαγής πληροφοριών μεταξύ τοπικών, περιφερειακών και εθνικών αρχών, και της ανταλλαγής δημοσίων υπαλλήλων και εμπειρογνωμόνων. Το Λευκό Βιβλίο δεν περιλαμβάνει ειδικά μέτρα σε αυτόν τον τομέα. Συνοπτική Περιγραφή Το σύνολο του ΑΕΠ της Σλοβενίας σημείωσε θετική εξέλιξη από το 1993 και το 1995 ισούτο περίπου προς το 59% του αντίστοιχου μέσου όρου της ΕΕ. Το ποσοστό ανεργίας, αφού σημείωσε μέση ετήσια αύξηση της τάξεως του 6% από το 1990 έως το 1995, ακολουθεί σύμφωνα με τα στοιχεία πτωτική τάση και ανέρχεται περίπου στο 7%. Την ισχύουσα νομική βάση για τις πρωτοβουλίες περιφερειακής ανάπτυξης στην Σλοβενία αποτελεί ο νόμος για την "ενθάρρυνση της ανάπτυξης σε δημογραφικά απειλούμενες περιοχές" που ψηφίστηκε στα τέλη του 1990 και καλύπτει 61% της επικράτειας και 24,6%) του πληθυσμού της χώρας. Σύμφωνα με αυτόν τον νόμο, το κράτος συγχρηματοδοτεί έργα για την ανάπτυξη της υποδομής σε τοπικό επίπεδο, στα οποία περιλαμβάνονται οι υπηρεσίες κοινής ωφελείας και η χορήγηση δανείων υπό ευνοϊκούς όρους για την ανάπτυξη οικονομικών δραστηριοτήτων (MME). Προσφάτως, κατατέθηκε στο Κοινοβούλιο της χώρας νομοσχέδιο για την προώθηση της περιφερειακής ανάπτυξης, στο οποίο καθορίζονται τρεις τύποι προβληματικών περιοχών κατά την τρέχουσα κοινοτική πρακτική (1, 2 και 5β) και μια παραμεθόρια ζώνη σε ακτίνα 10 χλμ. από τα σύνορα (για συμμετοχή στα 83 προγράμματα INTERREG του PHARE). Το ίδιο νομοσχέδιο προβλέπει τη σύσταση εγκαθίδρυση συνεκτικού Συμβουλίων Περιφερειακής Ανάπτυξης και συστήματος σε χωροταξικός πληροφοριών. Ο μακροπρόθεσμη και μεσοπρόθεσμη βάση με την ευθύνη της τοπικής αυτοδιοίκησης. την σχεδιασμός χαράσσεται Αρμόδιο για την περιφερειακή ανάπτυξη είναι το υπουργείο Οικονομικών Σχέσεων και Ανάπτυξης, ενώ το υπουργείο Περιβάλλοντος και Γεωφυσικού Σχεδιασμού έχει την ευθύνη του χωροταξικού σχεδιασμού. Συγκροτήθηκαν δώδεκα περιφέρειες λειτουργικού σχεδιασμού, αλλά δεν διαθέτουν αιρετούς εκπροσώπους ή μόνιμες υπηρεσίες. Μετά το 1995, η τοπική αυτοδιοίκηση είναι οργανωμένη με βάση 147 τοπικές αρχές. Ο νόμος περί δημόσιας διοίκησης καθορίζει τις αρμοδιότητες αυτών των τοπικών οργάνων. Τα χρηματοδοτικά μέσα που διαθέτει η Σλοβενία για την περιφερειακή ανάπτυξη είναι περιορισμένα. Ωστόσο, δεν είναι δυνατόν ακόμη να καθοριστεί, τι ποσοστό των αναπτυξιακών δαπανών θα μπορούσε να αποτελέσει κεφάλαια υποκατάστασης της διαρθρωτικής πολιτικής της ΕΚ. Επομένως, η συγχρηματοδοτική ικανότητα της Σλοβενίας δεν είναι δυνατόν επί του παρόντος να υπολογιστεί με επαρκή αξιοπιστία. Αξιολόγηση της Τρέχουσας Κατάστασης και των Προοπτικών Καταρτίζεται νέος νόμος για την περιφερειακή ανάπτυξη, ενώ η κυβέρνηση αποφάσισε, τον Νοέμβριο του 1996, να συστήσει διυπουργική ομάδα με στόχο τη χάραξη εθνικής πολιτικής σε αυτόν τον τομέα. Παρόλα αυτά, η ευθύνη των επιμέρους υπουργείων όσον αφορά την πολιτική περιφερειακής ανάπτυξης και χωροταξικού σχεδιασμού χρειάζεται να ενισχυθεί. Επιπλέον, η θεσμική διάρθρωση βρίσκεται σε εμβρυακή κατάσταση και ο διυπουργικός συντονισμός είναι περιορισμένος. Εντούτοις, φαίνεται ότι η Σλοβενία έχει πλήρη πολιτική επίγνωση της ανάγκης να χαραχθεί περιφερειακή πολιτική και να καθιερωθούν διοικητικές και δημοσιονομικές διαδικασίες, ικανές να διοχετεύουν δεόντως τις διαρθρωτικές δράσεις της ΕΕ. Συμπέρασμα Η Σλοβενία χαράσσει αυτήν την περίοδο πολιτική περιφερειακής ανάπτυξης προσαρμοσμένη στις περιφερειακές ανισότητες της. Λόγω της μικρής έκτασης της χώρας, η περιφερειακή πολιτική της Σλοβενίας θα πρέπει να διαμορφώνεται εντός του πλαισίου της εθνικής αναπτυξιακής στρατηγικής της. Μολονότι χρειάζεται ακόμη να τεθούν σε εφαρμογή ορισμένες διατάξεις, οι διοικητικές δυνατότητες της Σλοβενίας φαίνονται επαρκείς για την αποτελεσματική εφαρμογή ολοκληρωμένων αναπτυξιακών προγραμμάτων. Αν η Σλοβενία επιφέρει αυτές τις απαραίτητες τροποποιήσεις, θα είναι έτοιμη, μεσοπρόθεσμα, να εφαρμόσει τους κοινοτικούς κανόνες και να διοχετεύσει δεόντως τους πόρους των διαρθρωτικών πολιτικών της ΕΚ. 84 3. 6. Ποιότητα ζωής και περιβάλλον Περιβάλλον Η περιβαλλοντική πολιτική της Κοινότητας, όπως προκύπτει από τη Συνθήκη, στοχεύει προς την κατεύθυνση της αειφορίας και βασίζεται στην ένταξη της περιβαλλοντικής προστασίας στις κοινοτικές τομεακές πολιτικές, στην προληπτική δράση, στην αρχή ο ρυπαίνων πληρώνει, στην αντιμετώπιση των οικολογικών καταστροφών στην πηγή τους και στον επιμερισμό των αρμοδιοτήτων. Το κεκτημένο περιλαμβάνει περίπου 200 νομικές πράξεις που καλύπτουν ευρύ φάσμα θεμάτων, περιλαμβανομένης της ρύπανσης των υδάτων και του αέρα, της διαχείρισης των αποβλήτων και των χημικών ουσιών, της βιοτεχνολογίας, της προστασίας από την ακτινοβολία και της προστασίας της φύσης. Τα κράτη μέλη οφείλουν να εξασφαλίζουν ότι θα διεξάγεται εκτίμηση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων πριν από τη χορήγηση προέγκρισης για ορισμένα δημόσια ή ιδιωτικά έργα. Η ευρωπαϊκή συμφωνία καθορίζει ότι οι αναπτυξιακές πολιτικές της Σλοβενίας πρέπει να κατευθύνονται από την αρχή της αειφόρου ανάπτυξης και να ενσωματώνουν πλήρως την περιβαλλοντική θεώρηση. Επίσης, το περιβάλλον προσδιορίζεται ως τομέας διμερούς συνεργασίας, καθώς επίσης και τομέας προσέγγισης της νομοθεσίας με την αντίστοιχη Κοινοτική. Στο Λευκό Βιβλίο καλύπτεται μικρό μόνο μέρος του περιβαλλοντικού κεκτημένου, συγκεκριμένα η συναφής με τα προϊόντα νομοθεσία, η οποία αναφέρεται άμεσα στην ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων. Συνοπτική Περιγραφή Δεν υπάρχουν ιδιαίτερα καυτά σημεία στη Σλοβενία. Ωστόσο, υπάρχουν σημαντικά και, σε ορισμένες περιπτώσεις, αυξανόμενα προβλήματα κυρίως όσον αφορά την ποιότητα των υδάτων και τη διαχείριση των αποβλήτων, αλλά και τη ρύπανση του αέρα και των υδάτων. Η ποιότητα των επιφανειακών και των υπογείων υδάτων έχει επιδεινωθεί κατά τα τελευταία έτη, λόγω των αποβλήτων υδάτων που προέρχονται από υπερχείλιση της γεωργικής γης, απορρίψεις μη επεξεργασμένων δημοτικών και βιομηχανικών αποβλήτων υδάτων, και από διαρροή χώρων διάθεσης βιομηχανικών και δημοτικών λυμάτων. Η ποιότητα του πόσιμου νερού είναι χαμηλή και η επεξεργασία των αποβλήτων υδάτων είναι αμελητέα αν και η Σλοβενία μελετά την εφαρμογή σχετικής δράσης για τη βελτίωση της κατάστασης. Η διαχείριση των αποβλήτων αποτελεί πηγή ανησυχίας· τα προβλήματα εδώ προκύπτουν από τα ταχέως πολλαπλασιαζόμενα μη επεξεργασμένα βιομηχανικά και δημοτικά λύματα και τη διαρροή από χώρους διάθεσης που δεν διέπονται από κανονισμούς. Οι σταθμοί παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας και, όλο και περισσότερο, η αστική κυκλοφορία αποτελούν τις κυριότερες πηγές ατμοσφαιρικής ρύπανσης, η οποία είναι ιδιαίτερα σημαντική στην περιοχή της Λιουμπλιάνα. Η όξινη βροχή έχει πρόσφατα καταστεί σημαντικό πρόβλημα. Η εκτεταμένη χρήση λιπασμάτων και εντομοκτόνων στη γεωργία συμβάλλει στη ρύπανση του εδάφους. Η Σλοβενία διαθέτει εξαιρετικά μεγάλη ποικιλία βιολογικών ειδών, αλλά η διάβρωση της προκαλεί ανησυχίες. Η Σλοβενία διαθέτει νομοθετικό πλαίσιο στον περιβαλλοντικό τομέα (νόμος περί προστασίας του περιβάλλοντος, το 1993), στόχοι και αρχές του οποίου είναι η αειφόρος ανάπτυξη. Υπάρχουν διατάξεις όσον αφορά τη ρύπανση του νερού και του αέρα, αλλά δεν υπάρχει νομοθεσία που να διέπει τη διαχείριση των αποβλήτων, αν και η κυβέρνηση υιοθέτησε πρόσφατα συνολική στρατηγική στον τομέα αυτό. 85 Γενικά, παρατηρούνται καθυστερήσεις στη θέσπιση του παράγωγου δίκαιου που διέπει την εφαρμογή και την επιβολή. Οι χρηματοδοτικοί πόροι που διατίθενται στον τομέα του περιβάλλοντος είναι πολύ περιορισμένοι, πολύ κατώτεροι του μέσου όρου της ΕΕ και των απαιτήσεων σε επενδύσεις, κατά τις εκτιμήσεις των σλοβένικων αρχών για την εφαρμογή του Εθνικού Προγράμματος Δράσης στον τομέα του Περιβάλλοντος. Τα οικονομικά μέσα περιλαμβάνουν τη σύσταση ταμείου οικολογικής ανάπτυξης και τη δημιουργία συστήματος αδειών και προστίμων. Αξιολόγηση της Τρέχουσας Κατάστασης και των Προοπτικών Η περιβαλλοντική νομοθεσία της Σλοβενίας έχει αρχίσει να ευθυγραμμίζεται με της αντίστοιχη κοινοτική, αλλά παραμένουν κενά όσον αφορά τα τομεακά θέματα και την επιβολή, και η ενημέρωση σχετικά με τον βαθμό συμμόρφωσης της πρόσφατης νομοθεσίας είναι ανεπαρκής. Επιπλέον, η Σλοβενία δεν φαίνεται να διαθέτει διάρθρωση που να εξασφαλίζει τη συμβατότητα της περιβαλλοντικής νομοθεσίας και των πολιτικών με τα αντίστοιχα της Ένωσης. Κρίσιμη για την πρόοδο στην επίτευξη της πλήρους συμμόρφωσης με το κεκτημένο θα είναι η έγκριση σε όλους τους περιβαλλοντικούς τομείς, συμπληρωματικής νομοθεσίας για την εφαρμογή, συμβατής με το υφιστάμενο νομοθετικό πλαίσιο. Όσον αφορά τα περιβαλλοντικά μέτρα του Λευκού Βιβλίου (στάδιο Ι και II), η νομοθεσία της Σλοβενίας είναι μερικώς συμβατή στους περισσότερους τομείς, αλλά υπάρχουν κενά όσον αφορά τη διαχείριση των αποβλήτων, τις χημικές ουσίες και τις εκπομπές θορύβου. Τα σημερινά επίπεδα ουσιαστικής συμμόρφωσης είναι ακόμη κατώτερα των κοινοτικών προτύπων σε βασικούς τομείς όπως ο βιομηχανικός και ο ενεργειακός τομέας, τα δημοτικά και τα επικίνδυνα απόβλητα. Η Σλοβενία επικέντρωσε την προσοχή της στην ποιότητα του νερού και ως εκ τούτου παραμέλησε τη συμμόρφωση με άλλα μέρη του κοινοτικού κεκτημένου, όπως τις οδηγίες που διέπουν τα προϊόντα και τα απόβλητα. Τα περιβαλλοντικά θέματα στον γεωργικό τομέα πρέπει να διευθετηθούν. Θα πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στην ταχεία μεταφορά των οδηγιών πλαισίων σχετικά με τον αέρα, το νερό και τα απόβλητα καθώς και της οδηγίας σχετικά με την ολοκληρωμένη πρόληψη και τον έλεγχο της ρύπανσης, και στη χάραξη στρατηγικών χρηματοδότησης για νομοθεσία όσον αφορά τον αέρα, το νερό, τα απόβλητα, τομείς που απαιτούν μεγάλες επενδύσεις. Τα βασικά μέτρα για την αύξηση των επιπέδων ουσιαστικής συμμόρφωσης θα πρέπει να στοχεύουν στην αύξηση της επιβολής, στην αύξηση των κρατικών επενδύσεων στον τομέα του περιβάλλοντος, στην εξάλειψη των διοικητικών και των κοινοβουλευτικών εμποδίων για την έγκριση νέας νομοθεσίας, και στην περαιτέρω ανάπτυξη των οικονομικών μέσων. Η περιβαλλοντική στρατηγική της χώρας για την προσχώρηση θα πρέπει να περιλαμβάνει χρονοδιάγραμμα εφαρμογής για την εναρμόνιση με το κοινοτικό κεκτημένο στον τομέα του περιβάλλοντος, αρχής γενομένης μεταξύ άλλων με την εφαρμογή των ανωτέρω οδηγιών πλαισίων και των οδηγιών σχετικά με την ολοκληρωμένη πρόληψη και τον έλεγχο της ρύπανσης. Συμπέρασμα Η πλήρης μεταφορά του περιβαλλοντικού κεκτημένου στη Σλοβενία μπορεί να αναμένεται μεσοπρόθεσμα, εφόσον υλοποιηθούν σύντομα τα τρέχοντα σχέδια για τη θέσπιση νέου νομοθετικού πλαισίου και παράγωγου δικαίου και εγκριθούν το εθνικό πρόγραμμα δράσης στον τομέα του περιβάλλοντος και η περιβαλλοντική στρατηγική για την προσχώρηση. Ωστόσο, η πραγματική συμμόρφωση με σειρά 86 νομοθετικών μέτρων (π. χ. επεξεργασία αστικών λυμάτων, πόσιμο νερό, πτυχές της διαχείρισης αποβλήτων και νομοθεσία για την ατμοσφαιρική ρύπανση) θα είναι δυνατή μόνο μακροπρόθεσμα, και θα απαιτηθεί σημαντική αύξηση των περιβαλλοντικών επενδύσεων, καθώς και μείζονες προσπάθειες για την ενίσχυση της απόδοσης της διοίκησης. Προστασία των Καταναλωτών Το κοινοτικό κεκτημένο καλύπτει την προστασία των οικονομικών συμφερόντων των καταναλωτών (στα οποία περιλαμβάνεται ο έλεγχος των παραπλανητικοί διαφημίσεων, η αναγραφιή τιμών, η καταναλωτική πίστη, οι καταχρηστικές ρήτρες συμβάσεων, οι πωλήσεις εξ αποστάσεως, τα οργανωμένα ταξίδια, οι πωλήσεις εκτός εμπορικού καταστήματος και η χρονομεριστική χρήση ακινήτων) καθώς και τη γενική ασφάλεια των αγαθών όσον αφορά τα καλλυντικά, τις ονομασίες των υφάνσιμων προϊόντων και τα παιχνίδια. Η Ευρωπαϊκή Συμφωνία προβλέπει την προσέγγιση της νομοθεσίας με το κοινοτικό δίκαιο, και συνεργασία με στόχο την επίτευξη πλήρους συμβατότητας των συστημάτων προστασίας των καταναλωτών στη Σλοβενία και στην Κοινότητα. Τα μέτρα του Λευκού Βιβλίου για το πρώτο στάδιο επικεντρώνονται στη βελτίωση της ασφάλειας των προϊόντων, περιλαμβανομένων των καλλυντικών, των κλωστοϋφαντουργικών και των παιχνιδιών, και στην προστασία των οικονομικών συμφερόντων ιδίως όσον αφορά τη διαφήμιση, την καταναλωτική πίστη, τις καταχρηστικές ρήτρες συμβάσεων και την αναγραφή τιμών. Κατά το δεύτερο στάδιο, τα μέτρα αφορούν τα οργανωμένα ταξίδια, τις πωλήσεις εκτός εμπορικού καταστήματος και τη χρονομεριστική χρήση ακινήτων. Θα πρέπει επίσης να ληφθεί υπόψη η νέα νομοθεσία της ΕΚ που έχει θεσπιστεί πρόσφατα (σχετικά με τις πωλήσεις εξ αποστάσεως) ή που πρόκειται να θεσπιστεί σύντομα (συγκριτική διαφήμιση, αναγραφή τιμών). των καταναλωτών, Συνοπτική Περιγραφή Αν και η Σλοβενία δεν διαθέτει ακόμη νόμο προστασίας των καταναλωτών, σχετικό νομοσχέδιο συζητείται επί αρκετά έτη στο Κοινοβούλιο. Τον Σεπτέμβριο 1996, η κυβέρνηση προέβη στη συγκρότηση υπηρεσίας προστασίας των καταναλωτών η οποία ωστόσο, μέχρι σήμερα, δεν φαίνεται να διαθέτει τους απαιτούμενους πόρους. Το Υπουργείο Οικονομικών Σχέσεων και Ανάπτυξης είναι γενικά υπεύθυνο για τον συντονισμό της πολιτικής για τους καταναλωτές. Το Υπουργείο, από κοινού με την Ένωση Καταναλωτών της Σλοβενίας, καταρτίζει το ετήσιο πρόγραμμα προστασίας των καταναλωτών το οποίο υποβάλλει προς έγκριση στη κυβέρνηση. Οι καταναλωτές εκπροσωπούνται από την Ένωση Καταναλωτών της Σλοβενίας η οποία ιδρύθηκε το 1990 ως ανεξάρτητη, μη κυβερνητική οργάνωση, μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα. Λόγω του σημαντικού ρόλου που διαδραματίζει, δεν είναι εύκολο να αναπτυχθούν άλλες οργανώσεις καταναλωτών. Αξιολόγηση της Τρέχουσας Κατάστασης και των Προοπτικών Το νομοσχέδιο για την προστασία των καταναλωτών πρόκειται να εγκριθεί σύντομα. Ωστόσο, θα απαιτηθούν περαιτέρω τροποποιήσεις ή νέες διατάξεις έτσι ώστε η νομοθεσία της Σλοβενίας όσον αφορά την πολιτική για τους καταναλωτές, να καταστεί συμβατή με τα πρότυπα της ΕΚ. Όσον αφορά την προστασία των οικονομικών συμφερόντων των καταναλωτών, είναι εμφανές ότι το νομοσχέδιο της Σλοβενίας για την προστασία των καταναλωτών θα ρυθμίσει μόνον εν μέρει τα θέματα της αναγραφής τιμών των προϊόντων και της παραπλανητικής διαφήμισης. Αν και οι διατάξεις που αναφέρονται σε "πωλήσεις ειδικού τύπου" είναι περισσότερο προστατευτικές από εκείνες που προβλέπονται στην οδηγία της ΕΚ, οι κανόνες σχετικά με τις καταχρηστικές ρήτρες συμβάσεων πρέπει να αποσαφηνισθούν. Υπάρχουν 87 σημαντικά κενά όσον αφορά την καταναλωτική πίστη, τα οργανωμένα ταξίδια και τη χρονομεριστική χρήση ακινήτων, όπου διαφαίνονται ελάχιστες νομοθετικές πρωτοβουλίες ή παντελής έλλειψη νομοθεσίας. Η νομοθεσία της Σλοβενίας σχετικά με την ασφάλεια των προϊόντων φαίνεται να έχει περιορισμένη εμβέλεια σε σύγκριση με τους κοινοτικούς κανόνες, και δεν είναι πιθανό ότι το νομοσχέδιο προστασίας των καταναλωτών θα περιλάβει νέες ή ευρύτερες διατάξεις προστασίας των καταναλωτών στον τομέα αυτό. Όσον αφορά τα καλλυντικά, το κυριότερο πρόβλημα της αναμενόμενης νέας νομοθεσίας για τα προϊόντα καλλυντικών αφορά τον ορισμό των προϊόντων. Επίσης, αναμένονται νέοι κανονισμοί, σύμφωνα με τις οδηγίες της ΕΚ, όσον αφορά την ονομασία υφάνσιμων προϊόντων και την ασφάλεια των παιχνιδιών. Η εισαγωγή του κεκτημένου θα πρέπει να συνοδευθεί από την ανάπτυξη ισχυρής και ανεξάρτητης κινητοποίησης των καταναλωτών, που θα έχει την υποστήριξη των κρατικών αρχών. Συμπέρασμα Παρά το ανεπαρκές νομοθετικό πλαίσιο, οι προοπτικές ανάπτυξης νομοθεσίας σύμφωνης με το κεκτημένο της ΕΚ διαφαίνονται θετικές στο εγγύς μέλλον με την προϋπόθεση ότι θα συνεχιστεί το έργο που έχει αναληφθεί. Ωστόσο, πρέπει να καταβληθούν προσπάθειες για την ευθυγράμμιση της εθνικής νομοθεσίας με το κοινοτικό κεκτημένο. Η Σλοβενία πρέπει να εγκρίνει επειγόντως το νομοσχέδιο προστασίας των καταναλωτών καθώς και ορισμένες άλλες τροποποιήσεις που θα ενισχύσουν την προστασία των καταναλωτών, ειδικότερα όσον αφορά τη γενική ασφάλεια των προϊόντων. 3. 7 Δικαιοσύνη και Εσωτερικές Υποθέσεις Οι Ισχύουσες Διατάξεις Το κεκτημένο στον τομέα της δικαιοσύνης και των εσωτερικών υποθέσεων (ΔΕΥ) απορρέει κατά κύριο λόγο από το πλαίσιο για τη συνεργασία όπως αυτό εκτίθεται στον Τίτλο VI (άρθρο Κ) της συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΣΕΕ), "τον τρίτο πυλώνα", αν και ορισμένες διατάξεις και νομοθετικά μέτρα του "πρώτου πυλώνα" (συνθήκη ΕΚ) συνδέονται επίσης στενά με το κεκτημένο αυτό. Το πλαίσιο της ΕΕ για την ΔΕΥ καλύπτει κυρίως: το πολιτικό άσυλο· τον έλεγχο των εξωτερικών συνόρων και τη μετανάστευση· την τελωνειακή συνεργασία και την αστυνομική συνεργασία κατά της σοβαρής εγκληματικότητας, περιλαμβανομένου του λαθρεμπορίου ναρκωτικών· και τη δικαστική συνεργασία σε αστικές και ποινικές υποθέσεις. Η ΣΕΕ θεσπίζει ορισμένες βασικές αρχές επί των οποίων βασίζεται αυτού του τύπου η συνεργασία, και ιδίως την Ευρωπαϊκή Σύμβαση για τα ανθρώπινα δικαιώματα και τη Σύμβαση της Γενεύης του 1951 σχετικά με το Νομικό Καθεστώς των Προσφύγων. Βασίζεται επίσης, χωρίς ρητή αναφορά, σε ένα φάσμα διεθνών συμβάσεων που αφορούν τους τομείς του ενδιαφέροντος της, ιδίως τις συμβάσεις του Συμβουλίου της Ευρώπης, και της Διάσκεψης της Χάγης. Το νομοθετικό περιεχόμενο του κεκτημένου του τρίτου πυλώνα διαφέρει από τον πρώτο πυλώνα· αποτελείται από συμβάσεις, κοινές δράσεις, κοινές θέσεις και αποφάσεις, (περιλαμβανομένων των συμφωνηθέντων στοιχείων σχεδίων πράξεων που ευρίσκονται υπό διαπραγμάτευση). Ορισμένος αριθμός συμβάσεων της ΕΕ (περιλαμβανομένης της συμβάσεως του Δουβλίνου του 1990, και συμβάσεων που αναφέρονται στις απελάσεις, τις απάτες και την EUROPOL) αποτελούν ήδη το αντικείμενο συμφωνίας του Συμβουλίου και ευρίσκονται τώρα στο στάδιο επικύρωσης τους από τα εθνικά Κοινοβούλια· αρκετές άλλες συμβάσεις, 88 περιλαμβανομένης μιας που αφορά τα εξωτερικά σύνορα, ευρίσκονται σε διάφορα στάδια διαπραγμάτευσης τους στο πλαίσιο του Συμβουλίου. Το κεκτημένο της ΔΕΥ συνεπάγεται υψηλό βαθμό συνεργασίας στην πράξη, όπο>ς επίσης θέσπιση νομοθετικών κανόνων και την αποτελεσματική εφαρμογή τους. Η Νέα Συνθήκη Όταν τεθεί σε ισχύ η συνθήκη που θα προκύψει από την Διακυβερνητική Διάσκεψη του Αμστερνταμ, το σημερινό πλαίσιο συνεργασίας θα είναι ήδη, για πολλά από τα προαναφερόμενα θέματα, σε μεγάλο βαθμό παρωχημένο. Η νέα συνθήκη, αφού επαναβεβαιώνει το στόχο της ανάπτυξης της Ένωσης ως ενός "χώρου ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης", εισάγει πράγματι τα θέματα αυτά, και ιδίως την ελεύθερη κυκλοφορία των προσώπων, το πολιτικό άσυλο και τη μετανάστευση, στο κοινοτικό πεδίο. Όσον αφορά ειδικότερα την ελεύθερη κυκλοφορία των προσώπων, η νέα συνθήκη προβλέπει την ενσωμάτωση του κεκτημένου του Σένγκεν στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης καθώς και την πλήρη αποδοχή του εν λόγω κεκτημένου από πλευράς κάθε υποψήφιου μέλους της ΕΕ. Όσον αφορά τα θέματα που εξακολουθούν να υπάγονται στο πλαίσιο της συνεργασίας, δηλαδή τα θέματα αστυνομίας και ποινικής δικαιοσύνης, η νέα συνθήκη προβλέπει ενίσχυση του συστήματος συνεργασίας. Η Ευρωπαϊκή Συμφωνία και το Αευκό Βιβλίο Η ευρωπαϊκή συμφωνία περιλαμβάνει διάταξη για τη συνεργασία στην καταπολέμηση της τοξικομανίας και του ξεπλύματος χρημάτων. Το Λευκό Βιβλίο δεν ασχολείται άμεσα με θέματα του τρίτου πυλώνα, αλλά γίνεται κάποια αναφορά σε ζητήματα του πρώτου πυλώνα, όπως το ξέπλυμα χρημάτων και η ελευθερία κυκλοφορίας των προσώπων, τα οποία συνδέονται στενά με θέματα που αφορούν τη δικαιοσύνη και τις εσωτερικές υποθέσεις. Επίσης, γίνεται αναφορά στις συμβάσεις των Βρυξελλών και της Ρώμης. Συνοπτική Περιγραφή Γενικές Προϋποθέσει τα Συvεργaσίac ΔΕΥ Η Σλοβενία εντάχθηκε στο Συμβούλιο της Ευρώπης το 1993 και έχει επικυρώσει τα πλέον σημαντικά νομοθετικά κείμενα που αφορούν τα ανθρώπινα δικαιώματα. Το σύνταγμα της προβλέπει ανεξάρτητο δικαστικό σώμα που λειτουργεί στο πλαίσιο κράτους δικαίου. Η θεσμική μεταρρύθμιση των οργάνων της ΔΕΥ έχει ήδη προχωρήσει αρκετά, αν και διατυπώνονται κάποιες ανησυχίες ως προς την αποδοτικότητα και την αποτελεσματικότητα των δικαστηρίων. Το σύνταγμα εγγυάται την προστασία από την επεξεργασία προσωπικών δεδομένων, ευθυγράμμιζαμενο με τις απαιτήσεις της ΕΕ, και η Σλοβενία έχει επικυρώσει τη σύμβαση του 1990 για την προστασία από την επεξεργασία προσωπικών δεδομένων. ' Ενας νέος νόμος ευρίσκεται σε προπαρασκευαστικό στάδιο, που αποσκοπεί στον εκσυγχρονισμό του συστήματος προστασίας από την επεξεργασία δεδομένων. (Βλέπε επίσης χωριστό τμήμα για την Ενιαία Αγορά). Πολιτικό Ασυλο Η Σλοβενία αποτελεί συμβαλλόμενο μέρος της Συμβάσεως της Γενεύης και του πρωτοκόλλου του 1967. Τα θέματα παροχής πολιτικού ασύλου ρυθμίζονται σήμερα από τον Γενικό Νόμο περί Αλλοδαπών, αλλά ένας νέος νόμος για την παροχή ασύλου, ευθυγράμμιζα μένος με τις απαιτήσεις της ΕΕ, ευρίσκεται σε 89 προπαρασκευαστικό στάδιο και καλύπτει την παροχή κοινωνικής στήριξης και τις διαδικασίες υποβολής αιτήσεως. Πολύ λίγες αιτήσεις παροχής πολιτικού ασύλου έχουν υποβληθεί. ' Ομως, υπάρχουν περίπου 8. 000 προσωρινοί πρόσφυγες από την πρώην Γιουγκοσλαβία, στους οποίους έχει παραχωρηθεί προσωρινή προστασία. ' Ενας νόμος για το προσωρινό άσυλο έχει ψηφισθεί από τη βουλή της Σλοβενίας τον Απρίλιο του 1997. Μετανάστευση/Συνοριακοί Έλεγχοι Το 1995 σημειώθηκαν περίπου 190 εκατ. συνοριακές διελεύσεις· από αυτές, οι 4. 200 αποδείχθηκαν παράνομες. Οι μετανάστες έρχονται από τη Ρουμανία, τη Σρι Λάνκα, την Τουρκία και την Κίνα. Η Σλοβενία ακολουθεί τον κατάλογο τρίτων χωρών της ΕΕ, για τις οποίες απαιτούνται θεωρήσεις διαβατηρίων και χρησιμοποιεί το υπόδειγμα της ΕΕ για τις θεωρήσεις. Θέματα παραμονής και μετανάστευσης που αφορούν τους αλλοδαπούς καλύπτονται από τον νόμο για τους αλλοδαπούς του 1991. Υπάρχουν συμφωνίες επαναποδοχής με την Αυστρία, την Μπενελούξ, τη Γαλλία, την Ελλάδα, την Ουγγαρία, την Κροατία, την Ελβετία, τη Σλοβακία, τη Ρουμανία και τον Καναδά. Η διοίκηση των συνόρων είναι πλήρης και αποτελεσματική. Αστυνομική Συνεργασία Στη Σλοβενία υπάρχει οργανωμένο έγκλημα στους τομείς της παράνομης εμπορίας όπλων, του εμπορίου λευκής σαρκός, της πορνείας, του ξεπλύματος χρημάτων, των κλεμμένων οχημάτων και της λαθρεμπορίας ναρκωτικών. Η νομοθεσία έχει ενισχυθεί με σκοπό την αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση του οργανωμένου εγκλήματος, ενώ έχουν ιδρυθεί σχετικές ειδικευμένες μονάδες· το επίπεδο της κεκτημένης πείρας τους είναι περιορισμένο αλλά η αποτελεσματικότητα τους διαρκώς αυξάνεται. Η Σλοβενία έχει υπογράψει τη σύμβαση του 1990 για το ξέπλυμα χρημάτων. (Βλέπε επίσης χωριστό τμήμα για την Ενιαία Αγορά). Στη Σλοβενία έχουν σημειωθεί μεμονωμένα περιστατικά πολιτικής τρομοκρατίας στα τέλη του πολέμου ανεξαρτησίας, αλλά δεν έχουν υπάρξει πρόσφατα τέτοια περιστατικά. Η Σλοβενία διατυπώνει ανησυχίες όσον αφορά τη χρήση της επικράτειας της από τους διεθνείς τρομοκράτες. Δεν αποτελεί συμβαλλόμενο μέρος των σημαντικών συμβάσεων για τη διεθνή τρομοκρατία, αλλά η εσωτερική ποινική νομοθεσία καλύπτει τις τρομοκρατικές δραστηριότητες. Ναρκωτικά Η Σλοβενία αποτελεί μία από τις σημαντικότερες χώρες διαμετακόμισης του παράνομου εμπορίου ναρκωτικών. Σημαντικές ποσότητες ηρωίνης έχουν κατασχεθεί τα τελευταία χρόνια. Η εγχώρια ζήτηση αυξάνεται. Η Σλοβενία έχει προσχωρήσει στις κυριότερες διεθνείς συμβάσεις για τα ναρκωτικά. Έχουν εγκαθιδρυθεί εσωτερικά νομικά μέτρα για την αντιμετώπιση των θεμάτων γύρω από τις έρευνες για ναρκωτικά και έχουν συγκροτηθεί ειδικές μονάδες για τα ναρκωτικά στο πλαίσιο των δυνάμεων ασφαλείας. Δικαστική συνεργασία Η Σλοβενία έχει επικυρώσει τις κυριότερες ποινικές συμβάσεις και έχει θεσπίσει εσωτερικές νομικές διαδικασίες που αφορούν τη συνεργασία επί ποινικών θεμάτων. Αποτελεί συμβαλλόμενο μέρος σε ορισμένο αριθμό συμβάσεων της Χάγης και αναπτύσσει τις λειτουργικές ικανότητες της επίσης σε θέματα πολιτικής δικαιοσύνης. Γενικότερα, το δικαιοδοτικό και ευρύτερο νομικό σύστημα της Σλοβενίας δεν διαθέτει πείρα και είναι αναποτελεσματικό, έχει δε ανάγκη από μεταρρύθμιση και ανάπτυξη των ανθρώπινων πόρων ώστε να είναι σε θέση να λειτουργεί αποτελεσματικά. 90 Αξιολόγηση της Τρέχουσας Κατάστασης και των Προοπτικών Υπάρχουν ακόμη ορισμένα κενά προς πλήρωση στη νομοθεσία της Σλοβενίας, αλλά το μεγαλύτερο μέρος της νομοθεσίας έχει θεσπισθεί ή ευρίσκεται υπό προπαρασκευή. Οι προτεραιότητες για το εγγύς μέλλον θα είναι η πλήρωση των κενών που απομένουν όσον αφορά τις διεθνείς συμβάσεις, ιδιαίτερα στον ποινικό τομέα και η ανάπτυξη του συστήματος των δικαστηρίων και των θεσμικών οργάνων που αντιμετωπίζουν το οργανωμένο έγκλημα. Στον τομέα της μετανάστευσης θα είναι σημαντικό να αναπτυχθεί και να εφαρμοσθεί μια νέα νομοθεσία για το πολιτικό άσυλο, κατά τρόπο που να υπάρχει πλήρης ανταπόκριση προς το κεκτημένο της ΕΕ. Συμπέρασμα Η Σλοβενία έχει, κατά το μεγαλύτερο μέρος, επιδείξει την ικανότητα της να πραγματοποιεί προόδους σε κεντρικής σημασίας ζητήματα της ΔΕΥ, ιδίως όσον αφορά τη μετανάστευση και τον έλεγχο των συνόρων. Διατυπώνοντας την υπόθεση ότι θα σημειωθούν πρόοδοι και σε άλλα θέματα, ειδικότερα όσον αφορά τα δικαιοδοτικά όργανα και την πλήρη υιοθέτηση του κεκτημένου για το πολιτικό άσυλο, όπως και την περαιτέρω ανάπτυξη συστημάτων για την αντιμετώπιση του οργανωμένου εγκλήματος, η Σλοβενία θα πρέπει να είναι σε θέση να ανταποκριθεί στο κεκτημένο (σημερινό και μελλοντικό) που αφορά τη δικαιοσύνη και τα εσωτερικά θέματα, εντός των επομένων λίγων ετών. 3. 8. Εξωτερικές πολιτικές Εμπόριο και Διεθνείς Οικονομικές Σχέσεις Το κεκτημένο σε αυτόν τον τομέα συνίσταται κυρίως στις πολυμερείς και διμερείς δεσμεύσεις της εμπορικής πολιτικής της Κοινότητας, και στα αυτόνομα μέσα εμπορικής άμυνας. Η ευρωπαϊκή συμφωνία περιλαμβάνει διατάξεις σε διάφορους τομείς, που απαιτούν από τα συμβαλλόμενα μέρη να ενεργούν σύμφωνα με τις αρχές που διέπουν τον ΠΟΕ/GATT ή άλλες σχετικές διεθνείς υποχρεώσεις τους. Το Λευκό Βιβλίο δεν περιλαμβάνει διατάξεις σε αυτόν τον τομέα. Συνοπτική περιγραφή Η Σλοβενία έχει αναπτύξει ανοικτή οικονομία εμπορικών συναλλαγών και αποτελεί μέλος του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου (ΠΟΕ). Μετά την προσχώρηση της η Σλοβενία οφείλει να συμμορφώνεται με τις υποχρεώσεις που απορρέουν από τις πολυμερείς συμφωνίες του ΠΟΕ, των οποίων η Κοινότητα αποτελεί συμβαλλόμενο μέρος. Επί του παρόντος, η Σλοβενία διατηρεί ποσοτικούς περιορισμούς κατά την εισαγωγή κλωστοϋφαντουργικών προϊόντων και τα ειδών ένδυσης. Με την προσχώρηση η Σλοβενία θα πρέπει να εφαρμόζει τις κοινοτικές ποσοστώσεις στους ποσοτικούς περιορισμούς. Οι σλοβένικες αρχές έχουν δεσμευθεί ότι θα μειώσουν σταδιακά αυτούς τους περιορισμούς και θα τους καταργήσουν οριστικά μέχρι το έτος 2005. Με την προσχώρηση, η κοινοτική πολιτική στον τομέα των κλωστοϋφαντουργικών προϊόντων θα επεκταθεί και στη Σλοβενία· οι κοινοτικοί περιορισμοί που θα εξακολουθούν να ισχύουν κατά την ημερομηνία προσχώρησης θα πρέπει να υποστούν προσαρμογές κατά το αντίστοιχο ύψος, ώστε να ληφθεί υπόψη η προσχώρηση της Σλοβενίας. Αξιολόγηση της Τρέχουσας Κατάστασης και των Προοπτικών Με την προσχώρηση της στην ΕΕ η Σλοβενία θα αρχίσει να εφαρμόζει το Κοινοτικό Κοινό Δασμολόγιο και τις διατάξεις περί εξωτερικού εμπορίου της Κοινής Γεωργικής Πολιτικής. Το μέσο σταθμισμένο ύψος των δασμών του μάλλον 91 ευνοούμενου κράτους, μετά τον Γύρο της Ουρουγουάης, για τα βιομηχανικά προϊόντα θα ανέρχεται σε 10,9% για την Σλοβενία και σε 3,6% για την Κοινότητα. Στις σχέσεις της με τους διεθνείς οργανισμούς, η Σλοβενία οφείλει να βεβαιώνεται ότι οι πράξεις και οι δεσμεύσεις της είναι σύμφωνες με την ευρωπαϊκή συμφωνία και διασφαλίζουν την αρμονική υιοθέτηση των προσεχών υποχρεώσεων της ως μέλους της Κοινότητας. Με την προσχώρηση, η Σλοβενία καθίσταται συμβαλλόμενο μέρος των διαφόρων προτιμησιακών συμφωνιών που έχει συνάψει η Κοινότητα. Γενικά, οι προτιμησιακές συμφωνίες μεταξύ της Σλοβενίας και τρίτων χωρών πρέπει να πάψουν να ισχύουν με την προσχώρηση. Όσον αφορά τις συναλλαγές στον τομέα των υπηρεσιών και την εγκατάσταση, η Σλοβενία προσπάθησε να εξασφαλίσει ότι οι πολυμερείς δεσμεύσεις της στο πλαίσιο της συμφωνίας GATS είναι όσο το δυνατόν περισσότερο συμβατές με τις αντίστοιχες δεσμεύσεις της Κοινότητας· παρ'όλα αυτά, η Σλοβενία έχει δείξει ότι είναι έτοιμη να ρυθμίσει κάθε σημαντική ασυμβατότητα που θα ήταν δυνατόν να ανακύψει. Με την προσχώρηση, η Σλοβενία θα πρέπει να αναστείλει την ισχύ της εθνικής νομοθεσίας στον τομέα των μέσων εμπορικής άμυνας και να θέσει σε εφαρμογή την αντίστοιχη κοινοτική νομοθεσία. Η εμπειρία των προηγούμενων προσχωρήσεων απέδειξε ότι η αυτόματη επέκταση των ισχυόντων μέτρων αντιντάμπινγκ στα νέα κράτη μέλη παρέχει στις τρίτες χώρες την ευκαιρία να θέτουν ζήτημα συμβατότητας αυτής της προσέγγισης με τις σχετικές διατάξεις του ΠΟΕ. Αποδείχθηκε επίσης ότι η προσχώρηση προσφέρει δυνατότητες καταστρατήγησης των μέτρων που θεσπίζει η Κοινότητα στο πλαίσιο των μέσων εμπορικής άμυνας. Αυτό συμβαίνει όταν, πριν από την προσχώρηση, εξάγονται στο έδαφος του μελλοντικού κράτους μέλους σημαντικές ποσότητες των προϊόντων που υπόκεινται σε τέτοια μέτρα και, με την προσχώρηση, αυτά τα προϊόντα τίθενται αυτομάτως σε ελεύθερη κυκλοφορία στο διευρυμένο τελωνειακό έδαφος της Κοινότητας. Αυτά τα δύο προβλήματα θα πρέπει να αντιμετωπιστούν όσον αφορά την Σλοβενία κατά την προενταξιακή περίοδο. Η Σλοβενία αποτελεί συμβαλλόμενο μέρος ενός από τα τέσσερα υφιστάμενα συστήματα για την αποτροπή της διάδοσης των όπλων μαζικής καταστροφής και αυτήν την περίοδο κυρώνει το δεύτερο από αυτά. Η σλοβένικη νομοθεσία δεν προβλέπει προς το παρόν τον έλεγχο των εξαγωγών αγαθών διττής χρήσης. Αντιθέτως, ελέγχεται η εξαγωγή όπλων. Είναι αμφίβολο κατά πόσον η Σλοβενία θα είναι σε θέση να συμμορφωθεί προς τη σχετική κοινοτική νομοθεσία κατά την προσχώρηση της, καθώς για την καθιέρωση αποτελεσματικών ελέγχων απαιτείται αρκετός χρόνος. Η Σλοβενία πρέπει να αντιμετωπίσει αυτό το θέμα επειγόντως. Συμπέρασμα Η Σλοβενία είναι σε θέση να μπορέσει να ανταποκριθεί στις κοινοτικές απαιτήσεις σε αυτόν τον τομέα εντός των αμέσως προσεχών ετών, υπό τον όρο, ιδιαίτερα, ότι το ζήτημα του αναγκαίου ελέγχου των εξαγωγών αγαθών διττής χρήσης θα επιλυθεί σύντομα. Ανάπτυξη Το κεκτημένο στον τομέα ανάπτυξης συνίσταται, κυρίως, στη Σύμβαση της Λομέ, η οποία ισχύει έως τις αρχές του 2000. Η Ευρωπαϊκή Συμφωνία και το Λευκό Βιβλίο δεν περιλαμβάνουν διατάξεις στον συγκεκριμένο τομέα. Συνοπτική Περιγραφή 92 Η Σλοβενία δεν έχει συνάψει προτιμησιακές συμφωνίες εμπορίου με χώρες ΑΚΕ και δεν εφαρμόζονται συστήματα γενικευμένων δασμολογικών προτιμήσεων. Η Σλοβενία δεν χορηγεί πρόσβαση άνευ δασμών. Η Σλοβενία δεν διαθέτει ειδικό προϋπολογισμό για αναπτυξιακή βοήθεια παρά το γεγονός ότι έχει συνεισφέρει χρηματοδοτικά στην ανασυγκρότηση της Βοσνίας και της Ερζεγοβίνης. Αξιολόγηση της Τρέχουσας Κατάστασης και των Προοπτικών Αμέσως μετά την προσχώρηση, η Σλοβενία οφείλει να εφαρμόσει το προτιμησιακό εμπορικό της καθεστώς στις χώρες ΑΚΕ και να συμμετάσχει, μαζί με τα άλλα κράτη μέλη, στη χρηματοδότηση του Ευρωπαϊκού Ταμείου Ανάπτυξης (ΕΤΑ), που χορηγεί χρηματοδοτική βοήθεια, στο πλαίσιο της σύμβασης της Λομέ. Η Σλοβενία, πιθανώς, να αντιμετωπίσει δυσκολίες όσον αφορά την πλήρη εφαρμογή του ισχύοντος εμπορικού καθεστώτος της Λομέ, αμέσως μετά την ημερομηνία προσχώρησης. Συνήθως, τα νέα κράτη μέλη προσχωρούν στη Σύμβαση της Λομέ βάσει πρωτοκόλλου κατά την ημερομηνία προσχώρησης τους στην ΕΕ. Συμπέρασμα Η Σλοβενία θα χρειασθεί να πραγματοποιήσει σημαντική πρόοδο προκειμένου να καταστεί δυνατό να εκπληρώσει τις απαιτήσεις της ΕΕ στον συγκεκριμένο τομέα, εντός των προσεχών ετών. Τελωνεία Το κεκτημένο σε αυτόν τον τομέα είναι ο Κοινοτικός Τελωνειακός Κώδικας και οι διατάξεις εφαρμογής του, η Συνδυασμένη Ονοματολογία της ΕΕ, το Κοινό Δασμολόγιο, συμπεριλαμβανομένων των δασμολογικών ποσοστώσεων και των δασμολογικών αναστολών, καθώς και η λοιπή νομοθεσία που αφορά τελωνειακά θέματα εκτός του πεδίου εφαρμογής του τελωνειακού κώδικα. των δασμολογικών προτιμήσεων, Η ευρωπαϊκή συμφωνία καλύπτει την εγκαθίδρυση ζώνης ελεύθερων συναλλαγών με την Κοινότητα και την σταδιακή κατάργηση τιον δασμίόν για ευρύ φάσμα προϊόντων, σύμφωνα με σαφή χρονοδιαγράμματα, που αρχίζουν την ημερομηνία έναρξης ισχύος της συμφωνίας. Το Λευκό Βιβλίο περιλαμβάνει στο Στάδιο Ι μέτρα για την παγίωση και τη βελτίωση των ελεύθερων συναλλαγών, όπως καθιερώθηκαν με την ευρωπαϊκή συμφωνία, συμπεριλαμβανομένης της θέσπισης νομοθεσίας συμβατής με τον τελωνειακό κώδικα, τη Συνδυασμένη Ονοματολογία κ. λπ. , ενώ το Στάδιο II αφορά την έγκριση του συνόλου της κοινοτικής νομοθεσίας, ούτως ώστε η χώρα να ενσωματωθεί στην τελωνειακή ένωση με την προσχώρηση. Συνοπτική Περιγραφή Με την προσχώρηση, θα χρειαστεί οι σλοβένικες τελωνειακές αρχές να αναλάβουν όλες τις ευθύνες που απαιτούνται για την προστασία και τον έλεγχο του τμήματος των εξωτερικών συνόρων της ΕΕ που τους αναλογούν. Εκτός από τις διατάξεις για την έμμεση φορολογία, οι εν λόγω αρχές θα είναι υπεύθυνες για την εφαρμογή και την επιβολή στα εξωτερικά σύνορα της κοινής εμπορικής πολιτικής, της κοινής γεωργικής πολιτικής, της κοινής πολιτικής στον τομέα της αλιείας και των άλλων πολιτικών της Κοινότητας. Η ικανότητα της Σλοβενίας να εφαρμόζει πλήρως το κεκτημένο προϋποθέτει τη δυνατότητα υιοθέτησης και εφαρμογής της κοινοτικής νομοθεσίας και την ύπαρξη υποδομής και εξοπλισμού ανάλογου επιπέδου, ιδίως όσον αφορά αφενός τη μηχανοργάνωση και τα μέσα έρευνας και αφετέρου την καθιέρωση αποτελεσματικής 93 τελωνειακής διοίκησης με επαρκή αριθμό προσωπικού, το οποίο θα διαθέτει κατάρτιση και κίνητρα και θα επιδεικνύει υψηλό βαθμό ακεραιότητας. Με την υποστήριξη της παρεχόμενης από τα τελωνειακά προγράμματα τεχνικής βοήθειας, η Σλοβενία πέτυχε να θεσπίσει και να θέσει σε εφαρμογή από 1ης Ιανουαρίου 1996 τελωνειακό κώδικα πλήρως συμβατό με τον Κοινοτικό Τελωνειακό Κώδικα και με τις διατάξεις εφαρμογής του. Η νομοθεσία της χώρας για τις τελωνειακές απαλλαγές είναι σε μεγάλο βαθμό συμβατή με την κοινοτική νομοθεσία, αλλά σημειώνονται σημαντικές καθυστερήσεις όσον αφορά τα εμπορεύματα παραποίησης/απομίμησης και τα αναπαραχθέντα χωρίς άδεια ("πειρατικά") εμπορεύματα. Η Σλοβενία ακολουθεί σταθερή πορεία εναρμόνισης της εθνικής ονοματολογίας των εμπορευμάτων της προς την κοινοτική Συνδυασμένη Ονοματολογία. Υπάρχει ήδη σλοβένικο Ολοκληρωμένο Δασμολόγιο. Αυτό το στοιχείο θα διευκολύνει ιδιαίτερα τη σύγκριση των σλοβένικων δασμολογικών συντελεστών με τους συντελεστές του Κοινού Δασμολογίου. Η Σλοβενία υιοθέτησε, την 1η Ιανουαρίου 1997, το νέο σύστημα σώρευσης της καταγωγής μεταξύ των ευρωπαϊκών χωρών. Η Σλοβενία υπέβαλε αίτηση προσχώρησης στη σύμβαση ΕΚ/ΕΖΕΣ για την κοινή διαμετακόμιση και στη σύμβαση για το Ενιαίο Διοικητικό Έγγραφο. Επίσης, η Σλοβενία ζήτησε να συμμετάσχει σε μιαν από τις τελαχνειακές βάσεις δεδομένων (TARIC). Αξιολόγηση της Τρέχουσας Κατάστασης και των Προοπτικών Η εθνική νομοθεσία της Σλοβενίας επιτρέπει τη λειτουργία καταστημάτων αφορολόγητων ειδών στα χερσαία σύνορα της, αν και οι σλοβένικες αρχές σκοπεύουν να συμμορφωθούν με τη σύσταση του Συμβουλίου Τελωνειακής Συνεργασίας της 16ης Ιουνίου 1960 το αργότερο μέχρι την 1η Ιουλίου 1998. Η εν λόγω σύσταση δεν επιτρέπει τη λειτουργία τέτοιων καταστημάτων αφορολόγητων ειδών στα χερσαία σύνορα, ενίί) επίσης η λειτουργία τους απαγορεύεται και εντός του κοινοτικού εδάφους· επομένως, η κατάργηση των εγκαταστάσεων αυτού του είδους θα αποτελέσει προϋπόθεση για την προσχώρηση. Οι σλοβένικες αρχές οφείλουν, το συντομότερο δυνατόν, να επισπεύσουν τη διακοπή της λειτουργίας αυτών των καταστημάτων. Είναι σημαντικό οι τελωνειακές αρχές της Σλοβενίας να είναι σε θέση να συμμετέχουν δεόντως στα διάφορα μηχανογραφικά συστήματα που απαιτούνται για τη διαχείριση, στο πλαίσιο της τελωνειακής ένωσης/εσωτερικής αγοράς, των διατάξεων περί τελωνείων και έμμεσης φορολογίας, καθώς και των μηχανογραφικών συστημάτων για την παροχή αμοιβαίας διοικητικής συνδρομής σε τελωνειακά και γεωργικά ζητήματα και σε ζητήματα έμμεσης φορολογίας. Η μηχανοργάνωση ευρίσκεται σε πρώιμο στάδιο εξέλιξης στη Σλοβενία και θα χρειαστεί να αναβαθμιστεί. Με την προσχώρηση της η Σλοβενία θα πρέπει να καταργήσει τους τελωνειακούς ελέγχους στα σύνορα με τα κράτη μέλη της ΕΕ και με τις άλλες προσχωρούσες χώρες. Οι απαιτούμενοι πόροι για την ενίσχυση των μεθοριακών φυλακίων κατά μήκος των συνόρων της Σλοβενίας με χώρες εκτός των κρατών μελών της ΕΕ θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη στους στρατηγικούς σχεδιασμούς της χώρας. Συμπέρασμα Αν η Σλοβενία συνεχίσει τις έντονες προσπάθειες της να εναρμονίσει την οργάνωση και το προσωπικό των υπηρεσιών της με τα καθήκοντα που καλείται να διεκπεραιώσει μια σύγχρονη τελωνειακή υπηρεσία, θα είναι σε θέση να πληροί τις απαιτήσεις της ΕΕ εντός των αμέσως προσεχών ετών. 94 Κοινή Εξωτερική Πολιτική και Πολιτική Ασφάλειας Μετά τη διακήρυξη της ανεξαρτησίας, στις 25 Ιουνίου 1991, η εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφάλειας της Σλοβενίας επαναπροσανατολίστηκε προς την ΕΕ και το NATO. Από τότε που άρχισε να μετέχει στον πολιτικό διάλογο μεταξύ της ΕΕ και των συνδεδεμένων χωρών, η Σλοβενία έχει εμπλακεί ενεργά σε όλες τις δράσεις που προβλέπονται στο πλαίσιο της Κοινής Εξωτερικής Πολιτικής και Πολιτικής Ασφάλειας της Ένωσης και οποτεδήποτε εκλήθη υποστήριξε τις ενέργειες της ΕΕ στον συγκεκριμένο τομέα. Η Σλοβενία είναι μέλος του ΟΗΕ, του ΟΑΣΕ, του Συμβουλίου της Ευρώπης και πολλών άλλων διεθνών οργανισμών. Είναι συνδεδεμένος εταίρος της ΔΕΕ, συμμετέχει στο Συμβούλιο Βορειοατλαντικής Συνεργασίας - ΣΒΑΣ (NACC) και στη Σύμπραξη για την Ειρήνη. Επίσης, η Σλοβενία έχει εκφράσει ρητώς την επιθυμία της να καταστεί μέλος της ΔΕΕ και του NATO, το συντομότερο δυνατό. Έχει παράσχει διευκολύνσεις διέλευσης σε διεθνείς δυνάμεις που κατευθύνονται στην πρώην Γιουγκοσλαβία προκειμένου να συμμετάσχουν σε ειρηνευτικές δράσεις. Παρά το γεγονός ότι η Σλοβενία δεν απέστειλε στρατιωτικές δυνάμεις για να συμμετάσχουν στις Δυνάμεις Παρέμβασης (IFOR) έχει αποστείλει ελικόπτερα και ιατρικό εξοπλισμό. Η Σλοβενία συμμετέχει, επίσης, σε έναν αριθμό περιφερειακών οργανώσεων, συμπεριλαμβανομένων της Κεντροευρωπαϊκής Συμφωνίας Ελεύθερων Συναλλαγών - ΚΕΣΕΣ (CEFTA), και της Κεντροευρωπαϊκής Πρωτοβουλίας - ΚΕΠ (CEI). Δεν υφίστανται εδαφικές διαφορές μεταξύ της Σλοβενίας και κράτους μέλους ή συνδεδεμένου κράτους της Ένωσης. Ωστόσο, εξακολουθούν να υφίστανται ορισμένα προβλήματα μεταξύ της Σλοβενίας και της Κροατίας, εκ των οποίων το δυσκολότερο είναι η διαφορά όσον αφορά τα θαλάσσια σύνορα στο Piran Bay. Αλλες διαφορές αφορούν τη λιγότερο αμφισβητήσιμη οριοθέτηση των χερσαίων συνόρων· το νόμο περί ιδιοκτησίας, τη διαχείριση του πυρηνικού σταθμού του Krsko και τραπεζικούς τίτλους. Υπάρχει, επίσης, ένας αριθμός εκκρεμών θεμάτων οικονομικής συνεργασίας που θα πρέπει να επιλυθούν με την Κροατία. Η Σλοβενία δεικνύει ενδιαφέρον για την εξασφάλιση της προστασίας των σλοβένικων μειονοτήτων στην Ιταλία και στην Αυστρία. Η Σλοβενία διαθέτει νέα και ολιγάριθμη διπλωματική υπηρεσία με περιορισμένη εμπειρία και ανεπαρκείς πόρους. Ωστόσο, εν ευθέτω χρόνο, η Σλοβενία θα είναι σε θέση να διαδραματίσει πλήρη ρόλο ως μέλος της Ένωσης. Διατηρεί 36 αντιπροσωπείες στο εξωτερικό και το διπλωματικό της σώμα απαρτίζεται από 108 άτομα. Η Σλοβενία δεν συμμετέχει επισήμως στα συστήματα ελέγχου όσον αφορά τα όπλα μαζικής καταστροφής αλλά έχει θεσπίσει επαφές με τους αρμόδιους οργανισμούς και έχει δηλώσει την πρόθεση της να καταστεί μέλος όλων των σχετικών διεθνών συνθηκών ελέγχου των εξοπλισμών. Οι περιορισμένες ένοπλες δυνάμεις της Σλοβενίας, οι οποίες τελούν υπό δημοκρατικό έλεγχο, βρίσκονται σε φάση αναδιοργάνωσης με στόχο την εκπλήρωση των όρων του NATO. Δεν υφίσταται σημαντική αμυντική βιομηχανία. Η Σλοβενία μελετά, επί του παρόντος, τους κανονισμούς της ΕΕ όσον αφορά τους εξαγωγικούς ελέγχους για τη διπλή χρήση τεχνολογίας με στόχο τη θέσπιση της αναγκαίας νομοθεσίας. Στη δήλωση της που συνοδεύει την αίτηση προσχώρησης στην Ένωση, η κυβέρνηση της Σλοβενίας επιβεβαίωσε ότι είναι έτοιμη και ικανή να συμμετάσχει πλήρως και ενεργά στην Κοινή Εξωτερική Πολιτική και Πολιτική Ασφάλειας. Η μέχρι σήμερα αξιολόγηση της εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφάλειας της Σλοβενίας οδηγεί στην προσδοκία ότι, ως μέλος, θα έχει τη δυνατότητα να εκπληρώσει τις υποχρεώσεις της στο συγκεκριμένο τομέα. 95 3. 9 Δημοσιονομικά θέματα Δημοσιονομικός Έλεγχος Η εφαρμογή των κοινοτικών πολιτικών, ιδιαίτερα για τη γεωργία - και τα διαρθρωτικά ταμεία, απαιτεί επαρκή συστήματα διαχείρισης και ελέγχου των δημοσίων δαπανών, με διατάξεις για την καταπολέμηση της απάτης. Επιπλέον, απαιτείται προσέγγιση της νομοθεσίας για να επιτρέψει την εισαγωγή του συστήματος των "ιδίων πόρων", με ικανοποιητική πρόβλεψη σχετικά με τη λογιστική. Η ευρωπαϊκή συμφωνία δεν περιέχει ειδικές διατάξεις για τον δημοσιονομικό έλεγχο. Εντούτοις, προβλέπει έλεγχο, συμπεριλαμβανομένης, εφόσον χρειάζεται, της τεχνικής βοήθειας εκ μέρους της Κοινότητας. Το Λευκό Βιβλίο δεν περιλαμβάνει μέτρα στον τομέα αυτό. τη συνεργασία λογιστικό στον Συνοπτική Περιγραφή Την εποχή της ανεξαρτησίας ο λογιστικός και δημοσιονομικός έλεγχος του οικονομικού τομέα διεξήγετο από αυτοδιαχειριζόμενο όργανο, την υπηρεσία πληρωμών και ελέγχου, που ήταν αποτέλεσμα του γιουγκοσλαβικού συστήματος. Η υπηρεσία πληρωμών και ελέγχου έφερε επιτυχώς σε πέρας το έργο της στο πλαίσιο του γιουγκοσλαβικού οικονομικού συστήματος. Μετά την ανεξαρτητοποίηση της, η Σλοβενία έπρεπε σταδιακά να άρει τις αρμοδιότητες της ΥΠΕ, και να τις μεταφέρει σε οργανισμούς προσανατολισμένους στην ελεύθερη αγορά. Όσον αφορά τον εξωτερικό έλεγχο, το Εθνικό Ελεγκτικό Συνέδριο, που συστάθηκε τον Ιούλιο του 1994 και άρχισε να λειτουργεί από τον Ιανουάριο του 1995, αποτελεί τον ανώτατο κρατικό φορέα ελέγχου και διενεργεί ελέγχους στους λογαριασμούς του δημοσίου, τον κρατικό προϋπολογισμό και τους πόρους που επεκτείνονται για κρατικούς σκοπούς. Το Ελεγκτικό Συνέδριο αναλαμβάνει την εποπτεία της είσπραξης των κρατικών δασμών και φόρων, και τον έλεγχο των επιχειρηματικών δραστηριοτήτων δημοσίων και ιδιωτικών νομικών προσώπων και επιχειρήσεων εφόσον λαμβάνουν κεφάλαια από τον κρατικό προϋπολογισμό, και άλλων φορέων από τους οποίους το δημόσιο έχει συμφέρον. Η ανεξαρτησία του εξασφαλίζεται από το Σύνταγμα. Οι εκθέσεις ακολουθούν γενικά τα διεθνή πρότυπα λογιστικού ελέγχου. Οι ετήσιες εκθέσεις περιλαμβάνουν πληροφορίες σχετικά με διαπιστώσεις, παραβάσεις και το ισοζύγιο της χρήσης κεφαλαίων, και παραθέτουν συστάσεις για έναρξη ποινικής δίωξης ή έρευνας. Ειδική κοινοβουλευτική επιτροπή οικονομικού και δημοσιονομικού ελέγχου ασκεί πολιτικό έλεγχο επί της δημοσιονομικής διαχείρισης της κυβέρνησης. Όσον αφορά τον εσωτερικό έλεγχο, το τμήμα ελέγχου του προϋπολογισμού που λειτουργεί στο πλαίσιο του Υπουργείου Οικονομικών ελέγχει τη δημοσιονομική, υλική και λογιστική διαχείριση των διαφόρων χρηστών του προϋπολογισμού, σύμφωνα με ετήσιο πρόγραμμα λογιστικού ελέγχου που επιβάλλεται από την κυβέρνηση. Εξετάζει την κανονικότητα, τη νομιμότητα και τον σκοπό της χρήσης. Προληπτικός δημοσιονομικός έλεγχος εξασφαλίζεται επίσης από το τμήμα δημόσιας λογιστικής που λειτουργεί στο πλαίσιο του Υπουργείου Οικονομικών και, σε κάποιο βαθμό, στο πλαίσιο κάθε υπουργείου. Τρία είναι τα υπεύθυνα όργανα για τη συνεργασία με άλλες χώρες στον τομέα της καταπολέμησης της απάτης, ανάλογα με την περίπτωση: για ποινικά αδικήματα, η υπηρεσία ποινικής δίωξης του Υπουργείου Εσωτερικών στο πλαίσιο της Interpol, για παραβάσεις των τελωνειακών διατάξεων, η διεύθυνση τελωνείων του Υπουργείου Οικονομικών, και για χρηματοπιστωτικές πράξεις, το γραφείο πρόληψης της νομιμοποίησης προσόδων από παράνομες δραστηριότητες. Ο 96 φορολογικός έλεγχος των κρατικών εσόδων διενεργείται από τις εφορείες που πραγματοποιούν φορολογική εποπτεία. Αξιολόγηση της Τρέχουσας Κατάστασης και των Προοπτικών Μετά την ανεξαρτησία, εισήχθησαν διεθνή πρότυπα δημοσιονομικής διαχείρισης και ελέγχου σύμφωνα με την πρακτική στα κράτη μέλη της ΕΕ. Μετά την επικύρωση της ευρωπαϊκής συμφωνίας εφαρμόζονται ορισμένοι κανονισμοί της ΕΕ στόχος των οποίων είναι η χρηστή διακυβέρνηση και η προστασία των κοινοτικών συμφερόντων με την ορθή διαχείριση των κοινοτικών κεφαλαίων. Ενώ η νομοθεσία που αντικατοπτρίζει το κεκτημένο έχει εγκριθεί ή είναι υπό έγκριση, πρέπει να αναπτυχθεί και να ενισχυθεί η διάρθρωση εφαρμογής και επιβολής. Δεν υπάρχει κεντρική αρχή αρμόδια για την καταπολέμηση της απάτης, ούτε προβλέπεται η σύσταση παρόμοιου οργάνου. Τα όργανα εσωτερικού και εξωτερικού ελέγχου δεν έχουν ακόμη επιτύχει βαθμό αποτελεσματικότητας αντίστοιχο με τις πρακτικές και τα πρότυπα της ΕΕ. Ο εσωτερικός τελωνειακός έλεγχος δεν αποτελεί ειδική βάση λογιστικού ελέγχου για τους "ίδιους πόρους" και θα χρειαστεί περαιτέρω συνεργασία με την Επιτροπή ώστε να διασφαλισθεί ότι οι λογιστικές διαδικασίες πληρούν απόλυτα τους όρους του κανονισμού 1552/89. Οι τρέχουσες διαδικασίες αναφοράς, καθώς και παρακολούθησης των αποτελεσμάτων πάσχουν από μη ικανοποιητικό ορισμό της εννοίας του ρόλου του Συνεδρίου αφενός και, αφετέρου, από υπερβολική τυποποίηση. Η τρέχουσα κατάσταση απορρέει σε μεγάλο βαθμό από έλλειψη σαφούς εννοίας δημοσιονομικού ελέγχου καθώς και από έλλειψη εκπαιδευμένου προσωπικού. Το Εθνικό Ελεγκτικό Συνέδριο πρέπει να ενισχυθεί ώστε να διενεργεί έλεγχο της απόδοσης και των σχεδίων καθώς και επανεξέταση του συστήματος αναφοράς. Επίσης, το Υπουργείο Οικονομικών χρειάζεται πρόσθετους πόρους για την αποτελεσματική άσκηση των καθηκόντων του. Στον γεωργικό τομέα, θα πρέπει να γίνει διάκριση μεταξύ εκ των προτέρων και εκ των υστέρων ελέγχου. Θα πρέπει να αποσαφηνισθούν οι λογιστικές διαδικασίες, τα κριτήρια ελέγχου και το πλαίσιο των διοικητικών κυρώσεων σε περίπτωση παρατυπιών. Λόγω έλλειψης περιφερειακής πολιτικής συγκρίσιμης με εκείνη των κρατών μελών της ΕΕ, είναι δύσκολο να εκτιμηθούν τα μέσα δημοσιονομικού ελέγχου στον τομέα της περιφερειακής ανάπτυξης και των αναπτυξιακών κονδυλίων. Στον τομέα αυτό, καθώς και σε άλλους τομείς που καλύπτονται από τα διαρθρωτικά ταμεία, θα πρέπει να δημιουργηθεί διάρθρωση αποτελεσματικής εποπτείας, δημοσιονομικού και λογιστικού ελέγχου. Συμπέρασμα Είναι αναγκαίο να συνεχισθούν οι προσπάθειες για την ενίσχυση του δημοσιονομικού και του λογιστικού ελέγχου. Επιπτώσεις στον Προϋπολογισμό της Κοινότητας "Πρόγραμμα δράσης 2000" καθορίζεται το ευρύτερο Στην ανακοίνωση δημοσιονομικό πλαίσιο στο οποίο, σύμφωνα με την ανακοίνωση, πρέπει να εντάσσονται οι μεσοπρόθεσμες δημοσιονομικές επιπτώσεις των μελλοντικών διευρύνσεων, κατά τρόπον ώστε να εξασφαλίζεται η συνοχή με τους προτεινόμενους προσανατολισμούς των κοινοτικών πολιτικών, εντός των ορίων που υπαγορεύει ο προϋπολογισμός. 97 Στο παρόν στάδιο, θα ήταν δυσχερής και , ασφαλώς πρόωρη η ακριβής εκτίμηση των δημοσιονομικών επιπτώσεων της προσχώρησης κάθε υποψήφιας χώρας χωριστά. Πράγματι, οι δημοσιονομικές επιπτώσεις θα εξαρτηθούν, σε γενικές γραμμές, από σειρά παραγόντων, όπως : - η ημερομηνία κατά την οποία θα πραγματοποιηθεί η προσχώρηση κάθε υποψήφιας χώρας χωριστά· - η μέχρι τότε εξέλιξη των κοινοτικών πολιτικών και, ειδικότερα, πον αποφάσεων που θα ληq)()oύv όσον αφορά την εφαρμογή της μεταρρύθμισης της κοινής αγροτικής πολιτικής και τις νέες κατευθύνσεις στον τομέα τ<ον διαρθρωτικών δράσεων· - η πρόοδος που θα συντελεσθεί στις υποψήφιες χώρες όσον αφορά την ανάπτυξη, την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητα και της παραγωγικότητας της και της ικανότητας υιοθέτησης του κεκτημένου· - τα μεταβατικά μέτρα που, ενδεχομένως, προκύψουν από τις διαπραγματεύσεις· Είναι δυνατόν να παρασχεθούν, ενδεικτικά, ορισμένες τάξεις μεγέθους, για ορισμένες κατηγορίες δαπανών του προϋπολογισμού και μία συνολική εκτίμηση. Δαπάνες Υπό την προϋπόθεση της μεταρρύθμισης της κοινής αγροτικής πολιτικής σύμφωνα με τις κατευθύνσεις που έχει, εξάλλου, χαράξει η Επιτροπή, η προσχώρηση της Σλοβενίας θα συνεπάγετο, για το έτος πλήρους εφαρμογής αυτής της μεταρρύθμισης και μόνον για τα μέτρα παρέμβασης στις αγορές, οριακή μόνο πρόσθετη δαπάνη σε σχέση με την αντίστοιχη προβλεπόμενη δαπάνη για τα δεκαπέντε υφιστάμενα κράτη μέλη. Η εφαρμογή άλλων κοινοτικών πολιτικών στο εσωτερικό των υποψηφίων για προσχώρηση χωρών θα συνεπάγετο πρόσθετη δαπάνη, πιθανώς, ανώτερη από τη σχετική συμμετοχή τους στο ΑΕΠ της Ένωσης, δεδομένου ότι για ορισμένες από αυτές τις πολιτικές, το πρόσθετο κόστος εφαρμογής τους εξαρτάται, εν μέρει, από τον πληθυσμό στον οποίο απευθύνονται, τη γεωγραφική έκταση και τον αριθμό των κρατών μελών με τα οποία υλοποιούνται οι δράσεις συντονισμού και εναρμόνισης. Παραδείγματος χάρη, το ΑΕΠ της Σλοβενίας αντιπροσωπεύει, σήμερα, το 0,3% του ΑΕΠ της Ένωσης. Αντίθετα, η προσχώρηση της Σλοβενίας δεν συνεπάγεται σημαντικές πρόσθετες δαπάνες όσον αφορά τις ενέργειες στο εξωτερικό της Ένωσης. Θα πρέπει, τέλος, να ληφθεί υπόψη το γεγονός ότι η προσχώρηση εκάστης υποψήφιας χώρας θα έχει ως αποτέλεσμα την κατάργηση των κονδυλίων που θα ήταν δυνατόν να απολαύει από τον κοινοτικό προϋπολογισμό στο πλαίσιο των προενταξιακών προγραμμάτων όπως, παραδείγματος χάρη, μέσα) του προγράμματος PHARE. Λαμβανομένων υπόψη των ανωτέρω, οι δαπάνες που συνεπάγεται η προσχώρηση της Σλοβενίας στους τρεις προαναφερόμενους τομείς εκτιμώνται, συνολικά, μεταξύ 1,0 και 1,3 δισ. ECU ετησίως, το διάστημα 2005 - 2006 (σε σταθερές τιμές του 1997). Έσοδα Η αναμενόμενη συμμετοχή των υποψηφίων για προσχώρηση χωρών στον κοινοτικό προϋπολογισμό, υπό την προϋπόθεση της πλήρους εφαρμογής του συστήματος ιδίων πόρων, πρέπει να πλησιάζει, όσον αφορά το σύνολο των πόρων του ΑΕΠ και του ΦΠΑ - λαμβανομένων υπόψη σχετικά με τον τελευταίο τους κανόνες περιορισμού - τη συμμετοχή τους στο ΑΕΠ της Ένωσης. Ήτοι, στην περίπτωση της Σλοβενίας, η συμμετοχή της θα είναι της τάξης του 0,3%. Η συμμετοχή της 98 Σλοβενίας στους παραδοσιακούς ίδιους πόρους θα εξαρτηθεί από τη δομή των εμπορικών ροών της κατά τη στιγμή της προσχώρησης. Προκειμένου να εξασφαλισθεί η διαπίστωση, ο έλεγχος και η διάθεση των παραδοσιακών ίδιων πόρων, σύμφωνα με την κοινοτική νομοθεσία, θα καταστεί αναγκαία η επανεξέταση του σημερινού τελωνειακού συστήματος της Σλοβενίας. Εξάλλου, ο ορθός υπολογισμός του συμπληρωματικού ποσού βάσει του ΑΕΠ προϋποθέτει σημαντικές βελτιώσεις από την άποψη της αξιοπιστίας, της ομοιογένειας και της πληρότητας των εθνικών λογαριασμών. Οι στατιστικές αυτές βελτιώσεις απαιτούνται, επίσης, προκειμένου να καταστεί δυνατή η θέσπιση της βάσης του ιδίου πόρου ΦΠΑ, η οποία θα απαιτήσει, επί πλέον, την πλήρη συμμόρφωση του συστήματος ΦΠΑ της Σλοβενίας στις κοινοτικές οδηγίες. 4. Ικανότητα της Διοίκησης να Εφαρμόζει το Κεκτημένο Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Μαδρίτης, που πραγματοποιήθηκε το Δεκέμβριο του 1995, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι σημαντική προϋπόθεση για την αρμονική ένταξη των χωρών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης στην ΕΕ είναι η προσαρμογή των διοικητικών τους δομών. Στο παρόν κεφάλαιο εξετάζεται η σημερινή κατάσταση της δημόσιας διοίκησης στη Σλοβενία, συμπεριλαμβανομένων και σχετικών όψεων του δικαστικού συστήματος, και αξιολογείται η σημερινή και μελλοντική ικανότητα της να φέρει εις πέρας τις λειτουργίες που απαιτεί ένα σύγχρονο δημοκρατικό κράτος, και ειδικότερα την ανάγκη διαχείρισης θεμάτων που συνδέονται με το κοινοτικό κεκτημένο. 4. 1 Διοικητικές δομές Οι συνταγματικές δομές της Σλοβενίας, οι εξουσίες και αρμοδιότητες τους, συμπεριλαμβανόμενων των τοπικών και περιφερειακών αρχών, περιγράφονται στο κεφάλαιο Ι. Σε επίπεδο κεντρικών δημοσίων υπηρεσιών υπάρχουν 15 υπουργεία, το γραφείο του πρωθυπουργού και υπουργοί χωρίς χαρτοφυλάκιο. Προβλέπεται η σύσταση διυπουργικών επιτροπών για την αντιμετώπιση συγκεκριμένων θεμάτων, σε επίπεδο υπουργών ή γενικών γραμματέων. Μέχρι στιγμής δεν υπάρχει νομοθετική βάση για τη δημόσια διοίκηση, ούτε σαφής σειρά αρχών που να διέπει το ρόλο της. Το έργο της διέπεται από τη νομοθεσία περί διοικητικών διαδικασιών. Εκπονείται σήμερα πράξη περί δημόσιας διοίκησης. Η δημόσια διοίκηση είναι πολιτικά ανεξάρτητη. Μη μόνιμοι δημόσιοι υπάλληλοι μπορούν να διορίζονται, έως θέση γενικού γραμματέα Δεν επιτρέπεται σε ανώτερα στελέχη πολιτικών κομμάτων να καταλαμβάνουν δημόσιες θέσεις. Η σλοβένικη δημόσια διοίκηση απασχολεί 25. 000 περίπου υπαλλήλους. Σε γενικές γραμμές, με εξαίρεση τα ειδικά επαγγέλματα, οι αποδοχές στον δημόσια τομέα, παρ ' ό,τι χαμηλές, είναι σχετικά ανταγωνιστικές με τον ιδιωτικό τομέα. Βάσει της πράξεως περί υπουργείων, το υπουργείο εσωτερικών ανέλαβε το 1995 την ευθύνη για τη δημόσια διοίκηση και τη μεταρρύθμιση της. Τον Ιούνιο του 1997 υπεβλήθη μεταρρυθμιστικό πρόγραμμα στη σλοβένικη κυβέρνηση, που προβλέπεται να εγκριθεί από την κυβέρνηση στο πλαίσιο της εθνικής προενταξιακής στρατηγικής πριν το τέλος του 1997. Η μεταρρύθμιση βασίζεται σε διεξοδική ανάλυση της κατάστασης στη Σλοβενία και προβλέπει την έγκριση νέου νόμου περί δημόσιας διοίκησης το 1998. Το πρόγραμμα αναμένεται να ολοκληρωθεί μέχρι τα τέλη του 1999. Διορίστηκε γραμματέας δημόσιας διοίκησης στο υπουργείου εσωτερικών, για καλύτερο συντονισμό, παρακολούθηση και εφαρμογή της μεταρρύθμισης. 99 Το Γραφείο Ευρωπαϊκών Υποθέσεων επιτηρεί την εφαρμογή του Λευκού Βιβλίου. (Βλέπε επίσης το τμήμα της εισαγωγής που αφορά τις σχέσεις μεταξύ της Ευρωπαϊκής ' Ενωσης και της Σλοβενίας). 4. 2 Διοικητική και Δικαστική Ικανότητα Μετά την κήρυξη της ανεξαρτησίας της το 1991, η Σλοβενία αντιμετώπισε την ανάγκη μεταρρύθμισης της δημόσιας διοίκησης, που μέχρι τότε είχε περιφερειακό χαρακτήρα, σε διοίκηση αρμόδια για κρατικές λειτουργίες. Παρότι δεν άλλαξε ριζικά το προσωπικό ή η διοικητική πρακτική, το δημόσιο δεν ήταν επαρκώς εξοπλισμένο για την πλήρωση όλων των πρόσθετων λειτουργιών. Οι δομές της δημόσιας διοίκησης είναι αρκετά καλά προσαρμοσμένες στην αποτελεσματική εκτέλεση των αρμοδιοτήτων της. Για να συνεχιστεί και να παγιωθεί η θετική εξέλιξη της δημόσιας διοίκησης θα πρέπει να αντιμεταχτιστεί το θέμα της καλύτερης επικόινωνίας και συνεργασίας μεταξύ και εντός υπουργείων· για την ολοκλήρωση των δομών εφαρμογής και εκτέλεσης θα χρειστεί να καταβληθούν πρόσθετες προσπάθειες. Η σλοβένικη δημόσια διοίκηση χαρακτηρίζεται από ελλείψεις προσωπικού, ιδίως όσον αφορά την εφαρμογή και εκτέλεση της νομοθεσίας. Το πρόβλημα αυτό αφορά και τον δικαστικό κλάδο. Για να εξασφαλιστεί η θετική ανάπτυξη της δημόσιας διοίκησης στο μέλλον θα πρέπει το γρηγορότερο να διαμορφωθεί μόνιμη νομική βάση. Οι σημερινές ρυθμίσεις καλύπτουν εν μέρει την ανάγκη αυτή αλλά δεν επαρκούν. Πολλές σημαντικές υπηρεσίες αντιμετωπίζουν έλλειψη προσωπικού. Οι διορισμοί απόφοιτων πανεπιστημίου, αν και αυξάνονται ολοένα, είναι αρκετά ακόμη περιορισμένοι, και σε υψηλότερα και μέσα κλιμάκια οι ελλείψεις είναι σοβαρές. Εάν τα προβλήματα αυτά δεν αντιμετωπιστούν επιτυχώς στο προσεχές μέλλον οι συνέπειες για την αποτελεσματικότητα της διοίκησης θα είναι πολύ αρνητικές. Η εμπιστοσύνη του κοινού στη δημόσια διοίκηση δεν είναι σταθερή. Δεν φαίνεται να υπάρχει σοβαρό πρόβλημα διαφθοράς. Η αποτελεσματικότητα και η αποδοτικότητα της διοίκησης έχει ακόμη περιθώρια βελτίωσης· πάντως, ο συντονισμός και η συνεργασία, ιδίως όσον αφορά τη στρατηγική υιοθέτησης πολιτικών και νομοθεσίας της ΕΕ, σημειώνει πρόοδο. Το επίπεδο των υπαλλήλων είναι συχνά καλό, αλλά για τη σταθερή εξέλιξη της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης θα πρέπει να αναπτυχθούν περαιτέρω οι διοικητικές ικανότητες γενικής και ικανότητες. Μπορούν ακόμη να δημοσιονομικής διαχείρισης, καθώς και της ανάλυσης, παρακολούθησης και αξιολόγησης της πολιτικής. Σημειώθηκε πρόοδος όσον αφορά την κατάρτιση των δημοσίων υπαλλήλων, ενώ διαμορφώνονται σχέδια για την ίδρυση σχολής δημόσιας διοίκησης. Το γενικό σχέδιο για τη μεταρρύθμιση της δημόσιας διοίκησης στη Σλοβενία (1997-99) αποτελεί ολοκληρωμένο πρόγραμμα μεταρρύθμισης, για το οποίο η κυβέρνηση έχει δεσμευτεί να διαθέσει τους απαραίτητους δημοσιονομικούς πόρους. Είναι σημαντικό να εφαρμοστούν οι πρωτοβουλίες για την αποκέντρωση. Λόγω της πολυπλοκότητας των σχεδιαζόμενων μεταρρυθμίσεων, η επιτυχία του σχεδίου θα εξαρτηθεί και από την επιτυχή σύσταση μηχανισμού εφαρμογής και συντονισμού της πολιτικής. βελτιωθούν οι Είναι ανάγκη επίσης η μεταρρύθμιση να συμπεριλάβει το δικαστικό σύστημα, ειδικά όσον αφορά την εφαρμογή και εκτέλεση της νομοθεσίας για την εσωτερική αγορά της ΕΕ. Η επιτυχία των μεταρρυθμίσεων, ιδίως όσον αφορά την ΕΕ, θα δείξει κατά πόσον είναι σε θέση η Σλοβενία να εφαρμόσει αποτελεσματικά το κεκτημένο. ,100 Βασικοί Τομεκ για την Εφαρμογή του Κεκτημένου Ενιαία εφαρμογή της κοινοτικής νομοθεσίας: Η αποτελεσματική εφαρμογή του κοινοτικού κεκτημένου προϋποθέτει ότι οι δικαστικές αρχές κρατών μελών είναι σε θέση να εφαρμόζουν τις διατάξεις της Συνθήκης για την ενιαία εφαρμογή του κεκτημένου, και να εξασφαλίζουν την ορθή λειτουργία της ενιαίας αγοράς και γενικότερα των κοινοτικών πολιτικών. Απαραίτητη για την εφαρμογή από τα δικαστήρια του κοινοτικού νόμου, συμπεριλαμβανομένων και υποθέσεων άμεσης εφαρμογής, και περιπτώσεων παραπομπής στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο υπό τους όρους του άρθρου 177 της συνθήκης ΕΚ, είναι η ύπαρξη κατάλληλα καταρτισμένου και πλαισιωμένου δικαστικού σώματος. Ειδικότερα, υπάρχει ανάγκη κατάρτισης των δικαστών στο κοινοτικό εμπορικό δίκαιο. Επιπλέον, παραμένουν σοβαροί περιορισμοί όσον αφορά το ανθρο)πινο δυναμικό. Ωστόσο, εάν αναληφθεί κατάλληλη δράση για να αναπτυχθεί η ικανότητα του δικαστικού συστήματος, μεταξύ άλλων για τα θέματα αυτά, το σύστημα μπορεί να είναι μεσοπρόθεσμα σε θέση να εφαρμόσει αποτελεσματικά το κεκτημένο. Ενιαία αγορά: Η δυνατότητα της Σλοβενίας να εξασφαλίζει την ορθή εφαρμογή των κοινοτικών προϋποθέσεων για την ενιαία αγορά, ιδίως όσον αφορά την ελεύθερη κυκλοφορία αγαθών και υπηρεσιών, προϋποθέτει την ύπαρξη πολύ ανεπτυγμένων και αποτελεσματικών κανονιστικών και εποπτικών αρχών, και αρχών σε θέματα τυποποίησης και πιστοποίησης, που να είναι σε θέση να εφαρμόζουν πλήρα)ς τους κανόνες της ΕΚ. Τα σημεία αυτά αναλύονται στο κεφάλαιο 3. 1 (με τίτλο "Οι Τέσσερις Ελευθερίες"). Όσον αφορά τη διοικητική ικανότητα σε θέματα ελεύθερης κυκλοφορίας των εμπορευμάτων, η κατάσταση στη Σλοβενία είναι σε μεγάλο βαθμό ικανοποιητική, αν και προκαλεί ανησυχίες το θέμα της επιτήρήρησης της αγοράς και των δημοσίων συμβάσεων. Το ίδρυμα Προτύπων και Μετρολογίας, που συνδέεται με την κυβέρνηση, είναι υπεύθυνο για λειτουργίες τυποποίησης και πιστοποίησης· η Σλοβενία ακόμα δεν έχει επιτύχει τον απαραίτητο διαχωρισμό μεταξύ λειτουργιών ρύθμισης, τυποποίησης και πιστοποίησης προϊόντων. Χρειάζεται κατάλληλη διάρθρωση και στελέχωση για την επιτήρηση της αγοράς, στο πλαίσιο των αρμόδιων κρατικών αρχών, για τον εκ των υστέρων έλεγχο της ασφάλειας των προϊόνταχν. ' Οσον αφορά την ελεύθερη κυκλοφορία των υπηρεσιών η κατάσταση είναι πολύ λιγότερο ικανοποιητική από ό,τι για τα προϊόντα. Η υπηρεσία χρηματοπιστωτικών συστημάτων του Υπουργείου Οικονομικών ασχολείται με όλα ιδιωτικών στον επιτήρησης τα χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων· η λειτουργία της προσκρούει στην έλλειψη έμπειρου προσωπικού που να ασχολείται με την νέα νομοθεσία. Η Υπηρεσία Εποπτείας Τραπεζών, που υπάγεται στην Τράπεζα της Σλοβενίας, έχει προσωπικό 36 άτομα. Η Υπηρεσία Χρεωγράφων, η οποία δεν διαθέτει τη νομική βάση που να της επιτρέπει να επιβάλλει τον νόμο, διαθέτει 15 υπαλλήλους. Η εποπτεία του ασφαλιστικού τομέα είναι ακόμα στα πρώτα στάδια ανάπτυξης· η Υπηρεσία Εποπτείας του ασφαλιστικού τομέα έχει προσωπικό 7 άτομα. νομοθεσίας θέματα τομέα των και Για να ανταποκριθεί η χώρα στις κοινοτικές απαιτήσεις θα πρέπει, μεταξύ άλλων, να αντιμετωπιστεί η έλλειψη προσωπικού. Ανταγωνισμός: Όπως εξηγείται στο κεφάλαιο 3. 1 (με τίτλο "Ανταγωνισμός"), η επιβολή του νόμου περί ανταγωνισμού προϋποθέτει τη θέσπιση αρχών για την προστασία του ανταγνωνισμού και τον έλεγχο των κρατικών ενισχύσεων, ενώ ταυτόχρονα το δικαστικό σύστημα, η δημόσια διοίκηση και οι σχετικοί οικονομικοί φορείς θα πρέπει να κατανοούν επαρκώς το νόμο και την πολιτική περί ανταγωνισμού. Στη Σλοβενία, κεντρική αρχή είναι το Γραφείο Προστασίας του Ανταγωνισμού με επίπεδο προσωπικό ανεπαρκές. Το χαρακτηρίζεται άτομα, που 3 101 εμπειρογνωμοσύνης δεν είναι υψηλό. Για να είναι σε θέση να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις της ΕΚ στον εν λόγω τομέα η υπηρεσία θα χρειαστεί σημαντική επένδυση όσον αφορά το ανθρώπινο δυναμικό και σαφής ορισμός κον αρμοδιοτήτων του γραφείου προστασίας του ανταγωνισμού. Δεν υπάρχει αρχή υπεύθυνη για τις κρατικές ενισχύσεις, ενώ θα πρέπει να δοθεί προσοχή και στις διοικητικές ρυθμίσεις που διέπουν τις κρατικές επιχειρήσεις (ελλείψει κατάλληλης νομοθεσίας)· θα πρέπει να δημιουργηθούν αποτελεσματικά κανονιστικά συστήματα για τη διασφάλιση των προτύπων ανταγωνισμού. Τηλεπικοινωνίες: Για να διατυπωθούν και να εφαρμοστούν οι πολυάριθμοι κανονισμοί περί ελευθέρωσης που περιλαμβάνονται στο κεκτημένο χρειάζεται να θεσπιστεί ρυθμιστικό σώμα για τη διαμόρωσης της πολιτικής που να διαχωρίζεται σαφώς από οποιαδήποτε εταιρεία εκμετάλλευσης. Στη σλοβένικη υπηρεσία ταχυδρομείων και τηλεπικοινωνιών, 8 άτομα ασχολούνται με τις τηλεπικοινωνίες. Απασχολείται σχετικά και προσωπικό άλλων υπηρεσιών. Θα πρέπει να ενισχυθεί η διοικητική ικανότητα. ' Εμμεση φορολογία: Για την αποτελεσματική διοίκηση του κεκτημένου στον τομέα της έμμεσης φορολογίας χρειάζονται δομές που να είναι σε θέση να εφαρμόζουν την κοινοτική νομοθεσία όσον αφορά την εναρμόνιση του φόρου προστιθέμενης αξίας και των δασμών όταν θα έχουν καταργηθεί οι φορολογικοί έλεγχοι στα εσωτερικά σύνορα της Κοινότητας. Το σύστημα έμμεσης φορολογίας βασίζεται στις φορολογικές αποθήκες, και ο ειδικός φόρος κατανάλωσης είναι πληρωτέος σε τοπικό ποσοστό στο κράτος μέλος κατά το χρόνο ανάλωσης των εμπορευμάτων. Αυτό προϋποθέτει πολύ ανεπτυγμένη, κατάλληλα καταρτισμένη και πλαισιωμένη υπηρεσία, με μεγάλο βαθμό εντιμότητας. Στη Σλοβενία αρμόδια αρχή είναι του Υπουργείο Οικονομικών (κεντρικό υπουργείο, 14 περιφερειακές υπηρεσίες και 50 γραφεία), με προσωπικό 3. 200 άτομα. Λόγω της μεγάλης εναλλαγής του προσωπικού, εν μέρει λόγω διαρροών προς τον ιδιωτικό τομέα, είναι δύσκολο να αξιολογηθεί η ικανότητα των σημερινών υπαλλήλων. Το υπουργείο διαθέτει χρήσιμη εμπειρογνωμοσύνη, αλλά θα πρέπει να παγιωθεί το επαγγελματικό επίπεδο, ιδίως με την εφαρμογή μέτρων κατάρτισης και τη βελτίωση των αποδοχών. Γεωργία: Οι διοικητικές ανάγκες στον γεωργικό τομέα αφορούν κυρίως τον κτηνιατρικό και φυτοϋγειονομικό έλεγχο, την προστασία της δημόσιας υγείας και την εξασφάλιση της ελεύθερης κυκλοφορίας γεωργικών αγαθών, καθώς και την ικανότητα της ΚΓΠ, συμπεριλαμβανομένων υψηλών προδιαγραφών χρηματοπιστωτικού ελέγχου και επίσημων στατιστικών. Στα θέματα αυτά αναφέρεται στο κεφάλαιο 3. 4 (με τον τίτλο "Γεωργία")· οι γενικές προδιαγραφές στον τομέα των στατιστικών στοιχείων εξετάζονται στο κεφάλαιο 3. 3 (με τον τίτλο "Στατιστικά Στοιχεία"). και απαιτήσεων μηχανισμών διοίκησης των Η διοικητική ικανότητα σε θέματα κτηνιατρικού και φυτοϋγειονομικού ελέγχου θα πρέπει να βελτιωθεί με διάφορους τρόπους, μεταξύ άλλων με την αναβάθμιση των εγκαταστάσεων και της επαγγελματικής πείρας σε συνοριακούς σταθμούς και κτηνιατρικά εργαστήρια. Το Υπουργείο Γεωργίας απασχολεί συνολικά μόλις 93 άτομα (6 εξ αυτών στον τομέα τροφίμων). Η Επιθεώρηση Γεωργίας, Δασοκομίας και Θήρας απασχολεί 124 άτομα και η Κτηνιατρική Επιθεώρηση, 116. Όσον αφορά τη διοίκηση των γενικών απαιτήσεων της ΚΓΠ θα χρειαστεί να βελτιωθούν οι σημερινές διοικητικές δομές. Για να ανταποκριθεί η χώρα στις απαιτήσεις της ΕΚ στον εν λόγω τομέα θα πρέπει ακόμα να γίνουν σημαντικές βελτιώσεις. Μεταφορές: Η εφαρμογή των απαιτήσεων της εσωτερικής αγοράς και του ανταγωνισμού της ΕΕ στον τομέα των μεταφορών, η ανάπτυξη της ανάλογης 102 υποδομής και άλλες όψεις του κεκτημένου σε θέματα μεταφορών παρουσιάζουν σημαντικές διοικητικές δυσκολίες για τα νέα κράτη μέλη. Αρμόδια κρατική αρχή στη Σλοβενία είναι το Υπουργείο Μεταφορών (απασχολεί 96 άτομα). Υπάρχει έλλειψη καταρτισμένου προσωπικού. Η απουσία νομοθεσίας που να διέπει τις δημόσιες επιχειρήσεις του τομέα ενδέχεται να δημιουργεί προβλήματα για το κεκτημένο. Απασγόληση και κοινωνική πολιτική: Για την εφαρμογή του κεκτημένου στον τομέα αυτόν, είναι απαραίτητη η επαρκής εποπτική ικανότητα, ιδίως όσον αφορά την υγεία και την ασφάλεια στον τόπο εργασίας. Στη Σλοβενία η Επιθεώρηση Εργασίας έχει προσωπικό 74 άτομα. Χρειάζεται ενίσχυση των πόρων και της εμπειρογνωμοσύνης. Περιφερειακή πολιτική και συνοχή: Οι κυριότερες διοικητικές προϋποθέσεις στον τομέα αυτόν είναι η ύπαρξη κατάλληλων και αποτελεσματικών διοικητικών φορέων, και ιδίως υψηλός βαθμός ικανότητας και εντιμότητας στη διοίκηση των κοινοτικών πόρων. Στη Σλοβενία, αρμόδιο για την περιφερειακή ανάπτυξη είναι το Υπουργείο Οικονομικών και Ανάπτυξης (απασχολεί 59 άτομα, εκ των οποίων 2 είναι αρμόδια για την περιφερειακή ανάπτυξη· 5 εργάζονται στο Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης). Οι διοικητικές ρυθμίσεις στον τομέα βρίσκονται στα πρώτα στάδια ανάπτυξης. Ό σ ον αφορά τον δημοσιονομικό έλεγχο η κατάσταση δεν είναι ικανοποιητική (βλέπει παρακάτω το τμήμα για τον "Δημοσιονομικό ' Ελεγχο"). Για την αποτελεσματική διαχείριση του κεκτημένου στον εν λόγω τομέα θα πρέπει να καταβληθούν σημαντικές προσπάθειες ώστε να διαμορφωθεί το κατάλληλο θεσμικό, διοικητικό και δημοσιονομικό πλαίσιο. Περιβάλλον: Δεδομένου ότι η περιβαλλοντική πολιτική της ΕΕ εντάσσει την προστασία του περιβάλλοντος στις τομεακές πολιτικές της ΕΕ, οι διοικητικές απαιτήσεις είναι δυνάμει ευρύτατες, και αφορούν πολλούς φορείς που δεν συνδέονται συνήθως με την προστασία του περιβάλλοντος. Ωστόσο, την κύρια ευθύνη εξακολουθούν να φέρουν τα Υπουργεία Περιβάλλοντος και διάφορες σχετικές υπηρεσίες. Στη Σλοβενία, το Υπουργείο Περιβάλλοντος απασχολεί 1. 200 άτομα. Το υπουργείο και οι τομεακές αρχές είναι αρμόδιες για την παρακολούθηση, ενώ για την επιβολή των νόμων είναι υπεύθυνη η Εθνική Υπηρεσία Ελέγχου (28 επιθεωρητές). Οι ρυθμίσεις αυτές δεν είναι επαρκείς, δεδομένου ότι έχει καταληφθεί μόνο 40% των θέσεων επιθεωρητών. Για την αποτελεσματική διοίκηση του κεκτημένου στον εν λόγω τομέα θα πρέπει να προσφερθεί κατάρτιση όσον αφορά τις διαδικασίες ελέγχου και εκτέλεσης, και ταυτόχρονα να αποσαφηνισθούν οι αρμοδιότητες των διάφορων φορέων. Προστασία των καταναλωτών: Η αποτελεσματική διοίκηση του κεκτημένου στον εν λόγω τομέα προϋποθέτει να αναλάβει γενική ευθύνη συγκεκριμένος κρατικός φορέας, μέσω του οποίου μπορεί να διαμορφωθεί, να εφαρμοστεί και να επιβληθεί η πολιτική και νομοθεσία για την προστασία των καταναλωτών. Στη Σλοβενία, το Υπουργείο Οικονομικών και Ανάπτυξης είναι αρμόδιο για τα θέματα προστασίας των καταναλωτών, από κοινού με το ημιανεξάρτητο Γραφείο Προστασίας Καταναλωτών. Σε θέματα προστασίας των καταναλωτών εργάζονται 3 υπάλληλοι. ' Οσον αφορά μη κρατικούς φορείς προστασίας των καταναλωτών, έχει ήδη δημιουργηθεί ισχυρό και ανεξάρτητο κίνημα. Κυριαρχεί ακόμα κάποια σύγχυση σχετικά με το πεδίο και τους στόχους της πολιτικής για την προστασίας των καταναλωτών. ' Ετσι εξηγούνται εν μέρει οι δυσκολίες στην αποτελεσματική εφαρμογή των νόμων· ωστόσο θα πρέπει να αντιμετωπιστούν και άλλα θέματα, 103 όπως η έλλειψη ειδικού προσωπικού, τα οργανωτικά ελλείμματα και η έλλειψη ευαισθησίας του δικαστικού σώματος σε θέματα προστασίας των καταναλωτών. Δικαιοσύνη και εσωτερικές υποθέσεις: Αρμόδια για ζητήματα δικαιοσύνης και εσωτερικών υποθέσεων είναι τα Υπουργεία Δικαιοσύνης και Εσαπερικών. Οι διοικητικές δομές πρέπει να διαχειρίζονται αποτελεσματικά τα θέματα ασύλου και μετανάστευσης, διαχείρισης των συνόρων, συνεργασίας της αστυνομίας και του δικαστικού σώματος. Είναι ανάγκη να υπάρχουν αρκετοί υπάλληλοι, με την κατάλληλη κατάρτιση, που να χαρακτηρίζονται από υψηλό βαθμό εντιμότητας. Στη Σλοβενία, το προσωπικό των Υπουργείων Δικαιοσύνης και Εσωτερικών είναι επαρκές. Δεν έχει ακόμα εξασφαλιστεί η ικανότητα αντιμετώπισης των θεμάτων ασύλου και μετανάστευσης, δεδομένου ότι ακόμη δεν έχει ολοκληρωθεί η προετοιμασία του νέου νόμου περί ασύλου (που ευθυγραμμίζεται με τις απαιτήσεις της ΕΕ), ενώ μέχρι στιγμής έχουν γίνει πολύ λίγες αιτήσεις για άσυλο. Η διαχείριση των συνόρων είναι ικανοποιητική. Συστάθηκαν ειδικές μονάδες της αστυνομίας για την αντιμετώπιση του οργανωμένου εγκλήματος, οι οποίες σε γενικές γραμμές λειτουργούν αποτελεσματικά. Το δικαστικό σώμα στερείται πείρας, ενώ το σύστημα δεν είναι αποδοτικό· μέχρι στιγμής η δικαστική συνεργασία είναι περιορισμένη, αλλά ολοένα βελτιώνεται. Για την αποτελεσματική διαχείριση του κεκτημένου στον εν λόγω τομέα θα χρειαστεί να πραγματοποιηθούν μεγαλύτερες επενδύσεις όσον αφορά το δικαστικό σώμα, ιδίως την ανάπτυξη του ανθρώπινου δυναμικού και την κατάρτιση σε θέματα κοινοτικής νομοθεσίας. Τελωνεία: Για την αποτελεσματική διοίκηση του κεκτημένου στον εν λόγω τομέα χρειάζεται επαρκής υποδομή και εξοπλισμός, μεταξύ άλλων η μηχανοργάνωση και συστήματα ερεύνης, καθώς και σύσταση αποτελεσματικού τελωνειακού οργανισμού με επαρκή αριθμό κατάλληλων και δραστήριων υπαλλήλων, με υψηλό βαθμό εντιμότητας. Στη Σλοβενία η τελωνειακή υπηρεσία απασχολεί 2. 200 άτομα. Λόγω της μεγάλης εναλλαγής του προσωπικού είναι δύσκολο να εκτιμηθεί η αποτελεσματικότητα και κατά συνέπεια η επάρκεια του. Ωστόσο, παρατηρούνται ορισμένες θετικές εξελίξεις. Δημοσιονομικός έλεγχος: Η προστασία των οικονομικών συμφερόντων της Κοινότητας απαιτεί την ανάπτυξη υπηρεσιών για την αντιμετώπιση της απάτης, την κατάρτιση ειδικευμένου προσωπικού (ανακριτών, δικαστών), και την ενίσχυση συστημάτων ειδικής συνεργασίας. Η εφαρμογή των κοινοτικών πολιτικών, ιδίως όσον αφορά τη γεωργία και τα διαρθρωτικά ταμεία, προϋποθέτει αποτελεσματικά συστήματα διαχείρισης και ελέγχου των δημοσίων δαπανών, και διατάξεις για την αντιμετώπιση της απάτης. Από διοικητικής πλευράς είναι αναγκαίος ο σαφής διαχωρισμός μεταξύ εξωτερικού και εσωτερικού ελέγχου. Οι αστυνομικές και οι δικαστικές αρχές πρέπει να μπορούν να χειρίζονται αποτελεσματικά περίπλοκες περιπτώσεις διακρατικών οικονομικών εγκλημάτων (περιλαμβανομένης της απάτης, της διαφθοράς και της νομιμοποίησης προσόδων από παράνομες δραστηριότητες) που είναι δυνατόν να πλήξουν τα οικονομικά συμφέροντα της Κοινότητας. Στη Σλοβενία δεν υπάρχει κεντρική αρχή αρμόδια για την αντιμετώπιση της απάτης. Το Εθνικό Ελεγκτικό Συνέδριο δεν είναι ακόμα σε θέση να αναλάβει πλήρως τις ελεγκτικές του αρμοδιότητες. Το υπουργείο οικονομικών διαθέτει μόνο 5 υπαλλήλους στην υπηρεσία ελέγχου του προϋπολογισμού. Για την αποτελεσματική διαχείριση του κεκτημένου στον εν λόγω τομέα θα πρέπει να καταβληθούν σημαντικές προσπάθειες ενίσχυσης των θεσμών. 104 4. 3 Γενική Εκτίμηση Εάν εφαρμοστούν εκτενείς μεταρρυθμίσεις, αναμένεται ότι μεσοπρόθεσμα θα διαμορφωθούν οι απαραίτητες διοικητικές δομές στη Σλοβενία, που θα επιτρέψουν την αποτελεσματική διαχείριση του κεκτημένου. Εάν ληφθούν τα κατάλληλα μέτρα, το δικαστικό σύστημα της Σλοβενίας ενδέχεται να είναι μεσοπρόθεσμα σε θέση να εφαρμόζει αποτελεσματικά το κοινοτικό δίκαιο. 105 Γ. ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΚΑΙ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ Η Σλοβενία κατέθεσε την αίτηση της για προσχώρηση στην Ευρωπαϊκή Ένωση στις 10 Ιουνίου 1996. Το γεγονός αυτό εντάσσεται στην ιστορική διαδικασία που θέτει τέλος στη διαίρεση της Ευρώπης και αποτελεί απόδειξη για την εδραίωση της δημοκρατίας στην εν λόγω χώρα. Κατ'εφαρμογή του άρθρου Ξ της συνθήκης, η Επιτροπή επεξεργάστηκε μετά από αίτηση του Συμβουλίου, γνώμη σχετικά με την αίτηση προσχώρησης της Σλοβενίας. Η Σλοβενία δεν έχει ακόμη κυρώσει την ευρωπαϊκή συμφωνία που υπεγράφη στις 10 Ιουνίου 1996 και οφείλει προηγουμένως να προβεί σε τροποποίηση του Συντάγματος της προκειμένου να εξαλείψει τους περιορισμούς όσον αφορά το δικαίωμα ιδιοκτησίας που εφαρμόζονται ακόμη στους υπηκόους των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Επίσης, η προετοιμασία της Σλοβενίας για την προσχώρηση πραγματοποιήθηκε βάσει της ενδιάμεσης συμφωνίας που τέθηκε σε ισχύ την 1η Ιανουαρίου 1997. Η κυβέρνηση συνέστησε επίσης τα αναγκαία όργανα εθνικού συντονισμού για την υλοποίηση της πολιτικής που αφορά την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση. Η κυβέρνηση προσέδωσε ιδιαίτερη σημασία στη δημιουργία των αναγκαίων θεσμικών δομών για την εφαρμογή του Λευκού Βιβλίου του Μαΐου 1995 όσον αφορά την εσωτερική αγορά, που αποτελεί ουσιαστικό στοιχείο της προενταξιακής στρατηγικής. Η κυβέρνηση, τον Μάιο του 1996, ενέκρινε τριετές πρόγραμμα μεταφοράς των εν λόγω μέτρων και προβλέπει τον καθορισμό σφαιρικής στρατηγικής επί των θεμάτων αυτών πριν από τα τέλη του 1997. Η αίτηση προσχώρησης αξιολογήθηκε σύμφωνα με τα κριτήρια που καθόρισε το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Κοπεγχάγης κατά τη σύνοδο του Ιουνίου 1993. Βάσει των συμπερασμάτων του, οι υποψήφιες για προσχώρηση χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης που το επιθυμούν θα γίνουν μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης εφόσον πληρούν τις ακόλουθες προϋποθέσεις: -σταθερότητα των θεσμών που εγγυώνται τη δημοκρατία, το κράτος δικαίου, τα ανθρώπινα δικαιώματα και το σεβασμό και την προστασία των μειονοτήτων· -ύπαρξη οικονομίας της αγοράς που να λειτουργεί, καθώς και ικανότητα αντιμετώπισης της ανταγωνιστικής πίεσης και των δυνάμεων της αγοράς στα πλαίσια της Ένωσης· - ικανότητα να αναλάβουν τις υποχρεώσεις του μέλους, μεταξύ των οποίων και την υιοθέτηση των στόχων της πολιτικής, οικονομικής και νομισματικής ένωσης. Η εκτίμηση των τριών αυτών ομάδων κριτηρίων -πολιτικών, οικονομικών και ικανότητας υιοθέτησης του κεκτημένου - βασίζεται επίσης στην αξιολόγηση της ικανότητας της διοίκησης και της δικαιοσύνης να υλοποιήσουν τις αρχές της δημοκρατίας και της οικονομίας της αγοράς και να εξασφαλίσουν την εφαρμογή και την τήρηση του κοινοτικού κεκτημένου στην πράξη. Η μέθοδος που ακολουθήθηκε συνίστατο σε μεσοπρόθεσμη ανάλυση της κατάστασης και των προοπτικών κάθε υποψήφιας χώρας, λαμβανομένης υπόψη της προόδου που επιτεύχθηκε και των μεταρρυθμίσεων που έχουν ήδη αναληφθεί/Οσον αφορά τις πολιτικές προϋποθέσεις, η Επιτροπή πραγματοποίησε αξιολόγηση της 106 υφιστάμενης κατάστασης μη αρκούμενη σε τυπική περιγραφή των θεσμών, αλλά προχωρώντας σε αποτίμηση της πραγματικής λειτουργίας της δημοκρατίας. 1. Πολιτικά Κριτήρια Οι θεσμοί στη Σλοβενία λειτουργούν κανονικά, καθώς οι διάφορες εξουσίες έχουν επίγνωση των ορίων τανν αρμοδιοτήτων τους και επιζητούν τη μεταξύ τους συνεργασία. Οι εκλογές του 1992 και του 1996 υπήρξαν ελεύθερες και τίμιες. Η αντιπολίτευση συμμετέχει κανονικά στη λειτουργία του πολιτεύματος. Εξάλλου, στη χώρα δεν παρουσιάζονται σημαντικά προβλήματα όσον αφορά τον σεβασμό των θεμελιωδών δικαιωμάτων. Θα πρέπει ακόμη να επέλθουν ορισμένες βελτιώσεις όσον αφορά τη λειτουργία της δικαστικής εξουσίας και την επιστροφή στους προηγούμενους ιδιοκτήτες τους των περιουσιών που κατασχέθηκαν από το κομμουνιστικό καθεστώς. Επίσης, οι προσπάθειες για την καταπολέμηση της διαφθοράς θα πρέπει να καταστούν αποτελεσματικότερες. Η Σλοβενία παρουσιάζει λοιπόν τα χαρακτηριστικά μιας δημοκρατίας, που διαθέτει σταθερούς θεσμούς, οι οποίοι εγγυώνται το κράτος δικαίου, τα δικαιώματα του ανθρώπου και τον σεβασμό και την προστασία των μειονοτήτων. 2 Οικονομικά Κριτήρια Μετά από μείωση του ΑΕΠ, η Σλοβενία σημείωσε εισήλθε και πάλι σε φάση ανάκαμψης της οικονομίας της από το 1993 (+5,3% το 1994, +3,9% το 1995, +3,1% το 1996). Η ανάκαμψη αυτή πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο εξισορρόπησης των δημοσίων οικονομικών και των εξωτερικών λογαριασμών και μείωσης του πληθωρισμού (9,1% το 1996). Η Σλοβενία έχει πληθυσμό 2 εκατομμύρια κατοίκους, ενώ το ΑΕΠ κατά κεφαλή αντιστοιχεί στο 59% του μέσου όρου της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ο γεωργικός τομέας απασχολεί περίπου το 7% του ενεργού ' πληθυσμού (5% της προστιθεμένης αξίας). Οι εμπορικές συναλλαγές με την Ένωση αναπτύχθηκαν σημαντικά από το 1991 και μετά και αντιστοιχούν σήμερα στο 65% του εξωτερικού εμπορίου της Σλοβενίας. Η κατάσταση της Σλοβενίας όσον αφορά τα οικονομικά κριτήρια που έθεσε το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Κοπεγχάγης είναι η ακόλουθη. Η Σλοβενία μπορεί να θεωρηθεί ως οικονομία της αγοράς που λειτουργεί. Έχει σημειώσει σημαντικές προόδους όσον αφορά την την ιδιωτικοποίηση και προέβη επιτυχώς σε σταθεροποίηση της οικονομίας. Εντούτοις, υπάρχει στον σε χρηματοπιστωτικό τομέα, η λειτουργία των μηχανισμών της αγοράς χρειάζεται ακόμα κάποια βελτίωση, και οι αναγκαίες μεταρρυθμίσεις του φορολογικού συστήματος και του συστήματος κοινωνικής ασφάλισης δεν έχουν ακόμη ολοκληρωθεί. έλλειψη ανταγωνισμού ελευθέρωση και ορισμένους τομείς, ιδίως Η Σλοβενία αναμένεται να είναι σε θέση να αντιμετωπίσει μεσοπρόθεσμα την ανταγωνιστική πίεση και τις δυνάμεις της αγοράς στο εσωτερικό της Ένωσης, υπό την προϋπόθεση ότι θα μειωθούν οι παράγοντες οικονομικής δυσκαμψίας. Διαθέτει διαφοροποιημένη εξαγωγική βάση, το εργατικό δυναμικό είναι εξειδικευμένο και με υψηλή κατάρτιση, και η υποδομή σχετικά καλή. Εντούτοις, η αναδιάρθρωση των επιχειρήσεων σημείωσε αργούς ρυθμούς λόγω του συναινετικού χαρακτήρα της διαδικασίας λήψης οικονομικών αποφάσεων, και λόγω των κινήτρων των εργαζομένων και των διευθυντικών στελεχών να διατηρήσουν την υφιστάμενη κατάσταση. Η βελτίωση της ανταγωνιστικότητας παρακωλύθηκε από την ταχεία αύξηση των μισθών σε συνδυασμό με τη χαμηλή ανάπτυξη της παραγωγικότητας. Το χαμηλό επίπεδο των άμεσων ξένων επενδύσεων αντικατοπτρίζει τα εν λόγω διαρθρωτικά προβλήματα, τα οποία θα πρέπει να επιλυθούν. 107 3) Ικανότητα ανάληψης των Υποχρεώσεων του Μέλους Η υιοθέτηση του κεκτημένου αξιολογήθηκε με βάση πολλούς δείκτες: - την ευρωπαϊκή συμφωνία που προβλέπει, ιδίως, τις υποχρεώσεις όσον αφορά το δικαίωμα εγκατάστασης, την εθνική μεταχείριση, τις ελεύθερες συναλλαγές, την πνευματική ιδιοκτησία και τις δημόσιες συμβάσεις· - την εφαρμογή μέτρων ουσιαστικής σημασίας για την εγκαθίδρυση της ενιαίας αγοράς που απαριθμούνται στο Λευκό Βιβλίο· - την προοδευτική μεταφορά στην εθνική έννομη τάξη άλλων τμημάτων του κεκτημένου. Η Σλοβενία, η οποία δεν έχει ακόμη κυρώσει την ευρωπαϊκή συμφωνία, έχει σημειώσει κάποια πρόοδο όσον αφορά την εφαρμογή των αντίστοιχων διατάξεων της ενδιάμεσης συμq)ωvίας και παρουσιάζει καλό συντελεστή μεταφοράς στην έννομη τάξη της των κανονισμών και οδηγιών που προβλέπει το Λευκό Βιβλίο. Έχει ουσιαστικά δημιουργηθεί η νομοθετική βάση για το σύνολο των τομέων που έχουν σχέση με την ενιαία αγορά και ιδιαίτερα τη λογιστική των επιχειρήσεων, την αμοιβαία αναγνώριση των επαγγελματικών προσόντων και την πνευματική ιδιοκτησία. Η πλειονότητα των μέτρων έχει μερικώς ή ολικώς μεταφερθεί αναλόγως της αξιολόγησης που πραγματοποιούν οι σλοβένικες αρχές. Η Σλοβενία θα πρέπει ακόμη να καταβάλει νομοθετικές προσπάθειες με στόχο την πλήρη υιοθέτηση του κεκτημένου. Παρά τις αναληφθείσες προσπάθειες, η πραγματική πρόοδος που σημειώθηκε όσον αφορά τη μεταφορά στην εθνική έννομη τάξη πρόσφατα εκδοθέντων κειμένων απαιτείται να συνοδευτεί και από συγκεκριμένα μέτρα εφαρμογής καθώς και από τη δημιουργία αποτελεσματικής διοικητικής υποδομής. Απαιτείται ακόμη ουσιαστικό έργο στον τομέα των δημόσιων συμβάσεων, του ανταγωνισμού, των ασφαλειών, της ελεύθερης κυκλοφορίας κεφαλαίων, της συμμόρφωσης των προϊόντων και της τυποποίησης. Η εισαγωγή του ΦΠΑ αποτελεί προτεραιότητα πρώτου βαθμού. Η έναρξη ισχύος και η εφαρμογή θα πρέπει να θεωρηθούν ουσιαστικά στοιχεία της προενταξιακής στρατηγικής της Σλοβενίας που θα πρέπει να υπερβεί την πρωτογενή νομοθεσία και να περιλάβει και τα τεχνικά πρότυπα. Όσον αφορά τα άλλα τμήματα του κεκτημένου, αν συνεχίσει δραστήρια την προετοιμασία της για την προσχώρηση, η Σλοβενία δεν φαίνεται ότι θα αντιμετωπίσει ιδιαίτερες δυσκολίες όσον αφορά τη μεσοπρόθεσμη εφαρμογή του στους παρακάτω, ιδίως, τομείς: εκπαίδευση, νεολαία και επαγγελματική κατάρτιση, έρευνα και τεχνολογική ανάπτυξη, τηλεπικοινωνίες, οπτικοακουστικός τομέας, μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις, προστασία των καταναλωτών, εξωτερικό εμπόριο, ανάπτυξη και τελωνειακοί έλεγχοι. Η τρέχουσα κατάσταση και οι προοπτικές όσον αφορά την ανταγωνιστικότητα του μεγαλύτερου τμήματος της σλοβένικης βιομηχανίας οδηγούν στο συμπέρασμα ότι θα είναι μεσοπρόθεσμα ικανή να αντιμετωπίσει την ανταγωνιστική πίεση και τις δυνάμεις της αγοράς. Ωστόσο, είναι δυνατόν να προκύψουν προβλήματα λόγω κάποιας δυσκαμψίας στην αγορά εργασίας καθώς και στους τομείς και τις επιχειρήσεις που δεν έχουν ακόμη υποστεί αναδιάρθρωση. Όσον αφορά το περιβάλλον, θα χρειαστούν πολύ σημαντικές προσπάθειες, μεταξύ άλλων, μαζικές επενδύσεις και ενίσχυση της ικανότητας της διοίκησης να εφαρμόσει αποτελεσματικά τη νομοθεσία. Η πλήρης υιοθέτηση του κεκτημένου προβλέπεται ενδεχομένως για το πολύ μακρινό μέλλον και θα απαιτήσει υψηλά επίπεδα δημοσίων δαπανών. Η Σλοβενία έχει πραγματοποιήσει σημαντικές προόδους στον τομέα των μεταφορών. Αν συνεχίσει τις προσπάθειες της στον τομέα των οδικών 108 εμπορευματικών μεταφορών και των σιδηροδρομικών μεταφορών, ο τομέας δεν θα πρέπει να αντιμετωπίσει δυσκολίες. Η Σλοβενία ανέλαβε να πραγματοποιήσει τις αναγκαίες επενδύσεις για την υλοποίηση των διευρωπαϊκών δικτύων, ώστε να εξασφαλιστεί καλή λειτουργία της ενιαίας αγοράς. Η Σλοβενία απαιτείται, επίσης, να είναι μεσοπρόθεσμα σε θέση να υιοθετήσει το κεκτημένο στον τομέα της απασχόλησης και των κοινωνικών θεμάτων. Χρειάζεται, επίσης, να ολοκληρωθούν οι προσπάθειες όσον αφορά την προστασία των μισθωτών και την ασφάλεια και την υγεία των εργαζομένων. Η Σλοβενία οφείλει ακόμη να διασφαλίσει την ανεξαρτησία των \>πηρεσιών επιθεώρησης των συνθηκών εργασίας. Όσον αφορά την περιφερειακή πολιτική και τη συνοχή, η Σλοβενία υιοθέτησε αναπτυξιακή πολιτική, η εφαρμογή της οποίας αναμένεται ότι θα επιτρέψει να εφαρμοστούν μεσοπρόθεσμα οι κοινοτικοί κανόνες και να χρησιμοποιηθούν τα διαρθρωτικά ταμεία. Ωστόσο, θα πρέπει να ενισχύσει σημαντικά τα μέσα δημοσιονομικού ελέγχου. Στον γεωργικό τομέα, αν ολοκληρωθεί η πρόοδος στον κτηνιατρικό και τον φυτοϋγειονομικό τομέα, στην ενίσχυση των φορέων που είναι σε θέση να εφαρμόσουν την ΚΓΠ και στην αναδιάρθρωση του τομέα γεωργικών ειδών διατροφής, καθώς και στην ενίσχυση μιας πολιτικής αγροτικής ανάπτυξης, η μεσοπρόθεσμη προσχώρηση δεν αναμένεται να συνοδεύεται από σημαντικά προβλήματα για τη Σλοβενία όσον αφορά τη δέουσα εφαρμογή της ΚΓΠ. Στον τομέα της ενέργειας, απαιτείται να ολοκληρωθούν οι προσπάθειες για τη λειτουργία των μονοπωλίων, τον καθορισμό των τιμών, την πρόσβαση στα δίκτυα και την παρέμβαση του κράτους στους τομείς των στερεών καυσίμων. Η Σλοβενία διαθέτει στο Krsko, από κοινού με την Κροατία, πυρηνικό σταθμό που παράγει το 20%) περίπου της ηλεκτρικής ενέργειας της χώρας, η κατασκευή του οποίου έγινε σύμφωνα με τα δυτικά τεχνολογικά πρότυπα. Πρέπει, επίσης, να δοθεί λύση στο πρόβλημα των πυρηνικών αποβλήτων της. Λαμβανομένης υπόψη της συνολικής αξιολόγησης των σχετικών τομέων, φαίνεται ότι η Σλοβενία θα μπορεί να είναι σε θέση μεσοπρόθεσμα να υιοθετήσει και να εφαρμόσει τα μέτρα που είναι αναγκαία για την κατάργηση των ελέγχων στα εσωτερικά σύνορα και τη μεταφορά των εν λόγω ελέγχων στα εξωτερικά σύνορα της Ένωσης. Η συμμετοχή της Σλοβενίας στο τρίτο στάδιο της Οικονομικής και Νομισματικής Ένωσης, που προϋποθέτει τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών και την πλήρη ελευθέρωση της κυκλοφορίας κεφαλαίων, είναι δυνατόν, μεσοπρόθεσμα, να παρουσιάσει ορισμένες δυσκολίες λόγω έλλειψης συμβατότητας των κανόνων που διέπουν την κεντρική τράπεζα με τους αντίστοιχους της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και της ανάγκης αναδιάρθρωσης του τραπεζικού τομέα. Αντίθετα, είναι πρόωρο να εκτιμηθεί αν αυτή θα είναι σε θέση την ημερομηνία της προσχώρησης να συμπεριληφθεί στη ζώνη ευρώ: η ικανοποίηση των κριτηρίων σύγκλισης εξαρτάται από την επιτυχία των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων που πραγματοποιούνται και ουδόλως αποτελεί προϋπόθεση για την ένταξη. Η Σλοβενία απαιτείται επίσης να υιοθετήσει το κεκτημένο όσον αφορά τις εσωτερικές υποθέσεις και τη δικαιοσύνη εντός των προσεχών ετών, αν και χρειάζεται να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στη λειτουργία της δικαιοσύνης, στη μεταχείριση των ατόμων που ζητούν πολιτικό άσυλο και στον αγώνα κατά του οργανωμένου εγκλήματος. Η Σλοβενία αναμένεται επίσης να μπορεί να αντιμετωπίσει χωρίς προβλήματα τις υποχρεώσεις που απορρέουν από την κοινή εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφαλείας. 109 Από το 1991 και μετά, εξάλλου, η Σλοβενία ενίσχυσε τις σχέσεις της με τους γείτονες της και υπέγραψε με αυτούς συνθήκες φιλίας και καλής γειτονίας. Ωστόσο, είναι σκόπιμο να αναφερθεί ότι υφίσταται ακόμη μεταξύ Σλοβενίας και Κροατίας διαφορά όσον αφορά τα θαλάσσια σύνορα. 4. Διοικητική και δικαστική ικανότητα Εάν η Σλοβενία συνεχίσει τις αναληφθείσες μεταρρυθμίσεις στη διοίκηση της, είναι πιθανό ότι θα δημιουργηθούν μεσοπρόθεσμα οι αναγκαίες δομές για την αποτελεσματική εφαρμογή του κεκτημένου. ικανότητα της δικαιοσύνης να διασφαλίσει ομοιόμορφη εφαρμογή του Η κοινοτικού δικαίου αποτελεί σημαντικό στοιχείο, ιδίως, για την εγκαθίδρυση της ενιαίας αγοράς. Αν η Σλοβενία λάβει τα απαραίτητα μέτρα, το δικαστικό σύστημα αναμένεται ότι θα είναι σε θέση να εφαρμόσει μεσοπρόθεσμα το κεκτημένο. Συμπέρασμα Η Επιτροπή, με βάση την ανάλυση που πραγματοποίησε, κατέληξε στα παρακάτω συμπεράσματα: - η Σλοβενία παρουσιάζει τα χαρακτηριστικά δημοκρατίας που διαθέτει σταθερούς θεσμούς οι οποίοι εγγυώνται το κράτος δικαίου, τα ανθρώπινα δικαιώματα και τον σεβασμό και την προστασία των μειονοτήτων· - η Σλοβενία μπορεί να θεωρηθεί ως οικονομία της αγοράς που λειτουργεί και αναμένεται ότι θα είναι σε θέση να αντιμετωπίσει μεσοπρόθεσμα την ανταγωνιστική πίεση και τις δυνάμεις της αγοράς στο πλαίσιο της Ένωσης· - η Σλοβενία οφείλει να συνεχίσει τις προσπάθειες της για να είναι σε θέση να υιοθετήσει μεσοπρόθεσμα το κεκτημένο, ιδίως στον τομέα της ενιαίας αγοράς· θα απαιτηθεί, εξάλλου, σημαντική πρόοδος, ιδίως σε επενδύσεις, σε τομείς όπως το περιβάλλον, η απασχόληση και οι κοινωνικές υποθέσεις, και η ενέργεια· γενικά, η ανάληψη διοικητικών μεταρρυθμίσεων είναι απαραίτητη, ώστε η χώρα να αποκτήσει τα όργανα που θα είναι ικανά να εφαρμόσουν και να επιβάλουν την πλήρη τήρηση του κεκτημένου. Με βάση αυτές τις εκτιμήσεις η Επιτροπή συνιστά την έναρξη διαπραγματεύσεων για προσχώρηση με την Σλοβενία. Η ενισχυμένη προενταξιακή στρατηγική θα βοηθήσει την Σλοβενία να προετοιμαστεί καλύτερα για να ανταποκριθεί στις υποχρεώσεις του μέλους και να αναλάβει δράση για την αντιμετώπιση των ελλείψεων που εντοπίσθηκαν σ'αυτή την Γνώμη. Η Επιτροπή θα υποβάλει έκθεση, το αργότερο στο τέλος του 1998, για την πρόοδο που θα έχει σημειώσει η Σλοβενία. 110 Παραρτήματα Σύνθεση του Κοινοβουλίου ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΩΝ ΤΕΛΕΥΤΑΙΩΝ ΒΟΥΛΕΥΤΙΚΩΝ ΕΚΛΟΓΩΝ (Νοέμβριος 1996) Πολιτικά κόμματα Ελεύθεροι Δημοκράτες Λαϊκό Κόμμα Σοσιαλδημοκράτες Χριστιανοδημοκράτες Ενιαία λίστα σοσιαλδημοκρατών Κόμμα Συνταξιούχων Εθνικιστικό Κόμμα Αλλοι Συντομογραφία Έδρες LDS SLS SDS SKD ZLSD DeSUS SNS 25 19 16 10 9 5 4 +2 βουλευτές που εκλέγουν η ιταλική και η ουγγρική κοινότητα 111 Ο παρών πίνακας βασίζεται σε πληροφορίες οι οποίες παρασχέθηκαν από τις σλοβένικες αρχές και επιβεβαιώθηκαν από τις ίδιες ως ορθές κατά το τέλος Ιουνίου 1997. Δεν προσδιορίζεται αν η Επιτροπή συμφωνεί με την ανάλυση τους. Ο πίνακας αναφέρει οδηγίες και κανονισμούς που περιλαμβάνονται στο Λευκό Βιβλίο και ανέρχονται σε 899. Η απαρίθμηση τους πραγματοποιείται σύμφωνα με τις κατηγορίες που περιλαμβάνει το Λευκό Βιβλίο και σε σχέση με τους καλυπτόμενους τομείς πολιτικής. Ο πίνακας αναφέρει τον αριθμό των μέτρων για τα οποία οι σλοβένικες αρχές δήλωσαν ότι έχουν θεσπίσει νομοθεσία που συμβιβάζεται σε κάποιο βαθμό με τα αντίστοιχα μέτρα του Λευκού Βιβλίου. Ενιαία Αγορά: Μέτρα Λευκού Βιβλίου 1. Κεφάλαια Λευκού Βιβλίου Οδηγίες Κανονισμοί Σύνολο Στάδιο Ι Στάδιο ΙΙ/ΙΠ ΣτάδιοΙ Στάδιο ΙΙ/ΙΙΙ 1. Ελεύθερη κυκλοφορ ία κεφάλα ίων Σλοβενία Αριθμός μέτρων Λε\»κοΰ Βιβλίον 2. Ελεύθερη κυκλοφορία και ασφάλεια Σλοβενία βιομηχανικών προϊόντων Αριθμός μέτρων Λειψού Βιβλίου 3. Ανταγωνισμός Σλοβενία ] γ Αριθμός μέτρων Λειψού Βιβλίον 4. Κοινωνική πολιτική και δράση Σλοβενία Αριθμός μέτρων Αευκοΰ Βιβλίου 2 3 18 56 0 3 9 12 1 1 40 104 0 0 2 15 0 0 0 4 0 1 0 0 5. Γεωργία Σλοβενία 67 22 15 0 0 0 1 0 0 2 2 0 3 4 58 165 0 4 13 29 104 Ο J I J Αριθμός μέτρων Λευκού Βιβλίου ό. Μεταφορές Σλοβενία ] \2 Αριθμός μέτρων Λευκού Βιβλίου 7. 0πτικοακουστικός τ ο μ έ ας Σλοβενία ; y î Αριθμός μέτρων Λευκού Βιβλίου 8. Π ε ρ ΐ β ά λ λ θν Σλοβενία ] ] 4 Αριθμός μέτρων Λευκού Βιβλίου 9. Τηλεπικοινωνίες Σλοβενία j j j Αριθμός μέτρων Λευκού Βιβλίου 10. Αμεση φορολογία Σλοβενία j j fi Αριθμός μέτρων Λευκού Βιβλίου ΙΙ. Ελευθερη κυκλοφορία εμπορευμάτων Σλοβενία I I J Αριθμός μέτρων Λευκού Βιβλίου 12. Δημόσιες συμβάσεις Σλοβενία Ι Ι g Αριθμός μέτρων Λευκού Βιβλίου 13. Χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες Σλοβενία 93 17 19 1 1 21 31 3 9 2 2 0 0 0 5 7 46 11 15 0 0 0 7 0 7 1 2 0 0 0 1 0 62 7 8 0 0 3 7 0 0 0 0 0 0 0 0 0 2 8 13 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 203 43 55 1 1 24 45 3 16 3 4 0 0 0 6 7 U- 1 J g Αριθμός μέτρων Λευκού Βιβλίου 14. Προστασία προσωπικών δεδομένων Σλοβενία 11. 10 Αριθμός μέτρων Λευκού Βιβλίου 15. Εταιρικό δίκαιο Σλοβενία JIH Αριθμός μέτρων Λευκού Βιβλίου 16. Λογιστική Σλοβενία Ι Ι 12 Αριθμός μέτρων Λευκού Βιβλίου 17. Αστικό δίκαιο Σλοβενία IJ13 Αριθμός μέτρων Λευκού Βιβλίου 18. Αμοιβαία αναγνώριση επαγγ,προσ. Σλοβενία Ι Ι 14 Αριθμός μέτρων Λευκού Βιβλίου 19. Πνευματική ιδιοκτησία Σλοβενία j 1 15 Αριθμός μέτρων Λευκού Βιβλίου 20. Ενέργεια Σλοβενία Ι ι ι fi Αριθμός μέτρων Λευκού Βιβλίον 21. Τελωνειακό δίκαιο Σλοβενία 13 0 0 1 2 3 3 0 1 2 2 5 5 5 10 0 g 1 2 3 3 2 2 0 1 16 16 3 3 0 2 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 3 5 0 0 0 1 1 0 0 0 0 0 0 2 3 0 0 21 1 2 5 6 5 5 0 2 18 18 10 11 5 15 105 110 ^ I 1 If Αριθμός μέτρων Λευκού Βιβλίου 22. Έμμεση φορολογία Σλοβενία J 1 1β Αριθμός μέτρων Λευκού Βιβλίου 23. Προστασία καταναλωτών Σλοβενία Ι 1 1Q Αριθμός μέτρων Λευκού Βιβλίου Σύνολο Σλοβενία Αριθμός μέτρων Λευκού Βιβλίου 2 0 15 2 8 1 0 54 0 3 165 295 102 293 14 0 0 0 0 30 99 184 201 0 6 0 0 118 212 0 75 2 11 415 899 ΣΛΟΒΕΝΙΑ Στατιστικά στοιχεία Εάν δεν γίνεται ρητή μνεία περί του αντιθέτου, τα στοιχεία που περιλαμβάνονται στο παράρτημα αυτό συλλέγονται από τη "Στατιστική Υπηρεσία της Δημοκρατίας της Σλοβενίας (STATISTICNI URAD REPUBLIKE SLOVENIJE)", με την οποία η EUROSTAT και οι στατιστικές υπηρεσίες των κρατών μελών συνεργάζονται εδώ και αρκετά έτη στα πλαίσια του προγράμματος PHARE. Η τακτική συλλογή και διάδοση των στοιχείων είναι μέρος αυτής της διαδικασίας συνεργασίας, με στόχο να καταστεί δυνατή η εφαρμογή των νομοθετικών πράξεων και των πρακτικών της ΕΕ στον τομέα των στατιστικών. Για την κατάρτιση των στοιχείων που παρουσιάζονται παρακάτω χρησιμοποιήθηκαν, στο μέτρο του δυνατού, οι ορισμοί και τα πρότυπα της ΕΕ, οι οποίοι, σε ορισμένες περιπτώσεις, διαφέρουν από τις αντίστοιχες εθνικές πρακτικές. Αυτό ενδέχεται να προκαλεί ενίοτε διαφορές μεταξύ των στοιχείων που παρουσιάζονται εδώ και εκείνων που εμφανίζονται σε άλλα σημεία της γνωμοδότησης, τα οποία βασίζονται γενικά στις τελικές απαντήσεις που έδωσαν οι επιμέρους υποψήφιες χώρες στο ερωτηματολόγιο που τους εστάλη τον Απρίλιο του 1996. Η ακριβής συμβατότητα με τα στατιστικά πρότυπα της ΕΕ και, κατά συνέπεια, η συγκρισιμότητα με τα στοιχεία της ΕΕ δεν είναι ακόμη εξασφαλισμένη, ιδίως όσον αφορά τα στατιστικά στοιχεία που δεν παρασχέθηκαν μέσω της EUROSTAT, αλλά απευθείας από τις αντίστοιχες χώρες. Όπου υπάρχει η σχετική δυνατότητα, προστίθενται μεθοδολογικές παρατηρήσεις, στις οποίες περιγράφονται το περιεχόμενο και οι ιδιαιτερότητες των στατιστικών στοιχείων που παρουσιάζονται σ' αυτό το παράρτημα. Τα στοιχεία αντιστοιχούν στις πληροφορίες που ήταν διαθέσιμες το Μάιο του 1997. ΒΑΣΙΚΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ Συνολική έκταση Πληθυσμός (τέλος της περιόδου) - Σύνολο - Γυναίκες - Ανδρες Πυκνότητα πληθυσμού Αστικός πληθυσμός Ποσοστό θανάτων Ποσοστό γεννήσεων Εισόδημα και ΑΕγχΠ κατά κεφαλήν - Μέση μηνιαία αμοιβή και μισθός ανά υπάλληλο - ΑΕγχΠ κατά κεφαλήν Διάρθρωση της παραγωγής: μερίδιο κλάδου ΑΠΑ -γεωργία -βιομηχανία -κατασκευές -υπηρεσίες 1990 1992 1993 1994 1995 σε χιλιάδες εκτάρια 2025 2025 2025 2025 σε χιλιάδες 1989 ανά 1 Icm2 1990 1022. 9 967. 1 98 σε ποσοστό % του συνολικού πληθυσμού 50. 1 50. 1 ανά χιλιάδες πληθυσμού 9. 7 10. 0 10. 0 9. 9 9. 7 9. 8 Ευρωπαϊκή νομισματική μονάδα 709 6844 οε ποσοστό % της συνολικής ακαθάριστης προστιθέμενης αξίας 5. 5 36. 9 4. 8 52. 8 9. 5 9. 5 731 7236 5 32. 1 5 57. 9 eurostat Α ΣΛΟΒΕΝΙΑ share of branch GVA in 1990 share of branch GVA in 1995 • 0. 0 • 0. 0 c 36. 9 H -agriculture g Q -industry -construction rjj -services • -Others si 57. 9 η 32. 1 g g -agriculture -industry rj -construction ^ -services • - Others share of branch GVA in 1990 = μερίδιο κλάδου ΑΠΑ το 1990 share of branch GVA in 1995 = μερίδιο κλάδου ΑΠΑ το 1995 -agriculture = -γεωργία -industrie = -βιομηχανία -construction = -κατασκευές -services = -υπηρεσίες -Others = -άλλα eurostat il> ΣΛΟΒΕΝΙΑ ΕΘΝΙΚΟΙ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟΙ Ακαθάριστο εγχώριο προϊόν (τρέχουσες τιμές) 196762 349408 1017965 1435095 1845831 2202021 σε δισεκατομμύρια ECU Ακαθάριστο εγχώριο προϊόν (τρέχουσες τιμές) 10. 2 9. 6 10. 8 12. 0 14. 2 1990 1991 1992 1993 1994 1995 σε εκατομμύρια εθνικού νομίσματος Ακαθάριστο εγχώριο προϊόν Ακαθάριστο εγχώριο προϊόν Δαπάνες τελικής κατανάλωσης - τοιν νοικοκυριο'ιν και των ΜΚΙΕΝ - του δημοσίου Ακαθάριστες επενδύσεις πάγιου κεφαλαίου Εξαγωγές αγαθών και υπηρεσιο'ιν Εισαγωγές αγαθών και υπηρεσιών Δαπάνες τελικής κατανάλωσης - των νοικοκυρκόν και των ΜΚΙΕΝ - του δημοσίου Ακαθάριστες επενδύσεις πάγιου κεφαλαίου Εξαγωγές αγαθών και υπηρεσιών Εισαγωγές αγαθών και υπηρεσιών σε μονάδες αγοραστικής δύναμης κατά κι φαλήν 8557. 4 9354. 2 10111. 8 μεταβολή % σε σχέση με το προηγούμενο έτος -8. 9 -8. 4 -11. 0 -1. 7 -11. 5 -20. 1 -22. 4 -5. 5 -3. 1 -3. 6 5. 3 -13. 9 -23. 5 -22. 9 2. 8 11. 4 13. 6 5. 3 11. 9 0. 6 17. 6 5. 3 4. 0 4. 6 2. 1 12. 6 10. 5 10. 7 <»·. % του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος 70. 6 53. 2 17. 4 18. 8 90. 8 78. 5 73. 8 54. 8 19. 0 20. 6 83. 5 74. 2 75. 5 55. 1 20. 3 18. 4 63. 1 56. 2 79. 6 58. 5 21. 1 18. 7 58. 8 57. 7 77. 3 57. 0 20. 1 19. 6 59. 1 56. 5 3. 9 5. 9 7. 0 2. 5 20. 8 0. 7 11. 6 78. 1 57. 7 20. 4 21. 2 54. 7 55. 9 ΑΕγχΠ (μεταβολή 0/° σε σχέση με το προηγούμενο έτος) eurostat /ί$ ΚΥΡΙΟΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΙ ΔΕΙΚΤΕΣ Ποσοστό πληθωρισμού ΑΤΑ 549. 7 117. 7 201. 3 32. 3 19. 8 12. 6 9. 7 1990 1991 1992 1993 1994 1995 1996 εκατοστιαία μεταβολή σε σχέση με το προηγούμενο έτος Σ Λ Ο Β Ε Ν ΙΑ Δείκτες όγκου βιομηχανικής παραγωγής Δείκτες όγκου ακαθάριστης γεωργικής παραγωγής προηγούμενο έτος = 100 96 5 106. 4 106 4 102 103. 6 Ποσοστό ανεργίας (μεθοδολογία ΑΟΕ) σι ποσοστό "/<< του εργατικού δ υ ν α μ ι κ ού - Σύνολο - κ ά τω τ ων 25 ετών - 25 ετών και ά νω Ακαθάριστο εξωτερικό χρέος Ισοζύγιο πληρωμών - Εξαγωγές α γ α θ ών - Εισαγωγές α γ α θ ών - Ε μ π ο ρ ι κό ισοζύγιο - Υπηρεσίες, καθαρές -Εισόδημα, κ α θ α ρό - Ισοζύγιο τρεχουσών σ υ ν α λ λ α γ ών - Ισοζύγιο κίνησης κ ε φ α λ α ί ων και χ ρ η μ α τ ο ο ι κ ο ν ο μ ι κ ών συναλλαγών (πλην α π ο θ ε μ α τ ι κ ώ ν) - Αποθεματικά στοιχεία ενεργητικού 101 7. 3 18. 8 5. 6 22. 2 7. 1 7,1 Ι8. 8 5. 6 σε δισεκατομμύρια δολ. 1111Α 0. 028 0. 164 0. 902. 603 2. 97 4. 01 σε εκατομμύρια δολ. HI ΙΑ 6683 -5892 791 180 -91 926 -13 6083 -6237 -154 375 -51 192 -91 6830 -7168 -338 723 108 540 97 8345 -9298 -953 725 147 -36 376 8365 -9218 -853 786 89 46 552 -633 - 1 1! -642 -220 -587 Ποσοστό πληθωρισμού: εκατοστιαία μεταβολή του ετήσιου μέσου όρου σε σχέση με το προηγούμενο έτος - ο δείκτης περιλαμβ/ινει όλα τα στοιχεία δ α π α ν ώ ν. 'Γα στοιχεία αναφέρονται στο δείκτη τιμών λιανικής (επίσημος δείκτης ποσοστού πληθωρισμού στη Σλοβενία). Δείκτες όγκου βιομηχανικής παραγωγής: η βιομηχανική παραγωγή καλύπτει τις εξορυκτικές και λατομικές δραστηριότητες, τις μεταποιητικές βιομηχανίες και την παροχή ηλεκτρικής ενέργειας, φυσικού αερίου και ύδατος (σύμ([χ»να με τους τίτλους Γ, Λ και Ε της ονοματολογίας NACE). Οι δείκτες βιομηχανικής παραγωγής καλύπτοττν τις επιχειρήσεις π ου απασχολούν δέκα ή περισσότερους εργαζόμενους, εκτός α πό εκείνες π ου ασκούν τις ακόλουθες δραστηριότητες: εκδόσεις, παροχή φυσικού αερίου, ατμού και ύδατος. Δείκτες όγκου ακαθάριστης γεωργικής παραγωγής: ολίσθηση των μέσων τιμών αγοράς κατά τη διάρκεια των τριών τελευταίων ετών. Ποσοστό ανεργίας (μεθοδολογία ΑΟΕ): - ποσοστά των ανέργων στο εργατικό δυναμικό. Αυτί) το ποσοστό προκύπτει α πό την ΕΕΛ (έρευνα εργατικού δ\»ναμικού), με βάση τους ακόλουθους ορισμούς και συστάσεις του ΑΟΕ: Εργατικό δνναμιχό: απασχολούμενοι και άνεργοι κατά την έννοια των παρακάτω ορκηιών του ΛΟΓ. Απασχολούμενοι: όλα τα άτομα ηλικίας 15 ετών και άνω, τα οποία, κατά τη διάρκεια της περιόδου ανα. <(*>ράς, εργάστηκαν τουλάχιστον μία ώρα έναντι μισθού ή άλλης αμοιβής ως υπάλληλοι, επιχειρηματίες, μέλη οι*νεταιρισμών ή συ|φοη0ούντα μέλη οικογένειας. ΣυμπεριλαμΙΧάνονται τα μέλη των ενόπλων δυνάμεων και οι γυναίκες π ου βρίσκονται σι άδεια μητρότητας. Ανεργοι: όλα τα άτομα ηλικίας 15 ετών και άνω, τα οποία πληρούν ταυτόχρονα και τους τρεις όρους του σχετικού ορισμού τον ΛΟΕ, ήτοι: (i) δεν έχουν εργασία· (ii) αναζητούν ενεργά εργασία και (iii) είναι έτοιμα να αναλά|ίουν εργασία μέσα. σε ένα δεκαπενθήμερο. Στη Σλοβενία, η ΛΕΕΛ δεν περιλα|φάνει τα άτομα π ου εκτελούν υποχρεωτική στρατιωτική θητεία και τα άτομα π ου Cow σι μη ιδιωτικά νοικοκυριά. Γα άτομα σε προσωρινή απόλυση και οι εργαζόμενοι π ου βρίσκονται σι άδεια μητρότητας κατατάσσονται στους απασχολούμενους. Ακαθάριστο εξωτερικό χρέος: τα στοιχεία για το χρέος λαμβάνονται α πό τις στατιστικές εξωτερικού χρέους του ΟΟΣΛ. Ισοζύγιο πληρωμών: τα στοιχεία λαμβάνονται α πό τη | t t i n| δεδομένων του ΛΝΤ. II συγκρισιμότητά τους με τις αντίστοιχες στατιστικές Ι ο της Κ Η δεν είναι α π ό λ υ τα εγγυημένη, αλλά το ι σ ό β ιο πληρωμών καταρτίζεται κ υ ρ ί ως σ υ μ π ο νά μι τα π ρ ό τ υ πα του ΛΝ 1. εμπορικό ισοζύγιο καταρτίζεται ούμηχυνα με τις αρχές του ισοζυγίου πληρωμών. Οι εξαγωγές και οι εισαγωγές εκφράζονται και οι δέχ> σε τιμές FOB. Το κ α θ α ρό εισόδημα περιλαμβάνει το άμεσο εισόδημα, το εισόδημα α πό τίτλους χ α ρ τ ο φ υ λ α κ ί ου και ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών κάθε άλλο επενδυτικό εισόδημα, κ α θ ώς και το εισόδημα εξαρτημένης εργασίας. Το αταρτίζεται σύμφωνα με τον ορισμό του 5ου εγχειριδίου του ΛΝΤ. Οι μιταφορές κιηκιλαιων δεν περιλαμβάνονται. m eurostat in Αποθεματικά στοιχεία ενεργητικού σημαίνει τις μετα|ίολές των αποθεματικών κατά τη διαρκιια του έτους: το ούμ{1ολ< δηλώνει αύξηση, ενώ το <η·μ|1ολο (-) |ΐείο>οη των αποθεματικών. ΣΛΟΒΕΝΙΑ [13 euroetat l)jt\ y ΛΟΠ1 ΝΙΛ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ ΕΜΠΟΡΙΟ Εισαγωγές και εξαγωγές (τρέχουσες τιμές) σε εκατομμύρια δολ. HI ΙΑ 1992 1993 1994 1995 1996 - Εισαγωγές - Εξαγωγές - Εμπορικό ισοζύγιο 7304 6828 -476 9492 8316 -1175 9397 8306 -1091 Δείκτες όγκου εξωτερικού εμπορίου προηγούμενο έτος = 100 - Εισαγωγές - Εξαγωγές Διάρθρωση των εισαγωγών κατά SITC (τρέχουσες τιμές) σε ποσοστό % των συνολικών εισαγοιγών - (0+1) τρόφιμα και ζωντανά ζώα, ποτά και καπνός - 2 ακατέργαστα υλικά, μη εδιυδιμα είδη - 3 ορυκτά καύσιμα και λιπαντικά - 4 ζωικά και φυτικά έλαια κλπ. - 5 χημικές ουσίες και συναφή προϊόντα - 6 μεταποιημένα αγαθά που ταξινομούνται κυρίως με βάση το υλικό - 7 μηχανήματα και εξοπλισμός μεταφορών - 8 διάφορα μεταποιημένα είδη - 9 αγαθά που δεν κατατάσσονται αλλού 8. 2 6. 5 7. 1 0. 4 12. 2 19. 4 31. 8 11 7. 4 6. 5 6. 6 0. 4 12. 1 19. 8 33. 8 10. 6 Διάρθρωση των εξαγωγών κατά SITC (τρέχουσες τιμές) σε ποσοστό % τοιν συνολικιόν εξαγορών - (0+1) τρόφιμα και ζωντανά ζώα, ποτά και καπνός - 2 ακατέργαστα υλικά, μη εδώδιμα είδη - 3 ορυκτά καύσιμα και λιπαντικά - 4 ζωικά και φυτικά έλαια κλπ. - 5 χημικές ουσίες και συναφή προϊόντα - 6 μεταποιημένα αγαθά που ταξινομούνται κτιρίως με βάση το υλικό - 7 μηχανήματα και εξοπλισμός μεταφορών - 8 διάφορα μεταποιημένα είδη - 9 αγαθά που δεν κατατάσσονται αλλού Δείκτες τιμών εξωτερικού εμπορίου - Εισαγαιγές - Εξαγωγές 4. 8 1. 9 II 0. 1 10. 3 27. 3 30. 3 24 3. 8 2. 1 1. 2 0. 1 10. 5 28. 5 31. 4 22. 2 προηγούμενο έτος = 100 102. 1 106. 7 116. 3 121. 4 7. 4 5. 1 7. 9 0. 4 11. 9 19. 7 33. 7 13. 7 4 1. 7 1 0. 1 10. 6 27. 4 33. 3 21. 9 Εισαγωγές και εξαγωγές (τρέχουσες τιμές) και διάρθρωση του εξωτερικού εμπορίου κατά SITC (τρέχουσες τιμές): τα εμπορικά δεδομένα δεν περιλαμβάνουν τις άμεσες επανεξαγωγές. το εμπόριο υπηρεσιών και το εμπόριο με ελεύθερες τελωνειακές ζώνες, καθώς επίσης τις άδειες εκμετάλλευσης, την τεχνογνοκιία και τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας. Τα στοιχεία βασίζονται στο ειδικό εμπορικό σύστημα. Εμχοριχές ταξινομήσεις Η Σλοβενία εισήγαγε τη Συνδιχισμένη Ονοματολογία το 1996. ΙΙριν από αυτό, χρησιμοποιούσε μια εθνική ταξινόμηση βασισμένη στο Εναρμονισμένο Σύστημα. Οι εισαγωγές καταγράφονται σε τιμές FOB, με χρονικό σημείο αναφοράς την ημερομηνία κατά την οποία τα προϊόντα τίθενται σε κυκλοφορία στη χώρα. Οι εξαγωγές καταγράφονται σε τιμές FOB, με χρονικό σημείο αναφοράς την ημε^χιμηνία κατά την οποία τα προϊόντα διασχίζουν τα σύνορα του κράτους Οι τελωνειακές στατιστικές χρησιμοποιούνται για την παρακολούθηση των στοιχείων του εξωτερικού εμπορίου Η EUROSTAT έχει μετατρέψει τα εθνικά νομίσματα σε δολάρια ΗΠΑ με την εφαρμογή τιον ετήσκυν μέσων συναλλαγματικών ισοτιμκόν τον ΔιεΟνοι'ις Νομισματικού Ταμείου. Δείκτες τιμών εξωτερικού εμπορίου: οι δείκτες υπολογίζονται από στοιχεία για οτ»νή0εις εισαγωγές και εξαγιογές. χ<ορίς επεξεργασία και χ(ορίς στοιχεία σχετικά με τις χιόρες της πρώην Γκηιγκοολαβίας. [m euros tat HI ΣΛΟΒΕΝΙΑ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ ΕΜΠΟΡΙΟ Διάρθρωση των εισαγωγών κατά κύριες χώρες (τρέχουσες τιμές) σε ποσοστό % των σι»νολικο')ν εισαγοιγοΥν 1992 1993 1994 1995 1996 1ος εταίρος 2ος εταίρος 3ος εταίρος 4ος εταίρος 5ος εταίρος άλλοι DE IT HR AT FR 25 DE 23. 7 DE 23. 2 DE 16. 2 IT 17. 2 IT 9. 1 AT 10. 3 AT 8. 5 FR 8 HR 8. 4 FR 6. 8 HR 17 IT 9. 7 84 FR AT 6 1 HR 33. 2 33. 6 35. 6 Διάρθρωση των εξαγωγών κατά κύριες χώρες (τρέχουσες τιμές) σε ποσοστό % των συνολικών εξαγο>γών 1ος εταίρος 2ος εταίρος 3ος εταίρος 4ος εταίρος 5ος εταίρος άλλοι DE IT HR FR AT 29. 5 DE 30. 3 DE 30. 2 DE 12. 4 IT 13. 5 IT 14. 6 IT 12. 1 HR 10. 8 HR 10. 7 HR 8. 7 FR 5 AT 8. 6 FR 5. 5 AT 8. 2 6. 4 FR AT 32. 3 31. 3 29. 9 21. 7 16. 9 9. 8 8. 8 6. 2 36. 5 30. 6 13. 3 10. 3 7. 2 6. 6 31. 9 Structure of export by main partners in 1996 31. 9% Structure of import by main partners in 1996 21. 7% 36. 5% 6. 2% AT 7. 2% 10. 3% Structure of export by main partners in 1996 = Διάρθρωση των εξαγωγών κατά κτ'ιριους εταίρους το 1996 Structure of import by main partners in 1996 = Διάρθρωση των εισαγωγών κατά κύριους εταίρους το 1996 AT DE FR Αυστρία Γερμανία Γαλλία HR IT Κροατία Ιταλία eurostat /U ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΙ ΛΕΙΚΤΕΣ Πληθυσμός την 1η Ιανουαρίου ΣΛΟΒΕΝΙΑ 1991 1992 1993 σε χιλιάδες 1994 1995 1999. 95 1998. 9 1994. 2 1989. 41 1989 Ποσοστό του πληθυσμού κατά ηλικία την 1η Ιανουαρίου 1995 σε ποσοστό % του στ>νολικού πληθυσμού 0-14 ετών 15-24 ετών 25 - 44 ετών 45 - 64 ετών 65 ετών και άνω Γεννήσεις ζώντων θάνατοι θάνατοι βρεφών - Κάτω του 1 έτοτις - Γεννήσεις θνησιγενών Γάμοι Διαζύγια Ακαθάριστο ποσοστό γάμων Ακαθάριστο ποσοστό διαζυγίων Φυσική αύξηση Καθαρή μετανάστευση Συνολικό ποσοστό αύξησης πληθυσμού: Συνολικό ποσοστό γονιμότητας Ποσοστό βρεφικής θνησιμότητας Ποσοστό πρόωρης εμβρυϊκής θνησιμότητας Προσδοκώμενη διάρκεια ζωής - Ανδρες - Γυναίκες Προσδοκώμενη διάρκεια ζωής - Ανδρες - Γυναίκες 18. 5 14. 7 32. 3 23. 4 12. 1 18980 18968 4. 2 0. 8 5. 5 21583 19324 178 106 8173 1828 4. 08 0. 91 1. 13 -1. 55 -0. 42 1. 46 8. 25 4. 89 69. 54 77. 38 συνολικός αριθμός 19982 19333 177 110 9119 1966 19793 20012 134 93 9022 1962 ανά χιλιάδες πληΟτκιμού 4. 57 0. 98 0. 33 -0. 2 0. 12 1. 34 8. 86 5. 47 4. 59 1 -0. 1 0. 71 0. 61 1. 31 6. 77 4. 6Χ κατά τη γέννηση 69. 45 77. 25 69. 4 77. 29 σε ηλικία 65 ετών 19463 19359 126 105 8313 1923 4. 18 0. 97 0. 05 0. 45 0. 5 1. 32 6. 47 5. 37 69. 6 77. 4 13. 3 16. 8 [Mi eurostat ΛΛ-3 ΣΛΟΒΕΝΙΑ ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Ποσοστό οικονομικής δραστηριότητας (μεθοδολογία ΑΟΕ) σε ποσοστό % των ατόμων ηλικίας άνω των 15 ετοΥν 1993 1994 1995 1996 Μέση απασχόληση 57. 6 58. 7 57. 6 σε χιλιάδες 851 882| 878 Ποσοστό ανεργίας ανά ηλικία (μεθοδολογία ΑΟΕ) σε ποσοστό % του εργατικού δυναμικού - σύνολο - κάται ταιν 25 ετών - 25 ετών και άνω Καταγεγραμμένη ανεργία (τέλος της περιόδου) 9 22. 2 7. 1 7. 4 18. 8 5. 6 7. 3 18. 8 5. 6 σε ποσοστό % του οικονομικά ενεργού πληθυσμού 14. 2 14. 5 14. 4 Δείκτες μέσης αμειβόμενης απασχόλησης κατά τάξεις NACE προηγούμενο έτος = 100 1993 1994 1995 1996 - Γεωργία, θήρα, δασοκομία και αλιεία - Ορυχεία και λατομεία - Μεταποιητικές βιομηχανίες - Παραγωγή και διανομή 7|λεκτρικής ενέργειας, φυσικού αερίου και ύιδατος - Κατασκευές - Μεταφορά, αποθήκευση και επικοινωνία 83. 3 118. 3 95 79. 7 101. 7 92. 2 90. 1 95. 2 106. 5 144. 9 94. 3 97. 2 100. 1 115. 1 95. 2 95 103. 7 98. 2 Δείκτες μηνιαίων ονομαστικών αμοιβών και μισθών κατά τάξεις NACE - Γεωργία, θήρα, δασοκομία και αλιεία - Ορυχεία και λατομεία - Μεταποιητικές βιομηχανίες -1 Ιαραγωγή και διανομή ηλεκτρικής ενέργειας, φυσικού αερίου xui ΐΊδατος - Κατασκευές - Μεταφορά, αποθήκευση και επικοινωνία Δείκτες μηνιαίων αμοιβών και μισθών - ονομαστικοί - πραγματικοί 125. 4 103. 6 118. 4 104. 3 115. 3 104. 9 Ποσοστό οικονομικής δραστηριότητας (μεθοδολογία ΑΟΕ): ποσοστό του εργατικού δ\»ναμικού στο συνολικό πλη()\κιμό ατόμων ηλικίας άνω ταιν 15 εταΥν. Αυτό το ποσοστό προκύπτει από την ΕΕΔ (έρετ»να εργατικού δυναμικού), με βάση τους ακόλουθους ορισμούς κσι συστάσεις του ΔΟΕ: Εργατικό δνναμικό: απασχολούμενοι και άνεργοι κατά την έννοια των παρακάτω ορισμών του ΔΟΕ. Απασχολούμενοι: όλα τα άτομα ηλικίας 15 ετών και άνω, τα οποία, κατά τη διάρκεια της περιόδου αναφοράς, εργάστηκαν τουλάχιστον μία ώρα έναντι μισθού ή άλλης αμοιβής ως υπάλληλοι, επιχειρηματίες, μέλη συνεταιρισμών ή συμβοηΟούντα μέλη οικογένειας. Συμπεριλαμβάνονται τα μέλη των ενόπλων δτ»νάμεων και οι γυναίκες που βρίσκονται σε άδεια μητρότητας. Ανεργοι: όλα τα άτομα ηλικίας 15 ετών και άνω, τα οποία πληρούν ταυτόχρονα και τους τρεις όρους του σχετικού ορισμού του ΔΟΕ, ήτοι: (i) δεν έχοττν εργασία· (ii) αναζητοίΊν ενεργά εργασία- και (iii) είναι έτοιμα να αναλάβουν εργασία μέσα σε ένα δεκαπενθήμερο. Στη Σλοβενία η ΔΕΕΔ δεν περιλαμβάνει τα άτομα που εκτελούν υποχρεωτική στρατιωτική θητεία και τα άτομα που ζουν σε μη ιδιωτικά νοικοκυριά (δηλαδή τον πληθυσμό συλλογικών αυμβκίχιεών). Ποσοστό ανεργίας (μεθοδολογία ΑΟΕ): - ποσοστό των ανέργων στο εργατικό δυναμικό. Αυτό το ποσοστό προκύπτει από την ΕΕΔ (έρειτνα εργατικού δίΜίμικού), με βάση τους ακόλουθους ορισμούς και συστάσεις του ΔΟΕ (βλέπε ορισμούς του ΔΟΕ παραπάνω). Στη Σλοβενία η ΔΕΕΔ δεν περιλαμβάνει τα άτομα που εκτελούν υποχρεωτική στρατιωτική θητεία και τα άτομα που ζουν σε μη ιδιωτικά νοικοκυριά. Τα άτομα σε προσωρινή απόλυση και οι εργαζόμενοι που βρίσκονται σε άδεια μητρότητας κατατάσσονται στους απασχολούμενους. Μέση απασχόληση και δείκτες μέσης αμειβόμενης απασχόλησης κατά τάξεις NACE: τα στοιχεία για τον επιχειρηματικό τομέα καλύπτουν επιχειρήσεις και άλλους οργανισμούς (οι ιδιωτικές επιχειρήσεις συμπεριλαμβάνονται μόνο <ιν έχουν τρία ή περισσότερα άτομα με αμειβόμενη απασχόληση). Τα στοιχεία πρέρχονται από έρευνες εργατικού δυναμικού. Ως εκ τούτου τα στοιχεία ΕΕΔ θεωρούνται ως ετήσια δεδομένα. Τα άτομα που έχουν και δεύτερη εργασία συμπεριλαμβάνονται. Οι ένοπλες δυνάμεις, οι μαθητευόμενοι και οι υπάλληλοι που βρίσκονται σε άδεια μητρότητας ή τους έχει χορηγηθεί παράταση της άδειας μητρότητας αποκλείονται. Καταγεγραμμένη ανεργία (τέλος της περιόδου): καταγεγραμμένη ανεργία σε ποσοστό επί τοις εκατό - εκατοστιαίο ποσοστό ταιν καταγεγραμμένων ανέργων σε σχέση με το μη στρατιωτικό οικονομικά ενεργό πληΟυομό, με βάση τη δειγματοληπτική έρευνα εργατικού δυναμικού. Τα στοιχεία για την καταγεγραμμένη ανεργία βασίζονται στο μηνιαίο διοικητικό μητρα'χι ανεργίας. Δείκτες μηνιαίων αμοιβών και μισθών: οι δείκτες μηνιαίων πραγματικών αμοιβών και μισθών προκύπτουν από τη διαίρεση των δεικτών των ακαθάριστων ονομαστικών αμοιβών και μιαΟο'ιν με τους δείκτες τιμών καταναλωτή. Τα στοιχεία για τον επιχειρηματικό τομέα καλύπτουν επιχειρήσεις και άλλους οργανισμούς (οι ιδιωτικές επιχειρήσεις συμπεριλαμβάνονται μόνο αν έχοι»ν τρία ή περισσότερα άτομα με αμειβόμενη απασχόληση). Οι αποδοχές εξωτερικών σι»νεργατών και συ(φούλο>ν δεν m eurostat m καλύπτονται. Τα στοιχεία καλύπτοι»ν επίσης όλες τις επιδοτούμενες από τον προϋπολογισμό οργανώσεις. Τα άτομα που έχο\>ν και δεύτερη εργασία συμπεριλαμβάνονται. Οι ένοπλες δ\»νάμεις, οι μαθητευόμενοι και οι υπάλληλοι που βρίσκονται σε άδεια μητρότητας ή τους έχει χορηγηθεί παράταση της άδειας μητρότητας αποκλείονται. ΣΛΟΒΕΝΙΑ eurostat ttb ΣΛΟΒΕΝΙΑ ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ Κρατικός προϋπολογισμός σε δισεκατομμύρια εθνικού νομίσματος 1990 1991 1992 1993 1994 1995 - Ενοποιημένο εισόδημα κεντρικής διοίκησης - Επιχορηγήσεις - Ενοποιημένες δαπάνες κεντρικής διοίκησης - Ενοποιημένες δαπάνες δημοσίου - Ενοποιημένο έλλειμμα / πλεόνασμα κεντρικής διοίκησης - Έλλειμμα / πλεόνασμα δημοσίου 606. 06 77. 3. 54 933. 36 5. 28 -5. 04 -6. 46 Κρατικός προϋπολογισμός σε ποσοστό % του ακαθάριστου εγχοιριου προϊόντος - Ενοποιημένες δαπάνες κεντρικής διοίκησης - Ενοποιημένες δαπάνες δημοσίου - Ενοποιημένο έλλειμμα / πλεόνασμα κεντρικής διοίκησης - Έλλειμμα / πλεόνασμα δημοσίου 42. 2 41. 9 42. 5 0. 4 -0. 3 -0. 3 Κρατικός προϋπολογισμός: αυτά τα στοιχεία αφορούν την κεντρική διοίκηση και το δημόσιο, όπως αυτά δημοσιεύονται στην Επετηρίδα Δημοσιονομικών Στατιστικών τονΔΝΤ( 1996) (GFSY)- περιλαμβάνεται επίσης η παρουσίαση της χώρας στην GFSY. Επειδή η GFSY δεν περιέχει στατιστικές για το δημόσιο, αλλά για τα μεμονωμένα επίπεδα διοίκησης χοιριστά, οι ενοποιημένες σειρές που παρουσιάζονται εδώ ελήφθησαν από στοιχεία της κεντρικής και τοπικής διοίκησης και αναπροσαρμόστηκαν μέσω ενοποίησης των επιμέροτ*ς διακυβερνητικών μεταβιβάσεων. Παρά το γεγονός ότι οι στατιστικές καλύπτουν τα στοιχεία για την κεντρική και τοπική διοίκηση που δημοσιεύονται στην GFSY, η κάλτιψη μπορεί να μην είναι εξαντλητική εάν μερικές μονάδες κεντρικής ή τοπικής διοίκησης δεν συμπεριλαμβάνονται σ'αυτήν. Ένα μέτρο της διεξοδικότητας της κάλυψης μπορεί να ληφθεί με την σύγκριση, στην GFSY, της σημείωσης για την κάλυτΡη των δεδομένων για τις μεμονωμένες χώρες με τον κατάλογο μονάδων κεντρικής και τοπικής διοίκησης. Πρέπει να σημειωθεί ότι το έλλειμμα / πλεόνασμα που χρησιμοποιείται εδώ είναι ίσο με το εισόδημα και τις επιχορηγήσεις μείον τις δαπάνες και δεν λαμβάνει υπόψη το δανεισμό μείον τις αποπληρωμές (βλ. κατωτέρω). Η παρουσίαση ταιν διακυβερνητικών μεταβιβάσεων στους συνημμένους πίνακες περιορίζεται στις τρέχουσες μεταβιβάσεις και τις μεταφορές κεψαλαίαιν, που αποτελούνται από τις επιχορηγήσεις και τις τρέχουσες επιδοτήσεις και επιδοτήσεις κεφαλαίου μεταξύ των διαφόρων επιπέδων διοίκησης. Αλλα είδη συναλλαγών που πραγματοποιούνται μεταξύ τοιν κυβερνητικών επιπέδων, όπως οι πληρωμές τοιν φόρων και των εισφορών κοινωνικής ασφάλισης των εργοδοτών και οι αμοιβαίες σγορές αγαθών και υπηρεοκόν, δεν κατατάσσονται κανονικά ως διακυβερνητικές μεταβιβάσεις και δεν έχουν ληφθεί υπόψη στη διαδικασία ενοποίησης. Τέλος, δεν είναι σαφές εάν η απουσία δεδομένων για τις τρέχουσες μεταβιβάσεις και τις μεταφορές κεφαλαία™ πρέπει να αποδοθεί στην απουσία μεταβιβάσεαιν ή στην έλλειψη στοιχείων- σε όλες τις περιπτο'χιεις, η απουσία πληροφοριών για τις μεταβιβάσεις θεωρείται ότι αντιπροσωπεύει μηδενικές μεταβιβάσεις. α. Οι κρατικές δαπάνες αποτελούνται από τις δαπάνες που πραγματοποιεί σε μετρητά το δημόσιο για τρέχοντα και κεφαλαιουχικά αγαθά και υπηρεσίες, πληρωμές τόκων, τρέχουσες μεταβιβάσεις και μεταφορές κεφαλαία^· δεν περιλαμβάνονται, όμως, οι συναλλαγές που δεν πραγματοποιούνται σε μετρητά. β. Το έλλειμμα / πλεόνασμα είναι ίσο με το εισόδημα σε μετρητά και τις επιχορηγήσεις σε μετρητά μείον τις δαπάνες σε μετρητά. Αυτή η μέτρηση του ελλείμματος / πλεονάσματος διαφέρει από ατιτήν που χρησιμοποιείται στις GFS, η οποία ισούται με το εισόδημα σε μετρητά και τις επιχορηγήσεις σε μετρητά, μείον τις δαπάνες σε μετρητά, μείον τον καθαρό δανεισμό. Αυτός ο αποκλεισμός του καθαρού δανεισμού (που συνίσταται, στη μεθοδολογία GFS, σε πράξεις επί χρηματοοικονομικών στοιχείων ενεργητικού και παθητικού που πραγματοποιούνται μάλλον για ειδικούς λόγους πολιτικής, παρά για λόγους ρετκπότητας) φέρνει τη μέτρηση του ελλείμματος / πλεονάσματος που παρουσιάζεται εδώ πιο κοντά στην έννοια της καθαρής δανείοληψίας / καθαρής δανειοδότησης των εθνικών λογαριασμών. Επίσης, ως αποτέλεσμα αυτού του αποκλεισμού, τα έσοδα από ιδιωτικοποιήσεις (που ταξινομούνται ως επιστροφές στη μεθοδολογία GFS) δεν λαμβάνονται τ>πόψη στον υπολογισμό του ελλείμματος / πλεονάσματος που παροικιιάζεται στους συνημμένους πίνακες (και επομένως δεν μειώνουν το έλλειμμα). ΠΞΡΑ eurostat /le ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ Νομισματικά μεγέθη - Νομισματικό μέγεθος ΜΙ - Οιονεί χρήμα Συνολικά αποθέματα (δεν περιλαμβάνεται ο χρυσός, τέλος της περιόδου) Μέσα βραχυπρόθεσμα επιτόκια - επιτόκιο δανεισμού - επιτόκιο καταθέσεων Επίσημο προεξοφλητικό επιτόκιο (τέλος της περιόδου) Συναλλαγματικές ισοτιμίες δολαρίου ΗΠΑ Μέσος όρος της περιόδου Τέλος της περιόδου Συναλλαγματικές ισοτιμίες ECU Μέσος όρος της περιόδου Τέλος της περιόδου ΣΛΟΒΕΝΙΑ 1995 | 1996 1. 62 5. 84 1. 66 6. 34 1990 | 1991 | | 1994 1992 | | 1993 Δισεκατομμύρια (10Λ9) δολάρια ΗΠΑ 1. 35 4. 45 Εκατομμύρια (10Λ6) δολάρια ΗΠΑ 787. 8 1498. 98 1820. 79 2297. 36 % το χρόνο 49. 61 32. 65 1 USD =. SIT 39. 42 27. 89 16 24. 84 15. 32 10 19. 3 11. 19 10 27. 57 56. 69 81. 29 98. 7 113. 24 131. 84 128. 81 126. 46 118. 52 125. 99 135. 36 141. 48 1 ECU =. SIT 34. 164 76. 017 105. 523 132. 604 153. 222 155. 025 179. 213 119. 516 147. 090 155. 551 "165. 581 177. 273 Νομισματικά μεγέθη (τέλος της περιόδου): Χρήμα (ΜΙ): περιλαμβάνει τις καταθέσεις όψεως και το νόμισμα (χρήμα) που βρίσκεται έξω από τις τράπεζες. Οιονεί χρήμα. Περιλαμβάνει τις προθεσμιακές καταθέσεις, τις καταθέσεις ταμιευτηρίου και τις καταθέσεις σε ξένο νόμισμα. Η EUROSTAT έχει μετατρέψει τα εθνικά νομίσματα σε δολάρια ΗΠΑ εφαρμόζοντας τις ετήσιες συναλλαγματικές ισοτιμίες τέλους περιόδου του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου. Συνολικά αποθέματα (δεν περιλαμβάνεται ο χρυσός, τέλος της περιόδου): οι στατιστικές για τα επίσημα συναλλαγματικά αποθέματα λαμβάνονται από τις μηνιαίες διεθνείς χρηματοοικονομικές στατιστικές (ΔΧΣ) του ΔΝΤ. Τα συνολικά αποθέματα (μη περιλαμβανομένου του χρυσού) ορίζονται ως το σύνολο των ξένων νομισμάτων (στ^νάλλαγμα) που κατέχουν οι κεντρικές τράπεζες και των λοιπών (ακαθάριστων) απαιτήσεων έναντι μη μόνιμων κατοίκων ημεδαπής. Αυτός ο ορισμός αποκλείει τις απαιτήσεις έναντι μόνιμων κατοίκων ημεδαπής που εκφράζονται σε ξένο νόμισμα. Σύμφωνα με τον ορισμό, τα επίσημα σ\>ναλλαγματικά αποθέματα υπολογίζονται με βάση τις συναλλαγματικές ισοτιμίες και τιμές της αγοράς, που ισχύουν στο τέλος της υπό εξέταση περιόδου Τα συνολικά αποθέματα (μη περιλαμβανόμενοι) του χρυσού) που δημοσιεύονται στις ΔΧΣ μπορεί να διαφέρουν από τα στοιχεία που δημοσιεύονται από τις εθνικές αρχές. Μερικοί παράγοντες που συμβάλλουν στην εμφάνιση πιθανιόν διάφορων είναι η αξιολόγηση της αποθεματικής θέσης στο Ταμείο και η διαφορετική αντιμετώπιση ταιν απαιτήσεων σε μη μετατρέψιμα νομίσματα. Μέσα βραχυπρόθεσμα επιτόκια: τα δεδομένα λαμβάνονται από τις μηνιαίες διεθνείς χρηματοοικονομικές στατιστικές (ΔΧΣ) του ΔΝΤ. Τα μέσα βραχυπρόθεσμα επιτόκια δανεισμού και καταθέσεων αφορούν τους μέσους όρους της περιόδου. Τα επιτόκια δανεισμού αντιστοιχούν γενικά στα μέσα επιτόκια που χρεώνονται για τα δάνεια που χορηγούνται από τις τράπεζες που υποβάλλουν στοιχεία Τα επιτόκια καταθέσεων αντιστοιχούν στα μέσα επιτόκια καταθέσεων όψεως και προθεσμιακών καταθέσεων ή στα μέσα επιτόκια προθεσμιακών καταθέσεων. Αυτά τα επιτόκια μπορεί να μην είναι απόλυτα συγκρίσιμα μεταξύ των επιμέρο\>ς χωρίον, στο βαθμό στον οποίο η αντιπροσωπευτική αξία των τραπεζών αναφοράς και τα συστήματα στάθμισης ποικίλλουν. Συναλλαγματικές ισοτιμίες δολαρίου ΗΠΑ: συναλλαγματικές ισοτιμίες του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, όπως παρουσιάζονται στην έκδοση: "Statistiques Financières Internationales". eurostat a? ΠΛΗΘΩΡΙΣΜΟΣ (μεταβολές σε διάστημα 12 μηνών) Ποσοστιαία μεταβολή των ΔΤΚ κατά τον τρέχοντα μήνα σε σχέση με τον αντίστοιχο μήνα του προηγούμενου έτους (τ / τ-12) ΣΛΟΒΕΝΙΑ Ιαν. Φεβρ. Μάρτ. Απρ. Μάιος Γ Ιούνιος! Ιούλιος Τ Αύγ. Σεπτ. Οκτ. Νοέμβρ. Δεκ. 20. 6 19. 9 19. 7 21. 7 20. 6 21. 6 22. 3 22. 5 22. 0 20. 9 20. 4 19. 7 19. 5 18. 2 15. 2 15. 2 14. 0 12. 6 11. 4 10. 8 9. 4 8. 3 8. 5 9. 6 11. 5 11. 0 10. 6 10. 8 10. 5 9. 7 10. 4 8. 9 9. 3 19. 5 8. 9 9. 1 Inflation (% change of CPI) 1993 1994 1995 1996 25. 0 Inflation (% change of CPI) = Πληθωρισμός (μεταβολή % του ΔΤΚ) Jan-94 = Iuv. -94 Mar = Μάρτ. May = Μάιος Jul = Ιούλ. Sep = Σεπτ. Nov = Νοέμβρ. Jan-95 = Ιαν. -95 Jan-96 = Ιαν. -96 ΠΛΗΘΩΡΙΣΜΟΣ (μεταβολές σε διάστημα 12 μηνών): τα ποσοστά πληθωρισμού (μεταβολές σε διάστημα 12 μηνών) στηάατανται στην ποσοστιαία μεταβολή των ΔΤΚ κατά τον τρέχοντα μήνα σε σχέση με τον αντίστοιχο μήνα του προηγούμενου έτους. Τα ποσοστά πληΟιορισμού βασίζονται στοτ»ς εθνικούς ΔΤΚ, οι οποίοι δεν είναι απόλυτα σιτγκρίσιμοι ούτε μεταξύ των επιμέρους τιποψήφιων χωρών ούτε με τους Εναρμονισμένους Δείκτες Τιμών Καταναλωτή της ΕΕ (χρησιμοποίηση διαφορετικών μεθόδων, εννοιών και πρακτικιόν για τον υπολογισμό το>ν ΔΤΚ). Ο πληθωρισμός (μεταβολές σε διάστημα 12 μην<όν) βασίζεται σε δεδομένα του ΔΟΕ. euros tat M ΣΛΟΒΕΝΙΑ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ Διάρθρωση του ΑΕγχΠ κατά οικονομικές δραστηριότητες (NACE, τρέχουσες τιμές) - Ορτ>χεία και λατομεία - Μεταποιητικές βιομηχανίες - Παραγωγή και διανομή ηλεκτρικής ενέργειας, φυσικού αερίου και ύδατος Δείκτες όγκου βιομηχανικής παραγωγής κατά τάξεις NACE - Σύνολο - Ορυχεία και λατομεία - Μεταποιητικές βιομηχανίες - Παραγωγή και διανομή ηλεκτρικής ενέργειας, φυσικού αερίου και ύδατος 1993 | σε ποσοστό % του ακαθάριστοι» εγχώριου προϊόντος 1995 1996 1994 | | 1. 2 29. 5 2. 7 1. 3 29. 7 2. 8 1. 2 28. 1 2. 8 προηγούμενο έτος = Ι (Χ) 106. 4 94. 9 106. 7 107. 8 102 100. 9 102. 6 99. 7 101. 0 100. 4 101. 1 100. 8 Δείκτες όγκου βιομηχανικής παραγωγής κατά τάξεις NACE αντίστοιχη περίοδος του προηγούμενου έτους = Ι (Κ) 1993Q1 1993Q211993Q3 1993Q4 1994Q1 1994Q2 1994Q3 1994Q4 - Σ\Μ)λθ - Ορτιχεία και λατομείσ - Μεταποιητικές βιομηχανίες - Παραγωγή και διανομή ηλεκτρικής ενέργειας, φυσικού αε )ίον και ύδατος 1995Q1 1995Q211995Q3 1995Q4 1996Q1 1996Q2 1996Q311996Q4 αντίστοιχη περίοδος του προηγούιμενου έτους = 100 109. 6 104. 5 110. 5 107. 7 101. 6 97. 7 103. 3 84. 1 98. 8 109. 8 100. 6 115. 1 98. 3 93. 4 96. 6 95. 5 94. 9 86 96. 2 99. 3 99. 2 103. 5 98. 9 99 103. 4 119. 5 103 91. 5 107. 1 94. 6 106. 5 112 Διάρθρωση του ΑΕγχΠ κατά οικονομικές δραστηριότητες (NACE, τρέχουσες τιμές): η διάρθρακιη του ΑΕγχΠ κατά οικονομικές δραστηριότητες (NACE) υπολογίζεται σε αγοραίες τιμές Δείκτες όγκου βιομηχανικής παραγωγής κατά τάξεις NACE: η βιομηχανική παραγωγή καλύπτει τις εξορττκτικές και λατομικές δραστηριότητες, τις μεταποιητικές βιομηχανίες και την παροχή ηλεκτρικής ενέργειας φυσικού αερίου και ύδατος (σύμφωνα με τους τίτλους Γ, Δ και Ε της ονοματολογίας NACE). Οι δείκτες βιομηχανικής παραγωγής καλύπτουν τις επιχειρήσεις που απασχολούν δέκα ή περισσότερους εργαζόμενοτις, εκτός από εκείνες που ασκοΐ»ν τις ακόλουθες δραστηριότητες: εκδόσεις, παροχή φιχπκού αερίου, ατμού και ύδατος. ΥΠΟΔΟΜΗ Σιδηροδρομικό δίκτυο Σιδηροδρομικές μεταφορές - μεταφορές εμπορετϊμάτων - μεταφορές επιβατών Αριθμός συνδρομητών τηλεφώνου Αριθμός κατοίκων ανά επιβατικό αυτοκίνητο eurostat 1993 Τ 1994 1995 Σε χλμ. ανά 1000 km2 59 or κχ(ΐτι>|ΐμύρκι τόνους ή or XiXu>|iFÎ(*)(oV*; αιφ«τ>ς 566 590 595 ανά χιλι/ιΛίς πληΟΪκιμ»') κάτοικοι 310 2. 8 IIe) ΣΛΟΒΕΝΙΑ ΓΕΩΡΓΙΑ Εδαφική έκταση κατά κατηγορίες χρήσης γης σε χιλιάδες εκτάρια 1992 1993 1994 1995 1996 - σύ>νολο - γεωργική γη -δάση - αροτραίες γαίες - μόνιμα λιβάδια και βοσκότοποι Γεωργική γη κατά νομικό καθεστώς - κρατική επιχείρηση - συνεταιρισμοί -άλλη 2025 777 1071 245 560 2025 773 1071 245 558 2025 751 1094 234 501 2025 783 1098 230 2025 230 417 (τε ποσοστό % της γεωργικής γης Μερίδιο του ΑΕγχΠ - Γεωργία, θήρα, δασοκομία και αλιεία (NACE Α+Β) Δείκτες όγκου ακαθάριστης γεωργικής παραγωγής Κύριες καλλιέργειες με βάση την έκταση - δημητριακά εκ των οποίων: σίτος - πατάτες - ζαχαρότευτλα - κτηνοτροφικά τεύτλα Κύριες καλλιέργειες με βάοη την παραγωγή (απόδοση) - δημητριακά εκ των οποίων: σίτος - πατάτες - ζαχαρότευτλα - κτηνοτροφικά τεύτλα Πωλήσεις ή προμήθεια ζώων με προορισμό την σφαγή - χοίροι - βοοειδή - πουλερικά 1992 1993 1994 σε ποσοστό % του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος 4. 3 1995 4. 3 1996 προηγούμενο έτος = 100 96. 5 106. 4 103. 6 σε χιλιάδες εκτάρια 119. 6 43. 7 29 3 6 110. 5 42 23 5 6 107 42 24 6 6 σε εκατόκιλα /εκτάριο 38 38. 4 127 379 190. 5 51 43. 3 174 452 319. 3 50. 3 42. 3 190 432 313. 1 117. 5 42. 6 30 3 6 36. 2 41. 9 122 306 171. 8 107 40. 8 22 6 4 39. 4 204 485 1992 1993 1994 σε χιλιάδες τόνους βάρους ζώντος ζώου 1995 1996 39. 2 30. 8 58. 5 41. 6 35. 2 64. 5 43. 8 37. 8 63. 8 Ένταση εκτροφής ζωικού κεφαλαίου (τέλος της περιόδου) κεφάλια ανά 1000 εκτάρια γεωργικής γης - βοοειδή εκ των οποίων: αγελάδες - πρόβατα - χοίροι εκ των οποίων: Οηλτ»κοί χοίροι 603 262 23 627 268 35 κεφάλια ανά 1000 εκτάρια αροτραίας γης 2440 2530 Μερίδιο του ΑΕγχΠ: η διάρθρωση του ΑΕγχΠ κατά οικονομικές δραστηριότητες (NACE) υπολογίζεται σε αγοραίες τιμές Δείκτες όγκου ακαθάριστης γεωργικής παραγωγής: ολίαθηβη των μέσων τιμο»ν αγοράς κατά τη διάρκεια τιον τριών τελελτταίων ετών. euroetat m A U S T R IA H U N G A RY POMURSKA KOROSKA L PODRAVSKA σ > i SAVINJSKA >~~-. GORENJSKA "L > V_ZASAVSKA \ ITALY GORISKA V 7 '"~\. LJUBLJANA ^ / \ -^ • WyJ ς - Αι SPODNJE POSAVSKA OSREDNJESLOVEN8KA r-J» *\ ,~ <. DOŒNJSKA V NOTRANJSKO-ièiASKA \ OBALNO-KRASKA "s h ri • C R O A T IA Slovenia 1995 Legend: A/ Country boundary A/ Region boundary COUNTRY NAME REGION NAME CnYNAME Selected major settlements: (1 000 inhabitants) ο • • • 200-250 250 - 500 500-1000 >1000 General information about the country: Age groups (in years): A I cm <15 15- 65 >65 Uving standard (in 1993): ECU 5 455 (QDP per capita) Area: 20 256 km2 Administrative regions: 12 Population: 1 987 500 Source: Statistical Office of Th· Republie of 8lovenia Cartography and geographic Information management: QI8CO i 15 t- 45 Km m ISSN 0254-1483 COM(97) 2010 τελικό ΕΓΓΡΑΦΑ GR 11 01 06 Αριθ. καταλόγου : CB-CO-97-378-GR-C ISBN 92-78-22905-9 Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων L-2985 Λουξεμβούργο /Si