title: Mededeling van de Commissie aan de Raad, aan het Europees Parlement, aan het Economisch en Sociaal Comité en aan het Comité van de regio's - Tenuitvoerlegging van de strategie van de Unie inzake de defensie-industrie

eurovoc_concepts:
EU policy
action programme
arms industry
defence policy
industrial restructuring

text: COMMISSE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN Brussel, 04. 12. 1997 COM(97) 583 def. MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN DE RAAD, AAN HET EUROPEES PARLEMENT, AAN HET ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITE EN AAN HET COMITE VAN DE REGIO'S TENUITVOERLEGGING VAN DE STRATEGIE VAN DE UNIE INZAKE DE DEFENSIE-INDUSTRIE TENUITVOERLEGGING VAN DE STRATEGIE VAN DE UNIE INZAKE DE DEFENSIE-INDUSTRIE SAMENVATTING De tenuitvoerlegging van een strategie van de Unie voor de begeleiding van de diepgaande verschuivingen in de Europese defensie-industrie blijkt steeds meer dringend noodzakelijk. De industriële en technologische basis van de defensie is immers tegelijk van groot belang voor de economische ontwikkeling en absoluut noodzakelijk voor de bewapeningscapaciteit. Ondanks de alarmkreet van de Commissie en haar oproep tot handelen in haar mededeling van januari 1996 over de defensie-industrie is de toestand in de sector er sindsdien op achteruitgegaan. De werkgelegenheid in de sector is tussen 1993 en 1995 met 13% gedaald. Wat defensieproducten beftreft, vertegenwoordigde de invoer van de Europese Unie uit de Verenigde Staten in 1995 6 maal de waarde van haar uitvoer naar dat land terwijl die verhouding in 1990 nog circa maal 5 bedroeg en in 1985 maal 4. Voor een verkoopcijfer van 60 miljard dollar zijn er in 1996 8 Europese defensiebdrijven nodig, terwijl de drie belangrijkste Amerikaanse bedrijven 90 miljard dollar halen. Deze tendens is des te onrustwekkender omdat hij een gevaar inhoudt voor de politieke doelstellingen, die plechtig in het Verdrag van Maastricht zijn verankerd, inzake de "bepaling op termijn van een gemeenschappelijk de herstructurering van de defensie-industrie berust bij de lidstaten. Hun samenwerking in het kader van de Unie is evenwel belangrijk en de initiatieven van de Commissie hebben tot taak de ontwikkeling van die samenwerking te vergemakkelijken. basisverantwoordelijkheid defensiebeleid". inzake De Er moet een grote Europese markt voor defensieproducten worden gecreëerd, en daarbij moeten alle juridische en andere instrumenten waarover de Unie beschikt met elkaar worden gecombineerd, zowel in communautair verband als in het kader van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid. Voor de tenuitvoerlegging van die strategie beveelt de Commissie een overkoepelende aanpak aan: - Een ontwerp van gemeenschappelijk standpunt betreffende de uitwerking van een Europees bewapeningsbeleid. De Commissie verzoekt de Raad het gemeenschappelijk GBVB-standpunt dat zij voorstelt aan te nemen teneinde het debat over de grote vraagstukken in verband met dat beleid te openen en de inzet van de lidstaten voor de uitwerking ervan te bevorderen. Intracommunautaire overdrachten, overheidsaankopen en een gemeenschappelijke douaneregeling zijn de terreinen die specifiek door dit voorstel worden bestreken. - Een actieplan voor de defensie-industrie. De Commissie dient dit actieplan in, waarin de terreinen worden beschreven waarop een optreden van de Unie nu al noodzakelijk is. De Commissie zal de nodige initiatieven nemen om de in het plan geschetste maatregelen in detail uit te werken. In het licht van de snelle en diepgaande wijzigingen die zich thans voltrekken is het noodzakelijk dat de eerste maatregelen van de Unie al in 1998 concreet vorm krijgen. 1. CONTEXT De Europese defensie-industrie maakt de jongste jaren een herstructureringsproces door, dat onder meer wordt bepaald door het nieuwe klimaat inzake veiligheid en internationale concurrentie. Dit proces leidt onder meer tot verliezen aan arbeidsplaatsen en een inkrimpingvan de productiecapaciteit. Op nationaal niveau zijn geen voldoende omvangrijke herstructureringen meer mogelijk. Het Europees verband is thans absoluut noodzakelijk om passende oplossingen te bieden. Toch heeft het zich nog niet gemanifesteerd als wetgever voor een Europese bewapeningsmarkt. Evenzo is de geleidelijke uitstippeling van een Europees defensiebeleid een algemeen erkende doelstelling, maar toch hebben de eerste stappen in de richting van een gemeenschappelijke defensie niet geleid tot het omschrijven van precieze Europese behoeften inzake defensie-uitrusting. De belangrijkste taken inzake herstructurering berusten bij de lidstaten gezien de aard zelf van de sector. Toch is onderlinge samenwerking in Europees verband van belang voor het welslagen van het proces. De initiatieven van de Commissie zijn er op gericht het ontwikkelen van die samenwerking te bevorderen. Deze herstructurering en consolidering van de defensie-industrie, die in Europees verband dient plaats te vinden, kan niet tot ontwikkeling komen zonder het wegwerken van de versnippering van de markten en zonder een duidelijk en vast politiek en institutioneel referentiekader. De Europese Unie heeft tot taak de nodige maatregelen voor de uitwerking van dat regelgevend kader op te zetten. Zulks is des te dringender noodzakelijk omdat kan worden vastgesteld dat de belangrijkste concurrent, de Amerikaanse industrie, zich in een veel verder gevorderde consolidatiefase bevindt met de open en concrete steun van de overheid. Het succes van die industrie bij de uitvoer op internationale markten hangt nauw samen met de omvang van de Amerikaanse bedrijven en hun gepriviligeerde betrekkingen met de overheid. In dé mededeling over de lucht- en ruimtevaartindustrie , waarin deze opvallende verschillen in de situatie aan weerszijden van de Atlantische Oceaan worden aangetoond, wordt een oproep gedaan om op Europees niveau te reageren en worden oplossingen aangereikt die eveneens geldig zijn voor andere sectoren van de defensie industrie. De Unie heeft de noodzaak van een strategie op dit gebied erkend in de zomer van 1995, toen de Raad een werkgroep "Europees bewapeningsbeleid" heeft opgericht met als opdracht concrete maatregelen voor te stellen op gebieden die in het kader van de Unie kunnen worden behandeld. Die aanbevelingen konden zich zowel in communautair als in GBVB- verband situeren. Na meer dan twee jaar werk kan worden geconstateerd dat, ook al is de groep er niet toe gekomen die aanbevelingen te formuleren, zijn werkzaamheden toch in positieve zin zijn gevorderd met de uitwerking van eigen kenmerken voor deze sector en de vaststelling van prioritaire actieterreinen. Het Verdrag van Amsterdam geeft de richting aan van de toekomstige ontwikkelingen van dat beleid. Het nieuwe Verdrag bepaalt immers (artikel J. 7. 1) dat "de geleidelijke bepaling van een gemeenschappelijk defensiebeleid, wanneer de lidstaten dat passend achten, wordt ondersteund door hun samenwerking op bewapeningsgebied". De verklaring betreffende de WEU die in bijlage bij het Verdrag van Amsterdam zal worden opgenomen en die op 22 juli 1997 door de Raad van de WEU is aangenomen, voorziet in de samenwerking tussen de EU en de WEU op bewapeningsgebied "tegen de achtergrond van de rationalisatie van de Europese bewapeningsmarkt en van de oprichting van een Europees Bureau voor bewapening". De oprichting binnenkort van JOAC (Gemeenschappelijke organisatie voor samenwerking op bewapeningsgebied) in het kader van de WEU, een orgaan dat zal worden belast met het beheer van gemeenschappelijke bewapeningsprogramma's, vormt een fundamentele stap in de richting van het proces voor de totstandbrenging van het Europees Bureau voor bewapening. Dat bureau, dat uitgebreide bevoegdheden krijgt inzake alle aspecten van de bepaling en de organisatie van de vraag naar bewapeningsprodukten, zal de herstructurering en consolidering van de Europese defensie-industrie vergemakkelijken. De initiatieven van de Commissie passen in dat proces, doordat zij ertoe bijdragen een gunstig klimaat voor de spoedige totstandbrenging van een dergelijk bureau te creëren. Met het oog op de rentabiliteit 1 COM(97)466. zouden de totstandbrenging van een Europese markt voor defensiegoederen en de oprichting losgekoppeld. De respectieve van het bureau niet van elkaar mogen worden werkingsvoorschriften zouden complementair moeten worden ontwikkeld teneinde een homogeen algemeen kader uit te werken. Bij de oprichting van JOAC en de ontwikkeling in de richting van het bureau zal ten volle rekening moeten worden gehouden met het acquis van de Unie. In dit perspectief en in het kader van de uitwerking van het Europees bewapeningsbeleid zullen efficiëntere banden moeten worden geslagen tussen de instellingen van de Unie en de West-Europese bewapeningsgroep (WEAG). Al in januari 1996 heeft de Commissie een mededeling ingediend over de uitdagingen voor de Europese defensie-industrie, waarin zij in grote trekken het optreden van de Unie schetst. De in dit document uitgetekende strategie is goedgekeurd door het Europees Parlement, dat in juni 1997 een gedetailleerde resolutie heeft aangenomen over de initiatieven die de Unie moet nemen. Ook het Economisch en Sociaal Comité heeft de mededeling van de Commissie goedgekeurd. De Commissie heeft nauwe betrekkingen met de defensie-industrie aangeknoopt en in de loop van een aantal bijeenkomsten en gesprekken zijn de belangrijkste maatregelen op korte en middellange termijn vastgesteld. Jammer genoeg moet worden geconstateerd dat de situatie van de defensie-industrie er sinds de goedkeuring van de mededeling in januari 1996 nog is op achteruitgegaan. De onrustwekkende situatie die de Commissie toen heeft beschreven is niet gevolgd door maatregelen op Europees niveau. Volgens de gegevens van BICC (Bonn International Center for Conversion) voor 1997 is de werkgelegenheid in de defensie-industrie in de Unie tussen 1993 en 1995 met 13% gedaald. Volgens de cijfers van het U. S. Arms Control and Disarmament Agency beliep de waarde van de invoer van defensieproducten in de Europese Unie uit de Verenigde Staten in 1995 zesmaal de waarde van de uitvoer van die producten uit de EU naar de V. S. , terwijl dat cijfer in 1990 ongeveer maal vijf bedroeg en in 1985 maal vier. Door hun consolidatie hadden de drie grootste Amerikaanse defensiebedrijven in 1996 een verkoopcijfer van meer dan 90 miljard dollar, terwijl de acht grootste Europese ondernemingen samen maar een verkoopcijfer van 60 miljard haalden. Dit cijfer moet worden beschouwd in het licht van een eengemaakte interne markt voor Amerikaanse bedrijven waarvan de omvang aanzienlijk hoger ligt dan die van alle markten van de lidstaten samen. Sinds 1990 is de defensiemarkt in de lidstaten aanzienlijk achteruitgegaan als gevolg van het eind van de koude oorlog. De Verenigde Staten, waar zich een vergelijkbare inkrimping heeft voorgedaan, hebben op deze nieuwe situatie gereageerd door hun defensie industrie te herstructureren. De Europese markt is nog te versnipperd en de omvang van de intracommunautaire handel in defensiematerieel is verbazend klein vergeleken met de totale aankopen van de lidstaten. Deze tendens tot achteruitgang van de situatie van de industrie is des te verontrustender omdat hij de doelstellingen die de lidstaten plechtig hebben vastgelegd in het gedrang brengt. Het Verdrag van Amsterdam, dat definitief is vastgelegd tijdens de Europese Raad van Amsterdam in juni 1997 en op 2 oktober is ondertekend, bepaalt voor het eerst dat "het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid alle aangelegenheden omvat die betrekking hebben op de veiligheid van de Unie, met inbegrip van de geleidelijke bepaling van een gemeenschappelijk defensiebeleid , dat tot een gemeenschappelijke defensie kan leiden indien de Europese Raad daartoe besluit" (artikel J. 7, lid I, Ie alinea). Het Atlantisch Bondgenootschap heeft op zijn ministerbijeenkomst van juni 1996 en de top van Madrid in juli 1997 zijn steun betuigd aan het ontstaan van de Europese veiligheids- en defensie identiteit in het kader van het Bondgenootschap en tegelijk een aantal richtsnoeren daartoe ontwikkeld. Er kan evenwel geen sprake zijn van een Europees defensiebeleid of een Europese defensie-identiteit zonder een gezonde en concurrerende Europese technologische en industriële basis. 2. STRATEGIE VAN DE UNIE De tenuitvoerlegging van een strategie van de Unie om de diepgaande verschuivingen in de Europese defensie-industrie te begeleiden blijkt steeds dringender noodzakelijk. De belangrijkste ondernemingen in de sector en hun bedrijfsvereniging op Europees niveau roepen de instellingen van de Unie op tot handelen. Het landschap van de Europese defensie industrie wijzigt zich snel, zij het minder snel dan dat van de Amerikaanse. De factoren die bepalend zijn voor deze wijzigingen zullen een rol blijven spelen. De mededeling over de Europese lucht- en ruimtevaartindustrie bevat een beschrijving van deze wijzigingen in de Verenigde Staten en doet een oproep tot een nieuw elan in Europa. Er is geen enkele lidstaat waar de lucht- en ruimtevaartindustrie op zich efficiënt en concurrerend kan blijven. Consolidatie van de civiele en militaire activiteiten in Europees verband is van vitaal belang. Dezelfde vaststelling kan ook in andere sectoren van de defensie-industrie worden gedaan. Ook daar dient de overheid die verschuivingen in de industrie met maatregelen in Europees verband te begeleiden. Het bedrijfsleven heeft op korte termijn behoefte aan een solide en transparant politiek en juridisch referentiekader. De mededeling van de Commissie van januari 19963 heeft geleid tot een ruim debat, dat is uitgemond in een resolutie van het Europees Parlement van mei 1997 waarin de ideeën van de mededeling krachtdadig worden ondersteund. Tijdens de besprekingen van de werkgroep van de Raad "Europees bewapeningsbeleid" (Polarm) zijn de standpunten van de lidstaten bekeken en zijn de volgende punten van overeenstemming bereikt: - In de eerste plaats dient de Unie de industriële en technologische basis van haar defensie industrie te behouden. Deze industriële basis, die steeds meer een duaal karakter heeft, is van groot belang voor de economische ontwikkeling en absoluut noodzakelijk voor de bewapeningscapaciteit. Enerzijds is er dus de wens om het Europa van de defensie op te bouwen en anderzijds zijn de factoren concurrentievermogen en werkgelegenheid in productieve sectoren van cruciaal belang. - Vervolgens vormt de Unie bij uitstek een geschikt forum voor maatregelen in dit verband. Zij is complementair ten opzichte van andere fora zoals het nationale kader of de defensieorganisaties waarvan de meeste lidstaten deel uitmaken. Het communautaire kader heeft zijn degelijkheid bewezen voor de voltooiing van de Europese markt voor civiele producten: zijn instrumenten kunnen eveneens nuttig zijn voor defensieproducten. Een dergelijke markt zou zeer ten goede komen aan de defensie-industrie. Daartoe dient de Unie op gecombineerde wijze gebruik te maken van het beschikbare gamma aan juridische en andere instrumenten van de eerste of de tweede pijler. - Tenslotte is het combineren van deze verschillende actiemiddelen noodzakelijk gezien de specificiteit van de defensie-industrie. Deze vormt tegelijk een belangrijk element van het productieapparaat en een essentieel instrument voor het buitenlands en veiligheidsbeleid. Het optreden van de Europese Unie dient met deze specificiteit rekening te houden, met name via het aanpassen van de middelen waarover de Gemeenschap beschikt. Samenvattend kan worden gesteld dat het van belang is nu al werk te maken van de maatregelen die dringend noodzakelijk blijken om de industriële en technologische basis van de defensie te behouden zonder af te wachten dat alle componenten van het nieuwe institutionele kader zijn uitgewerkt. " Ingediend in september IW7 COM(%)l(): Uitdagingen voor de Europese defensie-industrie - een bijdrage voor actie op Europees niveau. 5 3. INITITATIEVEN VAN DE COMMISSIE Voor de tenuitvoerlegging van de strategie van de Unie stelt de Commissie een omvattende aanpak voor: • Een ontwerp van gemeenschappelijk standpunt inzake de uitwerking van een Europees bewapeningsbeleid. De Commissie dient bij de Raad een ontwerp van gemeenschappelijk standpunt krachtens artikel J. 2 van het Verdrag betreffende de Europese Unie in. Het gebruik van dit GBVB-instrument is verantwoord doordat aan ieder optreden van de Unie op bewapeningsgebied het aspect buitenlands en defensiebeleid is verbonden. Het gemeenschappelijk standpunt dat door de Commissie wordt voorgesteld, legt een aantal beginselen vast en schetst de eerste actieterreinen in het licht van de werkzaamheden van de Raad toe. Intracommunautaire overdrachten, overheidsaankopen en een gemeenschappelijke douaneregeling zijn de terreinen die meer specifiek onder dit voorstel vallen. Op deze terreinen is de Raad al werkzaam geweest wat specifiek de bewapening betreft. Bovendien bieden zij het voordeel dat de maatregelen van de Unie op een uitgebreid communautair acquis kunnen worden gesteund. Dit voorstel voor een gemeenschappelijk standpunt moet het mogelijk maken het debat te openen over de grote vraagstukken in verband met het Europees bewapeningsbeleid, waarbij het eigenlijke politieke niveau van de besluitvorming direct wordt betrokken. Het doel van het voorstel is dus het politieke engagement van de lidstaten voor de geleidelijke uitstippeling van een werkelijk Europees bewapeningsbeleid te stimuleren. tot nog • Een actieplan voor de defensie-industrie. De Commissie heeft een inventaris opgesteld van de terreinen waarop zij meent dat een optreden in Europees verband noodzakelijk is en heeft daarbij de maatregelen aangegeven die nu al moeten worden genomen voor de concretisering van een werkelijke Europese markt voor defensieproducten. Deze maatregelen kunnen ofwel nieuwe wetgeving vereisen ofwel worden aangenomen in het kader van de instrumenten waarover de Unie al beschikt. Het actieplan is opgesteld ten behoeve van de instellingen van de Unie en de lidstaten maar ook van de Europese defensie-industrie. De Commissie zal de nodige initiatieven nemen om de in het plan geschetste maatregelen in detail uit te werken. De Commissie is van oordeel dat de Raad dringend een standpunt moet innemen over de strategie van de Unie betreffende de defensie-industrie. De geplande maatregelen leggen het kader en het programma vast voor de komende initiatieven op het niveau van de Europese Unie. Gezien de snelheid en de omvang van de aan de gang zijnde verschuivingen dienen de eerste maatregelen van de Unie al in 1998 concrete vorm te krijgen. CONCLUSIES • De Commissie verzoekt de Raad het gemeenschappelijk standpunt aan te nemen dat in het document in bijlage I wordt voorgesteld. • De Commissie verzoekt de Raad nota te nemen van het bijgevoegde actieplan in bijlage II. Zij zal de nodige initiativen nemen volgens de in het Verdrag vastgestelde procedures, in nauwe samenwerking met de betrokken diensten van de lidstaten. • De Commissie verzoekt de Europese defensie-industrie en de andere betrokken partijen mee te werken aan de tenuitvoerlegging van het actieplan. /BIJLAGE I ONTWERP VAN GEMEENSCHAPPELIJK STANDPUNT BETREFFENDE DE UITWERKING VAN EEN EUROPEES BEWAPENINGSBELEID door de Raad vastgesteld op basis van artikel J. 2 van het Verdrag betreffende de Europese Unie DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE gelet op het Verdrag betreffende de Europese Unie, inzonderheid op artikel J. 2, overwegende dat de uitwerking van een Europees bewapeningsbeleid, gebaseerd op het bestaan van een concurrerende technologische en industriële basis, een essentiële voorwaarde vormt voor het ontwikkelen van de Europese defensie-identiteit in het kader van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid, overwegende dat het politiek engagement ten gunste van de geleidelijke omschrijving van deze identiteit, dat de Europese Raad van Amsterdam van 16 en 17 juni 1997 nogmaals heeft bevestigd, dient te worden geconcretiseerd in specifieke maatregelen die ook de bewapeningssector omvatten, overwegende dat de verklaring van de WEU van 22 juli 1997 over de rol van de WEU en over haar betrekkingen met de EU en inzonderheid lid 7, voorziet in de versterking van de samenwerking op dit gebied tussen beide organisaties, overwegende dat het beleid en de actiemiddelen van de Europese Gemeenschappen in aanzienlijke mate tot de ontwikkeling van het Europees bewapeningsbeleid kunnen bijdragen, overwegende dat uit de mededeling over de defensie-industrie van januari 1996 en de mededeling over de Europese lucht- en ruimtevaartindustrie van september 1997, waarin de nadruk wordt gelegd op de dringende noodzaak om deze industrieën op Europees niveau te herstructureren en de synergie tussen de civiele en de militaire sector te bevorderen, blijkt dat het noodzakelijk is op Europees niveau en met name in communautair verband te handelen, ? overwegende dat het noodzakelijk is de industriële en technologische defensiebasis te behouden en het concurrentievermogen van de Europese industrie te stimuleren, overwegende dat de defensie-industrie een belangrijke bron van werkgelegenheid vormt, met name in bepaalde regio's, overwegende dat de Raad de intracommunautaire overdrachten en de overheidsaankopen heeft aangewezen als prioritaire sectoren voor maatregelen van de Unie, overwegende dat het in overeenstemming met de belangen van de Unie en de Gemeenschap is dat bepaalde soorten wapens en materieel van de Europese strijdkrachten met vrijstelling van douanerechten kunnen worden ingevoerd en dat het daartoe noodzakelijk is te beschikken over een gemeenschappelijke lijst van materieel dat van die rechten kan worden vrijgesteld, overwegende dat de Raad overeenkomstig artikel 223, lid 2, een lijst heeft opgesteld van de producten waarop de bepalingen van artikel 223, lid 1, sub b, van toepassing zijn, HEEFT HET VOLGENDE GEMEENSCHAPPELIJK STANDPUNT VASTGESTELD: Artikel 1 Bij de tenuitvoerlegging van dit gemeenschappelijk standpunt wordt rekening gehouden met de specifieke kenmerken van de sector bewapening zoals die in het document in bijlage zijn omschreven. Artikel 2 De Raad is van oordeel dat de ontwikkeling van een doeltreffend Europees bewapeningsbeleid de toepassing veronderstelt van instrumenten die onder het GBVB en binnen het communautaire kader vallen. ? Artikel 3 De Raad neemt er nota van dat het Europees bewapeningsbeleid samenhangt met het beleid van de Gemeenschap, met name in de sectoren industrie, handel, douane, regio's, mededinging, innovatie en onderzoek. Artikel 4 De Raad neemt er nota van dat de Commissie een actieplan voor de defensie-industrie heeft ingediend waarbij verschillende communautaire instrumenten worden ingezet en dat zij de nodige initiatieven zal nemen om voor de tenuitvoerlegging ervan te zorgen. Hij geeft zijn voornemen te kennen om op die basis werk te maken van de uitstippeling van een Europees bewapeningsbeleid. Artikel 5 Onder naleving van artikel M van het Verdrag betreffende de Europese Unie zullen de volgende maatregelen zo spoedig mogelijk volgens de passende procedures worden aangenomen: 1. Op het gebied van het goederenverkeer: - een vereenvoudigd systeem voor de intracommunautaire overdrachten, dat garanties omvat inzake uitvoer en wederuitvoer alsmede controle- en toezichtmechanismen; bindende beginselen, regels en mechanismen inzake doorzichtigheid en non-discriminatie op het gebied van de aankopen, naar het voorbeeld van de bestaande communautaire regels voor overheidsopdrachten. 2. Op douanegebied: De Raad verbindt zich ertoe uiterlijk tegen 31 december 1998 een gemeenschappelijke lijst uit te werken van materieel dat van het gemeenschappelijk douanetarief zou kunnen worden vrijgesteld, gelet op de defensiebehoeften van de lidstaten en de noodzaak om de ontwikkeling van een Europees bewapeningsbeleid aan te ,moedigen. <7 De Commissie zal, rekening houdend met die lijst, eventueel passende voorstellen indienen voor een vrijstelling gebaseerd op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschappen. Artikel 6 Dit gemeenschappelijk standpunt zal 18 maanden na de vaststelling ervan worden herzien. Artikel 7 Dit gemeenschappelijk standpunt treedt in werking op de dag van de vaststelling ervan. Dit gemeenschappelijk standpunt wordt bekendgemaakt in het Publikatieblad. tb Aanhangsel bij Bijlage I Definitie van de eigen kenmerken van de defensiesector {Tekst opgesteld door de groep "Europees bewapeningsbeleid" en door de Coreper goedgekeurd op 10 december 1996) Om de eigen kenmerken van de defensiesector te kunnen bepalen, moeten eerst de huidige omstandigheden van de sector in kaart worden gebracht. Er zijn diverse politieke en economische factoren die voor deze sector een specifieke relevantie hebben. Op politiek gebied zijn er de gevolgen van het einde van de koude oorlog, die ook het internationale klimaat hebben veranderd waarbinnen het buitenlands, veiligheids- en defensiebeleid wordt uitgestippeld en gevoerd. Daarnaast komt het Gemeenschappelijk Buitenlands en Veiligheidsbeleid (GBVB) van de Europese Unie tot ontwikkeling, dat "alle aangelegenheden omvat die betrekking hebben op de veiligheid van de Europese Unie, met inbegrip van de geleidelijke bepaling van een gemeenschappelijk defensiebeleid, dat mettertijd tot een gemeenschappelijke defensie zou kunnen leiden". De Intergouvernementele Conferentie van de Europese Unie beziet momenteel de GBVB-bepalingen van het Verdrag betreffende de Europese Unie. Tijdens zijn bijeenkomst in Berlijn in juni 1996 stemde de NAVO-Ministerraad in met de ontwikkeling van een Europese veiligheids- en defensie-identiteit binnen de NAVO, en de WEU en de NAVO zijn momenteel bezig met de uitvoering van de aspecten van de beslissingen van Berlijn die met elkaar in verband staan. Op economisch gebied daalt de binnenlandse vraag naar Europees militair materieel sedert 1987 en is de wereldwapenmarkt de laatste tien jaar praktisch gehalveerd. Deze inkrimping van de nationale defensiebegrotingen heeft gevolgen voor het overleven van een onafhankelijke industriële en technologische defensiebasis. De werkgelegenheid in deze sector is sedert 1984 met 37% teruggelopen (van 1,6 miljoen naar 1 miljoen werknemers). Dit heeft bepaalde regio's bijzonder getroffen en heeft gevolgen voor het productieapparaat en het innoverend vermogen van de gehele Europese industrie. De markt blijft versnipperd - in de periode 1988-1992 nam de intra-Europese handel drie tot vier procent van de totale aankopen in beslag. Het ontbreken van concurrentie en de onmogelijkheid om ten volle gebruik te maken van economische schaalvergroting hebben sedert de tachtiger jaren de concurrentiepositie van de Europese industrie ten opzichte van de Verenigde Staten verslechterd. In de Verenigde Staten is de consolidatie van de defensie-industrie veel sneller gevorderd dan in Europa, onder andere als gevolg van de minder versnipperde markt in de Verenigde Staten, onvoldoende harmonisatie van de Europese operationele eisen en de verschillende veiligheidspolitieke overwegingen in Europa. De eigen kenmerken van de sector bewapening, waarmee bij de oprichting van de Gemeenschap rekening is gehouden, zijn in aanmerking genomen door het bepaalde in artikel 223 van het Verdrag. // 4. 5. 6. De defensie-industrie is een strategische sector waarvan de producten van cruciaal belang kunnen zijn voor de nationale defensie. In tegenstelling tot andere industrietakken, waar economische factoren doorslaggevend zijn, wordt het in wisselende mate mede gedicteerd door het nationale bewapeningsbeleid veiligheids- en defensiebeleid. Politieke, strategische en veiligheidsoverwegingen zijn dus mede bepalend voor de omstandigheden waaronder deze sector werkt en voor de vraag naar producten van de sector. 90% van de productie van EU-defensiematerieel geconcentreerd: Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk, Duitsland, Italië en Zweden. is in een aantal lidstaten Aangezien de regeringen de enige klanten, en in bepaalde gevallen grotendeels eigenaars van defensiebedrijven zijn, verschilt deze markt van de meeste andere sectoren van de economie. Ook zijn er van lidstaat tot lidstaat grote verschillen in de betrekkingen tussen de regering en defensiebedrijven, bijvoorbeeld in de mate waarin de Staat eigenaar is, de mate van financiering voor O & O enz. De rol van de regeringen verklaart vele kenmerken van deze sector en is beslissend voor de manier waarop hij wordt opgebouwd en geherstructureerd. Tegelijkertijd heeft de sector in dit opzicht zelf een specifieke rol en verantwoordelijkheden. In verband met de rol van de regeringen rijzen de volgende overwegingen: - - in de eerste plaats zijn de productie van en de handel in defensiematerieel aan een vergunning van de regering onderworpen; in de tweede plaats zijn de regeringen, aangezien zij de enige afnemers zijn, ook de enigen die de operationele vereisten en de technische specificaties vaststellen, en bepalen zij de vraag naar de producten van deze sector; - bovendien is het niet mogelijk de vraag op lange termijn met zekerheid te voorspellen; die vraag is immers afhankelijk van het evolueren van de dreigingen, en dat proces beïnvloedt op zijn beurt de inschatting van de behoeften en de begrotingsplanning; - daarbij is de prijs/kwaliteit-verhouding niet het enige criterium dat het aankoopbeleid bepaalt. Compensatie, met inbegrip van overeenkomsten inzake en industriële veiligheidsoverwegingen kunnen ook een factor zijn; strategische politieke, samenwerking economische en - tenslotte vereist het nationale defensiebelang continuïteit van de leveranties. Die continuïteitsvereiste gaat verder dan de gewone afnemer/leverancier-verhouding. Sommige lidstaten zijn van oordeel dat de binnenlandse capaciteit op bepaalde gebieden essentieel is voor het nationale belang. Dit hoeft echter de regeringen niet te beletten wapens aan te kopen bij een externe leverancier. IL 7. De technologische waarde van de industrie op lange termijn is belangrijk. Dit veronderstelt de continuïteit van zowel de technische als de industriële capaciteit. Defensieprogramma's kunnen over 20-30 jaar gespreid zijn en na langdurige ontwikkelingsprogramma's kan het materieel soms wel 30 jaar of meer in gebruik blijven. 8. Rubricering van gevoelige militaire informatie is cruciaal voor het nationale belang. Dit kan leiden tot mededingingsbeperkingen en tot betrekkingen tussen afnemer en leverancier die hechter zijn dan gebruikelijk. 9. Vele producten in de bewapeningssector impliceren onevenredig hoge Onderzoek en Ontwikkelingskosten. Er zijn hoge normen vereist, aangezien technologische vooruitgang noodzakelijk is voor de nationale defensie. Het is echter niet zeker dat deze investering iets opbrengt. Massaproductie, die de hoge O & O-kosten zou kunnen compenseren, is zeldzaam in vergelijking met de civiele industrie. De behoefte aan geheimhouding kan de ruime verspreiding van technologische ontwikkelingen en de financiële voordelen van een dergelijke verspreiding beletten. Er zal altijd behoefte zijn aan unieke producten waarvan de vervaardiging wellicht onrendabel is. Een groot aantal programma's is beperkt en de O & O-teams kunnen tussen twee programma's in niet altijd worden ondersteund met louter commerciële middelen. Van commerciële organisaties die door marktkrachten worden gedreven, kan niet worden verwacht dat zij de nodige investeringen in O & O doen en in die gevallen zou dus regeringssteun vereist kunnen zijn. 10. Sommige defensietechnologieën hebben zowel civiele als militaire toepassingen. Op bepaalde gebieden is er echter een toenemende synergie tussen civiele en militaire technologieën en de bovenvermelde kenmerken van zuiver militaire programma's hoeven niet voor alle defensiegerelateerde of dual-use gebieden te gelden. 11. Voor de uitvoer van deze sector is een vergunning van de regering nodig. Wapenexportbeleid, met inbegrip van het exportcontrolebeleid van de Lid-Staten, verschilt van land tot land. De Europese Raad heeft gemeenschappelijke criteria voor de wapenuitvoer aangenomen. Conclusies en aanbevelingen 12. De conclusie luidt dat deze analyse van de eigen kenmerken van de defensiesector nuttig is bij de aan de gang zijnde bespreking van de agendapunten van de ad hoc Groep Europees Bewapeningsbeleid en zo nodig in aanmerking genomen zal worden bij onder meer de uitvoeriger discussies over "de vereenvoudiging van de controles op intracommunautaire overdrachten van wapens en andere producten uit de defensiesector" en "het aankoopbeleid". Aanbevolen wordt dat de Groep ad hoc conform zijn mandaat het punt "bepaling van de eigen kenmerken van de defensiesector" op de agenda houdt ten einde de analyse in het licht van toekomstige ontwikkelingen uit te breiden". /J EUROPESE COMMISSIE ft*ft ft ft ft ft ft ft ft^ft /BIJLAGE II Actieplan voor de defensie-industrie h Actieplan voor de defensie-industrie I. Inleiding II. Herstructurering van de defensie-industrie III. De Europese technologische en industriële basis op defensiegebied IV. Doelstellingen voor een actieplan V. Acties V. l Vereenvoudiging van overdrachten binnen de Gemeenschap V. 2 Statuut van Europese vennootschap V. 3 Overheidsopdrachten V. 4 OTO (onderzoek en technologische ontwikkeling) V. 5 Normalisatie V. 6 Douanerechten V. 7 Innovatie, technologieoverdracht en de kleine en middelgrote ondernemingen V. 8 Mededingingsbeleid V. 9 Uitvoer V. 10 Structuurfondsen V. ll Belastingen V. 12 Principes voor markttoegang V. l3 Benchmarking V. 14 Uitbreiding 2 2 3 3 4 4 5 5 6 6 7 8 9 9 9 VI. Tijdschema voor belangrijke acties in het actieplan (Overzicht) 10 t< I. INLEIDING In het Verdrag betreffende de Europese Unie en in het nieuwe Verdrag van Amsterdam wordt aangedrongen op meer samenwerking tussen de Europese Unie en de West-Europese Unie, hetgeen een kader biedt voor actie op het gebied van de defensie-industrie. Bij deze samenwerking kan de Europese Commissie ter ondersteuning van deze nieuwe relatie haar ervaring en juridische en administratieve structuren ter beschikking stellen. Voor de noodzakelijke, dringende herstructurering van de defensie-industrie in Europa, die nog steeds nationaal georiënteerd is, moeten deze industrie en de markt waarop zij opereert, zowel de vraag- als de aanbodzijde, een Europese dimensie krijgen. Wat de vraagzijde betreft, is de rol van de lidstaten, de WEU en andere multilaterale organisaties vooral van belang op gebieden als de harmonisatie van operational eisen qua tijd en inhoud en de oprichting van een Europees bewapeningsagentschap voor de uitvoering van programma's met een Europese dimensie. Wat de aanbodzijde betreft, hebben de Commissie en de industrie de afgelopen maanden intensief overlegd om de behoeften van de industrie te bepalen met het oog op de totstandbrenging van een krachtige, geïntegreerde en concurrerende Europese technologische en industriële basis op defensiegebied. In dit actieplan wordt aandacht geschonken aan door de industrie naar voren gebrachte kwesties waarvoor de Europese Unie bevoegd is. Het zal worden uitgevoerd volgens het tijdschema van hoofdstuk VI. Een aantal van deze acties zijn samen met een gemeenschappelijk standpunt opgesteld in het kader van artikel J2 van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid (CFSP). II. HERSTRUCTURERING VAN DE DEFENSIE-INDUSTRIE Als gevolg van de afnemende vraag en de toenemende concurrentie is in de Europese defensie-industrie een herstructureringsproces op gang gekomen. Tot dusver heeft herstructurering hoofdzakelijk op nationaal niveau plaatsgevonden, maar de noodzaak om deze inspanningen op Europees niveau voort te zetten doet zich steeds sterker gevoelen. De Europese industrie moet de mogelijkheden krijgen om het noodzakelijke herstructureringsproces uit te voeren, samen te werken of activiteiten samen te voegen wanneer deze gelijkaardig zijn of elkaar aanvullen, en haar concurrentiepositie te verbeteren. Hoewel de industrie dit proces moet leiden, moeten de lidstaten en de Europese instellingen en organisaties trachten het noodzakelijke kader te scheppen waarbinnen de Europese markt voor defensiematerieel naar behoren kan functioneren. Bij het scheppen van dit kader moet rekening worden gehouden met de positie van de Europese industrie in de internationale arena. to Ill- DE EUROPESE TECHNOLOGISCHE EN INDUSTRIËLE BASIS OP DEFENSIEGEBIED De technologische en industriële basis op defensiegebied, bijvoorbeeld technologische knowhow, O&O-voorzieningen, geschoold personeel, fabrieken en marketing- en exportcapaciteit, is een vitale strategische troef voor Europa die moet worden geconsolideerd en gehandhaafd. Enkele belangrijke redenen hiervoor zijn: - deze basis is een voorwaarde voor het scheppen van een echte Europese veiligheids- en defensie-identiteit; - deze basis is nodig voor het behoud en de ontwikkeling van een belangrijke technologische en industriële basis die zowel voor militaire als civiele doeleinden van belang is; - deze basis is een belangrijke factor voor de werkgelegenheid, met name in bepaalde Europese regio's en voor veel kleine en middelgrote ondernemingen. De huidige situatie, waarin Europese ondernemingen zijn versnipperd in te veel en te kleine nationale leveranciers, is niet langer houdbaar. Enkele gevolgen van de huidige structuur zijn: - hoge kosten voor onderzoek en ontwikkeling van vergelijkbare technologieën en systemen door nationale leveranciers; te kleine reeksen systemen en zodoende onvoldoende schaalvoordelen. - IV. DOELSTELLINGEN VOOR EEN ACTIEPLAN De belangrijkste doelstellingen van het actieplan zijn bijgevolg de noodzakelijke voorwaarden te scheppen voor: - verbetering van het concurrentievermogen van de Europese defensie-industrie; - behoud van de technologische en industriële basis op defensiegebied; - bevordering van de integratie van de Europese technologische en industriële basis op defensiegebied in de algemene economie om overlapping van civiele en militaire inspanningen te vermijden; - het scheppen van de nodige voorwaarden voor een Europese veiligheids- en defensie identiteit. V. ACTIES In hoofdstuk VI wordt een tijdschema voor de hieronder voorgestelde acties gegeven. Dit laat zien dat de Commissie tegelijkertijd zal werken aan op korte termijn uitvoerbare acties en op middellange termijn uitvoerbare acties. V. l Vereenvoudiging van overdrachten binnen de Gemeenschap Nationale procedures voor overdrachten binnen de Gemeenschap van defensiegebonden producten zijn omslachtig en tijdrovend. Een vereenvoudiging van deze procedures kan het concurrentievermogen van de Europese industrie verbeteren, de administratieve taken verlichten en de kosten verlagen. I> Deze vereenvoudiging kan niet worden bereikt zonder een belangrijke verbintenis van de lidstaten. Tevens zal het nodig zijn mechanismen te creëren om het vertrouwen tussen de lidstaten te bevorderen. De Commissie zal daarom voorstellen een vereenvoudigde vergunningsregeling in te voeren voor de verzending van defensiegebonden producten binnen de Europese Gemeenschap. Dit systeem moet waarborgen voor uitvoer en wederuitvoer en instrumenten voor controle en toezicht bevatten. V. 2 Statuut van Europese vennootschap De ontwikkeling van een statuut van Europese vennootschap dat de oprichting en het management van ondernemingen met een Europese dimensie gemakkelijker zou maken, zal de noodzakelijke herstructurering van de industrie vergemakkelijken. De Commissie zal blijven werken aan het ontwikkelen van een dergelijk juridisch kader. voor politieke Het verslag van de "groep Davignon" over het statuut van de Europese vennootschap biedt nieuwe perspectieven vertegenwoordiging in de Europese vennootschap in de komende maanden. Als dit punt een oplossing kan krijgen, kan de weg worden geëffend voor de goedkeuring van het statuut, één van de prioritaire maatregelen van het actieplan voor de interne markt waarover de Europese Raad in Amsterdam overeenstemming heeft bereikt. Het is daarom van belang dat de Raad zo spoedig mogelijk een positief besluit over dit onderwerp neemt. over de werknemers overeenstemming V. 3 Overheidsopdrachten Het uiteindelijke systeem van voorschriften voor de aanschaf van defensiematerieel zal van grote invloed zijn op de wijze waarop een concurrerende technologische en industriële basis op defensiegebied wordt opgezet. Dit kader moet waar mogelijk voorzien in open aanbestedingen. Bovendien moet het gunstig zijn voor de handhaving en ontwikkeling van de fundamentele industriële capaciteiten en essentiële technologieën op Europees niveau. Tevens moeten deze voorschriften de continuïteit van de noodzakelijke voorziening waarborgen en tegelijkertijd een geleidelijke eliminatie van overcapaciteit mogelijk maken. Het is dan ook, rekening houdend met de noodzaak in deze kwestie zo ruim mogelijke steun te verkrijgen, nodig een passende reeks principes, voorschriften en mechanismen voor aankopen door de defensiesector op te stellen. Om rekening te houden met de specifieke kenmerken van de defensiesector, met name de noodzaak van vertrouwelijkheid en zekerheid van leveranties, moet waar nodig worden gezorgd voor de vereiste flexibiliteit. In dit verband kan materieel voor de defensiesector in drie categorieën worden ingedeeld: - producten bestemd voor de strijdkrachten, maar niet voor militair gebruik, zodat zij niet onder artikel 223 EG of artikel 2 van Richtlijn 93/36/EEG (geheim verklaarde leveringen, bescherming van wezenlijke belangen, nationale veiligheid, enz. ) vallen. Aangezien op deze producten de communautaire voorschriften voor overheidsopdrachten al van toepassing zijn, zal de Commissie in voorkomend geval de voorwaarden voor de toepassing van deze regels in de meest geschikte vorm specificeren; 19 - producten bestemd voor de strijdkrachten en voor militair gebruik, die evenwel geen "buitengewoon gevoelige defensie-uitrusting" vormen. De Commissie kan een redelijk flexibele reeks voorschriften opstellen uitgaande van de bestaande communautaire voorschriften inzake overheidsopdrachten en rekening houdend met de beginselen van doorzichtigheid en non-discriminatie; - zeer gevoelige uitrusting waarop artikel 223 EG van toepassing is. Deze producten kunnen worden vrijgesteld van de bovengenoemde voorschriften als de veiligheid of de bescherming van wezenlijke nationale belangen van het betrokken land dat vereisen. Voor dit doel dient een kennisgevingsmechanisme te worden ingesteld om een zekere mate van controle en doorzichtigheid te waarborgen. V. 4 OTO (onderzoek en technologische ontwikkeling) Het niveau van de kosten van onderzoek en ontwikkeling in verhouding tot de opbrengst, is over het algemeen in de militaire sector veel hoger dan in de civiele sector. Technologie is van vitaal belang voor het concurrentievermogen van deze industrie. In de Verenigde Staten zijn civiele en militaire onderzoekactiviteiten binnen ondernemingen al meer geïntegreerd, met name in bepaalde sectoren van de defensie-industrie, zoals lucht- of ruimtevaart. De Commissie heeft hier bijvoorbeeld aandacht aan geschonken in haar analyse van de fusie tussen Boeing en McDonnel Douglas. Het is dan ook wenselijk dat zowel Europese ondernemingen als de lidstaten uit deze ontwikkeling conclusies trekken met betrekking tot de herstructurering van deze sector, het samenvoegen van onderzoekteams en de impact van bepaalde militaire aankopen op de civiele technologische capaciteit. Het communautaire kaderprogramma voor onderzoek en technologische ontwikkeling4 is uitsluitend op civiele doelstellingen gericht. Sommige van de technologische gebieden (b. v. materialen, informatie- en communicatietechnologie - ICT) kennen zowel militaire als niet- militaire toepassingen: de ontwikkeling van deze technologieën kan bijdragen aan de technologische basis op defensiegebied en aan het concurrentievermogen van deze industrie. Tevens is de Commissie van mening dat de aansluiting tussen nationale en Europese onderzoekprogramma's moet worden verbeterd om zinloze overlapping te vermijden. V. 5 Normalisatie Met het oog op de totstandbrenging van een Europese markt voor defensiematerieel en de consolidering van de Europese industriële basis op defensiegebied zal het nodig zijn de reeks normen die momenteel door de Ministeries van Defensie van de lidstaten worden gehanteerd, te rationaliseren. Met het toenemende gebruik van dual-use technologie in militaire systemen is de huidige tendens zoveel mogelijk civiele normen te gebruiken. Er dient rekening te worden gehouden met de vervanging van militaire normen door civiele normen die in de Verenigde Staten gaande is, om te vermijden dat de Europese industrie in een nadelige positie komt te verkeren. De Commissie heeft op 9 april 1997 het voorstel m. b. t. het Vijfde Kaderprogramma aangenomen (C0M(97)I42). h Om het gebruik van internationale industriële normen te bevorderen stelt de Commissie voor gebruik te maken van de ervaring die in de Gemeenschap met normalisatie is opgedaan. De Commissie zal daarom de volgende acties ondernemen: - oproepen van de betrokken industriële kringen om samen een werkprogramma op te stellen om een homogeen systeem te bepalen van normen voor programma's voor defensiematerieel; - beoordelen van de verschillende manieren en mogelijkheden om een systeem op te zetten voor regelmatige informatie-uitwisseling tussen de NAVO en de Europese normalisatie instellingen teneinde in de toekomst zoveel mogelijk het risico van dubbel werk te vermijden; - ondersteuning op communautair niveau van de betrokken normalisatie-instellingen die instemmen met de noodzaak om in actie te komen. Daarbij moet vooral worden gelet op de specifieke kenmerken van de betrokken industriële sectoren (lucht- en ruimtevaart, elektronica, werktuigbouw, enz. ) en het "defensiekarakter" van de verschillende onderwerpen. V. 6 Douanerechten Gemeenschappelijke tarieven voor ingevoerde producten zijn een van de basisprincipes van de douane-unie en de interne markt. Artikel 28 van het Verdrag vormt dan ook de enige mogelijke juridische grondslag voor de In dit verband leiden uiteenlopende nationale verlening van autonome schorsingen. benaderingen voor de tarifering van de invoer van militair of dual-use materieel tot ongelijke behandeling van marktdeelnemers, zodat voor dergelijk materieel gemeenschappelijke regels inzake de tarifering moeten worden opgesteld. Bijgevolg: - dienen wetgevingsinitiatieven te worden genomen om tariefregelingen te harmoniseren teneinde in de gehele Gemeenschap gelijke behandeling van marktdeelnemers te bereiken; - dient het voorstel van de Commissie uit 1988 inzake tijdelijke schorsing van douanerechten op bepaalde wapens en militaire uitrustingen te worden herzien en aangenomen; V. 7 Innovatie, technologieoverdracht en de kleine en middelgrote ondernemingen In het Groenboek van de Commissie over innovatie van december 1995 wordt het potentieel van defensietechnologie voor civiel gebruik erkend. Een algemeen beleid om de technologieoverdracht te bevorderen kan het civiele gebruik van defensietechnologie vergemakkelijken. De KMO's dienen hierbij vanwege zijn belang bij en rol in dit proces te worden betrokken. De Commissie zal in dit verband steun verlenen aan initiatieven die tot doel hebben ideeën, technologieën en beste praktijk te verspreiden. De Commissie zal met name de volgende activiteiten blijven steunen: - de organisatie van evenementen om partnerschappen tot stand te brengen tussen leveranciers (b. v. INTERPRISE) en tussen leveranciers en onderzoekinstellingen; - de organisatie van evenementen om partnerschappen tot stand te brengen tussen hoofdcontractanten en toeleveranciers (b. v. IBEX). Zö V. 8 Mededingingsbeleid Om een communautaire markt voor de defensie-industrie tot stand te brengen die het resultaat is van gemeenschappelijke programma's, van de noodzakelijke herstructurering en Europese allianties en van gemeenschappelijke regels inzake overheidsopdrachten, moeten in het kader van het communautaire mededingingsbeleid alle concurrentievraagstukken in de defensiesector worden onderzocht. De herstructurering van de Europese industrie, met name de defensie-industrie en aanverwante sectoren, heeft geleid tot en zal blijven leiden tot een toenemend aantal fusies en samenwerkingsverbanden tussen ondernemingen in de Europese Unie. Dit is een goede ontwikkeling die strookt met de vereisten van dynamische concurrentie en die het concurrentievermogen van de Europese industrie, met name de defensie-industrie, ten goede kan komen, zolang het concurrentieklimaat hiervan geen blijvende schade ondervindt. Daarom biedt het communautaire mededingingsbeleid, met name de communautaire verordening inzake concentraties, een duidelijk kader en de mogelijkheid tot snelle besluitvorming teneinde concentraties en samenwerkingsverbanden tussen ondernemingen te vergemakkelijken zolang de daadwerkelijke concurrentie niet in het geding is. Bovendien maakt communautaire controle van overheidssteun in alle industriële sectoren, ook in de defensiesector, het mogelijk onderscheid is voor herstructurering - om veranderingen te versnellen, onderzoek, ontwikkeling en innovatie te stimuleren en de maatschappelijke gevolgen van reorganisaties te beperken - en voor de handhaving van een passende continuïteit van de voorziening, en steun die door de lidstaten wordt verleend om hun nationale bedrijven alleen maar te beschermen, en die niet bijdraagt aan het algemene concurrentievermogen van de sector. tussen steun die nodig te maken is het van belang dat bij de In dit verband toepassing van het communautaire mededingingsbeleid rekening wordt gehouden met de specifieke kenmerken van de defensie industrie, met name wat betreft de geografische omvang van de markt. Hoewel deze geografische omvang als gevolg van de regels voor overheidsopdrachten en administratieve procedures wellicht beperkt is, is het mogelijk dat de concurrentie voor bepaalde producten steeds meer op Europese of zelfs wereldwijde schaal plaatsvindt. In dit verband zal de Commissie rekening houden met de wijze waarop met name regeringen van derde landen die wapens produceren het mededingsbeleid voor hun eigen industrie formuleren en toepassen. V. 9 Uitvoer Dual-use goederen en technologieën In december 1994 heeft de Raad op voorstel van de Commissie een gemeenschappelijke regeling aangenomen van uitvoerbeperkingen voor dual-use goederen ("tweeërlei gebruik"). Dit is gebaseerd op twee juridische instrumenten, een verordening in het kader van artikel 113 (nr. 3381/94) en een gemeenschappelijke actie in het kader van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid (94/942/CFSP) die samen één systeem vormen. Deze regeling weerspiegelt van massavernietigingswapens te voorkomen. internationale proliferatie afspraken om de de Wat dual-use goederen betreft wordt de industrie en overheidsdiensten gevraagd met bewijsmateriaal te komen als zij onder Europese exportbeperkingen benadeeld worden ten opzichte van Amerikaanse en Japanse exportbeperkingen. De Commissie zal trachten de situatie in evenwicht te brengen en waar nodig op dit gebied een vlak speelveld te creëren. 2/ De Commissie zal een verslag opstellen over de toepassing van de dual-use verordening en eventueel met voorstellen komen om het huidige systeem te versterken en te verbeteren. Hierbij zal zij met name rekening houden met het arrest van het Europese Hof van Justitie in de zaken C70/94 en C83/94 waarin wordt verklaard dat dual-use goederen tot het werkterrein behoren van de gemeenschappelijke handelspolitiek als gedefinieerd in artikel 113. Conventionele wapens Om een efficiënte industriële structuur te bereiken is meer industriële samenwerking in de vorm van transnationale samenwerkingsverbanden en fusies vereist. De beperkingen op dergelijke samenwerkingsverbanden die het gevolg zijn van verschillen in het exportbeleid, moeten dan ook dringend worden weggenomen. In dit verband dient eraan te worden herinnerd dat er al politieke richtlijnen bestaan, met name in de vorm van acht criteria die zijn aangenomen door de Europese Raad van Luxemburg (juni 1991) en van Lissabon (juni 1992) als richtlijn voor de lidstaten bij hun besluiten over wapenexporten. Aangezien het moeilijk is een gemeenschappelijk basis voor de harmonisatie van het wapenexportbeleid te vinden, is een geleidelijk proces aangewezen. Ten eerste dient de uitwisseling van informatie over de toepassing van de acht criteria binnen de Raad te worden geïntensifieerd. Ten tweede zou het een belangrijke ontwikkeling zijn als de lidstaten in EU- verband een gedragscode voor wapenexporten zouden aannemen. Het komende Britse voorzitterschap heeft al aangekondigd dat deze kwestie prioriteit heeft. In de resolutie van het Europees Parlement van mei 1997 ter ondersteuning van de mededeling van de Commissie over de defensie-industrie wordt de Commissie verzocht een Witboek op te stellen over het wapenexportbeleid. De Commissie is van plan een dergelijk te stellen waarin mogelijke opties voor de ontwikkeling van een Witboek op gemeenschappelijk wapenexportbeleid worden uiteengezet, waarmee kan worden bijgedragen aan de totstandkoming van een effectieve gedragscode. Wat samenwerkingsprogramma's betreft, lijkt verdere vooruitgang mogelijk op basis van enige ervaring die is opgedaan met het principe dat de exportvoorschriften gelden van het land waar de hoofdcontractant is gevestigd, dan wel van het land waar de eindassemblage en fysieke export plaatsvinden. V. 10 Structuurfondsen In Agenda 2000 (Bulletin EU, Supplement 5/97) stelt de Commissie voor de Structuurfondsen te hervormen in het licht van de nieuwe financiële vooruitzichten (periode 2()(K)-2O06): Het nieuwe kader voor de Structuurfondsen moet drie doelstellingen omvatten. Naast doelstelling 1 die betrekking heeft op de ontwikkeling en structurele aanpassing van regio's met een achterstand, zal er een opnieuw gedefinieerde doelstelling 2 komen voor andere regio's met structurele problemen. Dit zijn gebieden waar economische veranderingen plaatsvinden (in de industrie of de diensten), plattelandsgebieden in verval, van de visserij industrie afhankelijke gebieden die door een crisis worden getroffen of stedelijke gebieden in problemen. tot een geïntegreerde strategie voor economische diversificatie te komen, dient een beperkt aantal belangrijke gebieden te worden aangewezen. Doelstelling 3 betreft de strategie voor het menselijk potentieel buiten deze regio's. Om gemakkelijker Â1 In Agenda 2000 uit de Commissie geen plannen voor de voortzetting van een aantal specifieke communautaire in verband met de omschakeling van gebieden die van defensie afhankelijk zijn, aangezien deze doelstellingen al in de eerder genoemde programma's kunnen worden opgenomen. initiatieven, waaronder het initiatief Als de nieuwe programma's voor de komende programmaperiode worden behandeld, dient dan ook de nodige aandacht te worden geschonken aan de mogelijke behoefte aan diversificatie en omschakeling in de defensie-industrie. De nieuwe programma's voor steun aan regio's van doelstelling 2 dienen gericht te zijn op economische omschakeling en diversificatie, hetgeen onder meer geldt voor regio's die sterk afhankelijk zijn van één enkele economische sector die in verval is. Om die reden dient speciale aandacht te worden geschonken aan het MKB en innovatie, beroepsopleiding, plaatselijke ontwikkeling, milieubescherming en de bestrijding van maatschappelijke uitsluiting. In dit verband kan ook regionale omschakeling in verband met de defensie-industrie in aanmerking komen voor acties die gericht zijn op de economische en sociale omschakeling van regio's die onder doelstelling 2 vallen. Eenzelfde benadering kan worden gevolgd voor de regio's van doelstelling 1. Tenslotte kan doelstelling 3 wellicht bijdragen in verband met de aanpassing van de werknemers aan veranderingen in de industrie. V. ll Belastingen Indirecte belastingen In juli 1996 heeft de Commissie haar voorstel voor een programma voor een "gemeenschappelijk BTW-stelsel" voor de Europese Gemeenschap (EG) gepubliceerd (COM(96)328 def). Essentieel voor dit nieuwe systeem is dat: - geen onderscheid wordt gemaakt tussen binnenlandse transacties en intracommunautaire transacties; - alle transacties in de EG worden belast op basis van het oorsprongsbeginsel; - er een nieuw mechanisme komt om de plaats van levering van goederen en diensten te bepalen; en - de BTW tarieven worden vereenvoudigd. De Commissie is van mening dat het nieuwe systeem ook aan de defensie-industrie ten goede zal komen. Zij zal er tegelijkertijd op toezien dat de achtste richtlijn vollediger ten uitvoer wordt gelegd. Directe belastingen In het kader van haar nieuwe globale aanpak van de belastingen heeft de Commissie in november 1997 met een mededeling aangenomen waarin een belastingpakket wordt beschreven in verband waarmee zij de lidstaten heeft verzocht politieke overeenstemming te bereiken. Een onderdeel van dit pakket is een verzoek aan de lidstaten om een politieke toezegging te doen dat zij zullen trachten snel een richtlijn aan te nemen inzake de beëindiging van inhoudingen op royalty's en rente tussen ondernemingen. Met een dergelijke richtlijn wordt een belangrijke barrière voor de overdracht van kapitaal en technologie tussen ondernemingen weggenomen, aangezien deze inhoudingen voor de economische subjecten een belemmering vormen: zij kunnen tijdrovende formaliteiten vergen, leiden tot cashflow-verliezen en soms tot dubbele belastingen. Het nieuwe voorstel van de Commissie voor een richtlijn inzake intresten en royalty's mag begin 1998 verwacht worden. n V. l2 Principes voor markttoegang De Gemeenschap dient er, uitgaande van het beginsel van vergelijkbare en effectieve toegang tot markten, naar te streven belemmeringen voor Europese exporteurs, met inbegrip van douanerechten, weg te nemen. Wat de VS betreft (waarmee de handelsbalans van de EU een verhouding 1:7 vertoont) kan deze kwestie, als de Europese en Amerikaanse industrie dat verlangt, worden aangeroerd in het kader van de Transatlantic Business Dialogue (TABD) of van de Nieuwe Transatlantische Agenda (het hoofdstuk over de Nieuwe Transatlantische Markt). V. l 3 Benchmarking In lijn met het industriebeleid van de Commissie om benchmarking te promoten als een instrument om het concurrentievermogen van de Europese industrie te verbeteren en de beste praktijk te verspreiden zal de Commissie de industrie en andere betrokkenen raadplegen over een benchmarking-operatie op een aantal gebieden die van belang zijn voor het concurrentievermogen van de defensie-industrie. Hierbij kan bijvoorbeeld aandacht worden geschonken aan de beste praktijk om de synergie tussen civiele en militaire informatietechnologie te benutten, de beste praktijk om civiele en militaire normen te integreren en de beste praktijk voor multilaterale projecten. V. 14 Uitbreiding De Commissie zal een studie starten om meer inzicht te krijgen in de situatie in de defensie industrie in de LMOE. De resultaten van deze studie moeten samen met andere informatie dienen als uitgangspunt voor verdere analyses en beraad over de volgende kwesties: - het potentieel van de defensiebasis en de industriële basis van de landen van Midden- en Oost-Europa en de gevolgen daarvan voor de Europese industrie; - de relevantie voor de bevordering van industriële samenwerking en de beste manieren om dit te doen. oh VI. TIJDSCHEMA VOOR BELANGRIJKE ACTIES IN HET ACTIEPLAN (OVERZICHT) V. l Gebied Intracommunautaire overdrachten Actie Tijdstip De Commissie zal een vereenvoudigde 1998 vergunningsregeling voorstellen V. 2 Statuut van Europese Besluit van de Raad 1998 vennootschap V. 3 Overheidsopdrachten V. 4 OTO V. 5 Normalisatie V. 6 Douanerechten Tweede helft 1998 voor systeem voorschriften voor 1998-1999 Voorstel overheidsopdrachten in de defensiesector Zorgen voor aansluiting tussen nationale en 1998-1999 Europese onderzoekprogramma's Voltooiing van studie. Opstelling van werkprogramma om een Eind 1998 homogeen voor programma's voor defensiematerieel vast te stellen De Commissie zal wetgevings-initiatieven Eind 1998 voorstellen om de tariefregelingen binnen de Gemeenschap te harmoniseren Herziening en goedkeuring van het voorstel Eind 1998 van de Commissie uit 1988 inzake tijdelijke schorsing van douanerechten normen van technologie- Voortzetting van steun aan initiatieven als: Lopend V. 7 Innovatie, overdracht en KMO's V. 8 Mededingingsbeleid V. 9 Uitvoer - goederen Dual-use technologie Conventionele wapens - INTERPRISE, IBEX Bij beoordeling van concurrentievraagstukken Lopend rekening houden met specifieke kenmerken van de defensie-industrie - Verslag over de toepassing van de dual-use Eerste helft 1998 en verordening - Witboek - Voorstel voor een gedragscode Eerste helft 1998 Overeenkomstig het Witboek V. 10 Structuurfondsen - Voorstel voor algemene hervorming van Eerste helft 1998 conhesiebeleid het Agenda 2000 overeenkomstig - Onderhandeling over deze voorstellen in Tweede helft 1998 de Raad en het Parlement alsmede raadpleging van de andere instellingen en organen Implementatie verordening/kader van de - nieuwe Tussen eind 1998 en eind 1999 Lopend V. 11 Indirecte belastingen Directe belastingen Voortzetting discussies in de Raad Voorstel voor een richtlijn inzake interesten Begin 1998 en royalties V. 12 Principes voor Als de EU- en VS-industrie dat verlangt, te 1998-1999 markttoegang V. I3 Benchmarking V. 14 Uitbreiding behandelen in het kader van de TABD of van de Nieuwe Transatlantische Agenda De Commissie zal de industrie en andere 1998-2000 betrokkenen raadplegen over een benmarking- operatie in de defensie-industrie Voltooiing van studie Beoordeling gevolgen voor de industrie Eind 1998 11998-2000 o? f ISSN 0254-1513 COM(97) 583 def. DOCUMENTEN NL 06 10 01 15 Catalogusnummer : CB-CO-97-627-NL-C ISBN 92-78-27696-0 Bureau voor officiële publikaties der Europese Gemeenschappen L-2985 Luxemburg 2£


title: Resolución sobre la Comunicación de la Comisión sobre Agenda 2000: El marco financiero de la Unión 2000-2006, el sistema de financiación futuro (COM(97)2000 C4-0372/97)

eurovoc_concepts:
Central and Eastern Europe
Central and Eastern European Countries
Community budget
EU financing arrangements
EU policy
accession to the European Union
enlargement of the Union

formats: html print