title: Invoering van meerjarenacties in de sector nucleaire veiligheid en vervoer van radioactief materiaal - (1998- 2002)

eurovoc_concepts:
EU policy
action programme
energy transport
international cooperation
nuclear safety
radioactive materials

text: COMMISSE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN Brussel, 18. 11. 1997 COM(97) 550 def. 97/0302 (CNS) Voorstel voor een BESCHIKKING VAN DE RAAD tot vaststelling van een meerjarig kaderprogramma voor acties in de energiesector (1998-2002) en BEGELEIDENDE MAATREGELEN (ingediend door de Commissie) INHOUDSOPGAVE INLEIDING - 1. VERBETERING VAN DE SAMENHANG EN VERSTERKING VAN HET ENERGIEBELEID 1. 1 Algemene opzet 1. 1. 1 Horizontale acties 1. 1. 2 Thematische programma's 1. 1. 3 Coördinatie tussen de energiecomponenten van andere communautaire programma's en beleidsinitiatieven 1. 2 Structuur van het kaderprogramma 1. 2. 1 Regelgeving 1. 2. 2 Organen 1. 2. 3 Beheer en controle 1. 3 De acties en programma's 1. 3. 1 Verkennende analyses en marktonderzoek (zie bijlage II) 1. 3. 2 Internationale samenwerking op het energiegebied (zie bijlage III) 1. 3. 3 Bevordering van hernieuwbare energiebronnen en uitvoering van een strategie en een communautair actieplan op dit gebied (zie bijlage IV) 1. 3. 4 Bevordering van de energie-efficiëntie (cf. bijlage V) 1. 3. 5 Stimulering van de steenkoolsector (zie bijlage VI) 1. 3. 6 Nucleaire sector (samenwerking op het gebied van de veiligheid, industriële samenwerking met Rusland, vervoer van radioactief materiaal, inclusief bestrijding van de illegale handelXzie bijlage VII) 1. 4 Coördinatie met energiecomponenten van andere communautaire programma's en beleidsonderdelen 1. 4. 1 Steun voor onderzoek en technologische ontwikkeling 1. 4. 2 Trans-Europese energienetwerken 1. 4. 3 Andere beleidsonderdelen of programma's 1. 5 Algemene financiële elementen 2. VERBETERING VAN DE COÖRDINATIE TUSSEN DE ENERGIECOMPONENTEN VAN DE VERSCHILLENDE ' COMMUNAUTAIRE BELEIDSONDERDELEN CONCLUSIES BIJLAGEN : 3 7 7 7 7 8 8 8 9 9 10 10 12 15 16 18 19 22 22 22 23 23 25 26 VOORSTEL VOOR EEN BESCHIKKIN VAN DE RAAD tot vaststelling van een meerjarig kaderprogramma voor acties in de energiesector (1998 - 2002) en begeleidende maatregelen TOELICHTING INLEIDING Binnen de instellingen is bij de besprekingen over de energiesector herhaaldelijk aangedrongen op de invoering van een kaderprogramma voor acties binnen de context van het energiebeleid; uiteindelijk is daartoe een formeel verzoek aan de Raad gericht1. Bij de bespreking van de mededeling van de Commissie "Overzicht van beleid en maatregelen op energiegebied''1, hebben het Europees Parlement3 en het Economisch en Sociaal Comité4 zich in dezelfde zin uitgesproken. Op de ontwikkelingen op het gebied van de energievoorziening, een sector die van primair belang is voor de economie van de Unie en het welzijn van haar burgers, moet worden gereageerd met een aangepaste energiestrategie. Uit het tijdens de top van Denver genomen besluit om in het voorjaar van 1998 een G8-bijeenkomst te organiseren die uitsluitend over energie zal gaan, blijkt nog eens ten overvloede welk belang aan deze sector en de hele daarmee samenhangende problematiek moet worden gehecht. Uit de mededeling van 23 april 1997 "Overzicht van beleid en maatregelen op energiegebied', die op uitdrukkelijk verzoek van de Raad werd opgesteld, komt duidelijk de volgende situatie naar voren: (1) De Unie krijgt uitdagingen op het gebied van energiestrategie: toenemende mate in te maken met belangrijke (a) Indien de huidige tendensen aanhouden en geen maatregelen worden genomen, zou in 2020 de afhankelijkheid van externe bronnen voor de energievoorziening, die momenteel 50% bedraagt, kunnen oplopen tot 80% voor steenkool, 70% voor aardgas en 90% voor aardolie. Naar het zich laat aanzien zullen aardgas en aardolie voorlopig de belangrijkste energiebronnen voor Europa blijven. Deze afhankelijkheid wordt voorts bepaald door een geopolitieke context waarvan de ontwikkeling moeilijk te voorspellen is; in dit verband dient te worden vermeld dat de groep "Analyse en Planning van de Raad (COPLA) van het politiek 1 Resolutie van de Raad van 8 juli 1996 betreffende het Witboek "Een energiebeleid voor de Europese Unie" (PB nr C 224 van 1. 8. 1996) en Verordening (EG) nr 701/97 van de Raad tot vaststelling van het SYNERGY-programma (PB nr L 104 van 22. 4. 1997). 2 COM(97) 167 def. van 23. 4. 1997. 3 Referentie EP 4 Referentie ESC 3 (b) (c) comité van het GBVB opdracht heeft gekregen bij zijn werkzaamheden in de tweede helft van 1997 aandacht te besteden aan het belang van de nieuwe geopolitieke situatie op energiegebied voor de Europese Unie. Een op een betrouwbare voorziening gerichte strategie die gebaseerd is op diversifiëring van het energiepakket en bevordering van in de Unie voorkomende duurzame energiebronnen, en gecombineerd wordt met een efficient energiegebruik, is dan ook noodzakelijk. Daarbij hoort ook versterking van de internationale samenwerking en ontwikkeling van de infrastructuur van de Trans-Europese energienetwerken die de Unie verbinden met externe leveranciers. De noodzaak het concurrentievermogen van de bedrijven in de Unie krachtig te ondersteunen, die te vaak in het nadeel zijn door hogere energiekosten dan die waarmee hun niet-Europese concurrenten, met name in Amerika, te maken hebben (zo hebben bijvoorbeeld in de chemiesector de Europese bedrijven naar schatting 45% meer energiekosten dan hun Amerikaanse tegenhangers); De noodzaak ervoor te zorgen dat de ontwikkeling van de energiemarkt hand in hand gaat met milieuzorg; daarbij moet rekening worden gehouden met de bezorgdheid die leeft onder de Europese burgers en de door de Gemeenschap aangegane internationale verplichtingen. De verontrustende omvang van de verontreiniging in het hart van de grote Europese steden en het effect van de klimaatverandering op het milieu en de volksgezondheid confronteren de regeringen en de burgers rechtstreeks met de dringende noodzaak verreikende maatregelen te nemen ten aanzien van de keuzes die op energiegebied moeten worden gemaakt. De thans aan de gang zijnde besprekingen in het kader van het Raamverdrag inzake klimaatverandering en de maatregelen die na de Conferentie van Kyoto zullen moeten worden genomen, maken dit nog eens extra duidelijk. Deze besluitvorming de consumptiecultuur die moet worden gerealiseerd door een op sturing van vraag en aanbod gericht beleid. grondige omslag vereist een in (2) De Gemeenschap ontplooit energiegebied, maar deze zijn verspreid: een groot aantal activiteiten op (a) (b) hetzij, binnen het energiebeleid zelf, over verschillende op diverse tijdstippen en binnen een steeds andere context opgezette programma's5; hetzij over verschillende communautaire beleidsterreinen, zoals milieu, interne markt, externe structuurbeleid, onderzoek en zelfs landbouwbeleid. betrekkingen6, fiscaliteit, 5 SAVE, ALTERNER, SYNERGY Deze situatie is het resultaat van de ontwikkeling die de aanpak van de milieuproblematiek binnen de Gemeenschap in de loop van de tijd heeft doorgemaakt en van het streven deze complexe problematiek in al zijn facetten recht te doen. De daartoe ontwikkelde instrumenten hebben hun deugdelijkheid bewezen en het functioneren daarvan is over het geheel genomen bevredigend te noemen. Een dergelijke versnippering heeft echter bepaalde consequenties: • een zekere mate van ondoorzichtigheid voor de betrokken partijen; • het risico van overlappingen; • het risico van gebrek aan samenhang tussen de verschillende acties; • beheersproblemen; • een niet altijd optimaal gebruik van de middelen; • gemiste kansen voor het bereiken van synergie en maximale complementariteit van acties. Om op doeltreffende wijze te kunnen reageren op de uitdagingen en moeilijkheden die het communautair energiebeleid het hoofd moet bieden, dient het zowel meer geconcentreerd als beter geïntegreerd te zijn. De totstandbrenging van de interne markt voor gas en elektriciteit, met een concurrentiegerichte en open markt als uitgangspunt, is in dit opzicht een doorslaggevende factor. Wat de door de Gemeenschap ondernomen acties betreft, is concentratie van de activiteiten de basisvoorwaarde voor een doeltreffend beleid. Voor de energiesector betekent dit dat het beleid moet worden toegespitst op de volgende drie prioritaire doelstellingen: • continuïteit van de voorziening; • concurrentievermogen; • milieubescherming. Elke energiemaatregel, ongeacht of deze in het kader van het eigenlijke energiebeleid wordt genomen of onder een andere beleidstak van de Gemeenschap valt, meet deze doelstellingen helpen bereiken. Een louter "operationele" benadering van elk van deze doelstellingen zou echter snel zijn beperkingen laten zien en zou zelfs tot onderling tegenstrijdige maatregelen kunnen leiden. Gezien de complexe situatie waarin het energiebeleid moet worden toegepast, moet meer dan op enig ander terrein worden gestreefd naar een bevredigend evenwicht tussen de verschillende politieke, economische en sociale belangen. Alleen door een werkelijk geïntegreerde aanpak kan op adequate wijze rekening worden gehouden met alle aspecten van de op te lossen problemen, zoals Met name de energiehoofdstukken van de programma's PHARE en TACIS. 5 met name is gebleken bij de strategie die is gekozen voor de tenuitvoerlegging van het Auto-Oil-programma. Significant is ook dat in Agenda 2000 wordt gesteld dat de externe dimensie van het communautaire beleid - onder andere op energie- of milieugebied - meer dan ooit een integrerend onderdeel van de externe betrekkingen van de Gemeenschap moet worden. Het energiebeleid moet een hogere prioriteit krijgen. Om maximaal van de door de Unie verleende steun te profiteren moeten acties met betrekking tot het energiebeleid ten uitvoer worden gelegd met inachtneming van de volgende richtsnoeren: • verplichting voor elke communautaire actie een rechtstreekse bijdrage te leveren aan het bereiken van een of meer van bovengenoemde prioritaire doelstellingen; • aanzienlijke verbetering van de coördinatie tussen alle acties met een energiecomponent; • bevordering van de samenwerking tussen de verschillende actoren binnen de instellingen van de Gemeenschap en in de lidstaten, met volledige inachtneming van het subsidiariteitsbeginsel; • vermogen snel in te spelen op ontwikkelingen; • verduidelijking en vereenvoudiging van de procedures; • intensivering van de acties naar gelang van de prioriteiten en behoeften. Tenslotte is het van belang dat deze op samenhang en coördinatie gerichte benadering wordt toegepast op alle niveaus: • binnen het eigenlijke energiebeleid van de Gemeenschap: het kaderprogramma "Energie" wordt binnen deze context opgezet (zie hoofdstuk 1); • tussen de energiecomponenten van verschillende andere communautaire beleidstakken, door de totstandbrenging van een passende structuur binnen de Commissie (zie hoofdstuk 2) en versterking van de bestaande coördinatie; • met de lidstaten en de betrokken partijen7. Ook zal worden gezorgd voor een complete en samenhangende beeldvorming van het kaderprogramma naar de buitenwereld toe. Daartoe zal de Commissie voor alle informatie- en voorlichtingsacties in het kader van het programma zorgvuldig De samenwerking met de lidstaten en de betrokken partijen dient te worden ontwikkeld binnen aangepaste structuren, zoals bepaald in besluit 96/642 van de Commissie van 8 november 1996 houdende oprichting van een raadgevend comité voor energie en in het voorstel voor een besluit van de Raad COM(97)436 betreffende de organisatie van samenwerking rond overeengekomen communautaire cnergicdoelstcllingen. 6 bepalen welke boodschap moet worden overgebracht en welke doelgroep moet worden bereikt. Ook zullen acties ten behoeve van het grote publiek worden georganiseerd, waarbij gebruik zal worden gemaakt van de binnen de lidstaten beschikbare informatienetwerken. 1. VERBETERING VAN DE SAMENHANG EN VERSTERKING VAN HET ENERGIEBELEID 1. 1 Algemene opzet Het kaderprogramma "Energie" is er in de eerste plaats op gericht de samenhang en doeltreffendheid van de in het kader van het energiebeleid ondernomen acties te waarborgen, en moet dus zorgen voor een rationele aanpak van de rechtstreeks onder dit beleid vallende programma's. Zoals reeds gezegd zijn deze programma's in verschillende periodes en situaties ontwikkeld en ten uitvoer gelegd: zij moeten nu onderdeel worden van een beter geïntegreerde en transparantere benadering, die voor een duur van vijf jaar wordt vastgesteld. De opzet waarin deze benadering moet worden geconcretiseerd is gebaseerd op een indeling in horizontale acties en thematische acties of programma's. Deze twee categorieën acties, die in punt 1. 3 nader worden beschreven, vullen elkaar aan en worden toegespitst op de prioritaire doelstellingen die het permanente ijkpunt zullen blijven voor alle initiatieven die worden ontwikkeld. Wat de financiering betreft (zie punt 1. 4), zijn de middelen waarin wordt voorzien gebaseerd op de huidige financiële vooruitzichten. Daarna zullen de middelen, afhankelijk van de beleidsbehoeften en -prioriteiten, opnieuw worden bezien en/of uitgebreid. 1. 1. 1 Horizontale acties Door hun opzet vallen deze acties buiten het kader van een specifiek programma en leveren zij een algemene bijdrage aan het realiseren van de prioriteiten. Zij hebben weliswaar hun eigen specifieke doelstellingen, maar kunnen ook, op het niveau van het kaderprogramma, zorgen voor een gecoördineerde uitvoering van de als onderdeel van de thematische programma's ondernomen acties, en voor de nodige samenhang-met de overige communautaire beleidsonderdelen. Deze acties bestrijken de volgende gebieden: • Voorspellende analyses en follow-up van de markten • Internationale samenwerking op energiegebied 1. 1. 2 Thematische programma 's Deze programma's hebben betrekking op specifieke prioritaire thema's in het kader van het energiebeleid van de Unie en zijn verantwoord omdat zij een bijdrage leveren aan alle prioritaire beleidsdoelstellingen op energiegebied, met name bevordering van milieuvriendelijke technologieën en duurzame ontwikkeling: (1) (2) (3) (4) Bevordering van duurzame energiebronnen en het opzetten van een communautaire strategie en actieplan voor de periode tot 2010 Bevordering van energie-efficiëntie en energiebesparingen Stimulering van schone en efficiënte vaste-brandstoftechnologieën Binnen de nucleaire sector, samenwerking op het gebied van veiligheid, industriële samenwerking met de NOS, vervoer van radioactief materiaal, alsook bestrijding van illegale handel) 1. 1. 3 Coördinatie energiecomponenten de communautaire programma 's en beleidsinitiatieven tussen van andere Dit betreft met name twee categorieën activiteiten die zowel qua inhoud als qua omvang van de gebruikte middelen zeer belangrijk zijn voor de energiesector, maar die vallen onder een specifieke procedurele structuur (zie de punten 1:3. 3 en 1. 3. 4 hieronder) en dus niet geïntegreerd zijn in dit kaderprogramma: • Ondersteuning van technologisch onderzoek en ontwikkeling (OTO) • De Trans-Europese energienetwerken Tevens zal aandacht worden besteed aan verbetering van de coördinatie tussen of programma's, onder andere op het gebied van buitenlandse betrekkingen (PHARE, TACIS, MEDA), structuurfondsen of investeringssteun. energiecomponenten beleidsonderdelen omvattende alle 1. 2 Structuur van het kaderprogramma 1. 2. 1 Regelgeving Het kaderprogramma wordt opgebouwd rond: • een basisbeschikking, waarin het algemene kader, de looptijd, de belangrijkste financiële elementen en de uitvoeringsorganen worden vastgesteld; in de bijlage bij deze beschikking is ter indicatie de verdeling van de middelen over de verschillende specifieke acties vermeld; • indien nodig, specifieke maatregelen, waarin de doelstellingen, de inhoud en de voorschriften van elk van de betrokken acties nader worden omschreven en die eventueel in de plaats zullen komen van de desbetreffende regelgeving die thans van kracht of in behandeling is (zie de bijlagen II tot en met VII). De beschikking inzake het eigenlijke kaderprogramma zal gebaseerd zijn op artikel 235 van het EG-Verdrag. Specifieke acties die toegespitst zijn op het bevorderen van milieuvriendelijke technologie zullen gebaseerd zijn op artikel 130 S, lid 1, en de overige op artikel 235. Voor een maximale transparantie en om te komen tot de voor de omschrijving en tenuitvoerlegging van deze benadering vereiste mate van samenhang, is het van belang dat deze teksten als één pakket worden beschouwd. 1. 2. 2 Organen Het streven naar een zo groot mogelijk samenhang houdt in dat met name zorg moet worden gedragen voor een doelmatig besluitvormingsproces dat gebaseerd is op een betere coördinatie, flexibiliteit en informatieverstrekking. Daartoe wordt één enkel comité van raadgevende aard opgericht voor het hele kaderprogramma voor energie (horizontale acties en thematische programma's). Dit comité werkt samen met alle betrokken instanties, met name de verschillende hierna genoemde comités. Het draagt actief bij tot de coördinatie tussen de in het kader van de verschillende communautaire beleidsonderdelen ondernomen energiemaatregelen, en bestudeert de rapporten die periodiek door de Commissie worden opgesteld over de coördinatie tussen de acties. Gezien de grote verscheidenheid en de technische complexiteit van de te behandelen vraagstukken, moet voor een zo flexibel mogelijke organisatie en werkmethodes worden gezorgd, zodat alle benodigde kennis kan worden ingeschakeld. Het comité dient zijn werkwijze hierop af te stemmen. De oprichting van dit comité heeft geen consequenties voor bepaalde, voor een zeer specifiek doel opgezette organen, die hun werkzaamheden zullen voortzetten. Het betreft met name: - het raadgevend comité voor energie8; - het comité voor samenwerking rond overeengekomen communautaire doelstellingen9; - het comité "richtsnoeren" (Trans-Europese netwerken in de energiesector); - de in het kader van de procedures van het vierde en vijfde OTO-kaderprogramma opgerichte beheersorganen voor OTO. 1. 2. 3 Beheer en controle _ De integratie van benadering, instrumenten en organen brengt, met name doordat overlappingen worden voorkomen, de volgende voordelen met zich mee: • een optimaal beheer van de middelen, dat ook wordt gewaarborgd door het gebruik van kosten/batenanalyses; 8 Besluit 96/642 EG van de Commisie van 8 november 1996 houdende oprichting van een raadgevend comité voor energie, PB nr. L 292 van 15. 11. 1996. 9 Voorstel voor een besluit van de Raad COM(97) 436 betreffende de organisatie van samenwerking rond overeengekomen communautaire energiedoelstellingen. 9 • volledige doorzichtigheid voor alle actoren (instellingen, lidstaten; bedrijven). De acties worden regelmatig en systematisch beoordeeld. De Commissie bekijkt jaarlijks de voortgang van het kaderprogramma en de specifieke onderdelen daarvan en brengt de nodige aanpassingen in de uitvoering aan. In het derde jaar van de looptijd van het kaderprogramma en in ieder geval voordat zij haar voorstellen tot wijziging van dit kaderprogramma of voor de. vaststelling van volgende kaderprogramma's indient, zal de Commissie door onafhankelijke deskundigen een externe algehele evaluatie van de uitvoering van de communautaire acties binnen het kaderprogramma voor energie laten uitvoeren. 1. 3 De acties en programma's De invoering van het kaderprogramma zal zorgen voor een aanzienlijke rationalisering van alle onder de punten 1. 1. 1 en 1. 1. 2 genoemde acties en programma's. In dit hoofdstuk wordt een beschrijving van deze acties en/of in hoeverre een verdere programma's gegeven en wordt nagegaan ontwikkeling of intensivering aan de hand van veranderende behoeften en politieke prioriteiten mogelijk is. Overeenkomstig de aanbevelingen van de Commissie over versterking van de strategie ter voorbereiding van de toetreding, zoals vermeld in Agenda 2000, zullen kandidaat-landen de gelegenheid krijgen deel te nemen aan alle acties en programma's die binnen dit kaderprogramma worden ondernomen. Horizontale acties 1. 3. 1 Verkennende analyses en marktonderzoek (zie bijlage II) Energiebeleid is meer dan enig ander beleid slechts mogelijk met inachtneming van de ontwikkelingsperspectieven op middellange en lange termijn. De Commissie heeft dit in haar witboek over energie10 met nadruk gesteld en deze stelling is door de Raad en het Europees Parlement bij hun behandeling van dit document,bevestigd. Studies, analyses, prognoses en verwante werkzaamheden (verspreiding en bespreking van de resultaten) behoren reeds tot de activiteiten van de Commissie in verband met de formulering van het energiebeleid. Daarvoor put de Commissie uit de deskundigheid die zij heeft ontwikkeld bij de Europese centra die op dit gebied de beste reputatie hebben. Daardoor kan dubbel werk worden voorkomen en kunnen de beschikbare resultaten en kennis, gefinancierd door de verschillende diensten van de Commissie en/of door de lidstaten, tegen de laagste kosten worden benut. Er moeten echter vorderingen worden geboekt op het gebied van gemeenschappelijke analyses: de analyse op het gebied van energie verkeert momenteel in een overgangsfase die de uitvoering lastiger maakt. Er is namelijk op economisch gebied een nieuwe situatie aan het ontstaan 10 "Een energiebeleid voor de Europese Unie ": COM(95)682 def. van 13. 12. 1995. 10 In de vanwege met name de steeds verdere liberalisering van de energiemarkten, het toenemend belang van milieueisen en technologische perspectieven die de ontwikkeling en toepassing van nieuwe begrippen en andere methodologieën, rekening houdend met de relevante werkzaamheden in het kader van het context van het OTO-programma, noodzakelijk maken. kaderprogramma moet de nieuwe analyse dus verder gaan, waarbij de samenwerking tussen de Commissie en de lidstaten voor prognoses moet worden geïntensiveerd en het bedrijfsleven, de universitaire wereld en andere bronnen van kennis of ervaring bij de analysewerkzaamheden moeten worden betrokken. Om dit mogelijk te maken moeten dit programma en de voorgestelde acties er uiteindelijk voor zorgen dat de besluiten op nationaal en communautair niveau op het gebied van energie op basis van gemeenschappelijke analyses kunnen worden genomen. Er wordt uiteraard niet gestreefd naar uniformisering, maar naar een coördinatie van de gezichtspunten opdat de besluitvorming kan uitgaan van een identiek referentiekader ten aanzien van: • economische studies en analyses; • energieprognoses; • de dynamiek van energiesystemen. In dit verband dient met name aandacht te worden besteed aan de effecten van de 'invoering van de eenheidsmunt, gezien de impuls voor het concurrentievermogen die kan worden verwacht van een uniforme Europese prijs voor olie. Dit streven naar meer coördinatie tussen de factoren die een rol spelen, zal gebaseerd zijn op de ontwikkeling van een effectief partnerschap tussen de Commissie, de lidstaten en de andere betrokkenen op het gebied van energie en geconcretiseerd worden in een voor de energiesector in ruime zin relevant werkprogramma. Door de uitwerking van coherente analyseprocedures is het beter mogelijk de belangrijkste vraagstukken te specificeren die naar voren komen ten aanzien van de doelstellingen met prioriteit: een betrouwbare en de inachtneming van milieuvraagstukken. energievoorziening, het concurrentievermogen In deze context hebben de belangrijkste in dit programma opgenomen actiegebieden betrekking op: (a) de specificatie op Europees niveau van de belangrijkste problemen op het gebied van de vraag naar en de productie van energie in de toekomst en het energiebeleid met bijzondere aandacht voor: • de strategieën om het hoofd te bieden aan de uitdagingen waarmee klimaatverandering en de milieuproblematiek in het algemeen de energiesector confronteren (met name een evaluatie van de kosten van de mogelijke strategieën); 11 • de dynamiek van de liberalisering van de energiemarkten en de bijbehorende structuren, waarbij het met name gaat om de gevolgen voor de toekomst en het gedrag van de bedrijven; • de mondiale tendensen van de energiemarkt en hun invloed op de afhankelijkheid van de Europese Unie van het buitenland (met name de sterke toename van de vraag naar energie die in Azië en Latijns-Amerika wordt verwacht); (b) de verbetering van de analysecapaciteiten teneinde op een in alle lidstaten vergelijkbare wijze inzicht te kunnen krijgen in de energietendensen en de mogelijke scenario's, waarbij het vooral gaat om de verandering van de marktstructuren en de uitdagingen in verband met klimaatverandering. De noodzaa k van dergelijke activiteiten past duidelijk binnen het kader van de energiedoelstellingen met prioriteit, meer in het bijzonder ten aanzien van de milieuaspecten (door de Raad opnieuw benadrukt tijdens de vergadering van 27 mei 1997) en de voltooiing van de interne markt voor energie, die voor het concurrentievermogen van het Europese bedrijfsleven van doorslaggevend belang is. Deze activiteiten zullen de realisering van de in het Witboek aangegeven en zullen beleidsdoelstellingen op energiegebied kracht bijzetten voortbouwen op de reeds aan de gang zijnde werkzaamheden. De benodigde jaarlijkse kredieten* voor de uitvoering van de desbetreffende acties zijn vermeld in het financieel memorandum in bijlage II. 1. 3. 2 Internationale samenwerking op het energiegebied (zie bijlage III) Bij de energieproblematiek van de Europese Unie spelen de internationale aspecten een steeds grotere rol. ingewikkelder doordat er De toenemende afhankelijkheid van de Unie van haar externe leveranciers doet vooral de vraag rijzen of de continuïteit van de bevoorrading is verzekerd. De situatie wordt nog in de ontwikkelingslanden markten zijn ontstaan die een grote behoefte hebben aan energie, terwijl de Europese markt slechts langzaam groeit. Het concurrentievermogen van de Europese bedrijven bij de confrontatie met deze nieuwe markten is eveneens van het grootste belang. Het feil dat de voornaamste door energieverbruik veroorzaakte milieuproblemen nu de gehele aarde aantasten vereist een wereldwijde samenwerking waarbij rekening wordt gehouden met de omstandigheden van alle betrokken partijen, en ook de rol van energie als voornaamste element voor een duurzame economische ontwikkeling in aanmerking wordt genomen. Tenslotte dienen er nu stappen te worden gedaan om de wijzingen voor te bereiden die zich onvermijdelijk bij de komende uitbreiding zullen gaan voordoen ten aanzien van het energiebeleid van de Unie. SYNERGY vertegenwoordigt het voornaamste externe aspect van het kaderprogramma Energie. 12 is één van de belangrijkste Het vormt de schakel tussen een intern beleid en de externe acties van de Gemeenschap en instrumenten van de ondernemingen in de Gemeenschap om de belangrijkste externe markten te penetreren. In dit verband dient te worden benadrukt dat de Unie met de technologieën die verband houden met hernieuwbare energiebronnen en een efficiënter energiegebruik, beschikt over een belangrijk industrieel en arbeidspotentieel dat verder zou kunnen worden versterkt indien nieuwe afzetgebieden in derde landen voor de handel met de lidstaten open zouden worden gesteld. Vergeleken met andere communautaire instrumenten welke bij externe acties in de energiesector kunnen worden ingezet, zal SYNERGY er op zijn toegespitst om op internationaal niveau de drie doelstellingen van het kaderprogramma te verwezenlijken: een wereldwijd concurrentievermogen, een continue bevoorrading en de bescherming van het milieu. Bovendien zou met SYNERGY geprobeerd worden om met het oog op een grotere efficiëntie de coördinatie van de verschillende internationale acties die door de Gemeenschap op energiegebied worden uitgevoerd te verbeteren en een grotere samenhang te garanderen met de werkzaamheden van andere internationale organisaties in die sector. en Binnen een kader waarbij er enerzijds meer rekening zal worden gehouden met alle energieaspecten en anderzijds een strategie op middellange termijn zal SYNERGY ertoe bijdragen om de samenwerking te financieren bij het formuleren, het uitwerken en het uitvoeren van het energiebeleid op gebieden van wederzijds belang. SYNERGY financiert evenwel geen acties welke betrekking hebben op onderzoek technologische ontwikkeling, demonstratieprojecten of investeringen in energie-infrastructuur. Projecten van dit type kunnen uit hoofde van andere communautaire instrumenten worden gefinancierd. Evenzo is SYNERGY geen instrument om bijstand te verlenen aan de economische samenwerking met derde landen. In het kader van SYNERGY genomen acties hebben voornamelijk betrekking op derde landen die met energieproblemen worden geconfronteerd, en dan met name die in Midden- en Oost-Europa, de nieuwe onafhankelijke staten, de niet- lidstaten in het Middellandse Zeebekken, Latijns-Amerika en Azië, alsmede de landen in Afrika, het Caribische gebied en de Stille Oceaan die de Overeenkomst van Lomé hebben ondertekend. SYNERGY kan ook samenwerking met internationale organisaties die in deze sector actief zijn (zoals het Internationaal Energie-agentschap, de Latijns-Amerikaanse Organisatie voor Energie-ontwikkeling), andere financiële instellingen (de Europese Investeringsbank, de Wereldbank, de Europese Bank voor Wederopbouw en Ontwikkeling) of ontwikkelde landen (USA, Japan, Noorwegen, enz. ) om acties op te starten in derde landen die tot wederzijds voordeel strekken. Het programma zal duidelijker zijn gericht op de belangen van de Gemeenschap. Acties zullen daarom in de meeste gevallen op initiatief van de Unie alleen kunnen worden opgestart, en niet alleen betrekking hebben op de vraag naar, maar ook op het aanbod van energie. Op basis van deze richtsnoeren worden een meerjarenprogramma van acties waarmee een begin zal worden gemaakt en een lijst van begunstigde landen aan het besluit gehecht tot goedkeuring van het SYNERGY-programma. Uit 13 hoofde van dit meerjarenprogramma zullen vervolgens elk jaar specifieke actieplannen worden opgesteld op basis van: • andere programma's en instrumenten van de Gemeenschap; • acties die in sommige derde landen door de lidstaten worden uitgevoerd; • de behoeften waaraan door de nationale industrieën in de lidstaten uiting is gegeven; • de behoeften waaraan door begunstigde landen uiting is gegeven. Om rekening te houden met de verschillende elkaar aanvullende elementen zullen deze plannen worden uitgewerkt in het kader van een overleg met de betrokken diensten binnen de Commissie en vervolgens worden voorgelegd aan het comité dat op grond van het besluit van de Raad tot instelling van het kaderprogramma voor energie is opgericht. Dit comité zal tevens periodieke verslagen ontvangen over de uitvoering van de verschillende programma's. De samenwerking zal geschieden in de vorm van: • adviezen inzake energiebeleid; • bezoeken door deskundigen aan instanties in derde, landen; • studies en prognoses op energiegebied; • bijstand voor internationale netwerken die zich bezighouden met discussies en het verstrekken van adviezen over het energiebeleid; • opleidingsacties (cursussen, seminars, bezoeken van technische aard); • coördinatie van de verschillende communautaire instrumenten die bij internationale acties in de energiesector worden ingezet; • verspreiding van informatie (brochures, nieuwsbrieven); • bevordering van dialogen en uitwisseling van informatie en ervaringen via conferenties, seminars, enz. __ Door SYNERGY kunnen fondsen worden verstrekt waarmee de totale behoeften van een speciaal project kunnen worden gedekt, indien dit in het belang is van de Gemeenschap alleen, terwijl deze ook samen met een andere partner kunnen worden gefinancierd. Het bedrag dat voor dit programma ter beschikking wordt gesteld moet voldoende zijn om een efficiënte bijdrage te leveren aan een verbetering van de samenhang en de complementariteit van de interne en externe aspecten van het beleid van de Unie, zoals dit in Agenda 2000 door de Commissie wordt 14 benadrukt11. Een opsplitsing van de benodigde gelden is te vinden in de in bijlage III opgenomen financiële staat. Thematische programma's 1. 3. 3 Bevordering van hernieuwbare energiebronnen en uitvoering van een strategie en een communautair actieplan op dit gebied bijlage IV) (zie (HEB) Hernieuwbare energiebronnen leveren een bijdrage aan de bescherming van het milieu ei? aan de continuïteit van de energievoorziening, door diversifiëring van de energiebronnen. Een ruimer gebruik van hernieuwbare energiebronnen draagt tevens bij tot de verwezenlijking van andere primaire communautaire doelstellingen, regionale ontwikkeling, de economische en sociale samenhang, de werkgelegenheid en het concurrentievermogen. zoals de In deze maatregel zijn de belangrijkste elementen van het inmiddels door de inzake het ALTENER II-programma12 Commissie ingediende voorstel verwerkt. Doel van de maatregel is het gebruik van duurzame energie te bevorderen en het aandeel van hernieuwbare energiebronnen in de communautaire energiebalans te vergroten, onder andere door betere juridische, sociaal-economische en administratieve voorwaarden te creëren voor de uitvoering van het Witboek en het actieplan inzake hernieuwbare energiebronnen voor de periode tot 2010, dat naar aanleiding van de brede discussie over het Groenboek van 199613 door de Commissie zal worden goedgekeurd. Wanneer deze voorwaarden eenmaal zijn vastgelegd, wordt het gemakkelijker om particuliere en openbare investeringen aan te trekken ten behoeve van de productie en het gebruik van duurzame energie. De marktpenetratie van hernieuwbare energiebronnen zal worden ondersteund door gerichte acties die het vertrouwen van de marktdeelnemers moeten vergroten. Daartoe zal bijstand worden verleend bij de voorbereiding en de presentatie van projecten, terwijl tevens nieuwe financieringsmogelijkheden zullen worden ontwikkeld (zoals financiering door derden). De voor financiering in aanmerking komende specifieke acties, die betrekking hebben op de bevordering van de marktpenetratie van innovatieve milieuvriendelijke technologieën die hun waarde en effectiviteit hebben bewezen, betreffen met name de volgende aspecten: • monitoring van de uitvoering van de strategie en het actieplan op het gebied van HEB en beoordeling van de in het kader van dit programma te nemen maatregelen; 11 Agenda 2000, volume 1, deel 1, afdeling IV. 2 "Een sterk en samenhangend Europa". 12 COM(97)87 def. van 12. 3. 1997 13 "Energie voor de toekomst: hernieuwbare energiebronnen. Groenboek voor een communautaire strategie", COM(96)576 def. van 20. 11. 1996 15 marktpenetratie van HEB; hiertoe moeten onder andere de toegang tot gespecialiseerd advies, de analyse van marktvooruitzichten, de keuze van een locatie voor projecten en de opstelling van financieringsplannen worden vergemakkelijkt; de projecten betreffen met name biomassa en fotovoltaïsche en thermische zonne-energièsystemen, zonne- afval, energiesystemen in gebouwen, kleinschalige waterkracht, windenergie en geothermische energie; bevordering van normalisatie voor producten en uitrusting; uitbreiding van de infrastructuur voor de ontwikkeling van HEB in en bestemmingsplannen evaluatie, voorlichting, onderwijs en opleiding; en ruimtelijke-ordeningsplannen, ontwerp • verspreiding van informatie met het oog op een betere coördinatie tussen de werkzaamheden op internationaal, communautair, nationaal, regionaal en plaatselijk niveau, en het delen van ervaring en kennis; • studies en andere werkzaamheden ter ondersteuning of aanvulling van de maatregelen die de Gemeenschap heeft genomen om de mogelijkheden van de verschillende hernieuwbare energiebronnen te ontwikkelen. Met een aandeel van circa 70 Mtoe voorzien hernieuwbare energiebronnen momenteel in bijna 6% van de totale behoefte aan primaire energie van de Europese Gemeenschap. In bovengenoemd Groenboek heeft de Commissie gepleit voor een sterke toename van het gebruik van duurzame energie in de periode tot het jaar 2010. Als indicatieve doelstelling werd de verdubbeling van het aandeel van hernieuwbare energie in de periode tot het jaar 2010 voorgesteld; deze doelstelling is tijdens de voorbereidende bespreking bevestigd en in het Witboek opgenomen. Het programma is voor de uitvoering van de strategie en het actieplan voor HEB van essentieel belang. Teneinde een waardevolle bijdrage te leveren tot de verwezenlijking van de communautaire doelstelling is het noodzakelijk dat er voor de diverse werkzaamheden een aanzienlijk bedrag wordt uitgetrokken. Een en ander wordt nader uiteengezet in het financieel memorandum in bijlage IV. De stijging van de financiële middelen, die vanaf het jaar 2000 is voorgesteld, heeft ten doel om, in het kader van de_nieuwe financiële vooruitzichten, de mogelijkheden van het Witboek en het actieplan optimaal te benutten. Ook moet worden benadrukt dat een ruimere toepassing van duurzame energie, waarbij met name gebruik wordt gemaakt van plaatselijke energiebronnen, bevorderlijk is voor de economische en sociale samenhang. 1. 3. 4 Bevordering van de energie-efficiëntie (cf. bijlage V) Op middellange en lange termijn vormt een behoedzaam en rationeel eindgebruik van energiebronnen in termen van kosten en baten de beste beschikbare oplossing om de C02-uitstoot te verminderen. 16 rationeel gebruik van energie Het programma SAVE II, dat in december 1996 door de Raad werd goedgekeurd14, heeft zijn doeltreffendheid als niet-technologisch programma ter bevordering van een in alle verbruikssectoren bewezen. Het vorige programma (SAVE I) is reeds een belangrijk instrument gebleken voor het realiseren van de communautaire energiedoelstellingen door de uitvoering van een grote verscheidenheid van maatregelen zoals wetgeving, praktische proefprojecten, studies, het volgen en evalueren van de voortgang inzake energie-efficiëntie, de verspreiding van informatie en innovatieve mechanismen voor financiering en het plaatsen van opdrachten. In het kader van SAVE hebben de Raad en de Commissie negen richtlijnen met betrekking tot energie-efficiëntie aangenomen voor huishoudelijke apparaten, gebouwen en de industrie. Dit wetgevende programma moet net als de andere categorieën maatregelen worden voortgezet. Elektriciteit neemt binnen de energiesector een belangrijke plaats in: de elektriciteitsproductie is immers goed voor ongeveer 35% van het primaire energieverbruik en 30% van de C02-uitstoot. Het eindgebruik van elektriciteit biedt ruime mogelijkheden voor het verbeteren van de efficiëntie in alle (huishoudelijke en industriële) activiteitensectoren. Het in 1989 door de Raad aangenomen communautaire actieprogramma ten behoeve van een in het efficiënter elektriciteitsgebruik, PACE genaamd, werd volledig programma SAVE II geïntegreerd. PACE voorzag in een aantal acties voor het verbeteren van de energie-efficiëntie van allerhande apparatuur (huishoudelijke de consumenteninformatie over de aankoop en het gebruik van efficiënte elektrische apparaten, enz. Deze acties, die een aanzienlijk effect hebben op de vermindering van de C02-uitstoot, moeten in het kader van het nieuwe kaderprogramma voor energie worden voortgezet. Bijzondere aandacht moet worden besteed aan acties voor regionaal en lokaal energiebeheer, die met succes in synergie met het project "de stad van morgen" zouden kunnen worden ontwikkeld. elektrische apparaten, motoren), van In het kader van de uitbreiding zullen de voordelen van de maatregelen voor energie-efficiëntie duidelijker tot uiting komen naarmate het prijsbeleid en de toegepast, meer meetmethodes die in de kandidaat-lidstaten worden _ marktgericht worden. Voor het realiseren van deze doelstellingen, die bijzonder belangrijk zijn wegens de prioriteit van de milieuaspecten, moeten in het kader van de nieuwe financiële vooruitzichten meer middelen worden toegewezen aan het programma SAVE II (waarvan de toepassingsperiode, zoals vastgesteld bij beschikking van 16 december 1996, in overeenstemming zal worden gebracht met die van het kaderprogramma voor energie). Nadere bijzonderheden over in het Financieel de geraamde financiële behoeften zijn opgenomen Memorandum in bijlage IV. 14 Beschikking van de Raad van 16 december 1996 betreffende een meerjarenprogramma ter bevordering van de energie-efficiëntie in de Gemeenschap (SAVEII), PB nr. L 335 van 24. 12. 1996. 17 1. 3. 5 Stimulering van de steenkoolsector (zie bijlage VI) Vaste brandstoffen leveren een aanzienlijke bijdrage aan de energiebalans van de Unie en nemen 30% van de elektriciteitsproductie voor hun rekening. Zij zijn van doorslaggevend belang voor de continuïteit van de voorziening en hebben een reëel regulerend effect op de prijzen van andere brandstoffen zoals bijvoorbeeld aardgas, hetgeen van belang is voor de totstandbrenging van de interne markt. Een gediversifieerde energiebalans en toegang tot alle energiebronnen is essentieel voor de continuïteit van de voorziening, maar ook voor het nodige evenwicht bij het nastreven van de drie prioritaire doelstellingen van het energiebeleid van de Unie. Voorwaarde hiervoor is wel dat efficiëntere op vaste-brandstoftechnologieën om de uitstoot van verontreinigende stoffen te verminderen. overgeschakeld schonere wordt en De technologieën voor een schone en efficiënte verbranding van steenkool bieden aanzienlijke mogelijkheden voor het terugdringen van de CO2- emissies, maar ook van de S02- en de NOx-emissies, die verantwoordelijk zijn voor de verzuring. De in het kader van kaderprogramma voor energie voorgestelde actie (het CARNOT-programma) is ontworpen om dit doel te helpen bereiken. De Gemeenschap moet de penetratie van deze technologieën op de markt helpen bevorderen, ten einde de bedrijven in de sector ertoe aan te zetten de langetermijnstrategieën op te stellen waaraan zij behoefte hebben, met name met het oog op de vervanging van de thans in bedrijf zijnde thermische elektriciteitscentrales. Bevordering van een schoon en efficiënt gebruik van vaste brandstoffen is ook uit het oogpunt van de uitbreiding van de Unie bijzonder urgent. De meeste kandidaat-landen zijn namelijk belangrijke producenten en verbruikers van vaste brandstoffen: in Polen zijn steenkool en bruinkool goed voor 76% van het primaire energieverbruik en voor 94% van de elektriciteitsproductie. Deze cijfers bedragen respectievelijk 62% en 76% voor Tsjechië en 19% en 27,5% voor Hongarije. Ondanks de door deze landen in gang gezette hervormingen ten gunste van meer diversifiëring is het te verwachten dat hun productie van vaste brandstoffen grotendeels zal worden voortgezet. Zowel economisch gezien als uit het oogpunt van het milieu is de omschakeling van het bestaande apparaat voor het gebruik van deze brandstoffen van wederzijds belang voor de kandidaat-landen en voor de Unie. De modernisering van de bruinkoolgestookte installaties in de nieuwe Duitse deelstaten is een goed voorbeeld van de bijdrage die bruinkool uit de leveren aan de energievoorziening van Europa na de LMOE's kan uitbreiding. De samenwerking op het gebied van schone steenkooltechnologie zal een bijdrage leveren tot de integratie van de LMOE's in de Europese Unie. In 2002 loopt het EGKS-Verdrag af, dat in aanzienlijke mate heeft bijgedragen tot de economische en sociale expansie binnen Europa. De met het EGKS-Verdrag opgedane ervaring is een verworvenheid waarvan de Gemeenschap ten volle gebruik moet maken. Met name is het van belang ervoor te zorgen dat de resultaten van reeds gefinancierde of aan de gang zijnde onderzoekactiviteiten in het kader van de EGKS voldoende worden 18 benut. Met de voorgestelde actie wordt beoogd nieuwe en meer milieuvriendelijke vaste-brandstoftechnologieën dichter bij een commerciële toepassing te brengen. Acties ten behoeve van een schoon en efficiënt gebruik van vaste brandstoffen zijn in overeenstemming met de conclusies van de Europese Raad van Amsterdam over groei en werkgelegenheid, die inhouden dat na het aflopen van het EGKS-Verdrag voor het onderzoek "kolen" en "staal" financiële middelen uit de reserves beschikbaar moeten worden gesteld. De in het kader van het kaderprogramma voor energie voorgestelde CARNOT- actie zal deze toekomstige onderzoekactiviteit aanvullen. Tenslotte blijkt dat, wat de betrokken technologieën betreft, de verwachte groei van externe markten zoals die van China, de ASEAN-landen, India, enz. , de Europese bedrijven ruime kansen biedt en ook kan bijdragen tot het terugdringen van de broeikasgasemissies, die een mondiaal probleem vormen. Nadere details over de voor dit programma vereiste financiering zijn opgenomen in het Financed Memorandum in bijlage VI. 1. 3. 6 Nucleaire sector (samenwerking op het gebied van de veiligheid, industriële samenwerking met Rusland, vervoer van radioactief materiaal, inclusief bestrijding van de illegale handel) (zie bijlage VII) van vervoer radioactief materiaal, Verschillende actieprogramma's van de Commissie hebben betrekking op de technologische nucleaire sector, met name de gebieden onderzoek, ontwikkeling en opleiding, nucleaire veiligheid, bescherming van de gezondheid, technische bijstand en samenwerking met de LMOE en de NOS, het van veiligheidscontroles {"safeguards"). De meeste van deze activiteiten vallen niet in eerste instantie onder het eigenlijke energiebeleid, maar drie acties (samenwerking op het gebied van de veiligheidscontroles, industriële samenwerking met Rusland en vervoer van radioactief materiaal, inclusief bestrijding van de illegale handel) ressorteren daarentegen rechtstreeks onder dit beleid en moeten bijgevolg een specifiek onderdeel van het kaderprogramma "Energie" uitmaken. invoering en de Gezien de bepalingen van het Euratomverdrag hoeven voor de uitvoering van deze acties geen specifieke formele besluiten te worden vastgesteld. Er moet echter voor worden gezorgd dat de nodige kredieten beschikbaar blijven voor deze acties, waarvan de noodzaak vaststaat. Samenwerking op het gebied van boekhouding en controle van nucleair materiaal ("safeguards") in het kader van de technische bijstand aan de nieuwe onafhankelijke staten en Mongolië Doel van deze maatregelen is het boekhoud- en controlesysteem voor nucleair materiaal te helpen verbeteren en automatiseren; dit geldt voor alle niveaus: installaties, regionale kantoren, hoofdkantoren van bedrijven en nationale systemen. 19 ook zeven cursussen In 1993 heeft het directoraat Veiligheidscontrole van Euratom een begin gemaakt met de samenwerking met de Russische beleidsverantwoordelijken op dit gebied en vanaf 1994 zijn concrete projecten opgezet. De resultaten van deze initiatieven zijn beslist bemoedigend, maar deze samenwerking moet nog geruime tijd worden voortgezet om het gestelde doel te bereiken. Wat de deelneming van Rusland betreft, zijn behalve opleidingen en inleidende twee meettechniekworkshops georganiseerd. De conclusie is dat de kennis en ervaring van de Russische deelnemers op het gebied van nucleaire technologie weliswaar aanzienlijk is, maar dat er nog een grote behoefte bestaat aan opleidingen in de sfeer van moderne organisatie, logistiek en evaluatie. Voorts hebben zeven Russische deskundigen in de periode oktober 1993-maart 1994 elk gedurende acht weken in Luxemburg gewerkt aan de ontwikkeling van systemen. Aan het eind van deze periode zijn hun bijdragen en conclusies getoetst en beoordeeld. Ten slotte zijn twee seminars in de Europese Unie en een conferentie over nucleaire veiligheidscontrole in Sint-Petersburg georganiseerd. inspectieoefeningen en Voortzetting van de opleidingen en inleidende cursussen met betrekking tot de techniek, de methodiek, de logistiek en de evaluatieprocedures van de moderne nucleaire veiligheid is dus een nuttige zaak. De samenwerking tussen Rusland en Euratom te worden gecontinueerd, met name met het oog op de bestrijding van de illegale handel inwerkingtreding van de partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomsten met de NOS zullen deze activiteiten verder worden uitgebreid. radioactief materiaal. Na de in deze sector dient dus in De betrokken acties worden gefinancierd uit het budget van TACIS. De Commissie heeft echter besloten dat het beheer daarvan moet worden opgedragen aan de voor het energiebeleid verantwoordelijke diensten, en daarom wordt voorgesteld de desbetreffende kredieten over te hevelen naar een specifiek voor het energiebeleid bestemde begrotingslijn. Industriële samenwerking met Rusland en de NOS Kernenergie voorziet momenteel, met inachtneming van de noodzakelijke veiligheidseisen, in een aanzienlijk deel van de elektriciteitsbehoefte van de Gemeenschap, hetgeen belangrijke implicaties heeft voor het milieu. Het gebruik van kernenergie is alleen verantwoord indien wordt voldaan aan passende criteria inzake veiligheid en industriële levensvatbaarheid. Dit is thans het geval in de Gemeenschap, maar men kan zich terecht afvragen of dit ook zo is in bepaalde buurlanden van de Unie, hoofdzakelijk Rusland, Oekraïne en enkele van de kandidaat-lidstaten; deze landen kunnen, afhankelijk van hun economische ontwikkeling, intensiever gebruik van kernenergie gaan maken. Het is dus van belang om, naast het verlenen van gerichte bijstand op korte termijn ter verbetering van de veiligheid van in bedrijf zijnde kerninstallaties, na te gaan welke middelen voorhanden zijn om er op langere termijn voor te zorgen dat bij het gebruik van kernenergie alle nodige, aan de normen van de Unie beantwoordende veiligheidsgaranties worden geboden. 20 industriële samenwerking, hetgeen is gebaseerd op het doorgeven van De Commisie is zich, door middel van studies en werkgroepen waarbij de Europese kernenergiesector betrokken wordt, al enkele jaren aan het oriënteren, waarbij de aandacht hoofdzakelijk uitgaat naar Rusland, op de huidige toestand van de lokale nucleaire industrie en op een mogelijke aanpak voor een diepgaande verbetering van de veiligheidssituatie. Deze een bepaalde benadering veiligheidscultuur via bijzonder aanlokkelijk is voor landen die in grotere mate gebruik willen maken van kernenergie. Thans analyseert de Commissie samen met de Russische autoriteiten de technische, financiële en juridische belemmeringen die samenwerkingsverbanden tussen industriëlen in de weg staan. Op basis van deze analyses moet begin 1998 worden bepaald welke beleidstrajecten en om verder te ontwikkelen. ontwerpmaatregelen de moeite waard zijn Daartoe moeten verdere analyses van bepaalde vraagstukken (onder andere de voor juridische investeringen vereiste omstandigheden, specifieke moeilijkheden, enz. ) worden gefinancierd en de nodige middelen worden ingeschakeld om problemen van algemene aard op te lossen. Het doel dat de Commissie hierbij voor ogen staat is het op een zo groot mogelijke schaal bevorderen van industriële samenwerkingsverbanden, zonder zich evenwel te bemoeien met het opzetten van specifieke projecten, aangezien dat de verantwoordelijkheid van de betrokken actoren is. Vervoer van radioactief materiaal De toepassing van kernenergie voor de elektriciteitsproductie en het toenemende gebruik van radioactief materiaal in de gezondheidszorg, de industrie en het onderzoek vereisen dat dit materiaal wordt vervoerd op een wijze die voldoende waarborgen biedt voor de veiligheid van de burgers en het personeel; om rekening te houden met de toename van het vervoer van radioactief materiaal, de ontwikkeling van de technologie en de kennis en de steeds stringentere verplichtingen op het gebied van stralingsbescherming, moet de internationale, communautaire en nationale wetgeving aan de nieuwe omstandigheden en eisen worden aangepast. Op verzoek van het Europees Parlement heeft de Commissie al in 1982 een permanente groep van deskundigen op het gebied van het vervoer van radioactief materiaal opgericht die haar moet adviseren over de uit te voeren studies en experimenten, alsook over de in deze sector te ontwikkelen wetgeving. De recentste werkzaamheden van deze groep hebben tot de conclusie geleid dat het dienstig is een meerjarig programma op te zetten met een aangepast budget. Dit programma zou moeten worden opgebouwd rond zes actiethema's waarvan vaststaat dat een aanpak op communautair niveau een meerwaarde oplevert, en die erop gericht zijn: • het functioneren van de interne markt te vergemakkelijken door passende harmonisatiemaatregelen; • bij te dragen tot de verdere ontwikkeling van de wetgeving door meer experimenten en kennisuitbreiding; 21 • bij transporten optredende incidenten te evalueren en daaruit lering te trekken; • de onderlinge samenhang tussen de verschillende noodmaatregelen te versterken en de opleiding van de hulpdiensten beter te harmoniseren; • samen te werken met de LMOE en de NOS om deze te helpen de veiligheid van het vervoer in deze landen te verbeteren; « de voorlichting van het publiek over deze sector en de beeldvorming naar buiten toe te verbeteren. De kredieten die voor de betrokken periode worden voorgesteld voor de verschillende categorieën acties op nucleair gebied zoals hierboven omschreven zijn aangegeven in het Financieel Memorandum in bijlage VII. 1. 4 Coördinatie met energiecomponenten van andere communautaire programma's en beleidsonderdelen /. 4. 1 Steun voor onderzoek en technologische ontwikkeling Onderzoek en technologische ontwikkeling, inclusief demonstratie, speelt een fundamentel rol bij de ontwikkeling van methodes die een hoge energie- efficiëntie en nieuwe technieken voor de exploitatie van fossiele en duurzame energiebronnen alsook kernenergie opleveren. Daarom voorziet het krachtens de artikelen 130 F en 130 P van het Verdrag opgezette vierde kaderprogramma voor onderzoek en technologische ontwikkeling voor de periode 1994-1998 op het gebied van niet-nucleaire energie in een afdeling onderzoek en ontwikkeling (JOULE) en een afdeling demonstratie (THERMIE). Binnen deze context kunnen belangrijke projecten op het gebied van nieuwe energietechnologie worden uitgevoerd in samenwerking met bedrijven, onderzoekcentra en universiteiten in de lidstaten. Tevens is krachtens het Euratomverdrag in samenwerking met het Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek een OTO-programma inzake nucleaire veiligheid en beheerste kernfusie opgezet. Gezien de context en de specifieke structuren waarbinnen deze acties plaatsvinden, zullen de gevolgde werkwijze, de verantwoordelijke instanties en de uitvoeringsinstrumenten ongewijzigd blijven. Het is echter duidelijk dat de OTO-activiteiten op energiegebied acties die binnen dit kaderprogramma worden uitgevoerd sterk met elkaar samenhangen. Daarom zal een bijzondere inspanning moeten worden gedaan om op het passende niveau de coördinatie tussen de diensten van de Commissie en tussen de overige betrokken partijen te verbeteren. Meer concreet zal een sterker geformaliseerde benadering worden gevolgd met het oog op de intensivering van de samenwerking en coördinatie tussen het comité energie en de overeenkomstige structuur die binnen de context van het vijfde kaderprogramma zal worden opgezet. en de meer marktgerichte 1. 4. 2 Trans-Europese energienetwerken De Trans-Europese netwerken zijn. essentieel voor de economische ontwikkeling, het functioneren van de interne markt en de samenhang van de 22 infrastructuren Gemeenschap. In het Verdrag (artikel 129 B, C en D) heeft de Europese Gemeenschap zichzelf bevoegdheden op het gebied van netwerken toegekend en op energiegebied voert zij een beleid dat erop gericht is dergelijke te ontwikkelen vanwege het positieve effect daarvan op de continuïteit van de energievoorziening van de Gemeenschap en op de internationale samenwerking. Wat met name de communautaire cohesie betreft, besteedt de Commissie veel aandacht aan de energieproblemen die voortkomen uit de bijzondere situatie van eilanden15, eilandengroepen en zeer afgelegen gebieden in de Gemeenschap. in de elektriciteits- en de aardgassector Gezien de context en de specifieke structuren waarbinnen deze actie wordt uitgevoerd, blijven de gevolgde werkwijze, de verantwoordelijke instanties en de uitvoeringsinstrumenten ongewijzigd, net zoals bij het onderzoek. Er wordt een bijzondere inspanning gedaan om op het passende niveau de coördinatie tussen de diensten van de Commissie en tussen de overige betrokken partijen te verbeteren. 1. 4. 3 Andere beleidsonderdelen of programma 's Sommige andere beleidsonderdelen, zoals buitenlandse betrekkingen (bijvoorbeeld in het kader van de programma's PHARE, TACIS en MEDA), structuurfondsen belangrijke investeringssteun energiecomponenten. Daarom zal een bijzondere inspanning worden gedaan om de samenwerking en coördinatie tussen de betrokken diensten van de Commissie te verbeteren. omvatten en 1. 5 Algemene financiële elementen In absolute cijfers zijn de kredieten voor het eigenlijke energiebeleid niet zeer hoog, niet alleen vergeleken met andere hoofdstukken van Afdeling III, maar ook voor energiemaatregelen in het kader van bepaalde andere communautaire beleidsonderdelen. tegen de bedragen die worden toegekend afgezet Met de ontwikkeling van een geïntegreerde benadering voor het energiebeleid wordt in de eerste plaats beoogd de acties te rationaliseren en beter te coördineren. De invoering van een meerjarig kaderprogramma dat toegespitst is op drie prioritaire hoofddoelstellingen zal een doorzichtiger en stringenter beheer en gebruik van de middelen vergemakkelijken, hetgeen zal leiden tot efficiëntere acties op basis van de thans beschikbare begrotingsmiddelen. Het is echter van belang dat de Unie in de nodige middelen voorziet voor de realisatie van haar beleidsprioriteiten in de energiesector en dat nu al bepaalde kredietverhogingen worden overwogen in afwachting van de vaststelling van de volgende financiële vooruitzichten. Deze extra inspanning is overigens onderdeel van de filosofie die ten grondslag ligt aan de volgende 15 Zie b. v. het Verslag van de Commissie over de vorderingen bij de tenuitvoerlegging van POSEIMA COM(94)476 def. van 9. 12. 1994. 23 financiële vooruitzichten en aan het nieuwe financiële kader dat door de Commissie is omschreven in haar mededeling over Agenda 200016: in rubriek 3 wordt uitdrukkelijk voorzien in de ontwikkeling van een aantal interne beleidsinitiatieven ten behoeve van gemeenschappelijke doelstellingen van alle lidstaten en met een duidelijke toegevoegde waarde en wordt in dit verband tevens melding gemaakt van bepaalde prioritaire programma's, met name met betrekking tot de uitbreiding van de Unie, innovatie en de ontwikkeling van milieuvriendelijke technieken, waarvan het budget sneller moet stijgen dan het BNP. Gezien het potentieel van acties ter bevordering van duurzame energie (ALTENER-programma) en ter stimulering van energie-efficiëntie (SAVE-programma), uiteraard op het gebied van milieubescherming, maar ook wat het scheppen van werkgelegenheid betreft, wordt voorgesteld daaraan extra aandacht te besteden. In de onderstaande tabel wordt ter informatie en zonder te willen vooruitlopen op de beleidsprioriteiten die uiteindelijk zullen worden vastgesteld, de verdeling van de middelen over de verschillende acties en programma's aangegeven. Gedetailleerde begrotingsramingen zijn opgenomen in de financiële memoranda in de bijlage. miljoen ecu) (in 1998 1999 2000 2001 2002 Totaal 1,50 1,53 1,56 1,59 1,62 7,8 7,00 7,14 7,28 7,42 7,57 36,4 Analyses en follow-up van de energiemarkten Internationale samen werking in de energie sector Duurzame energie 14,4 15,6 17 17 17,1 81,1 Energie-efficiëntie 12,5 12,8 13,9 14,6 14,6 68,4 Sector vaste brand stoffen 0,80 0,81 0,82 0,83 0,84 4,1 Nucleaire veiligheid 0,5 0,51 0,52 0,53 0,54 2,6 Totaal 36,7 38,39 41,08 41,97 42,27 ' 200,4 Nucleaire veiligheid B7-535 2,5 2,5 2,5 2,5 2,5 16 Agenda 2000, deel I, "Het nieuwe financiële kader" 24 2. VERBETERING VAN DE COÖRDINATIE TUSSEN DE ENERGIECOMPONENTEN VAN DE VERSCHILLENDE COMMUNAUTAIRE BELEIDSONDERDELEN Zoals vermeld in de inleiding is er in de mededeling van april 1997 "Overzicht van beleid en maatregelen op energiegebied" de nadruk op gelegd hoe belangrijk, ook uit het oogpunt van financiering, de energiecomponent is in een aantal grote beleidssectoren van de Gemeenschap. Er bestaan reeds coördinatiemechanismen, onder andere bij het structuurbeleid. Van echte integratie kan echter geen sprake zijn indien geen bijzondere inspanning wordt gedaan om deze coördinatie tussen alle actoren en de onderlinge samenhang van alle acties te versterken, met name binnen de Commissie en haar diensten. De eerste stappen in die richting worden thans gezet: (1) De Commissie heeft, overeenkomstig haar interne procedures, formeel besloten een netwerk van de betrokken directeurs-generaal op te zetten dat ervoor zal moeten zorgen dat: • politieke of operationele richtsnoeren die een energiedimensie hebben in onderling overleg en op transparante wijze worden vastgesteld; • de acties voor de tenuitvoerlegging van deze richtsnoeren en de toewijzing van de daarvoor bestemde middelen constant worden gecoördineerd en worden beoordeeld op hun bijdrage aan de prioritaire doelstellingen van het energiebeleid. (2) Het netwerk van de directeurs-generaal zal met name jaarlijks een syntheseverslag moéten opstellen over alle in het kader van de verschillende communautaire beleidsonderdelen ondernomen acties op energiegebied. Dit verslag zal ter bestudering aan het comité van het kaderprogramma "Energie" worden voorgelegd, alsook aan andere belanghebbende comités, en zal vervolgens openbaar worden gemaakt. Daardoor zullen de overige Europese instellingen eveneens op de hoogte blijven. Een sterker geformaliseerde benadering zal worden gevolgd met het oog op de intensivering van de samenwerking en coördinatie tussen alle comités die zich bezighouden met programma's en beleidsonderdelen met een energiecomponent. Ook zullen mechanismen voor automatische gegevensuitwisseling worden opgezeC Verwacht wordt dat door de oprichting van één comité voor acties en programma's op energiegebied die binnen het bestek van dit kaderprogramma vallen de coördinatie en de samenhang van de op communautair niveau ondernomen acties zullen worden vergemakkelijkt. Voor de lidstaten zou het van belang zijn dat zij hun nationale systemen intern toetsen, ten einde de verbinding tussen nationale en communautaire instanties te verbeteren. 25 CONCLUSIES De. mededeling van de Commissie "Overzicht van beleid en maatregelen op energiegebied", was een eerste reactie op de nadrukkelijk door de Raad en de lidstaten geformuleerde wensen ten aanzien van een geïntegreerde aanpak van het energiebeleid van de Gemeenschap. Gezien het doorslaggevende belang van de sector voor de economische en sociale ontwikkeling van de Unie en de hoge prioriteit die moet worden gegeven aan het uitstippelen van een samenhangend, transparant en doeltreffend Europees energiebeleid, is de Commissie van mening dat door de invoering van het meerjarig kaderprogramma voor energie volgens de voorgestelde opzet deze aanpak concreet gestalte zal krijgen, en op operationeel niveau op passende wijze tegemoet zal worden gekomen aan de door de instellingen en de lidstaten geconstateerde behoeften. * $ * * $ $ * % * $ $ * * * * $ * * >|c i|c sjc :|c * j|c + 26 EUROPESE COMMISSIE VOORSTEL VOOR EEN BESCHIKKING VAN DE RAAD tot vaststelling van een MEERJARIG KADERPROGRAMMA VOOR ACTIES IN DE ENERGIESECTOR (1998 - 2002) o n VOORSTEL VOOREEN BESCHIKKING VAN DE RAAD TOT VASTSTELLING VAN EEN MEERJARIG KADERPROGRAMMA VOOR ACTIES IN DE ENERGIESECTOR ( 1998-2002) DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE, 97/0302"(CNS) Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, inzonderheid op artikel 235, Gezien het voorstel van de Commissie1, Gezien het advies van het Europees Parlement2, Gezien het advies van het Economisch en Sociaal Comité3, Gezien het advies van het Comité van de Regio's4, Overwegende dat de Commissie door middel van het Witboek "Een energiebeleid voor de Europese Unie " van 13 december 19955, de Raad in kennis hééft gesteld van haar visie op de toekomst van het energiebeleid in de Gemeenschap; Overwegende dat de Commissie door middel van het Witboek van. 19976 de Raad in kennis heeft gesteld van haar visie met betrekking tot de tenuitvoerlegging en de follow-up van een communautaire strategie en een actieplan voor duurzame energiebronnen voor de periode tot 2010, met gebruikmaking van nieuwe technologieën; Overwegende dat de Commissie op 16 december 19967 het programma SAVE II ter bevordering van de energie-efficiëntie in de Gemeenschap heeft vastgesteld, met het oog op het terugdringen van de C02-uitstoot; Overwegende het besluit van het Europees Parlement en de Raad van 26 april 1994 betreffende het vierde kaderprogramma van de Europese Gemeenschap van communautaire werkzaamheden op het gebied van onderzoek, technische ontwikkeling en (1994-1998)8 en het besluit van dezelfde datum betreffende een demonstratie kaderprogramma voor onderzoek en onderwijs voor de Europese Gemeenschap voor COM(95) 682 van 13. 12. 1995 COM(97). Beschikking (EG) 96/737 van de Raad van 16. 12. 1996, PB nr. L 335 van 24. 12. 1996 Besluit 1110/94/EG van het Europees Parlement en de Raad, PB nr. L 126 van 18. 5. 1994, blz. 1 Atoomenergie9, alsook het voorstel van de Commissie van 30 april 1997 betreffende het vijfde kaderprogramma voor OTO10; Overwegende dat de Commissie op 14 mei 1997 een mededeling over de energiedimensie van klimaatverandering heeft goedgekeurd en aan de Raad heeft toegezonden11; Overwegende dat het gebruik van schonere technologie de doelstellingen van de communautaire strategie ter bestrijding van de verzuring12 zal helpen bereiken; Overwegende dat energie een essentiële factor is voor de economische en sociale ontwikkeling van de Gemeenschap; Overwegende dat de afhankelijkheid van de Gemeenschap van haar externe energieleveranciers de komende jaren aanzienlijk zal toenemen; Overwegende dat de hoogte van de energiekosten van bijzonder belang is voor het concurrentievermogen van de Europese bedrijven; Overwegende dat met het oog op de kwaliteit van het leven van de burgers erop moet worden toegezien dat de energieproductie en -consumptie zich ontwikkelt op een wijze die verenigbaar is met de doelstellingen inzake milieubescherming; Overwegende in het bijzonder dat de C02-emissies moeten worden verminderd; Overwegende dat de Gemeenschap, met name gezien de politieke onzekerheden ten aanzien van de externe markten en de voorziening, een samenhangend en doeltreffend energiebeleid moet ontwikkelen dat past binnen het kader van de vooruitzichten voor de ontwikkeling van de economie op middellange en lange termijn; Overwegende dat daartoe de in het kader van het energiebeleid ondernomen acties moeten worden toegespitst op specifieke prioritaire doelstellingen; Overwegende dat, gezien de strategische uitdagingen waarmee de Gemeenschap geconfronteerd wordt, deze doelstellingen er met name op gericht moeten zijn de continuïteit van de voorziening te waarborgen, de integratie van de energiemarkten te voltooien, het concurrentievermogen van de Europese bedrijven te versterken en een duurzame economische ontwikkeling tot stand te brengen die verenigbaar is met de eisen inzake milieubescherming; ~ Overwegende dat voor een evenwichtige verwezenlijking van deze doelstellingen in het bijzonder aandacht moet worden besteed aan de doorzichtigheid, de samenhang en de coördinatie van alle op communautair niveau getroffen energiemaatregelen; 9 Besluit 268/94/Euratom van de Raad, PB nr. L 115 van 6. 5. 1994, blz. 31 10 COM(97) 142 def. 11 COM(97) 196 def. 12 COM(97) 88 def. van 12. 3. 1997 29 Overwegende dat de Raad in zijn resolutie van 8 juli 199613 over vorengenoemd Witboek "Een energiebeleid voor de Europese Unie " deze noodzaak heeft benadrukt; Overwegende dat de Raad het bij de aanneming van de verordening tot vaststelling van een programma ter bevordering van de internationale samenwerking in de energiesector14 nuttig achtte dat de Commissie een mededeling zou indienen over alle communautaire programma's met een energiecomponent, eventueel gevolgd door een voorstel inzake de vaststelling van een kaderprogramma voor energie; Overwegende dat de Commissie een mededeling "Overzicht van beleid en maatregelen op energiegebied"15 heeft ingediend, waaruit met name blijkt dat de Gemeenschap op dit gebied een groot aantal acties heeft ondernomen, maar dat deze versnipperd zijn, hetzij binnen het eigenlijke energiebeleid, over verschillende programma's, hetzij over verschillende communautaire beleidstakken; Overwegende dat moet worden gezorgd voor het beheer, complementariteit en een goed gebruik van de middelen, dan wel voor optimalisering daarvan; Overwegende dat alleen door een werkelijk geïntegreerde benadering adequaat met alle aspecten van de op te lossen problemen rekening kan worden gehouden; Overwegende dat deze op samenhang en coördinatie gerichte benadering zowel binnen het eigenlijk energiebeleid als ten aanzien vàn de energiecomponenten van andere communautaire beleidsonderdelen moet worden gevolgd; Overwegende dat daartoe een meerjarig kaderprogramma dient te worden ontwikkeld en vastgesteld voor acties in het kader van het energiebeleid binnen de Gemeenschap; Overwegende dat dit kaderprogramma dient te worden uitgevoerd door middel van horizontale acties en thematische programma's; Overwegende dat de horizontale acties voorspellende analyses en follow-up van de markten, alsook internationale samenwerking op energiegebied omvatten; Overwegende dat de thematische programma's betrekking hebben op de bevordering van duurzame energiebronnen en de tenuitvoerlegging van een communautaire strategie ten gunste van deze hulpbronnen, stimulering van energie-efficiëntie, stimulering~van de sector vaste brandstoffen en een veilig gebruik van kernenergie; Overwegende dat, gezien de context en de specifieke structuren waarbinnen de energiemaatregelen in het kader van de Trans-Europese netwerken worden ontwikkeld, de structuren en regels voor de uitvoering van deze maatregelen binnen hun specifieke kader moeten worden gehandhaafd; 13 PB nr. C 224 van 1. 8. 1996 14 Verordening (EG) nr. 701/97 van de Raad van 14. 4. 1997, PB nr. L 104 van 22. 4. 1997 15 COM(97) 167 def. van 23. 4. 1997 30 Overwegende dat, gezien de context en de specifieke structuren waarbinnen de energiemaatregelen in het kader van het OTO worden ontwikkeld, de structuren en regels voor de uitvoering van deze maatregelen in overeenstemming zullen blijven met de regels en procedures van het kaderprogramma voor OTO, maar dat de samenwerking en de coördinatie met de overige structuren moeten worden geïntensiveerd; Overwegende dat de hierboven genoemde acties of programma's indien nodig ten uitvoer moeten worden gelegd door middel van afzonderlijke specifieke maatregelen, die in voorkomend geval de thans geldende regelgeving moeten vervangen; Overwegende dat het principe te streven naar een zo groot mogelijke samenhang inhoudt dat één enkel comité van raadgevende aard dient te worden ingesteld voor het kaderprogramma als geheel en de in het kaderprogramma opgenomen acties; Overwegende dat, gezien de verscheidenheid en de technische complexiteit van de te behandelen vraagstukken, dit comité en ook de Commissie indien nodig deskundigen met de vereiste kennis moeten inschakelen; Overwegende dat het comité de Commissie zal helpen te zorgen voor een zo groot mogelijke transparantie en voor doorstroming van de informatie tussen alle betrokken instanties en erop zal toezien dat de coördinatie van de in het kader van de verschillende communautaire beleidsonderdelen uitgevoerde energiemaatregelen wordt geïntensiveerd; Overwegende dat, los van een systematische en regelmatige evaluatie van de acties, het kaderprogramma "energie" en de daaronder vallende specifieke programma's halverwege de looptijd door onafhankelijke deskundigen dienen te worden beoordeeld; Overwegende dat door de acties toe te spitsen op drie prioritaire hoofddoelstellingen, namelijk continuïteit van de voorziening, concurrentievermogen en milieubescherming, een transparanter en efficiënter gebruik van de middelen zal worden vergemakkelijkt; Overwegende dat, afhankelijk van de beleidskeuzes die worden gemaakt en de prioriteiten die worden vastgesteld, kan worden besloten de financiële middelen op bepaalde punten uit te breiden; Overwegende dat de financiering van de acties die met name worden ondernomen op de prioritaire gebieden bevordering van duurzame energie (ALTENER-programma) en energie-efficiëntie (SAVE Il-programma) eventueel kan worden herzien bij de vaststelling van de volgende financiële vooruitzichten; Overwegende dat, overeenkomstig het subsidiariteitsbeginsel en het proportionaliteits beginsel zoals vermeld in artikel 3B van het Verdrag, de prioritaire doelstellingen van het energiebeleid, zoals hierboven genoemd, alsook de versterking en de coördinatie van de zowel in het kader van het eigenlijke energiebeleid als in het kader van andere communautaire beleidsonderdelen genomen energiemaatregelen, gezien de aard daarvan, op communautair niveau moeten worden gerealiseerd en dat deze beschikking zich dient te beperken tot het voor het bereiken van deze doelstellingen vereiste minimum, zonder de grenzen van het strikt noodzakelijke te overschrijden; Overwegende dat het Verdrag voor deze beschikking, die de coördinatie van het energiebeleid in al zijn aspecten beoogt, niet in andere handelingsbevoegdheden voorziet 3ï dan die welke zijn vervat in artikel 235; dat de specifieke programma's door middel waarvan dit kaderprogramma moet worden uitgevoerd zullen worden vastgesteld op basis van een aan hun onderwerp aangepaste juridische grondslag, met name wanneer zij betrekking hebben op een behoedzaam en rationeel gebruik van natuurlijke hulpbronnen als bedoeld in artikel 130 R van het Verdrag, HEEFT DE VOLGENDE BESCHIKKING VASTGESTELD: Artikel 1 (1) Voor de periode 1998-2002 wordt een meerjarig kaderprogramma voor communautaire het in "kaderprogramma" te noemen. energiesector vastgesteld, hierna acties de (2) Het kaderprogramma draagt in de eerste plaats bij tot het bereiken van de volgende prioritaire doelstellingen: - de continuïteit van de energievoorziening waarborgen, - zorgen voor concurrentievermogen, - helpen bevorderen dat de energiemarkt zich ontwikkelt op een wijze die verenigbaar is met de doelstellingen inzake milieubescherming. (3) Het kaderprogramma draagt ook bij tot het versterken van de transparantie, de samenhang en de coördinatie van alle communautaire energiemaatregelen die vallen onder het energiebeleid; tevens zorgt het voor een doeltreffende koppeling met de acties die in het kader van andere communautaire beleidsonderdelen worden ondernomen. Artikel 2 (1) Onverminderd de acties inzake energie die in het kader van het onderzoeksbeleid respectievelijk van de Trans-Europese netwerken worden ondernomen, wordt het kaderprogramma ten uitvoer gelegd door middel van zes specifieke programma's van horizontale of thematische aard, die betrekking hebben op de volgende acties: (a) (b) ontwikkeling, in samenwerking met de lidstaten, van een programma voor een regelmatige follow-up van de marktontwikkeling en van de tendensen op energiegebied, zodat de politieke besluitvorming met betrekking tot energie op basis van een gezamenlijke analyse kan plaatsvinden; versterking, binnen de werkingssfeer van het kaderprogramma, van de internationale samenwerking op energiegebied, met name ter bevordering van een grotere diversificatie van de energiebronnen enerzijds, en van een grotere transparantie en stabiliteit van de internationale markten, met name die voor gas en aardolie, anderzijds; (c) (d) (e) bevordering van nieuwe en tenuitvoerlegging van een communautaire strategie en een actieplan voor duurzame energiebronnen voor de periode tot 2010; energiebronnen en duurzame bevordering van een energievoorraden; rationeel en efficiënt gebruik van de het leveren van een bijdrage aan de revitalisatie van de kolensector, met name door het gebruik van milieuvriendelijke technologieën; (2) (3) (1) (2) (1) (2) (f) verbetering van de veiligheid van het gebruik van kernenergie. specifiek programma, waarvan de In elk is aan de toepassingsperiode van dit kaderprogramma, worden nadere regels voor de uitvoering daarvan vastgesteld. looptijd gelijk In het verlengde van de uitvoering van het kaderprogramma kunnen, binnen de werkingssfeer daarvan, aanvullende programma's worden opgesteld en kan door de Gemeenschap worden deelgenomen aan programma's die door meerdere lidstaten worden ondernomen. Tevens kan met derde landen of internationale organisaties worden samengewerkt. Artikel 3 De jaarlijkse kredieten worden door de begrotingsautoriteit toegestaan binnen de grenzen van de financiële vooruitzichten. De regels voor financiële deelneming van de Gemeenschap in de op grond van het kaderprogramma ondernomen acties worden vastgesteld overeenkomstig de bepalingen van het financieel reglement van toepassing op de algemene begroting der Europese Gemeenschappen. Artikel 4 De Commissie wordt belast met de uitvoering van het kaderprogramma en de vaststelling van de ontwerp-richtsnoeren voor de in het kader van elk"van de specifieke programma's te ondernemen acties en maatregelen. De Commissie wordt voor het beheer van het kaderprogramma bijgestaan door een comité bestaande uit vertegenwoordigers van de lidstaten en voorgezeten door de vertegenwoordiger van de Commissie. De vertegenwoordiger van de Commissie legt het comité een ontwerp voor van de te nemen maatregelen. Het comité brengt binnen een termijn die de voorzitter kan vaststellen naargelang van de urgentie van de materie advies uit over dit ontwerp, zo nodig door middel van een stemming. Het advies wordt in de notulen opgenomen; voorts heeft iedere lidstaat het recht te verzoeken dat zijn standpunt in de notulen wordt opgenomen. 33 De Commissie houdt zoveel mogelijk rekening met het door het comité uitgebrachte advies. Zij brengt het comité op de hoogte van de wijze waarop zij rekening heeft gehouden met zijn advies. Artikel 5 (1) (2) De Commissie bekijkt jaarlijks de met de uitvoering van het kaderprogramma en de specifieke programma's gemaakte voortgang. Zij evalueert de uitvoering en de algehele doeltreffendheid van het kaderprogramma, alsook de bijdrage daarvan aan de realisering van de doelstellingen van het communautaire beleid. Zij beoordeelt tevens of de doelstellingen, de prioriteiten en de financiële middelen nog steeds aangepast zijn aan de situatie. Zij dient eventueel voorstellen in voor de aanpassing of aanvulling van het kaderprogramma en/of de specifieke programma's. Tijdens het derde jaar van de toepassingsperiode van dit kaderprogramma en in ieder geval vóór de indiening van haar voorstellen voor de vaststelling van een volgend kaderprogramma laat de Commissie door onafhankelijke deskundigen een algehele externe evaluatie verrichten van de uitvoering van de op grond van het kaderprogramma ondernomen communautaire acties. De conclusies van deze evaluatie worden samen met de opmerkingen van de Commissie medegedeeld aan het Europees Parlement, de Raad, het Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's. (3) De keuze van de in de voorgaande leden bedoelde onafhankelijke deskundigen wordt na overleg met het in artikel 4 bedoelde comité door de Commissie op een evenwichtige grondslag vastgesteld. Deze beschikking is gericht tot de lidstaten. Artikel 6 Gedaan te Brussel, Voor de Raad De voorzitter 34 FINANCIEEL MEMORANDUM l. TITEL VAN DE MAATREGEL Voorstel voor beschikkingen inzake de vaststelling en uitvoering van een meerjarig kaderprogramma voor acties in de energiesector en begeleidende maatregelen (1998-2002) 2. BEGROTINGSLIJNEN B4-1 en B7-535 gedeeltelijk 3. JURIDISCHE GRONDSLAG Artikel 130 S of 235 van het EG-Verdrag (zie specifieke beschikkingen) 4. OMSCHRIJVING VAN DE MAATREGEL 4. 1 Algemene doelstelling van de maatregel Energie is een beslissende factor voor de economische en maatschappelijke ontwikkeling. Momenteel zijn de door de Gemeenschap ondernomen energiemaatregelen echter verspreid, hetzij over verschillende op diverse tijdstippen en binnen een steeds andere context opgezette programma's, hetzij over verschillende communautaire beleidsterreinen, zoals externe betrekkingen, structuurbeleid en onderzoek. Een dergelijke versnippering heeft een zekere mate ondoorzichtigheid en het risico van overlappingen en gebrek aan samenhang tussen de acties tot gevolg. Zowel door de lidstaten als binnen de Commissie is geconstateerd dat de door de Gemeenschap ondernomen acties in de energiesector transparanter en doeltreffender moeten worden en beter moeten worden gecoördineerd; de ontwikkeling van een geïntegreerde benadering en meer bepaald van een meerjarig kaderprogramma moet dit helpen bereiken. Binnen deze opzet zal ook gemakkelijker kunnen worden nagegaan op welke punten het beleid moet worden versterkt voor het realiseren van de prioritaire doelstellingen, namelijk continuïteit van de voorziening, concurrentievermogen en milieubescherming. Binnen het kaderprogramma worden de programma's en acties gegroepeerd waarvoor het Directoraat-generaal energie thans verantwoordelijk is. Wat het wetgevingsaspect betreft, zal een basisbeschikking worden vastgesteld waardoor het algemene kader wordt aangegeven en zullen via specifieke beschikkingen de acties nader worden ingevuld en ten uitvoer worden gelegd (zie de bijlagen II tot en met VII bij dit voorstel en de bijbehorende financiële 35 memoranda). Teneinde te zorgen voor een optimale samenhang tussen de energiecomponenten van de verschillende communautaire beleidsonderdelen, zal de Commissie voorts een netwerk van de betrokken directeurs-generaal opzetten. 4. 2 Doel van de maatregel 1998-2002 De voorschriften voor een eventuele verlenging van de maatregel zijn opgenomen in artikel 5 van het desbetreffende voorstel voor een beschikking. 5. INDELING VAN DE UITGAVEN EN ONTVANGSTEN 5. 1 Niet-verplichte uitgaven 5. 2 Gesplitste kredieten 5. 3 Categorie van de ontvangsten Sommige geassocieerde landen zullen kunnen bijdragen in de financiering van de thematische programma's, volgens de in die programma's opgenomen regels (zie specifieke financiële memoranda). 6. AARD VAN DE UITGAVEN Los van haar deelneming aan de activiteiten op energiegebied die worden ondernomen in het kader van diverse communautaire beleidsonderdelen zoals OTO, Trans-Europese netwerken, enz. , levert de Europese Gemeenschap een financiële bijdrage aan de volgende activiteiten: - voorspellende analyses en follow-up van de energiemarkten; - internationale samenwerking op energiegebied; - bevordering van duurzame energiebronnen en het opzetten van een communautaire strategie en actieplan op dit gebied; - bevordering van energie-efficiëntie; - stimulering van een schoon en doeltreffend gebruik van vaste brandstoffen; - binnen de nucleaire sector, samenwerking op het gebied van veiligheid, industriële samenwerking met de NOS, vervoer van radioactief materiaal, alsook bestrijding van illegale handel. De regels voor financiële deelneming door de Gemeenschap en de hoogte van de communautaire bijdrage zijn gedetailleerd beschreven in de financiële memoranda voor de verschillende acties. 36 FINANCIËLE GEVOLGEN 7. 1 Berekening van de totale kosten van de maatregel In het kaderprogramma "energie" worden het totale maximumbedrag en de verdeling daarvan over de verschillende horizontale acties en thematische programma's vastgesteld. Deze bedragen dekken de financiering van de actie zelf, alsook de personeelskosten en administratieve uitgaven. 7. 2 Specificatie binnen rubriek 3 (miljoen ecu) Analyses en foliow-up van de energiemarkten 7,8 Internationale samenwerking op energiegebied B evordering van duurzame energie Stimulering van energie-efficiëntie Penetratie van schone vaste- brandstoftechnologieën op de markt Nucleaire veiligheid TOTAAL 36,4 81,1 68,4 4,1 2,6 200,4 7. 3 Indicatief tijdschema voor de kredieten Voor een doeltreffende uitvoering van het kaderprogramma "energie" moet voor de hele betrokken periode een planning van de beschikbare middelen worden opgesteld. Met de ontwikkeling van een geïntegreerde benadering voor het energiebeleid wordt eerst en vooral beoogd de acties te rationaliseren en beter te coördineren. De invoering van het meerjarig kaderprogramma en het feit dat toegespitst op de drie prioritaire doelstellingen zal een dit wordt doorzichtiger en stringenter beheer en gebruik van de middelen vergemakkelijken, hetgeen moet leiden tot efficiëntere acties binnen de thans beschikbare begrotingsruimte. Wel is het van belang dat de Unie de nodige middelen vrijmaakt voor de realisatie van haar beleidsprioriteiten in de energiesector en dat nu al bepaalde kredietverhogingen worden overwogen in afwachting van de vaststelling van de volgende financiële vooruitzichten. Deze intensivering van de inspanning is overigens verenigbaar met de filosofie die ten grondslag ligt 10 3? aan de volgende financiële vooruitzichten en aan het nieuwe financiële kader dat door de Commissie in haar mededeling- over is omschreven Agenda 200016: in rubriek 3 wordt uitdrukkelijk voorzien in de ontwikkeling van een aantal interne beleidsinitiatieven ten behoeve van gemeenschappelijke doelstellingen van alle lidstaten en met een duidelijke toegevoegde waarde en wordt in dit verband tevens melding gemaakt van bepaalde prioritaire programma's, met name met betrekking tot de uitbreiding van de Unie, innovatie en de ontwikkeling van milieuvriendelijke technieken, waarvan het budget sneller moet stijgen dan het BNP. Gezien het potentieel van de acties ter bevordering van duurzame energie (ALTENER-programma) en ter stimulering van energie-efficiëntie (SAVE-programma), uiteraard op het gebied van milieubescherming, maar ook wat het scheppen van werkgelegenheid betreft, wordt voorgesteld daaraan extra aandacht te besteden. 1998 1,50 1999 1,53 2000 1,56 2001 1,59 2002 1,62 Totaal 7,8 7,00 7,14 7,28 7,42 7,57 36,4 14,4 15,6 17 17 12,5 12,8 13,9 14,6 0,80 0,81 0,82 0,83 0,5 0,51 0,52 0,53 17,1 14,6 0,84 0,54 81,1 68,4 4,1 2,6 36,7 38 41,08 41,97 42,27 200,4 2,5 2,5 2,5 2,5 2,5 12,5 Analyses en follow-up van de energiemarkten Internationale samenwerking op energiegebied Duurzame energie Energie- efficiëntie Vaste brandstoffen Nucleaire veiligheid Totaal Nucleaire veiligheid B7-535 16 Agenda 2000, vol. I, "Het nieuwe financiële kader". 11 38 8. BEPALINGEN IN DE VOORGESTELDE MAATREGEL OM FRAUDE TEGEN TE GAAN Er wordt voorzien in een groot aantal bepalingen inzake financiële en administratieve controle, die aangepast zijn aan het specifieke karakter van de betrokken actie. Deze bepalingen, die tijdens het hele proces worden toegepast, omvatten met name het volgende: Vóór ondertekening van de contracten: - kwalitatieve en financiële analyse van de offertes, voorstellen of subsidieaanvragen; - overleg met de overige betrokken diensten van de Commissie om overlappingen te voorkomen. Na ondertekening van de contracten: - onderzoek van de uitgavenstaten op verschillende niveaus (financieel beheerder, voor de technische aspecten bevoegde personen) vóór betaling en overleg met de betrokken diensten van de Commissie over de resultaten; - betaling van de werkzaamheden na goedkeuring daarvan op basis van een vóór het sluiten van het contract bepaald percentage en na overlegging van een financieel eindverslag over de actie. Voor reis- en verblijfskosten kunnen bewijsstukken worden opgevraagd. - interne audit door de financieel controleur; - controle ter plaatse om door onderzoek van de bewijsstukken eventuele fouten of onregelmatigheden op te sporen. Het comité voor het kaderprogramma energie en alle andere betrokken instanties worden volledig ingelicht over het resultaat van de werkzaamheden. 9. GEGEVENS VOOR DE KOSTEN-BATENANALYSE 9. 1 Doelstellingen en doelgroep De Unie krijgt in toenemende mate te maken met belangrijke uitdagingen op het gebied van energiestrategie: • toeneming van de afhankelijkheid van externe bronnen voor de energievoorziening binnen een geopolitieke context waarvan de ontwikkeling onvoorspelbaar is; • de noodzaak het concurrentievermogen van de Europese bedrijven te ondersteunen; " • de noodzaak ervoor te zorgen dat de ontwikkeling van de energiemarkt hand in hand gaat met milieuzorg. 12 3 9 De communautaire acties op energiegebied zijn op dit ogenblik echter verspreid: • hetzij over verschillende communautaire beleidsterreinen; • hetzij, binnen het energiebeleid zelf, over verschillende op diverse steeds andere context opgezette en binnen een tijdstippen programma's. De consequenties van deze versnippering zijn: gebrek aan doorzichtigheid, het risico van overlappingen en/of gebrek aan samenhang tussen de verschillende acties, beheersproblemen en het risico van een niet optimaal gebruik van de middelen. Met de invoering van een meerjarig kaderprogramma voor de energiesector wordt beoogd: • deze situatie te verhelpen, zodat een solide grondslag kan worden gelegd voor maatregelen om te reageren op de moeilijkheden en uitdagingen waarmee het communautaire energiebeleid geconfronteerd wordt; • de voor een optimale realisatie van het energiebeleid van de Unie noodzakelijke acties te versterken en te consolideren. Deze acties zullen ten uitvoer worden gelegd met inachtneming van de volgende richtsnoeren: • verplichting voor elke communautaire actie bij te dragen tot het bereiken van de prioritaire doelstellingen, continuïteit van de voorziening, concurrentievermogen en milieubescherming; • aanzienlijke verbetering van de coördinatie tussen alle acties met een energiecomponent; • bevordering van de samenwerking tussen de verschillende actoren binnen de instellingen van de Gemeenschap en in de lidstaten; • verduidelijking en vereenvoudiging van de procedures. Deze algemene verbetering zal ten goede komen aan alle betrokken actoren, zowel de nationale en lokale instellingen en overheidsdiensten als de bedrijven in de betrokken sector, waaronder een aanzienlijk aantal MKB-bedrijven. 9. 2 Motivering van de maatregel Uit de in 1997 uitgevoerde evaluaties van alle energieprogramma's is geconcludeerd dat deze programma's hun doel grotendeels hebben bereikt. Het meerjarig kaderprogramma "energie" past in het streven naar verbetering van de samenhang en de doeltreffendheid van de acties in het licht van het strategisch belang van de uitdagingen waarvoor de Unie zich op energiegebied geplaatst ziet, en meer bepaald wat inachtneming van de milieueisen betreft. De vervolgacties na de conferentie van Kyoto over 13 40 klimaatverandering en de tenuitvoerlegging van de communautaire strategie en actieplan ten behoeve van duurzame energiebronnen in de periode tot 2010 zullen in dit opzicht van doorslaggevend belang zijn. 9. 3 Follow-up en evaluatie van de maatregel De acties zullen regelmatig en systematisch worden geëvalueerd. De Commissie zal jaarlijks de voortgang van het kaderprogramma en de specifieke onderdelen daarvan bekijken. Afhankelijk van de ontwikkeling van de prioriteiten zullen voorstellen tot wijziging of aanvulling van het kaderprogramma en/of de specifieke onderdelen daarvan kunnen worden ingediend. In het derde jaar van de looptijd van het kaderprogramma en in ieder geval voordat zij haar voorstellen voor de vaststelling van een volgend kaderprogramma indient, zal de Commissie door onafhankelijke deskundigen een externe algehele evaluatie van de uitvoering van de communautaire acties binnen het kaderprogramma laten uitvoeren. 10. ADMINISTRATIEVE UITGAVEN (voor een gedetailleerde opgave programmaonderdeel) zie het financieel memorandum bij elk 10. 1. Consequenties voor het aantal posten Categorie posten Personeel dat wordt belast met het beheer van de actie vaste posten tijdelijke posten Ambtenaren of tijdelijke functionarissen A B C 30,5 10 15 Ander personeel Totaal 55,5 AND*:7 EXP: 6 UITZ: 3 16 waarvan duur extra personeel uit de bestaande personeelsformatie van het DG of de betrokken dienst 22 7,5 8,54 10 5 2 2 48,5 2 2,5 2 4 1,5 16 5 jaar * Afgevaardigde nationale deskundigen Voor het extra personeel vermelden in welk tempo het beschikbaar moet worden gesteld. De nodige personele en administratieve middelen worden ingezet na de jaarlijkse beslissing van de Commissie over de toewijzing van de middelen, met name rekening houdend met het extra personeel en de extra bedragen die door de begrotingsautoriteit worden toegestaan. Voor het begrotingsjaar 1998 wordt in het voorontwerp van de begroting een post van categorie A opgevoerd. 14 41 10. 2 Totale financiële consequenties van het inzetten van extra personeel ^ Ambtenaren Tijdelijke functionarissen Ander personeel (begrotingslijn vermelden) AO 1520 AND AO 1178 Dienstverleners AO 1175 Uitzendkrachten Totaal | Bedragen (ecu) Berekeningswijze 1. 648. 000 103. 000 ecu x 16 AND = 40. 000 x 2 Dienstverleners = 120. 000 x 4 Uitzendkrachten = 80. 000 x 3 80. 000 480. 000 240. 000 2. 448. 00ÖI De opgegeven bedragen vertegenwoordigen de totale kosten van de extra kosten voor de totale duur van de actie indien deze een bepaalde looptijd heeft, en voor 12 maanden indien de actie van onbepaalde duur is. 10. 3 Verhoging van andere aan de actie verbonden huishoudelijke uitgaven Begrotingslijn (nr. en titel) AO 1300 dienstreizen AO 25 comités, groepen, convocaties deskundigen Bedrag (ecu) Berekeningswijze 420. 000 op basis van de 366. 200 beschikbare statistieken in 1996/1997 Totaal 1 786. 200 | De opgegeven bedragen vertegenwoordigen de totale uitgaven van de actie indien deze een bepaalde looptijd heeft of de uitgaven voor 12 maanden indien de actie van onbepaalde duur is. Personeel Bestaand Nieuw Observatorium Synergie Altener Save Vaste brandstoffen Kernenergie Totaal A 2 6 11 10 1 0,5 30,5 B 1 1 3 3 0,5 1,5 10 c 1 4 5 5 0 0 15 A 2 6 6 6,5 1 0,5 22 B 1 1 1,5 2 0,5 1,5 7,5 C 1 4 2 3 0 0 10 A 0 0 2,5 1,5 0 0 4 B 0 0 1 1 0 0 2 c 0 0 1 AND 1 AND 1,5 2AND 1 AND 1 0 0 2,5 15 12 extern 1178 2 deskundigen (Alt) 2 deskundigen (SAVE) 1175 1 uitzendkracht (Alt) 1,5 uitzendkracht (SAVE) + 1,5 AND Dienstreizen AO 1BOO Comités Observatorium Synergie Altener Save Vaste brandstoffen Kernenergie _ 1 50. 000 120. 000 130. 000 100. 000 10. 000 10. 000 420. 000. 20. 000 46. 200 108. 000 216. 000 0 0_ 390. 200 16 43 EUROPESE COMMISSIE BIJLAGE II Uitvoering van een MEERJARENACTIE VAN STUDIES, ANALYSES, PROGNOSES EN ANDERE VERWANTE WERKZAAMHEDEN IN DE ENERGIESECTOR (1998-2002) 44 FINANCIEEL MEMORANDUM 1. Titel van de maatregel "Europese waarnemingspost voor energie" - Verkennende analyse, prognose en marktonderzoek 2. Begrotingslijn Post B4-1040 3. Juridische grondslag Maatregel waarvan het bedrag niet relevant is. 4. Omschrijving van de maatregel 4. 1. Algemene doelstelling Ontwikkeling in samenwerking met de lidstaten van een programma waarmee de markten en de tendensen inzake energie geregeld kunnen worden gevolgd, opdat de politieke besluiten op het gebied van energie op basis van een gemeenschappelijke analyse kunnen worden genomen. Zonder volledig te zijn kunnen ter indicatie als belangrijkste werkgebieden worden genoemd: 1. specificatie en analyse van de belangrijkste problemen op Europees niveau op het gebied van de vraag naar en de productie van energie in de toekomst en het energiebeleid met bijzondere aandacht voor: a) de strategieën om het hoofd te bieden aan de uitdagingen waarmee klimaatverandering en de zorg voor het milieu de energiesector confronteren; b) de dynamiek van de liberalisering van de energiemarkten en de bijbehorende structuren, waarbij het met name gaat om de gevolgen voor de toekomst en het gedrag van de bedrijven in de context van de voltooiing van de interne markt voor energie die een efficiënt mechanisme voor het waarnemen en volgen van de markten vereist; c) de mondiale tendensen van de energiemarkt die de afhankelijkheid van het buitenland beïnvloeden (met name de sterke toename van de vraag naar energie die in Azië en Latijns-Amerika wordt verwacht); 2. verbetering van de analysecapaciteiten teneinde op een in alle lidstaten vergelijkbare wijze inzicht te kunnen krijgen in de energietendensen en de mogelijke scenario's, 5 waarbij het vooral gaat om de verandering van de marktstructuren en de uitdagingen in verband met klimaatverandering en de zorg voor het milieu. De maatregel moet een bijdrage leveren tot de formulering van nieuwe keuzen op het gebied van energie op grond van verkennende analysemodellen op middellange en lange termijn teneinde te komen tot een communautaire analysemethode die beter is afgestemd op de uitwisseling van informatie en de behoefte aan analyse van de Europese Unie. De nadruk zal liggen op: - - de samenwerking tussen de Commissie en de lidstaten en &5 inschakeling van betrokken instanties, bedrijven, de universitaire wereld en andere bronnen van kennis en ervaring; de complementariteit van de werkzaamheden met soortgelijke werkzaamheden van de lidstaten of internationale organisaties zoals het Internationaal Energieagentschap. Er zal bijzondere aandacht worden besteed aan de consolidatie van de interne markt voor energie, de betrouwbaarheid van de energievoorziening, de bescherming van het milieu en de economische ontwikkeling van de energiesector. De analyses en prognoses voor de lidstaten op het gebied van energie gelden ook voor de Midden- en Oost-Europese landen die zullen toetreden. 4. 2. Bestreken periode en regeling voor verlenging Incidentele maatregel voor studies en verwante werkzaamheden die gericht zijn op de ontwikkeling op communautair niveau van analyse en prognose van de activiteiten en de problematiek op het gebied van energie, opgenomen in het kaderprogramma voor energie (1998-2002). 5. Indeling van de uitgaven Niet-verplichte uitgaven/gesplitste kredieten 6. Aard van de uitgaven - - - Financiering, bijdrage in de financiering of subsidie van studies op het gebied van marktanalyses en de ontwikkeling daarvan, de evaluatie van de maatregel en nieuwe mogelijkheden (in dit kader kunnen de gesubsidieerde organisaties ook overgaan tot de aankoop van resultaten van studies, onderzoeken en analyses en van programmatuur, met inbegrip van de ontwikkelingskosten daarvan, enz. ); Financiering, bijdrage in de financiering of subsidie van de uitgaven voor voorlichting en verspreiding (congressen, seminars, publicaties met inbegrip van de druk- en vertaalkosten, enz. ); Financiering, bijdrage in de financiering of subsidie van de computerkosten die verbonden zijn aan de gegevens die nodig zijn voor de uitvoering van aanvullende 4e energieanalyses (met name het verzamelen van gegevens, de opslag in databases, de statistische bewerking en de presentatie). 7. Financiële gevolgen 7. 1. Wijze van berekening voor de totale kosten van de maatregel (verband tussen de verschillende kosten en de totale kosten) De aard van de werkzaamheden verandert niet van jaar tot jaar. De studies worden gespecificeerd aan de hand van de doelstellingen van de Commissie teneinde een antwoord te geven ,op politieke vragen die door de lidstaten, de Raad en het Parlement worden gesteld. • Analyses van de Europese energiemarkten Studies met als gemiddelde kosten 50. 000 ecu x 11 x 5 jaar waarvan: multicliëntstudies en -prognoses van 10. 000 - 20. 000 ecu; sectoriële studies per onderwerp en/of brandstof van 40. 000 - 300. 000 ecu; bijv: liberalisering van gas en/of elektriciteit, raffinage, prijzen en belastingheffing. • Analyses van de wereldmarkt Studies met als gemiddelde kosten 50. 000 ecu x 10 x 5 jaar waarvan: multicliëntstudies en -prognoses per regio van 10. 000 - 20. 000 ecu; sectoriële studies per onderwerp, brandstof en regio van 40. 000 - 300. 000 ecu; bijv: betrouwbaarheid van de energievoorziening, geopolitieke strategie en dialoog consument/producent. • Financiële steun aan netwerken voor economische analyse Gemiddelde kosten van deelneming 66. 000 ecu x 3 x 5 jaar waarvan: onderzoekcentra op het gebied van het energiebeleid; samenwerking met het bedrijfsleven op Europees niveau (Eurogas, Eurelectric, Europia). • Andere beleidsuitgaven — seminars of workshops 80. 000 ecu x 1 x 5 jaar; conferenties 120. 000 ecu x 1 x 5 jaar; voorlichting en publicaties gemiddeld 50. 000 ecu x 2 x 5 jaar waaronder publicatie van de "Annual Energy Review". 7. 2. Specificatie van de kosten (in miljoenen ecu) Specificatie 1998 1999 2000 2001 2002 Totaal Analyses van de Europese energiemarkten 0,5 0,53 0,56 0,59 0,62 2,8 47 Specificatie 1998 1999 2000 2001 2002 Totaal Analyses van de wereldmarkt Financiële steun aan netwerken voor economische analyse Andere beleidsuitgaven, waaronder algehele evaluatie van het kaderprogramma 0,5 0,2 0,5 0,2 0,5 0,2 0,5 0,2 0,5 0,2 0,3 0,3 0,3 0,3 0,3 2,5 1,0 1,5 TOTAAL 1,5 1,53 1,56 1,59 1,62 7,8 Opmerkingen: Aangezien de aard van de werkzaamheden niet verandert, zijn de begrotingsmiddelen tussen 1999 en 2002 stabiel. 7. 3. Beleidsuitgaven voor bijvoorbeeld studies en deskundigen die in deel B van de begroting worden opgenomen Vastleggingskredieten in miljoenen ecu (lopende prijzen) Conferenties, workshops, voorlichting en publicaties 1998 1999 2000 2001 2002 Totaal 0,3 0,3 0,3 0,3 0,3 1,5 7. 4. Tijdschema voor de vastleggingskredieten 1998 1999 2000 2001 2002 Totaal Vastleggingskredieten 1,5 1,53 1,56 1,59 1,62 - 7 ,8 8. Bepalingen om bedrog tegen te gaan en uitvoering daarvan Voordat de contracten getekend worden: - - kwalitatieve subsidieaanvragen; en financiële analyse van de inschrijvingen, voorstellen of overleg met de andere betrokken diensten van de Commissie om dubbel werk te voorkomen. 48 Nadat de contracten getekend zijn: controle van de uitgavenstaten voor betaling op verschillende niveaus (financieel beheerder, technisch verantwoordelijken) en raadpleging van de betrokken diensten van de Commissie over de resultaten; interne controle door de financieel controleur; controle ter plaatse om bewijsstukken te onderzoeken en zodoende fouten of onregelmatigheden op het spoor te komen; verstrekking van informatie aan het in artikel 4 van de beschikking tot vaststelling van het meerjarenkaderprogramma bij Beschikking 96/642/EG van de Commissie van 8 november 1996 opgerichte raadgevend comité voor energie. "energie" bedoelde comité het en - - - 9. Gegevens voor de kosten-effectiviteitanalyse 9. 1. Specifieke kwantificeerbare doelstellingen; doelgroep Samenhang met de algemene doelstelling De maatregel moet bijdragen tot een verbetering van het beheer van de energiebalans van de Europese Unie, in eerste instantie door de analyse van de energiesituatie en de formulering van richtsnoeren voor het energiebeleid, met name als reactie op de uitdagingen waarvoor klimaatverandering en de zorg voor het milieu ons stellen. In de tweede plaats moet de maatregel zorgen voor een betere prognose van de ontwikkeling van de energie-economie van de Europese Unie in zijn internationale omgeving. Zo wordt een bijdrage geleverd tot de consolidatie van de interne markt voor energie, de regulering van de betrekkingen tussen energie en milieu en de ontwikkeling van de samenwerking met derde landen op het gebied van energie. De maatregel zal op communautair niveau door combinatie van de resultaten van de op elkaar aansluitende analysewerkzaamheden in de lidstaten voor een toegevoegde waarde zorgen. Doelgroep Ten aanzien van de waarneming van de energiemarkten: de besluitvormende instanties bij de Commissie en in de lidstaten. Ten aanzien van de productie, het transport en het verbruik van energie: de hele bevolking van de Gemeenschap, de OESO en de wereld in ruimere zin. 9. 2. Motivering van de maatregel In het Groenboek (COM(94)659 def. van 11. 1. 1995) wordt onder punt 86 gesteld: "In de eerste plaats dient een gemeenschappelijke aanpak te worden gerealiseerd op onderzoeksgebied. Het op de voet volgen van marktontwikkelingen om op elk moment hierop in te kunnen spelen is een absolute vereiste bij het voeren van energiebeleid. De ontwikkelingen op de interne markt van de Gemeenschap zullen in toenemende mate 4 9 afhankelijk zijn van de mondiale ontwikkelingen op het gebied van verbruik, productie en transport. Het op deze gebieden noodzakelijke onderzoek zal worden verricht binnen bedrijven en binnen internationale organisaties. Hoewel dankbaar gebruik moet worden gemaakt van de resultaten van dit onderzoek en het niet dubbel moet worden gedaan, lijkt het toch noodzakelijk om op communautair te beschikken over middelen en methoden van onderzoek waarmee het niveau communautaire besluitvormings- en beheersproces kan worden toegelicht. Het is immers duidelijk dat de toepassing van de regels voor de werking van de interne markt en de vaststelling van prioriteiten op het gebied van onderzoek, milieu, internationale samenwerking, netwerken en economische en sociale samenhang dienen te steunen op een gelijkluidende analyse van de problemen en tendensen op de markt. tussen wetenschappelijke industrie, consumenten en Samenwerking overheidsinstanties binnen een doorzichtig en open kader zou een garantie zijn voor een coherente analyse gericht op de ontwikkeling van het energiebeleid. " instellingen, In de resolutie van de Raad (nr. 7802/95) over het Groenboek van 1 juni 1995 wordt onder punt 6 gesteld: "Is van mening dat het functioneren van de interne markt intensivering van het overleg en de samenwerking tussen de lidstaten in het kader van de Gemeenschap vereist, alsmede de uitwerking van communautaire analysemethoden, met name wat betreft het functioneren van de marktmechanismen, waardoor de communautaire besluitvormingsprocedure op een duidelijker inzicht kan worden gebaseerd. " In het Witboek (COM(95)682 def. van 20. 12. 1995) wordt onder punt 134 gesteld: "Zonder op de uitkomst van de intergouvernementele conferentie vooruit te lopen, is de Commissie voornemens in 1996 de volgende onmiddellijke acties te ondernemen: uitwerking van een programma voor het bewaken van de ontwikkelingen op energiegebied, in samenwerking met de lidstaten, het bedrijfsleven en andere organisaties, teneinde de politieke besluitvorming aangaande energievraagstukken met een gezamenlijk verrichte analyse te onderbouwen. " Dit voorstel is gebaseerd op de bestaande verdragen en is nodig om te voorzien in de behoefte aan een beleidsvoering met meer samenwerking en doorzichtigheid. -~ De maatregel vindt zijn motivering eveneens in het feit dat de analysemethoden bijdragen tot: - - het communautair nationaal beleid om op die manier bij te dragen tot de verwezenlijking van de gemeenschappelijke doelstellingen, met name de voltooiing van de interne markt voor energie, de verbetering van de kwaliteit van het milieu en de betrouwbaarheid van de energievoorziening; de convergentie van het Europees beleid door een beter ontwikkelingsperspectieven van de wereldmarkt op lange termijn; inzicht in de 50 - de benutting van de deskundigheid en de werkzaamheden in de lidstaten door deze in een gemeenschappelijk perspectief te plaatsen. Door de uitvoering van studies en onderzoeken naar de markt voor energie kan de mate van convergentie tussen het nationaal beleid en de communautaire doelstellingen worden gemeten en kan er een begin worden gemaakt met een bezinning op de perspectieven op lange termijn. De Commissie voert op communautair niveau analyses uit die aansluiten op de werkzaamheden in de lidstaten en zorgt voor de combinatie van de resultaten. Keuze van de wijze van optreden Afhankelijk van de aard van de geplande activiteiten of de acties die nodig blijken, zal gebruik worden gemaakt van aanbestedingen, uitnodigingen tot het indienen van voorstellen of subsidies. Gezamenlijke werkzaamheden zullen sterk worden aangemoedigd om te kunnen profiteren van de daarbij optredende complementariteit, multidisciplinaire deskundigheid en creativiteit en om het ontstaan van gemeenschappelijke benaderingen en inzichten te stimuleren. 9. 3. Het volgen en evalueren van de maatregel Het Comité van het kaderprogramma "energie" en het raadgevend comité voor energie dat bij Beschikking 96/642/EG van 8 november 1996 is opgericht, zullen geregeld op de hoogte worden gesteld van de resultaten van de werkzaamheden. De twee belangrijkste aanbevelingen van de recente evaluatie van begrotingslijn B4-1040 voor de jaren 1993-1995 zijn: Er zou meer gebruik moeten worden gemaakt van kadercontracten voor taken die herhaaldelijk worden uitgevoerd. Hierbij zou het bijvoorbeeld kunnen gaan om gegevensmodellering en de organisatie van congressen. De Ministers van Energie van de lidstaten spelen momenteel een betrekkelijk passieve rol bij Europese analyses en prognoses. Om de meerwaarde op communautair niveau volledig te benutten moeten de lidstaten ertoe worden aangezet nauwer samen te werken, wellicht in kleine groepen, om gemeenschappelijke sectoriële problemen aan te pakken. Bij modellering en analyse moeten de capaciteiten meer ver- en gedeeld worden. 10. Huishoudelijke kredieten De feitelijke beschikbaarstelling van de benodigde huishoudelijke kredieten is afhankelijk van het jaarlijks besluit van de Commissie over de toewijzing van kredieten, waarbij rekening wordt gehouden met het aantal personeelsleden en de aanvullende bedragen die door de begrotingsautoriteit worden toegestaan. 10. 1. Gevolgen voor het aantal personeelsleden 51 Aard van de post Aantal personeelsleden voor het beheer waarvan Duur permanente posten tijdelijke posten door gebruik van bestaande middelen binnen het DG of de dienst dooreen beroep te doen op extra middelen 5 jaar 2 1 1 1END 1END 5 jaar 1 5 c A B C Ambtenaren of tijdelijke functionarissen Overige middelen Totaal 2 1 1 4 N. B. : END = gedetacheerd nationaal deskundige 10. 2. Algehele financiële gevolgen van extra mankracht Geen. 10. 3. Andere jaarlijkse huishoudelijke uitgaven ten gevolge van de maatregel Begrotingspost (nummer en titel) A-1300: Dienstreizen, lokaal vervoer en andere bijkomende kosten A-2500: Vergaderingen van deskundigen in het kader van het comité "Kaderprogramma" Bedrag Wijze van berekening 50. 000 20. 000 Dienstreizen in verband met financiële steun, conferenties en workshops op basis van de begroting van 1996 Eén vergadering van de 15 deskundigen van de lidstaten + 5 externe deskundigen Totaal 70. 000 De vermelde kredieten worden gefinancierd binnen het bestaande budget van de dienst die het programma beheert. EUROPESE COMMISSIE BIJLAGE III VOORSTEL VOOR EEN VERORDENING VAN DE RAAD betreffende de vaststelling van een MEERJARENPROGRAMMA TER BEVORDERING VAN DE INTERNATIONALE SAMENWERKING IN DE ENERGIESECTOR (SYNERGY-programma) (1998 - 2002) £' 53 VOORSTEL VOOR EEN VERORDENING VAN DE RAAD BETREFFENDE DE VASTSTELLING VAN EEN MEERJARENPROGRAMMA TER BEVORDERING VAN DE INTERNATIONALE SAMENWERKING IN DE ENERGIESECTOR (SYNERGY-PROGRAMMA) (1998-2002) DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE, Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, inzonderheid op artikel 235, Gezien het voorstel van de Commissie1, Gezien het advies van het Europees Parlement2, Overwegende dat energie, met het oog op het concurrentievermogen van de bedrijven in de Gemeenschap, de continuïteit van de voorziening en de bescherming van het milieu, een belangrijk gebied is waarop de Gemeenschap internationaal actief dient te zijn; Overwegende dat er een meerjaren kaderprogramma voor acties in de energiesector in het leven is geroepen; Overwegende dat de Gemeenschap zich door haar toetreding tot het Verdrag inzake het Energiehandvest en het Raamverdrag inzake klimaatverandering ertoe heeft verbonden om de samenwerking op energiegebied voort te zetten; in de Overwegende dat conclusies van de Raad van ministers van Ontwikkelingssamenwerking van 18 november 1992 over de hoofdlijnen voor samenwerking op het gebied van schone en efficiënte energietechnologie met de ontwikkelingslanden onderstreept wordt dat de tenuitvoerlegging van een daadwerkelijk energiebeleid een fundamenteel doel is van de samenwerking met alle ontwikkelingslanden op energiegebied; Overwegende dat de ontwikkelingen op energiegebied in de Gemeenschap, zoals wordt beklemtoond in de resolutie van de Raad van 8 juli 1996 betreffende het Witboek "Een energiebeleid voor de Europese Unie", in toenemende mate worden i 2 K 54 beïnvloed door externe ontwikkelingen en dat er derhalve naar moet worden gestreefd dat de Gemeenschap jegens derde landen een samenhangende en consequent volgehouden aanpak ontwikkelt betreffende energiegerelateerde problemen; Overwegende dat de Gemeenschap in het kader van diverse programma's internationale activiteiten op energiegebied ontplooit en dat de coördinatie van die activiteiten met het oog op de consistentie ervan moet worden versterkt; Overwegende dat coördinatie van de andere maatregelen van de Gemeenschap in de energiesector noodzakelijk is en dat er daarom geen sprake mag zijn van overlappingen met andere programma's op energiegebied van de Gemeenschap, de lidstaten, derde landen of internationale organisaties; Overwegende dat de hoofddoelstellingen van het programma, met name de coördinatie van de verschillende programma's voor internationale maatregelen, wegens de omvang ervan op communautair vlak optimaal kunnen worden verwezenlijkt; Overwegende dat er een specifiek wettelijk instrument moet worden vastgesteld voor de activiteiten van de Gemeenschap in het kader van de internationale samenwerking op het gebied van energie; Overwegende dat politieke betrekkingen en handelsbetrekkingen volgens de resolutie van de Raad over hogervermeld Witboek fundamentele componenten ~van het energiebeleid zijn, en de maatregelen van de Gemeenschap voor internationale samenwerking op energiegebied derhalve doelmatiger in haar externe beleid in zijn geheel dienen te worden geïntegreerd; Overwegende dat de samenwerking op energiegebied uit hoofde van het programma als doelstellingen moet hebben de verbetering van het concurrentievermogen van de in de Gemeenschap, de bestendiging van de energievoorziening, de bedrijven bevordering van duurzame ontwikkeling en verbetering van de energie-efficiëntie; dat die samenwerking kan worden uitgevoerd door medewerking aan de medefinanciering van projecten; Overwegende dat die samenwerking verankerd zou moeten worden in een indicatief programma en dat daarvoor overeenkomsten met de betrokken landen of met internationale netten van studie- en onderzoekscentra kunnen worden gesloten; Overwegende dat, aangezien het hier gaat om externe samenwerking, daarvoor de bijzondere bepalingen gelden van titel IX van het Financieel Reglement van toepassing op de algemene begroting der Europese 21 december 1977 van Gemeenschappen; 5 F D HEEFT DE VOLGENDE VERORDENING VASTGESTELD: Artikel 1 Er wordt door de Europese Gemeenschap binnen het bestek van het kaderprogramma in de energiesector een specifiek programma uitgevoerd voor voor acties samenwerking met derde landen op gebieden van wederzijds belang, hierna SYNERGY te noemen. Dit programma heeft betrekking op: • het verstrekken van steun bij het bepalen, het uitwerken en het uitvoeren van het energiebeleid in derde landen; de bevordering van de industriële samenwerking tussen de Gemeenschap en derde landen in de energiesector; een versterking van de coördinatie van de externe acties van de Gemeenschap op energiegebied. Artikel 2 SYNERGY is bestemd voor alle derde landen, maar op de allereerste plaats voor de landen en regio's die beantwoorden aan de prioriteiten van de Gemeenschap op het terrein van haar externe betrekkingen, in termen van haar belangen op politiek niveau, met betrekking tot de veiligheid van haar energievoorziening en uit economisch oogpunt. Artikel 3 (1) (2) SYNERGY wordt uitgevoerd van 31 december 2002. 1 januari 1998 tot en met __ De begrotingsautoriteit stelt de voor elk jaar beschikbare kredieten vast binnen de grenzen van de financiële vooruitzichten. Artikel 4 (1) Het programma draagt bij tot de verwezenlijking van de voornaamste energiedoelstellingen van de Gemeenschap zoals beschreven in het Witboek "Een energiebeleid voor de Europese Unie". Daartoe kan de Gemeenschap ook betrekkingen onderhouden met de in de energiesector. De voor de uitvoering van het programma bestemde maatregelen internationale organisaties 5G worden vastgesteld overeenkomstig de regels in artikel 4 van de beschikking betreffende de vaststelling van een meerjarig kaderprogramma voor acties in de energiesector. Voor onderzoeks-, ontwikkelings- en demonstratieprojecten kan geen financiële steun worden verleend. (2) Om deze doelstellingen te verwezenlijken draagt de Gemeenschap met name bij tot de financiering van de volgende activiteiten: - advies en opleiding op het gebied van energiebeleid; - analyses en prognoses inzake energie; - de versterking van de dialoog inzake het energiebeleid en de uitwisseling van informatie via met name de organisatie van lezingen en seminars; - steun aan regionale grensoverschrijdende samenwerking; - een verbetering van de structuur waarbinnen de industriële samenwerking op energiegebied plaatsvindt; - coördinatie van de communautaire instrumenten welke internationale acties in de energiesector alsook andere soortgelijke internationale programma's omvatten. (3) De samenwerking heeft eveneens betrekking op de kosten van de voorbereiding en uitvoering van, het toezicht op en de beoordeling van deze activiteiten alsmede de kosten in verband met voorlichting. Artikel 5 (1) (2) (3) De communautaire hulp wordt verleend in de vorm van niet-terugvorderbare steun die in schijven wordt uitgekeerd naarmate de uitvoering van de projecten vordert. Er wordt pas tot financiering in het kader van het SYNERGY-programma besloten nadat gebleken is dat de betrokken activiteiten niet in het kader van andere programma's kunnen worden gefinancierd. ~~ In de financieringsbesluiten en in elk contract dat hieruit voortvloeit, wordt onder andere uitdrukkelijk bepaald dat de begunstigden akkoord gaan met controle aan de hand van stukken en zo nodig ter plaatse door de Commissie en de Rekenkamer. Artikel 6 (1) In bijlage I wordt een indicatief programma voor de in artikel 3 genoemde periode vastgesteld. Dit programma stelt de belangrijkste doelstellingen, 57 (2) (3) (4) beleidslijnen en prioriteiten voor de communautaire samenwerking vast op de gebieden die ter indicatie in artikel 4 worden genoemd. Op basis van het in lid 1 bedoelde indicatieve programma wordt een actieprogramma vastgesteld volgens de procedure van artikel 4 van de beschikking van de Raad tot vaststelling van een kaderprogramma voor acties in de energiesector. Dit actieprogramma bevat een lijst met de belangrijkste projecten die moeten worden gefinancierd op de gebieden die ter indicatie in artikel 4 worden genoemd. De inhoud van het programma wordt zo vastgesteld dat de lidstaten over voldoende relevante informatie beschikken om het in het kader van de hierbovengenoemde procedure ingestelde comité in staat te stellen zijn advies uit te brengen. In het kader en voor de duur van het in lid 1 van dit artikel bedoelde indicatieve programma kunnen specifieke overeenkomsten met derde landen worden gesloten, waarin de hoofdlijnen voor de samenwerking met de betrokken landen en de procedures voor het overleg over het verloop van dit programma worden vastgelegd. In het kader van het in lid 1 bedoelde indicatieve programma kunnen tevens contracten worden gesloten met internationale netten van studie- en onderzoekscentra, waarin de bijdrage van deze netten tot de verwezenlijking van de in bovengenoemd indicatief programma beschreven doelstellingen wordt vastgelegd. Artikel 7 De Commissie voert de werkzaamheden met inachtneming van het in artikel 6, lid 2, bedoelde actieprogramma uit. in het algemeen gegund via een Opdrachten voor diensten worden niet-openbare aanbesteding overeenkomstig artikel 118 van het Financieel Reglement van toepassing op de algemene begroting der Europese Gemeenschappen. Opdrachten kunnen onderhands worden gegund wanneer het gaat om bedragen van minder dan 50. 000 ecu. Opdrachten voor leveringen worden, wanneer zij nodig zijn als aanvulling op opdrachten voor diensten en binnen de doelstellingen van SYNERGY blijven, gegund via een openbare aanbesteding, met uitzondering van de gevallen bedoeld in artikel 116 van het Financieel Reglement van toepassing op de algemene begroting der Europese Gemeenschappen. De aanbestedingen en de opdrachten zijn op gelijke voorwaarden toegankelijk voor alle natuurlijke en rechtspersonen in de lidstaten en de begunstigde derde landen. 58 3. 4. 1. 2. 3. Deelname door natuurlijke en rechtspersonen uit andere landen kan incidenteel door de Commissie worden toegestaan, indien voor de betrokken programma's of projecten specifieke vormen van hulp nodig zijn die in zeer sterke mate juist in deze landen bestaan. Belastingen, te betalen rechten en de aankoop van onroerend goed worden niet door de Gemeenschap gefinancierd. Bij cofinanciering kan de deelname van bedrijven uit de betrokken derde landen aan aanbestedingen en onderhandse opdrachten incidenteel door de Commissie worden toegestaan. De Commissie legt daarover verantwoording af in het in artikel 9 bedoelde verslag. Artikel 8 De Commissie en de lidstaten zorgen voor een goede coördinatie van de activiteiten voor technische hulp die in de begunstigde derde landen door de Gemeenschap en de afzonderlijke lidstaten worden uitgevoerd, waarbij wordt uitgegaan van de informatie die door de lidstaten wordt meegedeeld. Coördinatie en samenwerking met internationale financiële instellingen en andere financiers worden gestimuleerd. De Commissie onderzoekt de verschillende mogelijkheden om cofinanciering uit het SYNERGY-programma, de bilaterale medewerking van de lidstaten, de programma's van andere internationale organisaties en andere programma's van de Gemeenschap te bevorderen. Om overlappingen te voorkomen zorgt zij er met name mede voor dat de bijdragen van SYNERGY en de andere communautaire op energiegebied zo goed mogelijk worden gecoördineerd. Ook zorgt zij ervoor overlappingen tussen het SYNERGY-programma en enig ander programma of initiatief van andere internationale organisaties op het gebied van energie te voorkomen. samenwerking internationale instrumenten voor Artikel 9 De Commissie dient vóór 31 december 2000 een verslag in over de uitvoering van het specifieke programma tijdens de twee voorgaande financiële jaren, dat gebaseerd is op de externe evaluatie door onafhankelijke deskundigen. De Commissie dient vóór 31 december 2002 een verslag in over de uitvoering van het programma en de gevolgen ervan in derde landen en de lidstaten. Dit verslag gaat vergezeld van de externe evaluatie door onafhankelijke deskundigen waarop het is gebaseerd. 59 3. De Commissie dient elk jaar een verslag in over de uitvoering van de externe maatregelen op energiegebied in het kader van de verschillende communautaire instrumenten. 4. Deze verslagen zijn bestemd voor het Europees Parlement en de Raad. Artikel 10 Door deze verordening wordt Verordening (EG) nr A. van de Raad nietig verklaard en vervangen. Deze verordening is verbindend in al haar onderdelen en is rechtstreeks toepasselijk in elke lidstaat. Gedaan te Brussel, Voor de Raad, De Voorzitter 0 Bijlage INDICATIEF STRATEGIEPROGRAMMA Bij de uitvoering van het SYNERGY-programma en de vaststelling van het actieprogramma wordt rekening gehouden met de richtsnoeren die in deze bijlage worden aangegeven. SYNERGY heeft ten doel bij te dragen tot de verwezenlijking van de doelstellingen van de Gemeenschap op energiegebied die zijn genoemd in de resolutie van de Raad betreffende het Witboek "Een energiebeleid voor de Europese Unie": - een goede algehele concurrentiepositie; - een betrouwbare energievoorziening; - milieubescherming. Deze doelstellingen vertonen alle een belangrijke externe dimensie, die in genoemd Witboek uitvoerig wordt belicht. SYNERGY zal maatregelen ten uitvoer leggen heeft zijn eigen logica wat de tenuitvoerlegging van het energiebeleid betreft. Ook moet het stroken met de andere vormen van internationale samenwerking van de Gemeenschap. De richtsnoeren van SYNERGY zijn daarop gebaseerd. I. VORMEN VAN SAMENWERKING DIE AANSLUITEN OP DE ENERGIESTRATEGIE VAN DE GEMEENSCHAP A) Acties die aan de drie doelstellingen beantwoorden: advies over het energiebeleid met derde landen; bevordering van een efficiënt energiegebruik in derde landen; ontwikkeling van plaatselijke, energiebronnen; in het bijzonder hernieuwbare bevordering van de regionale integratie op energiegebied; acties ter bevordering van de samenhang bij de tenuitvoerlegging van de programma's van de Gemeenschap in sommige regio's (b. v. de Zwarte Zee, het Middellandse-Zeegebied en de Golf). O 1 B) Algehele concurrentiepositie: steun voor de ontwikkeling van de industriële samenwerking op voor de energiesector interessante markten, met name in Azië en Latijns- Amerika; advies over de organisatie van de energiesector in derde landen; steun voor de liberalisering en de openstelling van de energiesector en hulp aan derde landen bij de opstelling van hun energiebeleid in deze nieuwe situatie - met name overeenkomstig het Verdrag inzake het Energiehandvest ; bevordering van de ontwikkeling van de investeringen door Europese bedrijven in de energiesector in derde landen. C) Betrouwbaarheid van de energievoorziening: bevordering van de dialoog met de energieproducerende en - exporterende landen: de Golfstaten, Rusland en de producerende landen in Amerika, Azië en Afrika; bevordering van de dialoog pussen de Europese Gemeenschap en de landen die het Verdrag inzake het Energiehandvest hebben ondertekend, met name de energiedoorvoerlanden en de transitlanden die zelf energie produceren, door bij te dragen tot de uitvoering van de bepalingen van het Verdrag inzake het Energiehandvest; deelname aan en ondersteuning van de werkzaamheden van internationale energieorganen: ministerconferenties, conferenties van producenten/verbruikers, Internationaal Energieagentschap; steun aan de schepping van een positief investeringsklimaat in derde landen voor de productie en doorvoel van energie, overeenkomstig het internationaal inzake het recht en met name het Verdrag Energiehandvest en de regels welke zijn overeengekomen in het kader van de Wereldhandelsorganisatie. D) Milieu: vormingsactiviteiten om degenen die in derde landen in de energiesector het beleid bepalen en er werkzaam zijn, milieubewust te maken; verspreiding van Europese ervaring en informatie op het gebied van energie en milieu; bevordering van de toepassing van "schone" technieken, in het bijzonder voor de verbranding van steenkool in landen met een groot verbruik zoals China, rekening houdend met de gevolgen voor het energiebeleid; 10 62 ertoe bijdragen dat bij het energiebeleid en de energieplanning in derde landen meer rekening wordt gehouden met de milieuaspecten; bevordering en ondersteuning van derde landen bij de planning en de tenuitvoerlegging van een duurzaam nationaal energiebeleid en de ontwikkeling van energievoorzieningsconcepten die met de betrokken milieusituatie stroken. II. GEOGRAFISCHE PRIORITEITEN EN CONSISTENTIE MET DE PROGRAMMA'S INZAKE INTERNATIONALE SAMENWERKING VAN DE GEMEENSCHAP A) Rol en doelstellingen: Wat de SYNERGY ervoor dat: internationale betrekkingen op energiegebied betreft zorgt - de samenwerking op energiegebied met derde landen wordt bevorderd - bij de acties inzake samenwerking met derde landen welke in het kader van andere communautaire programma's worden uitgevoerd met haar doelstellingen rekening wordt gehouden - het gemakkelijker wordt projecten op energiegebied uit te werken en voor te bereiden die met andere communautaire samenwerkings- instrumenten worden gefinancierd. B) Prioritaire regio's: SYNERGY wordt toegespitst op de regio's die voor de externe betrekkingen van de Gemeenschap prioritair zijn en draagt bij tot het verwezenlijken van bepaalde prioriteiten in deze betrekkingen. SYNERGY richt zich bij voorrang op de volgende regio's: - Midden- en Oost-Europa,; - Nieuwe Onafhankelijke Staten (NOS); - Middellandse-Zeelanden; - Latijns-Amerika: nadruk op Mercosur, Chili, Mexico en Venezuela; - Azië: China, India en ASEAN; - Afrika. 11 03 FINANCIEEL MEMORANDUM POST B4-1041 1. TITEL VAN DE MAATREGEL Bevordering van de SYNERGY-programma. internationale samenwerking in de energiesector - 2. BEGROTINGSLIJN B4-1041 3. JURIDISCHE GRONDSLAG Verordening van de Raad (EG) nr. 701/97 van 14 april 1997 tot vaststelling van een programma ter bevordering van de internationale samenwerking in de energiesector - SYNERGY-programma (PB nr. L 104 van 22. 4. 1997, blz. 1). Voorstel voor een Verordening (EG) van de Raad tot verlenging van een in de programma energiesector (SYNERGY-programma) vastgesteld bij Verordening (EG) 701/90 van de Raad van 14 april 1997. ter bevordering van de internationale samenwerking Voorstel voor een Beschikking van de Raad kaderprogramma voor acties in de energiesector (1998-2002). tot vaststelling van een 4. OMSCHRIJVING VAN DE MAATREGEL 4. 1. Algemene doelstelling van de maatregel De noodzaak van een programma voor internationale samenwerking op Europees niveau, dat het intern beleid in deze sector komt aanvullen, zal als gevolg van de ontwikkeling in de wereldenergiecontext in de komende jaren nog groter worden: - toename van de energieafhankelijkheid van Europa, - zeer sterke ontwikkelingslanden, stijging van de vraag naar energie van de - toenemende invloed van milieuproblemen en in het bijzonder van broeikasgasemissies op de keuzes op energiegebied. 12 84 De bevordering van samenwerkingsacties voor het ontwerp en de toepassing van het energiebeleid van derde landen moet de realisatie van de doelstellingen van de EU-energiestrategie in de hand werken, te weten: - algemeen concurrentievermogen, - continuïteit van de Europese energievoorziening, - bescherming van het milieu. Deze maatregel moet bijdragen tot de realisatie van die doelstellingen door projecten die in het bijzonder gericht zijn op: <y - een betere energie-efficiëntie in de derde landen, - de bevordering van het gebruik van milieuvriendelijke technologieën, - de bevordering van de exploitatie van plaatselijke bronnen en in het bijzonder van hernieuwbare energiebronnen, - de steun voor de regionale integratie van derde landen op het gebied van energie en de opening van die sector, - de bevordering van de dialoog en de contacten tussen Europa, de landen en de landen en met name de producerende derde internationale energieorganisaties, - de steun voor de penetratie van Europese energieondernemingen in de derde landen, - het aanhalen van de betrekkingen tussen de deskundigen en degenen die op Europees vlak in de energiesector de beslissingen nemen, alsmede tussen de Gemeenschap en de derde landen. De maatregel steunt ook het beleid van de Europese Unie inzake buitenlandse betrekkingen; hij draagt bij tot de schepping "van de randvoorwaarden om de energieprojecten een bepaalde richting te geven en voor te bereiden, alsmede tot de voorbereiding van de toetreding van landen uit Midden- en Oost-Europa. De uitwerking van het jaarprogramma in samenwerking met de andere diensten van de Commissie en de vertegenwoordigers van de lidstaten zal gelegenheid bieden tot het bepalen van de prioritaire thema's voor de SYNERGY-actie, daarbij eveneens rekening houdend met de door het Europees Parlement voorgestelde bijlage bij de verordening. 13 o 5 4. 2. Duur van de maatregel De maatregel duurt vijf 31 december 2002. jaar, van 1 januari 1998 tot en met 5. INDELING VAN DE UITGAVEN Niet-verplichte uitgaven/Gesplitste kredieten 6. AARD VAN DE UITGAVEN EN ONTVANGSTEN UITGAVEN Financiering van studies; technische bijstand en advies, eventueel met behulp van deskundigen; acties op het gebied van opleiding, promotie en verspreiding van seminaries, werkateliers, technische en educatieve bezoeken; steun aan instellingen inzake samenwerking of energiebeleid en andere steunacties voor het energiebeleid. informatie; organisatie van conferenties, Uitgaven voor de bekendmaking van het programma, voor de verspreiding van de resultaten ervan en voor de evaluatie door externe deskundigen, uitgaven voor de werking van de instellingen en steun voor de samenwerking op energiegebied. De bijstand van de Gemeenschap zal normaal gezien niet meer mogen bedragen dan de helft van de totale kosten van een project en zal kunnen worden lidstaten of uitgevoerd via medefinanciering in combinatie met derde landen, internationale organisaties. In sommige gevallen kan de bijstand van de Gemeenschap echter tot 100 % van de kosten bedragen: financiering van deskundigen die voltijds bij de overheden van de derde landen worden gedetacheerd, acties die uitsluitend in het belang van de Gemeenschappen worden uitgevoerd studies, verkennende missies, Europese energiecentra, evaluatie van de acties. ). (voorafgaande ONTVANGSTEN De eventuele ontvangsten afkomstig van de terugbetalingen van de Staten die aan het Europese Energiehandvest deelnemen kunnen opnieuw worden gebruikt overeenkomstig het bepaalde in artikel 27, lid 2, sub b) van het Financieel Reglement van 21 december 1977 van toepassing op de algemene begroting der Europese Gemeenschappen (PB nr. L 356 van 31. 12. 1977, laatstelijk gewijzigd bij Verordening (EG, Euratom, EGKS) blz. 1), nr. 2335/95 (PB nr. L 240 van 7. 10. 1995, blz. 12). 14 6G 7. FINANCIËLE GEVOLGEN 7. 1. Wijze van berekening van de totale kosten van de actie (verband tussen de afzonderlijke kosten en de totale kosten) horizontale acties dienstreizen van korte duur van Europese deskundigen of deskundigen uit derde landen: reiskosten, honoraria en dagvergoedingen: 240 dienstreizen = 10. 000 ecu een tussentijdse en een definitieve evaluatie van het programma voor een gemiddeld bedrag van 150. 000 ecu = 300. 000 ecu energie-analyses studies welke gemiddeld 100. 000 ecu kosten x 64 samenwerking in verband met de uitwerking van het energiebeleid in derde landen dienstreizen van lange duur (6 maanden) van deskundigen voor een gemiddeld bedrag van 100. 000 ecu x 63 financiële steun voor instellingen uit de energiesector dienstreizen van lange duur (1 jaar) voor deskundigen voor een gemiddeld bedrag van 200. 000 ecu x 30 bezoeken van in Europa voor 25 ingezetenen uit derde landen voor een gemiddeld bedrag van 20. 000 ecu per bezoek x 150 bezoeken technische aard en opleiding teun voor industriële samenwerking seminars voor een gemiddeld bedrag van 100. 000 ecu x 10 bezoeken van Europese delegaties in derde landen voor een gemiddeld bedrag van 74. 000 ecu x 10 eminars. conferenties en informatievergaderingen seminars of informatievergaderingen voor een gemiddeld bedrag van 100. 000 ecu x 20 conferenties voor een gemiddeld bedrag van 200. 000 ecu x 15 cties op het gebied van informatie en opleiding (subsidies en beurzen) 15 67 7. 2. Verdeling per onderdeel van de maatregel (in miljoen ecu) VERDELING 1 9 98 1 9 99 2000 2 Ö Ö Ï 2 0 02 I TOTAAL Horizontale acties Energieanalyses 0,5 1,2 0,5 1,3 0,58 1,3 0,5 1,3 0,62 1,3 2,7 6,4 Samenwerking in verband met de uitwerking van het derde energiebeleid landen in Steun voor samenwerking industriële Financiële steun voor instel lingen uit de energiesector 1,2 1,2 1,3 1,3 1,3 6,3 0,3 0,34 0,3 0,4 0,4 1,74 j g j g j g j g ^ g Seminars, conferenties en informatievergaderingen Acties op het gebied van informatie en opleiding l , l , l , 9 s l l , ,2 , ,, ^ — TOTAAL = 7,00 7,14 7,28 7,42 7,57 36,4 Opmerkingen: De verhoging van de budgettaire middelen vanaf het jaar 2000 zal gevraagd worden voor drie soorten acties: steun aan industriële samenwerking waarmee beoogd wordt de penetratie van de markten in derde landen door de Europese ondernemingen uit de betrokken sector te bevorderen; de samenwerking in verband met de uitwerking van het energiebeleid zodat door derde landen rekening kan worden gehouden met de doelstellingen van de Gemeenschap op energiegebied; een toename van de uitgaven voor een evaluatie en follow-up van de gelanceerde acties. De verhoging van deze uitgaven is te vinden in de rubriek "horizontale acties". 7. 3. Operationele uitgaven voor studies, deskundigen, enz. welke in deel B van de begroting zijn opgenomen 16 EG in miljoen ecu (lopende prijzen) Voorlichting en publicaties 1998 1999 2000 2001 2002 Totaal 0,2 0,2 0,2 0,2 0,2 1 7. 4. Tijdschema voor de vastleggingskredietenfàetalingskredieten Het bedrag zal vastgesteld. jaarlijks door de begrotingsautoriteit worden Het indicatief budget in vastleggings- en betalingskredieten bedraagt (in miljoen ecu) 1998 7 6 1 1999 7,14 6 1,14 2000 2001 2002 Totaal 7,28 7,42 7,57 36,4 6 1,28 6 1,42 6,5 1,07 6 7 7,14 7,28 7,92 1,07 Vastleggings kredieten Betalingskredieten 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 Totaal 7 7,28 De financiële steun voor instellingen uit de energiesector in derde landen zou moeten afnemen naarmate deze instellingen zichzelf beter weten te bedruipen. 36,4 7,42 7,57 7,14 8. VOORGESTELDE BEPALINGEN OM BEDROG TEGEN TE GAAN (EN DE RESULTATEN DAARVAN) De werkzaamheden worden na de goedkeuring ervan betaald op basis van een vóór de gunning van het contract geraamd interventiepercentage (?) en na een definitief financieel verslag over de maatregel. Voor reis- en verblijfkosten kunnen bewijsstukken worden geëist. Er kunnen ook controles aan de hand van stukken en ter plaatse worden uitgevoerd. __ 9. GEGEVENS VOOR DE KOSTEN-BATENANALYSE 9. 1. Specifieke doelstellingen Er zijn: " • specifieke doelstellingen waartoe SYNERGY bijdraagt zonder exclusief recht op de resultaten 17 60 • doelstellingen die rechtstreeks voortvloeien uit - de SYNERGY-maatregelen 9. 1. 1. Doelstellingen van het programma • De te verwachten stijging van broeikasemissies op wereldniveau verminderen door maatregelen die de energie-efficiëntie, de nieuwe technologieën, de hernieuwbare energiebronnen en de programmatie bevorderen; • De omvang van de investeringen en de uitvoer van Europese ondernemingen in de energiesector van derde landen vergroten; • De verbinding van de energienetten tussen derde landen en tussen derde landen en Europa vergemakkelijken; • De toetreding van de geassocieerde landen voorbereiden door de aanpassing van hun energiebeleid aan dat van de EU te vergemakkelijken; • De exportcapaciteit voor energie vanuit derde landen naar Europa behouden of verhogen, ondanks de stijging van de binnenlandse vraag in die landen. 9. 1. 2. Doelstellingen van afzonderlijke acties Voor de seminars, conferenties en informatievergaderingen en de financiële steun voor samenwerkingsorganisaties: • de contacten tussen publieke of privé beleidsbepalers in Europa en de derde landen vermenigvuldigen; • de contacten tussen de verantwoordelijke personen in de derde landen bevorderen; • bijdragen tot de realisatie van andere samenwerkingsacties tussen de Gemeenschap en de derde landen; • informatie verspreiden over de Europese situatie op het gebied van energie. Voor de samenwerking energiebeleid in derde landen en de energieanalyses: in verband met de uitwerking van het • een Europese bijdrage verzekeren voor de uitwerking van plannen en verordeningen inzake energie in de derde landen en daardoor de doelstellingen helpen bereiken. 18 70 Voor de maatregelen op het gebied van opleiding en informatie: • vakmensen uit derde landen opleiden en hun de Europese standpunten leren kennen. Doelgroep Staten, openbare diensten uit de energiesector, ondernemingen en personen uit derde landen en uit de Europese Gemeenschap. 9. 2. Motivering van de maatregel Een maatregel op het niveau van de Gemeenschap is gerechtvaardigd door de volgende elementen: • alleen de Gemeenschap kan de Europese belangen en ondernemingen verdedigen zonder die van een lidstaat te bevoordelen, • de Gemeenschap is als onderhandelingspartner van derde landen aangewezen in bijvoorbeeld de G-24 of bij met andere derde landen gesloten akkoorden die expliciet ook de energie betreffen, • een maatregel op het niveau van de Gemeenschap maakt het mogelijk de door de lidstaten genomen maatregelen te vervolledigen en hun impact te vergroten, • de Europese Gemeenschap kan beter de belangen van alle lidstaten vertegenwoordigen, • een optreden op het niveau van de Europese Gemeenschap maakt het mogelijk de in de verschillende lidstaten aanwezige expertise te gebruiken. Vergeleken met de andere communautaire programma's _inzake internationale samenwerking maakt SYNERGY het mogelijk dat rekening wordt gehouden met de communautaire belangen op tussen de energiegebied en programma's welke verschillende gebieden in de wereld omvatten, te verbeteren. is het erop gericht de coördinatie 9. 3. Follow-up en evaluatie van de maatregel Voor alles moet duidelijk zijn dat de ambtenaren die zich met de verschillende geografische zones bezighouden, reeds op hun niveau elk project waarvoor zij verantwoordelijk zijn leiden, volgen en evalueren. 19 7l Geselecteerde voortgangsindicatoren Voorzover SYNERGY een samenwerkingsprogramma uitwerking van een energiebeleid, indicatoren te vinden om het effect ervan te meten. is voor de is het moeilijk kwantitatieve Bovendien zijn de gevolgen van maatregelen op energiegebied pas op korte of lange termijn merkbaar in de productie- of verbruikscijfers. Men kan niettemin indicatoren gebruiken die beantwoorden aan de twee soorten in punt 9. 1 genoemde doelstellingen. Voor de algemene doelstellingen: • vergelijking van het gehalte broeikasgasemissies met de verwachtingen, • ontwikkeling van de energie-efficiëntiecoëfficiënt per land, • toename van de lokale productie, en in het bijzonder het aandeel van de hernieuwbare energiebronnen; • ontwikkeling van de Europese investeringen en de Europese uitvoer in de energiesector; • ontwikkeling van de energie-uitvoer van derde landen ten opzichte van de ontwikkeling van hun binnenlandse vraag, • investeringen in verbindingen tussen derde landen en tussen Europa en de derde landen. Voor de doelstellingen van afzonderlijke acties: • aantal personen die tijdens conferenties en vergaderingen van SYNERGY met elkaar in contact zijn gebracht. Eventueel aantal zakelijke contacten en realisaties die op die ontmoetingen volgden; • aantal landen die voordeel hebben getrokken uit de Europese ervaring om hun energiebeleid uit te werken; • aantal opgeleide vakmensen; • aantal personen die op de hoogte gebracht zijn van de projecten; • samenwerkingsacties die uit een SYNERGY-project zijn voort gekomen. 20 70 • *> Wijze en periodiciteit van evalueren In het voorstel voor de Beschikking van de Raad worden twee voorgeschreven welke gebaseerd zijn op een door verslagen onafhankelijke deskundigen uitgevoerde evaluatie. Hierbij zal het eerste verslag dat na twee jaar moet worden voorgelegd veeleer zijn toegespitst op de tenuitvoerlegging van het programma. In het tweede verslag dat aan het eind van het programma moet worden opgesteld zullen eveneens de effecten van het programma in de betrokken landen onder de loep worden genomen. Voorts kunnen de gefinancierde projecten door onafhankelijke deskundigen aan een controle worden onderworpen. 9. 4. Elementen ter evaluatie van de verhouding tussen kosten en baten Om deze verhouding te vergelijken met die voor andere programma's, moet men ermee rekening houden dat het beheer en de follow-up van de projecten rechtstreeks door de ambtenaren van de Eenheid zelf en niet door een externe groep worden uitgevoerd. Verder wordt SYNERGY gekenmerkt door communautaire initiatieven en door maatregelen (zoals het Euro-mediterraan forum) die voor andere programma's bruikbare elementen opleveren. Die projecten impliceren een grotere deelname van de ambtenaren aan de identificatie ervan en aan de onderhandelingen. 10. GEGEVENS VOOR DE HUISHOUDELIJKE UITGAVEN De nodige huishoudelijke middelen zullen beschikbaar worden gesteld bij jaarlijks besluit van de Commissie inzake de middelen, waarbij met name rekening wordt gehouden met de extra personeelsleden en bedragen die door de begrotingsautoriteit zijn goedgekeurd. 21 73 10. 1. Gevolgen voor het aantal personeelsleden Soort posten Personeel voor het beheer van de maatregel vast tijdelijk waarvan duur met gebruikmaking van de bestaande middelen van het DG of de betrokken dienst met gebruikma aan van king vullende middelen Ambtenaren A 2,5 0,5 of tijdelijke B functionarissen C Andere middelen 1 2 Totaal 10. 2. 5,5 inancië Globalel 1 GND 1,5 3 1 2 1GND 7 e gevolgen van de extra personeelsbehoeften De jaarlijkse administratieve kosten kunnen dus worden geschat op 7 x 103. 000 ecu = 721. 000 ecu. 10. 3. Andere huishoudelijke uitgaven in verband met de maatregel Begrotingslijn (nr. en omschrijving) Bedrag Wijze van berekening A-13 0 lokaal Dienstreizen, vervoer en andere bijkomende kosten 120. 000 A-2510 Specifieke vergadering "internationale samenwerking" in het kader van het comité voor het kaderprogramma 46. 200 Totaal 166. 200 Raming gebaseerd op de uitvoering tijdens het eerste semester van het boekjaar 1997. Twee vergaderingen per jaar met twee vertegenwoordigers per lidstaat gebaseerd op een gemiddeld kostenbedrag van 770 ecu. Deze vergaderingen zouden moeten samenvallen andere met die van de specifieke programma's De aangegeven kredieten worden gefinancierd uit de bestaande toewijzingen van de diensten die het programma beheren. 22 74 EUROPESE COMMISSIE BIJLAGE IV VOORSTEL VOOR EEN BESCHIKKING VAN DE RAAD betreffende een MEERJARENPROGRAMMA TER BEVORDERING VAN HERNIEUWBARE ENERGIEBRONNEN IN DE GEMEENSCHAP (1998-2002) tb VOORSTEL VOOR EEN BESCHIKKING VAN DE RAAD BETREFFENDE EEN MEERJARENPROGRAMMA TER BEVORDERING VAN HERNIEUWBARE ENERGIEBRONNEN IN DE GEMEENSCHAP- ALTENERII - DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE, Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, inzonderheid op artikel 130 S, lid 1, Gezien het voorstel van de Commissie1, Gezien het advies van het Economisch en Sociaal Comité2, Gezien het advies van het Comité van de Regio's3, Volgens de procedure van artikel 189 C van het Verdrag4, in samenwerking met het Europees Parlement, * • Overwegende dat artikel 130 R van het Verdrag bepaalt dat het optreden van de Gemeenschap onder meer als doelstelling heeft een behoedzaam en rationeel gebruik van natuurlijke hulpbronnen te verzekeren; inzake Overwegende dat artikel 129 van het Verdrag bepaalt dat de eisen gezondheidsbescherming een bestanddeel van het Gemeenschapsbeleid op andere gebieden vormen en dat dit programma tot de bescherming van de gezondheid bijdraagt; Overwegende dat de Raad in zijn zitting van 29 oktober 1990 de stabilisatie van de totale C02-emissies tegen het jaar 2000 op het niveau van 1990 in de Gemeenschap als geheel als doel heeft vastgesteld; dat de Raad op zijn vergaderingen van maart en juni 1997, met het oog op de bijeenkomst van Kyoto in het kader van het Raamverdrag" inzake klimaatverandering, als onderhandelingsstandpunt heeft vastgesteld dat de uitstoot van broeikasgassen in vergelijking met het emissieniveau van 1990 moet worden verminderd met 7,5% tegen het jaar 2005 en met 15% tegen het jaar 2010; 78 Overwegende dat er, om tot een aanzienlijke terugdringing van de C02-uitstoot in de Gemeenschap te komen, een extra inspanning moet worden geleverd, met name" in het licht van prognoses die erop wijzen dat, bij een normale economische groei, de door het energieverbruik veroorzaakte C02-uitstoot tussen 1995 en 2000 waarschijnlijk met 5 tot 8% zal toenemen; dat er derhalve aanvullende maatregelen moeten worden genomen; Overwegende dat bij Beschikking 93/389/EEG5 van de Raad van 24 juni 1993 een bewakingssysteem voor de uitstoot van C02 en andere broeikasgassen is ingesteld; Overwegende dat de Raad op zijn zitting van 25 en 26 juni 1996 heeft vastgesteld dat het tweede evaluatierapport van de Intergouvernementele werkgroep "Klimaatverandering" (SAR IPPC) in het kader van de onderhandelingen voor een protocol overeenkomstig het Mandaat van Berlijn concludeert dat alles erop wijst dat er een duidelijke menselijke invloed op de algemene klimaatverandering bestaat, en dat het de noodzaak beklemtoont van een dringend handelen op een zo ruim mogelijke grondslag; dat de Raad er voorts kennis van heeft genomen dat belangrijke mogelijkheden voor "geen spijt"-oplossingen bestaan en de Commissie heeft verzocht te bepalen welke maatregelen door de Gemeenschap moeten worden genomen; Overwegende dat de Commissie in het Groenboek van 11 januari 19956 en het Witboek van 13 december 19957 het Europees Parlement en de Raad haar standpunt te kennen heeft gegeven over de toekomst van het energiebeleid in de Gemeenschap en over de rol die hernieuwbare energiebronnen moeten vervullen; Overwegende dat het Europees Parlement in zijn Resolutie van 4 juli 19968 de Commissie oproept een actieplan van de Gemeenschap ter bevordering van duurzame energiebronnen ten uitvoer te leggen; Overwegende dat de Commissie met het Groenboek van 20 november 19969, "Energie voor de toekomst: hernieuwbare energiebronnen", de aanzet heeft gegeven tot een proces van ontwikkeling en verdere uitvoering van een gemeenschappelijke strategie en een actieplan voor hernieuwbare energiebronnen (HEB); ~~ 5 PBnr. L 167 van 9. 7. 1993, blz. 31. 6 COM(94)659 van 11. 1. 1995. 7 COM(95)682 van 13. 12. 1995. 8 A4-0188/96-EP 251. 039. 9 COM(96)576 def. van 20. 11. 1996. 77 Overwegende dat de Gemeenschap overeenkomstig artikel 130 A van het Verdrag haar optreden gericht op de versterking van de economische en sociale samenhang ontwikkelt en vervolgt en zich in het bijzonder ten doel stelt de verschillen tussen de ontwikkelingsniveaus van de onderscheiden regio's en de achterstand van de minst begunstigde regio's te verkleinen; dat onder meer het energiegebied onder dit optreden valt; Overwegende dat de Raad bij Beschikking 93/500/EEG van 13 september 199310 een communautair programma heeft vastgesteld inzake de bevordering van hernieuwbare energiebronnen (ALTENER) dat tot doel heeft de C02-uitstoot te beperken door het marktaandeel van hernieuwbare energiebronnen en de bijdrage daarvan tot de totale productie van primaire energie in de Gemeenschap te verhogen; dat dit programma op 31 december 1997 eindigt; Overwegende dat de Gemeenschap heeft erkend dat het ALTENER-programma een tot beperking van de belangrijk onderdeel vormt van de Gemeenschapsstrategie C02-uitstoot; Overwegende dat de Commissie11 een voorstel voor een beschikking van de Raad betreffende een meerjarenprogramma ter bevordering van hernieuwbare energiebronnen in de Gemeenschap- ALTENER II -heeft opgesteld; Overwegende dat er een meerjarig kaderprogramma voor acties in de energiesector wordt uitgevoerd; Overwegende dat bij Besluit 1110/94/EG van het Europees Parlement en de Raad van 26 april 199412 een vierde kaderprogramma van werkzaamheden voor onderzoek, technologische ontwikkeling en demonstratie is vastgesteld; dat het beleid op het gebied van hernieuwbare energiebronnen een belangrijk instrument vormt voor de toepassing en de bevordering van nieuwe energietechnologieën die in het kaderprogramma zullen is dat een worden ontwikkeld; dat het ALTENER Il-programma een instrument aanvulling op dat programma vormt; ~~ Overwegende dat de Commissie bij de Raad en het Europees Parlement haar voorstellen betreffende het vijfde OTO-kaderprogramma heeft ingediend13; 10 PB nr. L 235 van 18. 9. 1993. 11 COM(97)87 def. van 12. 3. 1997. 12 PB nr. L 126 van 18. 5. 1994. 13 ry 0 Overwegende dat de ruimere toepassing van hernieuwbare energiebronnen zowel op het milieu als op de continuïteit van de energievoorziening een positieve uitwerkmg zal hebben; dat een hoog niveau van internationale samenwerking wenselijk is om de beste resultaten te verkrijgen; Overwegende dat een versterkt ALTENER Il-programma een wezenlijk instrument voor de ontwikkeling van het potentieel van hernieuwbare energiebronnen vormt; Overwegende dat bij de uitvoering van het programma voor nauwe samenwerking dient te worden gezorgd met andere communautaire programma's en acties die eveneens betrekking hebben op de bevordering van hernieuwbare energiebronnen; Overwegende dat het uit politiek en economisch oogpunt wenselijk is het ALTENER Il-programma open te stellen voor de geassocieerde landen uit Midden- en Oost-Europa, overeenkomstig de conclusies van de Europese Raad in Kopenhagen van juni 199414 en de door de Commissie in mei 199415 bij de Raad ingediende mededeling dienaangaande, alsook voor Cyprus, HEEFT DE VOLGENDE BESCHIKKING VASTGESTELD: Artikel 1 1. Onder de naam ALTENER II wordt binnen het kaderprogramma voor energie een specifiek programma ter bevordering van het gebruik van hernieuwbare energiebronnen in de Gemeenschap, hierna "het programma" genoemd, ten uitvoer gelegd. Dit programma heeft de volgende doelstellingen: a) het mede scheppen van de noodzakelijke voorwaarden voor de uitvoering van een communautair actieplan voor hernieuwbare energiebronnen, inzonderheid de juridische, sociaal-economische en administratieve voorwaarden; b) de aanmoediging van particuliere en overheidsinvesteringen in de productie en van het gebruik van energie uit hernieuwbare bronnen. Deze doelstellingen dragen bij tot het verwezenlijken van de volgende algemene communautaire doelstellingen en aandachtspunten: de beperking van de C02-uitstoot, de verhoging van het aandeel van hernieuwbare energiebronnen in de 14 15 COM 79 energiebalans, de vermindering van de afhankelijkheid van ingevoerde energie, de continuïteit van de energievoorziening, de economische ontwikkeling, de economische en sociale samenhang en de regionale en plaatselijke ontwikkeling. In het kader van het programma verleent de Gemeenschap financiële steun voor acties die aan de doelstellingen van deze beschikking beantwoorden. De uitvoeringsperiode van het ALTENER Il-programma loopt van 1 januari 1998 tot 31 december 2002. De jaarlijkse kredieten voor de uitvoering van het programma worden door de begrotingsautoriteit goedgekeurd binnen de perken van de financiële vooruitzichten. 2. 3. 4. Artikel 2 In het kader van het programma worden de volgende acties en maatregelen op het gebied van hernieuwbare energiebronnen gefinancierd: a) Studies en andere acties, met het oog op de uitvoering en aanvulling van communautaire maatregelen ter ontwikkeling van het potentieel van hernieuwbare energiebronnen. Daaronder vallen de uitwerking en marktstrategieën, de ontwikkeling van normen en standaarden, gegroepeerde aankopen en de analyse van de juridische, sociaal-economische en administratieve voorwaarden die het gunstigst zijn voor de penetratie van duurzame energie, alsmede de opstelling van de passende wetgeving; sectoriële van b) Proefprojecten die tot doel hebben infrastructuren en instrumenten ter ontwikkeling van hernieuwbare energiebronnen tot stand te brengen of uit te breiden op het gebied van: - plaatselijke en regionale planning, - hulpmiddelen voor planning, ontwerp en beoordeling, - nieuwe financierings- en marktinstrumenten, ~~ informatie, - - onderwijs en opleiding; c) Door de Commissie voorgestelde maatregelen tot aanmoediging van de uitwisseling van ervaring en know-how, met het oog op een betere coördinatie internationale, communautaire, nationale, regionale en plaatselijke tussen o O 0 d) e) werkzaamheden; instelling van een gecentraliseerd systeem voor inzameling en verspreiding van informatie betreffende hernieuwbare energiebronnen; Door een andere instelling dan de Commissie voorgestelde maatregelen tot aanmoediging van de uitwisseling van ervaring en know-how; Gerichte acties om hernieuwbare energiebronnen gemakkelijker ingang te doen vinden en investeringen aan te moedigen, door het verlenen van bijstand bij het voorbereiden en indienen van uitvoeringsprojecten. Deze gerichte acties hebben tot doel investeringen in nieuwe geïnstalleerde capaciteit voor energieproductie uit hernieuwbare bronnen te vergemakkelijken en te versnellen door het verlenen van financiële steun, teneinde de marginale en dienstverleningskosten van projecten op het gebied van duurzame energie te verlagen en zodoende de niet-technische hinderpalen uit de weg te ruimen. Deze bijstand betreft onder meer de toegang tot gespecialiseerd advies, de analyse van marktvooruitzichten, de keuze van de vestigingsplaats, aanvragen van bouw en exploitatievergunningen, de opstelling van financieringsplannnen, de voorbereiding van aanbestedingen, de opleiding van het exploitatiepersoneel, de inbedrijfstelling van installaties enz. Deze gerichte acties hebben betrekking op projecten die op de volgende gebieden worden uitgevoerd: - biomassa, waaronder energiegewassen, brandhout, afval van bosbouw en landbouw, stadsafval16, vloeibare biobrandstoffen en biogas, thermische en fotovoltaïsche zonne -energiesystemen, - passieve en actieve zonne-energiesystemen in gebouwen, - kleinschalige (<10 MW) waterkrachtprojecten, - windenergie, - geothermische energie; f) Acties met het oog op: - de follow-up van de tenuitvoerlegging van de strategie en het actieplan van de Gemeenschap tot ontwikkeling van hernieuwbare energiebronnen; de ondersteuning van bij de uitvoering van het actieplan genomen initiatieven, met name ter bevordering van een betere coördinatie en een sterkere synergie 16 Mededeling van de Commissie betreffende de actualisering van de communautaire strategie voor het afvalbeheer. COM(96)399 def. van 30. 07. 1996. 8 1. 2. 3. 1. 2. tussen de acties; met inbegrip van alle door de Gemeenschap gefinancierde activiteiten; het volgen van de door de Gemeenschap en de lidstaten geboekte vooruitgang inzake de ontwikkeling van hernieuwbare energiebronnen; de beoordeling van de gevolgen en de rentabiliteit van de in het kader van dit programma genomen maatregelen. Bij deze beoordeling wordt tevens rekening gehouden met sociale en milieu-aspecten. Artikel 3 De Gemeenschap draagt alle kosten in verband met de in artikel 2, onder a), c) en f), bedoelde acties en maatregelen. De financiële bijdrage uit hoofde van dit programma aan de in artikel 2, onder b) en d), bedoelde acties en maatregelen bedraagt ten hoogste 50% van de totale kosten, terwijl het resterende deel van de kosten kan worden gefinancierd uit openbare of particuliere middelen dan wel een combinatie van beide. De financiële bijdrage uit hoofde van dit programma aan de in artikel 2, onder e), bedoelde acties en maatregelen wordt voor elke gerichte actie jaarlijks vastgesteld overeenkomstig artikel 4, lid 3. Artikel 4 De Commissie is belast met de uitvoering van het programma. De voorwaarden en richtsnoeren voor ondersteuning van de in artikel 2 bedoelde acties en maatregelen worden jaarlijks vastgesteld, waarbij rekening wordt gehouden met: de prioriteiten van de Gemeenschap en de lidstaten als vermeld in hun programma's ter bevordering van hernieuwbare energiebronnen; - criteria inzake rentabiliteit en ontwikkelingspotentieel van hernieuwbare energiebronnen en het effect op de werkgelegenheid en het milieu, met name de vermindering van de C02-uitstoot; - voor de in artikel 2, onder e), bedoelde actie, de relatieve kosten van de assistentie, de verwachte nieuwe productiecapaciteit en de omvang van transregionale en/of transnationale voordelen; de beginselen van artikel 92 van het EG-Verdrag en de relevante communautaire richtsnoeren inzake overheidssteun voor milieubescherming. Artikel 5 8^ De Commissie wordt bijgestaan door het in artikel 4 van de beschikking van de Raad tot vaststelling van een meerjarenprogramma voor acties in de energiesector bedoelde comité. Artikel 6 1. 2. In de loop van het tweede jaar van het programma dient de Commissie bij het Europees Parlement, de Raad, het Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's een verslag in over de maatregelen die op Gemeenschapsniveau en in de lidstaten zijn genomen tot bevordering van hernieuwbare energiebronnen, aan de hand van met name de in artikel 1 vastgelegde doelstellingen. Dit verslag gaat vergezeld van voorstellen voor wijzigingen in het programma die in het licht van deze resultaten noodzakelijk kunnen blijken. Na de beëindiging van het programma beoordeelt de Commissie de resultaten in verband met de toepassing van deze beschikking en de samenhang tussen de nationale en de communautaire acties. Zij brengt daarover verslag uit aan het Europees Parlement, de Raad, het Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's. Artikel 7 Dit programma wordt voor deelname van de geassocieerde landen van Midden- en Oost-Europa (LMOE) opengesteld overeenkomstig de voorwaarden, met inbegrip van de financiële bepalingen, die worden gesteld in de aanvullende protocollen bij de associatieovereenkomsten of in de associatieovereenkomsten zelf betreffende de deelname aan communautaire programma's. Dit programma wordt opengesteld voor deelname van Cyprus op basis van aanvullende kredieten krachtens dezelfde regels als ten aanzien van de EVA/EER-landen worden toegepast, volgens met die landen overeen te komen procedures. Artikel 8 Bij deze beschikking wordt Beschikking. /. /EEG van de Raad ingetrokken en vervangen door deze beschikking. Artikel 9 Deze beschikking is gericht tot de lidstaten. Gedaan te Brussel, Voor de Raad De voorzitter 83 FINANCIEEL MEMORANDUM 1. TITEL VAN DE MAATREGEL Kaderprogramma voor energie ( 1998-2002) ALTENER II. Een meerjarenprogramma tot bevordering van het gebruik van hernieuwbare energiebronnen in de Gemeenschap. 2. BEGROTINGSLIJNEN B4. 1030 3. JURIDISCHE GRONDSLAG Beschikking 93/500/EEG van de Raad van 13 september 1993 (PB nr. L 235 van 18. 9. 1993, blz. 41). ALTENER I-programma. Voorstel voor een beschikking van de Raad betreffende een meerjarenprogramma ter bevordering van hernieuwbare energiebronnen in de Gemeenschap (ALTENER Il-programma), ingediend op 22 mei 1997 (PB nr. C 192 van 24. 6. 1997, blz. 16). Voorstel voor een beschikking van de Raad tot vaststelling van een meerjarig kaderprogramma voor acties in de energiesector (1998-2002). 4. OMSCHRIJVING VAN DE MAATREGEL 4. 1. Doelstelling van de maatregel De Commissie is van mening dat voortzetting van het ALTENER-programma noodzakelijk is. Het levert een essentiële bijdrage tot de toenemende toepassing van milieuvriendelijke duurzame energie en vormt een belangrijk onderdeel van de communautaire strategie tot beperking van de C02-uitstoot. Deze doelstelling is in overeenstemming met de artikelen 130Ren 130 S van het Verdrag. Het aandeel van duurzame energie in de primaire energiebehoeften van de Europese Gemeenschap bedraagt momenteel net iets minder dan 6% en komt overeen met ongeveer 70 Mtoe. In haar Mededeling "Energie voor de toekomst: Hernieuwbare energiebronnen. Groenboek voor een communautaire strategie" stelt de Commissie een aanzienlijke toename van het gebruik van duurzame energiebronnen voor het jaar 2010 voor. Bij de werkzaamheden voorafgaand aan de goedkeuring van het Groenboek is uitgegaan van een indicatieve doelstelling: de verdubbeling van het aandeel van hernieuwbare energie in de periode tot het jaar 2010. De Commissie werkt aan een mededeling, met bijbehorend actieplan, over het Witboek inzake een communautaire strategie voor hernieuwbare energiebronnen tot het jaar 2010. Het ALTENER Il-programma moet een 10 84 belangrijke rol spelen bij de uitvoering en de follow-up van de strategie en het actieprogramma. Het ALTENER-programma heeft tot doel een bijdrage van betekenis te leveren tot het bereiken van deze communautaire doelstelling. Het grotere gebruik van hernieuwbare energiebronnen zal eveneens bijdragen tot de sociale samenhang binnen de Gemeenschap, de benutting van plaatselijke energiebronnen bevorderen en de marktpenetratie van nieuwe energietechnologieën (waarvan er veel met communautaire steun zijn ontwikkeld) bespoedigen. In het licht van de bovenstaande overwegingen stelt de Commissie voor het ALTENER-programma voort te zetten en daarbij rekening te houden met de aanbevelingen die een groep van onafhankelijke deskundigen heeft geformuleerd en met de conclusies van de ALTENER-conferentie alsook met de ervaring die de Commissie heeft opgedaan bij de uitvoering van het ALTENER-programma en andere activiteiten op energiegebied. 4. 2. Looptijd van de maatregel en regels voor de verlenging daarvan De maatregel loopt over vijfjaar, van 1 januari 1998 tot en met 31 december 2002. 5. INDELING VAN DE UITGAVEN EN ONTVANGSTEN Niet-verplichte uitgaven/gesplitste kredieten 6. AARD VAN DE UITGAVEN EN ONTVANGSTEN De voor ALTENER II voorgestelde begroting bedraagt 81. 1 miljoen ecu. De begroting voor ALTENER I werd aanvankelijk vastgesteld op 40 miljoen ecu, maar aan het eind van het programma werd dat bedrag verhoogd tot circa 46,4 miljoen ecu. In de jaren 1994, 1995 en 1996 werd 72% van de totale begroting uitgegeven. Het programma werd goedgekeurd op 18 september 1993, zodat het in 1993 in feite slechts over vier maanden gaat, en voor 1997 is een bedrag van 8,2 miljoen ecu beschikbaar. ALTENER II omvat zes soorten van acties en maatregelen op het gebied van hernieuwbare energiebronnen: A. VERLENGING VAN ALTENER I-ACTIES a) Studies en andere acties met het oog op de uitvoering en aanvulling van communautaire maatregelen die zijn getroffen om het potentieel van hernieuwbare en marktstrategieën, ontwikkeling van normen en standaarden, gegroepeerde contracten en wetgeving; te ontwikkelen, energiebronnen sectoriële zoals b) Proefprojecten die tot doel hebben infrastructuren en instrumenten voor de ontwikkeling van hernieuwbare energiebronnen tot stand te brengen of uit te breiden op het gebied van: 11 85 lokale en regionale planning, - - hulpmiddelen voor planning, ontwerp en beoordeling, - nieuwe financierings- en marktinstrumenten, - - onderwijs en opleiding; informatie, c) Door de Commissie voorgestelde maatregelen tot aanmoediging van uitwisselingen van ervaring en know-how; instelling van een gecentraliseerd systeem voor informatie betreffende hernieuwbare energiebronnen; inzameling en verspreiding van d) Door een andere instelling dan de Commissie voorgestelde maatregelen tot aanmoediging van uitwisselingen van ervaring en know-how. B. NIEUWE ACTIES TOT BEVORDERING VAN DE PENETRATIE VAN HERNIEUWBARE ENERGIEBRONNEN e) Gerichte acties om hernieuwbare energiebronnen gemakkelijker ingang te doen vinden en investeringen aan te moedigen op de volgende gebieden: biomassa, waaronder energiegewassen, brandhout, afval van bosbouw en landbouw, stadsafval, vloeibare biobrandstoffen en biogas, thermische en fotovoltaïsche zonne-energiesystemen, passieve en actieve zonne-energiesystemen in gebouwen, kleinschalige waterkracht, windenergie, geothermische energie. C NIEUWE ACTIES COMMUNAUTAIRE ENERGIEBRONNEN VOOR STRATEGIE IMPLEMENTATIE INZAKE VAN DE HERNIEUWBARE 12 f) • Acties met het oog op: follow-up van de tenuitvoerlegging van de strategie en het actieplan van de Gemeenschap tot ontwikkeling van hernieuwbare energiebronnen; ondersteuning van initiatieven die, bij de uitvoering van het actieplan, met name zijn genomen tot bevordering van sterkere synergie tussen acties; het volgen van de door de Gemeenschap en de lidstaten geboekte vooruitgang op het stuk van de ontwikkeling van hernieuwbare energiebronnen; beoordeling van de in het kader van dit programma genomen maatregelen. De financiële steun beloopt: tot 100% voor de kosten in verband met de onder a), c) en f) beschreven acties; van 30% tot 50% van de totale kosten voor de onder b) en d) beschreven acties, terwijl de rest door de lidstaten of door particuliere ondernemingen wordt gedragen. Het niveau van de financiële steun voor andere acties die onder artikel 2, sub e), vallen wordt jaarlijks vastgesteld. De in aanmerking genomen acties passen in het kader van een indicatief programma, met jaarlijkse vaststelling van prioriteiten en richtsnoeren. De jaarlijkse richtsnoeren worden voor advies voorgelegd aan een raadgevend comité dat uit vertegenwoordigers van de lidstaten bestaat. Voor elke financiering wordt een contract opgemaakt tussen de Commissie en de leider of de coördinator van de gefinancierde actie. 7. FINANCIËLE GEVOLGEN De jaarlijkse kredieten voor de uitvoering van het programma worden door de financiële begrotingsautoriteit goedgekeurd binnen de perken van de vooruitzichten. Het bedrag wordt jaarlijks door de begrotingsautoriteit vaTtgesteld (zie tabel 7. 2). De voorgestelde indicatieve begroting bedraagt 81,1 miljoen ecu. De voorgestelde bedragen passen binnen de beperkingen van de huidige financiële vooruitzichten. Bij de opstelling van de nieuwe financiële vooruitzichten kan de financiering van acties ter bevordering van hernieuwbare energie opnieuw worden overwogen. 7. 1. Wijze van berekening van de totale kosten van de maatregel (bepaling van eenheidskosten). 13 87 De onderstaande gedetailleerde uitsplitsing en verklaring per actie geven aan hoe de totale kosten van de maatregel zijn berekend. Acties onder art. 2a) Uitvoering en communautaire maatregelen tot ontwikkeling van het potentieel van hernieuwbare energiebronnen. aanvulling van Sectoriële studies: Als grondslag gelden de gemiddelde kosten in het verleden; alle studies moeten thans echter de 15 lidstaten en de LMOE's omvatten. (Wat de lidstaten betreft hadden de studies betrekking op EU-12; ze moeten nu worden uitgebreid tot EU-15). Harmonisatie: Dezelfde opmerkingen als voor sectoriële studies. De harmonisatie van onder andere de vergunningsprocedures en voorwaarden voor aansluiting op het hoofdnet, alsmede van de in de lidstaten geldende regels, wordt naar gelang van de projecten in het kader van de uitvoering van de strategie geanalyseerd. Normalisatie: De gemiddelde kosten in het verleden ~ 500. 000 ecu/mandaat. (1000 ecu) Uitsplitsing 1998 1999 2000 2001 2002 Totaal art. 2 a) Uitvoering en aanvulling van communautaire maatregelen tot ontwikkeling van het potentieel van HEB * Studies inzake sectoriële en marktstrategieën * Achtergrond voor harmonisatie * Ontwikkeling van normen en standaarden Subtotaal art. 2a) 500 500 1. 000 1. 000 1. 000 4. 000 1. 000 500 1. 500 1. 500 1. 500 6. 000 500 1. 000 1. 500 1. 500 1. 500 6. 000 2. 000 2. 000 2. 000 2. 000 2. 000 10. 000 Acties onder art. 2b) Infrastructuren en instrumenten voor de ontwikkeling van HEB. Infrastructuur en planning: Ten minste één project per jaar voor tien landen en twee voor vijf landen in de drie soorten infrastructuur. De locale en regionale planning en de opleidings- en informatie-infrastructuur moeten worden versterkt. (in 1000 ecu) 14 88 Uitsplitsing 1998 1999 2000 2001 2002 Totaal art. 2 b) Acties inzake infrastructuren en instrumenten voor de ontwikkeling van HEB * Lokale en regionale planning * Projecten voor ontwikkeling van hulpmiddelen voor planning, ontwerp en beoordeling * Projecten voor nieuwe financierings- en marktinstrumenten * Ontwikkeling van infrastructuren voor informatie en onderwij s- en opleidings programma's Subtotaal art. 2b) 1. 500 1. 600 1. 900 1. 900 1. 900 8. 800 Î. 000 1. 100 1. 000 1. 000 1. 000 5. 100 1. 000 1. 100 1. 000 1. 000 1. 000 5. 100 1. 000 1. 100 1. 100 1. 100 1. 100 5. 400 4. 500 4. 900 5. 000 5. 000 5. 000 24. 400 Acties onder art. 2c) en art. 2d) Informatieverspreiding evenementen Communautaire van contractanten over infrastructuur en vier over sectoriële punten per jaar. Uitgaven voor promotiemateriaal informatiebladen, brochures, enz. Promotie van de "campaign for take-off". en publicaties: vier vergaderingen Tijdelijke netwerken voor specifieke taken: in ALTENER I werden de drie biomassa-netwerken slechts voor 30% gefinancierd en de kosten bedroegen 1,2 miljoen ecu in 1995 en 1 miljoen ecu in 1996. De actie moet worden uitgebreid tot andere energievormen en de financiering verhoogd. inzameling en verspreiding van Gecentraliseerd systeem voor informatie (oprichting van een virtueel "Agores"-centrum): aangezien het een nieuwe actie is, zijn de kosten geraamd op basis van de ervaring met het EnR-netwerk voor het verzamelen en verwerken van informatie uit de lidstaten voor ALTENER en de kosten daarvan; bij de extrapolatie is rekening gehouden met de toename van het aantal landen, taken en op te nemen punten. De actie wordt geleidelijk versterkt en uitgebreid naar andere landen en gerichte activiteiten. Steun aan nationale, regionale en lokale informatieacties in samenwerking met lidstaten enz. : Steun aan ten minste twee landelijke evenementen per jaar (voor maximaal 50%). Steun aan netwerken, verenigingen en andere acties: Vrijwel elke vereniging of federatie van bedrijfstakken organiseert een evenement per jaar en sommige zelfs een wereldevenenement om de twee jaar. De financiële steun kan van 30. 000 tot 15 89 100. 000 ecu belopen. Ook aan newsletters of informatieacties kan steun worden verleend. Uitsplitsing 1998 1999 2000 2001 2002 Totaal (in 1000 ecu) art. 2 c) en art. 2d) Informatieverspreiding en medegefinancierde informatiever spreiding * Communautaire evenementen en publicaties; promotie van "campaign for take-off" * Tijdelijke netwerken voor specifieke taken op het gebied van biomassa, afval, vloeibare biobrandstoffen, thermische en FV zonne-energie, gebouwen, etc. * Gecentraliseerd systeem voor inzameling en verspreiding van informatie * Steun aan nationale, regionale en lokale informatieacties in samenwerking met lokale autoriteiten van L. S. , inclusief EER, LMOE, Cyprus * Steun aan bestaande netwerken, verenigingen en andere belanghebbenden Subtotaal art. 2c en art. 2d) 500 400 500 500 500 2. 400 750 750 750 750 750 3. 750 750 750 750 750 750 3. 750 500 500 500 500 500 2. 500 500 400 500 500 500 2. 400 3. 000 2. 800 3. 000 3. 000 3. 000 14. 800 Acties onder art. 2e) Gerichte acties tot bevordering van de penetratie van HEB en stimulering van investeringen. in en energiebronnen hand werken De kredieten zijn bestemd voor bijkomende activiteiten die de penetratie van hernieuwbare investeringen de vergemakkelijken. De voor deze actie voorgestelde bedragen zijn gebaseerd op door de industrie gegeven berekeningen, waarbij ontwikkelingsprognoses voor de verschillende bedrijfstakken en ramingen van de variërende marginale kosten in aanmerking zijn genomen. De hoogte van de bijdrage van dit programma aan de marginale kosten zal door de Commissie worden vastgesteld bij de aanbesteding. Deze actie moet een belangrijke rol spelen bij de uitvoering van een "campaign for take-off", die de Commissie in het kader van het Witboek over de HEB overweegt op lacunes die overblijven na de demonstratieprojecten op te vullen en investeringen te bevorderen. te zetten, onder andere teneinde de (in 1000 ecu) 16 30 Uitsplitsing 1998 1999 2000 2001 2002 | Totaal art. 2 e) Gerichte acties tot bevordering van de penetratie van HEB * Jaarlijkse aanbestedingen / voorstellen en wijzigingen of bijsturingen * Gerichte acties: 100 100 100 100 100 500 -Gebied biogas, biobrandstoffen 1 : biomassa, -Gebied 2: thermische en FV zonne-energie -Gebied 3: zonne-energie in gebouwen -Gebied 4: kleinschalige waterkracht -Gebied 5: windenergie -Gebied 6: geothermische energie / 1. 000 1. 000 1. 500 1. 500 1. 500 6. 500 750 1. 000 1. 500 1. 500 1. 500 6. 2500 500 1. 000 1. 100 1. 100 1. 200 4. 900 500 500 500 500 500 2. 500 500 250 500 300 500 300 500 300 500 300 2. 500 1. 450 Subtotaal art. 2e) 3. 600 4. 400 5. 500 5. 500 5. 600 24. 600 17 91 Uitsplitsing 1998 1999 (in 100C 2000 ecu) 2001 2002 Totaal art. 2 f) Implementatie van communautaire strategie en actieplan voor de ontwikkeling van HEB •Toezicht op strategische maatregelen in lidstaten en Gemeenschap; onderzoek naar voortgang van actieplan •Ondersteuning van initiatieven tot implementatie van het actieplan, vooral met het oog op stimulering van grotere synergie tussen acties. •Voortgangsbewaking op het gebied van HEB in de Gemeenschap, in lidstaten en geassocieerde landen; statistieken • Voortdurende evaluatie en follow-up van het programma TOTAAL 500 500 500 500 500 2. 500 250 450 450 450 450 2. 050 300 300 300 300 300 1. 500 250 250 250 250 250 1. 250 1. 300 1. 500 1. 500 1. 500 1. 500 7. 300 18 92 7. 2. Uitsplitsing per onderdeel van de maatregel (vastleggingen). (in 1000 ecu) 2000 1999 1998 2001 2002 Totaal 2. 000 2. 000 2. 000 2. 000 2. 000 10. 000 Uitsplitsing en van art. 2 a) Uitvoering aanvulling communautaire maatregelen ontwikkeling van het poten tieel van HEB tot art. 2 b) Acties inzake 4. 500 4. 900 5. 000 5. 000 5. 000 24. 400 infrastructuren en instrumenten voor de ont wikkeling van HEB art. 2 c)en 2d) Informatiever spreiding art. 2 e) Gerichte acties voor penetratie tot van HEB bespoediging van ringen hefboomeffect investe door 3. 000 2. 800 3. 000 3. 000 3. 000 14. 800 3. 600 4. 400 5. 500 5. 500 5. 600 24. 600 art. 2 f) Toezicht op strategie en actieplan en voortgangsbe waking Totaal 1. 300 1. 500 1. 500 1. 500 1. 500 7. 300 14. 400 15. 600 17. 000 17. 000 17. 100 81. 100 19 93 Vergelijking investeringen/marginale kosten Type HEB Biomassa FV zonne- energie Thermische zonne-energie Totale geraamde kosten per eenheid nieuwe capaciteit ECU/kW 800 4. 000 250/m2 Zonne-energie in gebouwen 100 KWK 1. 100 Windenergie 800 Geothermische energie 2. 000 TOTAAL Marginale kosten in % Marginale kosten in ecu Geïn stalleer de capaci teit Geraamde marginale kosten die in aanmerking komen, afhankelijk van de beschikbare middelen Geraamde investe ringen (komen niet in aanmer king) % 10 20 10 20 25 15 10 ECU/ kW MECU MECU MW 80 800 25/m2 20 275 120 200 18 6 8 8 4 4 2 180 30 80 40 14 26. 5 20 225 ' 7. 5 320 mio m2 400 14. 5 33. 5 10 50 392. 5 Acties onder art 2f) Implementatie van communautaire HEB-strategie en actieplan Toezicht op strategische maatregelen in de lidstaten en de Gemeenschap; onderzoek naar stand van het actieplan : Toezichtsmechanismen moeten geleidelijk worden opgebouwd op basis van nationale instituten (Energiebureaus); de jaarlijkse kosten daarvan kunnen worden geraamd op 200. 000-300. 000 ecu. Voor onderzoeken wordt gerekend op 15. 000 ecu per land en per jaar. Geleidelijke uitbreiding naar de LMOE's. 20 O 34 Ondersteuning van initiatieven in het kader van het actieplan: De kosten worden geraamd op gemiddeld 15. 000 ecu per land en per jaar en de coördinatiekosten op 25. 000 ecu per jaar. Geleidelijke uitbreiding naar de LMOE's. Voortgangsbewaking in de Gemeenschap en in de lidstaten van de ontwikkeling van HEB: Onderzoeken voor statistische doeleinden worden door het Bureau voor de statistiek geraamd op 20. 000 ecu per land en per jaar. Geleidelijke uitbreiding naar de LMOE's en naar andere sectoren: werkgelegenheid, opleiding, enz. Voortdurende evaluatie en follow-up van het programma: De kosten worden geraamd op gemiddeld 15. 000 ecu per land en per jaar en de coördinatiekosten op 25. 000 ecu per jaar. Geleidelijke uitbreiding naar de LMOE's en verdere versterking naar gelang van de voortgang van het programma en de vorderingen op strategisch vlak. 7. 3. Huishoudelijke uitgaven voor studies, deskundigen, vergaderingen, enz. in deel B Uitsplitsing - Studies - Deskundigenvergaderingen en evaluaties - Conferenties en congressen - Informatie en publicatie TOTAAL 7. 4. Tijdschema vastleggingskredieten (in 1000 ecu) Begroting 50. 000 25. 000 25 000 250. 000 Vastleggings kredieten 1998 14. 400 1999 15. 600 2000 17. 000 2001 17. 000 2002 17. 100 TOTAAL 81. 100 8. BEPALINGEN IN DE VOORGESTELDE MAATREGEL OM BEDROG (EN RESULTATEN VAN DE TOEPASSING TEGEN TE GAAN DAARVAN) De betalingen in het kader van de contracten worden op basis van reële uitgaven verricht (met uitzondering van de studiekosten waarvoor een forfaitaire regeling geldt en die op basis van de goedgekeurde resultaten worden betaald). Het merendeel van de kosten in verband met ALTENER-projecten hangt niet samen met investeringen, zodat in de meeste gevallen de kosten worden betaald op basis van de goedgekeurde resultaten. 9. GEGEVENS VOOR DE KOSTEN-BATENANALYSE 21 95 9. 1. Specifieke doelstellingen van de actie in het kader van ALTENER II 1. De Gemeenschap legt een vijfjarenprogramma van maatregelen en acties ten uitvoer met het oog op de bevordering van het gebruik van hernieuwbare energiebronnen in de Gemeenschap. Dit programma heeft de volgende doelstellingen: Specifieke doelstellingen Implementatie en aanvulling van communautaire maatregelen tot ontwikkeling van het potentieel van HEB Harmonisatie op de HEB- markt verbetering Versterking van vertrouwen en marktpenetratie van HEB de en de marktrijpheid concurrentiekracht van de sectoren in het algemeen door ondersteuning van infrastructuren van en Middelen Sectoriële marktstrategieën Doelgroepen Beleidsmakers, bedrijfsleven, promotoren juridische, Ontwikkeling van normen en standaarden en harmonisatie sociaal- van economische en administratieve voorwaarden Nationale, regionale en lokale planning van Ontwikkeling hulpmiddelen en methoden voor planning, ontwerp en evaluatie Ontwikkeling van nieuwe en financiële - marktinstrumenten resultaatgarantie) (FDD Informatie-infrastructuren Onderwijs- infrastructuren. en opleidings Industrie, gebruikers producenten, Nationale, regionale en lokale autoriteiten, beleidsmakers Beleidsmakers, promotoren, bedrijfsleven, producenten Financiële instellingen, promotoren, investeerders, producenten, gebruikers Beleidsmakers, gebruikers en technische Universiteits- studenten, bijscholingscursussen voor werknemers, technici, architecten, ingenieurs, scholen, gebruikers Versterking van vertrouwen en marktpenetratie van HEB door van verbetering coördinatie verspreiding en internationale, tussen communautaire, nationale, regionale en lokale ervaringen en activiteiten Communautaire, nationale en en regionale evenementen publicaties bedrijfsleven, Beleidsmakers, promotoren, — projectontwikkelaars, producenten, gebruikers specifieke en Tijdelijke netwerken voor uitwisseling van know-how Promotoren, projectontwikkelaars Gecentraliseerd systeem voor inzameling en verspreiding van informatie 22 Internationale, nationale, regionale en lokale autoriteiten, en beleidsmakers besluitvormers, bedrijfsleven, promotoren, 96 Bespoediging van investeringen door uitbreiding operationele capaciteit energieproductie uit van voor HEB Implementatie communautaire strategie van HEB- Steun netwerken aan bestaande projectontwikkelaars, producenten, gebruikers steun voor Financiële assistentie bij projecten met het oog op beperking van en marginale dienstverleningskosten Bedrijfsleven, producenten en gebruikersverenigingen en Openbare promotoren, producenten en gebruikers particuliere investeerders, Beoordeling van strategische en maatregelen van LS Gemeenschap en onderzoek naar voortgang van actieplan Implementatie het actieplan, vooral met het oog op stimulering van synergie met van andere Gemeenschap en LS. Voortgangsbewaking Gemeenschap en de LS in de acties van van Gemeenschapsinstellingen, de LS, autoriteiten en beleidsmakers besluitvormers, bedrijfsleven, promotoren, producenten en gebruikers 9. 2. Motivering vari de maatregel Kosten Voor een significante verbetering van het aandeel van hernieuwbare energiebronnen in het bruto binnenlandse energieverbruik zijn extra investeringen vereist waarvan het bedrag in het TERES II-rapport wordt geraamd op 80 miljard ecu tot 2020. Het is uitgesloten dat een dergelijk bedrag uit de begrotingen van de Europese Unie en de lidstaten wordt gefinancierd. De enige mogelijkheid is onafhankelijke financiering door alle economische subjecten die in communautair verband handelen. Het optreden van de Commissie beperkt zich tot het creëren van geharmoniseerde marktvoorwaarden en tot ondersteuning van acties waarbij de toegevoegde waarde objectief aantoonbaar is. Verwachte resultaten: _ Verbetering in de kwaliteit van op de markt beschikbare hernieuwbare energiebronnen Versterking van vertrouwen van promotoren en investeerders in hernieuwbare energiebronnen - Versterking van vertrouwen van gebruikers en consumenten in hernieuwbare energiebronnen - Passende oplossingen in verband met specifieke voorwaarden en geschikte infrastructuur Adequate toegang tot hernieuwbare energiebronnen op de markt Implementatie van grootschalige HEB-projecten 23 97 - Doelmatig toezicht op bestaande strategieën inzake hernieuwbare energiebronnen - Betere complementariteit tussen acties. 9. 3. Het volgen en evalueren van de maatregel De Commissie wordt voor de beoordeling en de vaststelling van selectiecriteria voor de projecten bijgestaan door een Raadgevend comité van vertegenwoordigers van de lidstaten en nationale deskundigen. Voor de in artikel 2, onder e), bedoelde acties komt een technische werkgroep, samengesteld uit leden van het Raadgevend comité, jaarlijks bijeen. Geselecteerde prestatie-indicatoren: Algemene indicatoren: - vermindering van de C02-emissies, - verhoging van het aandeel van hernieuwbare energiebronnen in het bruto energieverbruik van de Gemeenschap, - uitbreiding van de geïnstalleerde capaciteit voor energieproductie uit binnenlandse hernieuwbare energiebronnen, - voortgang van de implementatie van de communautaire strategie en het actieplan inzake hernieuwbare energiebronnen in de EG en in de lidstaten. Specifieke indicatoren: aantal ontwikkelde normen en standaarden (art. 2a) aantal en omvang van financiële en marktinstrumenten die het vertrouwen vergroten (art. 2a en b) aantal en omvang van verspreidingsproducten en -activiteiten die het vertrouwen aantal en type infrastructuren in bedrijf (art. 2b) (op basis van enquête) aantal en omvang van lokale, regionale en nationale plannen (art. 2b) reikwijdte van en doelgroepen die zijn bereikt door de promotiecampagnes of vergroten (art. 2c en d) informatieactiviteiten (art. 2c en d) (op basis van enquête) - nieuwe geïnstalleerde capaciteit (art. 2e) (zie tabel IV) slaagpercentage bij doelgerichte projecten (art. 2e) percentage van bij de projecten betrokken KMO's (art. 2e) in de lidstaten geïmplementeerde maatregelen (art. 2f). Er zal een controlesysteem worden opgezet dat aangeeft hoe de gegevens over de vermelde indicatoren moeten worden verzameld en hoe de resultaten moeten worden gerapporteerd. • De marginale kosten verschillen per technologie. De omvang van de communautaire steun voor de in aanmerking komende kosten in het kader van de gerichte acties (art. 2) wordt per jaar voor iedere technologie vastgesteld overeenkomstig artikel 3. 3. en 4. 2. Geplande evaluatiemethode en -frequentie 24 98 De Commissie volgt permanent de ontwikkeling van duurzame energie in de lidstaten en brengt op gezette tijden verslag uit aan de Raad en het Parlement. De Commissie, brengt bovendien permanent verslag uit aan het Raadgevend comité ALTENER, dat uit vertegenwoordigers van de lidstaten bestaat en drie of vier maanden per jaar bijeenkomt. De Commissie heeft een team van onafhankelijke consultants belast met een evaluatie van het ALTENER I-programma. In het nieuwe programma ALTENER II is een groot gedeelte van de door deze groep van deskundigen geformuleerde aanbevelingen verwerkt. De Commissie heeft eveneens een verslag opgemaakt over de resultaten die aan het eind van het derde jaar van het ALTENER-programma zijn bereikt. Dit verslag zal bij de Raad en het Europees Parlement worden ingediend overeenkomstig artikel 8 van de Beschikking van de Raad van 13 september 1993 (93/500/EEG). Tijdens het tweede jaar van ALTENER II zal een evaluatie van het programma worden ondernomen, zodat een tussentijds verslag over de bereikte resultaten kan worden ingediend voordat een nieuw budgettair kader wordt voorgesteld. 10. GEVOLGEN VOOR DE HUISHOUDELIJKE KREDIETEN De noodzakelijke huishoudelijke middelen worden bij jaarlijks toewijzingsbesluit van de Commissie beschikbaar gesteld; hiertoe behoren de extra personele en financiële middelen die zijn goedgekeurd door de begrotingsautoriteit. 10. 1. Gevolgen voor het aantal posten Het ALTENER-programma ontwikkelt de communautaire strategie voor hernieuwbare energiebronnen; het is het enige communautaire programma dat uitsluitend gericht is op de bevordering van de marktpenetratie van hernieuwbare energiebronnen. De administrateurs die verantwoordelijk zijn voor het technisch beheer van de contracten betreffende proefprojecten, studies, normen, informatieverspreiding en het toezicht op specifieke netwerken zijn tevens belast met het opstellen van de mededelingen van de Commissie, de wetgevingsvoorstellen ter bevordering van de marktpenetratie van hernieuwbare energiebronnen en de uitwerking van en het toezicht en de controle op de communautaire strategie en het actieplan. De procedures en besprekingen in het kader van de voorbereiding van de aan de instellingen van. de Unie toegezonden wetgevingsvoorstellen zijn tijdrovend; circa 30% van het personeel zal zich hiermee bezighouden. De overige 70% is belast met het technisch beheer van de projecten die in het kader van ALTENER worden gesteund (in oktober 1997 lopen er ongeveer 190 contracten). De activiteiten in het kader van ALTENER II betreffen zeven belangrijke energiesectoren: biomassa, kleinschalige waterkracht, windenergie, thermische en FV zonne-energie, zonne-energie in gebouwen en geothermische - locale en regionale energie, alsmede vier onderdelen voor proefprojecten planning, informatie, onderwijs en opleiding, nieuwe financierings- en marktinstrumenten en de ontwikkeling van instrumenten voor de opzet en de follow-up van de evaluatie. infrastructuren voor 25 S9 Voor een goed beheer van het programma is het noodzakelijk dat voor iedere sector ten minste één verantwoordelijke persoon wordt aangewezen, zodat de sectoriële strategiën op adequate wijze kunnen worden ontwikkeld en alle activiteiten naar behoren kunnen worden gevolgd. Soorten posten Aantal personeelsleden voor het beheer van de maatregel vast tijdelijk waarvan duur door gebruikmaking van bestaande middelen binnen het betrokken DG door gebruikmaking van extra middelen of binnen het DG 6 1,5 2 2,5 1 1,5 2GND 2 experts 2 tijdelijke krachten 2 tijdelijke krachten 2GND 2 experts 5 jaar A B C 8,5 2,5 3,5 Ambtenaren of tijdelijke functiona rissen Andere middelen 10. 2 Globale financiële gevolgen in verband met de aanvullende personele middelen De totale extra kosten van het beheer van het programma kunnen dus worden geraamd op: Ambtenaren: 5 x 5 j a a rx 103. 000 ecu x 0. 70 (zie punt 10. 1)= 1. 802. 500 ecu Experts: (AO-1178) 2 x5 jaar x 120. 000 ecu 1. 200. 000 ecu GND (gedetacheerde nationale deskundigen) (AO-1520) 2 x5 jaar x 40. 000 ecu 400. 000 ecu TOTAAL 3. 402. 500 ecu 26 loo 10. 3 Overige huishoudelijke uitgaven in verband met de maatregel Begrotingslijn Bedrag per jaar Berekeningswijze (nr. ) A-1300 Dienstreizen, lokaal vervoer en andere bijkomen- de kosten 130. 000 ECU vergaderingen van contrac- tanten voor alle onderdelen van de acties, follow-up van de projecten A-2510 Vergaderingen voor specifieke HEB's van het Comité voor het kader programma (vier maal per jaar) 108. 000 ECU 900 Ecu x 30 personen x 4 vergaderingen Totaal 238. 000 ECU De globale kosten voor de gehele looptijd van het programma bedragen 238. 000 x 5 = 1. 190. 000 ecu De aangegeven kredieten worden gefinancierd toewijzingen van de beherende diensten van het programma. in het kader van de bestaande 27 1 EUROPESE COMMISSIE à * Tir *r BIJLAGE V VOORSTEL VOOR EEN BESCHIKKING VAN DE RAAD tot vaststelling van een MEERJARENPROGRAMMA TER BEVORDERING VAN DE ENERGIE-EFFICIËNTIE (1998-2002) 102 DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE, Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, inzonderheid op artikel 130 S, lid 1, Gezien het voorstel van de Commissie1, Gezien het advies van het Economisch en Sociaal Comité2, Gezien het advies van het Comité van de Regio's3, Volgens de procedure van artikel 189 C van het Verdrag4 in samenwerking met het Europees Parlement, Overwegende dat artikel 130 R van het Verdrag bepaalt dat één van de doelstellingen van het beleid van de Gemeenschap op milieugebied moet zijn een behoedzaam en rationeel gebruik van natuurlijke hulpbronnen te verzekeren; Overwegende dat bij Beschikking 96/737/EG van 16 december 1996 van de Raad het programma SAVE II ter bevordering van de energie-efficiëntie in de Gemeenschap werd vastgesteld5; Overwegende dat de Raad op 29 oktober 1990 als doelstelling heeft vastgesteld in het jaar 2000 de totale uitstoot van CO2 in de Gemeenschap in haar geheel te stabiliseren op het niveau van 1990, en dat de Raad op zijn vergaderingen van maart en juni 1997 als uitgangspunt voor onderhandelingen met het oog op de bijeenkomst in Kyoto in het kader van het Verdrag inzake Klimaatverandering een vermindering van de broeikasgassen met 7,5% vóór het jaar 2005 en met 15% vóór het jaar 2010 ten opzichte van het emissieniveau van 1990 heeft vastgesteld; Overwegende dat voor het bereiken van een significante daling van de C02-uitstoot in de Gemeenschap een extra inspanning moet worden geleverd, vooral wanneer er rekening mee wordt gehouden dat de door energieverbruik veroorzaakte C02-uitstoot tussen 1995 en 2000 naar verwachting met 5 tot 8% zal toenemen, uitgaande van een normale economische groei, en dat daarom bijkomende maatregelen onontbeerlijk zijn; Overwegende dat bij Beschikking 93/3 8 9/EEG6 een bewakingssysteem voor de uitstoot van CO2 en andere broeikasgassen in de Gemeenschap is ingesteld; _ Overwegende dat de Commissie in haar mededeling van 8 februari 1990 over energie en het milieu energie-efficiëntie heeft aangemerkt als de hoeksteen van toekomstige initiatieven ter vermindering van de negatieve gevolgen van energie voor het milieu; 1 2 3 4 5 PB nr. L 335 van 24. 12. 1996. 6 PBnr. L 167 van 9. 7. 1993, blz. 31. 193 Overwegende dat verbetering van het energiebeheer dringend nodig is om bij te dragen tot de bescherming van hét milieu, de continuïteit van de voorziening en duurzame ontwikkeling; Overwegende dat de Commissie haar opvattingen over de toekomst van het energiebeleid in de Gemeenschap en over de rol van energiebesparende en energie- efficiëntiemaatregelen door middel van het Groenboek van 11 januari 1995 en het Witboek van 13 december 1995 aan de Raad en het Europees Parlement heeft meegedeeld; Overwegende dat in artikel 130 A van het Verdrag is bepaald dat de Gemeenschap haar optreden gericht op de versterking van de economische en sociale samenhang ontwikkelt en vervolgt, en dat zij zich in het bijzonder ten doel stelt de verschillen tussen de ontwikkelingsniveaus van de onderscheiden regio's en de achterstand van de minst begunstigde regio's te verkleinen; dat bij dit optreden aandacht aan energie dient te worden besteed; Overwegende dat bij Beschikking 91/565/EEG7 een communautair programma inzake energie-efficiëntie (SAVE) is vastgesteld dat is gericht op de versterking van de energie-efficiëntie-infrastructuur binnen de Gemeenschap; dat dit programma op 31 december 1995 is afgelopen; Overwegende dat de Gemeenschap het SAVE-programma als een belangrijk element van haar strategie ter vermindering van C02-uitstoot beschouwt; dat in de mededeling van de Commissie van 8 mei 1991 aangaande het optreden van de Europese Gemeenschap op regionaal niveau in het kader van energieprogramma's, de conclusies van de Raad over deze mededeling en de resolutie van het Europees Parlement van 16 juli 1993 is gesteld dat de uit dit programma voortvloeiende activiteiten moeten worden vervolgd, uitgebreid en benut als ondersteuning voor de energiestrategie van de Gemeenschap; dat dit initiatief nu volledig in een nieuw SAVE Il-programma moet worden opgenomen; Overwegende dat bij Besluit 1110/94/EG van het Europees Parlement en de Raad8 een vierde kaderprogramma voor werkzaamheden op het gebied van onderzoek, technologische ontwikkeling en demonstratie is vastgesteld, en dat het energie- efficiëntiebeleid een belangrijk instrument vormt voor het gebruik en de bevordering van de nieuwe energietechnologieën die uit het kaderprogramma voortkomen; dat SAVE II een beleidsinstrument is dat dit programma aanvult; Overwegende dat de Commissie bij het Europees Parlement en de Raad haar voorstellen met betrekking tot het vijfde kaderprogramma voor OTO9 heeft ingediend; 7 PBnr. L 307 van 8. 11. 1991, blz. 34. 8 PB nr. L 126 van 18. 5. 1994, blz. 1. 9 COM(97). 104 Overwegende dat het SAVE Il-programma erop gericht is de energie-intensiteit van de eindvraag te verbeteren met een extra procentpunt per jaar bovenop het percentage dat anders zou zijn gehaald; Overwegende dat de Raad tijdens zijn zitting van 15 en 16 december 1994 heeft verklaard dat de beoogde stabilisatie van de C02-uitstoot slechts kan worden verwezenlijkt door een gecoördineerd pakket van maatregelen voor verbetering van de energie-efficiëntie en een rationeler energiegebruik, op basis van vraag en aanbod op alle niveaus van de productie, de omzetting, het vervoer en het verbruik van energie, alsmede voor het gebruik van duurzame energiebronnen, en dat de lokale programma's voor energiebeheer tot die maatregelen behoren; Overwegende dat het Europees Parlement in zijn resolutie over het Groenboek van de Commissie over het energiebeleid heeft verzocht om het formuleren van doelstellingen en een gemeenschappelijk programma voor energie-efficiëntie en besparingen en voor energiebronnen die verenigbaar zijn met de doelstellingen inzake de uitstoot van broeikasgassen, zoals overeengekomen in Rio de Janeiro (1992) en Berlijn (1995); dat het daarbij heeft opgeroepen tot de instelling van een SAVE Il-programma en de verwachting heeft uitgesproken dat de Commissie concreet aangeeft welke rol zij denkt te spelen bij energiebesparingen en -efficiëntie door het creëren van concrete projecten; Overwegende dat een verhoogde energie-efficiëntie een gunstige uitwerking zal hebben op zowel het milieu als de continuïteit van de energievoorziening, die een mondiale dimensie hebben; dat derhalve een hoge mate van internationale samenwerking nodig is om tot de gunstigste resultaten te komen; Overwegende dat tot het jaar 2000 tussen 180 en 200 miljoen ton aan C02-uitstoot kan worden vermeden door een extra verbetering van de energie-intensiteit van de eindvraag met 5% ten opzichte van de normale verwachtingen; Overwegende dat het SAVE Il-programma een belangrijk en noodzakelijk instrument is ter bevordering van meer energie-efficiëntie; Overwegende dat er, teneinde doublures te voorkomen en synergie te bewerkstelligen, bij de toepassing van het programma voor nauwe samenwerking moet worden gezorgd met andere communautaire programma's die rechtstreeks met de bevordering van energie-efficiëntie te maken hebben; ~~ Overwegende dat het uit politiek en economisch oogpunt wenselijk is het SAVE Il- programma open te stellen voor de geassocieerde landen van Midden- en Oost-Europa (LMOE), overeenkomstig de conclusies van de bijeenkomst van de Europese Raad in juni 1994 in Kopenhagen, en zoals aangegeven in de in mei 1994 door de Commissie bij de Raad ingediende mededeling dienaangaande, alsmede voor de geassocieerde Middellandse-Zeelanden en Cyprus; Overwegende dat de Commissie, om te waarborgen dat de communautaire steun efficiënt wordt gebruikt, erop zal toezien dat projecten vooraf grondig worden beoordeeld en de voortgang en de resultaten van de gesteunde projecten stelselmatig worden getoetst en geëvalueerd; 105 Overwegende dat een meerjarenkaderprogràmma voor acties in de energiesector ten uitvoer wordt gelegd, HEEFT DE VOLGENDE BESCHIKKING VASTGESTELD: Artikel 1 1. De Gemeenschap legt binnen het kaderprogramma voor energie een specifiek meerjarenprogramma ten uitvoer voor de voorbereiding en uitvoering van op optimale rentabiliteit gerichte maatregelen en acties ter bevordering van de energie-efficiëntie in de Gemeenschap. De algemene doelstellingen van dit programma zijn: a) het stimuleren van energie-efficiëntiemaatregelen in alle sectoren; b) het aanmoedigen van investeringen in energiebehoud door verbruikers uit de particuliere en de overheidssector en door de industrie; c) het creëren van voorwaarden om de energie-intensiteit van het eindverbruik te verbeteren. 2. De financiële steun van de Gemeenschap wordt verleend in het kader van het "SAVE Il-programma ter bevordering van de energie-efficiëntie in de Gemeenschap", hierna "programma" genoemd, voor acties die onder de doelstellingen van deze beschikking vallen. Artikel 2 In het kader van het programma worden de volgende categorieën acties en maatregelen met betrekking tot energie-efficiëntie gefinancierd: a) studies en soortgelijke acties, die gericht zijn op de tenuitvoerlegging en voltooiing van communautaire maatregelen (zoals vrijwillige overeenkomsten, opdrachten aan normalisatie-instituten, gezamenlijke aankopen en wetgeving) ter verbetering van de energie-efficiëntie, studies over de gevolgen van energieprijzen voor de energie-efficiëntie en studies die erop gericht zijn energie-efficiëntie tot cnTerium te maken in het kader van programma's van de Gemeenschap; b) gerichte sectoriële proefprojecten om het tempo van investeringen in energie- efficiëntie op te voeren en/of gedragspatronen met betrekking tot energiegebruik te verbeteren; deze projecten moeten worden uitgevoerd door organisaties of openbare en particuliere ondernemingen alsmede via bestaande netten of tijdelijke groeperingen van organisaties en/of ondernemingen die de gehele Gemeenschap bestrijken en die gevormd zijn met het oog op de verwezenlijking van de projecten; c) door de Commissie voorgestelde maatregelen ter bevordering van de uitwisseling van ervaring, waarmee de coördinatie van de activiteiten op internationaal, 106 communautair, nationaal, voorzieningen voor informatieverspreiding kan worden verbeterd; regionaal en plaatselijk niveau door passende d) dezelfde maatregelen als onder c), maar niet voorgesteld door de Commissie; e) f) toetsing van de vorderingen op het gebied van de energie-efficiëntie in de Gemeenschap en in de individuele lidstaten, en doorlopende evaluatie en toetsing van acties en maatregelen in het kader van het programma; specifieke acties ten gunste van het energiebeheer op regionaal en stedelijk niveau en van een grotere samenhang tussen de lidstaten en regio's op het gebied van energie-efficiëntie. Artikel 3 1. Alle kosten in verband met de in artikel 2, onder a), c) en e), genoemde acties en maatregelen komen laste van de algemene begroting van de Europese Gemeenschappen. ten 2. De financiële bijdrage voor de in artikel 2, onder b), d) en f), genoemde acties en maatregelen beloopt maximaal 50% van de totale kosten. 3. Voor de rest van de financiering van de in artikel 2, onder b), d) en f), genoemde acties en maatregelen kan gebruik worden gemaakt van overheidsmiddelen of particuliere middelen of een combinatie van beide. Artikel 4 (1) (2) De uitvoering van het programma vangt aan op 1 januari 1998 en eindigt op 31 december 2002. De jaarlijkse kredieten worden door de begrotingsautoriteit toegestaan binnen de grenzen van de financiële vooruitzichten. Artikel 5 1. De Commissie draagt zorg voor de financiële uitvoering van het programma. De Commissie waarborgt tevens dat acties uit hoofde van dit programma worden onderworpen aan een beoordeling vooraf, toezicht, en een evaluatie achterafpiierbij wordt na voltooiing van het project ook beoordeeld wat de effecten zijn, hoe de uitvoering verlopen is en of de oorspronkelijke doelstellingen zijn gehaald. 2. De geselecteerde begunstigden brengen om de zes maanden en na voltooiing van een project verslag uit aan de Commissie. 3. Jaarlijks worden de voorwaarden en richtsnoeren bepaald die voor alle in artikel 2 genoemde acties en maatregelen als criterium dienen voor de steun; hierbij wordt rekening gehouden met: de criteria kosteneffectiviteit, potentiële besparingen en gevolgen voor het milieu, meer bepaald beperking van de C02-uitstoot; 1 07 de lijst van prioriteiten als bedoeld in artikel 7; de samenhang tussen de lidstaten op het gebied van de energie-efficiëntie. Het comité van artikel 6 assisteert de Commissie bij het bepalen van deze voorwaarden en richtsnoeren. Artikel 6 Voor de uitvoering van het programma wordt de Commissie bijgestaan door het comité van artikel 4 van de beschikking van de Raad tot vaststelling van een meerjarenprogramma voor maatregelen in de energiesector. Artikel 7 De Commissie stelt jaarlijks een lijst op van prioriteiten voor financiering in het kader van het programma. In die lijst wordt op basis van jaarlijks door elke lidstaat in beknopte vorm verstrekte informatie rekening gehouden met de complementariteit tussen SAVE II en de nationale programma's. De gebieden waar deze complementariteit het grootst is krijgen prioriteit. Het comité van artikel 6 assisteert de Commissie bij het opstellen van deze lijst van prioriteiten. Artikel 8 1. Na elk toepassingsjaar van het programma dient de Commissie bij het Europees Parlement en de Raad een voortgangsverslag in dat eventueel vergezeld gaat van voorstellen voor wijzigingen van overeenkomstig artikel 5, lid 3, aangenomen richtsnoeren, die in het licht van het resultaat van het voorgaande jaar nodig worden geacht. 2. Na het derde toepassingsjaar van het programma dient de Commissie bij het Europees Parlement en de Raad een verslag in over de op het niveau van de Gemeenschap of van de lidstaten genomen enèrgie-efficiëntiemaatregelen en de daarmee bereikte resultaten, met name wat betreft de in artikel 1 aangegeven doelstellingen. Dit verslag gaat eventueel vergezeld van voorstellen voor wijzigingen in het programma die in het licht van die resultaten nodig worden geacht. __ 3. Na afloop van het programma voert de Commissie een algehele beoordeling* uit van de met de toepassing van deze beschikking bereikte resultaten en van de samenhang tussen nationale en communautaire activiteiten. Zij brengt daarover verslag uit aan het Europees Parlement, de Raad, het Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's, en vermeldt daarbij in het bijzonder in hoeverre de in artikel 1 aangegeven doelstelling is bereikt. Artikel 9 Het programma staat open voor deelname van de geassocieerde landen van Midden- en Oost-Europa overeenkomstig de voorwaarden, inclusief financiële regelingen, die in de aanvullende protocollen bij de associatieovereenkomsten worden gesteld 108 O betreffende de deelname aan communautaire programma's. Dit programma wordt op basis van aanvullende kredieten opengesteld voor deelname van Cyprus, volgens dezelfde regels als die welke ten aanzien van de EVA-landen worden toegepast, volgens met deze landen overeen te komen procedures. Artikel 10 Deze beschikking annuleert en vervangt Beschikking (EG) nr. 96/73 7/EG van de Raad van 16 december 1996. Deze beschikking is gericht tot de lidstaten. Artikel 11 Gedaan te Brussel, Voor de Raad De voorzitter 109 FINANCIEEL MEMORANDUM 1. TITEL VAN DE MAATREGEL ' Energie-efficiëntie SAVE- Een nieuwe maatregel om te komen tot een grotere energie-efficiëntie in de Europese Unie. 2. BEGROTINGSLIJN B4. 1031 3. JURIDISCHE GRONDSLAG Artikel 130 S, lid 1, van het EG-Verdrag. Beschikking 91/565/EG van de Raad van 29 oktober 1991 (PB nr. L307 van 8. 11. 1991, blz. 34). Programma SAVE I. Beschikking 96/737/EG van de Raad van 16 december 1996 (PB nr. L335 van 24. 12. 1996, blz. 50). Programma SAVE II. Voorstel voor een beschikking van de Raad tot vaststelling Van een kaderprogramma voor acties in de energiesector. 4. OMSCHRIJVING VAN DE MAATREGEL 4. 1. Algemene doelstelling van de maatregel De algemene doelstelling van de maatregel bestaat erin bij te dragen tot het versterken van de initiatieven van de lidstaten met betrekking tot energie- efficiëntie. Daarbij wordt ernaar gestreefd in het jaar 2010 een uiteindelijke energiebesparing van 100 miljoen toe per jaar te realiseren, hetgeen neerkomt op een daling van het uiteindelijke energieverbruik met 12% en een verlaging van de C02-uitstoot met meer dan 15% ten opzichte van 1990. Zolang op het niveau van de Europese Unie geen aangepaste fiscale maatregel wordt aangenomen, blijft het gedeelte energie-efficiëntie / SAVE van het kaderprogramma één van de weinige communautaire instrumenten waarvan nog een noemenswaardige bijdrage aan de beoogde vermindering van de C02-uitstoot in het jaar 2010 mag worden verwacht. De omvang van deze bijdrage is rechtstreeks afhankelijk van de voortvarendheid waarmee de uitvoering van dit programma ter hand wordt genomen. Aangezien het ernaar uitziet dat de regelgevende initiatieven in het kader van het SAVE-programma beperkt van opzet zullen zijn, verdient het aanbeveling de andere categorieën acties waarin het programma voorziet meer gewicht te geven. Om deze redenen en gezien de uitbreiding van het aantal lidstaten lijkt een aanzienlijk hoger budget noodzakelijk om de doelstellingen van het programma te realiseren. 110 Bij de uitvoering van SAVE I en II is duidelijk gebleken dat naarmate de acties dichter bij het niveau van de consument plaatsvonden, de effectiviteit daarvan groter was. 4. 2. Looptijd van de maatregel De maatregel heeft een looptijd van vijfjaar, van 1 januari 1998 tot en met 31 december 2002. 5. INDELING VAN DE UITGAVEN EN ONTVANGSTEN Niet-verplichte uitgaven/gesplitste kredieten. 6. AARD VAN DE UITGAVEN EN ONTVANGSTEN Het programma voorziet in zes categorieën acties: a) van studies en soortgelijke acties, die gericht zijn op de tenuitvoerlegging en voltooiing vrijwillige communautaire maatregelen overeenkomsten, opdrachten aan normalisatie-instituten, gezamenlijke aankopen en wetgeving) ter verbetering van de energie-efficiëntie, studies over de gevolgen van energieprijzen voor de energie-efficiëntie en studies die erop gericht zijn energie-efficiëntie tot criterium te maken in het kader van programma's van de Gemeenschap; (zoals b) gerichte sectoriële proefprojecten om het tempo van de investeringen in energie-efficiëntie op te voeren en/of gedragspatronen met betrekking tot energiegebruik te verbeteren; deze projecten moeten worden uitgevoerd door organisaties of openbare en particuliere ondernemingen evenals via bestaande netten of tijdelijke groeperingen van organisaties en/of ondernemingen die de gehele Gemeenschap bestrijken en die gevormd zijn met het oog op de verwezenlijking van de projecten; c) door de Commissie voorgestelde maatregelen ter bevordering van de uitwisseling van ervaring, waarmee de coördinatie van de activiteiten op internationaal, communautair, nationaal, regionaal en plaatselijk niveau door passende voorzieningen voor informatieverspreiding kan worden verbeterd; d) dezelfde maatregelen als onder c), maar voorgesteld door andere instellingen dan de Commissie, zoals universiteiten, openbare en particuliere instellingen, energieagentschappen, consultanten, enz. ; e) f) toetsing van de vorderingen op het gebied van de energie-efficiëntie in de Gemeenschap en in de individuele lidstaten, en doorlopende evaluatie en toetsing van acties en maatregelen in het kader van het programma; specifieke acties ten gunste van het energiebeheer op regionaal en stedelijk niveau en van een grotere samenhang tussen de lidstaten en regio's op het gebied van energie-efficiëntie. 1 i De uitgaven voor de in de punten a), c) en e) bedoelde acties worden voor 100% gesubsidieerd. Van de totale kosten voor de in de punten b), d) en f) bedoelde steunacties voor de lidstaten wordt in het kader van de cofinanciering 30 a 50% gesubsidieerd. De acties die worden geselecteerd worden ondergebracht indicatief meerjarenprogramma in het kader waarvan jaarlijks prioriteiten en actieplannen worden vastgesteld. in een Programma's worden beoordeeld door een raadgevend comité dat is samengesteld uit vertegenwoordigers van de lidstaten. Voor elke financiering wordt een contract gesloten tussen de Commissie en de persoon die verantwoordelijk is voor de coördinatie van de gefinancierde actie. 7. FINANCIËLE GEVOLGEN De voorgestelde bedragen zijn onderworpen aan de momenteel geldende beperkingen voor de financiële vooruitzichten. Bij de vaststelling van de volgende financiële vooruitzichten kan de financiering van de prioritaire acties voor energie-efficiëntie worden herzien. De voorgestelde indicatieve begroting bedraagt 68. 4 miljoen ecu. 7. 1. Wijze van berekening van de kosten van de maatregel De wereldwijde klimaatverandering vormt een grote uitdaging voor ons allen. Ter voorbereiding van de derde conferentie van de partijen bij het Raamverdrag van de Verenigde Naties inzake klimaatverandering in december 1997 in Kyoto, heeft de Raad een onderhandelingsstandpunt vastgesteld waarin wordt bepaald dat de industrielanden de uitstoot van de belangrijkste broeikasgassen in 2010 met 15% moeten verlagen en in 2005 met ten minste 7,5% ten opzichte van 1990. De huidige tendens van de uitstoot, gebaseerd op het huidige beleid en de thans geldende maatregelen, wijst op een toename van de C02-uitstoot met ongeveer 8% in 2010, wat betekent dat het in feite nodig kan zijn een reductie van 23% te bereiken. Op diverse beleidsterreinen zal een grote inspanning nodig zijn, met name wat betreft de productie en het gebruik van energie, zoals uiteengezet in een recente mededeling van de Commissie over klimaatverandering, de Europese benadering voor Kyoto. SAVE II staat voor Specific Actions for Vigorous Energy Efficiency. Het werd door de Europese Raad goedgekeurd op 16 december 1996 (96/73 7/EEG) als één van de drie grote programma's van de Unie voor het bevorderen van energie-efficiëntie. De twee andere programma's, JOULE en THERMIE, zijn op technologie gericht en bestrijken het hele spectrum van onderzoek tot demonstratie en verspreiding van energietechnologie, waarvan energie-efficiëntie slechts één van de gestimuleerde gebieden is. SAVE is het enige communautaire programma dat uitsluitend op het verbeteren van de energie-efficiëntie is gericht. 7. 1. 1. Studies en aanverwante acties die gericht zijn op de tenuitvoerlegging en voltooiing vrijwillige communautaire maatregelen overeenkomsten, opdrachten aan normalisatie-instituten, samenwerking bij aankoop en wetgeving) ter verbetering van de energie-efficiëntie, studies (zoals van 1 O -i- Kj over de gevolgen van energieprijzen voor de energie-efficiëntie en studies die erop gericht zijn energie-efficiëntie tot criterium te maken in het kader van programma's van de Gemeenschap. Tijdens de studies moeten de noodzakelijke technische dossiers worden opgesteld voor het ontwikkelen van efficiënte normen op het gebied van energie-efficiëntie en van eventuele wetgevende activiteiten. Er zijn een en aantal werkzaamheden op het gebied van apparatuurnormen vastgesteld, maar de inspanning moet worden voortgezet. Alleen al de richtlijn rendementseisen verwarmingsketels (92/42/EEG) leidt tot besparingen die tot 1 miljard ecu kunnen gaan (met een jaarlijkse energiebesparing van meer dan 11 miljoen ton olie-equivalent tot het jaar 2010 voor 12 lidstaten). De in de hiernavolgende tabel vermelde bedragen zijn gebaseerd op ramingen die uitgaan van de ervaring van de laatste jaren. Er wordt geraamd dat er ongeveer 30 studies met een gemiddelde kostprijs van 200. 000 ecu per studie nodig zijn om de SAVE- activiteiten voort te zetten op de volgende gebieden: etiketterings- • Gebouwen, vervoer, vraagbeheer • Warmtekrachtkoppeling • Etikettering van apparaten en efficiëntienormen voor het eindgebruik van energie in de Europese Gemeenschap • Vrijwillige overeenkomsten • Internationale efficiëntienormen voor het eindgebruik van energie • Studies die leiden tot andere wetgevende acties • Acties die erop gericht zijn energie-efficiëntie tot criterium te maken in het kader van de bestaande strategische programma's van de EU Deze activiteit heeft zich samen met de communautaire programma's ontwikkeld. Programma's zoals VALOREN (dat nu opgenomen is in INTERREG), dat door het Europees Ontwikkelingsfonds werd gefinancierd, hebben een enorm potentieel wat energie-efficiëntie als middel voor regionale ontwikkeling betreft. Op deze zeer positieve ervaring moet worden voortgebouwd. 7. 1. 2. Gerichte sectoriële proefprojecten Eind 1997 zullen ongeveer 350 sectoriële proefprojecten steun hebben ontvangen van SAVE. Er werd vooral aandacht besteed aan onderwijs en opleiding, informatie, geïntegreerde hulpbronnenplanning, vervoer, gebouwen, warmtekrachtkoppeling, en monitoring en targeting. Deze internationale projecten omvatten waarbij activiteit zal meer verscheidene lidstaten betrokken zullen zijn. De ervaring toont aan dat, aangezien de jaarlijkse S AVE-begroting beperkt is, elk jaar slechts 20% 113 van de voorstellen ondanks hun hoge kwaliteit worden goedgekeurd. Op basis van de ervaring van de laatste zes jaar bedraagt de gemiddelde kostprijs van een proefproject 100. 000 ecu. Voor gerichte acties waaraan meerdere lidstaten deelnemen zal de kostprijs waarvan wordt uitgegaan worden verhoogd tot gemiddeld 200. 000 ecu per project. Voor een totale begroting van 28 miljoen ecu over vijfjaar kunnen 140 projecten worden gesteund in alle lidstaten of 9 proefprojecten per lidstaat. 7. 1. 3. Informatieverspreiding De informatieverstrekking aan de consument speelt een belangrijke rol bij de bewustmaking van het publiek om tot een beter consumptiegedrag op het gebied van energie te komen. Hoewel de meeste SAVE- projecten opgenomen zijn in de CORDIS-databank, die via het world wide web kosteloos openstaat voor het grote publiek, moeten meer informatie-activiteiten worden ondernomen om meer bekendheid te geven aan de resultaten van de activiteiten in het kader van het programma en de lidstaten te attenderen op vraagstukken op het gebied van energie-efficiëntie. Deze actie zou worden uitgevoerd in nauwe coördinatie met de resultaten van de in het kader van het SAVE- programma ontwikkelde initiatieven. Op basis van de ervaring van de voorbije jaren en op de behoefte aan informatieverspreiding in alle lidstaten wordt uitgegaan van een budget van 9,1 miljoen ecu. Daarvan is ongeveer 45% bestemd voor activiteiten die door de Commissie worden voorgesteld, zoals conferenties, websites, databanken, bijeenkomsten van contractanten, publicaties, enz. , en 55% voor informatie-activiteiten die door derden worden voorgesteld en medegefinancierd, zoals nationale energie-agentschappen, consultanten, universiteiten, enz. 7. 1. 4. Monitoring van de vorderingen op het gebied van energie-efficiëntie op nationaal en communautair niveau en evaluatie en monitoring van acties en maatregelen in het kader van het programma In het kader van SAVE werden een aantal belangrijke analyse instrumenten ontwikkeld. Daartoe behoren de ontwikkeling van energie- indicatoren die nuttig zijn voor het vergelijken van de energie-efficiëntie tussen de lidstaten in verschillende sectoren, de uitbreiding van het MURE II-model tot beleidsacties op het gebied van energie-efficiëntie, een databank over de SAVE-initiatieven van de lidstaten en de ontwikkeling van een gebruiksvriendelijke methode voor de uitsplitsing van informatie over energie-intensiteit teneinde de specifiek aan energie- efficiëntie verbonden voordelen in een duidelijk licht te stellen. Deze activiteiten moeten worden voortgezet en worden uitgebreid tot de LMOE en Cyprus teneinde de vorderingen op het gebied van energie- efficiëntie in Europa te monitoren, wat bijzonder belangrijk is in de context van de Europese verbintenissen op milieugebied. De evaluatie van SAVE-proefprojecten en van het programma in zijn geheel zal in de 114 komende jaren een prioriteit zijn, zodat kan worden voldaan aan de eisen van de andere Europese instellingen. De verdere ontwikkeling en aanpassing van de voornoemde instrumenten kost ongeveer 200. 000 ecu per jaar. Hierbij komt nog het monitoren van de vorderingen op het gebied van energie-efficiëntie in de kandidaat lidstaten. De monitoring van deze vorderingen op het gebied van energie-efficiëntie en de evaluatie van alle SAVE-activiteiten zullen in de komende 5 jaar 2,5 miljoen ecu kosten. 7. 1. 5. Specifieke acties ten gunste van het energiebeheer op regionaal en stedelijk niveau en van een grotere samenhang tussen de lidstaten en regio's op het gebied van energie-efficiëntie. energiebeheer, die als belangrijkste Via deze actie wordt steun verleend aan plaatselijke overheden in regio's, op eilanden en in steden om hen te helpen bij het oprichten van bureaus voor taak de tenuitvoerlegging van regionale en lokale beleidsmaatregelen voor een optimaal energiegebruik zullen hebben. Zo draagt het programma bij aan de integratie van energie in de lokale plannen voor duurzame ontwikkeling en aan de lokale en regionale milieu-inspanningen. De oprichting van lokale energiebureaus en de verbetering van de samenwerking tussen de plaatselijke, regionale en nationale overheden moet worden voortgezet om de plaatselijke overheden voor de problematiek te interesseren en de band tussen energie-efficiëntie en milieubescherming te verbeteren. Uit de ervaring van de voorbije jaren blijkt dat de steun aan een lokaal energiebureau ongeveer 175. 000 ecu bedraagt voor drie jaar, wat betekent dat met het bedrag van 22,8 miljoen ecu 130 lokale bureaus kunnen worden opgericht, d. i. gemiddeld 9 per lidstaat. In de Unie is er een potentieel van 1600 lokale bureaus voor energiebeheer voor steden met meer dan 100. 000 inwoners. Tot nu toe heeft de Commissie bijgedragen aan de oprichting van 140 bureaus. Deze fase moet als een proeffase worden beschouwd. Nu reeds blijkt dat naarmate de voordelen voor plaatselijke overheden duidelijker worden, steeds meer dergelijke overheden hun eigen lokaal bureau voor energiebeheer willen oprichten. 115 7. 2. Uitsplitsing per onderdeel van de maatregel (in miljoen ecu) De beschikbare middelen worden jaarlijks vastgesteld door de Begrotingsautoriteit. Ait. 2 activiteiten 1998 1999 2000 2001 2002 Totaal in miljoen ecu 1 2 3 4 5 6 studies en soortgelijke acties die gericht zijn op de tenuitvoerlegging en voltooiing van communautaire maatregelen ter verbetering van de energie-efficiëntie gerichte sectoriële proefprojecten informatieverspreiding (door de Commissie voorgesteld) 1,0 1,0 1,4 1,3 1,3 6,0 5,0 1,0 5,0 1,0 5,5 1,0 6,2 0,6 6,3 0,5 28,0 4,1 informatieverspreiding voorgesteld) (door derden 1,0 1,0 1,0 1,0 1,0 5,0 toetsing van de vorderingen op het gebied van de energie-efficiëntie in de Gemeenschap en in de individuele lidstaten, en doorlopende acties en evaluatie maatregelen in het kader van het programma toetsing van en 0,5 0,5 0,5 0,5 0,5 2,5 specifieke acties ter verbetering van het energiebeheer van regio's en steden en van de samenhang tussen lidstaten en tussen regio's met betrekking tot energie-efficiëntie 4,0 4,3 4,5 5 5 22,8 7 Totaal 12,5 12,8 13,9 14,6 14,6 68,4 7. 3. Huishoudelijke uitgaven voor studies, deskundigen, vergaderingen, enz. in deel B Uitsplitsing - Studies (gespecificeerde acties onder artikel 2a)* - Vergaderingen van deskundigen en beoordelaars (voor alle acties onder artikel 2) - Conferenties en congressen (gespecificeerde acties onder - Informatie en publicatie TOTAAL 7. 4. Tijdschema voor vastleggingskredieten in miljoen ecu Begroting 0,050 0,025 0,025 _0,150 0,250 1998 12,5 1999 12,8 2000 13,9 2001 14,6 20002 14,6 in miljoen ecu TOTAAL 68,4 1 1G 8. BEPALINGEN IN DE VOORGESTELDE MAATREGEL OM BEDROG TEGEN TE GAAN (EN RESULTATEN VAN DE TOEPASSING DAARVAN) De betalingen in het kader van de contracten geschieden op basis van de reële uitgaven en na controle (behalve in het geval van studies, waarvoor een vast tarief geldt en waarvoor pas wordt betaald na goedkeuring van de resultaten). 9. GEGEVENS VOOR DE KOSTEN-BATENANALYSE 9. 1. Specifieke doelstellingen van de in het kader van het kaderprogramma voor energie te ondernemen acties (1998-2002). Energie-efficiëntie SAVE Het programma SAVE II is erop gericht de energie-intensiteit van de eindvraag in de EU te verbeteren met een extia procentpunt per jaar bovenop het percentage dat anders zou zijn gehaald. Doelgroep van de maatregel Openbare en particuliere instanties; universiteiten, nationale, regionale en stedelijke instanties voor bevordering van energie-efficiëntie; alle bij de bevordering van energie-efficiëntie betrokken sectoren (bv. consultanten, fabrikanten van huishoudelijke apparatuur, verwarmingsinstallateurs, architecten, enz. ) en indirect dus de hele bevolking van de Europese Unie. 9. 2. Motivering van de maatregel Kosten Voor een permanente jaarlijkse energiebesparing van 1 ton olie-equivalent (toe) is een investering van gemiddeld 1. 000 ecu vereist. De beoogde besparing van 100 miljoen toe per jaar komt dus neer op een investering van circa 100 miljard ecu. De financiering van een dergelijk bedrag uit de middelen van de Europese Unie en van de lidstaten is uitgesloten. De enige mogelijkheid is zelfstandige financiering door alle betrokken ondernemingen, binnen een communautair kader. De Commissie draagt alleen bij in de financiering van acties met een objectief aantoonbare meerwaarde. Neveneffecten __ De door SAVE ondersteunde projecten voldoen aan de volgende criteria: een bijdrage leveren aan de vermindering van de energie-intensiteit, een aanzienlijke bijdrage leveren aan de bescherming van het milieu en aan de beheersing van het broeikaseffect; een wereldwijd stabiliserend effect hebben op de energieprijzen; - - gunstig zijn voor de betalingsbalans van de Europese Unie; 117 de concurrentiepositie van de Europese industrie op de wereldmarkt verbeteren; de continuïteit van de voorziening van de Europese Unie vergroten en de kwetsbaarheid van de EU voor verstoringen van de energiemarkt verminderen; de interne markt en de economische en sociale samenhang versterken. Daarnaast bevordert de beschikbaarheid van zeer energie-efficiënte technologieën de technologieoverdracht naar derde landen en draagt zij zo bij tot een beter hulpbronnenbeheer en een betere bescherming van het milieu op mondiaal niveau. Wetgeving en normalisatie leveren het sterkste multiplicatoreffect op. Dit effect is ook aanzienlijk bij energie-efficiëntienormen. Bij de overige medegefinancierde acties bedraagt het multiplicatoreffect ten minste 2 of 3. 9. 3. Het volgen en evalueren van de maatregel Geselecteerde prestatie-indicatoren vermindering van de C02-uitstoot; verbetering van de energie-intensiteit in de Gemeenschap; aantal voorgestelde maatregelen dat wordt goedgekeurd en in nationale maatregelen wordt vertaald; aantal mandagen/jaren dat wordt besteed aan opleidingsactiviteiten; aantal computerapplicaties en databanken dat ter beschikking van het publiek wordt gesteld; aantal conferenties, seminars, nieuwsbrieven en andere publicaties dat wordt verzorgd. Geplande evaluatiemethoden en -frequentie De Commissie evalueert voortdurend cle ontwikkelingen op het gebied van energie-intensiteit in de lidstaten en dient op gezette tijden een verslag in bij de Raad. Tevens brengt de Commissie doorlopend verslag uit bij het raadgevend comité van SAVE, dat is samengesteld uit vertegenwoordigers van de lidstaten en viermaal per jaar bijeenkomt. De Commissie zal een evaluatie laten uitvoeren door een groep Onafhankelijke deskundigen. Hun verslag zal worden toegestuurd aan de Raad en het Europees Parlement, overeenkomstig artikel 7 van bijgaand voorstel voor een beschikking van de Raad. 118 Bij deze evaluatie moeten ook de volgende aspecten worden bekeken; de vroegere en huidige oriëntatie van het programma, teneinde de mogelijkheden voor verbetering na te gaan; de relatie tussen de uitgaven waarvoor betalingsverplichtingen zijn aangegaan en de behaalde resultaten; de punten waarop sprake is van daadwerkelijke of potentiële complementariteit tussen deze programma's en de overige communautaire instrumenten. 10. GEGEVENS VOOR DE HUISHOUDELIJKE UITGAVEN De nodige huishoudelijke middelen zullen beschikbaar worden gesteld bij jaarlijks besluit van de Commissie inzake de toewijzing van de middelen, waarbij met name rekening wordt gehouden met de extra personeelsleden en bedragen die door de begrotingsautoriteit zijn goedgekeurd. 10. 1 Gevolgen voor het aantal personeelsleden huishoudelijke SAVE is een programma dat samenhangt met de strategie inzake energie- efficiëntie van de EU en is het enige communautaire programma dat uitsluitend is toegespitst op de verbetering van de energie-efficiëntie. De ambtenaren die de contracten voor proefprojecten of studies behandelen, stellen tegelijkertijd mededelingen en wetsvoorstellen op met betrekking tot de energie-efficiëntie van geïntegreerde en hulpbronnenplanning, warmtekrachtkoppeling, enz. De procedures en de bespreking van de wetsvoorstellen in alle Europese instellingen nemen heel wat tijd in beslag. Uit ramingen blijkt dat 30% van de tijd wordt besteed aan het opstellen en volgen van de bovenvermelde maatregelen. De overige 70% van de tijd wordt besteed aan het beheer van de SAVE-contracten (in oktober 1997 162 lopende contracten). verwarmingsketels, apparaten In het kader van SAVE worden activiteiten uitgevoerd in tien sectoren, namelijk gebouwen, vervoer, industrie, informatie en opleiding, vraagbeheer en financiering door derden, huishoudelijke apparaten, warmtekrachtkoppeling en het beleid inzake energie-efficiëntie. Elke sector in het kader van de strategie voor energie-efficiëntie en de follow-up van de ermee samenhangende activiteiten moeten door één persoon worden behandeld. 10 119 Soorten posten Aantal personeelsleden voor het beheer van de maatregel waarvan duur vast tijdelijk met gebruik making van aanvullende middelen met gebruikmaking van de bestaande middelen van het DG of de betrokken dienst Ambtenaren A of tijdelijke B functionarissen C 8,0 3,0 4,0 6,5 2,0 3,0 Andere middelen 3,0 GND* 3,0 GND* 2,0 deskun digen 1,5 uitzend krachten 3,0 uitzend krachten 5 jaar 5 jaar 1,5 1,0 1,0 2,0 deskun digen 1,5 uitzend krachten * GND = gedetacheerde nationale deskundigen. 10. 2 Financiële gevolgen van het aantrekken van extra medewerkers De totale extra kosten voor de administratie van het programma kunnen dan ook worden geraamd op: Ambtenaren: 3,5 x 5 jaar x 103. 000 ecu x 0,70 (zie par. 10. 1) = 1. 261. 750 ecu Deskundigen (A0-1178): 2 x5 jaar x 120. 000 ecu = 1. 200. 000 ecu Uitzendkrachten (A0-1175): 1,5 x 5 jaar x 80. 000 ecu = 600. 000 ecu Totaal 3. 061. 750 ecu 11 120 10. 3. Andere huishoudelijke uitgaven in verband met de maatregel Begrotingslijn Bedrag per jaar Wijze van berekening (nr. en titel) A-1300 dienstreizen, lokaal vervoer en andere bijkomende kosten 0,100 miljoen ecu A-2510 Specifieke vergaderingen "energie- efficiëntie" (viermaal per jaar) en vergaderingen van het comité "etikettering" (viermaal per jaar) binnen het Q 216 milioen ecu Comité van het Kaderprogramma Totaal 0,316 miljoen ecu Follow-up van de contracten*, van de lokale agentschappen**, Vergaderingen van de contractanten, deelneming aan door SAVE georganiseerde informatie- activiteiten, enz. * * * 900 ecu/persoon x 30 personen x 8 vergaderingen * In oktober 1997 waren er 162 lopende SAVE-contracten. ** Tot gesubsidieerd. in oktober 1997 werden er 140 lokale agentschappen door SAVE *** SAVE moet de betrokken milieus informeren over de goedgekeurde wetgevende maatregelen op het gebied van energie-efficiëntie (richtlijnen inzake etikettering, energie-efficiëntie van huishoudelijke apparaten, nieuwe WKK-strategie, enz. ). De totale kosten voor de hele duur van het programma bedragen: 0,316 x 5 jaar =1,58 miljoen ecu De aangegeven kredieten worden gefinancierd uit de bestaande toewijzingen van de diensten die het programma beheren. 12 121 EUROPESE COMMISSIE BIJLAGE VI VOORSTEL VOOR EEN BESCHIKKING VAN DE RAAD tot vaststelling van een MEERJARIG PROGRAMMA VAN TECHNOLOGISCHE ACTIES TER STIMULERING VAN EEN SCHOON EN EFFICIËNT GEBRUIK VAN VASTE BRANDSTOFFEN (1998-2002) DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE, Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, inzonderheid op artikel 235, Gezien het voorstel van de Commissie1, Gezien het advies van het Europees Parlement2, Gezien het advies van het Economisch en Sociaal Comité, Gezien het advies van het Raadgevend Comité EGKS, Gezien het advies van het Comité van de Regio's, Gelet op het Witboek over het energiebeleid, waarin concurrentievermogen, milieuzorg, continuïteit van de voorziening en instandhouding van de werkgelegenheid als doelstellingen van het energiebeleid werden aangemerkt, Overwegende dat in de Gemeenschap vaste brandstoffen beschikbaar zijn en dat de directe en ruime beschikbaarheid van wereldwijd verhandelde steenkool uit diverse bronnen waarborgt dat dergelijke brandstoffen een goedkope energiebron zijn en zullen blijven; Overwegende dat de bevordering van schone en efficiënte technologieën voor het gebruik van vaste brandstoffen bijdraagt tot diversifiëring van de primaire energiebronnen en tot een evenwicht tussen de doelstellingen van het communautaire energiebeleid; Overwegende dat vaste brandstoffen zowel in het ontwikkelde deel van de wereld als in de ontwikkelingslanden in toenemende mate zullen worden gebruikt, waardoor de emissies van verontreinigende stoffen en CO2 zullen toenemen; dat alles in het werk moet worden gesteld om deze emissies terug te dringen door het bevorderen van schone en efficiënte technologieën en de toepassing van de beste beschikbare technologieën voor bestaande en nieuwe installaties die gebruik maken van vaste brandstoffen; Overwegende dat de fabricage en levering van apparatuur voor schone toepassingen van steenkool, bruinkool en andere soorten vaste brandstoffen bestemd om zowel binnen als tot de buiten de Europese Gemeenschap instandhouding van de werkgelegenheid; te worden gebruikt, kan bijdragen Overwegende dat, overeenkomstig artikel 13 OR van het Verdrag betreffende de Europese Unie, het beleid van de Gemeenschap op milieugebied moet bijdragen tot verbetering van de kwaliteit van het milieu en tot een behoedzaam en rationeel gebruik 1 PB nr. 2 PB nr. 1. 23 van natuurlijke hulpbronnen, welke doelstellingen worden bevorderd door de toepassing van schone steenkooltechnologie; Overwegende dat bevordering van efficiëntere vaste-brandstoftechnologie de verontreinigende emissies die worden veroorzaakt door het traditionele gebruik van fossiele brandstoffen op het niveau van de Europese Unie aanzienlijk kan helpen terugdringen; dat het gebruik van schonere technologieën de doelstellingen van de communautaire strategie ter bestrijding van verzuring3 kan helpen bereiken; Overwegende dat bevordering van efficiëntere schone vaste-brandstoftechnologie binnen de Europese Unie en op internationaal niveau de uitstoot van broeikasgassen en het risico van een mondiale klimaatverandering zal helpen verminderen; dat een breed opgezette samenwerking bijgevolg wenselijk is om significante resultaten te behalen; Overwegende dat, aangezien het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap niet voorziet in andere bevoegdheden met betrekking tot de energieaspecten van het in artikel 2 bedoelde programma, artikel 235 van het Verdrag dient te worden ingeroepen; Overwegende dat de Raad een Witboek heeft aangenomen waarin de hoofdlijnen worden aangegeven van nieuwe communautaire beleidsdoelstellingen op energiegebied die de samenhang en convergentie van het beleid van de verschillende lidstaten moeten bevorderen; dat in dit Witboek wordt gesteld dat nieuwe schone steenkooltechnologie een impuls kan geven aan het gebruik van een grote verscheidenheid van brandstoffen, zodat deze een belangrijke rol kunnen blijven «spelen binnen de totale energiebalans, maar met een beter milieu-imago; Overwegende schone bevordering vaste-brandstoftechnologie economische voordelen zijn verbonden in de vorm van werkgelegenheid bij in de Unie gevestigde bedrijven die wereldwijd opereren; exploitatie van aan dat de en Overwegende dat voor een duurzaam schone vaste-brandstoftechnologie dient te worden ontwikkeld om de beste beschikbare technologieën op een optimaal niveau te brengen tegen aanvaardbare kosten; schoner milieu geavanceerde Overwegende dat bepaalde landen die naar verwachting in de komende jaren tot de Europese Unie zullen toetreden, in zeer sterke mate afhankelijk zijn van de productie en het gebruik van vaste brandstoffen om in hun energiebehoefte te voorzien; dat deze landen hun energietechnologie zullen moeten moderniseren en verbeteren om te-voldoen aan de wetgeving van de Europese Unie inzake milieubescherming; dat een schone lidstaten Overwegende vaste-brandstoftechnologie heeft lopen; dat voor deze programma's de mogelijkheid dient te worden geopend om onderling en met de desbetreffende programma's van de Europese Unie tot samenwerking te komen; programma's aantal voor zelf COM(97)88 def. van 12. 3. 1997 3- 124 Overwegende dat het eveneens van belang is de invoering te bevorderen van technologieën die met financiële hulp van het specifieke programma voor onderzoek en ontwikkeling op het gebied van niet-nucleaire energie zijn ontwikkeld; Overwegende dat een meerjarig kaderprogramma voor acties in de energiesector is vastgesteld; Overwegende dat het Europees Parlement en de EU-industrie te kennen hebben gegeven dat zij sterk geïnteresseerd zijn in het voeren van een beleid dat gericht is op de ontwikkeling van schone vaste-brandstoftechnologie voor gebruik in de Unie en elders in de wereld; Overwegende dat de Raad van Amsterdam het belang van onderzoek en ontwikkeling op het gebied van vaste brandstoffen heeft benadrukt door te verzoeken het onderzoek op dat gebied dat thans wordt gesteund in het kader van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal na het aflopen van dit Verdrag in 2002 voort te zetten; Overwegende dat de resultaten van het in het kader van de EGKS gefinancierde onderzoek, waarvan de voortzetting door de Raad van Amsterdam is gefiatteerd, aan de industrie dienen te worden overgedragen; schone Overwegende dat de bevordering, demonstratie en exploitatie van steenkooltechnologie in de hele Gemeenschap waarschijnlijk de economische en sociale samenhang zal versterken, zoals bedoeld in artikel 130A van het Verdrag; Overwegende dat daartoe rekening dient te worden gehouden met de indicatieve doelstellingen van de Gemeenschap en in de nodige middelen dient te worden voorzien om de realisatie van deze doelstellingen te bevorderen, met inachtneming van de specifieke omstandigheden in elke lidstaat; Overwegende dat dient te worden voorzien in een vijfjarig programma; HEEFT DE VOLGENDE BESCHIKKING VASTGESTELD: Artikel 1 De lidstaten streven ernaar in het kader van hun energiebeleid waar nodig schone vaste-brandstoftechnologie te helpen bevorderen, teneinde ervoor te zorgen dat gebruik wordt gemaakt van de beste beschikbare technologieën om de door vaste brandstoffen veroorzaakte emissies, met inbegrip van kooldioxide-emissies, te beperken. Daarbij wordt rekening gehouden met de indicatieve doelstellingen van de Gemeenschap met betrekking tot schone steenkooltechnologie. Deze doelstellingen worden jaarlijks in overleg met het energiecomité (zie artikel 7) herzien. X fV çj Artikel 2 acties De Gemeenschap ondersteunt binnen het kaderprogramma voor energie een schone reeks vaste-brandstoftechnologie in het kader van het specifieke programma CARNOT (acties voor de verspreiding en benutting van schone vaste-brandstoftechnologie), hierna "het programma" te noemen. bevordering benutting van van ter de Het programma heeft een looptijd van vijfjaar, van 1 januari 1998 tot en met 31 december 2002. De jaarlijkse kredieten worden door de begrotingsautoriteit toegekend binnen de grenzen van de financiële vooruitzichten. Artikel 3 In het kader van het programma worden twee categorieën acties met betrekking tot schone steenkooltechnologie gefinancierd, namelijk: a) Maatregelen ten behoeve van de totstandbrenging van een informatienetwerk dat gericht is op het bevorderen van een betere doorstroming van markt- en technische informatie tussen nationale, communautaire en internationale activiteiten door het creëren van adequate middelen voor informatie-uitwisseling, het uit de weg helpen ruimen van belemmeringen en het evaluereji van het effect van de verschillende acties waarin dit artikel voorziet. b) Maatregelen ter bevordering van strategische industriële samenwerking, onder andere "business workshops" en seminars, bezoeken aan bedrijven, studies, evaluaties en groepsoverleg, met het oog op het stimuleren van de industriële benutting van schone steenkooltechnologie voor energiedoeleinden, met name warmteproductie en stroomopwekking. Daaronder valt ook het bevorderen van de export van Europese schone vaste-brandstoftechnologie. Artikel 4 Alle kosten met betrekking tot de in artikel 3, sub a), bedoelde acties worden gedragen door de Gemeenschap. Het financieringspercentage voor de in artikel 3, sub b), bedoelde acties bedraagt tussen 30 en 50% van de totale kosten daarvan. Voor het restant van de financiering van de in artikel 3, sub b), bedoelde acties kunnen openbare of particuliere bronnen of een combinatie van beide worden ingeschakeld. Artikel 5 De Commissie stelt jaarlijks, in overleg met het in artikel 7 bedoelde comité, richtsnoeren op voor de in artikel 3, sub b), bedoelde steunmaatregelen. De voorstellen voor initiatieven als bedoeld in artikel 3 en de lijst van de instanties die deze zullen uitvoeren worden jaarlijks door de lidstaten ingediend bij de Commissie, die 126 volgens de procedure van artikel 7 een besluit neemt over de omvang van. en de voorwaarden voor de financiering door de Gemeenschap. De Commissie sluit contracten over de steunmaatregelen met deze instanties. Artikel 6 De Commissie is verantwoordelijk voor de uitvoering van het programma. Voor de uitvoering van de in artikel 3, sub a) en b), bedoelde acties past de Commissie de procedure van artikel 7 toe. Artikel 7 De Commissie wordt bijgestaan door het in artikel 4 van de beschikking van de Raad tot vaststelling van een meerjarig kaderprogramma voor acties in de energiesector bedoelde comité. Artikel 8 Tijdens het derde jaar van de looptijd van het programma dient de Commissie bij 1. het Europees Parlement en de Raad een verslag over de behaalde resultaten in. Samen met dit verslag worden voorstellen voor de in het licht van deze resultaten noodzakelijk geachte wijzigingen ingediend. 2. Na afloop van het programma evalueert de Commissie de verkregen resultaten, de toepassing van deze beschikking en de onderlinge samenhang van nationale en communautaire acties. Zij dient een verslag daarover in bij het Europees Parlement, de Raad, het Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's. Artikel 9 Dit programma staat open voor geassocieerde landen van Midden- en Oost-Europa overeenkomstig de in de aanvullende protocollen bij de associatieovereenkomsten opgenomen voorwaarden, met inbegrip van financiële regelingen, voor deelneming aan programma's van de Gemeenschap. Het programma staat open voor Cyprus, op basis van extra kredieten overeenkomstig dezelfde regels als die welke gelden voor de EVA-landen volgens met de betrokken landen overeen te komen procedures. Deze beschikking is gericht tot de lidstaten. Artikel 10 Gedaan te Brussel, - 6- 1 27 FINANCIEEL MEMORANDUM 1. TITEL VAN DE MAATREGEL Programma van technologische acties ter stimulering van een schoon gebruik van vaste brandstoffen4. 2. BEGROTINGSLIJN B4-1004 3. JURIDISCHE GRONDSLAG Voorstel voor een beschikking van de Raad tot vaststelling van een kaderprogramma voor acties in de energiesector (1998-2002) 4. OMSCHRIJVINGVAN DE MAATREGEL 4. 1 Algemene doelstelling van de maatregel Acties ter bevordering van de industriële penetratie van schone en efficiënte technologieën voor het gebruik van steenkool zijn instrumenten waardoor steenkool in belangrijke mate de doelstellingen van het energiebeleid van de Europese Unie kan helpen bereiken : - door het leveren van een bijdrage aan de continuïteit van de voorziening en aan het Europese concurrentievermogen als primaire energiebron die 30% van de elektriciteitsproductie voor haar rekening neemt en kan helpen zorgen voor diversifiëring van de hulpbronnen tegen lage en stabiele prijzen; - doordat de C02-emissies die afkomstig zijn van elektriciteitscentrales aantoonbaar met 25% kunnen worden teruggebracht door verbetering van de efficiëntie; - door het leveren van een bijdrage aan de communautaire strategie voor de bestrijding van verzuring en andere verontreinigingen. Een communautaire actie voor een schoon steenkoolgebruik zal een aanvulling vormen op de verankering in de verdragen van de oriëntatie op steenkool die oorspronkelijk in het EGKS-Verdrag was vastgelegd, en zal het de kandidaat-landen van Midden- en Oost-Europa gemakkelijker maken zich aan de milieunormen van de Unie aan te passen. Voorts zal een dergelijke maatregel de overdracht aan de industrie mogelijk maken van de resultaten van de OTO-activiteiten die in het kader van het programma voor technisch onderzoek van de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal (EGKS) of nationale programma's worden ondersteund. Het nieuwe programma omvat zelf geen ÖTO-activiteiten, daar bovengenoemde programma's daar al in voorzien. 4. 2 Duur van de maatregel De maatregel heeft een looptijd van 5 jaar, van 1 januari 1998 t/m 31 december 2002. 5. INDELING VAN DE UITGAVEN Niet-verplichte uitgaven/gesplitste kredieten 4 Vaste brandstoffen omvatten antraciet, steenkool, bruinkool, turf, de emulsie en de zware fractie van oliederivaten. 128 6. AARD VAN DE UITGAVEN EN ONTVANGSTEN Het programma omvat twee categorieën acties: a) Maatregelen ten behoeve van de totstandbrenging van een informatienetwerk dat gericht is op het creëren van commerciële kansen en een betere doorstroming van technische informatie tussen nationale, communautaire en internationale activiteiten. b) Maatregelen ter bevordering van strategische industriële samenwerking, onder andere "business workshops" en seminars, bezoeken aan bedrijven, studies, evaluaties en groepsoverleg, met het oog op het stimuleren van de industriële benutting van schone steenkooltechnologie, internationaal niveau van de communautaire technologie inclusief het bevorderen op Subsidiëring à 100% voor de kosten met betrekking tot de in punt a) beschreven acties. Subsidiëring in de vorm van medefinanciering tot 50% voor acties als bedoeld onder b). 7. FINANCIËLE GEVOLGEN 7. 1 Berekening van de kosten van de maatregel De beschikbare kredieten worden jaarlijks door de begrotingsautoriteit vastgesteld. Voor de hele looptijd van het programma wordt een bedrag van 4,10 miljoen ecu voorgesteld. Dit bedrag wordt als volgt verdeeld: Horizontale acties - Maatregelen ten behoeve van de totstandbrenging van 1,54 miljoen ecu een informatienetwerk dat gericht is op het bevorderen van een betere doorstroming van markt- en technische informatie. De nodige informatie kan worden opgeslagen in databanken die bijvoorbeeld op het Internet beschikbaar zullen zijn. Er wordt uitgegaan van één netwerklid per lidstaat, dat tevens als server van het netwerk zal fungeren en de informatie zal verspreiden. Dit netwerk wordt gecoördineerd met andere bestaande netwerken, zoals de Relay Centres en de OPET-netwerken. - Maatregelen zoals het organiseren van workshops, 2,56 miljoen ecu — technologie conferenties over de financiering van de inzet van schone steenkooltechnologie en conferenties voor het verspreiden van informatie over deze technologie. Er wordt tien marktstudies overwogen (met betrekking tot inzake GICC, ultrasuperkritische de systemen, NOx, NOx-sy sternen, S Ox-sy sternen, wervelbedverbranding onder atmosferische druk, wervelbedverbranding onder hoge druk, stationaire wervelbedverbranding onder hoge druk, goedkope poederkool, e. a. ), alsook acht "business workshops" op technisch-economisch en financieel gebied om de inzet van deze technologieën te vergemakkelijken. Tevens worden acties ter bevordering van de export van schone steenkooltechnologie gehandhaafd. Het kan -*- r* <U en om deze gaan acties activiteiten investeringen samenwerkingsverbanden bij van bovengenoemde types, alsook onder andere workshops voor het inventariseren van de mogelijkheden voor van internationale eventuele belemmeringen voor in geavanceerde technologie, zowel met betrekking tot energie-efficiëntie als inzake de beheersing van emissies in het milieu. Er worden vier resp. zeven industriële missies naar derde landen en de EU overwogen. Voor elk van deze missies zal een dertigtal industriëlen contact opnemen met bestaande installaties en deze bezoeken, teneinde zo professionele relaties en de nodige besluitvorming te vergemakkelijken. Genoemde acties zullen alle coördinatiekosten dekken, alsook, bij missies van derde landen naar de EU, een deel van de reiskosten op het grondgebied van de Gemeenschap. 7. 2 Specificatie per categorie acties (miljoen ecu) Maatregelen totstandbrenging informatienetwerk ten behoeve van de een van 1998 1999 2000 2001 2002 Totaal 0,30 0,31 0,31 0,31 0,31 1,54 Bevorderingsacties 0,50 0,51 0,51 0,52 0,53 2,56 TOTAAL 0,80 0,82 0,82 0,83 0,84 4,10 8. BEPALINGEN IN DE VOORGESTELDE MAATREGEL OM FRAUDE TEGEN TE GAAN (EN RESULTATEN VAN DE TENUITVOERLEGGING DAARVAN) De betalingen in het kader van de contracten geschieden op basis van de werkelijke uitgaven en na controle (met uitzondering van kosten van studies, die op forfaitaire grondslag en op basis van de goedgekeurde resultaten worden vergoed). 9. GEGEVENS VOOR DE KOSTEN-BATENANALYSE 9. 1. Specifieke doelstellingen van de binnen het kaderprogramma energie (1998-2002) te ondernemen actie De acties van de lidstaten en het bedrijfsleven completeren als bijdrage tot het bereiken van de communautaire doelstelling, de broeikasgasemissies in 2010 met 15% terug te dringen vergeleken met 1990, alsook tot de bestrijding van verzuring. De C02-emissies in de wereld helpen verminderen door middel van technologieoverdracht. Doelgroep van de actie: - Nationale, regionale en stedelijke instanties in Europa voor het bevorderen van schone en doeltreffende technologieën. - De elektriciteitssector en constructeurs van steenkoolgestookte installaties in de Europese Unie. - Instanties, overheden en bedrijven in derde landen, hoofdzakelijk China, India, andere Aziatische landen alsook andere regio's waar een aanzienlijke stijging van het steenkool verbruik was verwacht. 9. 2. Motivering van de maatregel Kosten Volgens de resultaten van studies waarover de Commissie beschikt is voor de looptijd van het programma een bedrag van 15,8 miljard ecu geïnventariseerd aan potentiële investeringen in nieuwe schone steenkoolgestookte installaties in de Europese Unie. Dit bedrag zou hoofdzakelijk worden gebruikt voor de valorisering van inheemse steenkool en bruinkool die onder bevredigende economische omstandigheden worden geproduceerd. Aangezien wordt verwacht dat de Europese Unie in 2020 voor 70% afhankelijk zal zijn van energie-importen, is de economische benutting van de communautaire hulpbronnen van zeer groot belang. De verwijdering van 1 ton S02 kost 500 ecu. Gezien het feit dat de communautaire strategie voor bestrijding van verzuring beoogt de jaarlijkse S02-emissies van verbrandingsinstallaties met circa 9 miljoen ton te verminderen (tussen 1990 en 2020), kan door de toepassing van schone steenkooltechnologie alleen al wat SO2 betreft 4,5 miljard ecu per jaar worden uitgespaard. De aan de lagere uitstoot van NOx-verbonden voordelen zijn nog aanzienlijker. rendement bij de Wat C02-emissies betreft, elektriciteitsproductie uit steenkool in de Europese Unie met 5% resulteren in een verlaging met circa 100 miljoen ton per jaar. zou een verbetering van het Neveneffecten De in het kader van dit programma ondersteunde acties zullen voldoen aan de volgende eisen: - een aanzienlijke bijdrage leveren aan milieubescherming en beheersing van het broeikaseffect, - een stabiliserend effect hebben op de mondiale energieprijzen, - de betalingsbalans van de Europese Unie verbeteren, - de concurrentiepositie van de Europese industrie op de wereldmarkt versterken, - de continuïteit van de voorziening van de Europese Unie verbeteren en haar minder kwetsbaar maken bij verstoringen van de energiemarkt, - de interne markt en de economische en sociale samenhang versterken. 131 Voorts kan door de beschikbaarheid van zeer energie-efficiënte technologieën, technologieoverdracht naar derde landen plaatsvinden, hetgeen bijdraagt aan een beter beheer van de hulpbronnen en een betere bescherming van het milieu op wereldschaal. 9. 3. Follow-up en evaluatie van de maatregel Geselecteerde indicatoren voor de resultaten de vermindering van de C02-emissies, het aantal door de industrie voorgestelde, goedgekeurde en uitgevoerde initiatieven, de particuliere investeringen die zijn gegenereerd, het aantal conferenties, seminars, nieuwsbrieven en andere publicaties. Geplande evaluatiemethoden en -frequentie Voorts zal de Commissie permanent verslag uitbrengen bij het comité van het programma dat bestaat uit vertegenwoordigers van de lidstaten; deze moeten volgens de procedure worden bijeengeroepen. Het verslag van de Commissie zal bij de Raad en het Europees Parlement worden ingediend overeenkomstig artikel 7 van bijgaand voorstel voor een beschikking van de Raad. Bij die evaluatie moet -ook het volgende worden bekeken: de vroegere en huidige hoofdlijnen van het programma, om de mogelijkheden voor verbetering na te gaan, de relatie tussen de ingezette middelen en de verkregen resultaten, de daadwerkelijke en potentiële complementariteit tussen deze programma's en andere bestaande instrumenten. « 10. ADMINISTRATIEVE UITGAVEN De nodige middelen worden gefinancierd uit de bestaande kredieten voor de diensten die belast zijn met het beheer van het programma. — H 132 Financiële overzichtstabel Budget (miljoen ecu) Activiteiten artikel 3 (ecu): aantal acties gemiddelde kosten per actie 1998 1999 20C0 2001 2002 Totaal a) Maatregelen ten behoeve van de totstandbrenging een informatienetwerk over markt- en technische aspecten - kosten van apparatuur voor het van netwerk - kosten van servers (particulier of openbaar) 1 155 0,20 0,02 - kosten verbonden aan de exploitatie de van totstandbrenging van databanken netwerk het en 0,21 0,21 0,10 0,10 0,10 0,21 0,10 0,21 0,10 0,20 0,84 0,50 SUBTOTAAL - - 0,30 0,31 0,31 0,31 0,31 1,54 b) Marketing, haalbaarheidsstudies en ter maatregelen stimulering van investeringen andere - Marktstudies -"Business workshops" 1 10 0,20 0,10 0,20 0,10 0,20 0,21 0,22 0,23 0,20 0,96 c) Bevordering van de export van schone naar steenkooltechnologie derde landen - Industriële missies het Europese bedrijfsleven naar derde landen van 2 0,30 0,30 0,30 0,60 - Industriële missies van derde 0,30 0,20 0,30 0,30 0,80 landen naar de EU SUBTOTAAL TOTAAL GENERAAL - - - - 0,50 0,50 0,51 0,80 0,81 0,82 0,52 0,83 0,53 0,84 2,56 4,10 Aantal servers. 12 133 EUROPESE COMMISSIE BIJLAGE VII Invoering van MEERJARENACTIES IN DE SECTOR NUCLEAIRE VEILIGHEID EN VERVOER VAN RADIOACTIEF MATERIAAL (1998 - 2002) 134 FINANCIEEL MEMORANDUM 1. a. b. 2. a. b. Titel van de acties Industriële samenwerking op nucleair gebied en vervoer van radioactief materiaal - Vervoer van radioactief materiaal: vraagstukken op het gebied van de veiligheid, bescherming van de gezondheid en nucleaire veiligheidstechnologie. - Industriële samenwerking op civiel-nucleair gebied met de landen van Midden- en Oost-Europa (LMOE), Rusland en de Oekraïne. Opleiding van deskundigen uit de LMOE en de Nieuwe Onafhankelijke Staten (NOS) op het gebied van de veiligheidscontrole (safeguards) - Invoering van een systeem voor de boekhouding en controle van splijtbaar materiaal in Rusland. Begrotingslijnen B4-1020 van de algemene begroting van de Europese Unie (industriële samenwerking op nucleair gebied en vervoer van radioactief materiaal) B7-535 van de algemene begroting van de Europese Unie (opleiding en uitvoering van veiligheidscontrole). 3. Juridische grondslag Respectievelijk de hoofdstukken III en X van het Euratom-Verdrag alsmede: a. Artikel 75 van het EG-Verdrag (gemeenschappelijk vervoerbeleid) en resolutie van de Raad van 22 juli 1975 betreffende de technologische vraagstukken in verband met de veiligheid van kerninstallaties (PB nr. C 185 van 14 augustus 1975, blz. 1). Resolutie van de Raad van 22 juli 1975 betreffende de technologische vraagstukken in verband met de veiligheid van kerninstallaties (PB nr. C 185 van 14 augustus 1975, blz. 1) en resolutie 16 van document PE 217. 774/fin. van 11 juli 1996 over samenwerkingsactiviteiten tussen Oost en West op het terrein van de veiligheid van energie en kernenergie. b. Resolutie van het Europees Parlement van 9 april 1992 over de nucleaire veiligheid in de landen van Midden- en Oost-Europa en het Gemenebest van Onafhankelijke Staten (PB nr. C 125 van 18 mei 1992, blz. 244) en resolutie van het Europees Parlement van 29 september 1994 (PE-B4-00621) over de smokkel van splijtstoffen en Mededeling van de Commissie van 19 april 1996 over de illegale handel in nucleaire materialen en radioactieve stoffen (COM(96)171 def). 135 4. Omschrijving van de maatregel 4. 1. Algemene doelstelling van de maatreeel Het actieprogramma heeft tot doel de veiligheid en de beveiliging (safeguards) van kernenergie te verbeteren. a. Verbetering van de nucleaire veiligheid in het algemeen, onder meer door: - de voorwaarden voor het vervoer van radioactieve stoffen te verbeteren door: • het functioneren van de interne markt te vergemakkelijken door passende harmonisatiemaatregelen; • bij te dragen tot de verdere ontwikkeling van de wetgeving door meer experimenten en kennisuitbreiding; • bij transporten optredende incidenten te evalueren en daaruit lering te trekken; • de onderlinge samenhang tussen de verschillende noodmaatregelen te versterken en de opleiding van de hulpdiensten beter te harmoniseren; • samen te werken met de LMOE en de NOS om deze te helpen de veiligheid van het vervoer in deze landen te verbeteren; • de voorlichting van het publiek over deze sector en de beeldvorming naar buiten toe te verbeteren. - op lange termijn het gebruik van kernenergie in Oost-Europa, Rusland en de Oekraïne veiliger te maken. Deze landen zijn zeer vast besloten kernenergie te blijven gebruiken als belangrijke energiebron. Naast acties op korte termijn in het kader van programma's voor bijstand, die tot doel hebben specifieke problemen op te lossen, moeten deze landen worden geassisteerd bij het ontwikkelen van een kwaliteits- en veiligheidsconcept in de gehele bedrijfskolom van de nucleaire industrie. Een dergelijke ontwikkeling kan alleen op lange termijn worden gerealiseerd door middel van nauwe samenwerking tussen ondernemingen in de Unie en in het Oosten. Om het ontstaan van samenwerkingsverbanden te bevorderen moet de Commissie steun verlenen aan de analyse van algemene belemmeringen (industrieel, financieel en juridisch) en aan pilot cases. b. bijdragen aan het opzetten van een doeltreffend, betrouwbaar veiligheidssysteem (safeguards) in de NOS en de LMOE door onder meer op de volgende gebieden samen te werken: - Opleiding en bijscholing van deskundigen op het gebied van de nucleaire veiligheidscontrole - Invoering van een systeem voor de boekhouding en controle van splijtbaar materiaal in Rusland - Installatie van controleapparatuur in het kader van b). 4. 2. Duur van de maatregel Vijfjaar. Van 1998 tot en met 2002. 136 5. Indeling van de uitgaven Niet verplichte uitgaven. 6. a. Aard van de uitgaven Subsidies om, naast andere bronnen uit de openbare en/of particuliere sector, bij te dragen aan de financiering. De financiële bijdrage van de Europese Commissie kan oplopen tot 100% voor bepaalde voorstellen die door de Commissie van zeer groot belang worden geacht en waarvoor geen medefinanciering uit andere bronnen mogelijk is (b. v. samenwerking met de landen van Oost-Europa). b. Subsidies/financiële bijdragen voor: - de organisatie van opleidingscursussen en -stages in de Europese Unie en/of de NOS en de LMOE, voor deskundigen op het gebied van de veiligheidscontrole, met inbegrip van hun verblijfskosten (reiskosten, dagvergoedingen, enz. ); - de organisatie van seminars voor deskundigen in de Europese Unie en/of de NOS; - bezoeken van deskundigen aan nucleaire installaties in de Europese Unie en/of de NOS; - bijbehorende materiële en logistieke ondersteuning en kantoorvoorzieningen; - kosten van vertalingen en tolken; - dienstreizen van personeel van het Directoraat Veiligheidscontrole en deskundigen uit de EU die in het kader van de bovengenoemde activiteiten zijn aangewezen; - bemonstering en vervoer en analyse van monsters, met inbegrip van monsters die zijn genomen in gevallen van illegale handel in nucleair materiaal. 7. Financiële gevolgen — 7. 1. Wijze van berekening van de totale kosten van de maatregel (relatie tussen eenheidsprijzen en totale kosten) De geraamde kosten om de doelstellingen van dit meerjarenprogramma te bereiken zijn: a. B4-1020 Uitvoering van het programma in de periode 1998-2002. - Ongeveer 0,5 miljoen ecu per jaar op het gebied van het vervoer van radioactief materiaal. De financiële behoeften zijn geraamd op 2 miljoen ecu per jaar (bovenop de huidige financiële vooruitzichten) door de permanente werkgroep voor het vervoer van stoffen op de vergadering van 23 september 1997 te Brussel, gebaseerd op werk dat al is verricht onder de radioactieve 13? begroting 1996 en 1997 en alle acties die moeten worden ondernomen in 1998 en 1999. - Ongeveer 0,1 miljoen ecu per jaar vanaf 2000 voor de industriële samenwerking met het Oosten op nucleair gebied. Deze behoeften zijn geraamd op 0,5 miljoen ecu per jaar op basis van de resultaten van een lopende studie over de industriële samenwerking met Rusland. b. B7-535 Uitvoering van het programma in de periode 1998-2002. - De kosten van de maatregel zijn geraamd op 2,5 miljoen ecu per jaar op basis van de middelen die tot dusverre zijn gebruikt voor bijstand op het gebied van de veiligheidscontrole aan de LMEO en de NOS en de nog te realiseren doelstellingen. De totale kosten zullen zodoende 12,5 miljoen ecu bedragen. 7. 2. Uitsplitsing per onderdeel van de maatregel a. Industriële samenwerking op nucleair gebied en vervoer van radioactief materiaal (B4-1020) EG in miljoen ecu (courante prijzen) Uitsplitsing Vervoer van nucleair materiaal Werking interne markt en harmonisatie Onderzoek incidenten en ongevallen - rampenplannen Bijstand LMOE en NOS Bewustmaking van het publiek Subtotaal Industriële samenwerking Beoordeling van de situatie in de NOS Contacten tussen ondernemingen Subtotaal TOTAAL 1998 1999 2000 2001 2002 0,2 0,2 0,1 0,0 0,5 0,2 0,2 0,1 0,0 0,5 0,2 0,1 0,1 0,0 0,4 p. m. p. m. p. m. 0,5 0,01 p. m. 0,01 0,51 0,02 0,1 0,12 0,52 0,1 0,1 0,1 0,1 0,4 0,03 0,1 0,13 0,53 0,1 0,1 0,1 0,1 0,4 0,04 0,1 0,14 0,54 Opleiding van deskundigen en uitvoering van veiligheidscontrole (LMOE en NOS) (B7-535) EG in miljoen ecu (courante prijzen) Uitsplitsing Opleiding veiligheidscontrole Aanpassing aan Euratomsysteem Illegale handel Verbetering wetgeving TOTAAL 1998 1999 2000 2001 2002 0. 75 0. 75 0,50 0,50 2. 5 0. 75 0. 75 0,50 0,50 2,5 0,75 0,75 0,50 0. 50 2,5 0. 75 0. 75 0,50 0,50 2,5 0,75 0,75 0,50 0,50 2,5 7. 3. Beleidsuitgaven aan studies, deskundigen, enz. opgenomen in deel B van de begroting 138 a. Industriële samenwerking op nucleair gebied en vervoer van radioactief materiaal (B4-1020) Studies - experimenten Steun voor pilot cases Vergaderingen van deskundigen Totaal 1998 0,4 0. 1 0,5 2000 2001 EG in miljoen ecu (courante prijzen) 1999 2002 0,34 0,1 0,1 0,54 0,33 0,1 0,1 0,53 0,32 0,1 0. 1 0,52 0,41 0,0 0,1 0,51 b. Opleiding van deskundigen en uitvoering van veiligheidscontrole (LMOE en NOS) (B7-535) - Organisatie van gespecialiseerde cursussen en stages voor deskundigen - Seminars - Bezoek van deskundigen aan nucleaire 1998 0,75 0,50 EG in miljoen ecu (courante prijzen) 1999 2001 2000 2002 0,75 0,50 0,75 0,50 0,75 0,50 0,75 0,50 0,15 installaties in de EU 0,15 0,15 0,15 0,15 - Materiële en logistieke ondersteuning - Kosten en kantoorvoorzieningen van dienstreizen van ambtenaren ter plaatse (met inbegrip van assistentie van de exploitanten in hun eigen installatie) Totaal 0,8 0,8 0,8 0,8 0,8 0,2 2,5 0,2 2,5 0,2 2,5 0,2 2,5 0,2 2,5 7. 4. Tijdschema: vastleggingen en betalingen in ecu a. Industriële samenwerking op nucleair gebied en vervoer van radioactief materiaal (B4-1020) Vastleggings kredieten Betalingskredieten 1998 1999 2000 2001 2002 2003 1998 0,5 1999 0,51 2000 0,52 2001 0,53 EG in miljoen ecu 2002 0,54 2003 0,8 0,15 0,36 0,15 0,37 0,15 0,38 0,15 0,39 0,15 0,8 0,51 0,52 0,53 0,54 0,15 Opleiding van deskundigen en uitvoering van veiligheidscontrole (LMOE en NOS) (B7-535) 1998 2,0 1999 2,0 2000 2,0 2001 2,0 EG in miljoen ecu 2002 2,0 2003 2,0 Vastleggings kredieten 139 Betalingskredieten 1998 1999 2000 2001 2002 2003 1,5 2,5 2,5 2,5 1,5 2,5 2,5 2,5 2,5 2,5 1,0 1,0 Bepalingen om bedrog tegen te gaan (en resultaten van de toepassing daarvan) Jaarlijkse uitnodiging tot het indienen van voorstellen in de periode 1998-2002. Beoordeling en selectie van de voorstellen door een comité van deskundigen van de Commissie op dit gebied: - op basis van het wetenschappelijk en technisch gehalte - aan de hand van een analyse van de financiële gegevens over elke indiener. Na ondertekening van het contract: • onderzoek van de uitgavenstaten voordat betaling plaatsvindt, op diverse niveaus (financieel beheerder, wetenschappelijk beheerder); interne boekhoudkundige controle door de financieel controleur; • • controle ter plaatse waarbij aan de hand van bewijsstukken fouten of andere onregelmatigheden kunnen worden vastgesteld. Verificatie van facturen in verband met de werkelijke uitgaven en gids voor dienstreizen wat betreft de kosten van dienstreizen van ambtenaren en deskundigen, kosten van vergaderingen en conferenties. 9. Gegevens voor de kosten-batenanalyse 9. 1. Specifieke, kwantificeerbare doelstellingen, doelgroep 9. 1. 1. Specifieke, kwantificeerbare doelstellingen — a. Industriële samenwerking op nucleair gebied en vervoer van radioactief materiaal Vervoer van radioactief materiaal - Het functioneren van de interne markt vergemakkelijken door passende harmonisatiemaatregelen vast te stellen: • harmonisatie van methodes voor de beoordeling van de veiligheid van de conditionering overeenkomstig de regelgeving; harmonisatie van normen voor de conditionering en het veiligheidsniveau van de materialen. intrinsieke • 110 - Bijdragen tot de verdere ontwikkeling van de wetgeving door meer experimenten en kennisuitbreiding - Evaluatie van bij transporten optredende incidenten om daaruit lering te trekken - Versterking van de samenhang tussen verschillende noodmaatregelen en verbetering van de opleiding van de hulpdiensten - Samenwerking met de LMOE en de NOS om hen te helpen de veiligheid van het vervoer in deze landen te verbeteren (sommige van deze landen zijn kandidaat voor toetreding tot de Gemeenschap) - Verbetering van de voorlichting van het publiek over deze sector en van de beeldvorming naar buiten. Industriële samenwerking op nucleair gebied - Duidelijke bepaling van de belemmeringen voor samenwerking tussen ondernemingen in het kader van de bestaande industriële, financiële en juridische structuren en met het oog op de invoering van een marktbenadering in het Oosten; voorstellen van oplossingen om samenwerking te vergemakkelijken; - Invoering van een netwerk voor informatie-uitwisseling/contacten tussen ondernemingen in de EU en het Oosten; b. Opleiding van deskundigen en uitvoering van veiligheidscontrole (LMOE en NOS) Na het politieke uiteenvallen van het Oostblok is het, gezien de gevallen van illegale handel in nucleair en radioactief materiaal uit het Oostblok, overeenkomstig de resoluties van het Europees Parlement en de beleidslijnen van de Raad en de Commissie, absoluut nodig dat wordt gezorgd voor het opzetten en voortzetten van opleidingen voor plaatselijke ambtenaren die zijn belast met de controle van nucleair materiaal in de installaties in die landen. Bovendien moet een concreet systeem worden opgezet voor de controle en boekhouding van nucleair materiaal. De doelstelling van het programma dat al in de periode 1993-1996 van start is gegaan (begrotingslijn B4-2001), zal erin bestaan acties in het veld op te zetten en voort te zetten in nauwe samenwerking met degenen die ze uitvoeren. De geplande acties hebben betrekking op de boekhouding van nucleair materiaal, de opstelling van fysieke inventarissen, het geautomatiseerd volgen van het materiaal op het niveau van de installatie en de centrale controle-instantie, het opzetten van een onafhankelijke invoering van meet- en controlesystemen. controle-instantie en de De Commissie is van mening dat voortzetting van de actie, gezien de omvang van het probleem, op zijn plaats is. De tot dusverre ondernomen acties hebben bemoedigende resultaten opgeleverd. 9. 1. 2. Doelgroep Alle burgers van de EU, de LMOE en de NOS. Vervoerders van radioactief materiaal. Bedrijven in de nucleaire sector. Ui Nationale veiligheids- en beveiligingsinstanties (safeguards). Deskundigen op het gebied van de controle van de nucleaire veiligheid uit de NOS en de nucleaire installaties in die landen. Internationale organisaties op het gebied van de nucleaire veiligheid en beveiliging. 9. 2. Motivering van de maatregel 9. 2. 1. Motivering van communautair optreden a. Industriële samenwerking op nucleair gebied en vervoer van radioactief materiaal Vervoer van radioactief materiaal Om deze activiteiten te ondersteunen heeft de Commissie op verzoek van het Europees Parlement1 in 1982 een permanente werkgroep opgericht van nationale technische deskundigen op het gebied van de veiligheid van het vervoer van radioactief materiaal. De werkgroep organiseert de informatie-uitwisseling over de toepassing van de regelgeving inzake het internationaal vervoer van radioactief materiaal tussen de lidstaten en binnen en buiten de Europese Unie. De werkgroep stelt richtsnoeren voor voor een door de Commissie op te zetten actieprogramma op het gebied van het vervoer van radioactief materiaal dat de nodige basiskennis moet opleveren om de internationale regelgeving verder te ontwikkelen. Bovendien is de Commissie verzocht het Europees Parlement en de Raad regelmatig op de hoogte te houden van de nieuwe ontwikkelingen in de sector vervoer van radioactief materiaal en hun de door de werkgroep voorgestelde aanbevelingen voor te leggen. In 1996 heeft het Europees Parlement de begrotingslijn voor het vervoer van radioactief materiaal opnieuw ingesteld2. Op deze begrotingslijn is 2 miljoen aan vastleggingskredieten voor 1996 toegewezen en 0,7 miljoen ecu voor 1997 na een interne kredietoverschrijving waartoe DG XVII met instemming van DG XIX had besloten. totale vastleggingskredieten voor de periode 1996-1997 bedroegen De 2. 661. 971 ecu (98,59% van de beschikbare middelen). Op zijn laatste vergadering in Brussel, op 23 september 1997, heeft de permanente werkgroep het belang bevestigd dat de groep hecht aan de uitvoering van een meerjarenprogramma (vijfjaar) met een aanzienlijke begroting (2 miljoen ecu per jaar) op dit gevoelige gebied. Industriële samenwerking op nucleair gebied 1 Resolutie van het Europees Parlement gepubliceerd in PB nr. C 40/43 van 15. 2. 1982. 2 Algemene begroting van de Europese Unie voor 1996 - begrotingslijn nr. B4-1020. 112 Op dit ogenblik houdt de Commissie zich vooral bezig met maatregelen om op korte termijn problemen in verband met de nucleaire veiligheid in het Oosten te verbeteren. Deze actie betreft vooral kerncentrales in bedrijf, waarbij het gaat om veiligheidsanalyses, ondersteuning van de bedrijfsvoering (operationele veiligheid) of de aanschaf van uitrusting in het Westen. Gezien de plannen van de betrokken landen om kernenergie op lange termijn te blijven gebruiken, dienen de procédés voor de plaatselijke fabricage van onderdelen en uitrusting te worden verbeterd, zodat de kwaliteit van de onderdelen een waarborg voor de veiligheid biedt. Dit kan onder meer worden gedaan door de samenwerking tussen ondernemingen uit de Unie en ondernemingen in het Oosten te verbeteren door belemmeringen voor deze samenwerking weg te nemen. De Commissie kan dit proces begeleiden met algemene analyses, het leggen van contacten en zorgen voor informatie en zelfs met de ondersteuning van pilot cases. b. Opleiding van deskundigen en uitvoering van veiligheidscontrole (LMOE en NOS) Deze actie is een van de essentiële elementen om de doelstellingen te realiseren die door de Raad van Essen zijn vastgesteld in overeenstemming met de resolutie van het Europees Parlement en de mededeling van de Commissie. Bovendien past deze actie volledig in de algemene doelstellingen van de Unie wat betreft de verbetering van de voorwaarden voor de exploitatie van kerninstallaties in het Oosten. Bovendien moet worden opgemerkt dat in verband met de verbetering van de controle van nucleair materiaal en de daaruit voortvloeiende bestrijding van de frauduleuze handel in nucleair materiaal een belangrijke verklaring is uitgegeven door de P8 op de Top in Moskou in april 1996. Bovendien zijn informele mechanismen ingevoerd om ervoor te zorgen dat de acties aansluiten bij acties van derde landen (VS, Japan) van de lidstaten (VK, Frankrijk, Zweden, Finland) en van de IAEA en bij acties in het kader van PHARE enTACIS. Hierbij moet worden opgemerkt, dat anders dan bij de PHARE- en TACIS-projecten, de opleiding van deskundigen en de uitvoering van projecten hoofdzakelijk worden verzorgd door Euratom-inspecteurs die over de nodige ervaring beschikken. Een doeltreffende follow-up vereist regelmatige bezoeken ter plaatse alsmede de verzending van materieel en het vermogen om zich snel aan de behoeften van het ogenblik aan te passen. Snelle uitvoering en grote flexibiliteit zijn essentieel. 9. 2. 2. Wijze van optreden De financiering van deze actie vindt plaats door middel van subsidies en financiële bijdragen. 9. 3. Het volgen en evalueren van de maatregel a. Industriële samenwerking op nucleair gebied en vervoer van radioactief materiaal Vervoer van radioactief materiaal 10 113 De actie moet het mogelijk maken na te gaan of de bestaande regelgeving correct wordt uitgevoerd, de behoefte aan verdere ontwikkeling ervan vast te stellen-en bij te dragen aan de totstandbrenging van de interne markt. In voorkomend geval moet de actie resulteren in nieuwe initiatieven van de Commissie in verband met de harmonisatie van wetgeving of praktijk inzake het vervoer in de EU. Het verlenen van bijstand aan de landen van Midden- en Oost-Europa en de NOS en met name aan landen die tot de Gemeenschap zullen toetreden of op haar grondgebied activiteiten zullen ontplooien. Een betere voorlichting van het publiek over het vervoer van radioactief materiaal is nog steeds een van de doelstellingen. Industriële samenwerking op nucleair gebied Een beter inzicht in plaatselijke industriële problemen en ondersteuning van een marktbenadering moeten bijdragen aan een betere economische ontwikkeling in het Oosten, die ook in het belang van de Unie is. b. Opleiding van deskundigen en uitvoering van veiligheidscontrole (LMOE en NOS) Prestatie-indicatoren: Het welslagen van deze actie zal ertoe bijdragen dat nucleair materiaal in het Oosten strenger wordt gecontroleerd, op een niveau dat vergelijkbaar is met de controles in de Europese Unie. Als kernenergie uitsluitend voor vreedzame doeleinden wordt gebruikt, zal dat de beste indicator zijn dat de actie succes heeft. Omvang van de activiteiten: Ter indicatie: in 1995 heeft de Veiligheidscontrole 27 acties opgezet, waarvan 10 op het grondgebied van Rusland. Op het grondgebied van de EU zijn 17 acties ondernomen, hoofdzakelijk in Luxemburg. 103 deskundigen uit het Oosten hebben met in totaal meer dan 850 mensdagen deelgenomen aan een of meer van deze acties. Daarnaast moeten nog de dagen worden meegerekend die het Euratom-personeel aan de diverse acties heeft besteed. 10. Administratieve uitgaven a. Industriële samenwerking op nucleair gebied en vervoer van radioactief materiaal De per jaar voorgestelde vastleggingskredieten zijn lager dan die voor 1996. De personeelsbehoefte bedraagt voor 1996 en 1997 1,5 B en 0,25 A. Er zijn dus geen extra middelen nodig. b. Opleiding van deskundigen en uitvoering van veiligheidscontrole (LMOE en NOS) Tussen 1993 en 1996 is de Commissie erin geslaagd de acties in het kader van begrotingslijn B4-2001 te beheren en uit te voeren zonder extra personeel, ondanks de werklast in verband met de verplichtingen uit hoofde van hoofdstuk 7 ii 114 van het Euratom-Verdrag: Op dit ogenblik worden geen bijkomende middelen gevraagd. 12 11 r; ISSN 0254-1513 COM(97) 550 def. DOCUMENTEN NL 12 01 Catalogusnummer : CB-CO-97-643-NL-C ISBN 92-78-28183-2 Bureau voor officiële publikaties der Europese Gemeenschappen L-2985 Luxemburg x 1 b