title: Mededeling van de Commissie aan de Raad, aan het Europees Parlement, aan het Economisch en Sociaal Comité en aan het Comité van de regio's - Actieplan voor het concurrentievermogen van de Europese textiel- en kledingindustrie

eurovoc_concepts:
EU industrial policy
European industrial area
clothing industry
competitiveness
textile industry

text: COMMISSE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN Brussel, 29. 10. 1997 COM(97) 454 def. MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN DE RAAD, AAN HET EUROPEES PARLEMENT, AAN HET ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITE EN AAN HET COMITE VAN DE REGIO'S Actieplan voor het concurrentievermogen van de Europese textiel- en kledingindustrie INHOUD 1. INLEIDING 2. DE RECENTE ONTWIKKELING VAN DE TEXTIEL- EN KLEDINGBRANCHE 3. DE TEXTIEL- EN KLEDINGBRANCHE IN HET COMMUNAUTAIR BELEID 3. 1. Structurele aanpassing en concurrentievermogen a) Innovatie, onderzoek en technologische ontwikkeling b) Nieuwe kwalificaties en beroepsopleiding c) Geïntegreerde structuurinitiatieven 3. 2. Interne randvoorwaarden a) De gemeenschappelijke markt b) Discipline en transparantie bij staatssteun c) Werkgelegenheid d) Sociale lasten op arbeid 3. 3. Externe betrekkingen a) Bevordering van markttoegang b) Regels en disciplines c) Milieu d) De sociale problematiek e) Internationalisering van het bedrijfsleven en industriële samenwerking 4. CONCLUSIES Aanlage: 1 3 4 4 4 6 7 8 8 9 9 10 10 10 11 11 12 13 14 17 EUROPEES ACTIEPLAN VOOR HET CONCURRENTIEVERMOGEN VAN DE TEXTIEL- EN KLEDINGINDUSTRIE (1997 - 2000) 4 1. INLEIDING 1. 1. Deze mededeling, die is opgesteld naar aanleiding van de conclusies van de Raad Industrie van 28 maart en 14 november 1996, is bestemd voor de Raad, het Europees Parlement, het Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's. Zij vormt een bijdrage tot de door de Commissie geïnitieerde dialoog tussen de betrokken partijen in de textiel- en kledingindustrie, met name de instanties op nationaal en communautair niveau en de sociale partners. In het kader van deze dialoog werd een globale beoordeling uitgevoerd van de door de Europese Unie en de lidstaten genomen maatregelen en van de bijkomende behoeften in verband met de versterking van het concurrentievermogen en de uitvoering van herstructurerings- en moderniseringsstrategieën door de particuliere sector. De sociale partners hebben een gezamenlijk rapport opgesteld, waarin de resultaten worden geïnventariseerd en een reeks aanvullende maatregelen op communautair niveau wordt aangegeven. De evaluatie die in het rapport werd ondernomen had als hoofddoel het welslagen van de structurele aanpassing van de branche te bevorderen en tegelijkertijd de nodige aandacht te geven aan de werkgelegenheidsproblematiek. De voorgestelde aanvullende maatregelen passen in het kader van de door de Commissie gevolgde richtsnoeren voor het beleid inzake de industrie en de economische en sociale cohesie 1. 2. Bij de ontwikkelingen die de branche de afgelopen jaren heeft doorgemaakt, zijn er naast een aantal negatieve aspecten ook diverse pluspunten naar voren gekomen. De nieuwe technologische revolutie heeft de modernisering van de branche bevorderd. Dankzij concurrentievoordelen op het gebied van innovatie, ontwerpen, kwaliteit en knowhow, kan zij een leidende rol spelen op de open internationale markten. In de door een grotere internationale concurrentie gekenmerkte omgeving heeft de modernisering daarentegen ook een aanzienlijke vermindering van het aantal arbeidsplaatsen tot gevolg gehad. Vanwege de regionale concentratie en het maatschappelijk belang van de werkgelegenheid in de textiel- en kledingbranche, is dit een bijzonder verontrustende ontwikkeling. 1. 3 De veranderingen in de textiel- en kledingbranche hebben aangetoond dat er een tegenstelling bestaat, niet zozeer tussen "traditionele" en "geavanceerde" bedrijven als wel tussen concurrerende en niet-concurrerende bedrijven. De textiel- en kledingindustrie heeft door de productiviteitsverbetering van de afgelopen jaren haar concurrentievermogen aanmerkelijk verbeterd en daarmee aangetoond dat haar toekomstperspectieven niet minder gunstig zijn dan die van andere industrietakken. 1. 4. De algemene richtsnoeren van het industriebeleid van de Europese Commissie zijn neergelegd in een aantal recente mededelingen1. De richtsnoeren bieden een horizontaal kader voor de in het industriebeleid gevolgde strategie ten aanzien van de textiel- en kledingbranche. Deze strategie is afgestemd op de specifieke kenmerken van de branche. De onderlinge samenhang tussen de initiatieven van de Gemeenschap op de verschillende gebieden, wordt bepaald door de nagestreefde doelstelling, namelijk de verdere ontwikkeling van specifieke textiel- concurrentievoordelen. Op basis van de ontvangen bijdragen is een algemeen plan opgesteld dat de samenhang en de doelmatigheid van de maatregelen moet garanderen. kledingindustrie de Europese voor en de 1. 5. Aan de hand van de resultaten van de werkgroepen op het gebied van textiel en kleding kan een aantal prioritaire gebieden worden aangewezen waarop de diverse partijen - ondernemingen, organisaties van werknemers, vakbonden, nationale en communautaire instanties - hun maatregelen moeten toespitsen. Deze prioriteiten betreffen met name: - werkgelegenheid en opleiding; voor de problemen op deze gebieden kunnen en moeten de antwoorden ten dele in de branche zelf worden gevonden, maar voor het creëren van arbeidsplaatsen zijn bovendien algemenere oplossingen noodzakelijk, waarbij de algehele economische ontwikkeling van de Unie en de opleidingsprogramma's voor nieuwe kwalificaties en omscholing belangrijke factoren vormen; - ontwikkeling en verspreiding van nieuwe producten, procédés en apparatuur, communicatie- en informatietechnologieën in de gehele branche, met inbegrip van de distributie, die een essentiële concurrentiefactor blijken te zijn. - het doelmatig functioneren van de interne markt, waarbij het streven naar een hoog beschermingsniveau voor consumenten en milieu niet mag resulteren in nieuwe belemmeringen voor het vrije verkeer van goederen. De wettelijke bepalingen inzake overheidsopdrachten en mededinging moeten ervoor zorgen dat de gehele branche profiteert van de gemeenschappelijke markt; - de toegang tot de markten van derde landen en de strikte naleving van de in het kader van de internationale overeenkomsten vrijwillig aanvaarde regels en disciplines, die het noodzakelijke tegenwicht bieden voor de globalisering van de markten en de liberalisering van de invoer in de Gemeenschap; - de regionale ontwikkeling, waarbij speciale aandacht moet uitgaan naar de levensvatbare ondernemingen in probleemgebieden van de Unie, teneinde de voorwaarden te creëren waaronder in de branche, die gesitueerd zijn 1 in een door concurrentie gekenmerkte open context Industriebeleid communautaire benadering - COM(90)556 def. Het beleid inzake het concurrentievermogen Europese Unie op industriegebied - COM(94)319 def. Benchmarking van hel van de Europese industrie - COM(96)463 def. Benchmarking van het concurrentievermogen instrument ten dienste van ondernemers en de overheid - COM(97) 153 def. - Richtsnoeren voor een van de concurrentievermogen - Een deze ondernemingen op basis van gelijkheid kunnen concurreren met ondernemingen in meer ontwikkelde gebieden 2. DE RECENTE ONTWIKKELING VAN DE TEXTIEL- EN KLEDINGBRANCHE In economisch, sociaal en regionaal opzicht neemt de textiel- en kledingbranche in de Europese Unie een belangrijke plaats in. Volgens gegevens van het Observatoire Européen du Textile en de l'Habillement (OETH)2 zijn in de branche circa 2,2 miljoen personen werkzaam in bijna 120. 000 bedrijven. De branche vertegenwoordigt 7,6% van de totale werkgelegenheid in de industrie en 4,2% van de toegevoegde waarde. Een belangrijk deel van de arbeidsplaatsen wordt ingenomen door vrouwelijke arbeidskrachten en het niveau van regionale concentratie is hoog. In de jaren negentig heeft de branche de gevolgen ondervonden van een reeks belangrijke ontwikkelingen, zoals de economische recessie in Europa, gevolgd door een gematigd herstel, de toenemende concurrentie en de technologische vooruitgang. In het algemeen heeft de bescheiden economische opleving in de Unie niet geleid tot een grotere interne vraag, terwijl de inkomensmatiging en de toenemende werkloosheid daarentegen wel hun weerslag hebben gehad op de vraag naar kleding en huishoudtextiel. Tegelijkertijd is de concurrentie sterk toegenomen door de verdere openstelling van de interne markt, die voortvloeide uit diverse preferentiële overeenkomsten, de uitvoering van de conclusies van de Uruguay-ronde en de opkomst van nieuwe, belangrijke internationale handelspartners. Met name de scherpere concurrentie van de lageloonlanden heeft geleid tot grootschalige verplaatsing van bepaalde onderdelen van de productie. informatietechnologieën Daarnaast hebben de technologische ontwikkelingen en de toenemende verspreiding van forse vergroting van de kapitaalintensiteit en een hogere automatiseringsgraad, die met name opvallend is in de textielbranche Zij hebben vooral structurele veranderingen tot gevolg heeft gehad in de interne organisatie van de ondernemingen en in het functioneren van de branche als geheel. tot een geleid Op de grote uitdagingen van de afgelopen jaren heeft de branche gereageerd met een grondige herstructurering en modernisering, in combinatie met de verplaatsing van een deel van de productie, met name de arbeidsintensieve productie met geringe toegevoegde waarde. Dit verschijnsel blijkt duidelijk uit de ontwikkeling van het passieve veredelingsverkeer (PVV). De invoer onder het passieve veredelingsverkeer van kleding neemt voortdurend toe. In 1996 vertegenwoordigde deze ongeveer 20% van de waarde van de kledinginvoer in de Europese Unie. 2 Le secteur du textile et de l'habillement de l'UE - OETH, Brussel 1997. Over de gehele lijn zijn de productiviteit en de concurrentievoordelen verbeterd, met name op het gebied van het snel reageren (quick response), "just in time"- technieken, kwaliteit en ontwerp, knowhow en innovatie. De branche is nog steeds de belangrijkste exporteur van textielproducten en de derde exporteur van kledingproducten op de wereldmarkt. Het complex van ontwikkelingen dat tot de structurele veranderingen in de branche geleid heeft, veroorzaakte echter ook een sterke daling van de productie en vooral van de werkgelegenheid. In 1996 lagen de productieniveaus voor textiel en kleding, uitgedrukt in lopende prijzen, respectievelijk 5,4% en 4,4% onder die van 1990. Verder zijn er tussen 1990 en 1996 meer dan 600. 000 arbeidsplaatsen verdwenen, waarvan ongeveer 100. 000 in 1996. 3. DE TEXTIEL- EN KLEDINGBRANCHE IN HET COMMUNAUTAIR BELEID Volgens het Verdrag van de Europese Unie dient de overheid, met inachtneming van het subsidiariteitsbeginsel, ervoor te zorgen dat de omstandigheden die nodig zijn voor het concurrentievermogen van de industrie van de Gemeenschap aanwezig zijn. Terwijl de overheid de voorwaarden moet creëren voor een gunstig klimaat waarin ondernemingen hun concurrentievermogen kunnen ontwikkelen, is het bedrijfsleven zelf in de eerste plaats verantwoordelijk voor het doorvoeren van de noodzakelijke aanpassingen. De op initiatief van de Europese Commissie ingestelde werkgroepen op het gebied van textiel en kleding, hebben acht maanden lang de door de overheidsinstanties en de particuliere sector genomen maatregelen aan de hand van de volgende uitgangspunten onderzocht: - bevordering van een gunstig klimaat voor de ontwikkeling van ondernemingen teneinde de structurele aanpassing te vergemakkelijken; - totstandbrenging van de gemeenschappelijke markt en toepassing van de mededingingsregels; - handhaving van een op openheid gerichte benadering ten aanzien van markten en de internationale handel. 3. 1 Structurele aanpassing en concurrentievermogen a) Innovatie, onderzoek en technologische ontwikkeling sociale partners De concurrentiefactoren die verband houden met technologische ontwikkeling, van essentieel belang is om de kledingproductie in de landen van de Unie op een hoog peil te houden. erkennen dat de permanente ontwikkeling van innovatie, onderzoek en textiel- en Op communautair niveau moet benadrukt worden dat de textiel- en kledingbedrijven zo veel mogelijk gemobiliseerd moeten worden voor het ontwikkelen en vooral gebruiken van nieuwe procédés (zoals nieuwe typen weefmachines, nieuwe ni et-verontreinigende verf- en veredelingsprocédés zonder effluenten), nieuwe weefsels met een hoge meerwaarde (technische textiel, textiel met een driedimensionale structuur en functionele textiel. ). De effecten daarvan op de werkgelegenheid, wat betreft de schepping van nieuwe banen en/of de consolidering van de bestaande structuren worden steeds duidelijker merkbaar en dragen bij tot de recente verbetering van de concurrentiekracht van de Europese textiel- en kledingindustrie. Dankzij de communautaire OTO-programma's konden op communautair niveau synergieën tot stand worden gebracht en, in samenwerking met de industrie, coördinatie- en participatiemechanismen worden ontwikkeld op de gebieden die voor de branche het belangrijkst zijn. Binnen het vierde OTO-kaderprogramma en het specifieke programma "Industrie- en materiaaltechnologie" bleek Targeted Research Action - Total Quality Textiles in een structureel versnipperde sector en met het oog op de verbetering van de participatie van het MKB een doelmatig instrument te zijn. Ongeveer 350 organisaties, waarvan 300 MKB, hebben in het kader van dit specifiek programma aan het onderzoek (met een bedrag aan medefinanciering van 40 miljoen ecu op totale kosten van ongeveer 80 miljoen) deelgenomen. In het kader van tal van communautaire onderzoekprojecten zijn er nieuwe machines ("inktjet", "plasma", "bovenkritisch CO2") en nieuwe textielproducten ontwikkeld die behalve in traditionele sectoren als kleding en stoffering ook toepassing zullen vinden in het vervoer, de bouw, de gezondheidszorg en de vrijetijdsbesteding. De mogelijkheden die door de MKB-gerichte Technology Stimulating Measures worden geboden (verkenningspremies ten behoeve van de voorbereiding van voorstellen en CRAFT-projecten die de samenwerking tussen MKB versterken teneinde de oplossing van technologische problemen aan derden te kunnen toevertrouwen) hebben vele Europese MKB in staat gesteld samen te werken bij de ontwikkeling van nieuwe textielproducten en nieuwe organisatiemethoden voor het werk en de productie. Dat is in grote trekken de richting waarin de in het kader van het programma "specifiek sociaal-economisch onderzoek" ondernomen acties gaan. Daarnaast heeft het ESPRIT-programma een innovatiebevorderend effect gehad op gebieden als beeldbanken, beslissingsondersteunende systemen en elektronische handel in de textiel- en kledingbranche. De industrie is reeds gestart met de voorbereidingen voor een project voor de toepassing en de verspreiding van informatietechnologieën in de branche. Het project, waarin verscheidene bestaande initiatieven op dit gebied moeten worden geïntegreerd, beoogt de ontwikkeling van een Europees identificatie- en communicatiesysteem voor producten en diensten, op basis van vrijwillige normen die zijn gevalideerd door de industrie. Dank zij dit systeem zou in de Europese Unie bijvoorbeeld een gemeenschappelijke taal kunnen worden gebruikt voor verrichtingen in het elektronisch handelsverkeer. Het programma Innovatie van het vierde Kaderprogramma steunt industriële projecten voor de aanpassing en overdracht van technologieën die kenmerkend zijn voor bepaalde regio's of sectoren naar nieuwe regio's en nieuwe sectoren in de Europese Unie; deze projecten brengen producenten (vaak MKB of hun beroepsorganisaties), gebruikers van technologieën en onderzoekcentra bijeen. Een aantal projecten, bijv ("centrifugaal potspinnen" en "flexibele productie tegen lagere kosten van textiel- en textielweefselmonsters") heeft betrekking op de kledingindustrie. Europese Waarnemingspost Het programma Innovatie biedt ook verscheidene instrumenten die van belang zijn voor de textiel/kledingsector: studies die de behoeften en sterke en zwakke punten analyseren, studies die de denkbare technologische opties scannen in het kader van innovatie; MKB-gerichte zijn bewustmakingscampagnes met betrekking tot de nieuwe technologieën, Europese sectoriële beurzen voor tecnologieoverdracht, toegang tot nieuwe knowhow en tot beproefde praktijken van innovatiebeheer; het in contact brengen met het netwerk van relaiscentra voor innovatie. voor Bij de voorbereiding van het Vijfde Kaderprogramma worden de huidige onderzoekrichtingen gekoppeld aan het streven van de textiel/kledingsector om de concurrerendheid van de ondernemingen te verbeteren, en werkgelegenheid in stand te houden en te scheppen die met name op duurzame ontwikkeling is afgestemd. Deze zorgen zijn terug te vinden in de actie "Producten, procédés en organisatie" van het thematische programma "Ontwikkeling van een gebruikersvriendelijke informatiemaatschappij". Prioriteit dient te worden verleend aan de acties die het meest van direct belang zijn voor de concurrerendheid van de gehele bedrijfstak. Dat geldt bij voorbeeld voor de acties voor de toepassing van de quick response technieken waarmee in real time fabricageprocessen kunnen worden aangepast aan de ontwikkeling van de markt en voorraden kunnen worden verminderd. Niet alleen maken deze technieken een betere aanpassing aan de vraag mogelijk, maar ook maken zij vestiging van de productie in Europa relatief voordeliger en kunnen daardoor een doorslaggevende invloed hebben die de negatieve tendens van de werkgelegenheid doet omslaan. b) Nieuwe kwalificaties en beroepsopleiding Door de structurele veranderingen in de textiel- en kledingbranche, in het bijzonder de verspreiding van informatie- en communicatietechnologieën, worden nieuwe eisen gesteld aan de kwalificaties van de arbeidskrachten. Deze nieuwe kwalificaties hangen nauw samen met de technologische ontwikkelingen en de bedrijfsorganisatorische gevolgen daarvan, waarbij het voor de vorige industriële revolutie zo typerende lopende-bandwerk is vervangen door taken die door meervoudig gekwalificeerde arbeidskrachten moeten worden uitgevoerd. Op dit gebied bieden nationale programma's en instrumenten alsmede de communautaire programma's ADAPT, EMPLOI en Leonardo da Vinci, mogelijkheden om passende antwoorden te vinden op de geïdentificeerde behoeften. Verder wil de Commissie via deze programma's de ontwikkeling van transnationale initiatieven voor de verspreiding van de beste praktijken en knowhow over de regio's van Europa bevorderen. Van deze op de verspreiding van positieve resultaten gerichte initiatieven gaat ongetwijfeld een sterk bewustmakingseffect uit, dat noodzakelijk en zelfs van levensbelang is voor een versnipperde branche als de textiel- en kledingindustrie. In 1995 is een uitvoerige studie naar de behoefte aan nieuwe kwalificaties in de kledingindustrie afgerond. Er zijn reeds plannen voor een soortgelijke studie in de textielbranche. In het kader van het bedrij fstako verleg en het programma Leonardo da Vinci ontwikkelen de sociale partners projecten op het gebied van meervoudige inzetbaarheid en textieltechnieken. Bij de opleiding moet eveneens rekening worden gehouden met de toenemende behoefte aan kwalificaties op het gebied van de internationale verhoudingen tussen ondernemingen, in verband met de globalisering en de internationalisering van de productie. Verder moet ook de integratie van ecologische aspecten een belangrijke plaats in de beroepsopleiding krijgen. Bovendien zouden de opleidingsactiviteiten ook moeten worden benut om de branche, wat de kwalificaties en de technologie betreft, een moderner imago te geven, hetgeen overigens geheel in overeenstemming zou zijn met de feitelijke situatie van dit moment. c) Geïntegreerde structuurinitiatieven Als antwoord op de nieuwe uitdagingen is de branche overgegaan tot een structurele aanpassing, waarin de versterking van specifieke concurrentievoordelen, met name op het gebied van immateriële investeringen, alsmede de productiviteitsverbetering, die zowel met materiële als met immateriële investeringen verband houdt, twee belangrijke factoren zijn. Om beter te beantwoorden aan de eisen van de markt, waar het netwerk concept in het bijzonder voor het MKB een maatgevend criterium is, heeft de branche een bepaalde methodiek voor het verticaal functioneren ontwikkeld. Door de verticale integratie van de branche werden nieuwe eisen gesteld ten aanzien van het productieproces - dat flexibeler moest worden -, de verspreiding van nieuwe technieken, de snelheid waarmee wordt gereageerd op veranderingen van de markt, de invoering van hoge kwaliteitsnormen en milieuoverwegingen. Dankzij de integratie van de branche kunnen de complementariteiten en synergieën in de branche beter in kaart worden gebracht en worden benut, via acties in het kader van de industriële samenwerking, in het bijzonder wat de onderaanneming betreft. In dit verband heeft de Commissie aan de Raad, het Europees Parlement, het Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's een mededeling over de onderaanneming in de textiel- en kledingindustrie3 ingediend. Op basis van deze mededeling en de conclusies van de Raad is in nauwe samenwerking met de sociale partners een strategie voor de versterking van het concurrentievermogen van de sector onderaanneming ontwikkeld en worden er proefprojecten uitgevoerd (SCAN - Subcontracting Assistance Network, IBEX - International Buyers' Exhibitions, herziening van de terminologie van de onderaanneming, een praktische handleiding over de juridische aspecten van de sector en een handleiding voor partnerschap onderaanneming onderaanneming). in de Er zijn talrijke instrumenten beschikbaar om de structurele veranderingen te begeleiden en de ondersteunen. Op het niveau van de Unie vervullen de Structuurfondsen en het Cohesiefonds hierbij een hefboomfunctie, vooral in regio's Het concurrentievermogen Europese Unie, COM(96)210 def. van 15 mei 1996. van de sector onderaanneming in de textiel- en kledingindustrie in de waar de kosten van investeringen in verband met geografische factoren en infrastructuur hoger zijn. Een belangrijke bijdrage wordt met name geleverd via de maatregelen ter verbetering van het concurrentievermogen van het MKB in de communautaire bestekken/EPD, de programma's voor communautaire initiatieven ten behoeve van het MKB en RETEX. Bij de evaluatie van de programma's van de Structuurfondsen, die de Commissie begin volgend jaar wil uitvoeren, kan worden onderzocht welke aanpassingen noodzakelijk zijn om met name de doelmatigheid en het nut van de programma's voor de branche te vergroten. Dit sluit aan bij het verzoek van de industrie, die voorstelt een lijst van succesvolle projecten aan te leggen met het oog op de verspreiding van de beste praktijken. 3. 2. Interne randvoorwaarden a) De gemeenschappelijke markt Het grootste deel van de textiel- en kledingproductie van de Europese Unie komt terecht in het intracommunautaire handelsverkeer. In 1996 bereikte de intracommunautaire handel een niveau van 53,4 miljard ecu, terwijl de uitvoer naar derde landen 30,3 miljard ecu bedroeg. De afschaffing van een reeks administratieve procedures na de voltooiing van de interne markt (vertragingen aan de grenzen, controle op de oorsprong, enz. ) heeft tot gevolg gehad dat het gemakkelijker werd om flexibel in te spelen op de eisen van de markt, terwijl ook de kosten op een aantal punten werden beperkt (bijvoorbeeld administratie- en vervoerkosten). De afgelopen tijd zijn op nationaal niveau nieuwe wetgevingsinitiatieven ten aanzien van de textiel- en kledingindustrie ondernomen, die zijn gericht op de bescherming van de gezondheid van de consument en van het milieu. Deze initiatieven betreffen in het bijzonder het gebruik van bepaalde chemische stoffen bij de behandeling van textiel- en kledingproducten (azo-kleurstoffen, pentachloorfenol, formaldehyde, zware metalen). Door de snelle toename van het aantal nationale voorschriften, die vaak in technische meerdere opzichten van elkaar afwijken, kunnen nieuwe belemmeringen voor de goede werking van de interne markt ontstaan. De diensten van de Commissie onderzoeken welke maatregelen moeten worden genomen om de randvoorwaarden te creëren voor de bescherming van de consument en het milieu en het doelmatig functioneren van de interne markt. In bepaalde gevallen (azo-kleurstoffen en pentachloorfenol) is harmonisatie op communautair niveau wellicht het aangewezen middel, terwijl in andere gevallen (formaldehyde en zware metalen) verdere werkzaamheden op het gebied van risicoanalyses noodzakelijk zijn. De Europese milieukeur voor beddelinnen en T-shirts, en de invoering, in de nabije toekomst, van de milieukeur voor textiel, vormen in combinatie met initiatieven op nationaal niveau een doelmatig milieubeschermingsinstrument, dat bovendien de concurrentiepositie van de aan het systeem deelnemende ondernemingen versterkt. Het nieuwe actieplan voor de interne markt, dat door de Commissie4 op 4 juni 1997 is voorgesteld en dat door de Europese Raad van Amsterdam is onderschreven, biedt een aantal operationele oplossingen. In november 1996 is een Groenboek gepubliceerd dat een discussie met de belanghebbende milieu's op gang moet brengen, teneinde wegen te vinden om het functioneren van de interne markt op het gebied van overheidsopdrachten te verbeteren. In het Groenboek wordt met name gewezen op het beperkte effect van de huidige voorschriften op dit gebied en op de onvolkomenheden bij de omzetting van de richtlijnen door de lidstaten. Daarnaast wordt een elektronisch systeem voor overheidsaanbestedingen (SIMAP) ontwikkeld. b) Discipline en transparantie bij staatssteun De versterking van het mededingingsbeleid vloeit noodzakelijk voort uit de voltooiing van de interne markt. transparantie Het is dan ook de opdracht van de Commissie om in alle economische sectoren voor te zorgen. Een een strenge discipline en een doelmatige multisectoriële kaderregeling inzake regionale steun ten behoeve van grote investeringsprojecten werd tijdens de besprekingen met de lidstaten in het algemeen positief ontvangen. De kaderregeling zal worden toegepast op de textiel- en kledingbranche. Op deze wijze wordt voldaan aan de bij verscheidene gelegenheden door de industrie en de betrokken sociale partners benadrukte noodzaak van een strikte controle op steunverlening in de branche, via een sectoriële of horizontale kaderregeling met kennisgevingsdrempels die aan de specifieke kenmerken van de branche zijn aangepast. In deze context moeten de communautaire kaderregelingen voor steun aan OTO, opleiding en MKB alsmede de actielijnen voor steun voor werkgelegenheid nauwlettend worden bestudeerd binnen het geheel van de steunmaatregelen ten behoeve van de concurrerendheid van deze bedrijfstak. c) Werkgelegenheid Het verlies van meer dan een kwart van de werkgelegenheid in de jaren 1990- 1996 en de snelheid waarmee deze aderlating doorgaat vormen een bron van grote zorg voor de Gemeenschap, die nog verergerd wordt door het feit dat dit verlies aan werkgelegenheid regionaal geconcentreerd is. Het economisch belang en de sociale gevolgen gaan duidelijk de actiemiddelen van de Europese industrie te boven en dienen dus in het kader van het werkgelegenheidsbeleid van de Europese Unie speciale aandacht te krijgen. De maatregelen en beleidslijnen die ter ondersteuning van de innoverende bedrijven als vervolg op de Europese Raad van Amsterdam en met name in het kader van de komende Europese raad voor werkgelegenheid in Luxemburg gepland zijn, alsmede ieder gecoördineerd beleid van de lidstaten ten behoeve van de werkgelegenheid, dienen zorgvuldig rekening te houden met de specifieke kenmerken van deze sector. Onlwerp-actieplan voor de interne markt, Mededeling van de Commissie aan de Raad, CSE(97) I def. van 4 juni 1997. De Commissie is in dit verband zeer ingenomen met de onderhandelingen over een "vertrouwenspact voor de werkgelegenheid in de textiel/kledingsector", waarin de nadruk zal komen te liggen op opleiding en vermindering/organisatie van werktijd, en waardoor het nemen van gecoördineerde maatregelen met inachtneming van de geldende concurrentieregels zal kunnen worden bevorderd. d) Sociale lasten op arbeid In de textiel- en kledingbranche zijn bepaalde zeer arbeidsintensieve subsectoren zeer gevoelig voor de gevolgen van de indirecte arbeidskosten (sociale premies en inkomstenbelasting). Het verschil tussen de voornaamste concurrenten is groot en neemt steeds verder toe. Ondanks de algemeen bekende begrotingsproblemen heeft de Commissie zich herhaaldelijk uitgesproken voor verlaging van de indirecte arbeidskosten5, en deze oriëntatie is door diverse Europese raden onderschreven. Voor bijzondere maatregelen tot verlaging van de indirecte arbeidskosten in de branche, als te bevorderen, geldt de eis dat er geen concurrentieverstoringen door mogen ontstaan6. instrument om werkgelegenheid en concurrentievermogen De Commissie meent dat het overleg op dit gebied in samenwerking met de lidstaten en de sociale partners verder moet worden verdiept, in het licht van de Verdragsbepalingen ter zake en het subsidiariteitsbeginsel. In het kader van de sociale dialoog in de textiel- en kledingbranche zal elk voorstel over de organisatie van de arbeidstijd en de flexibiliteit zorgvuldig door de Commissie worden onderzocht. 3. 3. Externe betrekkingen a) Bevordering van markttoegang De Europese Unie hecht groot belang aan het behoud van de koppeling tussen de naleving van de WTO-regels door de kleding- en textielbranche en de nakoming van de verplichtingen die de Verdragspartijen zijn aangegaan. Deze benadering lag ook ten grondslag aan de markttoegangsstrategie voor de Europese Unie, die is uiteengezet in de mededeling van 14 februari 19967 en die in vergelijking met het verleden een offensiever karakter heeft. Door de stagnerende binnenlandse vraag naar textiel- en kledingproducten in de afgelopen jaren en de toegenomen concurrentie door invoer is de ontwikkeling van de export, met name naar landen waar de markt groeipotentieel heeft, van cruciaal belang geworden. De toegenomen uitvoer van de Gemeenschap naar de meest open markten, waar de branche wordt geconfronteerd met wereldwijde concurrentie, toont duidelijk aan dat de communautaire industrie wel degelijk Witboek inzake groei, concurrentievermogen en werkgelegenheid, Brussel 1993. Deze problematiek wordt bestudeerd door de werkgroep op het gebied van het belastingbeleid (de Groep Monti) overeenkomstig de richtsnoeren van de Europese Raad van Dublin (december 1996) en de ECOFIN-Raad van 11 november 1996. De mondiale uitdaging van de internationale handel: een markttoegangsstrategie voor de Europese Unie, COM(96)53 def. van 14 februari 1996. 10 concurrerend kan opereren. Met het EXPROM-initiatief zijn in dit opzicht positieve ervaringen opgedaan. De Commissie blijft streven naar een betere voorlichting over nationale initiatieven op korte termijn en zo nodig zal zij hierbij een coördinerende rol spelen. Verder zullen voorstellen van de industrie inzake bevorderende maatregelen op lange termijn zorgvuldig worden bestudeerd. In dat verband zou de Commissie kunnen onderzoeken in hoeverre het doelmatig is om vertegenwoordigingen van de textiel- en kledingbranche te vestigen in een of meerdere landen die voor de export van bijzonder belang zijn. Bepaalde derde landen handhaven of gaan over tot een ongerechtvaardigde bescherming van hun markt, door middel van tarifaire en niet-tarifaire maatregelen. Duidelijke voorbeelden zijn China, India, Argentinië, Zuid-Afrika en ook de Verenigde Staten. Een dergelijke bescherming is niet bevorderlijk voor de ontwikkeling van het handelsverkeer. Vaak is zij strijdig met de verplichtingen uit hoofde van de verschillende overeenkomsten van de Uruguay-ronde, met name die van de overeenkomst inzake textiel- en kledingproducten. Teneinde de doelmatigheid van de handelspolitiek van de Gemeenschap te verbeteren, heeft de Commissie een databank over handelsbelemmeringen opgericht, die operationeel is en door de marktdeelnemers kan worden gebruikt. Het is noodzakelijk dat alle betrokken partijen samenwerken om ervoor te zorgen dat dit instrument op effectieve wijze en op permanente basis kan functioneren. b) Regels en disciplines De Commissie verwacht van de partners van de Europese Unie dat zij de overeenkomsten betreffende de bescherming van de intellectuele en industriële eigendom, subsidies, dumping en oorsprong van goederen strikt naleven. Gezien de toenemende mondialisering van de markten en de geleidelijke liberalisering van de communautaire markt, is het noodzakelijk dat alle spelers zich houden aan de voorwaarden voor eerlijke concurrentie. De Commissie zal de haar ter beschikking staande instrumenten, met inachtneming van haar internationale verplichtingen, blijven gebruiken om een gezond mededingingsklimaat te waarborgen. Nauwe samenwerking met de lidstaten en de marktdeelnemers is hierbij onontbeerlijk, zoals de procedure die in het kader van de verordening betreffende handelsbelemmeringen8 is gestart naar aanleiding van de oorsprongregels van de Verenigde Staten, heeft aangetoond. c) Milieu De bescherming van het milieu heeft niet alleen een specifiek maatschappelijk en politiek belang, maar creëert ook perspectieven voor de economie en de Individuele ondernemingen beschouwen de kosten die werkgelegenheid. samenhangen met milieubescherming vaak als een belastende factor voor de internationale concurrentiepositie. Er liggen niettemin mogelijkheden voor bedrijven in de algemene die zich dynamisch opstellen en milieuoverwegingen ondernemingsstrategie integreren. Verordening (EG) nr. 3286/94 van de Raad van 22 december 1994. 11 De toekenning van een milieukeur is voor deze ondernemingen een doelmatig promotie-instrument. Bij de besprekingen in het Comité voor handel en milieu (EEG) van de Wereldhandelsorganisatie, streeft de Commissie ernaar om op een levenscyclusanalyse gebaseerde milieukeursystemen (zoals het communautaire systeem) te behouden en de transparantie, zowel bij de toepassing van deze systemen als bij de vaststelling van de toekenningscriteria, te vergroten. Het Comité, waarmee de Gemeenschap geassocieerd zal zijn, is onlangs begonnen met een analyse van de milieueffecten in verband met de liberalisering van het handelsverkeer en van de commerciële gevolgen van de milieuvoorschriften in de branche. Het gebruik van Europees of internationaal erkende keuren, die zowel op de gebruikte stoffen als procédés betrekking hebben kan dus de concurrerendheid van deze producten versterken en tegelijk een gunstig effect op het milieu hebben. Daarnaast moet, met name via OTO-programma's, het bedrijfsleven worden en gestimuleerd milieuproblemen recyclagetechnologieën te gaan gebruiken, teneinde in de toekomst beter de economische mogelijkheden te kunnen benutten. te pakken door meer schone aan Een bijzondere inspanning op het gebied van informatieverspreiding naar de producent en de consument toe is gewenst, teneinde de op dit vlak van de acties verwachte voordelen te vergroten. d) De sociale problematiek De Commissie heeft het belang van de naleving van de sociale grondrechten in de internationale betrekkingen erkend. Zij heeft haar standpunt over de samenhang tussen de internationaal erkende arbeidsnormen9 en de handelsovereenkomsten uiteengezet in een recente mededeling10 en in de multilaterale fora op dit gebied, met name de OIT en de Wereldhandelsorganisatie. De Commissie heeft benadrukt dat de naleving van de fundamentele arbeidsnormen moet worden bevorderd, voor protectionistische doeleinden worden gebruikt. De toezeggingen hierover zijn inmiddels de niveau Wereldhandelsorganisatie onderschreven11. De Commissie heeft overigens geconstateerd dat op de naleving van sociale rechten gerichte initiatieven van de marktdeelnemers, zoals de "schone kleren"-actie, door de consumenten positief worden beoordeeld. zonder dat deze op multilateraal leden door van alle De Commissie onderzoekt momenteel hoe een sociaal keurmerk kan worden gerelateerd aan transparantie, betrouwbaarheid en naleving van de internationale handelsregels. Op basis van deze analyse kan de Commissie tot een objectief oordeel komen over de voor- en nadelen van een dergelijk instrument. 9 Op internationaal niveau is er inmiddels overeenstemming over bereikt dat deze normen worden vastgesteld via een reeks overeenkomsten in het kader van de Internationale Arbeidsorganisatie (OIT). 1 ° Het verband tussen het handelsstelsel en de internationaal erkende arbeidsnormen, COM(96)402 def. van 24 juli 1996. 1 ' Ministeriële Verklaring van Singapore van 18 december 1996. 12 e) Internationalisering van het bedrijfsleven en industriële samenwerking Sinds enige jaren ontwikkelen steeds meer Europese bedrijven strategieën voor de internationalisering van hun productie, teneinde het concurrentievermogen op de internationale markten te versterken. Deze strategie ligt in het verlengde van de maatregelen die in de Gemeenschap genomen zijn om het productieproces aan te passen aan de eisen in verband met een hoge toegevoegde waarde, "quick response" en snelle doorlooptijden. In het kader van haar beleid inzake industriële samenwerking blijft de Commissie zich inzetten voor de ontwikkeling van duurzame en coherente randvoorwaarden in het belang van een wederzijds vruchtbare samenwerking en zal zij via de bestaande instrumenten een aantal proefprojecten ondersteunen. Een betere samenwerking op het gebied van normen, administratieve procedures en handelsvraagstukken kan een belangrijke rol spelen bij de ontwikkeling van het internationale concurrentievermogen van de branche tegen de achtergrond van de globalisering van de markten. Vanwege historische, economische en geografische redenen heeft de Europese Unie bijzondere aandacht voor de naburige landen, met name de LMOE's, in het kader van de strategie ter voorbereiding van de toetreding, en de landen in het Middellandse-Zeegebied. Meer in het algemeen moet worden gewezen op de concrete mogelijkheden van de communautaire programma's (PHARE, TACIS, MEDA, ECIP, JOPP, EURO/MED - PARTENARIAT, BRE, BC-NET, enz. ). Bij de uitvoering van het communautaire beleid industriële samenwerking kunnen de beroepsorganisaties een belangrijke brugfunctie vervullen. inzake 13 4. CONCLUSIES 4. 1. Uit de door de Commissie op gang gebrachte dialoog in het kader van de werkgroepen op het gebied van textiel en kleding, zijn de voordelen gebleken die kunnen voortvloeien uit de complementariteit en de samenhang van de initiatieven van de sociale partners, de lidstaten en de communautaire instellingen. De sociale partners hebben in hun rapport een aantal aanbevelingen gedaan. Van de onderzochte gebieden moet volgens de Commissie bijzondere aandacht worden besteed aan de werkgelegenheid, de opleiding, de verspreiding en overdracht van technologie, het gebruik van informatietechnologieën, de bevordering van synergieën tussen communautaire en nationale programma's ter verkrijging van maximale resultaten, het functioneren van de interne markt en de markttoegang. Bij het ontwikkelen van initiatieven moeten de sociale partners rekening houden met de instrumenten die in de lidstaten en op communautair niveau voorhanden zijn. lidstaten en de Commissie moeten, met De inachtneming van het subsidiariteitsbeginsel, via intensivering van de samenwerking streven naar synergie bij de ondersteuning van de maatregelen van de marktdeelnemers. 4. 2. De werkgelegenheid in de branche is het meest gebaat bij dynamische en levensvatbare ondernemingen. Het verlies aan werkgelegenheid moet worden gecompenseerd door nieuwe arbeidsplaatsen in andere economische sectoren. Gezien de regionale concentratie en het grote aantal arbeidsplaatsen dat door vrouwen wordt bezet, moet dit belangrijke vraagstuk met bijzondere aandacht worden gevolgd. In het kader van de conclusies van de Europese Raad van Amsterdam, de bepalingen van het nieuwe hoofdstuk betreffende de werkgelegenheid in het Verdrag en de standpunten die de Commissie bij meerdere gelegenheden naar voren heeft gebracht, moet de specifiek op het werkgelegenheidsprobleem gerichte sociale dialoog worden voortgezet en geïntensiveerd. Op het gebied van de opleidingen kunnen geschikte oplossingen zowel op nationaal niveau als in het kader van de communautaire instrumenten worden uitgewerkt. Permanente scholing, zowel op het vlak van nieuwe kwalificaties als op dat van omscholing, blijft van primair belang. Er moet overigens rekening mee worden gehouden dat op dit gebied van alle partijen, en in de eerste plaats van het bedrijfsleven zelf, de nodige inspanningen worden gevraagd. Op communautair niveau zouden de lopende proefprojecten voor een doelmatige verspreiding van goede praktijken moeten zorgen. Verder kunnen voorbeelden van succesvolle modellen uit de lidstaten in de gehele Unie worden verspreid, zodat ze aan de gehele branche ten goede komen. 4. 3. De textiel- en kledingbranche heeft een aantal successen geboekt door meer gebruik te maken van nieuwe producten, procédés en apparatuur, en door de toepassing van informatietechnologieën. Toch komen deze successen nog niet voldoende ten goede aan de bedrijfstak als geheel. De ondernemingen moeten beter bewust worden gemaakt van de concurrentievoordelen die dankzij de nieuwe technologieën kunnen 14 worden behaald, met name wat betreft de bedrijfsorganisatie en het reageren op de eisen aan de vraagzijde. Het opzetten van netwerken in de branche, met inbegrip van de distributie, kan een belangrijk positief effect hebben op het concurrentievermogen, terwijl ook de structuur van het MKB erdoor wordt versterkt, hetgeen voor de werkgelegenheid van groot belang is. Samenwerking tussen de particuliere sector en de instanties op nationaal en communautair niveau, is noodzakelijk voor een optimale benutting van de voor deze initiatieven beschikbare instrumenten en voor de uitvoering van relevante projecten op dit gebied. 4. 4. De totstandbrenging van de interne markt is in de textiel- en kledingbranche zonder noemenswaardige problemen verlopen. Samenwerking tussen de sociale partners is onontbeerlijk voor de opheffing van handelsbelemmeringen, die ontstaan wanneer het beginsel van wederzijdse erkenning niet wordt toegepast. Er moet in ieder geval worden gezorgd voor een gecoördineerde en geïntegreerde benadering ten aanzien van het milieu, de van de problemen, met name consumentenbescherming en het goed functioneren van de interne markt. De lidstaten en de sociale partners zullen zo spoedig mogelijk worden geraadpleegd over de resultaten van de werkzaamheden die momenteel door de diensten van de Commissie worden ondernomen. Op het gebied van overheidsopdrachten zoekt de Commissie in samenwerking met de lidstaten naar een adequaat antwoord op de problemen die bij de verwezenlijking van de doelstellingen van het communautair beleid op dit punt zijn geconstateerd. 4. 5. De handelspolitiek van de Unie moet de daadwerkelijke openstelling van de markten van derde landen voor de textiel- en kledingbedrijven, evenals voor de andere sectoren, kunnen garanderen. De Commissie kan niet accepteren dat, terwijl de Unie de aangegane verplichtingen met betrekking tot de liberalisering van invoer nakomt, de mogelijkheden voor markttoegang in bepaalde derde landen voortdurend verslechteren. Bovendien dient de Commissie, tegen de achtergrond van de mondialisering van de economische activiteiten en a fortiori van het handelsverkeer, te eisen dat de regels en disciplines die in het kader van internationale overeenkomsten zijn aanvaard, strikt worden nageleefd; daarnaast moet zij de daadwerkelijke toepassing instrumenten bevorderen, indien de situatie dat rechtvaardigt. van de beschikbare handelsbeschermende Er moeten verdere inspanningen worden geleverd om te komen tot de integratie van minimumnormen in de internationale betrekkingen. inzake milieu en sociale grondrechten 4. 6. Dankzij de voorgenomen maatregelen en de samengebundelde inspanningen van de betrokken partijen moet de branche een hoofdrol kunnen spelen in de economie van de Europese Unie. Ondanks de teruglopende werkgelegenheid zal zij haar economisch en sociaal belang behouden. Door de huidige veranderingen komt het 15 accent te liggen op banen die voor een hoge toegevoegde waarde zorgen en die meer inkomsten genereren. In het kader van haar bevoegdheden zal de Commissie ertoe bijdragen dat de voorwaarden worden gecreëerd om het algemene economisch klimaat te verbeteren, de instrumenten af te stemmen op de behoeften en de algehele samenhang van de strategieën te garanderen. Bijgevoegd actieplan vereist een permanente follow-up. De Commissie zal, in samenwerking met de lidstaten, de dialoog met de sociale partners voortzetten teneinde de geboekte vorderingen permanent te controleren en de maatregelen aan te passen aan structurele en conjuncturele ontwikkelingen. 16 EUROPEES ACTIEPLAN VOOR HET CONCURRENTIEVERMOGEN VAN DE TEXTIEL- EN KLEDINGINDUSTRIE 1997-2000 Aanbevelingen van de sociale partners Acties IlNNOVATIE EN INDUSTRIËLE EN INFORMATIETECHNOLOGIEËN De verbanden tussen O&O, innovatie en bieden technologieën nieuwe mogelijkheden de om complementariteiten van de diverse initiatieven op dit gebied te benutten. Het coördineren en verspreiden van de concrete onderzoekresultaten toepassing daarvan blijft een primaire doelstelling. en de WERKGELEGENHEID, SOCIALE LASTEN EN BELASTINGSTELSEL • Geïntensiveerd tripartiet overleg (Commissie, lidstaten, sociale partners). Verdieping van de dialoog op het gebied van ontwerp/behoud van werkgelegenheid, vermindering/reorganisatie de arbeidstijd, opleiding en flexibiliteit in de interne organisatie van de ondernemingen. van Aanbevolen initiatieven op het gebied van fiscale wetgeving de overdracht van familiebedrijven. betreffende Er is een begin gemaakt met werkzaamheden voor de ontwikkeling van nieuwe producten, processen en apparatuur, van informatietechnologieën en de invoering van elektronische handel in de branche. toepassing de Op het gebied van onderzoek wordt de oprichting van een thematisch netwerk in het kader van het industrieel en materiaalonderzoek overwogen. Er is een werkgroep ad hoc ingesteld op basis van het Verslag over de ontwikkeling van de belastingstelsels in de Europese Unie'. Deze thema's zullen aan de orde komen in het kader van de sociale dialoog in de sector. Op initiatief van de Commissie wordt een studie verricht naar belastingvlucht en de officieuze economie. Een Groenboek over zwart werk is in voorbereiding. Over de aanbeveling betreffende de overdracht van familiebedrijven (PB nr. L 385/94) is een forum zullen worden georganiseerd. De samengevat in een verslag. Binnenkort zal de Commissie een mededeling presenteren over het gevolg dat hieraan wordt gegeven. resultaten Verslag over de ontwikkeling van de belastingstelsels in de Europese Unie, COM(96)546. - f* Aanbevelingen van de sociale partners Acties OPLEIDING • Behoefte aan opleiding voor nieuwe en Interne opleiding kwalificaties. omscholing. Het vergemakkelijken van de voor het MKB kledingbranche instrumenten. in de de tot toegang textiel- en bestaande In het kader van de sociale dialoog is reeds een analyse gemaakt van de behoefte aan opleiding in de subsector kleding; voor de sector textiel is een nieuw initiatief gepland. Verscheidene projecten die door ingediend worden sociale de onderzocht. partners zijn In januari 1997 is de tweede fase van het ADAPT- programma van start gegaan. In het najaar van 1997 wordt begonnen met de uitvoering van de door de lidstaten geselecteerde projecten. INDUSTRIËLE SAMENWERKING TUSSEN ONDERNEMINGEN IN DE EUROPESE UNIE • Foliow-up van het programma op het gebied van onderaanneming (mededeling van de Commissie, COM(96)210 def. van 15 mei 1996 en conclusies van de Raad Industrie van 14 november 1996). Lopende acties op het gebied van technische relaties loonwerkers, tussen de opdrachtgever promotie (IBEX-beurzen - International Buyers' Exhibitions), voorlichting (SCAN - Subcontracting Assistance Network, statistieken). en de MILIEU AZO-KLEU RSTOFFEN PCP Er moet meer aandacht worden gegeven aan milieuoverwegingen in relatie tot de verbetering van het concurrentievermogen van ondernemingen. de van Bevorderen van harmonisatie van de lidstaten met wetgevingen azo-kleurstoffen betrekking en tot teneinde het ontstaan pentachloorfenol, van belemmeringen voor het functioneren van de interne markt te voorkomen. industriële onderaanneming Een handleiding over de juridische regelingen voor de in de Europese Gemeenschap en een handleiding voor partnerschap bij in september 1997 beschikbaar. onderaanneming industriële zijn De Commissie zal worden betrokken bij het onderzoek dat het Comité "Handel en milieu" van de Wereldhandelsorganisatie is gestart. In het kader van dit onderzoek worden de milieueffecten in verband liberalisering van de handel en de met de commerciële gevolgen van de milieuvoorschriften in de branche geanalyseerd. Momenteel wordt reeds een beoordeling uitgevoerd van de effectiviteit en de haalbaarheid van een harmonisatie op dit gebied. Deze beoordeling omvat twee aspecten, namelijk de gevaren voor de gezondheid als gevolg van het gebruik van deze stoffen en de gevolgen van een verbod op deze stoffen voor de interne markt en derde landen. Er is een herziening van Richtlijn 76/769 gepland. 18 Aanbevelingen van de sociale partners Acties OVERHEIDSOPDRACHTEN • De praktische doelmatigheid van de wetgeving bevorderen. In november 1996 is een Groenboek gepubliceerd: De overheidsopdrachten in de Europese Unie: beschouwingen over een toekomstig beleid. Erop toezien dat de lidstaten de richtlijnen inzake overheidsopdrachten in nationale wetgeving omzetten. in maatregelen In 1998 zal een mededeling en een bijbehorend actieplan worden gepresenteerd; het actieplan voorziet ter verhoging van de doelmatigheid van het juridisch kader en beoogt de doelstellingen van het communautair beleid op dit gebied beter te realiseren. Er is een proefproject opgezet voor een informatiesysteem - SIMAP (Système Informatisé des Marchés Publics). INDUSTRIËLE EN COMMERCIËLE EIGENDOM • Bevordering van de strijd tegen namaak en kopiëring van industriële ontwerpen en modellen. STAATSSTEUN is een gemeenschappelijk Op 13 maart 1997 standpunt de Richtlijn COM(93)344 def. Het zal 9 tot 21 maanden duren voordat de medebeslissingsprocedure is afgerond. vastgesteld over • Uitvoering van een multisectorieel begeleidingsproject, met een notificatie drempel die is afgestemd op de bijzondere kenmerken van de textiel- en kleding branche. onderzoek Het begeleidingsproject samenwerking met de lidstaten. wordt van het multisectorieel in voortgezet HANDELSPOLITIEK • Verbetering van de toegang tot de markten van derde landen. In het kader van de internationale betrekkingen zal ter de Commissie verdere maatregelen nemen bevordering van de markttoegang. Naleving van regels en disciplines en voortzetting van de strijd tegen fraude. In samenwerking met de lidstaten en de sociale partners zal de Commissie de haar ter beschikking staande handelspolitieke instrumenten gebruiken, wanneer de situatie dat vereist. 19 Aanbevelingen van de sociale partners Acties • Bevordering van de export. • De Commissie werkt aan een betere informatie uitwisseling met de lidstaten en zal indien nodig coördinerende maatregelen nemen, leder voorstel op in zal worden lange samenwerking met de marktdeelnemers. De suggestie om vertegenwoordigingen van de textiel- en kledingindustrie op te zetten in derde landen, kan worden onderzocht. onderzocht termijn in verband met een sociaal keurmerk. • Diepgaande bestudering van vraagstukken • De Commissie onderzoekt momenteel de aspecten van het sociaal keurmerk die verband houden met de transparantie, de verenigbaarheid met de internationale handelsregels. betrouwbaarheid de en • Goedkeuring door ondernemingen van een gedragscode. de Europese • De Commissie bestudeert mogelijkheden om te bevorderen dat de gedragscode op grote schaal ingang vindt bij ondernemingen en consumenten. 20 ISSN 0254-1513 COM(97) 454 def. DOCUMENTEN NL 10 08 04 13 Catalogusnummer : CB-C0-97-467-NL-C ISBN 92-78-24602-6 Bureau voor officiële publikaties der Europese Gemeenschappen L-2985 Luxemburg 2}


title: REGOLAMENTO (CE) N. 2122/97 DELLA COMMISSIONE del 29 ottobre 1997 che modifica le restituzioni all'esportazione dello zucchero bianco e dello zucchero greggio come tali

eurovoc_concepts:
export refund
raw sugar
white sugar


title: Advies van het Economisch en Sociaal Comité over het "Voorstel voor een richtlijn van de Raad tot wijziging van Richtlijn 77/388/EEG betreffende het gemeenschappelijk stelsel van belasting over de toegevoegde waarde (Comité voor de belasting over de toegevoegde waarde)"

eurovoc_concepts:
VAT
application of EU law
approximation of laws
committee (EU)
tax harmonisation

formats: html pdf print

text: C 19/56 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen 21. 1. 98 Advies van het Economisch en Sociaal Comité over het „Voorstel voor een richtlijn van de Raad tot wijziging van Richtlijn 77/388/EEG betreffende het gemeenschappelijk stelsel van belasting over de toegevoegde waarde (Comité voor de belasting over de toegevoegde waarde)” (98/C 19/17) De Raad heeft op 11 juli 1997 besloten, overeenkomstig artikel 99 van het EG-Verdrag, het Economisch en Sociaal Comité te raadplegen over het voornoemde voorstel. De Afdeling voor economische, financie¨le en monetaire vraagstukken, die met de voorbereiding van de desbetreffende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 14 oktober 1997 goedgekeurd. Algemeen Afdelingsrapporteur was de heer Walker. Het Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn 349e Zitting van 29 en 30 oktober 1997 (vergadering van 29 oktober) het volgende advies uitgebracht, dat met 108 stemmen vo´o´r, 6 stemmen tegen, en bij 9 onthoudingen werd goedgekeurd. 1. Inleiding 1. 1. Met dit voorstel wordt in de eerste plaats beoogd, het gemeenschappelijke BTW-stelsel in de hele Gemeenschap uniform te laten functioneren. In de tweede plaats strekt het ertoe, de vrijstellingen van artikel 15, lid 10, bij te stellen. 1. 2. Wijziging van de juridische status van het BTW- comité Belastingneutraliteit en eliminatie van nog be- 1. 2. 1. staande belemmeringen voor het vrije verkeer van goederen en diensten tussen de lid-staten zijn essentie¨le voorwaarden voor een BTW-stelsel dat voldoet aan de vereisten van een volwaardige interne markt. 1. 2. 1. 1. Uit ervaringen met vooral de overgangsrege- lingen betreffende de belasting van transacties tussen de lid-staten is gebleken dat de onderling uiteenlopende uitwerking van nationale heffing en administratieve procedures de neutraliteit van het stelsel aantasten en aanzienlijke belemmeringen vormen voor ondernemin- gen die van de interne markt willen profiteren. Deze onvolkomenheden worden mede in de hand gewerkt door verschillen in uitleg en toepassing van de gemeen- schappelijke BTW-regels door de lid-staten. 1. 2. 1. 2. De Commissie beschikt niet over uitvoerings- bevoegdheden om gedetailleerde voorschriften te maken. Zij kan alleen maar voorstellen aan de Raad voorleggen. Gevolg hiervan was dat de lid-staten de gemeenschappe- lijke regelingen verschillend gingen toepassen, hetgeen niet met een interne-marktconcept strookt. 1. 2. 1. 3. In het belang van de interne markt dienen dus maatregelen te worden genomen ten behoeve van de uniforme toepassing van het in de zesde BTW-Richtlijn neergelegde gemeenschappelijke mechanisme. Bij de goedkeuring van deze richtlijn werden 1. 2. 2. dergelijke maatregelen evenwel achterwege gelaten. Wel werd er een BTW-comité opgericht om de eenvormige toepassing van de richtlijn te vergemakkelijken en nauwere samenwerking tussen de lid-staten en de Com- missie te bevorderen. Aan dit comité werden echter slechts uiterst beperkte bevoegdheden verleend. 1. 2. 2. 1. Dit uit vertegenwoordigers van de lid-staten bestaande en door een Commissievertegenwoordiger voorgezeten adviescomité moet richtsnoeren vaststellen inzake door de lid-staten of de Commissie opgeworpen kwesties, en onderwerpen behandelen waarover het krachtens de richtlijn dient te worden geraadpleegd. Voorts houdt het zich vaak bezig met vragen 1. 2. 2. 2. in verband met het onderscheid tussen of de indeling van goederen en diensten. Het resultaat van zijn werk- zaamheden kan gevolgen hebben voor de plaats waar en de criteria op basis waarvan een bepaalde transactie wordt belast. 1. 2. 3. In wezen zouden de door het comité vastgestel- de richtsnoeren erin moeten uitmonden dat de richtlijn overal in de Gemeenschap op dezelfde wijze wordt toegepast. Maar zelfs wanneer binnen het comité een- stemmigheid over uitleg van een bepaling bestaat, dan nog komt het voor dat sommige lid-staten een andere interpretatie verkiezen. 1. 2. 3. 1. De lid-staten zijn niet verplicht, de richtsnoe- ren van het comité uit te voeren, omdat deze juridisch niet bindend zijn en evenmin worden gepubliceerd. Voorts maken de huidige richtsnoeren geen deel uit van de toetredingsakkoorden met de nieuwe lid-staten. 1. 2. 3. 2. Vaak blijken niet alle lid-staten een gegeven richtsnoer te volgen. Afwijking van een gemeenschappe- lijke uitleg kan voortvloeien uit een besluit van een lid-staat, maar ook uit gerechtelijke uitspraken waarin op deze uitleg gebaseerde praktijken worden verboden. Bovendien kunnen de richtsnoeren niet voor de rechter worden ingeroepen, omdat zij rechtskracht ontberen. Resultaat is dat de doelstelling van de richtsnoe- 1. 2. 4. ren, namelijk uniforme toepassing van het gemeenschap- 21. 1. 98 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen C 19/57 pelijk BTW-stelsel, wordt doorkruist. Daardoor worden niet alleen ondernemingen maar ook de lid-staten opgezadeld met rechtsonzekerheid en worden grensover- schrijdende transacties soms dubbel en soms in het geheel niet belast. 1. 2. 5. Weliswaar kunnen dergelijke onvolkomenhe- den momenteel via door de Raad vast te stellen EG- wetgeving worden weggewerkt, maar de desbetreffende procedure duurt lang en is bepaald ongeschikt voor kwesties die verband houden met snelle technologische en economische veranderingen. 1. 3. Het toepassingsgebied van de vrijstelling ex arti- kel 15, lid 10 1. 3. 1. Op grond van artikel 15, lid 10, worden leveringen van goederen en diensten aan diplomatieke en consulaire vertegenwoordigingen, internationale or- ganisaties en de NAVO-strijdkrachten voor zover deze deelnemen aan de gemeenschappelijke defensie-inspan- ning, van BTW-heffing vrijgesteld. 1. 3. 2. De vrijstelling is in de hele Gemeenschap van toepassing. Daarom dient de wijziging van het werkingsgebied beperkt te blijven tot aantoonbare geval- len van algemeen belang. De vrijstelling zou dus kunnen worden verleend in verband met NAVO-activiteiten die buiten de gemeenschappelijke defensie-inspanning vallen, b. v. in gevallen waarin de strijdkrachten van NAVO- en andere landen deelnemen aan activiteiten in het kader van het partnerschap voor de vrede. De vrijstelling is onderworpen aan de beperkin- 1. 3. 3. gen die zijn vastgelegd door de lid-staat waar de vrijstellingsgerechtigde organisatie te gast is. In geval van leveringen tussen lid-staten wordt het recht op vrijstelling aangetoond door een document. 1. 3. 4. De vrijstelling heeft de vorm van een „terugbe- taling”, dat wil zeggen dat de leverancier de door hem reeds betaalde BTW kan aftrekken, zodat de goederen en diensten volledig van BTW-heffing zijn verschoond. 2. Het Commissievoorstel 2. 1. Wijziging van de status van het BTW-comité 2. 1. 1. De Commissie stelt voor om het BTW-comité te veranderen van een raadgevend orgaan in een comité dat in het kader van de procedure van het zgn. „regel- gevend-comité” met gekwalificeerde meerderheid van stemmen advies uitbrengt over een ontwerp van de Commissie. Daarmee wil zij een oplossing vinden voor de moeilijkheden waarmee het bedrijfsleven vanwege een gebrek aan uniforme toepassing te kampen heeft, en de lid-staten afdoende rechtszekerheid verschaffen. artikel 2, III, onder a) van het Raadsbesluit van 13 juli 1987 (1) tot vaststelling van de voorwaarden die gelden voor de uitoefening van aan de Commissie verleende uitvoeringsbevoegdheden. 2. 1. 1. 2. Keurt het comité een Commissievoorstel met gekwalificeerde meerderheid goed, dan heeft dit voorstel rechtskracht. De voorzitter van het comité (d. w. z. de Commissievertegenwoordiger) kan een termijn stellen waarbinnen het besluit moet worden genomen. Verwerpt het comité het voorstel of slaagt het er niet in, een advies te geven, dan kan de Commissie het voorstel ter besluit aan de Raad voorleggen. Keurt de Raad het voorstel met gekwalificeerde meerderheid goed of laat hij gedurende drie maanden een besluit achterwege, dan wordt het voorstel geacht te zijn aangenomen. Spreekt de Raad zich met gekwalificeerde meerderheid tegen het voorstel uit, dan is het verworpen. De Commissie stelt voor dat zij, bijgestaan 2. 1. 2. door het comité, besluiten kan nemen inzake uniforme toepassing van de Zesde richtlijn, vooral wanneer het ontbreken hiervan tot dubbele of in het geheel geen belastingheffing kan leiden. Is een bepaald onderwerp niet in deze richtlijn geregeld of wordt de lid-staten de ruimte gelaten om van het gemeenschappelijke stelsel af te wijken, dan zijn Commissie en BTW-comité niet bevoegd voor het nemen van uitvoeringsmaatregelen. 2. 1. 3. Uitdrukkelijk is bepaald dat de voorgestelde procedure niet van toepassing is op de BTW-tarieven, de overgangstarieven inbegrepen. 2. 1. 4. Het BTW-comité blijft naast het uitoefenen van bevoegdheden als „regelgevend comité” haar functie als adviescomité uitoefenen, m. a. w. het behandelt onder- werpen waarover het krachtens de Richtlijn moet worden geraadpleegd en besluit over kwesties die door zijn voorzitter of een lid naar voren worden gebracht. 2. 2. Werkingsgebied van de vrijstelling ex artikel 15, lid 10 2. 2. 1. De Commissie is van opvatting dat recente politieke ontwikkelingen de rol van de NAVO hebben gewijzigd en dat daarnaast veranderingen in internatio- nale betrekkingen de internationale samenwerkingsver- banden hebben veranderd. Haars insziens hebben deze ontwikkelingen nog geen neerslag gevonden in de reikwijdte van de aan de desbetreffende organisaties toegekende BTW-vrijstelling. 2. 1. 1. 1. Het is de bedoeling dat oprichting en werk- wijze van het comité worden geregeld op basis van (1) Besluit 87/373/EEG — PB L 197 van 18. 7. 1987, blz. 33. C 19/58 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen 21. 1. 98 2. 2. 2. De Commissie, bijgestaan door het BTW- comité „in het kader van de procedure van het regel- gevend comité”, wil deze leemte opvullen en wenst daartoe over de bevoegdheid te beschikken om de nodige aanpassingen aan te brengen in artikel 15, lid 10 van de Zesde richtlijn krachtens dewelke bepaalde leveringen van goederen en diensten aan diplomatieke en consulaire vertegenwoordigingen, internationale organisaties en de NAVO-strijdkrachten van heffing zijn vrijgesteld. 2. 2. 2. 1. Zij stelt voor dat het aan haar wordt overgela- ten om binnen het kader van artikel 15, lid 10, te bepalen aan welke organisaties en onder welke voorwaarden een vrijstelling dient te worden verleend. Ook wenst zij te mogen besluiten over details, vorm en inhoud van het vrijstellingscertificaat voor leveranciers van goederen en diensten aan de desbetreffende organisaties. Bij de vaststelling van de vorm en de inhoud daarvan dient de Commissie te worden bijgestaan door het BTW-comité, naar het voorbeeld van het Accijnscomité op het gebied van de accijnzen. 2. 2. 2. 2. Bij de goedkeuring van de Tweede vereenvou- digingsrichtlijn (1) had de Raad reeds in een verklaring in de notulen het comité gemachtigd om een dergelijk certificaat op te stellen. Door delegatie van specifieke bevoegdheden aan de Commissie, die in deze zou worden bijgestaan door het BTW-comité, zou er evenwel voor kunnen worden gezorgd dat dit certificaat de nodige wettelijke status krijgt en openbaar wordt gemaakt. 3. Algemene opmerkingen comité te wijzigen. Op die manier kan het door hem bepleite forum worden opgericht, mits het bedrijfsleven, de sociale partners en andere sociaal-economische belan- gengroeperingen in voldoende mate bij de beleidsvor- ming worden betrokken. 3. 1. 2. Het Comité wijst nogmaals op zijn in boven- genoemd advies vermelde standpunt dat „in dit verband voor transparantie moet worden gezorgd door belasting- consulenten aan de werkzaamheden van het BTW- comité te laten deelnemen en de resultaten ervan openbaar te maken”. 3. 1. 3. De transparantie zou tevens kunnen worden verhoogd wanneer de Commissie haar aan het BTW- comité voor te leggen voorstellen ruim vo´ o´r de desbetref- fende comitévergadering publiceert, zodat belangheb- benden contact kunnen opnemen met de leden van het comité. 3. 1. 3. 1. Relevant is in dit verband dat de Commissie momenteel taak en functioneren van het Raadgevend Comité op het gebied van douanezaken en indirecte belastingen herziet. Dit Comité is opgericht als een forum voor informatie-uitwisseling over douane- en fiscale kwesties tussen het bedrijfsleven en de Commissie. De Commissie merkt terecht op dat dit comité, dat de laatste jaren slechts zelden heeft vergaderd, een adequaat orgaan kan vormen voor gedachtewisseling op een meer regelmatige basis, zodat het BTW-comité nuttige signalen uit het bedrijfsleven kan opvangen. 3. 1. Wijziging van de status van het BTW-comité 3. 2. Reikwijdte van de vrijstelling krachtens artikel 15, lid 10 3. 1. 1. In zijn advies over „Een gemeenschappelijk BTW-stelsel — Een programma voor de interne markt” (2) merkte het Comité op dat „handel en industrie in de EU worden gehinderd door het ontbreken van een gemeenschappelijk stelsel en de uiteenlopende toepas- sing van de bestaande BTW-richtlijn door de lid-staten”. Voorts concludeerde het dat „er een centraal orgaan voor gemeenschappelijke interpretatie moet komen, zodat praktische problemen op een lager niveau dan het Hof van Justitie kunnen worden opgelost”. 3. 1. 1. 1. Het Comité schaart zich derhalve volledig achter onderhavig voorstel om de status van het BTW- 3. 2. 1. De Commissie noemt geen voorbeelden van moeilijkheden die zijn of kunnen worden veroorzaakt door handhaving van deze bepaling in zijn huidige vorm, en het Comité ziet dan ook geen reden voor de voorgestelde wijziging. Bovendien zijn het aanwijzen van de vrijstellingsgerechtigden en het vaststellen van de omvang van de vrijstelling aangelegenheden die in de eeste plaats op politiek niveau moeten worden geregeld. 4. Conclusies (1) Richtlijn 95/7/EG van de Raad van 10 april 1995 tot wijziging van Richtlijn 77/388/EEG en tot invoering van nieuwe vereenvoudigingsmaatregelen op het gebied van de belasting over de toegevoegde waarde — werkingssfeer en praktische regeling voor de toepassing van bepaalde vrijstellingen — PB L 102 van 5. 5. 1995, blz. 18. (2) PB C 296 van 29. 9. 1997, blz. 51. 4. 1. De nog altijd bestaande verschillen tussen de lid-staten op het gebied van administratieve procedures en regelingen doen afbreuk aan de belastingneutraliteit en vormen een grote hindernis voor de voltooiing van de interne markt. 21. 1. 98 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen C 19/59 4. 1. 1. Momenteel functioneren al meer dan 400 co- mités op de wijze waarop wordt voorgesteld dat het BTW-comité moet gaan functioneren. In brede kring wordt beseft dat meer uniformiteit bij de toepassing en de uitleg van BTW-richtlijnen geboden is en dat moet worden voorkomen dat de ontwikkeling van het EG- belastingrecht gefragmenteerd plaatsvindt. Daarom is er geen enkele reden waarom het BTW-comité niet overeenkomstig het Commissievoorstel zou moeten worden hervormd. 4. 1. 1. 1. Krachtens de voorgestelde goedkeuringspro- cedure verwerpen of aanvaarden het BTW-comité en de Raad de Commissievoorstellen met gekwalificeerde meerderheid van stemmen. Dit is een significante afwij- king van de bestaande praktijk, omdat tot op heden ieder besluit over belastingen met eenparigheid van stemmen dient te worden genomen. De logica achter deze afwijking is echter aanvaardbaar, omdat alle tariefkwesties uitdrukkelijk van de procedure zijn uitge- sloten en, evenals andere fiscale onderwerpen, aan het unanimiteitvereiste blijven gebonden. 4. 1. 1. 2. Het is essentieel dat de aan het BTW-comité voor te leggen Commissievoorstellen tijdig worden gepubliceerd. Momenteel dient de EG-wetgeving op BTW-gebied middels een richtlijn of een verordening te Brussel, 29 oktober 1997. worden gewijzigd en publicatie van het ontwerp geeft belanghebbenden de mogelijkheid om hun standpunt kenbaar te maken. Deze openbaarheidsgarantie moet ook gelden voor voorstellen waarover het BTW-comité dient te worden geraadpleegd. 4. 1. 1. 3. De adviezen van het BTW-comité dienen in het Publicatieblad te worden gepubliceerd, ongeacht de vraag of het comité deze als advies- of regelgevend comité heeft uitgebracht. 4. 1. 1. 4. Het Comité steunt het voorstel om het Raad- gevend Comité op het gebied van douanezaken en indirecte belastingen vaker in te schakel als forum waar belastingconsulenten, ondernemingen, sociale partners en andere belanghebbenden het BTW-comité van infor- matie kunnen voorzien. 4. 2. Ten slotte is het Comité het oneens met de Commissie dat zij, bijgestaan door het BTW-comité, bevoegd zou moeten worden gemaakt voor het wijzigen van de reikwijdte van de krachtens artikel 15, lid 10, te verlenen vrijstellingen of voor het aanwijzen van de vrijstellingsgerechtigde organisaties. Het ziet evenwel geen reden waarom details, vorm en inhoud van het vrijstellingscertificaat niet aan het hervormde BTW- comité zouden kunnen worden toevertrouwd. De voorzitter van het Economisch en Sociaal Comité T. JENKINS


title: Auswirkungen einer weltweiten Liberalisierung der Märkte für Getreide, Ölsaaten und Hülsenfrüchte auf die Landwirtschaft der Europäischen Union.

eurovoc_concepts:
agricultural policy
cereals
leguminous vegetable
liberalisation of the market
oleaginous plant


title: Parere del Comitato economico e sociale riguardante «L'ampliamento dell'Unione europea»

eurovoc_concepts:
EU relations
European integration
accession to the European Union
enlargement of the Union

text: C 19/102 IT Gazzetta ufficiale delle Comunità europee 21. 1. 98 Parere del Comitato economico e sociale riguardante «L’ampliamento dell’Unione europea» (98/C 19/27) Il Comitato economico e sociale, in data 20 marzo 1997, ha deciso, conformemente al disposto dell’articolo 23, lettera c), del Regolamento interno, di elaborare il parere riguardante «L’ampliamento dell’Unione europea». La Sezione «Relazioni esterne, politica commerciale e dello sviluppo», incaricata di preparare i lavori del Comitato in materia, ha formulato il parere sulla base del rapporto introduttivo del relatore Masucci, in data 9 ottobre 1997. Il Comitato economico e sociale ha adottato il 29 ottobre 1997, nel corso della 349a sessione plenaria, con 72 voti favorevoli, 21 contrari e 16 astensioni, il seguente parere. 1. L’ampliamento dell’UE è una delle tre grandi sfide di fine secolo, insieme con la riforma del Trattato e l’unione monetaria. Si tratta di perfezionare il compito storico di riunificazione del continente sotto l’aspetto politico, economico, sociale e culturale, compito che segnerà profondamente la vita dell’Unione nei prossimi decenni ed è destinato a cambiare gli equilibri mondiali. — le conseguenze sulle politiche UE; — le risorse necessarie in futuro al finanziamento delle politiche; — più in generale, il problema di come gestire e far progredire una Unione allargata a 27 paesi. 2. I vantaggi che ne deriveranno non saranno automa- tici, essi costituiscono una sfida per l’Unione europea. Alcuni infatti sono insiti nell’evento, come la maggior competitività che deriva dalle nuove dimensioni del mercato interno o il maggior peso politico che obiettiva- mente consegue dal mutamento degli equilibri mondiali. Altri invece, come quelli culturali, sociali o anche relativi all’utilizzo politico del maggior peso economico o all’equa ripartizione dei benefici, sono solo potenziali e sono legati: — alla ricerca di un’identità politica e culturale dell’Eu- ropa; — all’impegno ed alla capacità delle organizzazioni politiche e socioeconomiche, che rappresentano i cittadini; — all’esistenza, in sostanza, di responsabili politici che abbiano una strategia per l’Europa e siano capaci di suscitare l’adesione e la partecipazione attiva delle popolazioni interessate. 3. Grandi sono anche i problemi da affrontare: — la situazione nei vari paesi, in particolare per quanto riguarda il il rispetto dei livello di democrazia, diritti fondamentali e delle minoranze etniche, la condizione femminile e la tutela dei minori, il funzionamento delle istituzioni e dell’amministrazio- ne pubblica, il grado di assorbimento dell’acquis comunitario e del modello socioeconomico; — le scelte relative all’apertura delle trattative; — le procedure per i negoziati e per i primi ingressi; L’apertura dei negoziati 4. Questo parere d’iniziativa vuole essere un contribu- to alle scelte che il Consiglio dovrà fare al Vertice di Lussemburgo del 10 dicembre 1997 sulla base dei pareri della Commissione. È opportuno che nel frattempo si sviluppi un ampio dibattito, non solo tra gli addetti ai lavori e non solo negli Stati membri dell’Unione, ma soprattutto tra i cittadini dei paesi candidati, per evitare l’errore di affidare la costruzione dell’Unione allargata soltanto ai tecnici della politica, dell’economia e del diritto, senza coinvolgere i cittadini. A questo scopo il Comitato ha realizzato un’audizione affinché le organizzazioni socioeconomiche dei Paesi candidati potessero far valere le proprie opinioni. 5. Il Comitato ricorda, al riguardo, che il Consiglio europeo di Copenaghen del giugno 1993 fa seguire la lista dei criteri su cui basarsi per valutare la preparazione dei paesi candidati, dalla considerazione che «la capacità dell’Unione di assorbire nuovi membri, mantenendo nello stesso tempo inalterato il ritmo dell’integrazione europea, riveste parimenti grande importanza». 6. Il Comitato, che ha condiviso il valore generale dei criteri di Copenaghen, ritiene inoltre che nella valutazione si debba dare grande importanza all’adegua- mento al modello economico e sociale europeo, che ha come obiettivo non solo l’esercizio della democrazia e l’efficienza economica, ma anche un’alta accettazione 21. 1. 98 IT Gazzetta ufficiale delle Comunità europee C 19/103 sociale, un dialogo sociale sempre attivo tra le parti sociali e con le autorità di governo e la solidarietà sociale con la protezione dei soggetti deboli. CES e di 18 rappresentanti turchi si sta già dimostrando utile in tal senso. 7. Sulla base delle valutazioni contenute in «Agenda 2000», la Commissione giudica che Ungheria, Polonia, Estonia, Repubblica ceca e Slovenia possano costituire il primo gruppo di paesi con i quali iniziare le trattative di adesione. Secondo un’altra impostazione, che si sta facendo 8. strada nel Consiglio, i negoziati dovrebbero iniziare con tutti i paesi candidati contemporaneamente, per non favorire nell’opinione pubblica di questi paesi un senti- mento di esclusione e di ostilità. Si tratta di una posizione cui il Comitato guarda con interesse, perché è un segnale forte di attenzione, costituisce un incoraggiamento a superare anche i ritardi più importanti e contribuisce a superare situazioni politicamente delicate, anche se ha effetto solo relativa- mente all’apertura dei negoziati. Infatti aprire i negoziati contemporaneamente per tutti non significa assoluta- mente né procedere con lo stesso ritmo, né chiuderli per tutti allo stesso momento. 9. Quanto a Cipro, secondo la Commissione, in caso di mancato accordo politico interno prima della data d’inizio dei negoziati, — gia´ fissata dal Consiglio a 6 mesi dopo la fine della Conferenza intergovernativa — a questi parteciperà soltanto il governo della Repubblica di Cipro, che ha il riconoscimento delle istituzioni internazionali. Il Comitato ritiene che sia necessario creare delle condizioni più favorevoli al raggiungimento di un accordo nel quadro delle decisioni che saranno assunte riguardo l’apertura dei negoziati per l’allargamento, lo scopo essendo di realizzare l’integrazione pacifica dell’insieme dell’isola nell’Unione europea. 10. Più complessa la situazione della Turchia. L’unio- ne doganale entrata in vigore il 31 dicembre 1995 funziona in maniera soddisfacente ma la situazione politica non ha permesso, finora, ulteriori progressi e costituisce il problema di maggior peso in vista della candidatura. Non è soddisfacente il rispetto dei diritti fondamentali. Inoltre resta preoccupante l’instabilità macroeconomica. Il Comitato ritiene che l’UE debba continuare a sostenere gli sforzi della Turchia per il superamento dei suoi problemi, soprattutto svincolando finalmente gli stan- ziamenti autorizzati nel protocollo finanziario, stringen- do ancora di più i legami tra il paese e la Comunità e seguendo attentamente l’evoluzione della situazione interna al paese. Il lavoro del comitato consultivo misto UE/Turchia formato alla fine del 1995 e composto di 18 membri del L’avanzamento dei negoziati dovrà comunque essere condizionato dai progressi tangibili nel rispetto della democrazia, dei diritti fondamentali e delle minoranze. Effetti dell’ampliamento L’analisi dei problemi relativi all’impatto dall’am- 11. pliamento sulle politiche dell’UE evidenzia quindi tutta una serie di questioni non facili da risolvere, che richiederanno ingenti contributi economici da parte della Comunità e grande impegno, con notevoli sacrifici anche alle popolazioni e ai lavoratori dei paesi candidati. 12. La proposta di nuovo quadro finanziario dell’U- nione, contenuta in «Agenda 2000», risente fortemente dell’attuale clima di austerità come anche della resistenza degli Stati membri ad aumentare le risorse della Comu- nità. Il Comitato condivide l’opinione della Commis- sione che «sarà necessario mobilitare risorse finanziarie nazionali ed estere considerevoli, provenienti in partico- lare dal settore privato». 13. Il Comitato ritiene che Stati membri e cittadini devono essere convinti che vale la pena di compiere uno sforzo finanziario e che questo è nel comune interesse. Se si diffonde la convinzione che i benefici attesi andranno a vantaggio di tutti gli Stati membri e che l’impatto dell’incremento degli scambi e della divisione del lavoro con i PECO verrà distribuito in modo più uniforme di quanto non sia avvenuto finora, l’operazione ne sarà facilitata. A giudizio del Comitato, questa operazione puo` 14. essere facilitata superando il vizio di origine insito nella strategia di preadesione definita ad Essen, che non ha proposto, tra gli obiettivi, il modello socioeconomico complessivo dell’Unione. 15. L’allargamento provocherà profondi cambiamen- ti anche nell’organizzazione delle istituzioni comunita- rie, nei suoi processi decisionali, nei suoi equilibri interni. Essi incideranno sui complessi meccanismi della vita comunitaria, ponendo i più vari problemi, da quello linguistico, a quello essenziale della procedura formale delle decisioni. 16. Le conclusioni della Conferenza intergovernativa — che ha consentito di registrare numerosi interessanti progressi — sono state deludenti proprio sugli aspetti che erano giudicati propedeutici all’allargamento, cioè le riforme istituzionali necessarie al completamento dell’Unione politica avviata a Maastricht ed al funziona- mento di una Comunità che passa da 15 a 27 Stati membri. C 19/104 IT Gazzetta ufficiale delle Comunità europee 21. 1. 98 Il Comitato ritiene che il problema di un efficace funzionamento politico e istituzionale dell’Unione si ponga ben prima che il numero dei suoi membri divenga superiore a venti e che una nuova Conferenza intergovernativa debba essere convocata congiuntamen- te alla decisione d’avvio dei negoziati, per dare una soluzione a tutti gli aspetti sui quali il Vertice di Amsterdam non è stato in grado di concludere. Il Comitato pensa che lo slancio necessario a superare gli ostacoli e le resistenze possa provenire da un metodo più democratico, che preveda l’accordo politico del Parlamento europeo e il coinvolgimento delle organizza- zioni socioeconomiche. 17. Il Comitato inoltre dovrà riflettere sulle ripercus- sioni che l’allargamento avrà sulla sua composizione e sul suo funzionamento e dovrà prepararsi ad esaminare e risolvere i problemi che ne deriveranno. Tale riflessione si collocherà nell’ambito di una strategia di «preadesione» definita ed applicata dal Comitato, con un rapporto che la Sezione Relazioni esterne elaborerà ogni anno anche attraverso una audizione delle categorie socioprofessionali. Per quanto riguarda gli effetti sulla PAC, 18. il Comitato ribadisce quanto già sostenuto nel parere d’iniziativa su tale importante questione, in particolare come sia difficile prevedere un costo effettivo della PAC dopo l’ampliamento, ma che comunque i costi finanziari dell’allargamento non devono essere considerati un ostacolo all’adesione. Pur considerando che i primi ingressi avverranno non prima del 2002, e quindi dopo la scadenza del prossimo bilancio comunitario sembra opportuno accelerare la già prevista riforma della PAC. Per quanto riguarda il futuro della PAC, il Comitato sta elaborando un parere d’iniziativa in cui esamina gli aspetti relativi all’agricoltura di Agenda 2000. 19. Quanto alla politica strutturale, il trasferimento di fondi in quantità superiore rispetto alla capacità di assorbimento dei sistemi economici e finanziari dei paesi richiedenti potrebbe avere effetti controproducenti, con forti residui passivi, aumenti incontrollati della doman- da, incapacità del sistema produttivo di rispondere, difficoltà nei sistemi di controllo amministrativo, molti- plicazione di frodi. Opportunamente quindi la Commissione propone che essi non superino il 4 % del PIL. Modello socioeconomico e dialogo sociale Il Comitato ha ripetutamente sottolineato l’im- 20. portanza che assume, nell’acquis comunitario, il modello sociale europeo e la capacità dei nuovi paesi che aderiscono all’Unione di inserirvisi senza indebolirlo. Nonostante l’insistenza del Comitato, la Commissione non ha ritenuto di dover proporre ai paesi candidati, su questa materia, una guida analoga a quella relativa al mercato unico, in contrasto con i progressi registrati nelle varie redazioni dei Trattati della CE e ultimamente anche nel Trattato di Amsterdam, e con il dibattito in corso sulla riforma e lo sviluppo dello Stato sociale. Anche i pareri presentati dalla Commissione in «Agenda 2000» non dedicano molto spazio di analisi a questi aspetti e quel poco che si dice desta molta preoccupazio- ne, soprattutto in riferimento ad alcune valutazioni di carattere generale. 21. L’allargamento comporterà quindi per gli Stati membri dell’Unione alcuni rischi di carattere generale: — un abbassamento del livello dei salari e della protezio- ne sociale; — una maggiore flessibilità non contrattata sul mercato del lavoro; — difficoltà nello sviluppo delle politiche comunitarie (in particolare sulla parità, diritto del lavoro, coordi- namento dei sistemi di sicurezza sociale) specie nei casi in cui serve l’unanimità. 22. Quanto al dialogo sociale e alle relazioni tripartite nei paesi candidati, in numerose occasioni create dal Comitato le organizzazioni economiche e sociali, salvo qualche eccezione, hanno più volte lamentato il loro mancato coinvolgimento nel processo di preadesione e in particolare nella formulazione del programma nazionale di preparazione previsto dal Libro bianco sul mercato unico. Il Comitato coglie l’occasione per ricordare che il riconoscimento delle organizzazioni economiche e socia- li ed il loro coinvolgimento nel processo di decisione politica sono tra gli elementi basilari del modello di società scelto dall’Unione europea. 23. A parere del Comitato i problemi che emergono dall’analisi delle difficoltà dell’inserimento dei paesi candidati nel modello sociale europeo devono essere risolte al momento dell’adesione in due direzioni: Occorre conciliare allora la grande necessità ed urgenza di finanziamenti strutturali dei paesi candidati, con l’opportuna gradualità nella concessione. — da un lato individuando i punti chiave nel corso dei negoziati e facendone oggetto di uno specifico 21. 1. 98 IT Gazzetta ufficiale delle Comunità europee C 19/105 impegno nel quadro della strategia rafforzata di preadesione, guidata da un apposito Libro bianco che stabilisca tappe e priorità; — dall’altra, sul versante dell’UE, portando a compi- mento il dibattito sull’aggiornamento dello stato sociale e facendo dell’estensione del voto a maggio- ranza qualificata uno degli aspetti centrali della prossima CIG. Il dialogo strutturale, sia a livello ministeriale che dei gruppi di lavoro, andrebbe intensificato. 24. In particolare dovrebbe essere incoraggiata la creazione di Comitati economici e sociali misti tra l’Unione e i paesi candidati — sull’esempio di quelli esistenti con l’Ungheria o la Turchia — per inserire sempre di più e più velocemente le organizzazioni socioeconomiche nello spirito, nel lavoro e nelle procedu- re consultive della Comunità. La strategia rafforzata di preadesione e Phare 25. La Commissione propone in «Agenda 2000» una strategia di preadesione rafforzata, per sostenere l’impegno straordinario dell’Unione e dei paesi candida- ti, concentrando gli sforzi di adeguamento in quei settori che sono decisivi per mettere in condizione i candidati di aderire senza destabilizzazioni economiche e sociali e senza mettere in pericolo l’agibilità del mercato unico. Bruxelles, 29 ottobre 1997. Il Comitato ritiene che tale strategia rafforzata di preadesione sia importante, auspica che venga applicata con perseveranza e suggerisce in tale contesto di rilevare annualmente i progressi compiuti dai singoli paesi. 26. Per coinvolgere e responsabilizzare pienamente le amministrazioni candidate, la gestione di Phare sarà più decentrata. Nell’ambito del partenariato per l’adesione, saranno le autorità di ciascun paese a realizzare i programmi decisi nell’accordo quadro. In particolare, per dare alla costruzione istituzionale la sua piena efficacia, sarà indispensabile coinvolgere, oltre le ammi- nistrazioni regionali e locali, anche le parti sociali. il ruolo delle parti sociali. Finora pero` È importante inoltre che nella gestione di Phare si rafforzi i programmi di dialogo sociale non sono stati portati avanti in maniera soddisfacente per la debolezza e la non chiara struttura associativa dei partner sociali, specialmente degli imprenditori. È importante quindi per il futuro che il programma Phare promuova realmente un partenariato sociale forte. 27. Il Comitato accoglie infine con interesse la propos- ta della Commissione sulla costituzione di una Conferen- za di tutti gli Stati europei che hanno vocazione all’adesione e che sono legati all’Unione con un accordo di associazione, perché potrebbe essere il luogo idoneo per concertare posizioni comuni su questioni molto sensibili e urgenti nell’ambito della PESC, della giustizia e della sicurezza interna. Il Presidente del Comitato economico e sociale Tom JENKINS C 19/106 IT Gazzetta ufficiale delle Comunità europee 21. 1. 98 ALLEGATO al Parere del Comitato economico e sociale I seguenti emendamenti, pur avendo ottenuto più di un quarto dei voti espressi, sono stati respinti nel corso della discussione: Pagina 2, punto 3 Riformulare il secondo trattino come segue: «la rispondenza ai criteri di selezione per l’apertura delle trattative e la loro inadeguatezza per quanto riguarda la dimensione sociale». Motivazione La frase risulta cosı` più significativa , dato che i criteri di selezione in se stessi non costituiscono un grave problema da risolvere. Il Comitato riconosce anche espressamente il valore dei criteri nel punto 6. Esito della votazione Voti favorevoli: 38, voti contrari: 56, astensioni: 7. Punto 8 Nella prima frase sopprimere quanto segue: «che si sta facendo strada nel Consiglio,». Motivazione Quest’indicazione è ormai superata visto lo stadio raggiunto dai negoziati in seno al Consiglio. Nel caso il testo rimanente del punto 8 rimanesse invariato, occorrerebbe completarlo con la seguente aggiunta: «Se i negoziati dovessero iniziare solo con un gruppo di paesi, occorrerà almeno garantire il pieno coinvolgimento di tutti i candidati all’adesione nel processo di ampliamento (attraverso partenariati di adesione, rapporti riepilogativi e di previsione annuali da parte della Commissione e l’impegno ad avviare negoziati di adesione non appena si siano compiuti determinati progressi). » Motivazione Il Comitato dovrebbe adeguare il proprio parere alle aspettative più realistiche in vista del Vertice di Lussemburgo. Esito della votazione Voti favorevoli: 43, voti contrari: 49, astensioni: 9. Punto 8 Sostituire con quanto segue: «Secondo un’altra impostazione, caldeggiata da alcuni Stati membri, i negoziati dovrebbero essere avviati con un maggior numero o addirittura con tutti i paesi candidati, per ridurre nell’opinione pubblica di tali Stati un sentimento di esclusione e di ostilità. Si tratta di una possibilità cui il Comitato guarda con interesse. » 21. 1. 98 IT Gazzetta ufficiale delle Comunità europee C 19/107 Motivazione 1. Questa formulazione rispecchia con maggior precisione la posizione del Consiglio. 2. Non propone di avviare i negoziati con tutti i paesi candidati contemporaneamente, visto che tale procedura creerebbe nuovi problemi e potrebbe persino ritardare l’adesione di uno di tali paesi. Esito della votazione Voti favorevoli: 30, voti contrari: 55, astensioni: 14. Punto 14 Al fine di attenuare la formulazione attuale, modificare come segue: «. che non ha proposto, tra gli obiettivi, dell’Unione. » la progressiva adozione del modello socioeconomico Motivazione Poiché il grado di sviluppo della maggior parte dei paesi candidati è tuttora molto basso, come segnala giustamente il parere sul documento «Agenda 2000», non è realistico prevedere l’adozione del modello socioeconomico complessivo dell’Unione al momento dell’adesione. Si renderanno indispensabili disposizioni transitorie flessibili. Esito della votazione Voti favorevoli: 24, voti contrari: 52, astensioni: 10