title: SKRIFTLIG FORESPØRGSEL nr. 3219/97 af Ursula SCHLEICHER til Rådet. Artikel 43 eller 100 A som retsgrundlag

eurovoc_concepts:
EU law
common agricultural policy
consumer protection
foodstuff
legal basis
pesticide residue
plant health legislation
public health
veterinary inspection

formats: html pdf print

text: 25. 5. 98 DA De Europ(cid:230)iske F(cid:230)llesskabers Tidende C 158/61 I den forbindelse har Kommissionen haft talrige kontakter med den gr(cid:230)ske regering og de interesserede parter med henblik p(cid:229) at f(cid:229) de for undersłgelsen nłdvendige oplysninger og forklaringer. Den har ogs(cid:229) anmodet de gr(cid:230)ske myndigheder om ikke at afgive endelig ordre i den p(cid:229)g(cid:230)ldende sag, fłr Kommissionen har afsluttet sine undersłgelser. (1) EFT L 199 af 9. 8. 1993. (98/C 158/77) SKRIFTLIG FORESP(cid:216)RGSEL E-3218/97 af Mark Watts (PSE) til Kommissionen (16. oktober 1997) Om: Kłb af et motorkłretłj i EU-medlemsstater Hvad er situationen med hensyn til kłb af et motorkłretłj i en EU-medlemsstat til brug under fast ophold i samme stat? Svar afgivet p(cid:229) Kommissionens vegne af Mario Monti (19. november 1997) Kommissionen beder det (cid:230)rede medlem om at pr(cid:230)cisere form(cid:229)let med det rejste spłrgsm(cid:229)l, s(cid:229)ledes at Kommissionen kan tage reel stilling til sagen. Til orientering skal Kommissionen henvise det (cid:230)rede medlem til Kommissionens meddelelse om typegodken- delse og indregistrering af kłretłjer, som tidligere har v(cid:230)ret indregistreret i en anden medlemsstat (1). (1) EFT C 143 af 15. 5. 1996. (98/C 158/78) SKRIFTLIG FORESP(cid:216)RGSEL E-3219/97 af Ursula Schleicher (PPE) til R(cid:229)det (15. oktober 1997) Om: Artikel 43 eller 100 A som retsgrundlag I forbindelse med BSE-problematikken er der kommet graverende mangler for dagens lys p(cid:229) alle niveauer, ogs(cid:229) hvad ang(cid:229)r lovgivningen og organisationen i Den Europ(cid:230)iske Union. Som reaktion p(cid:229) kravene fra Europa-Parlamentets undersłgelsesudvalg har Europa-Kommissionen ikke blot truffet organisatoriske foran- staltninger, men har ogs(cid:229) garanteret, at alle levnedsmiddelretlige og sundhedspolitiske relevante f(cid:230)llesskabs- retsakter fremover vil blive baseret p(cid:229) artikel 100 A. Dette tilsagn har Europa-Kommissionen overholdt og har ogs(cid:229) (cid:230)ndret retsgrundlaget fra artikel 43 til artikel 100 A for de forslag, der i łjeblikket behandles som led i lovgivningsproceduren. R(cid:229)det modarbejder Europa-Parlamentets og Europa-Kommissionens bestr(cid:230)belser ved atter at annullere denne fremgangsm(cid:229)de, sidst i forbindelse med direktivet om fasts(cid:230)ttelse af maksimalgr(cid:230)nsev(cid:230)rdier for pesticidrester p(cid:229) og i frugt og grłntsager, etc. Det forlyder, at R(cid:229)det i łjeblikket arbejder p(cid:229) imod Parlamentets og Kommissionens łnsker at v(cid:230)lge artikel 43 som retsgrundlag for det (cid:230)ndrede forslag til R(cid:229)dets direktiv om fasts(cid:230)ttelse af principperne for tilrettel(cid:230)ggelse af veterin(cid:230)rkontrollen for tredjelandsprodukter, der fłres ind i F(cid:230)llesskabet (KOM(97)0321). Er R(cid:229)det ikke enigt i den opfattelse, at Det Europ(cid:230)iske F(cid:230)llesskab p(cid:229) den m(cid:229)de kommer til at virke utrov(cid:230)rdigt p(cid:229) baggrund af dets seriłse bestr(cid:230)belser p(cid:229) at d(cid:230)mme op for farerne i forbindelse med BSE?


title: Verordening(EG) Nr. 2064/97 van de Commissie van 15 oktober 1997 tot vaststelling van de voorwaarden ter uitvoering van Verordening (EEG) nr. 4253/88 van de Raad wat de financiële controle door de lidstaten op door de Structuurfondsen medegefinancierde verrichtingen betreft

eurovoc_concepts:
European Commission
Structural Funds
exchange of information
financial control
operational expenditure (EU)
supervisory power

formats: html pdfa1b print


title: ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ αρ θ. 3354/97 του Bertel HAARDER προς την Επ τροπή. Διαρθρωτική βοήθεια προς τις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης στο πλαίσιο της Agenda 2000

eurovoc_concepts:
Central and Eastern Europe
EU aid
Structural Funds
accession to the European Union
distribution of aid
gross domestic product

text: C 134/144 EL Epi·shmh Efhmeri·da tvn Eyrvpai¤kv· n Koinoth·tvn 30. 4. 98 (98/C 134/193) GRAPTH ERVTHSH P-3354/97 ypobolh· : Bertel Haarder (ELDR) prow thn Epitroph· (15 Oktvbri·oy 1997) Ue·ma: Diarurvtikh· boh·ueia prow tiw xv· rew thw Kentrikh·w kai Anatolikh·w Eyrv· phw sto plai·sio thw Agenda 2000 H Epitroph· e·xei toni·sei epaneillhmme·nvw o·ti kai a· llew xv· rew › pe·ran thw Polvni·aw, thw Oyggari·aw, thw Tsexi·aw, thw Slobeni·aw kai thw Esuoni·aw › ua e·xoyn th dynato·thta na symmeta· sxoyn sthn prv· th fa·sh prosxvrh·sevn efo·son anapty·ssontai me taxei·w ryumoy·w kai antapokri·nontai stiw apaith·seiw poy ti·uentai gia ta me·lh thw EE. Ayta· ei·pe, metajy· a·llvn, kai o Pro·edrow thw Epitroph·w Jacques Santer, apantv· ntaw se sxetikh· erv· thsh· moy kata· thn peri·odo syno·doy toy Ioyli·oy sto Strasboy·rgo. Me ba·sh ta parapa·nv, ei·nai para·dojo to gegono·w o·ti Epitroph· ei·nai e·toimh na xorhgh·sei 38 dis. Ecu vw diarurvtikh· boh·ueia stiw pe·nte proanaferuei·sew xv· rew, env· ua dv· sei mo·non 7 dis, Ecu prow tiw a·llew xv· rew poy ende·xetai na symmeta·sxoyn sthn prv· th fa·sh prosxvrh·sevn. Mia te·toia katanomh· tvn pistv· sevn epibebaiv· nei aplv· w thn ypoci·a o·ti oi xv· rew xvri·zontai se dy·o kathgori·ew: se ayte·w poy diaue·toyn h·dh po·royw kai poy ua la·boyn ako·mh perisso·teroyw, kai se ayte·w poy steroy·ntai po·rvn kai ua la·boyn ligo·tera kondy·lia. Mi·a te·toia sta·sh ei·nai lanuasme·nh kai para·logh kai ste·lnei la·uow mh·nyma stiw xv· rew oi opoi·ew xreia·zontai sth·rijh sto dro·mo prow th dhmokrati·a kai thn oikonomi·a thw agora·w. Kata· syne·peia, ua h·uela na rvth·sv ea·n h Epitroph· uevrei· sko·pimh thn katanomh· ayth· kai kata· po·son proti·uetai na thn metaba·lei, kauv· w kai ea·n skopey·ei na diabiba· sei tropopoihme·nh pro·tash sto Koinoboy·lio. Apa· nthsh toy k. Van den Broek ej ono·matow thw Epitroph· w (11 Noembri·oy 1997) H Epitroph· diabebai·vne pa·nta o·ti h diey·rynsh apotelei· mi·a synolikh· diadikasi·a poy periklei·ei o·lew tiw ypoch·fiew xv· rew kai perilamba·nei thn e·narjh diapragmatey·sevn sxetika· me thn prosxv· rhsh me tiw dia·forew xv· rew, se syna·rthsh me thn pro·odo poy shmei·vse ka·ue mi·a apo· ayte·w o·son afora· thn th·rhsh tvn krithri·vn prosxv· rhshw poy ori·sthkan apo· to Eyrvpai¤ko· Symboy·lio thw Kopegxa·ghw. H Epitroph·, sto plai·sio tvn ekue·sevn poy desmey·etai na ekponei· ka·ue xro·no, h prv· th sta te·lh toy 1998, ua systh·sei sto Symboy·lio thn e·narjh diapragmatey·sevn me ka·ue xv· ra h opoi·a, kata· th gnv· mh thw, plhroi· toyw proanaferue·ntew o·royw. (cid:211)son afora· ta xrhmatopistvtika· posa·, h Epitroph· den symmeri·zetai thn ekti·mhsh toy Ajio·timoy Me·loyw toy Koinoboyli·oy efo·son h synolikh· proentajiakh· boh·ueia poy proble·petai sto plai·sio thw Agenda 2000 (1), ane·rxetai se 21. 000 ek. Ecu, poso· poy antiprosvpey·ei kata· me·so eth·sio o·ro, diplasiasmo· se sxe·sh me to epi·pedo poy aname·netai to 1999. Pre·pei na prosteuei· o·ti h problefuei·sa proentajiakh· boh·ueia gia tiw xv· rew poy pre·pei ako·ma na perime·noyn thn prosxv· rhsh, sy·mfvna me ta stoixei·a toy Ajio·timoy Me·loyw toy Koinoboyli·oy, fai·netai na ei·nai oysiastikh· efo·son, ypologizo·menh se pososto· epi· toiw ekato· toy akaua·ristoy esvterikoy· proi¤o·ntow toyw, fua·nei e·na epi·pedo poy mporei· na sygkriuei·, se mega·lo baumo·, me ekei·no a·llvn ypoch·fivn xvrv· n. (1) (cid:201)ggr. COM(97)2000 teliko·. (98/C 134/194) GRAPTH ERVTHSH P-3356/97 ypobolh· : Gunilla Carlsson (PPE) prow thn Epitroph· (16 Oktvbri·oy 1997) Ue·ma: Metarry·umish sto soyhdiko· energeiako· tome·a Ton Ioy·nio toy tre·xontow e·toyw h Boylh· thw Soyhdi·aw e·labe apo·fash o·son afora· thn energeiakh· politikh· thw Soyhdi·aw. H apo·fash ayth· synepa·getai metarry·umish toy egxvri·oy energeiakoy· systh·matow. Sto plai·sio ayto· h soyhdikh· kybe·rnhsh eje·frase thn a·poch o·ti h promh·ueia hlektrikoy· rey·matow pre·pei na basi·zetai kyri·vw se egxv· ria paragvgh·. H Boylh· thw Soyhdi·aw ua pre·pei tv· ra na asxolhuei· me nomosxe·dio poy synepa·getai metajy·


title: KOMMISSIONENS FÖRORDNING (EG) nr 2010/97 av den 15 oktober 1997 om ändring av exportbidragen för vitsocker och råsocker som exporteras i obearbetat skick

eurovoc_concepts:
export refund
raw sugar
sugar product
white sugar


title: Mededeling van de Commissie aan de Raad, aan het Europees Parlement, aan het Economisch en Sociaal Comité en aan het Comité van de regio's - Een communautaire strategie voor de bevordering van warmtekrachtkoppeling (WKK) en het wegnemen van belemmeringen voor de ontwikkeling ervan

eurovoc_concepts:
EU production
EU programme
electrical energy
energy policy
heating

text: COMMISSE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN Brussel, 15. 10. 1997 COM(97) 514 def. MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN DE RAAD, AAN HET EUROPEES PARLEMENT, AAN HET ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITE EN AAN HET COMITE VAN DE REGIO'S Een communautaire strategie voor de bevordering van warmtekrachtkoppeling (WKK) en het wegnemen van belemmeringen voor de ontwikkeling ervan Inhoudsopgave 1. DE REDENEN VOOR EEN COMMUNAUTAIRE STRATEGIE VOOR WARMTEKRACHTKOPPELING 2. BESTAANDE COMMUNAUTAIRE MAATREGELEN TER ONDERSTEUNING VAN WKK 2 4 3. DE BELEMMERINGEN VOOR WKK EN AFSTANDSVERWARMING EN -KOELING 6 4. EEN EUROPESE STRATEGIE VOOR WARMTEKRACHTKOPPELING 4. 1 Doelstellingen van de strategie 4. 2 WKK en het milieu 4. 3 Groter aandeel van WKK in de financiering door EU-programma 's 4. 4 Convenanten met de industrie, verwerving van technologie 4. 5 Uitwisseling van informatie en samenwerking tussen lidstaten 4. 6 Het volgen van de effecten van de liberalisering van de Europese energiemarkten op WKK en afstandsverwarming 4. 7 Internalisering van externe kosten 4. 8 Financiële instrumenten 5. CONCLUSIES 6. REFERENTIES Bijlage 1. ALGEMENE PRINCIPES VAN WKK 1. 1 Beschrijving van WKK 1. 1. 1 Industriële WKK 1. 1. 2 Afstandsverwarming en -koeling in combinatie met WKK 1. 1. 3 De particuliere en de commerciële sector 1. 2 De economische aspecten van WKK 2. WKK IN DE LIDSTATEN VAN DE EU 9 10 11 11 14 14 15 15 ló 17 18 i i i ii ii ii iii DE 1. WARMTEKRACHTKOPPELING1 REDENEN VOOR EEN COMMUNAUTAIRE STRATEGIE VOOR 1. strategie op In het Witboek "Een energiebeleid voor de Europese Unie"2 heeft de Commissie zich ertoe verbonden een te stellen die een coherente aanpak biedt om warmtekrachtkoppeling (WKK) in de Europese Unie te bevorderen. Dit initiatief moet leiden tot de samenwerking tussen de Gemeenschap, haar lidstaten, nutsbedrijven en verbruikers van elektriciteit en warmte die nodig is om ertoe bij te dragen dat de belemmeringen voor de ontwikkeling van dit milieuvriendelijke en energiebesparende concept verdwijnen. 2. De wereldwijde klimaatverandering is een grote uitdaging die ons allen aanbelangt. Ter voorbereiding van de derde conferentie van de partijen bij het Raamverdrag van de Verenigde Naties inzake klimaatverandering in december 1997 in Kyoto heeft de Raad een onderhandelingsstandpunt vastgesteld waarin wordt bepaald dat de geïndustrialiseerde landen ernaar moeten streven de emissies van de belangrijkste broeikasgassen in 2010 met 15% te verlagen en in 2005 met ten minste 7,5% ten opzichte van 1990. De huidige tendens van de emissies, gebaseerd op het huidige beleid en de thans geldende maatregelen, wijst op een toename van de CCVemissies met ongeveer 8% in 2010. Dit betekent dat het in feite nodig kan zijn een reductie van 23% te bereiken. Op diverse beleidsterreinen zal een grote inspanning nodig zijn, met name wat betreft de productie en het gebruik van energie, zoals uiteengezet in een recente mededeling van de Commissie over klimaatverandering, de Europese benadering voor Kyoto3. 3. Aangezien een efficiënt energiegebruik leidt tot lagere emissies van schadelijke stoffen (CO2, SO2, N20, enz) in de atmosfeer, wordt dit gezien als de belangrijkste beleidsdoelstelling om de door de EU nagestreefde stabilisatie van de CCVemissie te bereiken. WKK is een van de zeer weinige technologieën waarmee op korte tot middellange termijn een significante bijdrage aan een efficiënt energiegebruik in de Europese Unie kan worden geleverd4 zodat een positieve bijdrage aan het milieubeleid van de EU kan worden geleverd. Volgens ramingen lopen, in vergelijking met de afzonderlijke opwekking van warmte en elektriciteit, de C02-reducties bij de opwekking van 1 MWh elektriciteit met WKK uiteen van 132 kg tot 909 kg met een redelijk gemiddelde van 500 kg C02-reductie per MWh. Dit betekent echter niet dat de ontwikkeling van WKK een panacee is voor al onze problemen op het stuk van energiemanagement en milieubescherming. 4. Verschillende studies56 schatten het maximale technische potentieel voor de opwekking van elektriciteit met WKK in de EU-15 op 900-1000 TWh per jaar, d. w. z. ongeveer vier maal 1 Warmtekrachtkoppeling: WKK. 2 Witboek over energie, COM(95)682 def, 13. 12. 1995. 3 COM(97)481 def. van 1. 10. 1997. 4 Het mogelijke gebruik van biomassa als primaire brandstof maakt WKK-projecten nog milieuvriendelijker. Ook het gebruik van aardgas als brandstof in plaats van kolen of olie heeft een positief milieueffect. 5 DEA Sigurd Lauge Petersen, 2. 6. 1997. 6 Regulation and Energy Conservation; the case of Combined heat and Power in the EU. Situation and Prospects. Chris Hendriks and al. Feb. 1995. de elektriciteitsproductie met WKK in 1994 of 40% van de totale jaarlijkse elektriciteits productie in de Gemeenschap in 1994. Volgens ruwe schattingen kunnen de C02-emissies in 2010 met 300 Mt per jaar, of 9% van het EU-15 totaal van 3457 Mt, gereduceerd zijn als dit potentieel voor de vervanging van bestaande installaties voor de productie van elektriciteit en warmte volledig wordt benut (conventioneel scenario)7. Desondanks is de penetratie van WKK (uitgedrukt als het aandeel van de WKK- totale elektriciteitsproductie van particuliere en openbare producenten elektriciteitsproductie) in de periode 1974-1990 gedaald. De elektriciteitsproductie met WKK-installaties in de Europese Unie is teleurstellend met aanmerkelijke verschillen tussen de lidstaten, van 1% tot 40%. Deze negatieve tendens is pas in de afgelopen jaren omgebogen. in de EU in de % of total gross electricity generation by CHP in the EU. 40% 30% 20% 10% 0% B DK usssa GR IRL IT NL PO UK FIN SWE / US EU 5. Nieuwe EU-initiatieven geven thans vorm aan de toekomstige structuur en functie van de Europese energiesector. Door dit veranderende wettelijke kader ontstaat een nieuwe situatie voor WKK, waarin sprake is van minder prijsstabiliteit en meer aandacht voor het milieu. In dit nieuwe kader voor de energiesector moet WKK meer dan een marginale rol spelen en het is van het hoogste belang dat de inspanningen om WKK te bevorderen aansluiten bij het nieuwe dynamisme van de industrie. De Commissie deelt volledig het standpunt van de Raad8 dat WKK moet worden bevorderd als een maatregel "ter bescherming van het milieu en ter vermindering van de energieafhankelijkheid onder bevredigende economische voorwaarden". Zij deelt eveneens het standpunt van het Parlement9 dat de mededeling over WKK zo spoedig mogelijk moet worden gepubliceerd en dat het gebruik van WKK in de lidstaten moet worden gestimuleerd en de belemmeringen moeten worden opgeheven. 6. In deze mededeling wordt een strategie voorgesteld in het kader van het energiebeleid van de EU, die de ontwikkeling van WKK in Europa en de penetratie ervan op de Europese energiemarkt als energiebesparend en milieuvriendelijk systeem voor de productie van warmte en kracht zal vergemakkelijken. De Commissie is van mening dat deze strategie moet worden gebaseerd op een combinatie van maatregelen die elkaar aanvullen op het niveau van zowel de Gemeenschap als van de lidstaten. Tevens moet de strategie sporen met de verschillende takken van communautair beleid waarvoor zij eventueel gevolgen kan hebben. 7 European Energy to 2020. A scenario approach. EG voorjaar 1996. 8 Resolutie van de Raad betreffende het Groenboek "Voor een energiebeleid van de Europese Unie' PB nr. C 327 van 7. 12. 1995. 9 Verslag over het Witboek van de Commissie over een energiebeleid. PE 217. 771/def. 2. BESTAANDE COMMUNAUTAIRE MAATREGELEN TER ONDERSTEUNING VAN WKK Wetgeving 1. De Commissie heeft het WKK-concept gepromoot sinds 1974, toen er een industriële groep van deskundigen werd opgericht om de mogelijkheden te onderzoeken om het omzettingsrendement van thermische centrales te verbeteren. Op suggestie van deze groep werd op 25 oktober 1977 een aanbeveling van de Raad (77/714/EEG) aangenomen waarin de lidstaten werd aanbevolen advieslichamen of comités op te richten met de taak: a) advies te geven over alle maatregelen die zouden kunnen leiden tot verbetering van het rendement van de levering van warmte en kracht, b) na te gaan welke met-technische belemmeringen de ontwikkeling van WKK in de weg stonden en deze weg te werken, c) WKK en systemen voor het transport van warmte aan te moedigen. Bijna alle landen hebben dergelijke advieslichamen opgericht die zich hebben ingespannen het WKK-concept te promoten onder de moeilijke omstandigheden van een niet- geliberaliseerde energiemarkt en in een periode van lage elektriciteitsprijzen en minder aandacht voor het milieu. 8. Een tweede aanbeveling van de Raad (88/61 l/EEG) van november 1988 had betrekking op de bevordering van de samenwerking tussen openbare elektriciteitsbedrijven en zelfopwekkers van elektrische energie die vooral gebruikmaken van duurzame energie, energie uit afvalstoffen en WKK. De belangrijkste doelstelling was de wettelijke en bestuursrechtelijke belemmeringen weg te nemen door de volgende beginselen in te voeren: verplichting voor de openbare elektriciteitsbedrijven om overtollige elektriciteit van • zelfopwekkers te kopen, billijke vergunningsprocedures voor particuliere centrales, vergoeding door de openbare elektriciteitsbedrijven overeenkomstig het beginsel van de vermeden kosten, d. w. z. zowel brandstof als capaciteitskosten, en niet-discriminerende behandeling wat betreft de levering van elektriciteit aan het openbare net. • • • In juli 1992 heeft de Commissie aan de Raad verslag uitgebracht10 over de vooruitgang met de uitvoering van deze aanbeveling. De algemene conclusies waren dat de samenwerking tussen zelfopwekkers en openbare elektriciteitsbedrijven aanzienlijk was verbeterd, maar dat er nog steeds een aantal beperkingen moest worden opgeheven voordat WKK haar volledige potentieel zou kunnen realiseren. De relatie tussen zelfopwekkers en eleldriciteitsbedrijven en het uitblijven van vooruitgang met het realiseren van de interne elektriciteitsmarkt werden gezien als de belangrijkste belemmeringen voor de ontwikkeling van WKK. 9. Het energiehandvest biedt de ondertekenaars een kader voor samenwerking en handel op energiegebied. In het handvest wordt een aantal kwesties behandeld, bijvoorbeeld de doorvoer van energieleveranties, energie-efficiëntie en buitenlandse in energiecentrales. Het Protocol inzake energie-efficiëntie zal, zodra het door alle partners wordt uitgevoerd, in de aangesloten landen een belangrijk nieuw kader voor WKK vormen. In het Protocol worden steun ter bevordering van WKK en maatregelen om het rendement van afstandsvenvarming te verbeteren uitdrukkelijk genoemd. investeringen 10 SEC(92)1411 def. van 22 juli 1992. 10. De richthjn inzake de liberalisering van de interne elektriciteitsmarktn biedt de lidstaten de mogelijkheid om voorrang te geven aan WKK-installaties als de netbeheerder elektriciteits- producerende installaties inschakelt. De nieuwe richtlijn inzake "gemeenschappelijke regels voor de interne markt voor aardgas" die bij de Raad en het europees Parlement in behandeling is, zal naar verwachting tot gevolg hebben dat het aanbod van gas tegen concurrerender prijzen economische levensvatbaarheid van gasgestookte WKK-installaties. zodoende bijdragen toeneemt tot de en 11. Op 12 maart 1997 heeft de Commissie een voorstel voor een richtlijn van de Raad tot herstructurering van de communautaire regeling voor de belasting van energieproducten12 aangenomen, dat de lidstaten de mogelijkheid biedt fiscale voordelen te verlenen voor duurzame energiebronnen en warmtekrachtkoppeling. Technologisch 12. Energiebesparing is een van de belangrijkste onderwerpen geweest in de programma's voor onderzoek en demonstratie die de Commissie sinds 1974 heeft ondernomen. In JOULE en THERMIE, de onderzoek- en demonstratiecomponent van het programma voor niet-nucleaire energie in het vierde kaderprogramma is steun verleend aan verschillende activiteiten in verband met WKK. Andere gebieden waaraan in deze programma's prioriteit is gegeven waren stadsverwarming en -koeling, warratetransp* rt, warmteopslag en afstandsverwarming. Zo is in het THERMIE-programma in de perude 1990-1995 in de industriële en de tertiaire sector voor een bedrag van ongeveer 27 miljoen ecu steun verleend aan 37 demonstratieprojecten. Bovendien is in het THERMIE-programma steun verleend aan verspreidings- en promotieactiviteiten. Het gaat hier onder meer om de publicatie van maxibrochures en verslagen, onderzoek naar NOx-emissies, samenwerking met derde landen en promotionele manifestaties. Niet-technologisch 13. Het SAVE-programma heeft tot doel de energie-efficiëntie te verbeteren door beleidsmaatregelen, door proefprojecten ter ondersteuning van de energie-efficiëntie- infrastructuren in de üdstaten en door een uitgebreid voorlichtingsprogramma. In het SAVE I-programma is steun verleend aan twaalf WKK-projecten. Het betrof hier hoofdzakelijk studies van de verschillende belemmeringen voor de invoering van WKK. Deze hadden tot doel na te gaan welke praktische mogelijkheden er zijn om niet-technische belemmeringen voor de efficiënte werking van de markt weg te nemen en hieraan bekendheid te geven. Voorts heeft SAVE via EUROSTAT steun verleend aan het opstellen van uniforme statistieken over de ontwikkeling van WKK in de 15 lidstaten. 14. Energie en rnilieu zijn belangrijke sectoren geweest voor de programma's PHARE en TACIS waarin ook activiteiten worden gesteund ter bevordering van de energie-efficiëntie en WKK in de landen van Midden- en Oost-Europa en de nieuwe onafhankelijke staten. In het PHARE-programma is steun verleend voor de verbetering van bestaande systemen voor afstandsverwarming in Midden- en Oost-Europese steden. In het kader van TACIS loopt een grote reeks energieprojecten in de nieuwe onafhankelijke staten waaraan in de periode 1 ! Richtlijn 96/92/EG, PB nr. L 27 van 30. 1. 1997. 12 COM(97)30 def. 1991-1995 voor een bedrag van 228 miljoen ecu steun is verleend. Tot de prioriteiten van dit samenwerking met energiebesparingsmethodes gemeentebesturen bij de beoordeling van systemen voor afstandsverwarming. programma behoren en 15. In het SYNERGY-programma zijn acties ter bevordering van WKK in vier Latijns- Amerikaanse landen gefinancierd. In het kader van economische samenwerking met Azië is een project gestart om de productie van industriële warmte en elektriciteit uit biomassa of afval te bevorderen. Bovendien heeft de Europese investeringsbank een aantal projecten voor de bevordering van WKK in de EU en de LMOE gefinancierd. In de periode 1992-1996 heeft de bank voor een totaalbedrag van 1195 miljoen ecu leningen afgesloten voor WKK-installaties. 16. Al deze maatregelen waren complementair aan het nationale beleid ter bevordering van WKK. In de bijlage wordt een beschrijving van WKK en de ontwikkeling daarvan in Europa gegeven. 3. DE BELEMMERINGEN VOOR WKK EN AFSTANDSVERWARMING EN -KOELING 17. In 1995 is door Cogen Europa en het SAVE-programma een studie verricht van de belemmeringen voor de ontwikkeling van WKK in de lidstaten van de EU13. In dit hoofdstuk wordt een samenvatting gegeven van de belangrijkste punten van dat verslag en andere publicaties over het onderwerp. Bij een studie van de omstandigheden die de ontwikkeling van WKK in elke lidstaat beïnvloeden, komt het sterk heterogene karakter van die ontwikkeling duidelijk naar voren. In verschillende economieën bestaan verschillende belemmeringen. Deze worden bepaald door de structuur van het energiesysteem, de aard van de vraag naar warmte en elektriciteit, enz. Het beleid van de regeringen van de lidstaten loopt dan ook sterk uiteen. 18. In alle gevallen is de doorslaggevende factor het nationale beleid inzake WKK. De voorbeelden van Denemarken, Finland en Nederland laten zien dat aanhoudende gecoördineerde beleidsinitiatieven succes kunnen hebben als het erom gaat belemmeringen voor de groei van WKK weg te nemen en cen gunstig klimaat voor de ontwikkeling ervan te scheppen. 19. Nog belangrijker is de relatie tussen WKK-installaties en de elektriciteitsmarkt. Een onafhankelijke zelfopwekker heeft op drie manieren met het elektriciteitsnet te maken. In de eerste plaats koopt hij elektriciteit van het net om zijn pieklast op te vangen of om gekochte elektriciteit te gebruiken in plaats van zelfopgewekte elektriciteit als dat in bepaalde periodes een rendabele optie is. In de tweede plaats verkoopt hij zijn surplus aan elektriciteit aan het net. In de derde plaats vormt het net een reserve energievoorziening voor het geval zijn eigen installatie uitvalt. In de meeste landen zijn deze transacties niet zo geregeld dat onafhankelijke producenten niet-chscriminerende elektriciteitsnet gegarandeerd is. Wat het eerste aspect betreft, geldt vaak de bevredigende regeling dat de algemene tariefvoorwaarden worden toegepast op het piek- en extra elelrtriciteitsverbruik van de zelfopwekkers. De vergoeding voor de aan het net verkochte elektriciteit is nog tot het toegang 13 The Barriers to Combined Heat and Power in Europe, Cogen Europe. Mei 1995. The European Cogeneration Review May 1997. steeds een kritisch punt, zelfs nu het beginsel 'Vermeden kosten" algemeen wordt geaccepteerd. Voor onafhankelijke WKK-installaties is een belangrijk probleem nog steeds de door het net te leveren reserve-energievoorziening. Industriële en commerciële investeerders in WKK laten zich met name weerhouden door de betalingen voor aangesloten reservevoorzieningen. 20. De indeling van belemmeringen in verschillende soorten en het inschatten van hun gevolgen is uiteraard een subjectieve aangelegenheid. Er zijn drie algemene groepen belemmeringen gedefinieerd: is, geen toegang Economische belemmeringen. Dit zijn bijvoorbeeld onredelijk lage vergoedingen voor de uitvoer van met WKK geproduceerde elektriciteit, hoge prijzen voor de elektriciteit van het net als de WKK-installatie niet beschikbaar tot aardgas tegen concurrerende prijzen, hoge tarieven voor brandstoffen (bijvoorbeeld aardgas), kortlopende contracten en onvoorspelbaarheid van energieprijzen en bijgevolg problemen bij de financiering van WKK-systemen en netwerken voor afstandsverwarming en het ontbreken van goede marktinstrumenten om externe milieukosten te internaliseren. Belemmeringen in verband met de regelgeving. Dit zijn bijvoorbeeld voorschriften inzake emissies en ruimtelijke ordening, bureaucratische tijdverslindende of dure procedures om exploitatievergimningen te krijgen, enz. Institutionele belemmeringen. Dit zijn bijvoorbeeld de houding /an de nutsbedrijven tegenover WKK-installaties, termijnen en ondoorzichtigheid van vergunningsaanvragen, enz. De toegang tot het elektriciteitsnet is slechts in zeer weinig landen volledig vrij; in sommige landen is toegang mogelijk maar beperkt en duur. Concluderend kan worden gesteld dat veel van de belangrijke belemmeringen voor de ontwikkeling van WKK in Europa voortvloeien uit de relatie tussen zelfopwekkers en elektriciteitsproducenten. Belemmeringen voor de vrije toegang tot het net, te lage vergoedingen voor de verkoop van surpluscapaciteit aan het net en hoge tarieven voor stand-by- en top-up-leveringen zijn belangrijke factoren die de penetratie van WKK zelfs op een gedeeltelijk geliberaliseerde Europese energiemarkt in de weg staan. 21. De situatie in verschillende lidstaten is vergeleken. In Frankrijk en Italië blijkt de situatie sterk te worden beïnvloed door de dominerende marktpositie van de bestaande elektriciteitsbedrijven. Deze marktinvloed kan uiteraard worden omgebogen ten gunste van WKK als de regelgeving zou worden gewijzigd. In de huidige situatie is deze marktinvloed een belemmering voor nieuwkomers, doordat de economische voorwaarden van dien aard zijn dat WKK economisch onaantrekkelijk is. De situatie in het VK staat hier lijnrecht tegenover, aangezien de liberalisering van de markt hier nagenoeg voltooid is en veel van deze kunstmatige belemmeringen zijn verdwenen of venninderd. Over het algemeen is het VK wat de ontwikkeling van WKK betreft beneden het gemiddelde gebleven, maar de afgelopen jaren is de tendens ingrijpend gewijzigd en is de markt toegenomen. De oorzaak hiervoor moet worden gezocht in de liberalisering en geleidelijke opheffing van belemmeringen op de markt. Aangezien de brandstofheffingen doorgaans geen afspiegeling vormen van de milieukosten van de energieproductie, gelden er geen gunstige voorwaarden voor WKK. In sommige gevallen is de structuur van de heffingen als zodanig ongunstig. Zo is er in Finland en Zweden een heffing op de warmte van WKK, maar niet op de afValwarmte van conventionele installaties. Andere verschillen in de penetratie van WKK hangen samen met de brandstofmix, maar aangezien sommige vormen van elektriciteitsproductie geen C02-cmissic veroorzaken, lopen de gevolgen van een lage WKK-penetratie voor de emissie van broeikasgassen in de verschillende lidstaten uiteen. Zo zijn Zweden en Frankrijk landen waar de capaciteit van kernenergie en waterkracht weinig ruimte overlaat voor de ontwikkeling van WKK. In Griekenland en Portugal betekent de beperkte beschikbaarheid van aardgas, momenteel de voornaamste brandstof voor WKK, een belemmering voor de penetratie van WKK, hoewel WKK ook mogelijk is met olie of vaste brandstoffen. Specifieke belemmeringen voor afstandsverwarming en -koeling 22. De in het bovenstaande beschreven belemmeringen gelden voor de ontwikkehng van WKK. Voor afstandsvenvarming zijn er echter enkele specifieke belemmeringen. De eerste is van economische aard. Vanwege de afstanden waarover warmte moet worden vervoerd, zijn de kosten van de installatie van een uitgebreid afstandsverwarmingsnet aanzienlijk hoger dan die van de installatie van een WKK-systeem. Bijgevolg kan de terugverdientijd voor afstandsverwarming meer dan tien jaar bedragen. Gedurende de operationele levensduur van een afstandsverwarmingsnet is een stabiele markt voor de geproduceerde warmte vereist, moet de aanvoer van brandstof tegen concurrerende prijzen gegarandeerd zijn en moet het net qua prijs en beschikbaarheid opgewassen zijn tegen concurrerende warmtebronnen. De zeer sterke concurrentiepositie van gasdistributienetten kan eveneens investeringen in afstandsveiwarming ontmoedigen. 23. De tendensen in het energieverbruik laten een toename van het elektriciteitsverbruik en een stagnerende markt voor warmte zien. Het elektriciteitsverbruik stijgt als gevolg van het toenemende gebruik van huishoudelijke toestellen, computerapparatuur en industriële automatisering, terwijl strengere bouwnormen en verbeterde isolatie leiden tot een stagnerende vraag naar warmte. Onder deze omstandigheden ondervindt de verdere ontwikkeling van bestaande afstandsverwarmingsnetten steeds meer problemen. Wellicht zijn er nieuwe WKK-installaties met een lagere warmte/krachtverhouding nodig. Het laat zich aanzien dat de toekomstige ontwikkelingen op het gebied van de afstandsverwarming zullen worden gevormd door redelijke uitbreidingen van bestaande netwerken en door kleinschaliger systemen waarin de afstanden waarover warmte wordt vervoerd, beperkt zijn. Uiteraard moeten deze installaties worden geoptimaliseerd voor de warmtevraag. Een andere ontwikkeling kan betrekking hebben op kleinere systemen met een elektrisch vermogen van slechts een paar MWe, die naarmate de warmtevraag toeneemt geleidelijk kunnen worden aangekoppeld. 24. Een belangrijk aspect van de ontwikkeling van systemen voor afstandsveiwarming en -koeling, die complementair zijn, zijn de plaatselijke klimatologische omstandigheden; hoe langer de venvannings-/koelperiode, des te korter de terugverdientijd. De technologie van afstandskoeling is voor Europa nog vrij nieuw en economisch nog niet rendabel genoeg om de markt op ruime schaal te betreden. Grootschalige systemen voor afstandskoeling vergen hoge kapitaalinvesteringen in de infrastructuur voor energietransport. Op dit ogenblik zijn de efficiëntie van de bestaande technologieën en de hoge investeringskosten de beperkende factoren voor de ontwikkeling van afstandsverwarming en -koeling. 4. EEN EUROPESE STRATEGIE VOOR WARMTEKRACHTKOPPELING 25. In het Energiewitboek van 1995 worden drie uitgangspunten genoemd voor een samenhangend kader voor de uitvoering van een communautair energiebeleid; het concurrentievermogen van het Europese bedrijfsleven in het kader van toenemende mondialisering van de markten, milieubescherming en continuïteit van de voorziening. In de recentere mededeling "overzicht van beleid en maatregelen op energiegebied"14 worden deze strategische uitdagingen nog eens bevestigd. 26. Het potentieel van WKK om een wezenlijke, kosteneffectieve bijdrage te leveren aan alle drie uitgangspunten van het energiebeleid is duidelijk. WKK verhoogt als energiebesparend concept het concurrentievermogen van het bedrijfsleven, is milieuvriendelijk en draagt bij aan de continuïteit van de energievoorziening. Een strategie ter bevordering van WKK betekent dan ook een verdere versterking van het energiebeleid van de Gemeenschap. De bijdrage van het nationale energiebeleid aan de energiedoelstellingen van de Gemeenschap is essentieel. Het voorstel van de Gemeenschap voor een strategie ter bevordering van WKK bevat richtsnoeren voor dit beleid, waarbij erop wordt toegezien dat de uit de voorstellen inzake de interne markt van de Gemeenschap voortvloeiende marktomstandigheden in overeenstermning zijn met de toepassing van nieuwe energieopties. Het is nuttig erop te wijzen dat WKK-systemen ook bijdragen aan het concurrentievermogen van de industriële en commerciële sectoren en tegelijkertijd nieuwe banen opleveren15 6. Een analyse van de gevolgen voor de werkgelegenheid van de penetratie van WKK in de elektriciteitsproductie in Nederland, gebaseerd op twee scenario's voor de elektriciteitsproductie, laat zien dat een WKK-penetratie van 44% (tegen 12% in het referentiegeval) de nettowerkgelegenheid in verband met de bouw met 19% zou verhogen en de jaarlijkse werkgelegenheid in verband met de exploitatie en het onderhoud met 22%. 27. Een van de kenmerken van de ontwikkeling van een duurzaam energiebeleid in de EU in de is het toenemende belang van context van een toenemend concurrentievermogen gedecentraliseerde of plaatselijke elektriciteitsproductie. Deze tendens zal leiden tot nieuwe technologische innovaties en veranderingen in de structuur van de elektriciteitssector en tot kleinschaliger elektriciteitsproductie, vaak op de plaats van gebruik. Een samenhangend energiebeleid van de Gemeenschap moet rekening houden met deze tendensen door ervoor te zorgen dat zowel WKK als duurzame energiebronnen optimaal worden benut, zoals aangegeven in het Groenboek van de Commissie "Energie voor de toekomst: hernieuwbare energiebronnen"17. 28. Deze strategie is bedoeld om de belangrijkste acties en beleidslijnen aan te geven die op EU-niveau nodig zijn om ervoor te zorgen dat de potentiële voordelen van WKK wat betreft energiebesparing, kosteneffectieve verbetering van het milieu en duurzame ontwikkeling volledig worden gerealiseerd. Op grond van de analyse in het eerste deel van deze mededeling is de Commissie van mening dat een globale strategie van de Gemeenschap ter bevordering van WKK op de volgende uitgangspunten gebaseerd moet zijn: 14 COM(97)167 def. van 23. 4. 1997. 15 CHP: The impact on employment. CHPA. The New Economics Foundation. Oktober 1995. 16 Employment and energy efficiency improvement. A case study for CHP in the NL. 17 COM(96)576 def. van 20. 11. 1996. 4. 1 Doelstellingen van de strategie 29. In 1994 bedroeg de elektriciteitsproductie met WKK-installaties 204 TWh18 (9% van de totale elektriciteitsproductie in 1994). Met een nieuwe geïnstalleerde WKK-capaciteit van 29 GWe (conventioneel scenario) of 48 GWe (pre Kyoto-scenario) in de periode 1994-201019 zou dit aandeel kunnen stijgen tot 11% respectievelijk 14%20 van de totale elektriciteitsproductie in 2010. De Commissie is van mening dat deze verwachte groei moet worden gerealiseerd en zo mogelijk zelfs overtroffen. Om wezenlijke resultaten te bereiken is een grote inspanning vereist. Analyses hebben uitgewezen dat een verdubbeling van het aandeel van WKK in de totale bruto elektriciteitsproductie van de Gemeenschap van 9% naar 18% in het jaar 2010 realistisch is. Dit komt neer op een verdubbeling van het geïnstalleerd elektrisch vermogen van WKK-installaties en een verhoging van de jaarlijkse belastingsfactor met 30% en betekent dat de lidstaten de verschillende belemmeringen voor een grotere penetratie van WKK in hun energiesystemen moeten opheffen. De milieuvoordelen zouden eveneens aanzienlijk zijn. Volgens een ruwe raming kan een verdubbeling van het WKK-aandeel, waarbij bestaande installaties voor de productie van elektriciteit en warmte worden vervangen, de C02-emissies met 150 Mt per jaar of ongeveer 4% van de totale C02-emissies in de EU in 201021 verlagen. Sommige bronnen in het bedrijfsleven zijn van mening dat het potentieel van WKK nog verder dient te worden benut en hebben gesuggereerd dat een WKK-aandeel in de bruto elektriciteitsproductie van 30% in 2010 mogelijk is22. De Commissie is evenwel van mening dat het realistischer zou zijn voor 2010 ten minste te streven naar een verdubbeling van het huidige aandeel van WKK van 9%. 30. Beleidsdoelstellingen zijn belangrijk om alle marktdeelnemers een duidehjk signaal te geven van het belang dat de Gemeenschap aan particulier initiatief hecht. Het is belangrijk dat de lidstaten naast de globale communautaire strategie en doelstellingen hun eigen nationale strategieën en doelstellingen ontwikkelen. De Commissie realiseert zich dat de ontwikkeling van WKK van lidstaat tot lidstaat sterk verschilt en dat nationale doelstellingen voor WKK afhankelijk zijn van de nationale omstandigheden en behoeften. Hoewel de Gemeenschap een nuttige ondersteunende en coördinerende rol kan spelen bij de bevordering van WKK, moet de grootste inspanning door de lidstaten worden geleverd. Sommige lidstaten hebben al specifieke doelstelhngen voor WKK vastgesteld en de Commissie benadrukt dat het nodig is dat de andere lidstaten dat eveneens doen. Zodoende kan de in het bovenstaande genoemde gewenste belangrijke toename van WKK op communautair niveau worden gerealiseerd. De ontwikkeling van WKK in Nederland, Denemarken en Finland (zie bijlage) laat zien dat consequente strategieën en doelstellingen tot een hoge penetratie van WKK op de energiemarkten kunnen leiden. 31. Voor het vaststellen van nationale doelstellingen is meer samenwerking vereist evenals een gemeenschappelijke methode waarvoor de Commissie de nodige richtsnoeren zal verschaffen. Deze doelstellingen dienen te worden uitgedrukt in termen van nationale elektriciteitsproductie en de vooruitgang op nationaal niveau dient regelmatig aan de 18 EUROSTAT, zie bijlage. 19 European Energy to 2020. A scenario approach. EG voorjaar 1996. 20 Uitgaande van een gemiddelde belastingsfactor van 3500 uur. 21 Emissies: 3457 Mt. in 2010 volgens het conventionele scenario. 22 "Programmes and Prospects for the European Electricity Sector", UNIPEDE 1996. 10 Commissie te worden meegedeeld. De totale ontwikkeling van de penetratie van WKK op Europees niveau dient van jaar tot jaar te worden gevolgd. Afgezien van andere voordelen zou de Commissie aan de hand hiervan ook de vooruitgang met betrekking tot de beperking/stabilisatie van de CCVemissies beter kunnen kwantificeren. 4. 2 WKK en het milieu 32. De wereldwijde milieuproblemen als gevolg van een toenemende internationale vraag naar energie moeten worden gezien in de context van een steeds meer geïnternationaliseerde economie. WKK is een miheuvriendelijk concept voor de productie van energie waarmee een significante, kosteneffectieve bijdrage aan de continuïteit van de energievoorziening en de beleidsdoelstellingen van de Gemeenschap op het vlak van het concurrentievermogen kan worden geleverd. De synergie tussen warmtekrachtkoppeling en afstandsverwarming of-koeling dient beter te worden benut en het gebruik van biomassa in WKK kan, zoals de ervaring in Finland en Denemarken uitwijst, bijdragen tot de penetratie van deze milieuvriendelijke optie. WKK zal een belangrijk element vormen van het beleid van de Gemeenschap om de emissie van C02 te verminderen en behoort dan ook, zoals vermeld in het gemeenschappelijk standpunt van de Raad betreffende het communautaire programma "Op weg naar duurzame ontwikkeling"23 tot de prioriteiten. Ook in het vijfde miheuactieprogramma moeten maatregelen ter bevordering van WKK als C02 reducerende technolo *ie worden voortgezet in de vorm van fiscale stimuleringsmaatregelen, internalisering van ex erne kosten en baten en het vaststellen van emissienormen voor stookinstallaties. 4. 3 Groter aandeel van WKK in de financiering door EU-programma's 33. Hoewel de belangrijkste financiële inspanning van de Hdstaten moet komen, is het gezien de beperkte alternatieve mogelijkheden die de Gemeenschap heeft om de C02-emissies snel te verminderen, essentieel dat WKK meer gewicht krijgt in de EU-programma's. WKK biedt op dit gebied aantoonbare voordelen, met name als biomassa en organisch afval als brandstof worden gebruikt. Ook in derde landen zijn er grote mogelijkheden om energie te besparen en de C02-emissie te beperken. 34. JOULE-THERMIE : Hoewel de technologieën voor WKK en afstandsverwarming en -koeling over het algemeen goed ontwikkeld zijn en onder normale marktomstandigheden op ruime schaal worden gebruikt, is er nog steeds behoefte aan verdere technologische ontwikkeling. Het Europees Parlement heeft dit feit erkend en de Commissie verzocht ruimere toepassing van WKK-technologie aan te moedigen24. Bij deze ontwikkelingen moet worden gedacht aan verbetering van de kosteneffectiviteit, aanpassing aan nieuwe toepassingen, integratie van processen die niet-conventionele brandstoffen gebruiken (hernieuwbare brandstoffen, kolengas, stortgas, afval,. ) en verbeteringen van stooksystemen met het oog op de steeds strengere emissienormen. Zonder deze ontwikkelingen kan de groei van WKK wellicht uitblijven en kan het onmogelijk blijken WKK aan te passen aan de voortdurend veranderende energiemarkt. Biomassa als brandstof voor WKK en afstandsverwarming verdient extra steun. Dit geldt 23 Gemeenschappelijk standpunt (EG) nr. 2097 door de Raad vastgesteld op 17 april 1997, PB nr. C 157 van 24. 5. 1997, blz. 12. 24 Verslag over het Witboek van de Commissie over een energiebeleid: PE 217. 771/def. 11 ook voor de toepassing van nieuwe kolencycli en technologie om energie uit afval te winnen. Bij de energieproductie met WKK zijn de ontwikkelingen op korte termijn gericht op verbetering van het rendement en verlaging van de installatiekosten door de fabricageprocédés en betere regel- en ontwikkeling van betere materialen en controlesystemen. Hoewel de beste praktijk voor het ontwerpen en exploiteren van WKK- systemen al goed ontwikkeld is, zijn de kennis en ervaring nog niet zo algemeen beschikbaar als gewenst. 35. In verband met de voorbereidende werkzaamheden voor het vijfde kadeiprogramma zijn de volgende belangrijke gebieden voor de technologische ontwikkeling van WKK naar voren gekomen25: Hoger conversie-rendement en daardoor meer energiebesparing; controle, regeling en optimalisering van netwerken voor afstandsverwarming; hogere betrouwbaarheid en bijgevolg lagere onderhoudskosten; technologie voor emissiebeperking, met name voor de beperking van NOx-emissie van gasturbines en zuigermotoren; kosteneffectieve mini-WKK tot 30 kWe en micro-WKK tot 0,5 kWc; materialen en constructieprocédés voor WKK-ketels en goedkope leidingmaterialen; goedkope geprefabriceerde onderdelen voor lage temperatuur afstandsverwarmings- systemen; WKK voor industrieën die met hoge temperaturen werken; WKK waarin hernieuwbare brandstoffen worden toegepast, bijvoorbeeld biomassa, laagcalorische brandstoffen en gemengde brandstoffen; alternatieve aandrijfinechanismen, bijvoorbeeld stirlingmotoren, brandstofcellen; oplossingen voor het milieuprobleem als gevolg van de waterzuiveringstechnologie. Wat afstandskoeling betreft moet de ontwikkeling worden gesteund van technologieën waarmee grotere temperatuursgradiënten en lagere debieten in de systemen voor centrale opwekking en transport mogelijk zijn en aan de ontwikkeling van door warmte aangedreven absorptiekoelers; hiermee zullen de economische aspecten en de jaarbelasting van systemen voor afstandskoeling aanmerkelijk worden verbeterd. Daarnaast dient onderzoek te worden gestimuleerd naar de ontwikkeling van methodes en instrumenten om de niet-technologische belemmeringen weg te nemen voor de toepassing van ecologisch efficiënte technologieën en van duurzame ontwikkeling in het algemeen. Het voorstel van de Commissie voor het vijfde kaderprogramma heeft doelstellingen die de mogelijkheid bieden om de technologische ontwikkehng van WKK te bevorderen en de Commissie zal nog meer steun verlenen aan de verspreiding van kennis inzake de beste praktijk via geschikte kanalen en programma's. 36. SAVE n en ALTENER: De huidige programma's SAVE II en ALTENER zijn erop gericht oplossingen te vinden voor niet-technische belemmeringen voor de toepassing van technologieën om de energie-efficiëntie te verbeteren en duurzame energiebronnen te gebruiken. Deze programma's kunnen worden gebruikt als instrumenten om de penetratie 25 Improving Market Penetration for New Energy Technologies: Prospects for Pré-Competitive Support, DG XVII. Oktober 1996. Henrik Lund. Confederation of Danish Industries. 12 van WKK op de Europese markt te bevorderen. SAVE II zal meer steun verlenen aan acties ter bevordering van WKK en meer in het bijzonder aan acties: • inbreng van die meer bekendheid geven aan financiële oplossingen en de dienstverlenende bedrijven in de energiesector (ESCO - Energy Service Companies)26 (b. v. financiering van WKK-projecten door derden); die de vraag naar energiediensten, waaraan met WKK kan worden voldaan, in kaart brengen; die het WKK-potentieel vaststellen aan de hand van economische, energie- en milieucriteria; • • • waarin belemmeringen voor WKK en afstandsverwarming en -koeling op de nieuwe geliberaliseerde energiemarkt verder worden onderzocht en mogelijkheden worden aangedragen om deze weg te nemen, rekening houdend met sociale en economische factoren, milieueffecten en de continuïteit van de energievoorziening; • waarin informatie wordt verspreid over WKK en afstandsverwarming en -koeling. Hierbij kunnen internationale associaties een belangrijke rol spelen. • Er zal bijzondere aandacht worden geschonken aan de marktpenetratie van koeling met koelinstallaties die worden aangedreven met afstandsverwarming. Het ALTENER-programma zal de marktpenetratie blijven bevorderen van met biomassa gestookte ketels waartoe ook systemen voor WKK en afstandswrwarming en -koeling behoren. 37. PHARE. TACIS, Synergie en MEDA: De EU-programma's PHARE en TACIS zijn initiatieven voor de landen van Midden- en Oost-Europa, de nieuwe Europese onafhankelijke staten en Mongolië. Dit zijn steunprogramma's voor deze landen om de omschakeling op een markteconomie te bevorderen en de democratie te versterken. Energie behoort tot de belangrijkste prioriteiten van TACIS en er wordt dan ook regelmatig steun verleend aan WKK-projecten, vooral in combinatie met bestaande op WKK gebaseerde netwerken voor afstandsverwarming. Het Synergie-programma dat is voortgekomen uit de behoefte aan internationale samenwerking op energiegebied, financiert acties ter bevordering van WKK in Latijns- Amerika en Azië. Dit programma zou een belangrijk instrument kunnen zijn om WKK-toepassingen in een grote reeks derde landen te bevorderen. Zoals vermeld in de richtsnoeren voor de indicatieve programma's voor financiële en technische maatregelen in het kader van het euromediterrane partnerschap MEDA dient bijzondere aandacht te worden geschonken aan energie en miheu. De bevordering van WKK door technische assistentie en voorbereidende studies in verband met afstandskoeling is voor de landen in deze regio een uitdaging op economisch en milieuvlak. In de ACS-EG-samenwerking wordt veel belang gehecht aan programmering op energiegebied, maatregelen inzake energiebesparing en rationeel energiegebruik, de exploratie van het energiepotentieel en technisch en economisch verantwoorde ontwikkeling van nieuwe en hernieuwbare energiebronnen (artikel 105 van het LOME IV-verdrag). De bevordering van WKK kan een onderdeel vormen van de energiestrategie van deze landen. In het kader van een algemene strategie om de markt te openen voor WKK zal de Commissie in al deze programma's de acties inzake WKK en afstandsverwarming en -koeling uitbreiden. 26 idem. 13 38. Structuurfondsen: Probleemgebieden in Europa (met name regio's van Doelstelling I) kunnen communautaire steun ontvangen voor het ontwikkelen van systemen voor een efficiënt energiegebruik. Zo is in Griekenland WKK een van de prioriteiten van het operationeel programma voor energie. De Commissie zal de lidstaten aanmoedigen om de ontwikkeling van WKK prioriteit te geven in hun nationale energieprogramma's die met bovengenoemde fondsen worden gefinancierd. 4. 4 Convenanten met de industrie, verwerving van technologie 39. In het Commissievoorstel voor de herziening van het vijfde milieuactieprogramma (een groot actieplan dat tot doel heeft de verbetering van het milieu in de Unie te versnellen) dat op 24 januari 1996 door de Commissie is aangenomen, is vermeld dat extra aandacht moet worden geschonken aan convenanten met de industrie om de reeks instrumenten uit te breiden. Dit in de mededeling van de Commissie over milieuconvenanten27. is nog eens bevestigd 40. De Commissie zou kunnen onderhandelen over convenanten waarin specifieke efficiëntiestreefcijfers zijn opgenomen, met die industriesectoren waar een hoog potentieel aanwezig is om met WKK energie te besparen. Het is essentieel dat bij deze convenanten nutsbedrijven worden betrokken vanwege de belangrijke invloed die zij op WKK kunnen uitoefenen door de prijsstelling voor export of doorvoer en door te bepalen of WKK al dan niet voldoet aan de technische eisen voor aansluiting op het net. 41. Om het WKK-concept te moderniseren zal de Commissie ook de ontwikkeling van innovatieve en economische WKK-systemen aanmoedigen door middel van de mechanismen voor technologieverwerving. Het idee is een groep kopers bijeen te brengen, potentiële verbeteringen van een product of fabricageprocédé vast te stellen en een specificatie op te stellen. Vervolgens kunnen fabrikanten offertes indienen; deze worden beoordeeld en de succesvolle kandidaat krijgt een zekere beginopdracht. Deze procedures zijn met succes door de Hdstaten gevolgd en hebben de penetratie van innovatieve technologie op de markt bevorderd. 42. Er zullen ruim toepasbare WKK-modules worden gedefinieerd en er kan een aanbestedings procedure worden innovatieve WKK-technologie kunnen aanbieden die aantrekkelijk kan zijn voor een grote groep kopers, bijvoorbeeld bedrijven, ziekenhuizen, grote overheidsgebouwen, enz. gestart waarin geïnteresseerden goedkope, 4. 5 Uitwisseling van informatie en samenwerking tussen lidstaten 43. In de resolutie van de Raad van 8 juli 199628 betreffende het Energiewitboek is de Commissie verzocht een proces van samenwerking tussen de Gemeenschap en de lidstaten op gang te brengen om ervoor te zorgen dat het communautaire en het nationale beleid verenigbaar zijn met overeengekomen gemeenschappelijke energiedoelstellingen. 44. In hjn met bovengenoemde resolutie heeft de Commissie op 4 oktober 1996 een voorstel aangenomen voor een besluit van de Raad betreffende de organisatie van samenwerking 27 COM(96)561 van 27. 11. 1996. 28 PB nr. C 224 van 1. 8. 1996. 14 rond overeengekomen communautaire energiedoelstellingen29. In het ontwerp-besluit wordt de bevordering van een rationed en efficiënt gebruik van energiebronnen als een van de doelstellingen genoemd. 45. De Commissie is van mening dat het hier genoemde voorstel voor een besluit van de Raad een kader zal bieden dat de samenwerking en de uitwisseling van informatie en ervaring tussen hdstaten op het gebied van WKK zal vergemakkelijken. Een groep van deskundigen, die als raadgevend comité optreedt, kan zorg dragen voor de permanente samenwerking tussen de nationale instanties en de Commissie en voor de uitwisseling van informatie over beleid en maatregelen inzake WKK en afstandsverwarming in Europa. In het kader van bestaande EU-programma's zullen gerichte voorlichtingsacties in specifieke industriële en tertiaire sectoren (ziekenhuizen, sportcentra, enz. ) worden ondernomen. 4. 6 Het volgen van de effecten van de liberalisering van de Europese energiemarkten op WKK en afstandsverwarming 46. Een van de belangrijkste doelstellingen van het energiebeleid van de Commissie is de liberalisering van de energiemarkten. Deze liberalisering zal leiden tot concurrentie bij de energievoorziening, meer doorzichtigheid van de prijzen, betere tot de elektriciteits- en gasnetten en meer betrokkenheid van de nutsbedrijvt n en dienstverlenende bedrijven (ESCO - Energy Service Companies) bij WKK. Hoewel de liberalisering over het algemeen positieve gevolgen zal hebben voor WKK, zullen deze voor verschillende WKK-toepassingen uiteenlopen30. De prijsverlagingen die waarschijnlijk het gevolg zullen zijn van de liberalisering, betekenen zowel een kans als een bedreiging voor WKK. De brandstoffen zullen wellicht goedkoper worden, maar met WKK opgewekte elektriciteit zal moeten concurreren met lagere elektriciteitsprijzen. Een van de belangrijkste belemmeringen voor WKK die op de geliberaliseerde markten nog overblijven, wordt gevormd door het feit dat de externe miheukosten niet in de energieprijzen worden doorberekend. toegang Het is dan ook essentieel dat de invloed van de nieuwe regels voor de energiemarkt op WKK en afstandsverwarmingsystemen wordt gevolgd en beoordeeld en dat zo nodig maatregelen worden voorgesteld om negatieve effecten te voorkomen. In dit verband kunnen de onder Aanbeveling 77/714/EEG van de Raad opgerichte WKK-comités een nuttige rol spelen. 47. Het monitoren van de ontwikkehng van het aandeel van WKK in de markt, dat in het kader van deze strategie is aanbevolen, betekent dat jaarlijkse statistieken moeten worden opgesteld. De Commissie zal de hdstaten de verplichting opleggen om jaarlijkse statistieken indienen en zal er via EUROSTAT voor zorgen dat daarbij een te blijven gemeenschappelijke statistische methode wordt gevolgd. 4. 7 Internalisering van externe kosten 48. Zoals reeds opgemerkt om milieudoelstellingen te realiseren dat er methodes moeten worden toegepast die de impliceert het gebruik van marktmstrumenten 29 COM(96)431 def. , PB nr. C 27 van 28. 1. 1997. 30 An assessment of the impact of the liberalisation of the European energy markets on CHP, energy efficiency and the environment. ILEX Ass. & Ramboll. December 1996. 15 internaliseren. In het kader van het vijfde milieukosten van de energievoorziening miheuactieprogramma31 heeft de internalisering van externe kosten en baten in de energiesector door middel van fiscale stimuleringsmaatregelen hoge prioriteit met het oog op de integratie van het miheu in andere beleidsterreinen van de Gemeenschap. Energieheffingen reeds bestaande zouden kunnen worden aangewend om de concurrentievoordelen van WKK bij de productie van elektriciteit en warmte verder te vergroten. De Commissie heeft in haar voorstellen tot herstructurering van de regelingen voor de belasting van energieproducten32 rekening gehouden met de energie- en milieuvoordelen van WKK en belastingvrijstellingen voorgesteld. Tevens dient verdere ondersteuning te worden overwogen van WKK-installaties die biomassa als brandstof gebruiken. Er is op gewezen dat de internalisering van externe kosten een effectief middel is om in te spelen op de milieu-uitdagingen op de interne markt, waarbij rekening moet worden gehouden met de verdragsregels inzake overheidssteun. WKK biedt de mogelijkheid om het energierendement te verbeteren en de emissie van schadelijke stoffen te verminderen, zodat internalisering van de kosten de toepassing van WKK-technologie zou kunnen stimuleren. In het kader van de extra maatregelen die nodig zijn voor de verlaging van de C02-emissies in 2010 kan worden onderzocht wat de mogelijkheden zijn om de energiedistributiebedrijven te verplichten met WKK-installaties geproduceerde elektriciteit te kopen. De Cornmissie zal verdere mogelijkheden onderzoeken om de energie- en milieuvoordelen van WKK in haar fiscale beleid te integreren. 4. 8 Financiële instrumenten voor contracten energiediensten die worden 49. Het concept van financiering door derden is ontwikkeld om ondernemingen in staat te stellen investeringen te financieren zonder hun balans nadelig te beïnvloeden. Een gebruiker van een efficiënt en milieuvriendelijk concept zoals WKK financiert de eerste onkosten niet. In plaats daarvan betaalt hij de leverancier van de technologie een vergoeding die gebaseerd is op de prestaties van de geïnstalleerde technologie. Andere vormen van financiering door derden betreffen geleverd door dienstverlenende ondernemingen in deze sector (ESCO's) of nutsbedrijven die met WKK hun klanten nieuwe diensten kunnen aanbieden. De meest uiteenlopende regelingen zijn denkbaar. Onder deze contracten komt de leverancier van energiediensten, die eventueel een nutsbedrijf kan zijn, met de gebruiker overeen welke behoeften er ter plaatse aan warmte, verlichting, elektriciteit, enz. bestaan. De contractant heeft tot taak de meest economische methode te vinden om deze diensten te leveren, waarbij vaak WKK zal worden geïnstalleerd. Deze investering wordt gedaan en beheerd door de ESCO, die dit doorberekend van warmtekrachtkoppeling heeft tot gevolg dat deze kosten lager uitvallen dan de vroegere energiekosten ter plaatse. In dit scenario profiteren alle partners bij de financiële overeenkomst. Verschillende communautaire programma's kunnen deze financiële regeling bevorderen door te zorgen voor stimuleringsactiviteiten en coördinatie tussen de betrokken partijen. In de periode 1992-1996 heeft de Europese Investeringsbank (EIB) WKK gesteund met leningen voor een totaalbedrag van 1195 miljoen ecu. Dit vertegenwoordigt een aanzienlijke energiediensten. Het in de kosten rendement van de 31 COM(95)647 def. , PB nr. C 140 van 14. 5. 1996. 32 COM(97)30 def, PB nr. C 139 van 6. 5. 1997. 16 inspanning en de EIB dient haar steun aan WKK-projecten in de industrie en de tertiaire sector verder uit te breiden. 5. CONCLUSIES 50. De Commissie is van mening dat het aandeel van WKK in de energieproductie in de EU aanmerkelijk moet worden verhoogd wil de EU de op energiegebied nagestreefde verbetering van de energie-efficiëntie en de op milieugebied nagestreefde vennindering van de emissie van broeikasgassen bereiken. De in deze mededeling uiteengezette strategie is van essentieel belang als de Gemeenschap Üe bruto elektriciteitsproductie met WKK aanzienlijk wil verhogen, zodat het huidige aandeel in 2010 verdubbeld zal zijn, en als zij warmtekrachtkoppeling (WKK) en afstandsverwarming en -koeling serieus wil stimuleren. Hoewel er op Europees niveau maatregelen kunnen worden ondernomen, moet de belangrijkste verantwoordelijkheid voor het stimuleren van WKK bij de hdstaten liggen. De Commissie vraagt de lidstaten dan ook hun beleid voor het verwijderen van belemmeringen voor de penetratie van WKK te evalueren en bun nationale strategieën en doelstellingen voor de bevordering van WKK in een gecoördineerd communautair strategisch kader op deze evaluatie te baseren. Met deze mededeling wordt gehoor gegeven aan het verzoek van d^ Raad en het Europees Parlement om communautaire maatregelen ter bevordering van WKK waarmee, zoals de Raad heeft erkend, het miheu wordt beschermd en de energieafhankelijkheid wordt verminderd op bevredigende economische voorwaarden. Aan de hand van de reacties van de andere Europese Instellingen op deze voorgestelde strategie en rekening houdend met de definitieve resultaten van de onderhandelingen te Kyoto zal de Commissie onderzoeken op welke wijze een actieprogramma ter bevordering van WKK het best kan worden voorgesteld en uitgevoerd. 51. De Commissie verzoekt de Raad, het Europees Parlement, het Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's • • de voorstellen in deze mededeling te bestuderen en verdere suggesties te doen voor maatregelen op het niveau van de Gemeenschap en van de lidstaten; de in hoofdstuk 4 hierboven uiteengezette algemene strategie te bevestigen en de ontwikkeling van strategieën op nationaal niveau te bevorderen; • met de Commissie samen te werken bij de uitvoering van toekomstige maatregelen ter bevordering van WKK. 17 6. REFERENTIES 1. 1994,1995,1996 Cogen Europe Conferences proceedings. 2. 3. A strategy for the promotion of cogeneration and district heating CogenEurope report. Nov. 1996 Euroheat and Power position Paper "Comments and proposals for an E. U. strategy for CHP/DH". Dec. 1996 4. Seminar Euroheat and Power 2. 10. 96 Brussels 5. Saving Energy with CHP: Feasible, not self evident. A. Martens. VITO Sep. 1996 6. EURELECTRIC. General Position Paper on Cogeneration Feb. 1997 7. CHP Programmes. Part of the future E. U. Climate strategy. Ture Hammar. DEA. Feb. 1997 8. A UK strategy for CHP, juni 1996. 9. Production décentralisée d' électricité a partir des énergies renouvelables et de la cogeneration. Institut d'économie et de politique de l'énergie. Juli 1995 10. CHP in IEA Member Countries. IEA, okt. 1994 11. THERMIE-programma brochures en rapporten • • • • • Cogeneration for heating and cooling in hospitals. Juli 1995. Small-scale cogeneration in non residential buildings. Juni 1992. Cogeneration in the agrofood sector. Dec. 1994. A review of cogeneration equipment and selected installations in Europe. Dec. 1993. Industrial cogeneration in Europe. May 1992. ESAP, CETA. 12. SAVE-programma Institut Wallon, CENERG Guide de la cogeneration. Feb 1997. The barriers to CHP. COGENEUROPE, mei 1995. Review, mei 1997. 18 BIJLAGE 1. ALGEMENE PRINCIPES VAN WKK 1. 1 Beschrijving van WKK thermodynamisch te voldoen. Vanuit WKK is de gelijktijdige productie van thermische en elektrische energie uit dezelfde primaire brandstof. Voor een bepaalde toepassing kan hiervoor worden gekozen uit een aantal verschillende technieken voor de opwekking van elektriciteit waarbij warmte in de loop van het proces van de elektriciteitsopwekking wordt onttrokken om aan een zekere warmtebehoefte oogpunt biedt WKK rendementsvoordelen ten opzichte van de beschikbare alternatieven. De rendementswinst die met WKK kan worden bereikt, kan aanzienlijk zijn, maar varieert afhankelijk van de door het WKK-systeem gebruikte en vervangen technologie en brandstof. Een efficiënte WKK-installatie kan ongeveer 85-90% van de energie-inhoud van de brandstof omzetten in nuttige energie. Hoewel een klein deel van de warmte verloren zal gaan voordat zij de verbruikers bereikt, zal het totale rendement nog steeds 80% of meer bedragen. Conventionele systemen voor de elektriciteitsopwekking hebben normaliter een rendement van 30-40%, terwijl nieuwe STEG (stoom en gas)-systen en 55% kunnen halen. Als de warmtevraag wordt gedekt met warmteproducerende installâtes met een rendement van 90%, zal het totale rendement in geval van afzonderlijke productie van elektriciteit en warmte maximaal 70% bedragen. De ontwikkeling van WKK en afstandsverwarming biedt de mogelijkheid van energieomzetting met een hoog rendement en een lagere emissie van C02, het belangrijkste broeikasgas. Een andere mogelijkheid die WKK biedt is de ontwikkeling van gedecentraliseerde vormen van elektriciteitsopwekking met een hoog rendement waarbij is geoptimaliseerde WKK en transmissieverliezen worden vermeden. Samengevat afstandsvenvarming een milieuvriendelijke methode om energie te produceren die minder brandstof vraagt en de concurrentie op het gebied van de opwekking verhoogt; deze optie kan dan ook worden gezien als een instrument om de liberalisering van de energiemarkten te bevorderen. 1. 1. 1 Industriële WKK WKK is een techniek die in de industrie al meer dan 50 jaar wordt toegepast. Hierbij is het nodig dat de gebruiker gedurende lange periodes (meer dan 5000 uur per jaar) vrij grote tot grote hoeveelheden thermische energie (stoom, warm water, warm gas, koeling, enz. ) nodig heeft. Sectoren waar WKK-systemen een optie voor de investeerders zijn, zijn de elektriciteitssector, verwerkende industrie (chemie, papier, ijzer en staal, keramiek, motoren, textiel, hout, baksteen en bouwkeramiek, enz. ) en de dienstensector (ziekenhuizen, sportcentra, hotels). levensmiddelen, Industriële WKK-installaties kunnen meer dan 8000 uur per jaar in bedrijf zijn. In geïndustrialiseerde landen is het warmtepotentieel in de industrie dan ook groot genoeg om met WKK een significant deel van de basislast van de elektriciteitsvraag te leveren. h 1. 1. 2 Afstandsverwarming en -koeling in combinatie met WKK Afstandsverwarming of -koeling is de gecentraliseerde productie en distributie van thermische energie. De warmte wordt geproduceerd in thermische installaties en via een netwerk van pijpleidingen in de vorm van stoom of warm water aan de gebruikers geleverd. Het systeem voor afstandsverwarming en -koeling kan worden gezien als het totaal van de productie-installaties en het distributie- en retournet. De meest algemene concurrent voor afstandsverwarming zijn individuele verwarmingssystemen. Een groot aantal afstandsverwarmingssystemen worden nog steeds met warmwaterketels gevoed. Afstandsverwarming is echter uitgegroeid tot een belangrijke toepassing van WKK en in Scandinavië, Duitsland en Midden- en Oost-Europa zijn uitgebreide grote systemen ontwikkeld. Deze systemen, die meestal in handen zijn van en worden geëxploiteerd door gemeentelijke instanties, kunnen worden gevoed door afvalverbrandingsinstallaties en met andere middelen zoals warmtepompen die geothermische energie omzetten. Daarnaast is er in Europa een aanzienlijk potentieel voor afstandskoeling. Met recente ontwikkelingen op het gebied van de motor- en gasturbinetechnologie is er thans een groot potentieel voor de ontwikkehng van meer lokaal opgezette systemen voor afstandsverwarming en WKK, die zijn afgestemd op de warmtevraag en die kleinere warmtenetten van warmte voorzien. De penetratie van WKK in afstandsverwarming verschilt van lidstaat tot lidstaat, van 22% in Frankrijk tot 92% in Nederland33. (Percentage afstandsverwarmingssystemen dat met WKK werkt. ) In verschillende lidstaten kan het elektriciteitsverbruik voor koeling met compressie- machines 50% van het totale elektriciteitsverbruik in de zomer bedragen. Door systemen voor afstandskoeling en -vewarming naast elkaar te gebruiken kunnen de kosten aanmerkelijk worden gedrukt door een deel van het elektriciteitsverbruik om te zetten in warmteverbruik en de bedrijfstijd van de systemen voor WKK en afstandsverwarming te verlengen. 1. 1. 3 De particuliere en de commerciële sector Deze WK-systemen worden gebruikt in hotels, sport- en vermaakcentra, ziekenhuizen en groepen woningen. Dit zijn kleinere eenheden met een dieselmotor die is omgebouwd voor aardgas, een generator en een systeem om de warmte terug te winnen. Doorgaans zijn zij ondergebracht in een container. De dieselmotoren kunnen ook geschikt zijn voor twee soorten brandstof. De warmte wordt teruggewonnen via de koelleidingen van de motor en de uitlaat. Om te zorgen voor een goede beschikbaarheid van de elektriciteit moet de warmte tegelijkertijd worden gebruikt of moeten er voorzieningen zijn om warmte op te slaan. Een methode om de teruggewonnen warmte beter te gebruiken is het produceren van koeling met behulp van absoiptiekoelers. Zodoende kan WKK worden gebruikt in de zomermaanden als de mogelijkheden om het systeem te gebruiken anders zouden worden beperkt door de geringere warmtevraag. Voor grotere gebouwencomplexen worden evenals in de industrie gasturbines en grotere zuigermotoren gebruikt. 1. 2 De economische aspecten van WKK De energiegebruiker verlangt goedkope energie. Daarom kan WKK alleen worden bevorderd als het goedkoper is dan de afzonderlijke opwekking van warmte en elektriciteit. 33 CHP in IEA Member States / Parijs, oktober 1994. 2Ö Factoren die de economische aspecten van WKK-projecten bepalen, worden doorgaans in drie onderling samenhangende groepen geanalyseerd: belastingfactoren, kenmerken van de installatie en handelscondities met externe energiemarkten. Een WKK-installatie levert maximaal voordeel als de omvang is afgestemd op de warmtevraag. Geschikte en beschikbare warmte- en koellast zijn dan ook een eerste voorwaarde voor de ontwikkeling van WKK. De technische en economische grenzen voor de technologische keuzes worden bepaald door de patronen van de warmte- en elektriciteitsvraag en het aantal bedrijfsuren per jaar. Het soort technologie, de omvang van de installatie en het type krachtbron worden bepaald door de belastingen waarmee men te maken heeft. Kenmerken van de installatie, bijvoorbeeld kapitaalkosten, exploitatie- en onderhoudskosten, rendement, enz. zijn uiteraard van invloed op de rentabiliteit van WKK-projecten. Maar wat WKK-projecten bijzonder maakt, is het nauwe verband met de energiemarkten. Enerzijds bepaalt de markt voor fossiele brandstoffen de prijsvoorwaarden voor de krachtbron (aardgas, olie of kolen in de meeste WKK-installaties), aangezien de energie-input bij alle WKK-installaties een belangrijke kostenfactor is. Anderzijds moet de output van WKK-installaties, warmte of stoom, concurreren met installaties voor de afzonderlijke productie van warmte of stoom, die ook met fossiele brandstoffen worden gestookt. Hoewel WKK onder de juiste omstandigheden zonder meer een kosteneffectieve energie optie vormt, kunnen de voor WKK-systemen vereiste investeringen i en uitdaging vormen. Het verwerven van financiële middelen voor een WKK-installatie is een belemmering waarmee veel potentiële gebruikers te maken krijgen. Bovendien zijn sommige gebruikers terughoudend als het erom gaat hun eigen middelen aan te wenden, of middelen te lenen, om in energieproductie te investeren, aangezien dit zelden deel uitmaakt van hun normale kernactiviteiten. Voor investeringen in WKK in de industrie en de tertiaire sector kan gebruik worden gemaakt van financiële instrumenten zoals financiering door derden (TPF - Third Party Financing). 2. W KK IN DE LIDSTATEN VAN DE EU De geografisch en verticaal gefragmenteerde structuur van de elektriciteitssector is in het verleden gunstig geweest voor de industriële zelfopwekking, maar heeft vooral de activiteiten van warmte- en elektriciteitsdistributiebedrijven vergemakkelijkt, bijvoorbeeld in Duitsland. Bij de ontwikkeling van WKK in dit land, waar WKK een belangrijke plaats inneemt, is uitgegaan van de bestaande warmte- en elektriciteitsnetten van plaatselijke (üstributiebedrijven die na de oliecrisis van de jaren zeventig steun hebben ontvangen. In Denemarken, waar eveneens al gemeentelijke warmtenetten aanwezig waren, is WKK door de managers van deze netwerken ontwikkeld met steun van plaatselijke (üstributiebedrijven en in de grote steden met steun van de plaatselijke aan de gemeente verbonden producenten en distributiebedrijven. In Nederland, waar de warmtenetten minder ontwikkeld zijn, hebben gas- en elektriciteitsaUstributiebedrijven industriële WKK-eenheden ontwikkeld waarmee wordt bespaard op het gasgebruik. Anderzijds zijn op monopolistische energiemarkten, zoals Frankrijk, België, Griekenland en Ierland, zelfopwekking en WKK minder goed ontwikkeld. De opsplitsing van een elektriciteitssysteem in productie, in de hand werken en transport en distributie kan de ontwikkeling van WKK geïnteresseerden de mogelijkheid bieden om te zoeken naar winstmogelijkheden, zoals thans in het Verenigd Koninkrijk gebeurt. dn De voorwaarden voor de ontwikkeling van WKK in de 15 lidstaten van de EU lopen sterk uiteen. Niet alleen het klimaat en de bevolkingsdichtheid vertonen grote verschillen, ook factoren zoals de prijzen en beschikbaarheid van brandstoffen, concurrentie van de via het net aangeboden elektriciteit, industriële structuur en milieuaspecten verschillen sterk; specifieke factoren zoals de aanwezigheid van grote aardgasreserves in Nederland en warmtedistributienetten in Denemarken spelen eveneens een belangrijke rol. In de volgende tabel is de huidige situatie van de ontwikkeling van WKK in de 15 lidstaten van de Europese Unie samengevat: Totaal bruto geïnstalleerd elektrisch vermogen (MW) en totale bruto elektriciteitsproductie in 1994 (GWh) in EU-15. Bron: EUROSTAT Land België Denemarken Duitsland Griekenland Spanje Frankrijk Ierland Itahë Nederland Portugal VK Finland Zweden Oostenrijk bruto Totaal geïnstalleerd elektrisch vermogen in MW 14899 10604 114811 9545 44489 107232 4039 64163 18348 8833 69019 14143 35914 16032 EU-15 OPMERKINGEN 532559 waarvan WKK % waarvan WKK % Totale bruto elektriciteits productie GWh in 1805 7496 26184 182 1533 3222 58 6328 6148 892 3042 4085 2808 3247 12 71 23 2 3 3 1 10 34 10 4 29 8 20 72236 40096 528229 38936 161775 476337 15147 231498 79677 31380 325379 65546 142850 54645 7645 15724 47750 845 8537 9492 192 26477 31543 3112 11996 20312 9257 11722 11 39 9 2 5 2 1 11 40 10 4 31 6 21 67030 13 2263191 204604 9 Nationale streef cijfers (MWe/in 2000) 100034 2222 8000 5. 000 1. Gegevens voor GR en IRL zijn voorlopig en betreffen 1993. 2. In Duitsland is voor eenheden die een deel van het jaar als zuivere WKK-installatie werken het totaal geïnstalleerde vermogen opgenomen. In de waarde van 47750 GWh voor 1994 is echter alleen de elektriciteit meegerekend die is opgewekt in de periode waarin de eenheid als zuivere WKK-installatie werd geëxploiteerd. Dit verklaart het grote verschil tussen het aandeel van 9% in de elektriciteitsproductie en 23% in het geïnstalleerde vermogen. In Denemarken zijn WKK-eenheden die een deel van het jaar als WKK-installatie zijn geëxploiteerd, bij het geïnstalleerd vermogen meegerekend. Slechts een deel van de in die 3. 34 Het streefcijfer van het investeringsplan voor de Belgische elektriciteitssector is 1000 MWe nieuwe WKK-installaties voor 2005. ÖU periode opgewekte elektriciteit (WKK-exploitatie) is meegerekend in de waarde van 15724 GWh voor de elektriciteitsproductie. De totale elektriciteitsproductie van WKK-eenheden bedroeg 32734 GWh. AS ISSN 0254-1513 COM(97)514def. DOCUMENTEN NL 02 10 12 15 Catalogusnummer : CB-CO-97-544-NL-C ISBN 92-78-26024-X Bureau voor officiële publikaties der Europese Gemeenschappen L-2985 Luxemburg 2i


title: KOMISSION ASETUS (EY) N:o 2009/97, annettu 15 päivänä lokakuuta 1997, melassin edustavien hintojen ja sen tuonnissa sovellettavien lisätullien vahvistamisesta sokerialalla

eurovoc_concepts:
CCT duties
import
molasses
representative price


title: Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 2018/97 της Επιτροπής της 15ης Οκτωβρίου 1997 για πρόσθετες ποσότητες κλωστοϋφαντουργικών προϊόντων που θα καταστούν διαθέσιμες στη Δημοκρατία της Βουλγαρίας

eurovoc_concepts:
Bulgaria
cotton
originating product
outward processing
quantitative restriction
re-import


title: Reglamento (CE) nº 2021/97 de la Comisión de 15 de octubre de 1997 por el que se determinan las cantidades asignadas a los importadores en concepto de los contingentes cuantitativos comunitarios aplicables en 1998 a determinados productos originarios de la República Popular de China

eurovoc_concepts:
China
footwear industry
household article
import licence
quantitative restriction
toy industry


title: WRITTEN QUESTION No. 3311/97 by Antoni GUTIÉRREZ DÍAZ to the Commission. Mental illnesses

eurovoc_concepts:
EU programme
disease of the nervous system
disease prevention
equal treatment
health policy
mental illness
quality of life
reintegration into working life
social rehabilitation
suicide

formats: html print


title: REGLAMENTO (CE) N° 2009/97 DE LA COMISIÓN de 15 de octubre de 1997 por el que se fijan los precios representativos y los importes de los derechos adicionales por importación de melaza en el sector del azúcar