eurovoc_concepts:
EU action
application of EU law
arrangement of working time
occupational health
working time

text: COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN Brussel, 15. 07. 1997 COM(97) 334 def. WITBOEK OVER DE VAN DE RICHTLIJN BETREFFENDE DE ARBEIDSTIJD UITGESLOTEN SECTOREN EN ACTIVITEITEN (Door de Commissie ingediend) Witboek over de van de richtlijn betreffende de arbeidstijd uitgesloten sectoren en activiteiten lnhoud IN LEIDING DEEL 1: ACHTERGROND EN ANALYSE Gemeenschapshandvest van de sociale grondrechten van de werkenden Richtlijn betreffende de arbeidstijd Openbare veiligheid Probleemstelling Aard en omvang van de uitsluiting Zelfstandigen W erkgelegenheid in de uitgesloten sectoren Wettelijke en cao-bepalingen in de lidstaten Actie op communautair niveau Paritaire comites en studies Analyse en evaluatie van de afzonderlijke sectoren Wegvervoer Spoorvervoer Openbaar vervoer Binnenvaart Luchtvervoer Zeevervoer Zeevisserij Andere activiteiten op zee Artsen in opleiding DEEL 2 : OPTIES Actiecriteria Beleidsopties Optie 1 : Niet-bindende aanpak Optie 2 : Zuiver sectorale aanpak Optie 3 : Gedifferentieerde aanpak Optie 4 : Zuiver horizontale aanpak DEEL 3 : TOEKOMSTIGE ACTIES Voorgestelde acties CONCLUSIE BIJLAGE 2 3 3 3 3 4 5 5 5 6 6 6 7 8 8 9 10 10 I I 11 13 13 15 17 17 17 17 18 18 18 19 19 22 24 Witboek over de van de richtlijn betreff en de de arbeidstijd uitgesloten sectoren en activiteiten INLEIDING 1. Het doel van dit Witboek is het zoeken naar de beste wegen voor het garanderen van de bescherming van de gezondheid en de veiligheid, in verband met de arbeidstijd, van de werknemers die van de Richtlijn betreffende de arbeidstijd (93/ I 04/EG) zijn uitgesloten. situatie. Het Het Witboek bestaat uit drie 2. schetst de delen. Het eerste deel achtergrond en geeft een analyse van de huidige tweede deel beschrijft de mogelijke opties. In het derde deel zet de Commissie haar standpunt uiteen over de wijze waarop zij deze kwestie in de toekomst wil aanpakken, rekening houdend met de opmerkingen die zij in verband met dit Witboek zal ontvangen. DEEL ANALYSE 1: ACHTERGROND EN Gemeenschapshandvest van de sociale grondrechten van de werkenden van sociale grondrechten I-let Gemecnschapshandvest van 4. de de werkenden bevat bepalingen ten aanzicn van de arbcidstijd en de vakantie. Zo verwijst punt 7 naar de aanpassing van de voorwaarden betretfonde de duur en de organisatie van de arbeid. Punt 8 verwijst naar het elke werkende op een wekelijkse rusttijd en een jaarlijkse vakantie, terwijl punt 19 in zijn bepaalt dat elke werkende werkomgeving toereikende gezondheids- en veiligheidsvoorwaarden moet kunnen werken. recht van onder Richtli. in betreffende de arbeidsti. id Het Witboek is opgesteld na een 3. informele raadpleging van ·de socialc partners ecn werkdocument van de diensten van de Commissie. grond van op de van De Raad van Ministers hcell op S. 21 november I 991 Richtlijn <JJ/I 04/E<i betrcffendc een aantal aspccten van de arbeidstijd organisatie goedgekeurd. Deze richtlijn is op artikel I 18A van het EG-Verdrag gebaseerd. Hierin staat dat de lidstaten verplicht zijn om "zich te heijveren om de verheterinK van met name het arbeidsmilieu te bevorderen, teneinde de vei/igheid en de te gezondheid van de werknemers beschermen. ". 6. De voornaamste doelstelling is ervoor te zorgen ~at de werknemers wordcn nadcligc effecten op hun gczondheid en veilighcid, langc vcroorzaakt rusllijden or wcrktijdcn, ongccigendc hcschermd extreem tegen door 3 vcrstorcnde arbcidspatroncn. De richtlijn voorziet in het bijzonder in ( artikelen 3 tot en met 8): • een minimale dagelijkse rusttijd van 11 aaneengesloten uren~ • een pauze wanneer de dagelijks~ arbeidstijd meer dan 6 uren bedraagt~ • een minimale rusttijd van een dag per week~ • een maximale wekelijkse arbeidstijd inclusief van gemiddeld 48 uur, overwerk: • een jaarlijkse vakantie van 4 weken: • de bepaling nachtarbeiders dat gemiddeld niet langer dan 8 uur per tijdvak van 24 uur mogen werken. van nachtarbeiders De richtlijn bevat verder een 7. aantal bepalingen met betrekking tot de bescherming van de gezondheid en de veiligheid en werknemers in ploegendienst. Zij schrijft ook voor <lat maatregelen moeten worden genomen om ervoor te zorgen dat de werkorganisatie overeenkomstig een bepaald patroon rekening houdt met het algemene beginsel dat het werk aan de werknemer moct wordcn aangepast. De belangrijke bepalingen, richtlijn omvat uitgcbreide 8. bepalingen in verband met de bij de toepassing van de beginselen van de richtlijn te specifieke op situaties hanteren flexibiliteit. In het bijzonder voorziet de richtlijn in afwijkingen van alle met uitzondering van de bepaling inzake de jaarlijkse vakantie, in een groot aantal omstandigheden. Deze omvatten "voor werkzaamheden waarbij de werkplek en de woonplaats ver van elkaar verwijderd verschillende zijn arbeidsplaatsen van de werknemer ver van "voor werkzaamheden waarbij de continu"iteit van de dienst of de produktie moct elkaar verwijderd of waarbij zijn": de partners. Deze wordcn gewaarborgd"~ "in geval van le verwachten toename van het werk": en "in geval van ongeval of dreigend ongeval". Bovendien worden afwijkingen van deze bepalingen ten aanzien van elke activiteit toegestaan door middel van tussen de collectieve overeenkomsten sociale afwijkingen worden normaliter toegestaan "mits de betrokken werknemers gelijkwaardige word en compenserende geboden". In het geval van de bepaling inzake wekelijkse arbeidstijd van gemiddeld 48 uren staan de de afwijkingen "refercntiepcriodcn" hct gcmiddclde kan worden berckend uit tc brcidcn tot () maandcn in allc gevallcn waarin afwijkingcn zijn tocgcstaan en tot 12 maanden door middel van collcctievc overeenkomsten sociale partners. toe waarover een maximale rusttijden tussen de De richtlijn moest uiterlijk op 23 9. november 1996 door alle lidstaten ten uitvoer zijn gelegd. Openbare veiligheid door voordclen Hoewel dit Witboek specifiek IO. gaat over de gezondheid en veiligheid van de werknemers op het werk, wenst tc de de Commissie ondcrstrcpcn die voor hct groot puhlick kunncn ontstaan als gccigcndc rcgclingcn betreffonde de arbeidstijd in alle sectoren in het toegepast. Dit geldt worden bijzonder voor de vervoersactiviteiten en de artsen in opleiding, in welke sectoren werktijden excessieve de veroorzaakte vermoeidheid een direct risico voor het welzijn en de veiligheid van anderen kan vormen. Het EG specifieke Verdrag communautaire actie op gebieden waar deze voor het garanderen van een hoog niveau van transportveiligheid is vercist. Wannecr een dergelijke actie bctrckking heeft op de arbeids-(rij)tijden, moet voor de nodige samenhang met maatregelen tcr bcschcrming van de gezondhcid en voorziet in 4 veiligheid van de werkncmcrs wordcn gezorgd. Probleemstelling Aard en omvang van de uitsluiting een voor echter om activiteiten Het oorspronkelijke voorstel van 11. de Commissie richtlijn betreffende de arbeidstijd bestreek alle economische sectoren en activiteiten. De sommige Raad besloot de sectoren van en te werkingssfeer van de richtlijn uit sluiten. De precieze bewoordingen in verband met de werkingssfeer van de richtlijn zijn: "Deze richtlijn is van toepassing op a/le particuliere <?f openhare sectoren. , met uitzonderinK van en. \poorwegvervoer, de binnenvaart, de zeevisserij, andere activiteiten op zee, alsmede de activiteiten van arisen in opleiding. " ( artikel 1, lid 3 ). het weg-, lucht-, zee- 12. De zestiende overweging bij de richtlijn luidt als volgt: "overwegende dat het, vanwege de. \pecifieke aard van de arbeid, nodig kan zUn afzonderl!jke de maatregelen voor aanpassing van de arheid\·t!jd in hepaalde sectoren <?f voor hepaalde activiteiten die huiten de werkings. ~feer van deze richtlUn va/len ". tre. ffen te 13. Naar de mening van de Raad staan de uitsluitingen bijgevolg direct in verband met het type arbeid en hebben zij niets te maken met de suggestie <lat de gezondheid en veiligheid in verband met de arbeidstijd sectoren en in deze activiteiten voldoende is beschermd. Een gemeenschappelijk kenmerk van al deze sectoren, met uitzondering van de artsen is dat de betreffende in opleiding, werknemers als integrerend onderdeel van hun taken gewoonlijk enige tijd ver van huis doorbrengen. 14. De wijze waarop de uitsluitingen ztJn geformuleerd is zodanig uitgelegd alle dat ge·impliceerd wordt <lat 111 reden vcrvocrs- aangezien wcrk ncmcrs en de zccvisscrijscctor van de wcrkingsslCcr van de richtlijn warden uitgesloten, ook als zij sedentaire taken vervullen. De Commissie meent dat dit moet wordcn verduidelijkt, gcen de objectieve discriminatie van deze "niet-mobiele" werknemers in vergelijking met de werknemers die in andere bedrijfstakken soortgelijke taken uitvoeren. De toetsing dient betrekking te hebben op de aard van de activiteit en niet op een definitie van de "sector" waarin de werknemer werkt. er voor bestaat In en het van geval 1 5. "andere in activiteiten op zee" opleiding" wordt impliciet of expliciet verwezen naar "activiteiten", zodat het probleem van de definitie van het betreffende werk niet rij st. "artsen in alleen zoals argument een 16. Zelfstandigen vallen niet onder richtlijn 93/ I 04/EG. Zelfstandige arbeid is niet sommige gebruikelijk uitgesloten sectoren, bijvoorbeeld in het wef:,'Vervoer en de binnenvaart, maar neemt ook een dominerende positie in in veel andere sectoren die reeds door de richtlijn de bestreken, warden bouwnijverheid. Het dat bepaalde speciale behandeling onderworpen moeten blijven wegens het hoge aandeel van zelfstandigen gaat daarom niet op. De zelfstandigen zijn natuurlijk niet van alle communautaire uitgesloten. uit wetgeving de economisch belangrijkste oogpunt uitgesloten sector, het wegvervoer, vallen de zelfstandigen bijvoorbeeld onder de de bestaande rijtijden. betreffende regelingen sectoren aan In Hoewel het doel de bescherming 17. van de gezondheid en veiligheid moet zijn, is de Commissie echter gevoelig voor het effect van mogelijke verstoringen van de concurrentie en de noodzaak van de transportveiligheid en garantie van de 5 in dit Witboek daarom wordt een gelntegreerde aanpak van het vervoer- en sociaal beleid van de Gemeenschap voorgestaa. n. Werkgelegenheid sectoren in de uitgesloten De totale sectoren werkgelegenheid, 18. in a11e van de inclusief zelfstandigen, en uitgesloten richtlijn activiteiten bedraagt circa 5,6 miljoen arbeidsplaatsen (circa 4% van de totale werkgelegenheid in de EU 1). Hiervan neemt het wegtransport 3, 5 miljoen voor zijn rekening. Bovendien zijn circa 3 miljoen werknemers werkzaam in het wegvervoer. voor eigen rekening" 2, dat niet van de is uitgesloten. richtlijn Ramingen van de totale werkgelegenheid in en activiteiten staan in de bijlage vermeld. Nadere informatie is te vinden in de analyse van de afzonderlijke sectoren (zie de punten 29 tot en met 66 hieronder). verschillende sectoren de Wettelijke en cao-bepalingen lidstaten in de de voor door lidstaten 1993 hebben Sinds de goedkeuring van de 19. aanzienlijke richtlijn in wijzigingen in de nationale wetgeving plaatsgevonden. Deze weerspiegelen deels de de tenuitvoerlegging van de richtlijn genomen maatregelen en gaan dccls in de richting flcxibiliteit m de van arbeidstijdregelingen, vaak in combinatie met arbeidstijdverkorting. Een studie naar in de wettelijke en verband met de arbeidstijd in de Europese Unie is onlangs door de Europese Stichting cao-beperkingen grotcre een tot verbetering van de arbeidsomstandigheden voorbereid1. levens- en In alle toepassing De mate waarin algemene of 20. sectorspecifieke arbeidstijdwetgeving reeds op de werknemers van is, varieert enorm tussen zowel de lidstaten als de sectoren. lidstaten bestaat wetgeving die sommigc categorieen van werknemers enige beschcrming ten aanzicn van de arbeidstijd biedt. Maar er bestaat geen duidelijke uniformiteit of consistentie. In sommige gevallen is de algemene wetgeving in verband met de arbeidstijd toepassing op sommige (of alle) van uitgesloten sectoren en activiteiten, in andere gevallen bestaan er specifieke rechtsregels voor de betreffende sector. In de meeste landen wordt de wetgeving met collecticvc ovcrccnkomstcn aangcvuld. In lidstaten bestaat voor de de meeste in mceste vcrband met de minimale jaarlijksc vakantie sectoren ook wetgcving Actie op communautair niveau sectoren uitgesloten 21. Tijdens de onderhandelingen met het Europees Parlement in tweede lezing heeft de Commissie zich ertoe verbonden om initiatieven in verband met de van de richtlijn en activiteiten te nemen. In haar mededeling aan het Europees Parlement4 heeft de Commissic te kcnnen gegeven dat zij snel mo~el(jk voorncmcns was /en le passende aanzien van de verschillende secloren die van het toepassingsgehied van de Het richtlUn voorhereidende werk voor de uitvoering van deze initiatieven wordt gedaan in het kader van de paritaire comites van "zo i11ilialieve11 uitge. -. ,·loten. 11eme11 zUn Bron: Werkgclcgcnhcid 1996 in Europa 2 chcmicalicn, Yooral lcvcnsmiddclen, groot/dctailhandcl olieproduktcn, en bouw 1 4 6 Legal and Contractual Limitations to Working Time in the European Union, uitgegeven door het Bureau voor officicte publicaties Europcse Gemccnschappcn en Peeters Publications van de SEC(91) I 054 van 7 juJi 1991 de hetrokken bestaan). " sectoren (waar deze 22. In het sociale actieprogramma voor de middellange termijn 1995-1997 heeft de Commissie aangegeven dat "met de sociale partners verder zal worden ge. i. ,proken over enl<?f verder worden gestudeerd op de heste manier om deze kwestie van de van de richt!Un inzake de arheidi. ,·tUd organisatie uitgesloten en sectoren. le regelen. Zo nodig zal de Commissie in 1996-1997 met voorstellen komen tot aanvulling van de richt!Un inzake de arheidi. ,·tUd". de werkzaamheden van in haar voor In zijn resolutie over het sociale 23. actieprogramma voor de middellange termijn 1995-1997 heeft het Europees Parlement de hoop uitgesproken dat "de volgende ( 'ommissie jaarprogramma 1996 wetgevingsvoorstellen zal doen over. richtlijnen voor arbeidstijden voor die sectoren die niet val/en onder de richtlijn betrefjende werktijden, alsmede acties op het gebied van de sociale dia/oog". resolutie over de verkorting en de aanpassing van de arbeidstijd heeft het Parlement de Commissie ook verzocht. de sociale partners aan te moedigen te beraadslagen. op Europees niveau met het oog op het sluiten van flexibele overeenkomsten over de verkorting en de aanpassing van de arbeidstijd, in het bijzonder in de sectoren die thans van de werkingssfeer van de richtlijn betreffende de arbeidstijd zijn uitgesloten. In zijn ztJ <lat 24. In haar actieprogramma voor een gemeenschappelijk vervoerbeleid 1995- 2000 heeft de Commissie te kennen gegeven voornemens was sectorspecifieke initiatieven in verband in verschillende met de arbeidstijd tranportsectoren te nemen, zodra de uitkomst van de besprekingen tussen de sociale partners voldoende duidelijk. was5 In zijn resolutie betreffende dit actieprogramma heeft het Europees Parlement de noodzaak · bevestigd van het indienen van wetsvoorstellen inzake de arbeidstijd in het vervoer, met name op gebieden waar de sociale partners geen kunnen overeenstemming bereiken. hebben Paritaire comites en studies 25. In de vijf transportsectoren en de zeevisserijsector worden de discussies tussen de sociale partners georganiseerd in de vorm van paritaire comites op communautair niveau. verzocht De Commissie heeft de paritaire 26. co mites gezamenlijke beschrijvingen van de bestaande situatic ten aanzien van de organisatie van de tc deze arbeidstijd verstrekken en aanbevelingen te doen over de wijze waarop de beginselen van de hun werkgebied moeten worden aangepast. verband met sectoren richtlijn in in in Op 16 co mites bestond panta1re juni 1995 hebben de 27. commissarissen Flynn en Kinnock alle vijf de transportsectoren ontmoet. Tijdens deze vergadering grote overeenstemming over het feit <lat er geen rechtvaardiging was voor het uitsluiten van "niet-mobiele" werknemers van de werkingssfeer van de EG wetgeving betreffende de arbeidstijd en <lat iets moest worden gedaan om deze situatie te verhelpen. naar laten uitvoeren De Commissie heeft feitelijke 28. de studies "and ere arbeidstijdregelingen in acttv1te1ten op zee" opleiding" om ten aanzien van deze activiteiten de basis te leggen voor de analyse die volgt. voor en "artsen Zic COM(95)102 def. 7 Analyse afzonderlijke sectoren en evaluatie van de met in de 29. De volgende punten analyseren de specifieke kenmerken en vraagstukken in verband met de regeling van de in elke sector en activiteit, arbeidstijd het waaronder name werkgelegenheidsniveau, de en bcsprekingen rclcvantc paritaire comites of de standpuntcn van de sociale partners. Deze analyse wordt telkens gevolgd door een evaluatie van de mogelijkheden voor wetgeving inzake de arbeidstijd in de sector, met inbegrip van de obstakels die kunnen ontstaan bij de uitbreiding van de richtlijn betreffende de in de arbeidstijd betrokken sector. tot de werknemers Wegyervoer bestaan 30. Het wegvervoer is veruit de grootste sector die niet onder de richtlijn valt. Precieze cijfers zijn moeilijk vast te stellen. Men heeft echter geraamd6 dat de wegvervoeractiviteiten goed zijn voor in in de EU. totaal 6,5 miljoen banen een Zelfstandige vervoerders nemen groot aantal hiervan voor hun rekening. Er miljoen circa arbeidsplaatsen in het passagiersvervoer, circa 2, I miljoen in het wegvervoer voor rekening van derden en 3 - 3,5 miljoen in het vervoer voor eigen rekening ( vooral olieprodukten, chemicalien, Ievensmiddelen, en groot/detailhandel). Er zij echter op gewezen dat de werknemers in het vervoer ~oar eigen rekening reeds onder de richtlijn vallen. bouw 1,2 Het 31. waarvoor wetgeving is de enige bedrijfstak communautaire relevante name bestaat. Met 6 Wcgtransport in de Europese Unic: aspecten van de organisatie en de naleving en van rijtijdregelingen werk- de 8 zijn week in de Verordening nr. 3820/85 voorziet in maximale dagelijkse rijtijden van negen loop van een week uur die I 0 uur kunnen worden tweemaal tot in de verlengd (op voorwaarde dat daaropvolgende een compenserende rusttijd wordt verleend), ten minste 45 in onderbrekingen van minutcn na vier en ccn half uur rijden en in minimale dagclijksc rusttijdcn van elf achterccnvolgcndc uren, die maximaal drie maal per week tot minimaal negen achtereenvolgende uren kunnen worden belangrijke er bekort. Maar verschillen tussen deze verordening en de richtlijn betreffende de arbeidstijd. De bepalingen van Verordening nr. 3820/85 hebben niet alleen tot doel de gezondheid en de veiligheid van de werknemers te beschermen, maar zij zijn in de eerste de plaats bedoeld oak om alle tussen concurrentievoorwaarden soorten wegvervoerondernemers te harmoniseren en de verkeersveiligheid en het de te verbetcren. Gezien het algcmecn directe de vcrkeersveiligheid is de verordening niet allecn van tocpassing op de werknemcrs maar ook op de zelfstandige vervocrders. arbeidsomstandigheden verb and met in tot lange 32. Verordening 3820/85 stelt echter geen maximale tijden vast voor andere activiteiten dan rijden, zoals lossen en laden, die een belangrijk deel van de dagelijkse arbeidstijd van de bestuurders kunnen vormen en niet onder de verordening vallen. Dit kan in sommige gevallen totale extreem arbeidstijden leiden. Yerder bestaan er veel uitsluitingen en mogelijkheden voor verdere de uitzonderingen verordening. Als gevolg daarvan zijn thans in de Gemeenschap diverse regels van toepassing die leiden tot aanzienlijke verstoringen van de concurrentie. Dit de wegvervoersector dat betekent geconfronteerd word en met kan problemen op het gebied van de reeds arbeidsverhoudingen, ernstige hebben welke tot geleid op onderbrekingen in de verlening van de transportdiensten, waardoor hct vnJ verkeer van goederen, diensten en pcrsonen aanzienlijk wordt aangctast. tekortkomingen moetcn door Deze geeigende actie communautaire geleidelijk worden opgeheven. de arheid,·tijd hetre. ff'ende in het wegvervoer. Z~j z11/le11 ook streve11 11aar totstandhrenging van de nodige de 1111(/inmileil wal de co11lroleregc/s c11 - 1m>ced11res helre. fi. Spoorvervoer De regels, nieuwe werkgevers 3 3. hebben aangevoerd dat een betere toepassing van de bestaande regels te verkiezen valt boven de vakbonden onderstrepen dat de gehele arbeidstijd in aanmerking moet worden genomen. De besprekingen in het paritair comite werden eind 1996 hervat, maar tussen beide partijen blijkt nog maar weinig overeenstemming te bestaan. terwijl de toe in het richtlijn hetre. ffende /)e hepaling hetre. ffende de 34. aaneengesloten dagel(jkse rustt(jd in de richtlijn betreffende de arheid\·tijd kan worden beschouwd als de op de mobiele lange afstands werknemers te passen wegvervoer moeilijkst regel. Er hestaan echter in Verordening 3820185 reed\· soortgelijke hepalingen en dit is het meest geeigende instrument om de kwestie van de dagelijkse en wekelijkse rusttijden aan te pakken. /1J'r hl(jken geen sector. ,pec~fieke redenen te hestaan waarom de andere hepalingen van de arheid,·t?fd niel van /oepassing zouden zijn op a/le werknemers in de sector, inclusief de niet-mohiele werknemers en die welke niet onder Verordening 3820185 val/en. Ter aanvulling van algemene acties ter bescherming van de de gezondheid en werknemers de arbeidstijd is de Commissie voornemens begin 1998 helangrijke wijzigingen in Verordening 3~20185 voor le stellen. I )eze wijzigingen zouden onder meer hetrekking hehhen op de opname van nieuwe hepalingen in verhand met de voor de rij- en los-1/aadac. :tivileiten vast te dagel?}kse, maxi male wekelijkse en veertiendaagse grenzen in wetgeving de veiligheid aanzien communautaire van van stellen ten door Commissie 35. Bijna I miljoen mensen waren in 1995 in de 15 lidstaten van de EU in het spoorvervoer werkzaam. Een voor de Europese het Vakbondscomite (nu Federatie) voor het vervoer in de Europese Gemccnschap (CTWU) uitgevoerde studie7 toont aan dat in 1992 19% van de werknemers treinbestuurder of werkzaam was als als 31 % conducteur, verkeers/onderhoudspersoneel en laadpersoneel, halfgeschoolde arbeiders, rangeerders voor het koppelen van stations en/of particuliere treinen emplacementen, terminalinstallaties, containers enz. ) en 50% als operationeel en stationspersoneel. (los- in 3 6. Een specifiek kenmerk van de bedrijfstak is de intermitterende aard van vooral m sommige werkzaamheden, landelijke gebieden. Aldus wordt de intensitcit van de activiteiten bepaald door de fi-equentie van de treinen. Dit kan in tot sommige gevallen aanlciding geven problemen in verband met de bcrekening van de "arbeidstijd". Er rijzen ook problemen bij de toepassing van de richtlijn en op lange-afstands-treinbestuurders begeleidend deze activiteiten, en de arbeidsvoorwaarden in het algemeen, onder een reeks collectieve overeenkomsten op nationaal niveau vallen, zal de afwezigheid van een kader op communautair niveau voor toenemende personeel. Hoewel van aspect en het Socia le vervoerbcleid: gemeenschappelijk en socialc sludie naar de arbeids- Europese voorwaarden de van spoorwegarbeiders, door Hugues de Villcle en Brenda O'Brien (CTWU) uitgevoerd 7 9 problemen zorgen als deregulering en concurrentie met nieuwkomers aan belang wmnen. dat van is terzelfder 3 7. Het pantatr co mite voor de spoorwegen sloot op 18 september 1996 een overeenkomst waarin staat dat de bepalingen van de richtlijn betreffende de arbeidstijd moeten warden toegepast op de bcdrijfstak, alle werknemers in rijdcnd personccl, met inclusief het passende de aanpassingen afwijkingen. Een voorwaarde van de overeenkomst soortgelijke tijd op andere bepalingen transportsectoren word en toegepast. Een andere voorwaarde is dat de bestaande regelingen betreffende de arbeidstijd via wetgeving moeten worden toegepast op alle nieuwkomers in de bedrijfstak. ander wordt ingegeven door de vrees dat de gezondheids- en veiligheidsnormen ten aanzien van de arbeidstijd zouden kunnen word en de teruggeschroefd bedrijfstak voor concurrentie open wordt gesteld. mo et en Een als en de Het ~poorvervoer lijkt een sector 38. te zijn waar de bestaande overeenkomsten sociale partners goed tussen functioneren. licht van de In het overeenkomst die in het paritair comite is gesloten, hestaan er geen o~jectieve redenen om deze van de werkings. efeer van de richtl~jn te hl~jven uitsluiten. Bovendien zal de ( ~ommissie de ontwikkelingen in deze hedr~jf\·tak op de voet volgen om de noodzaak van extra. \pecifieke actie te evalueren. sector de Commissie km), hetgeen de veiligheid van de passagiers kan aantastcn. De dienstcn van hebben de lJITP van vertegenwoordigingen Internationale des Transports (Union Publiqucs - Internationale Unic van het Openbaar Vervoer) ontvangen, die de belangen van het openbaar vervocr bchartigcn, wclkc als zodanig vcrschillcn van die van hct wcg- en spoorvervocr Bij hct fonnulcrcn van cvcntuclc voorstcllcn zal de Commissie met hun zorgcn rekening houden. Binnenvaart Circa 45. 000 40. personen ZIJn werkzaam in de sector van de binnenvaart; daarvan zijn 3 5. 000 werknemers en de rest bestaat uit kleine ondememers die eigenaar zijn van een a drie schepen. Thans is er een algemene stijgende tendens merkbaar in het aantal kleine ondememers als gevolg van de verkoop door de grote maatschappijen van hun schepen aan hun wcrkncmcrs. In hct geval van de kleinc onderncmcrs met slechts een vaartuig, die de grotc meerderheid van de kleine ondernemers vormen, is hun vaartuig zowel hun middel permanente van woonplaats. De ondememers de in Rijnvaart zijn thans echter onderworpen aan bepalingen in verband met de rusttijden en de samenstelling van de bemanning en de vaartijden. De band tussen deze maatregelen en de arbeidstijd is dat de kleine ondernemer, voor zover hij een lid van de bemanning is, onderworpen is aan regelingen met betrekking tot verplichte rust- en vaartijden. bestaan hun als Openbaar vervoer Hoewel niet specifiek in Richtlijn 39. 93/104 vermeld, wordt deze "sector", die aspecten van het spoor - en web1Vervoer bestrijkt, van de werkingssfeer van de betreffende arbeidstijd richtlijn uitgesloten. Hij grotendeels is uitgesloten van Verordening 3820/95 (geregeld personenvervoer waarvan de lengte van het traject niet grater is dan 50 de ook 10 Seide partijen 41. in het paritair comite voor de binnenvaart hebben besloten om onderhandelingen te starten met het oog op het sluiten van een overeenkomst op het niveau van de Gemeenschap betreffende de arbeidstijd ontwerp bedrijfstak. De in overeenkomst die door de werknemers was voorgelegd, volgde in grote lijnen de bepalingen van de richtlijn betreffende de de tot de arbeidstijd. Zij bevatte echter afwijkende bepalingen met betrekking tot de dagelijkse rusttijd, die voorzagen in een rusttijd van 10 aaneengesloten uren in tegenstelling richtlijn vastgestelde rusttijd van 11 uren. Deze onderhandelingen sprongen echter begin 1995 af omdat de werkgevers niet aanvaardden dat het arbeidstijdbeginsel kleine op ondernemers van toepasssing moest zijn. categorie in de van de de de op De van prohlemen arheid-. ,·tUd uithreiding de 42. tot de hepalingen van de richtlijn werknemers in deze sector hoefl Kee11 onoverkomelijke le leveren. Hoewel de hasishepalinK over de daKelUkse rusttUden in de richt!Un hetre. ffende voor prohlemen kan zorgen, staat de richtf Un afwijkingen van het relevante artikel toe, zowel hi) collectieve overeenkomst als wanneer de werknemer ver van zijn woonplaats werkt. is voornemens in 1998 hij de Raad een voorstel in te dienen dat door het Rijnverdrag gelnspireerde bepalingen van bevat, die op a/le toepassing zijn. ( 'ommissie lidstaten I Je Luchtvervoer 43. Geraamd wordt dat circa 375. 000 werknemers werkzaam zijn voor de luchtvaartmaatschappijen I 5 lidstaten van de EU. Circa 20% daarvan bestaat uit vliegend personeel en het resterende uit grondpersoneel waaronder onderhouds en baliepersoneel. gedeelte bestaat de in 44. Beperkingen van de vliegtijd zijn noodzakelijk omdat allang wordt erkend dat de vermoeidheid van het vliegend personeel tot een ernstige verslechtering van het prestatievermogen kan leiden. De door luchtvaart wordt combinaties van factoren die van invloed zijn op de vermoeidheid en die in andere beroepen niet worden aangetroffen. 1 lcl evalucren, personeel moct stress beslissingen ncmen en onder gekenmerkt situaties 11 werken tijdens lange werkpcriodcn, soms 's nachts en na het passeren van veel tijdzones. Het is daarom nodig dat het personeel niet alleen wordt beschermd tegen vermoeidheid op korte termijn maar ook tegen de mogelijke effecten van in de loop der tijd opgebouwde vermoeidheid. is een In het paritair comite voor het 45. luchtvervoer overeenkomst gesloten ingevolge welke de bepalingen van de richtlijn betreffende de arbeidstijd op het grondpersoneel (circa 80% van alle werknemcrs) van toepassing zijn. De vcrdcrc discussics in hct paritair comitc waren gericht op de toepassing van de beginselen van de richtlijn betreffende de arbeidstijd op het vliegend pcrsoneel. Deze discussies zijn echter bemoeilijkt door onenigheden over de band tussen deze discussies en parallelle discussies in de samenwerkingscommissie tussen de Europese Rijksluchtvaartdiensten (Joint Aviation Authorities - JAA) inzake de beperking van de vliegtijden voor het vliegend en cabinepersoneel. zou het eniKe /)e overeenkomst ingevolge 46. welke de hepalingen van de algemene richtl~jn tot het Kr<mdpersoneel worden 11ilKehreid, vormt een helanKrUke slap voorwaarts. Wat het vlieKend per. wmeel hetre. fi, suhstantii!le prohleem in verhand met de uilhreidinK richtlUn hetrekkinK kunnen van de hehhen op de hepalinKen hetre. ffende de daxelUkse rusttUd en de rustpauzes, hoewel dit met de in de richt!Un xehoden mogelijkheden voor afwijkingen niet Ter onoverkome!Uk hoeft aanvulling van algemene acties ter bescherming van de gezondheid en veiligheid ten aanzien van de arbeidstijd overweegt de ook de op. ,·telling van. \pec~fieke voorstellen, om redenen van operationele veiliKheid, voor ter heperkinK van de vlieKtUd. ( 'ommissie reKelinK un~forme zUn. een te Het aantal in de ondcr ElJ-vlag 47. varende vloot werkzame zecvarenden wordt geraamd 8 op in totaal 162. 000. Hiervan zijn ongeveer 129. 000 (80%) onderdanen van de betrokken lidstaat en 33. 000 meestal niet-onderdanen, afkomstig uit derde land en. In het zeevervoer zijn Jange 48. arbeidstijden Een gebruikeJijk. systematische aanpak van de beperking van deze arbeidstijden is tot nu toe echter moeilijk gebleken als gevoJg van de concurrentie met schepen die onder de vlag van derde landen varen. De afname van de werkgelegenheid in de onder EU-vlag varende vloot - met meer dan 30% tussen 1985 en 1995 - heeft zowel de als de zeevarenden de laatste jaren veel zorgen gebaard. Daarom en omdat dit een mondiale bedrijfstak is, wordt in het comite gestreefd naar het paritair bereiken van de internationaJe organisaties voordat de intracommunautaire kwesties worden aangepakt. scheepseigenaren akkoord een in opleiding, diplomering 49. In 1995 is in de Internationale Maritieme Organisatie overeenstemming bereikt over de goedkeuring van het herziene verdrag betreffende de normen inzake en wachtdienst (STCW-Verdrag) in verband met minimale rusttijden voor personeel met wachtdienst. Daarbij wordt voorzien in minimale dagelijkse rusttijden van I 0 uren per tijdvak van 24 uur, die in niet meer dan 2 perioden kunnen worden verdeeld, waarvan van tenminste uren~ alsmede in wekelijkse rusttijden van niet minder dan 70 uren. De Commissie heeft formeel voorstel bij de Raad een aaneengesloten periode 6 1 8 TecnEcon: studie naar de maritieme beroepen de Europcse Unie, in ontwerp-vcrslag, mci 1996 12 inzake tot w1. 1z1gmg van Richtlijn ingediend hct 94/58/EG van minimumoplcidingsnivcau zeevarenden. Dit voorslcl wccrspicgclt de bepalingen van het STCW-Vcrdrag van 1995 in verband met de minimalc met personeel voor rusttijden wachtdienst op het dek en in de machinckamers. Dczc gewijzigde richtlijn wordt momenteel in de wetgevende organen van de Europese Gemeenschap besproken en op I 8 juni I 997 heeft de Raad een gemeenschappelijk standpunt daarover vastgesteld. Ministers van de 50. In oktober 1996 heeft de Internationale Arbeidsorganisatie (ILO) een nieuw Verdrag ( nr. 180) betreffende de werktijden scheepvaart in goedgekeurd. De strategie die tot de goedkeuring van Verdrag 1 80 heeft geleid, werd door de sociale partners ontwikkeld. Het Verdrag voorziet voor zeevarenden aan board van schepen in hetzij maximale arbeidstijden ( 14 uur per <lag en 72 uur per week), hetzij mini male rusttijden (I 0 uur per dag en 77 uur per week). De conferentie heeft een besluit genomen over een mechanisme dat het mogelijk maakt <lat niet in de EU schepen die m EU geregistreerde wateren varen door middel van een kunnen word en havenstaatcontrole tot naleving gedwongen de 180. van Verdrag bepalingen Sindsdien hebben de sociale partners benadrukt dat het voor de strategie zeer belangrijk is <lat de lidstaten <lit Verdrag ratificeren. Zij zijn het er in beginsel oak over eens geworden dat er behoefte bestaat aan een specifiek communautair instrument inzake de arbeidstijd in de scheepvaartsector. Op deze basis za] de Commissie, zoals zij reeds eerder heeft aangegeven, snel een voorstel voor een richtlijn doen. Dit zal rekening houden met de bepalingen van I LO- Verd rag nr. 180 en, na verdere discussie over de bijzonderheden, sommige elementen van de richtlijn betreffende de arbeidstijd. van nr. 1'. :r is veel vooruilKWIK Kehoekl. 51. I Je ( 'ommissie juichl hel in hel parilair comile fol stand xekomen akkoord toe en ziet de Kedetailleerde aanhevelinxen daarvan tegemoet. /Je Commi. 1. ,:1. ,·ie hoopl ook dat de lidstaten 1 LO-Verdrag 180 zullen ratificeren zodat minimumnormen in verband met de maximale arheidr. ,·t!Jd qf de minimale rusttijd internationaal kunnen worden toegepast. dajtrentegen aan dat actic vereist was om de vissers tcgcn langc arbeidstijdcn tc de uitsluiting van bcschcrmen, dat Richtlijn 91/ I 04/1~(1 niet noodzakclijk was en dat in geeigende afwijkingen zou kunnen worden voorzien. Zij hebben gedetailleerde voorstellen ingediend. De besprekingen zijn begin dit jaar hervat om tot een gemeenschappelijk standpunt te komen. Zeevisserij aan activitcitcn In de zeevisserij in de lidstaten 52. van de EU werken circa 270. 000 zeevarenden9. Bovendien zijn in de zeevisserijsector vrij kleine aantallen niet de wal mobiele werknemers direct werkzaam, wicr verband houden met hct aan land brengen van de vangsten en die niet onder de richtlijn vallen. Er bestaan ook grote aantallen aan de wal werkzame werknemers wier nauw verbonden zijn met de zeevisserij, bijv. havenarbeiders en werknemers in de visverwerkende industrie, maar dezen vallen reeds onder de bepalingen van de richtlijn betreffende de arbeidstijd. activiteiten clke richtlijn Beide partijen 53. in het paritair comite voor deze sector hebben aan de Commissie adviezen afzonderlijke verstrekt. Dcze vcrschildcn zccr stcrk van elkaar. De werkgevcrs vcrzettcn zich bctrcffondc de tegen arbeidstijd in deze sector, gczicn de. specifieke aard van de bedrijfstak en het subsidiariteitsbeginsel. Als bijzondere problemen werden onder meer genoemd het grote de financiele gevolgen voor deelvissers en de diverse aard van de bedrijfstak in voerden Europa. De zelfstandigen, vakbonden aantal ') Aantal vissers (voltijds en decltijds) (alle lidstatcn van de EU). De cijfcrs zijn voor Grickenland (I 9CJO) en lerland (I C)9 I). Bron: OESO, lidstatcn behalve I 1J91, voor 13 Z01llle11 personeel De Commissie hoopt dat de 54. sociale partners tot een gemeenschappe/ijk standpunt zullen komen. Bij hel uithlUven voor hel van een akkoord zouden zeevarend sector. \pecffieke hepalinKen in verhand met de daKel(/k1. ,·e en wekel(jkse rusllUden k111111en worde11 vomxesteld de Hove11die11 hepali11Ken van de richt/(111 h<!ln:f/ende de arheidstUd met hl'lrekki11x lo/ de jaarl(jksc vakantie en de medi. w. :he keurinxen voor nachtarheider. \~ alwJok de garanties in verband met passende rusttijden en een maximumaantal per jaar gewerkte uren kunnen worden toegepast op al het zeevarend personeel in de sector. De volledige bepalingen van de richtlijn betre. ffende de arheidstijd moeten van toepm:r. ,'ing z!}n op a/le niet-mohiele werknemers, met zo nodiK een passende hepaling die in l!fW(jkinKen voorziet. Andere acliviteilen op zee I lcl aantal in de offshore-sector SS. wcrkzame wcrknemers schommelt naar gelang van hct seizoen. De bcstc beschikbare schatting gaat ervan uit <lat het totale aantal werknemers dat in de EU bij de uitvoering van "and ere activiteiten op zee" betrokken is, circa de 45. 000 bedraagt. Daarvan meesten werkzaam in de offshore-sector 10. 000 maar ZlJn werkzaam maritieme m ( waaronder aannemingssector saturatieduiken) en in het hoogseizoen zijn ongeveer 3. 000 personen betrokken uitvoering bij seismisch van in Europcsc watcrcn. De onderzock person en circa zijn de de meest bij deze activiteiten betrokken ElJ landen zijn het Yerenigd Koninkrijk (met de EU meer dan sector), werkgelegenheid Denemarken, Nederland en Italie. de helft in van de 56. Overeenkomstig de voor de Commissie uitgevoerde studie 10 is vrijwel al het offshore-werk in de Noordzee gebaseerd op een 12-urige ploegendienst. Sommige leidinggevende functionarissen en specialisten werken soms volgens de dagelijkse vereisten van hun functie in plaats van op vaste tijden. De duur van de offshore-periode bedraagt in de regel twee weken maar kan enigszins varieren naargelang het land en de werkgever. In de maritieme aannemingssector in het VK worden de regelingen in verband met de offshore-periode getrotlen op grond van de vermoedclijke duur van de taak. Als een taak naar verwachting ongeveer vijf weken in beslag zal nemen, zal waarschijnlijk hetzelfde team gedurende de gehele periode blijven werken. Italie In Denemarken, bestaat wetgeving, en 57. Nederland vaak aangevuld met collectieve overeenkomsten, die ten minste basisbepalingen inzake de arbeidstijd of de minimale rusttijden voor offshore-werkzaamheden bevat. In het VK bestaat geen specifieke wetgeving met betrekking tot de arbeidstijd maar elke verplicht ondernemer is veiligheidsvoorschriften elkc installatie vast te stellen en de risico's voor de gezondheid en de veiligheid van zijn werknemers te evalueren. De arbeidstijd zou in zowel de veiligheidsvoorschriften als de risico-evaluatie moeten worden opgenomen. voor 1 o Coshape Ltd. : The Working Hours in "Other Work at Sea" in the context of Directive 91/ !04/EC 1995 (Werktijden in "andcre activiteiten op zce" in de context van Richtlijn <Jl/104/EG) gewerkte ongebruikelijk 58. Overeenkomstig hct ( 'oshapc verslag ( opgesteld in 1995) waren 6 a 16 overuren per week (bovenop de 12-urige dagelijkse ploegendienst) in Denemarken niet ongebruikelijk. In Nederland moest bij offshore-overwerk tijdens de offshore periode compenserende rusttijd worden toegekend. In het VK varieerde het aantal daadwerkelijk overuren naargelang de maatschappij en de activiteit. In de meeste gevallen was omvangrijk overwerk bij routinewerkzaamheden en beperkt tot ongeveer 4 uur per week, hoewel het in sommige gevallen meer dan het dubbele kon leidinggevende fi. mctionarissen waren 2 cl J overuren per de dag normaal~ ploegendienstpatronen aantal gewerkte overuren zeer verschillend. De Coshape-studie de bestaande ploegendienstpatronen de mecst geeigende wijze blijken te zijn voor de organisatie van de arbeidstijd in de off shoresector en dat de ruimte voor eventuele veranderingen zeer beperkt is. bedragen. Voor ltalie waren concludeerde dat het en in leiden. 59. In deze sector vindt op EG niveau geen sociale dialoog plaats. De vakbonden wensen dat op EG-niveau onderhandelingen worden gevoerd of <lat een specifieke richtlijn wordt opgesteld, tot geen als deze onderhandelingen resultaten De werkgeversorganisaties zijn daarentegen huiverig om deel te nemen aan emgc sociale dialoog en de belangrijkste organisaties hebben verklaard dat zij daartoe niet gemachtigd zijn. Zij vinden <lat de bedrijfstak goed is geregeld en <lat er geen aanleiding voor de vaststelling van EG-wetgeving sector bestaat. Zij willen in ieder geval dat het typische voor ploegendienstsysteem van 2 x 12 uur x 14 dagen behouden blijft, evenals de berekening op de jaarbasis. bedrijfstak arbeidstijd deze van de in / 1;/k voorslel die11/ het hdwml 60. van op 2 ploeKe11die11sle11 x 12 uur x 1-1 14 gebaseerde dagen ploegenstelsels mogelijk te maken en de internationale seizoensgebonden aard van de en werkpatronen van de bedrijf\·tak te erkennen door een herekening van de arheid\·tijd op jaarhasis moge/~jk le maken. /)e werkpalronen van deze werknemers zijn immers op veel wijzen analoog met die "mobiele" werknemers in het vervoer, aangezien z~j ook ver van hun woonplaats werken. Zij moeten daarom op deze!fde w~jze als dergelijke worden hehandeld. Voor sommige van deze activiteiten name soortgel~jke regelingen kunnen worden voor het getroffen als die welke zeevervoer worden voorgeste/d. werknemers zouden met van Artsen in opleiding de hun elementen: hebben naar De uitsluiting verwijst 61. "artsen in opleiding". Over het algemeen omvat het begrip "arts in opleiding" twee betrokken belangrijke person en medische basisopleiding voltooid~ en zij bereiden zich voor op een erkende hogere medische kwalificatie. de opleidingsperiode varieert van land tot land en het is in sommige lidstaten niet duidelijk wanneer deze opleidingsperiode eindigt. Artsen "niet in opleiding" vallen per definitie onder de richtlijn betreffende de arbeidstijd. lengte van De 62. Geraamd wordt dat in de gehele EU meer dan 270. 000 arts-assistenten ( ruwweg overeenkomend met het begrip "artsen in opleiding") in ziekenhuizen werkzaam zijn. Meer dan de helft daarvan bevindt zich echter in Duitsland, waar de nationale wetgeving inzake de arbeidstijd van toepassing is. Er een bestaat 63. duidelijk probleem wat de arbeidsstatus van artsen in opleiding betreft. In sommige landen hebben zij een speciale status die noch die van zelfstandige, noch die van werknemer, noch die van stagiaire is. Bij nader onderzoek zal wellicht blijken dat zij in de meeste landen uit hoofde van de arbeidswetgeving "werknemers" moeten worden beschouwd. als in de excessief 1994 uitgevoerde 64. Een specifiek kenmerk van de activiteiten van artsen in opleiding betreft de "wachtdienst". De voor de Commissie in studie 11 heeft aangetoond dat de behandeling van de afzonder1ijke "wachtdienst" lidstaten sterk verschilt. In verscheidene Janden worden van de artsen in opleiding een hoog aantal wekelijkse arbeidsuren ononderbroken lange en dienstperioden verlangd, die het gevolg zijn van het opleggen van nacht- of weekenddiensten bovenop het normale "Tenzij wekelijkse specifieke bepalingen voor geeigende rustpauzen · of andere beperkingen in verband met het aantal gewerkte uren bestaan, veeJ dienstroostersystemen erop neer dat een arts in opleiding routinematig 32 uur en in extremere gevallen meer dan 70 uur zonder geeigende rusttijd werkt". Het verslag concJudeert dat, hoewel het aantal door artsen in opJeiding per week gewerkte uren aanzienlijk varieert, zij in veel landen routinematig meer dan 55 uur per week werken. werkpatroon. komen 65. Daarom bestaat een duidelijk ns1co voor de gezondheid en veiligheid van een aanzienlijk aantal artsen in opleiding. Voor zover deze artsen direct betrokken zijn bij medische procedures en medische beslissingen die patienten aangaan, zou de veiligheid van deze patienten ook in gevaar kunnen warden gebracht. "wachtdienst"-prohleem 66. dient op nationaal niveau le worden Het II Coshape Ltd. : The Working Hours of Doctors in Training in the context of Directive 91/ 104/EC (Wcrktijden van de artsen in opleiding in de context van Richtl~jn 91/ I 04/EG) 15 op rec. :ht. \prohlemen te nemen. Daarom opKelost. /)e huidiKe formulerinK van de ric:htlUn stelt de lid\·taten ec:hter in staat het heKrip "arheid\'/~jd" op restrictieve wijze te definieren, omdat hun wordt toegestaan andersluidende hepalingen aan lijkt de uithreiding van de hepalingen van de richtlijn tot arisen in opleiding geen prakti. w. :he le leveren, aan}. {ezien zU reed,· op de van in andere loondienst I )e toepassing hestaande afw~jkingen moeten daarh~j echter worden aangepast om de lid,·talen in staal te. \·tel/en een regelinK voor de "wachtdiensten" te vinden. H!j haar overwegingen over de w~jze waarop de richtlijn moet worden uitgehreid, zal de Commissie rekening houden met de mogelijke gevolgen voor de verlening en de kwaliteit van de gezondheidszorg. arisen zUn. 16 DEEL 2 : OPTIES Actiecriteria V oordat voorstellen worden 67. gedaan, is het nodig dat criteria worden vastgesteld op grond waarvan de gekozen beleidsoptie dient te worden beoordeeld. Voor acties ten aanzien van niet onder de richtlijn betreffende de arbeidstijd vallende werknemers lijken de volgende criteria geeigend te zijn. 68. De voorgestelde actie dient: a) b) c) d) e) f) te zorgen voor een geeigende bescherming van de gezondheid de veiligheid en werknemers ten aanzien van de arbeidstijd; van de bedrijven de nodige operationele flexibiliteit te bieden; de rekening te houden met eventuele gevolgen de werkgelegenheid; voor te dat name zorgen de ervoor bedrijven, met kleine bedrijven, niet op onredelijke wijze worden belast, en rekening te houden met de specifieke kenmerken van de sectoren, zoals de deelvisserij en de heterogene aard van de zeevisserij; het subsidiariteitsbeginsel na te I even; het evenredigheidsbeginsel na te I even. Het is bovendicn ook nodig dat 69. er zoveel mogelijk voor wordt gezorgd dat bij het ondernemen resp. niet ondernemen van actie rekening wordt Europese gehouden concurrentievermogen en de eisen inzake de veiligheid van het publiek en dat een en ander niet tot verstoringen van de concurrentie binnen de interne markt en met het 17 tussen leidt. concurrcrendc transport wijzcn Beleidsopties in in dee) De analyse alle uitgesloten heetl 70. aangetoond dat er een probleem bestaat dat moet worden opgelost, namelijk dat er sectoren en activiteiten werknemers zijn die niet tegen lange wcrktijden zijn beschermd or geen adequate rusttijden kennen. Na de identificatie van de beleidsopties voor de oplossing van dit probleem moet de Commissie de gekozen oplossing aan de in punt 68 vastgestelde criteria voldoet. zorgen ervoor dat 71. Voor de oplossing van het probleem kunnen vier brede beleidsopties worden overwogen: een niet-bindende aanpak; - een zuiver sectorale aanpak; - - een gedifferentieerde aanpak; -- een zuiver horizontale aanpak. is. kunnen gerechtvaardigd In het kader van deze aanpak 72. een of meer zou de Commissie of do en aanbevelingen aanbevelingen van de Raad kunnen voorstellen. Dit zou betekenen dat de bestaande uitsluitingen van de richtlijn behouden blijven, als dit in een bepaalde sector De voornaamste boodschap daarvan zou zijn dat de lidstaten en de sociale partners wordt verzocht de nodige maatregelen te nemen om ervoor te zorgen <lat alle werkncmcrs, status, ongeacht voldocndc rust k rijgcn en nict cxccssicf tc wcrkcn. De mccstc lang hocvcn werkgcvcrsorganisatics die tijdcns hct informeel raadplegingsproces over dit Witboek commentaar hebben geleverd, waren voorstander van deze aanpak; sommige organisaties, met name die offshore-industrie welke vertegenwoordigen, waren echter van hun de oordeel dat hun sector moest uitgesloten blijven. De vakbonden waren sterk tegen deze niet-bindende aanpak gekant. Optie 2: Zuiver sectorale aanpak Tot nu toe was de aanpak, zowel 73. in de paritaire comites als in de studies, er vooral op gericht door de richtlijn betreffende de arbeidstijd ge"inspireerde regelingen te vinden die op sectorale basis moesten zorgen voor een goed evenwicht tussen de bescherming van de gezondheid en veiligheid van de werknemers, de eisen in verband met de veiligheid van het publiek en de behoefte aan de nodige operationele flexibiliteit. Tot voor kort nog leek het erop dat deze aanpak tot geen resultaten in de paritaire comites zou leiden. Er is nu echter in ten minste twee sectoren enige vooruitgang geboekt: het zeevervoer en het spoorvervoer. Dit is de aanpak die wordt voorgestaan door het Europees Verbond van Vakverenigingen (EVV). Optie 3: Gedifferentieerde aanpak De derde optie bestaat erin een 7 4. onderscheid te maken tussen de activiteiten waarvoor in het kader van de richtlijn betreffende de arbeidstijd een regeling kan worden gevonden en die welke specifieke maatregelen vereisen. Dit zou de volgende consequenties hebben: • uitbreiding de van voJJedige bepalingen van de richtlijn betreffende tot alle niet-mobiele de arbeidstijd De bestaande werknemers. afwijkingen op zouden geeigende wijze worden aangepast om rekening te houden met de noodzaak van de continuileit van de dienst en andere operationele vereisten 1 2~ daarbij • uitbreiding de tot alle van mobiele werknemers en in "andere activiteiten op zee" werkzame werknemers van de bepalingen richtlijn betreffende de arbeidstijd in verband met de jaarlijkse vakantie van 4 wekcn en de medische keuringen voor nachtarbeiders~ garantie van passende rusttijden en vaststelling van een te werken maximumaantal uren; jaarlijks • elke invoering of wijziging van specifiekc sector of wetgeving voor activiteit betreffende de arbeidstijd en de rusttijden van mobiele werknemers en werknemers "andcrc activiteiten op zee" werkzaam zijn. die in Optie 4: Zuiver horizontale aanpak De vierde optie zou erin bestaan 75. een zuiver horizontale maatregel voor te stellen, die niet betrekking zou hebben op sectorspecifieke aspecten van de de kwestie van de arbeidstijd. Een dergelijk voorstel zou de volgende elementen kunnen bevatten: a) verduidelijken 93/ I 04/EG om alle bepalingen niet-mobiele toepassing zijn; van Richtlijn ervoor te zorgen dat van deze richtlijn op van werknemers b) zorgen een voor minimale basisbescherming ten aanzien van de arbeidstijd, zoals een garantie van passende en 4 weken jaarlijkse vakantie, voor alle andere werknemers die niet onder Richtlijn 93/104/EG vallen. rusttijden 12 waaronder bijvoorbeeld de "wachl dienst" voor artscn in oplciding en de kadeactiviteiten in de· zeevisscrijsector 18 die direct vcrband houden met hct aan land brengcn van de vangsten. DEEL 3 : TOEKOMSTIGE ACTIES Voorgestelde acties De evaluatie in deel I leidt tot 76. drie conclusies. er dat eerste en is een 77. De gezondheids- veiJigheidsprobleem bestaat dat moet worden opgelost, aangezien er in alle uitgesloten sectoren werknemers bestaan die geen enke1e beschenning genieten tegen de risico's voor hun veiligheid en gezondheid a1s gevolg van het feit dat zij excessief Jang moeten werken. Yerder valt het op objectieve gronden niet te rechtvaardigen enige sector totaal uit te sluiten. 78. De tweede conclusie is dat er geen reden bestaat om "niet-mobiele" werknemers anders te behandelen dan de werknemers de onder werkingssfeer van de richtlijn vallen. reeds die De derde conclusie is dat, om 79. voor een minimale bescherming van de gezondheid en veiligheid te zorgen, de beginselen van de richtlijn betreffende de arbeidstijd op al1e werknemers van toepassing moeten zijn en dat er geen rechtvaardiging bestaat voor de volledige uitsluiting van een van de sectoren, mits op passende wijze tegemoet kan warden gekomen aan de eisen in verband met de veiligheid van het pub1iek en de operationele flexibiliteit van de bedrijven. de beste tussen de oplossing De Commissie blijft geloven dat 80. sociale overeenkomsten zijn. partners kunnen overeenkomsten Dergelijke warden hetzij uitgevoerd, overeenkomstig specifieke procedures en praktijken en werknemers, hetzij via wetgeving op EG-niveau. De Commissie wijst er echter in de sectoren waar reeds op dat overeenkomsten zijn gesloten (spoor- en zeevervoer), de sociale partners een wetgevende oplossing bepleiten. werkgevers voor 81. In het Jicht van deze overwcgingcn is de Commissie voorlopig van mening dat de meest praktische aanpak erin zou bestaan om overeenkomstig optic 3 het wetgevingsproces op gang te brengcn. Deze aanpak garandeert de bescherming van de gezondheid en veiligheid en zorgt voor de nodige flexibiliteit om rekening te kunnen houdcn met de opcrationclc overwegingcn die in de ecrstc plaats ten grondslag lagcn aan de uitsluiting. van en veiligheidseisen alle werknemers 82. is de Aan de andere kant Commissie - in het licht van de analyse van de sectoren - van mening dat de niet bindende aanpak ( optie I) niet geeigend is, aangezien hij niet garandeert dat de ten gezondheids- aanzien in aanmerking warden genomen. De zuiver sectorale aanpak ( optie 2) zou een coherente of billijke behandeling van de niet-mobiele werknemers zeer moeilijk maken, terwijl de zuiver horizontale aanpak ( optie 4) niet voor de nodigc bescherming van de gezondhcid en veilighcid van de mobiele werknemcrs zou zorgen. Verder zouden de opties I en 2 zelf tot concurrentieverstoringen kunnen leiden. 83. Hoe is deze voorgestelde actie ( optie 3) in overeenstemming te brengen met de in deel 2 hierboven vastgestelde criteria? 84. In de eerste plaats moet worden gezorgd voor een geeigende bescherming van de gezondheid en de veiligheid van ten aanzien van de de werknemers arbeidstijd. De voorgenomen opties zijn gebaseerd op de richtlijn betreffende de arbeidstijd, die zelf naar de vaststelling van minimumnormen streeft. De richtlijn betreffende 85. de arbeidstijd staat de bedrijven een grote flexibiliteit toe (zie punt 8 hierboven). Een soortgelijke flexibiliteit moet oak in elk nieuw voorstel worden toegestaan. Er moet oak bijzondere aandacht warden besteed aan de standpunten van de 19 werkgevers om ervoor te zorgen dat in nieuwe voorstellen extra tlexibiliteit wordt gegarandeerd Wat de wcrkgclcgcnhcid bctrcn, 8<>. is hct van het grootstc bclang <lat de actic op Europees niveau aan het creeren of behouden van arbeidsplaatsen bijdraagt of tenminste de werkgelegenheidssituatie en het concurrentievermogen van de Europese bedrijven niet schaadt. De meningen lopen ver uiteen wat het effect van de verkorting van de arbeidstijd op betreft. Deze de werkgelegenheid het kwestie wordt Groenboek een nieuwe werkorganistie" 11. De richtlijn betreffende de arbeidstijd maakt echter reeds langere werktijden mogelijk dan de werktijden die in de praktijk in de meeste lidstaten worden aangehouden. Venier is de Commissie er stellig van ovcrtuigd dat minimumnormen in verband met de bescherming van de gezondheid en de veiligheid van de werknemers belangrijk zijn voor de goede werking van de inteme markt. besproken m "Partnerschap voor Soortgelijke argumenten gelden 87. ook wat de kwestie van het leggen van extra lasten op de schouders van de bedrijven, met name de kleine en middelgrote bedrijven, betreft. Het is nodig ·<lat excessieve regelgeving wordt vermeden en <lat wordt voorkomen <lat onnodige Jasten worden opgelegd. Maar betretfende de hoewel de arbeidstijd de zijn is, basisbepalingen, zoals vermeld in punt 6 De hierboven, complexiteit van de richtlijn is immers vooral het gevolg van de flexibiliteit die de richtlijn aan de lidstaten toestaat om rekening te houden met bijzondere gevallen en nationale tradities. richtlijn complex eenvoudig. zeer Wat het 88. subsidiariteitsbeginsel betreft, kan de naleving van de Com (97) 128 20 is om hel Commissie nu steunen op het arrest van het Europese Hof van Justitie naar aanleiding van het verzoek van het Verenigd Koninkrijk om annulering van de richtlijn hctrcffondc de arbcidstijd. In zijn arrest rtt wijst hct I lor crop dat "zodra de Raad heefi vastxesteld dal hel nod ix heslaande hescherminxs11iveau, wal de xezo11dheid en de veilixheid van de werknemers hetreft, le verheteren en de voorwaarden op dit gehied te harmoniseren onder handhavinK gemaakte verheterinxen, de verwezen/Ukinx van dit doe/ via hel oplexxen van minimumeise11 noodzakelUkerwUs actie in de xehele Gemeenschap veronderstelt". Er bestaat immers in termen van subsidiariteit geen tussen de van de objectief verschil arbcidst ijd richtlijn uitgcslotcn scctoren en de scctorcn die onder de wcrkingssfocr daarvan vallen Daarom kan worden geconcludecrd dat geen bezwaar kan worden gemaakt tcgen wetgevende actie uit het oogpunt van de subsidiariteit. betrcffende van de de het 89. Wat het evenredigheidsbeginsel betreft, heeft het Hof op consistente wijze gesteld dat, om vast te stellen of een bepaling van het gemeenschapsrecht evenredigheidsbeginsel aan beantwoordt, nagegaan moet worden of de middelen die aangewend warden xeschikt zUn voor het naxestreefde doe! en of zij niet verder xaan dan wal voor de doel noodzake!Uk is. Daarom moel worden vastgesteld of de intensiteit van de door richtlijn ondernomen middel van de communautaire actie verder gaat dan wat nodig is om de doelstelling van de bescherming van de gezondheid en de veiligheid te bereiken. Ook hier besluit het Europese de werknemers verwezenlijking van van dit 14 in Arrest van hcl Hof van 12 novcmbcr :t,aak C-84/94: Vcrcnigd 1996 Koninkrijk tcgcn de Raad van de Europcsc Uropcsc Unic. Hof van Justitie dat dit in het geva) van de richtlijn betreffende de arbeidstijd niet het geval is. Aangezien de voorsteHen voor richtlijnen in de uitgesloten sectoren niet verder zullen gaan dan de bepalingen van de richtlijn betreffende de arbeidstijd, is de Commissie van mening dat ook aan het evenredigheidsbeginsel is voldaan. 21 CONCLUSIE In het licht van de voorgaandc 90. overwegingen is de Commissie van mening dat van een praktische aanpak moet worden uitgegaan om op EG niveau te zorgen voor de bescherming van de gezondheid en veiligheid, wat de arbeidstijd betreft, van de werknemers in de sectoren en activiteiten die momenteel van de werkingssfeer van de richtlijn betreffende zijn uitgesloten. arbeidstijd de naar voren Onder voorbehoud van nadere 9 I. bestudering van de eventueel over dit Witboek gebrachte standpunten stelt de Commissie voor om uit te gaan van optie 3 (zie punt 74). In het kader van deze optie dient een onderscheid te warden gemaakt tussen de activiteiten waarvoor in het kader van de richtlijn betreffende de arbeidstijd een regeling kan worden gevonden en die welke specifieke maatregelen vereisen. Dit zou de volgende consequenties hebben: van • uitbreiding volledige bepalingen van de richtlijn betreffende tot alle nict-mobiele de arbeidstijd bestaande De werknemers. afwijkingen op zouden geeigende wijze worden aangepast om met name rekening te houden met de noodzaak van de continuiteit van de dienst operationele andere vereisten; • uitbreiding daarbij de en de tot alle van bepalingen mobiele werknemers en "in andere activiteiten op zee" werkzame werknemers van richtlijn de betreffende de arbeidstijd in verband met de jaarlijkse vakantie van 4 weken en de medische keuringen voor nachtarbeiders~ garantic van passende rusttijden en vaststelling van een maximumaantal te werken uren; invoering of wijziging van specifieke wetgeving voor sector of activiteit betreff ende de arbeidstijd en de rusttijden van mobiele werknemers jaarlijks elke • en wcrkncmcrs activitcitcn op zcc" wcrkzaam zijn die in "andcrc op voor tussen grond de De Commissie hoopt dat het 92. mogelijk zal zijn dergelijke sectorale maatregelen van sociale overeenkomsten partners te treffen. Wat de mogelijke specifieke de maatregelen zeevisserij (als de besprekingen over een gemeenschappelijk niets opleveren) en de and ere activiteiten op zee betretl, zou de Commissic van de in de werkgevers en de vakbonden zeevisserij en de offshore-sector graag vernemen of zij wensen dat in hun bedrijfstak soortgelijke overeenkomsten als die voor het zeevervoer worden toegepast de 47-51 hierboven). punten beleid (zie 93. In haar mededeling betreffende de tenuitvoerlegging van de Overeenkomst betretfende de sociale politiek 15 heeft de Commissie verklaard dat zij de in deze raadplegings mededeling vastgestelde alle procedures volgen zal maatregelen met belangrijke sociale gcvolgcn, ongcacht de rechtsgrondslag van het voorstel. Daarom stuurt de Commissie dit Witboek voor raadpleging naar de sociale partners. De Commissie zal de werkgevers en werknemers daarna natuurlijk raadplegen over de inhoud van eventuele voorstellen. voor De Commissie zou ook graag de 94. standpunten van andere ontvangers van dit Witboek over de voorgestelde actie leren kennen. Eventuele opmerkingen kunnen tot 3 1 oktober 1997 worden toegezonden ( referentie V /D2 - WP) aan: Europesc Commissie DG V/02 Wetstraat 200 I 049 Brussel 15 Com(93) 600 22 95. Opmerkingen kunnen ook per e mail worden gestuurd naar: dg5-working time~bxl. dg5. cec. be Na deze datum zal de Commissie 96. haar definitieve standpunt vaststellen, rekening houdend met alle opmerkingen van de sociale partners en andere ontvangers van het Witboek. Dit document is tocgankelijk op het volgende adres: internet http://europa. cu. int/ De homepage van DGV is tocgankelijk via hct volgende pad: Welcome. Policies. Employment and Social Policies. op wclke pagina er ccn link is met DGV 23 BIJLAGE TOTALE WERK<IELEGENHEID' 6 Wegvervoer Spoorvervoer Binnenvaart Luchtvervoer Zeevervoer Zeevisserij Andere activiteiten op zee Artsen in opleiding Totaal: Noot: 3. 500. 000 17 18 965. 000 19 45. 00020 375. 00021 160. 00022 270. 00023 45. 00024 270. 00Q25 5. 630. 000 dit zijn "ruwe" cijfers, zie voor nadere toelichtingen de analyse van de afzonderlijke sectoren in de punten 29 t/m 66. 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 Aile EU-lidstaten Exclusief werknemers in het "vervoer voor eigen rckening", die niet van de richtlijn bctreffcnde de arbeidstijd zijn uitgcsloten Bron: Road Transport in the European Union: Aspects of the Organization and Enforcement of Working and Driving Time Regulations, 1995 (Wegtransport in de Europese Unie: aspecten van de organisatie en de naleving van de werk- en rijtijdregelingen) Bron: Main statistical results for UIC Member Railways, 1995 (Voornaamste stalistischc resullaten voor de bij de UIC aangesloten spoorwegen) Bron: ramingen van DG VII, 1996 Bron: Flight International World Airline Directory, cijfers voor 1996 Bron: TecnEcon: Study on the maritime professions in the European Union, 1996 (studie naar de maritieme beroepen in de Europese Unie, 1996) Aantal vissers (voltijds en deeltijds) (alle lidstaten van de EU). De cijfcrs zijn voor 1993, bchalvc voor Griekenland ( 1990) en Ierland ( 1991 ). Bron: OESO, lidstaten Bron: Coshape Ltd. : The Working Hours in "Other Work al Sea" in the context of Directive 93/104/EC, 1995 (Wcrktijden in "andcrc activitcitcn op zec" in de context van Richtlijn 93/104/EG) Bron: Permanente wcrkgroep van Europcse assistcntcn in oplciding, 1996 ISSN 0254-1513 COM(97) 334 def. DOCUMENTEN NL 04 05 06 Catalogusnummer CB-C0-97-401-NL-C ISBN 92-78-23329-3 Bureau voor officiele publikaties der Europesc Gemeenschappcn L-2985 Luxemburg


title: Redis News. Bi-annual 1/1997.

eurovoc_concepts:
EU Member State
EU research policy
innovation
research and development


title: KOMISSION ASETUS (EY) N:o 1361/97, annettu 15 päivänä heinäkuuta 1997, tiettyjen sokerialan tuotteiden edustavien hintojen ja tuonnissa sovellettavien lisätullien muuttamisesta

eurovoc_concepts:
import
raw sugar
representative price
sugar product
white sugar


title: REGULAMENTO (CE) Nº 1361/97 DA COMISSÃO de 15 de Julho de 1997 que altera os preços representativos e os direitos adicionais de importação de determinados produtos do sector do açúcar