title: Mededeling van de Commissie over de sociale en arbeidsmarktdimensie van de informatiemaatschappij - De mens voorop - de volgende stappen

eurovoc_concepts:
EU employment policy
information technology
labour market
social policy

text: COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN Brussel, 23. 07. 1997 COM(97) 390 def. MEDEDELING VAN DE COMMISSIE OVER DE SOCIALE EN ARBEIDSMARKTDIMENSIE VAN DE INFORMATIEMAATSCHAPPIJ De mens voorop - de volgende stappen De sociale en arbeidsmarktdimensie van de informatiemaatschappij De mens voorop - de volgende stappen INHOUDSOPGAVE Samenvatting en toelichting I. II. De mens voorop - de volgende stappen: het doel van deze mededeling Een informatiemaatschappij voor iedereen 1. Toegang tot de informatiemaatschappij : het beleid van de overheid kan het verschil uitmaken 2. Versterking van de democratie en verbetering van de overheidsdiensten 3. De informatiemaatschappij voor meer gelijke kansen voor mannen en vrouwen 4. Technologie ten behoeve van gehandicapten 5. Ondersteuning van de ontwikkeling van de systemen voor gezondheidszorg III. Het werken in de informatiemaatschappij 1. Flexibiliteit en zekerheid: zoeken naar het juiste evenwicht 2. Bescherming van de gegevens van werknemers 3. Het scheppen van een toereikend kader voor telewerken 4. Ondersteunen van de sociale dialoog als hulpmiddel voor de verandering 5. Gezondheid en veiligheid op het werk IV. De kansen omzetten in banen 1. Kennis van de verandering inde werkgelegenheid en de productie 2. Het benutten van het potentieel voor nieuwe banen 3. Vaardigheden voor leven en werken 4. ICT en de modernisering van de openbare diensten voor de arbeidsvoorziening V. De sociale dimensie van de informatiemaatschappij - de toekomst Bijlage: Lijst met acronymen en afkortingen / ^ Samenvatting en toelichting De informatiemaatschappij vertegenwoordigt een van de allerbelangrijkste veranderingen van onze tijd, met enorme mogelijkheden voor de samenleving in haar geheel. Maar de omvang en de snelheid van de verandering in een steeds globaler wordende economie, betekenen ook uitdagingen voor het individu en voor bepaalde groepen burgers en regio's. Daarom moet, zoals in Agenda 2000 van de Commissie wordt gezegd, in de openbare gedachtenwisseling en het overheidsbeleid meer ruimte worden ingeruimd voor de sociale en arbeidsmarktdimensie van de informatiemaatschappij. Om het belang van de sociale dimensie te onderstrepen, heeft de Commissie in 1995 een groep van deskundigen op hoog niveau en een forum voor de informatiemaatschappij in het leven geroepen. In 1996 heeft de Commissie een Groenboek met als titel Leven en werken in de informatiemaatschappij: de mens voorop gepresenteerd, als uitnodiging tot een politieke, sociale en burgerlijke dialoog. Naar aanleiding van het groenboek is langdurig gediscussieerd over de sociale en arbeidsmarktkwesties en het groenboek heeft de noodzaak onderstreept van geïntegreerde beleidsreacties op tal van verschillende terreinen van bestuur. sociale dimensie in de ontwikkeling van beleidsmaatregelen in overeenstemming brengen van sociale, economische en Deze mededeling geeft een overzicht van de vooruitgang die is geboekt bij het inpassen van de voor de informatiemaatschappij en laat zien welke uitdagingen ons te wachten staan bij het met elkaar technologische doeleinden. Zij vormt een onderdeel van het actieprogramma Europa in de voorhoede van de wereldwijde informatiemaatschappij. Er zijn drie hoofddoelen: het vergroten van de bekendheid met de sociale gevolgen van de informatiemaatschappij, het - waar nodig - inpassen van een informatiemaatschappij-dimensie in alle beleidsmaatregelen en acties op sociaal terrein en het vaststellen van specifieke acties die bedoeld zijn om de bijdrage van de tot de bevordering van de werkgelegenheid en de maatschappelijke integratie te maximaliseren. informatiemaatschappij 1. Gemeenschappelijke principes voorde ontwikkeling van de informatiemaatschappij In het Groenboek De mens voorop is, ter begeleiding van de beleidsmaatregelen voor de informatiemaatschappij, een reeks gemeenschappelijke principes voorgesteld die gebaseerd zijn op de ideeën en waarden die ten grondslag liggen aan de Europese Unie. Tijdens de overlegprocedure hebben deze principes algemene instemming gevonden. De Commissie is van mening dat de basisdoeleinden van beleidsmaatregelen op het gebied van de informatiemaatschappij moeten zijn: • verbeteren van de toegang tot de informatie • versterken van de democratie en de sociale gerechtigheid • bevorderen van de inzetbaarheid en het levenslang leren • versterken van het vermogen van de economie van de Europese Unie om een duurzame groei en werkgelegenheid te bereiken • verkrijgen en versterken van gelijke kansen voor mannen en vrouwen • bevorderen van de maatschappelijke integratie van mensen met bijzondere behoeften en kansarmen ter verbetering van hun positie en hen daarbij ondersteunen • verbeteren van de kwaliteit en de efficiëntie van de overheidsadministratie. I b 2. Toegang tot ICT1 bij het leren, werken en leven van deze zijn: beschikbaarheid, Voor het bereiken van de hierboven genoemde doelen: gelijkheid en efficiëntie is de toegang tot de hulpmiddelen van de informatiemaatschappij van fundamenteel belang. De continuïteit, toegang verschillende dimensies betaalbaarheid, toegankelijkheid en bewustzijn. Al naar gelang de manier waarop deze dimensies worden behandeld, zal de weegschaal doorslaan naar een integrerende of naar een niet integrerende maatschappij. Beleidsmaatregelen van de overheid kunnen het verschil uitmaken. De Commissie dringt er derhalve bij de lidstaten op aan bij de ontwikkeling van de nationale informatiestrategieën voor deze toegang een van de eerste plaatsen in te ruimen. De Commissie zal deze kwestie eveneens behandelen in haar toekomstig overzicht van de omvang, de kwaliteit en de betaalbaarheid van universele dienstverlening. Tevens zal zij uitwisseling van ervaringen, discussies, evaluatie en benchmarking van strategieën en beleidsmaatregelen, in het bijzonder die welke de toegang eenvoudiger maken, organiseren. Gedachtig de opvattingen die het Europees Parlement kenbaar heeft gemaakt, zal de Commissie de andere communautaire Instellingen vragen met haar samen te werken bij het opstellen van een mededeling over de strategie ter vereenvoudiging van de toegang tot openbare informatie. De kwestie van het evenwicht tussen de geslachten in de informatiemaatschappij moet meer aandacht krijgen, om ervoor te zorgen dat de potentiële voordelen gelijkelijk worden verdeeld en om het gevaar van een verscherping van de bestaande vormen van segregatie te voorkomen. De Commissie zal initiatieven op verschillende niveaus om de toegang tot ICT voor gehandicapten te verbeteren en om de bekendheid met de mogelijkheden van ICT om de gezondheidsstelsels te vergroten, verder uitbreiden. De Commissie heeft als haar mening te kennen gegeven dat informatiemaatschappij een van de de schepping van een gebruikersvriendelijke voornaamste doelstellingen van het komende vijfde kaderprogramma voor OTO dient te zijn. 3. Flexibiliteit en zekerheid in het arbeidsleven ICT bieden aanzienlijke mogelijkheden om de productiviteit en dus de welvaart te verbeteren door middel van nieuwe manieren om het werk te organiseren. Het groenboek De mens voorop heeft het begrip ingevoerd van een nieuw evenwicht tussen flexibiliteit voor de ondernemingen en zekerheid voor de werknemers, als basis voor zo'n moderne werkorganisatie. De Commissie heeft dit idee ook bevorderd via het nieuwe groenboek Partnerschap voor een nieuwe werkorganisatie, om de sociale partners ertoe aan te zetten een kader te ontwikkelen voor een productievere, participerende en lerende organisatie van het werk. Naast deze discussie heeft de Commissie voorgesteld in het kader van het vijfde kaderprogramma voor OTO het Europese onderzoek naar een nieuwe organisatie van het werk uit te breiden. Er zal een Europees netwerk van nationale instituten op dit terrein worden opgezet. De Commissie zal in 1998 een mededeling presenteren met daarin een analyse van de situatie ten aanzien van de geheimhouding van gegevens over werknemers. De Commissie zal met de sociale partners overleg gaan plegen over het kader voor de ontwikkeling van het telewerken en zij zal de rol van de sociale dialoog vergroten, teneinde de structurele verandering te vergemakkelijken, en ICT te ontwikkelen als hulpmiddel voor het beleid op het gebied van gezondheid en veiligheid op het werk. 4. Inzetbaarheid voor meeren betere banen Een van de dringendste behoeften voor de lidstaten is die aan meer en betere banen. Modernisering van de economieën en verbetering van de productiviteit zijn een eerste vereiste. Het gebruik van ICT is een essentieel punt. Een fundamentele structurele hindernis voor de groei van de werkgelegenheid is echter dat de vaardigheden zich maar langzaam in de Europese aan nieuwe technologische structuren aanpassen. Daarom wordt Informatie- en communicatietechnologieën / c~ werkgelegenheidsstrategie, die door de Europese Raad in Amsterdam is versterkt, steeds meer de nadruk gelegd op inzetbaarheid als sleutel voor het beter functioneren van de arbeidsmarkten. Er is een nieuwe cultuur van levenslang onderwijs, opleiding en leren noodzakelijk, ondersteund door een selectieve herstructurering van de overheidsuitgaven ten behoeve van de investering in menselijke hulpbronnen. De Commissie zal, via Doelstelling 4 van het Europees Sociaal Fonds en het communautair initiatief ADAPT, de investering in menselijke hulpbronnen blijven ondersteunen. Nog eens 162 miljoen ecu is voor de periode 1997-99 toegewezen aan de "Opbouw van de informatiemaatschappij" (ADAPT-BIS). De Commissie ondersteunt ook maatregelen nen om gebruik te maken van de mogelijkheden die de sociale economie voor de werkgelegenheid biedt. Om het functioneren van de arbeidsmarkt te verbeteren, zal de Commissie de ontwikkeling en het gebruik van ICT voor het moderniseren van de Europese openbare diensten voor arbeidsbemiddeling, alsmede de koppeling van nationale vacaturesystemen via EURES, aanmoedigen. 5. Actie op nationaal, Europees en international niveau In het laatste hoofdstuk wordt samengevat op welke manier de Commissie de sociale dimensie zal versterken via acties op alle niveaus; • op nationaal en regionaal niveau, waar de Commissie de lidstaten steun zal verlenen om de lopende ontwikkeling van hun strategieën voor de informatiemaatschappij een sterke sociale dimensie te verlenen • op communautair niveau, waar de Commissie in alle relevante communautaire beleidsmaatregelen rekening zal houden met de sociale dimensie en gebruik zal maken van de mogelijkheden van de ICT als hulpmiddel voor het werkgelegenheids- en het sociaal beleid • op internationaal niveau, waar de Commissie op de desbetreffende internationale fora de ontwikkeling en het gebruik van technologieën die de sociale cohesie en de leef-, leer- en arbeidsomstandigheden voor alle groepen in de maatschappij kunnen helpen verbeteren, zal bevorderen. let 3. De mens voorop - de volgende stappen: het doel van deze mededeling 1. De ontwikkeling van de informatiemaatschappij biedt enorm grote mogelijkheden om verbetering te brengen in de manier waarop de Europeanen leven en werken. De omvang en het tempo van de technologische verandering in een steeds meer globale economie, betekenen echter ook een aantal uitdagingen voor onze maatschappij. Het veranderingsproces moet op een zodanige wijze worden begeleid, dat vertrouwen wordt geschapen in de mogelijkheden van de informatiemaatschappij om de kwaliteit van het bestaan van de mensen te verbeteren. De Commissie heeft het belang van deze kwesties onderstreept in haar actieplan De weg van Europa naar de infomiatiemaatschappij uit 1994 en in juli 1996 heeft zij een groenboek gepresenteerd onder de titel Leven en werken in de informatiemaatschappij: De mens voorop1. 2. In het groenboek is gevraagd om op- en aanmerkingen over de manier om optimaal te profiteren van de informatiemaatschappij, in het bijzonder op het gebied van de werkorganisatie, de werkgelegenheid en de sociale cohesie, alsmede over een reeks gemeenschappelijke principes voor de ontwikkeling van de informatiemaatschappij in Europa. Het was tevens gebaseerd op de werkzaamheden van twee onafhankelijk groepen die door de Commissie waren opgericht een groep van deskundigen op hoog niveau betreffende de sociale aspecten van de informatiemaatschappij en een forum voor de informatiemaatschappij op brede basis. De eerste verslagen van beide groepen zijn als aanvulling op het groenboek gepubliceerd2 en in mei 1997 heeft de groep van deskundigen op hoog niveau haar eindverslag gepresenteerd, dat deze mededeling ondersteunt3. 3. De overlegprocedure - die tijdens een colloquium in september 1996 in Dublin4 officieel is begonnen - vormde de aanleiding voor een levendige discussie op drie onderling verwante niveaus: politieke dialoog, sociale dialoog en burgerlijke dialoog. In totaal zijn meer dan 130 reacties binnengekomen5, waarvan meer dan 40% van niet-gouvemementele organisaties (NGO's) afkomstig was. Uit de discussie is gebleken dat men algemeen instemt met de volgende punten: • als men wil dat iedereen van de informatiemaatschappij profiteert, moet deze een sterke sociale dimensie krijgen, waarbij niet alleen het sociaal beleid in de informatiemaatschappij wordt geïntegreerd, maar de informatiemaatschappij ook als hulpmiddel wordt gebruikt om een meer geïntegreerde en lerende maatschappij te bevorderen; • er is bijzondere aandacht nodig om te voorkomen dat de informatiemaatschappij bestaande scheidslijnen binnen de maatschappij verder verscherpt. De mensen maken zich zorgen over de invloed die de informatiemaatschappij zal hebben op hun banen en over het risico dat een maatschappij van mensen met en mensen zonder informatie wordt geschapen; • hoewel de verschuiving in de richting van de informatiemaatschappij hoofdzakelijk door de markt wordt bepaald, moeten de overheden een belangrijke rol spelen bij het vormgeven aan dit proces, waarbij zij evenwicht moeten zien te bereiken tussen beleidsmaatregelen ter vergroting van de gelijke kansen en de zekerheid en beleidsmaatregelen ter bevordering van de flexibiliteit en het aanpassingsvermogen; 1 De regionale dimensie van de informatiemaatschappij wordt behandeld in de mededeling van de Commissie Cohesie in de informatiemaatschappij COM(97) 7 def. 2 Bouwen aan een informatiemaatschappij voor iedereen. Eerste overwegingen van de groep van deskundigen op hoog niveau, januari 1996; Netwerken voor mensen en hun gemeenschappen. Eerste jaarverslag van het forum voor de informatiemaatschappij, juni 1996 3 Bouwen aan een informatiemaatschappij voor iedereen. Eindverslag van de groep van deskundigen op hoog niveau, april 1997 4 De stukken "Verslag over het colloquium van Dubliin" en "Basisdocument over het colloquium van Dublin" geven een samenvatting en de bijzonderheden van de discussies tijdens de conferentie, in situ en op de voor deze gelegenheid gecreëerde website. 5 De Commissie zal als afzonderlijk document een gedetailleerd verslag publiceren van de reacties die officieel zijn ingezonden. Er zijn 25. 000 gedrukte exemplaren verspreid en de website is ongeveer 20. 000 keer bezocht. <Cs • hoewel de eerste verantwoordelijkheid bij de lidstaten berust, is voor de Europese Unie een belangrijke rol weggelegd. 4. In de onderhavige mededeling - die deel uitmaakt van het permanente actieprogramma van de Commissie Europa in de voomoede van de wereldwijde informatiemaatschappij - wordt de strategie van de Commissie uiteengezet om de sociale dimensie van de informatiemaatschappij verder te ontwikkelen, in het bijzonder in de context van Agenda 2000. Zij heeft drie hoofddoelen: • coördinatie van het proces van de bewustmaking voor de sociale gevolgen van de • informatiemaatschappij voor de arbeidsmarkt en op sociaal gebied; inpassing - waar nodig - van een informatiemaatschappij-dimensie in alle beleidsmaatregelen en acties op sociaal terrein, met name op Europees niveau; • vaststelling van specifieke acties die bedoeld zijn om de bijdrage van de tot de bevordering van de werkgelegenheid en de informatiemaatschappij maatschappelijke integratie te maximaliseren. 5. In het bijzonder is zij gebaseerd op de gemeenschappelijke principes die uiteengezet zijn in het groenboek - en ruime instemming hebben gevonden tijdens het overleg - waarin wordt gezegd dat de basisdoeleinden van het overheidsbeleid terzake van de informatiemaatschappij zouden moeten zijn: • verbeteren van de toegang tot de informatie; • versterken van de democratie en de sociale gerechtigheid; • bevorderen van de inzetbaarheid en het levenslang leren; • versterken van het vermogen van de economie van de Europese Unie om duurzame groei en werkgelegenheid te bereiken; • verkrijgen en versterken van gelijke kansen voor mannen en vrouwen; • bevorderen van de maatschappelijke integratie en ondersteunen van mensen met bijzondere behoeften en kansarmen om hun positie te verbeteren; • verbeteren van de kwaliteit en de efficiency van de overheidsadministratie. 6. De lidstaten dragen de eerste verantwoordelijkheid wanneer het gaat om het beleid voor de zaken die in deze mededeling aan de orde komen. Tijdens het overleg heeft de Commissie met de lidstaten vergaderd om informatie over lopende initiatieven uit te wisselen. Een aanzienlijk aantal van hen heeft strategische plannen of programma's voor de informatiemaatschappij ontwikkeld7, een tweede groep is bezig groenboeken op te stellen die gevolgd moeten worden door concrete actieprogramma's8 en de rest bezit initiatieven, projecten of programma's ter bevordering van het onderzoek of de implementatie van toepassingen op bepaalde gebieden. De voornaamste sociale aspecten die men bestudeerd heeft, betreffen toegang, onderwijs en opleiding, elektronische toegang tot overheidsinformatie, behoud van het cultureel erfgoed en demonstratieprojecten voor toepassingen van openbaar belang. 7. Het feit dat plaatselijke, regionale, nationale en Europese strategieën en initiatieven naast elkaar bestaan, maakt de complementariteit en de coördinatie van de verschillende acties oodzakelijk. Van haar kant kan de Commissie door middel van haar eigen strategie en programma's een bijdrage leveren tot de ontwikkeling van de sociale dimensie van de informatiemaatschappij door • de lidstaten te ondersteunen bij het ontwikkelen en uitvoeren van hun strategieën en programma's; • op gebieden waar zij verantwoordelijk voor is specifieke initiatieven te nemen 6 COM (96)607 def. 7 België, Denemarken, Duitsland, Ierland, Luxemburg, Nederland, Finland, Zweden en het Verenigd Koninkrijk 8 Spanje, Portugal en Oostenrijk 2 ® in het sociaal beleid en andere beleidsvormen rekening te houden met de informatiemaatschappij; • ervoor te zorgen dat in de communautaire programma's voor OTO volledig rekening wordt gehouden met de technologische programma's9; • op internationaal niveau actief te zijn. 8. De Europese strategie voor de informatiemaatschappij, die in 1994 is vastgesteld, heeft al succes opgeleverd en zij heeft op veel beleidsterreinen een grote impact gehad, zowel op Europees als is van mening dat de sociale dimensie van de op nationaal niveau. De Commissie informatiemaatschappij verder moet worden versterkt om de kansen te grijpen die de informatiemaatschappij biedt. Dat was de stimulans voor het groenboek De mens voorop. In de onderhavige mededeling wordt de toekomstige strategie van de Commissie op dit terrein uiteengezet. II. Een informatiemaatschappij voor iedereen 11. 1 Toegang tot de informatiemaatschappij: het beleid van de overheid kan het verschil uitmaken levenskwaliteit van de mensen 9. Om zowel de economische en sociale voordelen van de technologische vooruitgang te kunnen te kunnen verbeteren, moet de genieten als de informatiemaatschappij gebaseerd zijn op de principes van gelijke kansen, participatie en integratie van iedereen. Dat kan alleen het geval zijn, als iedereen toegang heeft tot minstens de meest essentiële nieuwe diensten en toepassingen die de informatiemaatschappij biedt Deze toegang heeft verschillende dimensies: beschikbaarheid, continuïteit, betaalbaarheid en bewustzijn. Al naar gelang de behandeling van deze aspecten, slaat de weegschaal door naar een integrerende of een niet integrerende maatschappij. Het beleid van de overheid kan hier het verschil uitmaken. 10. De modeme infrastructuur, tegen betaalbare prijzen toepassingen en diensten dienen beschikbaar te zijn. Het bedrijfsleven zal zijn inspanningen op dat gebied maximaliseren als de regeringen voor een adequate wetgeving zorgen, die eerlijke concurrentie en innovatie bevordert Hiertoe moeten de lidstaten zich aan het tijdschema houden dat voor de liberalisatie van de telecommunicatiemarkten is overeengekomen, hetgeen het concurrentievermogen van de telecommunicatiesector en de economie in haar geheel zal verbeteren en nieuwe kansen voor de particuliere sector zal bieden om nieuwe toepassingen en diensten aan te bieden. Om ervoor te zorgen dat alle regio's van het liberalisatieproces profiteren, heeft de Commissie de lidstaten ook aanbevolen van telecommunicatienetwerken en daarnaast maatregelen ter stimulering van de vraag te nemen10. en modernisering voltooiing voorrang verlenen aan de te 11. De Commissie heeft de lidstaten ook gestimuleerd na te denken over de omvang van de universele dienstverlening en over het begrip openbare toegang. Het feit dat in het Verdrag van Amsterdam een nieuw artikel is opgenomen over diensten van algemeen economisch belang, benadrukt het belang van deze kwestie, met name voor achterstandsgroepen en personen die in landelijke en perifere regio's wonen. De technologische ontwikkeling en de liberalisatieprocessen hebben de kosten van het opslaan, verwerken en verzenden van gegevens drastisch verlaagd. De prijs van de hardware en software voor communicatie en ICT kan echter nog steeds een hinderpaal vormen. De beschikbaarheid van personal computers en de toegang tot Internet in de eigen woning, blijven hoofdzakelijk beperkt tot de hogere inkomensgroepen en hooggeschoolden. 'De Commissie heeft de schepping van een gebruikersvriendelijke informatiemaatschappij voorgesteld als een van de technologische en wetenschappelijke doelstellingen van het komende 5e kaderprogramma voor OTO '° Mededeling van de Commissie Cohesie en de informatiemaatschappij COM (97) 7 3 12. Deze snel veranderende technologische context betekent dat de universele dienstverlening een dynamisch, zich ontwikkelend begrip is, dat voortdurend moet worden aangepast ais men wil dat het aan de behoeften en verwachtingen van de mensen voldoet. De toegang tot geavanceerde diensten en toepassingen via punten voor openbare toegang, zoals bibliotheken, scholen en andere ontmoetingsplaatsen, wordt door sommigen als een plaatsvervanging voor universele dienstverlening beschouwd. Op soortgelijke wijze adviseert de groep van deskundigen op hoog niveau het begrip "universele dienstveriening aan de gemeenschap" te onderzoeken, door de universele dienstverlening uit te breiden met de toegang op basisniveau tot nieuwe informatiediensten, maar de verplichting tot universaliteit te beperken tot bepaalde instellingen. Bovendien heeft de Adviesgroep concurrentievermogen de oprichting aanbevolen van kennismiddelencentra om de toegang tot kennis over de nieuwe technologieën en de vereiste vaardigheden te vergemakkelijken. 11 13. Of iedereen toegang krijgt hangt van de toegankelijkheid af. De IT-hardware en -diensten dienen zodanig te worden ontworpen dat zij bepaalde groepen niet discrimineren door hindernissen op te werpen en deze groepen zodoende uit te sluiten van het gebruik ervan. Het begrip "universeel ontwerp" kan voor de toekomst belangrijk blijken12 en de onderzoeksprogramma's en de industrie dienen nog meer moeite te doen om de hindernissen die door een onjuist ontwerp worden opgeworpen, aan te pakken. Meer algemeen gezegd: de gebruikersvriendelijkheid van software en hardware is bepalend, met name voor ouderen die moeilijkheden kunnen ondervinden bij het verkrijgen van toegang tot de nieuwe technologische omgeving. Als zij de mogelijkheid hadden om Internet via de TV te raadplegen zouden bijvoorbeeld veel meer mensen in staat zijn gebruik te maken van de nieuwe diensten van de informatiemaatschappij. 14. De toegang is ook afhankelijk van de feit of de mensen zich bewust zijn van de mogelijkheden die de informatiemaatschappij biedt. Voor een effectieve, onpartijdige bewustmaking is het nodig dat ICT in onze onderwijsstelsels, met name op school, worden geïntegreerd. Er bestaan enige aanwijzingen dat het grote publiek niet goed op de hoogte is met de technologieën en met de manier waarop men aan de informatiemaatschappij kan deelnemen; dit geldt met name voor vrouwen. De vergroting van de kennis van ICT onder ouderen wordt, vooral in de context van de demografische trends, het levenslang leren en de vaststelling van flexibele overgangsroutes van lidstaten richten zich via werk naar pensionering, steeds belangrijker. Sommige bewustmakingscampagnes tot bepaalde groepen. De recente uitnodiging van de Commissie in het raam van het meerjarenprogramma voor de informatiemaatschappij, concentreert zich op het indienen van voorstellen voor uitvoerbaarheidsstudies, demonstratieactiviteiten en begeleidende maatregelen, waaronder acties die op specifieke sociale groepen13 gericht zijn. Doelstelling: Door het bevorderen van be$chikbaa/heïdf betaalbaarheid, toégankölijl^löïei '- -\ ^ en bevwstejjn de toegang voor iedereen garanderen t Voornaamste • Qe Commissie: acties: * dringt er b| de lidstaten op aan ervoor te zorgen dat de toegang een t\un strategieën voor de essentiële doelstelling vormt van Informatiemaatschappij; • zal per 1 januari 1998 de omvang, de kwaliteit, het peil en de betaalbaarheid van de universele dienstverlening beoordelen en hiervan verslag doen, en voor 31 december 1999 verslag uitbrengen over net functioneren van de richtlijn betreffende de toepassing van open netwerken voor telefonie en over de universele dienstverlening; • zal bewustrnalyngsacties blijven ontwikkelen en zal, óp basis van h£t 11 Enhancing European Cometitiveness. Adviesgroep concurrentievermogen, december 1995 '^ Zo ontwikkelt de Deense regering proefactiviteiten ter bevordering van samenwerking om te komen tot een "universeel ontwerp" van IT-prodiucten en -diensten. 13 Zie uitnodiging tot het indienen van voorstellen 97/C 148/07 van de Commissie. PB nr. C 148/15 van 16. 5. 97 Europese onderzoek naar projecten en acties op het gebied van de (ESIS), een uitwisseling van ervaringen, stformatiemaatschappij discussies, evaluatie en en beleidsmaatregelen, toegang vergemakkelijken, organiseren; in het bijzonder van die welke de "benchm«"kinçf strategieën van » zal de haalbaarheid bestuderen van "kennismiddetencentra* om Je de technologieën vaardigheden van tot toegang en Informatiemaatschappij te vereenvoudigen. de IS. 2. Versterking van de democratie en verbetering van de overheidsdiensten 15. De verschijning van communicatie via netwerken, zoals Internet, heeft een veel eenvoudiger en goedkoper verspreiding van informatie mogelijk gemaakt, waardoor naast de traditionelere vormen van massamedia, plaatselijke, regionale, nationale en internationale communicatie tot bloei kon komen. Anderzijds zullen de ontwikkeling en het imago van een krachtige informatiemaatschappij echter worden geschaad als men de bestaande normen en gebruiken in de openbare media negeert, bijvoorbeeld door de ondermijning van het pluralisme of door ongebreidelde toegang van gewelddadig, racistisch of pornografisch materiaal tot Internet toe te staan. Deze laatste kwestie is door de Commissie behandeld in haar groenboek Bescherming van minderjarigen en de menselijke waardigheid in de context van de audiovisuele en informatiediensten^4 en in haar mededeling Illegale en schadelijke inhoud op het Internet15. 16. Dan is er nog de kwestie van de openheid van bestuur en de manier waarop in het overheidsbeleid de mogelijkheden van ICT kunnen worden benut om democratische processen en rechten te ondersteunen, bij voorbeeld door de elektronische democratie te ontwikkelen, de toegang tot overheidsdocumentatie te verbeteren en specifieke diensten te ontwikkelen voor groepen die geen gemakkelijke toegang tot informatie hebben (bijvoorbeeld immigranten en hun gezinnen). Aan het opnemen van de Europese Instellingen in initiatieven voor openheid van bestuur zouden aanzienlijke voordelen verbonden zijn en dus dienen er specifieke proefinitiatieven te komen. Openbare "informatiekiosken" en toegangspunten kunnen een essentiële rol spelen bij het overbruggen van de kloof bij het verschaffen van toegang tot informatie in het kader van de openbare dienstverlening. Een zeer intensieve, doeltreffende interactie met het plaatselijk en regionaal bestuur kan een van de snelste manieren zijn om te laten zien wat de mogelijkheden van de informatiemaatschappij zijn. Sommige regio's en plaatsen hebben al netwerken gevormd om te leren, te informeren en ontwikkelingen uit te wisselen. Initiatieven als het IRIS-initiatief16, de proefprojecten van RISI17 en de wedstrijd onder de titel Bangemann Challenge18 hebben in aanzienlijke mate geholpen het bewustzijn te vergroten en voorbeelden van goede praktijken te verspreiden. 17. De Commissie is bezig een groenboek op te stellen over de toegang tot en het gebruik van informatie in de overheidssector, teneinde een discussie over de mogelijkheden van communautaire beleidsacties op gang te brengen en er zodoende voor te zorgen dat rekening wordt gehouden met de rechten van de mensen op toegang tot informatie in de overheidssector en de voorwaarden voor commercieel gebruik en exploitatie van dergelijke informatie. De Commissie verricht binnen verschillende programma's (bijvoorbeeld IDA19, lnfo-2000 en andere 14COM(96)486def. 15COM(96)487der. 16 Inter-Regional Information Society Initiative, waarbij Valencia, Piemonte, Midden-Macedonie, Saksen, Nord Pas-de- Calais en Noordwest-Engeland strategieën vaststellen voor het vormgeven aan de informatiemaatschappij in deze regio's en ervaringen uitwisselen 17 Regional Information Society Initiative, uitgevoerd in het raam van artikel 6 van de Verordening van het Europees Sociaal Fonds en artikel 10 van de Verordening van het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling 18 Wedstrijd in het gebruik van Informatietechnologieën in steden van vergelijkbare grootte, georganiseerd door de stad Stockholm in 1994 19 Communautaire actie betreffende de totstandbrenging van transeuropese telematicanetwerken ten behoeve van de uiwisseling van gegevens tussen overheidsdiensten, 1995-1997. Dit programma ondersteunt projecten als EURES 5 onderdelen van het kaderprogramma voor OTO) activiteiten om telematica-toepassingen voor overheidsdiensten te helpen ontwikkelen. Doelstelling: Bevorderen van het innoverend gebruik van ICT in ovemeidsdîônsten en sïröngètl normen voor praktik en inhoud van op internet gebaseerde gegeven^'snJI A &$ diensten ^, Voornaamste De Commissie zal; acties: « overeenkomstig de desbetreffende wens van het Europees Parlement20 tezamen met de overige Europese Instellingen een corrvmiricaöe- en tnformatiestrategie gaan opzetten om de toegang tot de Instellingen voor het grote publiek en organisaties te vergemakkelijken; » naar aanleiding van de resolutie van de Raad van 17 februari 1995^ r 4e Sdstaten verzoeken de invoering van zelfregulerende systemen ter bescherming tegen schadelijk matenaaï op internet aan te moedigen en op het niveau van de Europese Unie de titwisseSng van de beste praktijken en de bevordering van het onderzoek naar technieken ter ondersteuning van het werk van dergelijke organisaties coördjnefen; » in de eerste helft van 1998 naar aanleiding van de discussie over hel groenboek over de toegang tot en het gebruik van informatie in de overheidssector een mededeling presenteren met voorstellen voor acties. II. 3. De informatiemaatschappij voor gelijke kansen voor mannen en vrouwen 18. De informatiemaatschappij biedt de gelegenheid de gelijke kansen voor mannen en vrouwen te bevorderen en het arbeids- en het dagelijks leven opnieuw vorm te geven. Er moet echter meer worden gedaan om ervoor te zorgen dat de potentiële voordelen adequaat worden verwezenlijkt en dat bestaande soorten van segregatie niet worden verergerd. Aangezien relatief weinig vrouwen natuurwetenschappen en technologie studeren, hebben zij momenteel minder kansen ten volle te profiteren van de kansen op werk die door nieuwe technologieën geboden worden (bijvoorbeeld wat betreft banen voor hooggekwalificeerd personeel in de ICT-industrieën, waar vrouwen ondervertegenwoordigd zijn). In verband hiermee zijn verdere inspanningen noodzakelijk om ervoor te zorgen dat men op school met ICT vertrouwd raakt, en wel zonder een van beide geslachten te bevoordelen, en om het kwalificatiepeil te verhogen (zie hoofdstuk IV. 3) en daarbij tevens de flexibiliteit in de arbeidstijd en de zekerheid van de werknemers te bevorderen22. 19. ICT kunnen een positiever en meer gediversificeerd beeld van de vrouw helpen verspreiden, de mentaliteit helpen veranderen en de vrouwen helpen een actievere rol te spelen bij de productie van informatie. Projecten in het raam van het 4e communautair actieprogramma inzake gelijke kansen23 omvatten de oprichting van Europese databanken voor vrouwelijke deskundigen en beleidsvormers, het gebruik van ICT als leermiddel voor kansarme vrouwen en het gebruik van Internet om het bewustzijn voor de gelijkheid van de geslachten te vergroten. (European Employment Services), TESS (Telematics for Social Security) en EUPHIN (European Union Public Health Information Network) 20 Verslag van het Europees Parlement over de mededelingen van de Commissie De informatiemaatschappij: van Korfoe tot Dublin en Europa in de voorhoede van de wereldwijde informatiemaatschappij-permanent actieprogramma. PE 221. 848/def. 21 PB nr. C70 van 6 maart1997 22 De sociale partners hebben op 6 juni 1997 een Europese kaderovereenkomst over deeltijdwerk gesloten om aan de discriminatie van deeltijdwerkers een einde te maken 23 Besluit van de Raad van 22. 12. 95. PB L 335 van 31. 12. 1995 6 Doelstelling: Bewustmaking voor de genderdiroensiç van de informatiemaatscKapp^^^ Voornaamste De Commisie zal: acties: * het Raadgevend Comité voor gelijke kansen van mannen en vrouwen verzoeken advies uit te brengen over de manieren om de integratie vierde van ten aanzien van het actieprogramma communautair initiatief EMPLÖYMENT-NOW; de te bevorderen, vooral informatiemaatschappij het in • een rondetafelbijeenkomst met het bedrijfsleven beleggen teneinde de betekenis van de informatiemaatschappij voor de gelijkheid van mannen en vrouwen te evalueren en de conclusies daarvan presenteren op de komende Europese conferentie over de genderdimensie van de activiteiten van de Structuurfondsen; • de ontwikkeling stimuleren van websites voor projecten die krachtens net vierde actieprogramma worden gefinancierd en van het networking met projecten die krachtens andere communautair programma*$ worden gefinancierd, • h de tweede helft van 1997 samen met het Europees Parlement een conferentie over de rol van vrouwen in de natuurwetenschap organiseren. II. 4. Technologie ten behoeve van gehandicapten 20. In het groenboek is benadrukt hoe ICT moeten worden gebruikt om een betere kwaliteit van het bestaan en gelijke kansen voor gehandicapten te bevorderen. De afgelopen tien jaar zijn toepassingen ontwikkeld die specifiek gericht zijn op de behoeften van gehandicapten en toepassingen voor algemeen gebruik die voor deze groep van bijzondere betekenis zijn. Deze toepassingen hebben nieuwe kansen geboden voor de toegang tot dienstverlening op afstand (bijvoorbeeld telegeneeskunde), voor het thuis verrichten van transacties (bijvoorbeeld teleshopping), voor nieuwe vormen van participatie (bijvoorbeeld leren op afstand en telewerken) en voor communicatie met andere personen (bijvoorbeeld videotelefonie). Een spectaculair voorbeeld hiervan is het systeem voor relaisdiensten dat in beide richtingen, van geschreven tekst naar stem en van stem naar geschreven tekst, omzet. Relaisdiensten zijn in de VS op ruime schaal verspreid als dienstverplichting en zij stellen doven of mensen met spraakstoomissen in staat met anderen te communiceren. De wetgever moet zoveel mogelijk rekening houden met de specifieke behoeften van gehandicapten met betrekking tot de universele dienstverlening. 21. Bijzonder belangrijke uitdagingen op dit gebied zijn: de kosten van de ontwikkeling van toegangssoftware voor gebruik zowel door natuurlijke personen als door openbare verstrekkers van informatie en de aard en het formaat van de informatieverstrekking, die vaak discriminerend werken ten aanzien van slechtzienden of mensen met leermoeilijkheden. Het is eveneens van belang dat de verstrekking en ontwikkeling van IST-diensten op creatieve en flexibele wijze worden benaderd. De Commissie heeft een interne ad hocgroep opgedragen24 te onderzoeken welke ruimte er aanwezig is voor een bijzonder initiatief op Europees niveau, dat voortborduurt op de ervaring met ICT-toepassingen voor gehandicapten in het verleden. De Commissie heeft voorgesteld om in het komende vijfde kaderprogramma voor OTO acties op te nemen die zich op de maatschappelijke integratie van gehandicapten concentreren. 24Mededeling van de Commissie Gelijke kansen voor gehandicapten , C0M(96) 406 7 Doelstelling: He* tœvorderer* van de toegang lot en de ^ehôndfcâpten m de ihformatiemaâtschappi Voornaamste De Commissie zal het initiatief nemen om: acties: # de samenwerking te bevorderen tussen de industrie, de onderzoekslnstjlüten m de gebruikers (met name het Europees Gehanolcaplenforum)» om specificaties op tesstellen die aangepast zijn aan de gehandicapten» een. pjjdrage te leveren tot de omzetting van de resultaten van dé OTO In betaalbare producten en adviezen en opleiding te verstrekken orr* te helpen fcf het gebruik ervan; * of de komende evaluatie van de universele dienstverlening na te gaan we&e diensten dienen te worden opgenomen in de definitie van universele dienstverlening om te voorzien in de behoeften van de gehandicapten en op welke manier de universele dienstverlening zich mettertijd zou kunnen ontwikkelen; * fa de context van het meerjarenprogramma voor de ^om^atiefnaatschapp|. projecten te blijven bevorderen In verband met gehandicapten; * de samenwerking op dit gebied, waarmee h het raam van de transaöantischè; agenda eén begin wordt gemaakt, te verstevigen. 11. 5. Ondersteuning van de ontwikkeling van systemen voor gezondheidszorg 22. Het gebruik van ICT zorgt voor een radicale verandering van de technologieën van de gezondheidszorg en helpt de diagnostische en therapeutische mogelijkheden te verbeteren. Er komen in hoog tempo toepassingen beschikbaar voor de identificatie van verspreide gevallen van besmettelijke ziekten, het epidemiologisch toezicht en de toepassing van medische kennis ten behoeve van patiënten die in afgelegen gebieden wonen. Andere voorbeelden van het gebruik ervan zijn het beschikbaar stellen van meer informatie voor zelfverzorging en thuiszorg. Het blijft echter van essentieel belang om, zoals de werkgroep van deskundigen op hoog niveau heeft benadrukt, te voorkomen dat de relatie tussen patiënt en zorgverlener een onpersoonlijk karakter krijgt. 23. De toename van het gebruik van ICT kan ook helpen de kosten te verlagen en de normen voor kwaliteitscontrole te verbeteren. Hiervoor is het noodzakelijk dat het personeel in de gezondheidszorg bij de reorganisatie van de systemen wordt betrokken, de vaardigheden van het personeel opnieuw beoordeeld worden en normen worden ontwikkeld. In de sector van de gezondheidszorg dient er met name voor te worden gezorgd dat de bescherming van de gegevens met name wat de medische dossiers en ethische normen betreft, wordt gewaarborgd. Ook met de kwestie van de beroepsverantwoordelijheid en de desbetreffende aansprakelijkheid dient rekening te worden gehouden. 24. Het vierde kaderprogramma voor OTO ondersteunt momenteel meer dan 100 projecten voor telematica-toepassingen op het gebied van de gezondheidszorg, die variëren van samenwerking tussen gezondheidswerkers met behulp van telematica en informatie van burgers, tot telediagnose, teleconsulten en eerste hulp. De Commissie heeft voorgesteld in het vijfde kaderprogramma voorrang te verlenen aan de ontwikkeling van gecomputeriseerde medische systemen en veilige gezondheidsnetwerken met groot vermogen. De Commissie besteedt eveneens veel aandacht aan de gevolgen voor de gezondheid van de radiomagnetische straling van mobiele communicatieapparatuur. Deze werkzaamheden worden aangevuld met de haalbaarheidsstudies die met de Global Healthcare Applications Projects25 van de G7 verband houden. De Commissie heeft onlangs drie Europese normalisatie-instituten verzocht een gemeenschappelijk werkprogramma voor normen op te zetten en uit te voeren, teneinde de ontwikkeling van ICT-technologieën in de gezondheidssector te versnellen. Doelstelling: Bewustmaking voor de mogelijkheden die de gezóndheidsstelsels te verbeteren - ICT bezien - o m I d è] {O. ^ s Voornaamste De Commissie zal: acties: • een verslag opstellen om de gevolgen van de informatiemaatschappij voor de gezondheid te evalueren, met een overzicht van de OTO op dit gebied en de middelen om de resultaten te combineren; en de gevolgen telematica-toepassingen • de resultaten van het onderzoek in de communautaire kaxfórprogramma's voor OTO dat verband houdt met de gezondheid, met name op het gebied van mobteie van communicatieapparatuur voor de gezondheid, benutten en verspreiden; • gebruik maken van ICT om voor de gehele Gemeenschap een netwerk te ontwikkelen van gezondheidsgevens die gericht zijn op het vaststellen van trends m het vóórkomen van ziekten, het evalueren van de gevolgen van beleidsmaatregelen ten behoeve van de volksgezondheid en het uitwisselen van informatie over bedreigingen voor de voiksgezonofteid en b) het verspreiden en ondersteunen van Europese programma's voor de volksgezondheid; gemeenschappelijk gebruiken voor het a) © versterken van de internationale samenwerking om ervoor te zorgen dat de proefprojecten van de G-7 de nodige foliow-up krijgen, Hl. Werken in de informatiemaatschappij 111. 1. Flexibiliteit en zekerheid: zoeken naar het juiste evenwicht 25. De informatiemaatschappij is verantwoordelijk voor grondige veranderingen in de organisatie van ondernemingen. De invoering van nieuwe technologie leidt echter niet automatisch tot betere prestaties. Er zijn aanwijzingen dat voor een geslaagde invoering van de ICT een geïntegreerde aanpak nodig is, waarbij de invoering van ICT gecombineerd wordt met organisatorische veranderingen en de ontwikkeling van menselijke hulpbronnen. Een van de essentiële boodschappen van het groenboek De mens voorop was, dat er een goed onderbouwde discussie moest worden gehouden over de modernisering van het arbeidsleven en in het bijzonder over de manier waarop een nieuw evenwicht tussen flexibiliteit en zekerheid kon worden bereikt 26. Tijdens het overleg is gebleken dat de werknemers en de vakbonden zich zorgen maken over de mogelijkheid dat de invoering van de ICT en de nieuwe vormen van de werkorganisatie een grotere onzekerheid van betrekking en slechtere arbeidsvoorwaarden meebrengt, en zij wijzen er met klem op dat de rechten van de mensen moeten worden geëerbiedigd en beschermd. In het toont men zich bezorgd over bepaalde groepen werknemers (bijvoorbeeld bijzonder laaggeschoolde werknemers, telewerkers en in het algemeen vrouwen). Sommigen nebben erop gewezen dat ook hooggekwalificeerde werknemers (bijvoorbeeld programmeurs) getroffen kunnen worden, aangezien ICT het mogelijk maken werk uit te besteden naar andere delen van de wereld. Tegenover het proces van de aanpassing van het personeel aan de eisen en lasten 25 Internationale harmionisatie van de gegevenskaarten in de gezondheidszorg, een telegeneeskundige, meertalige en muttidscipiriare viereritwintiguursdienst voor toezicht en rioodgevallen in de gehele wereld 9 van de informatiemaatschappij, moet staan dat men de werknemers betrekt bij het ontwerpen, selecteren en toepassen van technologieën en organisatorische veranderingen. 27. Het groenboek van de Commissie Partnerschap voor een nieuwe werkorganisatie26 vestigt de aandacht op de manier waarop nieuwe vormen van werkorganisatie een belangrijke bijdrage kunnen leveren tot een concurrerender economie. De Commissie heeft voorts door middel van de mededeling Modernisering en verbetering van de sociale bescherming in de Europese Unie21 een bijdrage geleverd tot een herbezinning op de instellingen van het arbeidsleven. Doelstelling 4, het communautair initiatief ADAPT (met inbegrip van de informatiemaatschappij-component ADAPT- BIS) en het LEONARDO-programma ondersteunen de invoering van nieuwe vormen van werkorganisatie door het opleiden van werknemers en managers, het vergoten van hun technische vaardigheden, het helpen van kleine en middelgrote ondernemingen om nieuwe, op vernieuwing gerichte managementideeën in te voeren, het ontwikkelen van middelen voor het anticiperen op vaardigheden waarop het beleid voor de ontwikkeling van menselijke hulpbronnen kan worden gebaseerd en het verbeteren van de structuren en systemen ter ondersteuning van de opleiding. Het Eerste actieplan voor innovatie in Europa van de Commissie Innovatie ter bevordering van groei en werkgelegenheid28 heeft een reeks transnationale acties gelanceerd om te zoeken naar de beste praktijken op het gebied van het management en de opleiding, alsmede naar opleidingen voor beheersing van de innovatie om nieuwe vormen van organisatie van het bedrijfsleven te stimuleren. Doelstelling: Öevctfderen van kennis over en bewust maken voor nieuwe yornftèri' 'yjSÖ we&organïsatieen <& bescherming van de rechten van <fe wefóierrtpft'' *: * | | §j Voornaamste De Commissie zal; acties:. • in de eerste helft van 1998, naar aanleiding van de discussie over Partnerschap vooreen nieuwe werkorganisatie, voorstellen doen voor actie; in ale in partnerschap met de doelstellingen van de Structuurfondsen en de communautaire initiatieven EMPLOYMENT en ADAPT controleren, om ervoor te zorgen dat de werkorganisatie volledig wordt geïntegreerd en zij zal bi] het opstellen van voorstellen voor de herziening van de Structuurfondsen rekening houden met de resultaten; lidstaten, de ÊSF-programmering <» een Europees netwerk ontwikkelen - en daarbij specialisten op dat terrein zoals de Acteur C&pep29 en de Europese Stichting tot verbetering van tfe levens* en arbeidsomstandigheden betrekken - met het oog op de versterking van de O en O op organisatorisch gebied in Europa en daar&i goede praktijken vaststellen en uitwisselen, de samenwerking bevorderen en achtergebleven sectoren en regio's ondersteunen; • voorstellen om in het raam van de kaderprogramma's voor OTO en het actieprogramma voor innovatie verder onderzoek te laten doen naar nieuwe methoden van werkorganisatie en productie. 111. 2. Bescherming van de gegevens over werknemers 28. Dank zij ICT is het thans gemakkelijker dan ooit om informatie op te slaan, te verwerken en te bereiken. Een voortdurend toezicht op en verzameling van gegevens over verschillende aspecten 26 COM (97)128 def. 27 COM (97) 102 def. 28 COM (96) 589 def. ^ De Acteur Groep is een informele werkgroep die eens per jaar vergadert om ervaringen uit te wisselen over de ontwikkeling van nieuwe vormen van werkorganisatie; de leden van de groep zijn afkomstig van nationale instituten die zich bezighouden met arbeidsomstandigheden en organisatorische veranderingen 10 van de activiteiten van de werknemers, hetzij om veiligheidsredenen, hetzij voor het meten en verbeteren van de productiviteit, eventueel zonder dat de werknemers daarvan weten, is mogelijk. De ICT bieden echter ook enorme mogelijkheden voor het verzamelen en verwerken van gegevens over het persoonlijk gedrag, de activiteiten en de eigenschappen van de werknemer, met ernstige gevolgen wanneer van de gegevens een onjuist gebruik wordt gemaakt 29. In alle lidstaten wordt met een uitgebreide wetgeving getracht natuurlijke personen en hun fundamentele rechten ten aanzien van de verwerking van persoonsgegevens te beschermen. Op communautair niveau is deze wetgeving bij Richtlijn 95/46 geharmoniseerd, met als doel de hindernissen ten aanzien van het vrije verkeer van persoonsgegevens uit de weg te ruimen en tegelijkertijd een hoge mate van bescherming van de fundamentele rechten en in het bijzonder van het recht op privacy te garanderen. Sommige kwesties echter, zoals de verwerking van gegevens over de gezondheid van de werknemers, de rol van de werknemersvertegenwoordigers of het gebruik van technische controleapparaten, moeten mogelijk verder onderzocht worden om de specifieke behoeften aan bescherming voor werknemers te beoordelen. De huidige nationale wetgeving geeft een tamelijk fragmentarische reeks regels die specifiek verband houden met de verwerking van gegevens over werknemers. Doelstelling: Deg^r^irr^u^r^vanvvierkrtemersgegevens " • • , '! • •. - A Voornaamste De Commissie zal acties: • jn de eerste helft van 1998 een mededeling presenteren, met daarin een analyse van de situatie ten aanzien van de bescherming van de rechten en vrijheden van de werknemers, met name het recht op privacy met betrekking tot het verwerken van gegevens en het gebruik van technische controleapparaten; • technologieën ter verbetering van de geheimhouding stimuleren* in de context van het vijfde kaderprogramma voor OTO III. 3. Het scheppen van een toereikend kader voor telewerken 30. Naast het populaire beeld van telewerkers als mensen die thuis werken en met hun werkgever verbonden zijn via ICT, omvat het telewerken ook vormen als multisite-telewerken, freelance telewerken en telewerkcentra. Telewerken biedt een hele reeks potentiële voordelen voor natuurlijke personen, het bedrijfsleven en de maatschappij. De omvang van het telewerken blijft echter nog achter bij de oorspronkelijke verwachtingen. Dit staat in contrast tot de blijkbaar grote en stijgende belangstelling van de mensen voor telewerken30. Sommige regeringen (bijvoorbeeld Nederland, Zweden en Italië) hebben proefprojecten voor telewerken bij de overheid gelanceerd. 31. In 1996 heeft de Commissie, in samenwerking met de Europese Stichting tot verbetering van de levens- en arbeidsomstandigheden, een vergelijkend onderzoek ingesteld naar het nationale arbeidsrecht, de voorschriften terzake van de veiligheid en de sociale zekerheid en collectieve onderhandelingen met betrekking tot telewerken. Er blijkt geen gemeenschappelijke wettelijke definitie van telewerken te bestaan en er is nauwelijks specifieke wetgeving. Sommige vormen van telewerken vallen onder algemene wetgeving en andere onder specifieke voorschriften voor thuiswerken of zelfstandigen. In enkele gevallen zijn collectieve arbeidsovereenkomsten gesloten en in andere gevallen behandelen individuele overeenkomsten - zowel schriftelijke als informele - een aantal kwesties in verband met telewerken. Zowel de groep van deskundigen op hoog niveau als het forum voor de informatiemaatschappij heeft geadviseerd de lidstaten de juridische en 30 Men schat dat er in 1994 in Europa (EUR-12) ongeveer 1,25 miljoen telewerkers waren, zo'n 1,21% van de Europese beroepsbevolking. (Eindverslag van het TELDET-project. Empirica en Work Research Centre, juli 1995). Hetzelfde project meldde dat meer dan 40% van de Europeanen belangstelling hadden voor telewerken, een verdubbeling van de belangstelling die in de jaren tachtig was getoond. 11 fiscale status van de coherent te laten aanpassen. Bij de overlegprocedure is gebleken dat er nog steeds meer bekend moet worden over de impact en de gevolgen van het telewerken. Doelstelling: Verbeteren van de voorwaarden voor de uitbreiding van et telewerken ^ [1 Voornaamste De Commissie zal: acties: » ïn de eerste helft van 1998 overleg gaan plegen met de sociale partners over de vraag of er* in welke mate communautaire actie ten aantfört van da bescherming van de telewerkers opportuun is; » met de Europese Stichting tot verbetering van de levens- an arbeidsomstandigheden blijven samenwerken om een onderzoek naar ds arbeidsomstandigheden van telewerkers in te stellen; * voorstellen to het vjfcte kaderprogramma voor OTO de rol van het onderzoek naar technologieën ter ondersteuning van telewerken en de desbetreffende gevolgen voor da werkgelegenheid en op maatschappelijk gebied te vergroten; • bewustmakïngsacMeften op het gebied van telewerken bJi]ven ondersteunen » nagaan hoe binnen de Commissie het telewerken kan worden bevorderd 111. 4. Ondersteunen van de sociale dialoog als hulpmiddel voor de verandering 32. Het overleg heeft, in overeenstemming met het groenboek, het bestaan aangetoond zien van een duidelijke consensus over het belang van handhaving van een eerlijke, participerende en productieve sociale dialoog in de informatiemaatschappij. De aard van de sociale dialoog wordt in de informatiemaatschappij echter fundamenteel anders. Als gevolg van de verschijning van flexibele productiesystemen, de globalisering van markten en producten en het samengaan van traditioneel gescheiden optredende industrieën, opereren de sociale partners steeds vaker niet meer binnen de traditionele systemen voor collectieve onderhandelingen. De informatie, het overleg en de onderhandelingen dienen plaats te vinden op het niveau waar de beleidsbeslissingen van de bedrijfstak worden genomen, maar ook op een peil en een wijze waar rekening wordt met de steeds vaker gebruikte nieuwe vormen van werkorganisatie. In deze context verschaft de richtlijn betreffende de Europese Ondernemingsraad31 een kader voor overleg op EU-niveau, en de Commissie heeft onlangs de eerste fase gestart van het overleg met de sociale partners om te komen tot een wettelijk bindend communautair kader voor informatie- en overlegprocedures op nationaal niveau, dat de communautaire wetgeving op dit gebied moet aanvullen en coherenter moet maken. 33. In de mededeling van de Commissie betreffende de ontwikkeling van de sociale dialoog32 is er in het bijzonder de nadruk op gelegd dat de werkgelegenheid, de flexibiliteit op het werk en de arbeidsomstandigheden tot de toekomstige prioriteiten van de sociale dialoog dienden te behoren. De Commissie zal de sociale partners aanmoedigen de rol te vergroten van de Europese sociale dialoog als forum voor de uitwisseling van ervaringen ten behoeve van de uitvoering van geïntegreerde maatregelen voor structurele veranderingen op de werkplek, op basis van de principes van organisatorische vernieuwing, technologische vernieuwing, ontwikkeling van menselijke hulpbronnen en schepping van werkgelegenheid. De lopende herstructurering van de telecommunicatie - waar het Paritair Comité voor telecommunicatie streeft naar een kaderovereenkomst - is een goed voorbeeld van de aard en het tempo van de wijzigingen die plaatsvinden en de manier waarop de sociale dialoog kan helpen het proces te versoepelen. 31 Richtlijn van de Raad nr. 94/45/EC van 22 september 1994 betreffende de oprichting van een Europese Ondernemingsraad 32 C0M(96) 448 def. 12 34. De groep van deskundigen op hoog niveau heeft geadviseerd aan de sociale partners ICT- faciliteiten beschikbaar te stellen om de communicatie tussen de werknemers en het management te verbeteren en de medewerking van de werknemers aan de verandering, alsmede hun betrokkenheid daarbij, te vergroten. De Commissie ondersteunt reeds verscheidene projecten om het gebruik van telematica-toepassingen door de sociale partners33, alsmede acties voor bewustmaking en opleiding in het gebruik en de gevolgen van ICT34, te bevorderen. Het forum voor de informatiemaatschappij is eveneens begonnen met een proces om de sociale partners te betrekken bij zijn gesprekken over de toekomst van de informatiemaatschappij in Europa en over de te stellen prioriteiten. Doelstelling: De rol van de sociale dialoog vergroten om de structurée v e i ^ e ^ g i ^j Voornaamste De Commissie zat ; acties: • de sociale partners aanmoedigen de rol te vergroten van de Europese sociale dialoog als forum voor de uitwisseling van ervaringen met de implementatie van geïntegreerde benaderingen en met de gevolgen van de globalisering; vroegere toezicht telecommunicatiemonopoües, als basis voor het begeleiden van de toepassing van dergelijke geïntegreerde benaderingen; veranderingen houden de de op bij • » initiatieven bevorderen om de mogelijkheden van ICT-toepassingen voor de sociale dialoog en samenwerking tussen de sociale partners te benutten, teneinde maatregelen voor bewustmaking en opleiding in verband met de sociale dimensie van de informatiemaatschappij te ontwikkelen. 111. 5. Gezondheid en veiligheid op het werk 35. Er bestaat thans een omvangrijke hoeveelheid communautaire wetgeving over de gezondheid en veiligheid op het werk. Verscheidene richtlijnen zijn onder meer van toepassing op ICT, en de richtlijn betreffende het werken aan het beeldscherm is daarvan een specifiek voorbeeld. De kaderrichtlijn 89/391/EEG, waarin zowel de werkgevers als de werknemers bepaalde verplichtingen opgelegd krijgen, is van bijzonder groot belang. Om aan deze verplichtingen te kunnen voldoen, moeten de werkgevers toegang hebben tot de nieuwste beschikbare gegevens. In deze context zal het Europees Agentschap voor de veiligheid en de gezondheid op het werk in Bilbao, via haar Internet-netwerk met contactpunten in de lidstaten en internationale organisaties, de toegang bevorderen tot een grote hoeveelheid relevante gegevens over de gezondheid en veiligheid op het werk. 36. ICT kunnen helpen bij de correcte implementatie van de communautaire wetgeving op het gebied van de gezondheid en veiligheid op het werk en bij de verzameling en beleidsevaluatie van gegevens over gezondheid en veiligheid. De toegang tot de informatie via ICT op zichzelf is echter niet voldoende en de ontwikkeling van passende software en interactieve multimedia toepassingen zou een aanzienlijke steun kunnen betekenen bij het verwezenlijken van deze doelen. Tijdens de conferentie van 1996 in Brussel over het gebruik van ICT ten behoeve van de gezondheid en veiligheid op het werk, zijn twee belangrijke uitdagingen vastgesteld, namelijk het op de markt brengen van multimedia-producten en de stimulering van het onderzoek naar normen voor hun informatie-inhoud. 33 Bijvoorbeeld 'Human Resource Director Network' op Internet en ESDO - European Social Dialogue on Line 34 In het bijzonder door activiteiten krachtens artikel 6, lid 1 onder d van de Verordening betreffende de Structuurfondsen en LEONARDO 13 37. Het huidige geschatte gebruik van ICT (door 38% van alle werknemers) zal blijven toenemen. De toename van dit gebruik zal de totstandkoming van een efficiëntere, interessante en veiliger werkplek bevorderen. Niettemin brengen ICT ongunstige gevolgen mee, zoals een toename van de stress en slechte ergonomische omstandigheden, die tot aandoeningen van de skeletspieren leiden. De Commissie heeft reeds vastgesteld dat deze kwesties bij voorrang voor maatregelen aanmerking komen. Doelstelling: Gebruikmaken van de mogelijkheden van ICT om strengere fiOtrnen voor gezondheid en velgheïd op het werkte bevorderen Voornaamste De Ckmmtssie zal: actie: • tezamen met het Europees Agentschap voor veiligheid en gezondheid op net werk, een telematicanetwerk ontwikkelen, waarmee het Agentschap gekoppeld wordt aan contactpunten in elke lidstaat teneinde via een enkel netwerk de toegang tot een ruime verscheidenheid aan nationale, Europese en Internationale informatie over gezondheid en veiligheid op hei werk mogelijk te maken; « nagaan hoe het verzamelen en verwerken vm gegevens over gezondheid en veiligheid en het gebruik daarvan kunnen worden verbeterd, &ï passende voorstellen doem # nagaan hoe het op de markt brengen van multimedia-producten over gezondheid en veighetd op het werk kan worden gestimuleerd. IV. De kansen omzetten in banen rv. 1. De kennis van de veranderingen in de werkgelegenheid en de productie 38. Een van de dringendste behoeften van de Europese Unie is dat werkgelegenheid wordt geschapen om de werkloosheid te verminderen en de bedrijvigheidsgraad te verhogen. Sinds de Europese Raad van Essen van 1994 is op het niveau van de Europese Unie een geïntegreerde strategie voor groei en werkgelegenheid ontwikkeld. Dit proces heeft tijdens de Europese Raad van Amsterdam, waar een hoofdstuk inzake de werkgelegenheid in het Verdrag is opgenomen, een sterke politieke impuls gekregen. De werkgelegenheidsstrategie is gebaseerd op beleidsvormen die een duurzaame, niet inflatoire groei, een macro-economisch milieu en een structureel beleid dat het concurrentievermogen versterkt, bevorderen, De inzetbaarheid van de mensen heeft priroriteit. 39. De verschillende facetten van de informatiemaatschappij houden nauw verband met deze werkgelegenheidsstrategie. De invoering van ICT vormt tegen de achtergrond van een geglobaliseerde economie, tezamen met veranderingen in de organisatie, de drijvende kracht achter productiviteitsstijgingen en dus achter hogere winsten en reële lonen, de basis voor verdere nieuwe vraag en nieuwe werkgelegenheid. De werkgelegenheid wordt ook beïnvloed door de veranderingen in de vraag naar meer en algemenere vaardigheden en minder ongeschoolden. Hoe doeltreffender de omzetting van winsten in nieuwe investeringen en van oude vaardigheden in nieuwe is, des te sterker groeit de werkgelegenheid en des te sneller vermindert de werkloosheid. Een fundamenteel structureel probleem in Europa is dat de vaardigheden zich slechts langzaam aanpassen aan de nieuwe economische structuren (de arbeidsmarkt met twee snelheden), hetgeen de verklaring voor de langzame economische groei kan zijn. Daarom wordt in de Europese werkgelegenheidsstrategie steeds meer de nadruk geiegd op inzetbaarheid als een van de middelen om het functioneren van de arbeidsmarkten en de schepping van werkgelegenheid te verbeteren. 40. Bij het overleg is gebleken dat in Europa zeer veel behoefte bestaat aan een duidelijker analyse van de impact die de overgang naar de informatiemaatschappij zal hebben op de arbeidsmarkten. 14 De verschillen in de trends van de totale groei van de werkgelegenheid en de patronen van achteruitgang tussen de regio's (met name die in de periferie), sectoren en beroepsgroepen moeten duidelijk worden vastgesteld om een doeltreffender beheersing van het proces van de radicale verandering van banen te ondersteunen. 41. De sectorale structuur van de werkgelegenheid in Europa is radicaal veranderd en de dienstensector neemt thans ongeveer 65% van de totale werkgelegenheid in Europa voor zijn rekening, terwijl dat nog maar twintig jaar voor minder dan 50% het geval was. De groep van deskundigen op hoog niveau heeft gewezen op de uitdaging die de "dematerialisering" van de economie betekent voor onze begrippenkaders en statistische systemen. De groep deskundigen tevens gezegd dat de verschuiving van verwerkende- naar op hoog niveau heeft dienstenactiviteiten fundamentele problemen veroorzaak ten aanzien van de plaats waar de waarde wordt geschapen en hoe die kan worden geëxtraheerd, alsmede door wie en hoe deze wordt verdeeld en de aandacht van de Commissie gevestigd op de noodzaak de belastingen aan te passen aan de nieuwe economische structuur van de informatiemaatschappij. Hoewel de Commissie de door de groep voorgestelde "bitbelasting" niet noodzakelijk of geschikt acht35, is zij toch van mening dat de gevolgen van de informatiemaatschappij voor de doeltreffendheid van de verschillende vormen van belasting zorgvuldig moeten worden onderzocht, zoals geadviseerd door het Europees Parlement36. Nog een aspect dat overweging verdient is de impact van de informatiemaatschappij op het milieu. Doelstelling: Vergroten van de kennis van de effecten van de informatiemaatschappij op v \ ••; i de werkgelegenheid Voornaamstea De Commissie zal; * ctie: in haar jaarlijks verslag over de werkgelegenheid regelmatig de trands en veranderingen in de werkgeJegenheidsstructuur controleren; « voorstellen in het vijfde kaderprogamma voor OTO het onderzoek naar de dematerialisering van de economie en de relaties tussen de technologische verandering, de werkgelegenheid, de vaardigheden en het concurrentievermogen voort te zetten; • vla Eurostat en ESIS de pogingen voortzetten om het statisch kader en de statistische hulpmiddelen te verbeteren, die nodig zijn om de ontwikkeling van de informatiemaatschappij, met name in verband met de werkgelegenheldstrends te begrijpen en te controleren; • via de werkgroep fiscaal beleid de impact van de infoirnatiemaatschappij op de belasting analyseren; • de beschikbare studies en onderzoeken met betrekking tot de milieu- impact van de informatiemaatschappij evalueren en, zo nodïg, verder onderzoek verrichten. IV. 2. Het benutten van het potentieell voor nieuwe banen 42. Een essentieel onderdeel van de Europese strategie voor de overgang naar de informatiemaatschappij is het proces van de liberalisatie van de telecommunicatiemarkten. In 35Belasting die geheven zou worden op de "intensiteit" van de gegevensoverdracht; het te betalen bedrag zou worden gebaseerd op het aantal overgedragen bits. 36Zie het verslag van het Europees Parlement over de mededelingen van de Commissie De informatiemaatschappij: van korfoe tot Dublin en Europa in de voorhoede van de wereldwijde informatiemaatschappij:; permanent actieplan. PE 221. 848 15 verschillende studies en verslagen37 is men tot de conclusie gekomen dat de algemene gevolgen voor de werkgelegenheid van de liberalisatie van de telecommunicatie afhankelijk zullen zijn van het tempo van dat proces en de snelheid waarmee de technologieën worden verspreid. Hoe sneller deze processen verlopen, des te groter zijn de kansen op een gunstig resultaat wat het netto aantal nieuwe banen betreft. De juiste regulering van de markt moet het scheppen van deze nieuwe banen vergemakkelijken. Tevens moet de kennis van de mechanismen van de oprichting van bedrijven en de schepping van werkgelegenheid in verband met de informatiemaatschappij verbeterd en verduidelijkt worden; dat geldt in het bijzonder voor de mechanismen die verband houden met Internet en de elektronische handel In de onlangs goedgekeurde mededeling Een Europees initiatief op het gebied van de elektronische handeP6 wordt getracht een algemene aanvaarding te bevorderen van de elektronische handel, teneinde mogelijkheden voor de handel en de werkgelegenheid te scheppen. Zo kan de toeristenindustrie (een van de terreinen waar een groei van de werkgelegenheid kan worden verwacht) in aanzienlijke mate profiteren van de mogelijkheden die de elektronische handel biedt 43. Software en computerdiensten nemen de eerste plaatsen in wanneer het gaat om het scheppen van werkgelegenheid in Europa39. De meeste banen worden geschapen in kleine en middelgrote ondernemingen. Banen op het gebied van programmering en multimedia zullen naar verwachting het meest profiteren van de Internet-explosie in Europa. Maar als men wil dat deze banen in Europa blijven, is het onder meer noodzakelijk het tekort aan geschoolde werknemers in de ICT- industrie te overwinnen, alsmede de vaardigheden die snel verouderen op peil te brengen. In de mededeling communicatietechnologietICTjindustrie40 is onder meer de invoering voorgesteld van een 'Vaardigheidsnormalisatiesysteem" om het doel, de vaardighedenbasis van de Europese ICT- industrieën te verbeteren, te verwezenlijken. De voorwaarden ten behoeve van de ontwikkeling van sterk groeiende kleine en middelgrote ondernemingen in de ICT-industrieën moeten worden verbeterd en dat geldt met name voor de toegang van de kleine en middelgrote ondernemingen tot startkapitaal. concurrentievermogen van informatie- en Europese Het de 44. De belangrijkste kwestie is niet alleen de oprichting van wereldwijd concurrerende ICT-industrieën, maar ook de manier waarop de nieuwe technologieën ondernemingen in alle andere bedrijfstakken en niet in de laatste plaats kleine en middelgrote ondernemingen zouden kunnen helpen ontwikkelen. Om concurrerend te blijven zijn kleine en middelgrote ondernemingen steeds meer afhankelijk van hun vermogen nieuwe technologieën op te nemen en te gebruiken, deel te nemen aan complexe toevoerketens, toegang te hebben tot nieuwe kennis en deel te nemen aan de juiste netwerken. De problemen waarmee kleine en middelgrote ondernemingen bij het inpassen van ICT en het verkrijgen van toegang tot de telecommunicatie-ïnfrastructuur worden geconfronteerd, zijn verschillend en hangen af van de mate van bewustzijn en de beschikbaarheid van vakkennis binnen het bedrijf en de plaatselijke infrastructuur. Er zijn ook aanwijzingen dat kleine en middelgrote ondernemingen in het algemeen minder nieuwe technologieën opnemen en dat zij problemen ondervinden bij het aantrekken van geschoold personeel Een enquête41. onder 500 snel groeiende Europese kleine en middelgrote ondernemingen heeft aangetoond dat een derde van deze ondernemingen in 1994 vacatures had die moeilijk konden worden vervuld; meer dan 50% had de voorafgaande drie jaar moeilijkheden ondervonden bij het aanwerven van 37 Effects on employment of the liberalisation of the telecommunications sector BIPE Conseil, IFO Institu en LENTIC, Brussel 1997, The impact of télécoms liberalisation on the single integrated information market, Analysis, 1996, The effects of competition on employment in the telecommunications Industry: case Finland. Price Waterhoude, 1996. 38 COM (97) 157 def. 39 Men schat dat er in West-Europa meer dan 16. 000 software- en computerbedrijven bestaan, met meer dan 300. 000 werknemers, meer dan 100. 000 zelfstandige experts en kleine bureaus die nog eens 200. 000 mensen in dienst hebebn. Hier moeten Internet en multimediasoftware en -diensten nog bij worden opgeteld; de meeste hiervan hebben minder dan 20 en veel zelfs minder dan vijf werknemers (Panorama of Industry 1997) 40COM(97)152def. 41 Zie Europe's 500, EFER, 1996. Dit is de bevestiging van de resultaten van een waarbij is gebleken dat 41% van de bedrijven met minder dan 200 werknemers een tekort had aan geschoolde sollicitanten {Euopese Economie, verslagen en studies, nr. 3, 1995) 16 gekwalificeerd personeel. De ondernemingen berichtten dat zeer grote moeilijkheden verband hielden met de beschikbaarheid van gekwalificeerde werknemers en technici. De Commissie bereidt verschillende acties en proefprojecten voor om het bewustzijn van de kleine en te vergroten en de managers van kleine en middelgrote middelgrote ondernemingen ondernemingen een opleiding te geven in de mogelijkheden van de elektronische handel. 45. Voor de regionale en plaatselijke overheden is een hoofdrol weggelegd om kleine en middelgrote ondernemingen te helpen hun capaciteiten, zowel op management- als op personeelsniveau, te vergroten en hen te helpen de kansen te benutten die door de informatiemaatschappij worden geboden. Het regionaal initiatief op het gebied van de informatiemaatschappij (RISI), Doelstelling 4, ADAPT-BIS, LEADER en LEONARDO zijn initiatieven die kleine en middelgrote ondernemingen helpen de noodzakelijkle menselijke hulpbronnen op te bouwen. De territoriale pacten voor werkgelegenheid, die met RISI een methodologie op basis van een bottom-up benadering gemeen hebben, dienen een belangrijk hulpmiddel te zijn voor het beheersen van het veranderingsproces op plaatselijk niveau en voor het benutten van de kansen die de informatiemaatschappij biedt, bij voorbeeld "via de ontwikkeling van "kennismiddelencentra" en elektronische handel. Doelstelling: et verandierlngsproces ondersteunen en. de basis van mensef^ htj|3»t||Pj| en het aanpassingsvermogen van kleine m middelgrote orîçîàne^{r|plry "^"^i^M vergroten %' " Voornaamste De Commissie: actie: » zal, door middel van de integratie van de informatiemaatSchappf trt de verschillende doelstellingen van de Structuurfondsen, de ontwikkeling Wfom ondersteunen van plaatselijke en regionale strategieën ten aanzien van de informatiemaatschappij en zal ervoor zorgen dat voldoende ruimte wordt gelaten voorde aspecten van de menselijke hulpbronnen (met name binnen kleine en middelgrote ondernemingen); • zal tn de context van de proefprojecten van RISI, blijven samenwerken met de betrokken regio's om de resultaten te gebruiken en deze door te speten naar de plaatselijke en regionale overheden; * dnngt er bij regio's en steden op aan ervoor te zorgen dat \t\ de territoriale opgenomen, ie pacten bijvoorbeeld om het potentieel van de elektronische handel maximaliseren informatiemaatschappij -dimensie vvordt een 46. De sociale economie is een drijvende kracht achter de totstandbrenging van de sociale solidariteit42. De nieuwe technologieën kunnen een aanzienlijke bijdrage leveren tot de duurzaamheid van de sociale economie door deze te helpen een flexibele structuur en innoverende organisatorische oplossingen te aanvaarden en door het ondersteunen van de ontwikkeling van de communicatie en de vaardigheden Zoals bij de overlegprocedure is gebleken, spelen instellingen zonder winstoogmerk een aanzienlijke rol bij het vertrouwd maken van kansarme maatschappelijke plaatselijke werkgelegenheidsinitiatieven financieren, spelen de Structuurfondsen een belangrijke rol bij het ondersteunen van deze activiteiten. Ondanks hun plaatselijk accent, bieden de verspreiding en networking van ervaringen vaak ruimte voor actie op nationaal en Europees niveau. ICT. Doordat groepen met vee! zij ^2De sociale economoe omvat coöperaties, onderlinge verzekeringsmaatschappijen, v lenigingen en stichtingen. Zij bestrijkt een grote verscheidenheid aan activiteitten, variërend van onderwijs, cu! uur en sociale dienstveriening tot vrijwilligerorganisaties; zij vertegenwoordigt ongeveer 10% van de werkgelegenheid in de dienstensector in de Europese Unie. 17 Doelstelling, Voornaamste De Commissie zal : actie: • frvde komende oproep Qn 1997) tot het indienen van voorstelten voor çài!"s Sociale economie en werkgelegenheid' 43een spaciffekei rnaafeëgà opnemen ter bevordering van het gebruik van ICT door organisâtes fcinnert de sociale economie; *-. • * • em website inrichten voor het uitwisselen van rnformatie en ejvanngan op dit gebied. rV. 4. Vaardigheden voor leven en wenken 47. De voortdurende herstructurering van de economie en de invoering van nieuwe technologieën in combinatie met de trage aanpassing van het onderwijs en de opleiding zijn een verklaring voor de vaardighedenkloof in de Europese economieën. Bij een recente enquête van de Commissie44 is gebleken dat 52% van de werkzoekenden geen beroepsopleiding had genoten (tegen 28% van de werkenden). Bovendien krijgt slechts een zeer kleine minderheid van de werkloze werkzoekenden de mogelijkheid voor herscholing of modernisering van hun vaardigheden aangeboden om aan nieuwe eisen te voldoen. Nog geen 10% van de werklozen heeft een nieuwe kans gekregen door middel van onderwijs en opleiding. Ten aanzien van het bedrijfsleven heeft hoofdstuk IV. 2 laten zien hoe tekorten aan gekwalificeerd personeel de groei van kleine en middelgrote ondernemingen kunnen belemmeren. 48. Het tekort aan gekwalificeerd personeel is een emstig structureel probleem dat steeds groter wordt. Voor het vaststellen van vaardigheden die niet bij het werk passen is een voortdurende controle nodig. Het is tevens van essentieel belang het anticipatievermogen in de ondernemingen te vergroten, wat het begrip voor de totale verandering, nieuwe vaardigheidsstructuren en nieuwe kansen verbetert. Doelstelling 4 van het Europees Sociaal Fonds verstrekt, tezamen met het verwante communautair initiatief ADAPT, voldoende steun voor het verbeteren van het beheer van de menselijke hulpbronnen door te anticiperen op de veranderingen die de informatiemaatschappij zal meebrengen, in het bijzonder door het vergroten van de investering in menselijke hulpbronnen, met name in laaggeschoolde werknemers die bijzonder gevaar lopen hun baan te verliezen. Doelstelling:: Een "antidpatiesuttuur'' scheppen ten aanzien van veranderin&'ais basiË vöo^ de to#;om$tgeri. chïe strategie voor investeringen \r\ de roensefœ t^pfcronriérC Voornaamste De Commissie en de acties: lidstaten zullen zich In de lopende programmeringsperiode tot eind 1999- H) concentreren op hun loper. de inspanningen k;centers Doelstelling £ en AQA^ï en daarbij prioriteit vederen aan: sc/jes die gericht zijn op de laaggeschoolden, mei boordere nadr. :k op het verwerven van ICT-kwaliflcaties; hulpmiddelen en mechanismen die op anticipatie zijn gericht {bijvoorbeeld plaatselijke en sectorale waamemingsposten); adviezen ter ondersteuning ondernemingen; de rol van de sociale partners bij de anticipatie op veranderingen h het bedrijfsleven en van anticipatiestrategieén binnen het beleggen van een belangrijke conferentie over anticipatie, * • 43 In het kader van activiteiten in het raam van begrotingslijn B3-4013 44 Zie European Economy, Reports and Studies. Nr. 3,1995 18 werkgelegenheid en vaardigheden in 1998. b) Overeenkomstig de beieidsrichtsnoeren die zijn aangekondigd irt de mededeling Cohesie en de informatiemaatschappij, dienen de Commissie en de lidstaten de gehele ESF-programmering te controleren om er zeker van te zijn dat de informatiemaatschappij-dimensie volledig wordt geïntegreerd, met speciale aandacht voor: • de integratie van de mensen met een bijzondere achterstand op de arbeidsmarkt en • het verbeteren van de opleiding van vrouwen in ICT-vaardigheden m da structuren ter ondersteuning van telewerkers. De Commissie zal in de context van de voorstellen van Agenda WOO, zkfo blijven inzetten voor het verbeteren van de systemen voorde ontwikkelingvan menselijke hulpbronnen ten einde te anticiperen op veranderingen in de economie en de maatschappij, de inzetbaarheid te handhaven en de werkgelegenheidsmogelijkheden van de informatiemaatschappij te benutten. 49. In het groenboek zijn de radicale veranderingen in het onderwijs en de opleiding uiteengezet die noodzakelijk zijn om de mensen in staat te stellen gelijke tred te houden met de veranderingen die door de snelle technologische ontwikkeling45 worden teweeggebracht. Het groenboek verlangde ook de ontwikkeling van een nieuwe architectuur van levenslang onderwijs en opleiding. ICT bieden op zichzelf al enorme mogelijkheden om de toegang tot de opleiding te verbeteren en om de kwaliteit ervan te verbeteren door middel van innoverende, op maat gesneden pedagogische middelen. Er blijft echter bezorgdheid bestaan over de kwaliteitsnormen, over mogelijke lange termijneffecten van het leren in een nieuwe "virtuele" omgeving en over het handhaven van de sociale en culturele ontwikkelingstaken van het onderwijs. De voordelen van de op de nieuwe technologie gebaseerde methoden staan ook nog ter discussie en dat geldt eveneens voor de marktomstandigheden en -beleidsmaatregelen die noodzakelijk zijn voor het ontstaan van een sterke Europese aanwezigheid bij het aanbieden van multimedia-opleiding. In dit verband heeft de groep van deskundigen op hoog niveau de oprichting voorgesteld van een Europees leeragentschap en netwerk (ELAN), als forum voor het uitwisselen van methoden en ervaringen op het gebied van "leading-edge'-toepassingen, normen en kwaliteitsborging, rechten op intellectueel eigendom, opleiding en O & O. 46. Doelstelling: Het bevorderen van de kwaliteit en de toegang tot leermogelijkheden rn$t gebruikmaking van het volledige potentieel van nieuwe rniddeÉen op basis; vaniCT „^ Voornaamste De mededeling van de Commissie Leren in de informatiemaatschappij en de komende mededeling Levenslang leren en de inforrmtiermatschappij, acties. bieden een kader voor informatiemaatschappijstrategieën voor onderwijs en opleiding, waarbij gebieden aan de orde komen als tussênschoolse netwerken, ontwikkeling van multimedia-software, opleiding en steun voor leraren en mechanismen voor het uitwisselen van informatie en het combineren van ervaringen, De Commissie zal: • het voorstel van de groep van deskundigen op hoog niveau voor een Europees leeragentschap en -netwerk bestuderen; 45 Naar aanleiding van het witboek van de Commissie uit 1993 Groei, concurrentievermogen en werkgelegenheid en het witboek uit 1995 Onderwijzen en leren: onderweg naar de kennismaatschppij 46 In het actieprogramma van de Commissie Leren in de informatiemaatschappij worden reeds enkele van deze kwesties aangepakt 19 • • • vergemakkelijken, voorai voor haar networktngacties ten behoeve van de ontwikkeling van systemen voor open en afstandsonderwijs herzien en intensiveren, teneinde de inzetbaarheid te vergroten en de toegang tot de opleiding kleine en middelgrote te ondernemingen, langdurig en laaggeschoolde werknemers werklozen. Het ter beschikking stelten van gekwalificeerdb opleiders voor open en afstandsonderwijs dïent voorrang te krijgen; het gebruik van ICT bevorderen om. de toegang tot talenstudie te verbeteren, bijvoorbeeld door, in samenwerking met instellingen en stelsels in de lidstaten, faciliteiten voor open onderwas op basis van Internette stimuleren; nagaan hoe de rol van de universiteiten voor ouderen kan worden uitgebreid en hun networking op Europees niveau bevorderen. IV. 4. ICT en de modernisering van de openbare diensten voor de arbeidsvoorziening ICT vormen een essentieel element 50. Voor de diensten voor de arbeidsvoorziening, die verantwoordelijk zijn voor 20% van alle plaatsingen in de Gemeenschap, is bij het aanpakken van de structurele problemen van de arbeidsmarkt een sleutelrol weggelegd. in het moderniseringsproces van de bestaande systemen voor het registreren van vacatures en banen. In het verleden hadden veel van de opnebare diensten voor arbeidsvoorziening diensten afzonderlijke registratiesystemen voor vacatures en banen. Zij houden zich thans in toenemende bate bezig met het moderniseren en koppelen van de systemen, zodat de adviseurs van de plaatselijke arbeidsbureaus de werkzoekenden automatisch kunnen registreren en zo spoedig mogelijk in verband kunnen brengen met bestaande vacatures. Naast deze ontwikkelingen wordt in de plaatselijke arbeidsbureaus steeds meer gebruik gemaakt van zelfbedieningsterminals waardoor de werkzoekenden zelf vacatures kunnen selecteren en direct met de werkgever in contact kunnen treden. Er wordt ook op uitgebreide schaal gebruik gemaakt van de mogelijkheden van teletekst om banen en algemene diensten ten behoeve van de cliënten te adverteren, en het gebruik van Internet om bekendheid te geven aan hun diensten, inclusief informatie over de diensten zelf, opleidingen, werkgelegenheidsprogramma's en vacatures, neemt snel toe47. 51. De mogelijkheden om verschillende plaatselijke databases in een netwerk te verbinden kunnen nuttig zijn voor het vergemakkelijken van de mobiliteit van de werknemers, een aspect dat in het kader van de interne markt en de EMU van het allergrootste belang is. Op Europees niveau heeft het EURES-netwerk (European Employment Service), dat in 1994 van start is gegaan een IT- systeem ontwikkeld dat de diensten voor arbeidsvoorziening in staat stelt elkaar op de hoogte te stellen van hun internationale vacatures. Dit systeem is aangepast aan de behoeften van elk dienst en enkele grensregio's hebben afgesproken aile vacatures in hun regio via EURES uit te wisselen. EURES ontwikkelt ook diensten op basis van Intemet, hetgeen op Europees niveau de diensten zal weerspiegelen die door de diensten op het niveau van de lidstaat worden venteend. 47 Vlaanderen, Wallonië, Denemarken , Duitsland , Spanje, Frankrijk. Nederland, Oostenrijk, Finland, Zweden, het Verenigd Koninkrijk. Frankrijk adverteerde met deze diensten al op Minitel en naar verwachting zal het voor eind 1997 ook op Internet gaan doen 20 Doelstelling: Het verbeteren van het functioneren van de openbare o^enstefï voorW? 3 arbeMsvooraerung w :_ , ' Voornaamste De Commissie zal: actfe; • de uitwisseling van ervaringen rnet het gebruik van ICT bij net moderniseren van de openbare diensten voor arbeidsvoorziening tussen de lidstaten stimuleren en ondersteunen en # de koppeling van de nationale systemen voor het registreren van vacatures via EURES stimuleren. V. De sociale dimensie van de informatiemaatschappij - de toekomst: 52. In deze mededeling is een samenvatting gegeven van de vooruitgang die in de jaren negentig is geboekt bij het integreren van de sociale dimensie in de ontwikkeling van beleidsmaatregelen voor de informatiemaatschappij. Melding is gemaakt van de uitdagingen die ons in de toekomst te wachten staan, wanneer wij de sociale, de economische en de technologische doeleinden met elkaar in overeenstemming willen brengen, en van nieuwe initiatieven die op verschillende beleidsterreinen moeten worden genomen. Deze initiatieven omvatten een EU-strategie op drie niveaus: • Op nationaal en regionaal niveau, waar de Commissie de lidstaten steun zal verlenen bij het integreren van een sterke sociale dimensie in hun strategieën voor de informatiemaatschappij; • Op communautair niveau, waar de Commissie zelf zal bijdragen tot de ontwikkeling en integratie van de sociale dimensie van de informatiemaatschappij door ervoor te zorgen dat op verschillende terreinen van sociaal beleid (zoals de werkgelegenheid, gelijke kansen, gezondheid en veiiigheid, volksgezondheid, onderwijs en opleiding) en bij andere communautaire beleidsmaatregelen volledig rekening wordt gehouden met de sociale dimensie van de informatiemaatschappij; • Op internationaal niveau, waar de Europese Unie de ontwikkeling ondersteunt van de informatiemaatschappij en aandacht besteedt aan de sociale dimensie. De Commissie heeft in 1955 een ministersconferentie van de G7 georganiseerd over de wereldwijde informatiemaatschappij. Van 6 t/m 8 juli 1997 heeft zij tezamen met de Duitse regering in Bonn een conferentie georganiseerd van Europese ministers over het gebruiken van de mogelijkheden van Intemet onder de titel "Global Information Networks: Realising the Potential". Tijdens deze conferentie is een verklaring goedgekeurd, waarin onder meer het belang is onderstreept van wereldwijde netwerken voor het scheppen van werkgelegenheid, de noodzaak van gemakkelijke openbare toegang voor iedereen en de hoge prioriteit van de bevordering van vaardigheid en onderwijs op elektronisch gebied. De Commissie zal de internationale samenwerking inzake de sociale dimensie van de informatiemaatschappij - bijvoorbeeld ten aanzien van kwesties als veiligheid en schadelijke en illegale inhoud - in het kader van de G-7, de transatlantische agenda, de samenwerking met landen in Midden- en Oost-Europa en andere internationale fora waarvan de Commissie lid is, intensiveren. Doelstelling Versterken van de sociale dimensie op nationaal, Europees en internationaal, • niveau Voornaamste De Commissie zal: • acties: jaarlijks een rondetafelbijeenkomst ho> 'den met de autoriteiten van dó lidstaten, met als doel de vooruitgang ie bestuderen die gemaakt ïs bij de tenuitvoerlegging van de sociale en werkgelegenheidsaspecten van hun respectieve strategieën en programma's, waar nodig in combinatie met algemenere vergaderingen en tentoonstellingen voor het uitwisselen van ervaringen; 21 bestudenng' van de in het kader van het verder werken aan de integratie van de sociale dimensie Van cte informatiemaatschappij forum voor de informatiemaatschappij, hetgeen een brandpunt oplevert voor de. <& gecoördineerde beleidsmaatregelen van de informatiemaatschappij en toufo sódaïa en werkgeïegenheidsdïmensie; ^; in de passende internationale fora de ontwikkeling en net gejbnlk van technologieën die de sociale cohesie kunnen helpen vêrbetefën afr voor de verbetering van de levens-, leer en arbeidsomstaridigr^ertvöórala groepen in de maatschappij bevorderen. interactie tussen ;, ç J\" - 22 Bijlage: ADAPT-BIS EFRO ELAN EMPLOYMENT-NOW EMU ESF ESIS EU EURES G-7 ICT IDA lnfo-2000 IRIS KMO LEADER LEONARDO NGO O &O OTO RISI TV Lijst met acronymen en afkortingen Communautair initiatief voor de aanpassingen van de werknemers aan de verandering in het bedrijfsleven: opbouw van de informatiemaatschappij Europese Economische Gemeenschap Europees Fonds voor regionale ontwikkeling European Learning Agency and Network (Europees Agentschap voor leren en netwerk Communautair initiatief werkgelegenheid en ontwikkeling van de menselijke hulpbronnen: gelijke kansen voor vrouwen op het gebied van de werkgelegenheid en de beroepsopleiding Economische en Monetaire Unie Europees Sociaal Fonds European Survey of Information Society Projects and Actions (Europese enquête naar projecten en acties voor de informatiemaatschappij) Europese Unie European Employment Service (Europese Gemeenschap, vacatures en werkzoekenden) Groep van de zeven meest geïndustrialiseerde landen Informatie- en communicatietechnologieën Communautair programma voor de uitwisseling van gegevens tussen overheidsdiensten Communautair programma voor de ontwikkeling van een industrie met hoogwaardige multimedia-inhoud Inter-regional Information Service (interregionale informatiedienst) Kleine en middelgrote ondernemingen Netwerk van groepen voor plattelandsontwikkeling Communautair programma voor beroepsopleiding Niet-gouvemementele organisaties Onderzoek en ontwikkeling Onderzoek en technologische ontwikkeling Regional Information Society Initiative (regionaal initiatief voor de informatiemaatschappij ) Televisie 23 ISSN 0254-1513 COM(97) 390 def. DOCUMENTEN NL 04 05 15 16 Catalogusnummer : CB-CO-97-426-NL-C ISBN 92-78-23769-8 Bureau voor officiële publikaties der Europese Gemeenschappen L-2985 Luxemburg 3T\


title: Afgørelse nr. 3/97 truffet af Den Blandede Kommission EF-EFTA - »Fælles Forsendelse« af 23. juli 1997 om ændring af konventionen af 20. maj 1987 om en fælles forsendelsesprocedure og af tillæg II og III dertil samt om ophævelse af tillægsprotokol ES-PT

eurovoc_concepts:
EFTA countries
Portugal
Spain
Union transit
customs formalities
protocol to an agreement

formats: html pdfa1b print