eurovoc_concepts:
approximation of laws
competition law
industrial property
invention
technological change

text: -tt a ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ Βρυξέλλες, 12. 12. 1997 COM(97) 691 τελικό 97/0356 (COD) ΟΔΗΓΙΑΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ Πρόταση σχετικά με την προσέγγιση των καθεστώτων νομικής προστασίας των εφευρέσεων με υπόδειγμα χρησιμότητας (υποβληθείσα από την Επιτροπή) ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ: ΕΓΚΑΘΙΔΡΥΣΗ ΤΗΣ ΕΣΩΤΕΡΙΚΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ΣΕ ΟΤΙ ΑΦΟΡΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΩΝ ΕΦΕΥΡΕΣΕΩΝ ΜΕ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑΣ Α. Β. Γ. Δ. Ε. Εναρμόνιση των εθνικών κανόνων προστασίας με υπόδειγμα χρησιμότητας Εγκαθίδρυση κανόνων προστασίας με υπόδειγμα χρησιμότητας στις χώρες όπου δεν ισχύουν Διευκόλυνση της ελεύθερης κυκλοφορίας των εμπορευμάτων Να αποφευχθεί η νόθεση του ανταγωνισμού στην αγορά Αναγκαιότητα δράσης σε κοινοτικό επίπεδο ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ: ΚΟΙΝΟΤΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΓΚΑΙΟΤΗΤΑ Α. Οικονομική σημασία της προστασίας με υπόδειγμα χρησιμότητας 1. Η χρήση του υποδείγματος χρησιμότητας και οι λόγοι χρήσης του 2. Σημασία του υποδείγματος χρησιμότητας σε σχέση με το δίπλωμα ευρεσιτεχνίας 3. Σημασία του υποδείγματος χρησιμότητας ανάλογα με το μέγεθος των εξεταζομένων επιχειρήσεων και οικονομικών τομέων Β. Ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων και προώθηση της έρευνας και ανάπτυξης 1. Το υπόδειγμα χρησιμότητας και η ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων 2. Καινοτομία ΤΡΙΤΟ ΜΕΡΟΣ: ΤΑ ΥΠΑΡΧΟΝΤΑ ΣΥΜΦΕΡΟΝΤΑ ΚΑΙ ΟΙ ΠΙΘΑΝΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ Α. Β. Η κατάσταση των βιομηχανικών επιχειρήσεων και των ανεξάρτητων εφευρετών Αλλαγές που επηρεάζουν τους κύκλους παραγίογής, τις προθεσμίες εμπορίας και τη διάρκεια των εφευρέσεων Γ. Αλλαγές σε σχέση με τις δαπάνες έρευνας και ανάπτυξης ΤΕΤΑΡΤΟ ΜΕΡΟΣ: ΛΕΠΤΟΜΕΡΕΙΕΣ ΚΑΙ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΗΣ ΔΡΑΣΗΣ Λειτουργία του υποδείγματος χρησιμότητας Νομική βάση Α. Β. ΠΕΜΠΤΟ ΜΕΡΟΣ: ΕΞΕΤΑΣΗ ΤΩΝ ΔΙΑΤΑΞΕΩΝ ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1. 2 3. 4. Το υπόδειγμα χρησιμότητας είναι ένα καταχωρημένο δικαίωμα που παρέχει στους δικαιούχους του αποκλειστική προστασία για τις τεχνικές εφευρέσεις. Όπως και για τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας, οι εφευρέσεις που μπορούν να προστατευτούν θα πρέπει να είναι νέες και να συνεπάγονται εφευρετική δραστηριότητα. Ωστόσο, το απαιτούμενο "εφευρετικό ύψος" είναι συνήθως διαφορετικό από αυτό που απαιτείται για δίπλωμα ευρεσιτεχνίας. Επιπλέον, τα υποδείγματα χρησιμότητας χορηγούνται, συνήθως, χωρίς προηγούμενη εξέταση του νέου της εφεύρεσης ή του εφευρετικού ύψους. Πρόκειται λοιπόν για τίτλους προστασίας που μπορούν να χορηγηθούν ταχύτερα από τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας και με μικρότερο κόστος, αλλά που προσφέρουν, σε αντιστάθμιση, μικρότερη νομική ασφάλεια. Τον Ιούλιο του 1995, η Επιτροπή παρουσίασε ένα πράσινο βιβλίο για την προστασία με υπόδειγμα χρησιμότητας στην ενιαία αγορά1. Στόχος του πράσινου βιβλίου ήταν να πραγματοποιηθούν ευρείες διαβουλεύσεις ως προς την αναγκαιότητα μιας κοινοτικής δράσης στον τομέα αυτό, λόγω της σημασίας των διαφορών που υπάρχουν μεταξύ των εθνικών νομοθεσιών για τη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς, και να προταθούν διάφορες εναλλακτικές λύσεις βάσει των οποίων η Επιτροπή θα μπορούσε, ενδεχομένως, να τοποθετηθεί λαμβάνοντας υπόψη τις παρατηρήσεις που θα διατυπωθούν. Μια κοινοτική δράση στο τομέα αυτό θα επέτρεπε, καταρχάς, να γίνει πιο διαφανής η ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων, αποτέλεσμα μικρών τεχνικών εφευρέσεων μέσα στην Κοινότητα και να αποφεύγονται οι νοθεύσεις του ανταγωνισμού στις οποίες οδηγούν οι διαφορετικές ή ανύπαρκτες διατάξεις των εθνικών νομοθεσιών. Δεύτερον, μια τέτοια πρωτοβουλία θα βελτίωνε το νομικό περιβάλλον των επιχειρήσεων της Κοινότητας που συμμετέχουν σε διαδικασίες καινοτομίας και συνεχούς προσαρμογής και θα βελτίωνε έτσι της ανταγωνιστικότητας τους στην παγκόσμια αγορά χάρη στην προστασία των εφευρέσεων τους με το υπόδειγμα χρησιμότητας, που αποτελεί ένα μηχανισμό ιδιαίτερα προσαρμοσμένο στις ανάγκες των MME. Η δραστηριότητα αυτή περιλαμβάνεται, εξάλλου, μεταξύ των δράσεων που πρόβλεπα το πρώτο σχέδιο δράσης για την καινοτομία στην Ευρώπη, που παρουσίασε η Επιτροπή τον Νοέμβριο του 19962 για να δημιουργηθεί ένα ευνοϊκό πλαίσιο για την καινοτομία. Στο κείμενο αυτό προβλέπεται ότι η Επιτροπή θα αποφασίσει, βάσει των σχολίων σχετικά με το πράσινο βιβλίο για το υπόδειγμα χρησιμότητας, ως προς την καταλληλότητα ενός σχεδίου κοινοτικής νομοθεσίας στον εν λόγω τομέα. Έγγραφο COM(95) 370 τελικό της 19. 07. 1995. ι 2 "Καινοτομία στην υπηρεσία της ανάπτυξης και της απασχόλησης", Έγγραφο COM(96) 589 τελικό της 20. 11. 96, σημείο 2. 6. 5. 6. 7. Όλοι οι ενδιαφερόμενοι κύκλοι έλαβαν ενεργά μέρος στις διαβουλεύσεις αυτές. Υποβλήθηκαν 90 περίπου απαντήσεις στο πράσινο βιβλίο, γεγονός που δείχνει το ενδιαφέρον του συνόλου των ενδιαφερομένων για το θέμα αυτό. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο καθώς και η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή κοινοποίησαν επίσης τη γνώμη τους για το θέμα αυτό. Εξάλλου, οργανώθηκαν ακροάσεις από την Επιτροπή, ιδιαίτερα με τις ευρωπαϊκές επαγγελματικές ενώσεις στις 23 Σεπτεμβρίου 1996 καθώς και με τους εμπειρογνώμονες των κρατών μελών στις 4 Νοεμβρίου 1996 ώστε να αξιολογηθεί η αναγκαιότητα μιας κοινοτικής πρωτοβουλίας στον τομέα του υποδείγματος χρησιμότητας και να εντοπιστεί το ενδεχόμενο περιεχόμενο μιας τέτοιας πρωτοβουλίας. Από τη διαδικασία αυτή συνάγεται ότι υπάρχει πραγματική αναγκαιότητα προστασίας των εφευρέσεων με υπόδειγμα χρησιμότητας στην Κοινότητα, ιδιαίτερα για ορισμένους βιομηχανικούς τομείς (για παράδειγμα παιχνίδια, ωρολογοποιία, οπτική βιομηχανία, μικροτεχνική και μικρομηχανική) καθώς και για τις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις (MME), δεδομένου ότι η προστασία μέσω διπλώματος ευρεσιτεχνίας δεν είναι προσαρμοσμένη σε ορισμένα είδη εφευρέσεων, όπως οι μικρές τεχνικές εφευρέσεις. Οι ενδιαφερόμενοι οικονομικοί κύκλοι τάχθηκαν στην πλειοψηφία τους υπέρ μιας κοινοτικής πρωτοβουλίας στον τομέα, που θα συνίσταται στην εναρμόνιση της εγκαθίδρυσης ενός συστήματος προστασίας με υπόδειγμα χρησιμότητας στα κράτη μέλη όπου δεν ισχύει ακόμη. νομοθεσιών, περιλαμβανομένης εθνικών των και ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ: ΕΓΚΑΘΙΔΡΥΣΗ ΤΗΣ ΕΣΩΤΕΡΙΚΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ΣΕ ΟΤΙ ΑΦΟΡΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΩΝ ΕΦΕΥΡΕΣΕΩΝ ΜΕ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑΣ Α. ΕΝΑΡΜΟΝΙΣΗ ΤΩΝ ΕΘΝΙΚΩΝ ΚΑΝΟΝΩΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΜΕ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑΣ 8. Η παρούσα πρόταση έχει ως πρώτο στόχο την εναρμόνιση, σε κοινοτικό επίπεδο, της πραγματικής προστασίας που παρέχεται στις τεχνικές εφευρέσεις από τις εθνικές νομοθεσίες και, συνεπώς, αποβλέπει στη διασφάλιση της καλής λειτουργίας της εσωτερικής αγοράς. Σήμερα, οι εφευρέσεις στον τομέα αυτό αποτελούν αντικείμενο διαφορετικών ή και ανύπαρκτων κανόνων προστασίας, ανάλογα με το κάθε κράτος μέλος της Κοινότητας. 9. Οι των αυτές μεταξύ διαφορές καθεστώτων προστασίας, περιλαμβανομένης και της απουσίας προστασίας σε ορισμένα κράτη μέλη, είναι πιθανόν να αποθαρρύνουν έναν εφευρέτη ή μια μικρή επιχείρηση από το να ζητήσει προστασία σε άλλα κράτη μέλη. Ο παρακάτω πίνακας αναφέρει το μέσο ετήσιο αριθμό εθνικών αιτήσεων για υπόδειγμα χρησιμότητας σε σύγκριση με τις αιτήσεις που προέρχονται από άλλα κράτη μέλη της Κοινότητας σε ορισμένα επιλεγέντα κράτη μέλη για την περίοδο 1987-19903. awsu 13 608 177 3 519 269 56 1494 73 394 57 45 "•--"1*-|«ΐΊΙ-'--Τ-"-"~""""·ι-ί,-ί-"^— ' ' ι - - Πηγή: στατιστικές βιομηχανικής ιδιοκτησίας, δημοσιεύσεις Λ και Β, ΟΜΡΙ, καθώς και Office belge des brevets. Ο μικρός αριθμός αιτήσεων από άλλα κράτη μέλη οφείλεται, σύμφωνα με μια μελέτη που πραγματοποιήθηκε μεταξύ επιχειρήσεων και ανεξαρτήτων εφευρετών στο πλαίσιο της γενικής έρευνας του ινστιτούτου 1FO για την οικονομική σημασία της προστασίας με υπόδειγμα χρησιμότητας στην 3 Σημειώνεται ότι δεν υπάρχουν στοιχεία για την Ελλάδα για το 1987, γιατί το υπόδειγμα χρησιμότητας εισήχθη στην Ελλάδα το ίδιο έτος με το νόμο αριθ. 1733/1987. Ευρωπαϊκή Ένωση4, στις δυσκολίες που δημιουργούν οι διασυνοριακές αιτήσεις. Οι διαφορές των νομοθεσιών αποτελούν σημαντικά διοικητικά εμπόδια για τους ενδιαφερόμενους, ιδιαίτερα τους ανεξάρτητους εφευρέτες και τις MME επιβραδύνοντας έτσι τη βιομηχανική καινοτομία και την εγκαθίδρυση της εσωτερικής αγοράς. 10. Η εναρμόνιση θα επιτρέψει τη συνύπαρξη αντίστοιχων εθνικών συστημάτων προστασίας με υπόδειγμα χρησιμότητας. Ο καταθέτης υποδείγματος χρησιμότητας θα γνωρίζει ότι θα έχει αντίστοιχο δικαίωμα προστασίας στα άλλα κράτη μέλη και δεν θα αντιμετωπίζει μια σειρά διαφορετικών νομοθεσιών. Αν καταθέσει αίτηση σε άλλο κράτος μέλος, θα γνωρίζει την εμβέλεια και τους κυριότερους όρους χορήγησης του υποδείγματος χρησιμότητας. Επιπλέον, η εναρμόνιση θα επιτρέψει τη μείωση των εξόδων και την απλοποίηση της κατάθεσης της αίτησης στα άλλα κράτη μέλη. 11. Η προσέγγιση των εθνικών νομοθεσιών θα πρέπει να περιλαμβάνει απαραίτητα υλικές διατάξεις που να καθορίζουν το πεδίο εφαρμογής της παρούσας πρότασης και να διέπουν το αντικείμενο της προστασίας, τους όρους χορήγησης, την εμβέλεια και τη διάρκεια, την ανάλωση των δικαιωμάτων καθώς και τους λόγους απόσβεσης και ακυρότητας. Η προσέγγιση των διατάξεων θα συμβάλει επίσης στη μείωση του αριθμού των προδικαστικών διαφορών στην εσωτερική αγορά. Β. ΕΓΚΑΘΙΔΡΥΣΗ ΚΑΝΟΝΩΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΜΕ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑΣ ΣΤΙΣ ΧΩΡΕΣ ΟΠΟΥ ΔΕΝ ΙΣΧΥΟΥΝ 12. Η προσέγγιση νομοθεσιών των κρατών μελών της Κοινότητας θα υποχρεώσει τα κράτη μέλη όπου δεν ισχύει σύστημα προστασίας των εφευρέσεων με υπόδειγμα χρησιμότητας να αποκτήσουν αυτήν τη μορφή προστασίας. Αυτό αφορά το Ηνωμένο Βασίλειο, το Λουξεμβούργο και τη Σουηδία. 13. Από τη μελέτη που πραγματοποιήθηκε μεταξύ βρετανικών επιχειρήσεων και ανεξάρτητων εφευρετών, στο πλαίσιο της γενικής έρευνας του ινστιτούτου IFO που προαναφέρθηκε, διαπιστώθηκε ότι υπάρχει έντονο οικονομικό ενδιαφέρον, ιδιαίτερα από τις MME, για αυτί] τη νέα μορφή προστασίας που καλείται να συμπληρώσει την προστασία μι: δίπλωμα ευρεσιτεχνίας. Γ. ΔΙΕΥΚΟΛΥΝΣΗ ΤΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΗΣ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΣ ΤΩΝ ΕΜΠΟΡΕΥΜΑΤΩΝ 14. Το άρθρο 3, σημείο γ, της συνθήκης ΕΚ προβλέπει ότι η δράση της Κοινότητας περιλαμβάνει μια εσωτερική αγορά την οποία θα χαρακτηρίζει η εξάλειψη των εμποδίων στην ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων 4 Έρευνα του ινστιτούτου IFO για την οικονομική σημασία της προστασίας με υπόδειγμα χρησιμότητας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, Μόναχο, Μάιος 1994. μεταξύ των κρατών μελών. Εξάλλου, το άρθρο 7Α της συνθήκης ΕΚ προβλέπει ότι η εσωτερική αγορά περιλαμβάνει ένα χώρο χωρίς εσωτερικά σύνορα μέσα στον οποίο εξασφαλίζεται η ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων. Ωστόσο, τα εθνικά καθεστώτα προστασίας των εφευρέσεων με υπόδειγμα χρησιμότητας έχουν αποτελέσματα που περιορίζονται αποκλειστικά στην επικράτεια του κράτους μέλους για το οποίο χορηγείται προστασία. 15. Το υπόδειγμα χρησιμότητας είναι ένα δικαίωμα που αποτελεί μέρος της προστασίας της βιομηχανικής και εμπορικής ιδιοκτησίας στην οποία αναφέρεται το άρθρο 36 της συνθήκης ΕΚ. Το Δικαστήριο των ευρωπαϊκών κοινοτήτων κλήθηκε να ερμηνεύσει τα άρθρα 30 και 36 της συνθήκης ΕΚ σε σχέση με την ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων, βεβαιώνοντας, παρόλον ότι η Συνθήκη δεν θίγει την υπόσταση δικαιωμάτων αναγνωριζόμενων από τη νομοθεσία κράτους μέλους στον τομέα της βιομηχανικής και εμπορικής ιδιοκτησίας, η άσκηση αυτών των δικαιωμάτων μπορεί, ωστόσο, κατά τις περιστάσεις, να θίγεται από τις απαγορεύσεις της Συνθήκης, διότι το άρθρο 36 δεν επιτρέπει παρεκκλίσεις από την ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων παρά στο μέτρο που αυτές δικαιολογούνται από την προστασία των δικαιωμάτων που αποτελούν το ειδικό αντικείμενο αυτής της ιδιοκτησίας5. 16. Τα περισσότερα κράτη μέλη διαθέτουν καθεστώς προστασίας των εφευρέσεων με υπόδειγμα χρησιμότητας. Σε άλλα όπως το Ηνωμένο Βασίλειο, το Λουξεμβούργο και τη Σουηδία δεν ισχύει καμία προστασία με υπόδειγμα χρησιμότητας. Αυτοί οι διαφορετικοί κανόνες προστασίας, τους οποίους ο δικαιούχος δεν είναι σε θέση να επηρεάσει τον υποχρεώνουν να αποφεύγει, ενδεχομένως, τις αγορές όπου δεν μπορεί να λάβει ισότιμη προστασία για την εφεύρεση του. 17. Επιπλέον, οι διαφορές μεταξύ εθνικών καθεστώτων προστασίας καθιστούν δυσκολότερη τη διασυνοριακή προστασία των εφευρέσεων στην εσωτερική αγορά. Σύμφωνα με μια έρευνα μεταξύ επιχειρήσεων και ανεξάρτητων εφευρετών, στο πλαίσιο της γενικής έρευνας του ινστιτούτου IFO που προαναφέρθηκε, το 50% κατά μέσο όρο των ερωτηθεισών επιχειρήσεων χαρακτηρίζει τα εμπόδια στις διασυνοριακές αιτήσεις υποδείγματος χρησιμότητας στην εσωτερική αγορά από τμηματικά έ<ος ισχυρά, ενώ το 32% δεν είναι σε θέση να έχει γνώμη λόγω των σημαντικών διαφορών μεταξύ των συστημάτων. Η έκταση της προστασίας διαφέρει σημαντικά ανάλογα με τα εθνικά συστήματα, γεγονός που σημαίνει ότι μια εφεύρεση δεκτική προστασίας σε ένα κράτος μέλος δεν είναι απαραιτήτως, ή δεν είναι υπό τις ίδιες προϋποθέσεις, σε ένα άλλο. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα για τον όρο που συνδέεται με το βαθμό εφευρετικού ύψους που απαιτείται ώστε να είναι s Βλέπε για παράδειγμα υπόθεση 192/73, Van Zuylen FrGres κατά Hag AG, 03. 07. 1974, συλλογή σελίδα 731 και υπόθεση 15/74 Centrafarm κατά Sterling Drug, 31. 10. 1974, συλλογή σελίδα 1147. δεκτική προστασίας η εφεύρεση με υπόδειγμα χρησιμότητας. Ορισμένα κράτη μέλη (για παράδειγμα Βέλγιο, Γαλλία) απαιτούν ίδιο βαθμό εφευρετικού ύψους με το δίπλωμα ευρεσιτεχνίας, ενώ άλλα (για παράδειγμα Ισπανία, Ελλάδα, Ιταλία) δέχονται μικρότερη εφευρετική δραστηριότητα. Ακόμη όμως και μεταξύ των κρατών μελών που δέχονται μικρότερη εφευρετική δραστηριότητα, ο ορισμός της περιορισμένης εφευρετικής να αποτελέσει αντικείμενο σημαντικών διαφορών. Επιπλέον, ο όρος του νέου της εφεύρεσης δεν έχει την ίδια έκταση σε όλα τα κράτη μέλη. Έτσι, στην Ισπανία, το νέο της εφεύρεσης εκτιμάται σε συνάρτηση με την εθνική στάθμη της τεχνικής, ενώ σε άλλα κράτη μέλη, επιλέγεται το κριτήριο της διεθνούς στάθμης της τεχνικής, αλλά με περιορισμούς σε ορισμένες περιπτώσεις (Γερμανία, Πορτογαλία). δραστηριότητας μπορεί Το ίδιο ισχύει για τη διάρκεια της προστασίας. Η διάρκεια αυτή μπορεί να είναι 6 ετών (για παράδειγμα Βέλγιο, Γαλλία), 7 ετών (Ελλάδα), 8 ετών (Φινλανδία), 10 ετών (για παράδειγμα Γερμανία, Αυστρία, Δανία) ή μεγαλύτερη (Πορτογαλία όπου η διάρκεια μπορεί να παρατείνεται επ' αόριστον). Αυτό σημαίνει ότι μια εφεύρεση δεν θα προστατεύεται πλέον σε ένα κράτος μέλος, ενώ η ίδια εφεύρεση θα συνεχίσει να προστατεύεται για μεγαλύτερη περίοδο σε άλλο κράτος μέλος. Οι διαδικαστικοί κανόνες, ιδιαίτερα αυτοί σχετικά με την κατάθεση αίτησης για υπόδειγμα χρησιμότητας, διαφέρουν επίσης από το ένα κράτος μέλος στο άλλο. Σε ορισμένες περιπτώσεις, γίνεται προηγούμενη εξέταση του νέου της εφεύρεσης και του εφευρετικού ύψους (Βέλγιο, Γαλλία) ενώ στις περισσότερες άλλες περιπτώσεις, γίνεται μόνο τυπικός έλεγχος της δυνατότητας χορήγησης προστασίας. Όλες αυτές οι νομικές αβεβαιότητες δεν διευκολύνουν την ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων στην εσωτερική αγορά. 18. Οι διαφορές μεταξύ εθνικών καθεστώτων προστασίας έχουν λοιπόν έμμεσες επιπτώσεις στο εμπόριο μεταξύ των κρατών μελών και στη δυνατότητα των επιχειρήσεων να θεωρούν την εσωτερική αγορά ως ενιαίο περιβάλλον για τις οικονομικές και βιομηχανικές τους δραστηριότητες. Η κατάσταση αυτή συνεπάγεται έλλειψη διαφάνειας και δεν συμβάλει στη διευκόλυνση της ελεύθερης κυκλοφορίας των εμπορευμάτων. Α. ΝΑ ΑΠΟΦΕΥΧΘΕΙ Η ΝΟΘΕΥΣΗ ΤΟΥ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΕΣΩΤΕΡΙΚΗ ΑΓΟΡΑ 19. Το άρθρο 3 σημείο ζ της συνθήκης ΕΚ προβλέπει ότι η δράση της Κοινότητας περιλαμβάνει ένα καθεστώς που εξασφαλίζει ανόθευτο ανταγωνισμό μέσα στην εσωτερική αγορά. Ο στόχος αυτός συνδέεται με την υποχρέωση που προβλέπεται στο άρθρο 2 της συνθήκης ΕΚ για αρμονική και ισόρροπη ανάπτυξη των οικονομικών δραστηριοτήτων στο σύνολο της Κοινότητας. Η δημιουργία ίσων όρων ανταγωνισμού μεταξύ όλων των οικονομικών συναλλασσομένων στον τομέα της προστασίας της βιομηχανικής ιδιοκτησίας είναι απαραίτητη για να επιτρέψει στους συναλλασσόμενους αυτούς να χρησιμοποιήσουν ελευθερίες που περιλαμβάνονται στη συνθήκη ΕΚ. τις θεμελιώδεις 20. Ωστόσο οι διαφορές που υπάρχουν μεταξύ των εθνικών συστημάτων προστασίας και η σχετική ανάγκη προσφυγής σε νομικούς συμβούλους ή συμβούλους επί θεμάτων βιομηχανικής ιδιοκτησίας, θέτουν διοικητικά προβλήματα και προβλήματα κόστους ιδιαίτερα σημαντικά για τους συναλλασσόμενους, κυρίως για τους ανεξάρτητους εφευρέτες και τις MME. Η κατάσταση αυτή περιορίζει την εφευρετική ικανότητα των επιχειρήσεων, συμβάλει στην απομόνωση τους και προκαλεί νόθευση του ανταγωνισμού. Πράγματι, δεν αποκλείεται να υποχρεωθούν οι επιχειρήσεις να καθορίσουν την εμπορική τους πολιτική στις εθνικές αγορές των κρατών μελών βάσει της προστασίας που παρέχεται στα προϊόντα τους. Από την πλευρά των καταναλωτών, το γεγονός αυτό έχει ως αποτέλεσμα ότι τα προϊόντα που προέρχονται από τεχνικές εφευρέσεις μπορεί να μη διατίθενται σε ολόκληρη την επικράτεια της Κοινότητας. Οι διαφορές που αναφέρονται στο σημείο 16 έχουν επίσης άμεση επίδραση στους όρους του ανταγωνισμού στην εσωτερική αγορά. 21. Θα πρέπει, εξάλλου, να διευκρινιστεί ότι, στα κράτη μέλη που απαιτούν το ίδιο εφευρετικό ύψος για το υπόδειγμα χρησιμότητας με τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας, οι εφευρέσεις με περιορισμένο εφευρετικό ύψος δεν τυγχάνουν επαρκούς προστασίας, έτσι ώστε ορισμένα προϊόντα μπορεί να αντιγραφούν ή να γίνουν αντικείμενο απομιμήσεων χωρίς να είναι δυνατή καμία παρέμβαση. Η κατάσταση αυτή είναι ακόμη πιο ανησυχητική στα κράτη μέλη όπου δεν υπάρχει προστασία με υπόδειγμα χρησιμότητας. 22. Οι αντιγραφές ή απομιμήσεις κατασκευάζονται, συνήθως, με μικρότερο κόστος από τα πρωτότυπα. Έτσι, στα κράτη μέλη όπου το επίπεδο προστασίας είναι χαμηλό ή ανύπαρκτο, τα μερίδια αγοράς των αντιγράφων και των απομιμήσεων μπορούν να ξεπεράσουν αυτά των πρωτοτύπων. Εξάλλου, στις χώρες με υψηλό επίπεδο προστασίας, δεν αποκλείεται με την ανάπτυξη της ολοκλήρωσης της εσωτερικής αγοράς, τα παραποιημένα προϊόντα να μπορούν να εισάγονται ευκολότερα. 23. Η κατάσταση αυτή δεν είναι σύμφωνη με το στόχο της Κοινότητας που αφορά την προστασία των δικαιωμάτων που απορρέουν από μια δημιουργική προσπάθεια το)ν ευρίοπαίων ερευνητών και εφευρετών καθώς και από σημαντικές επενδύσεις που πραγματοποίησαν οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις στον τομέα αυτό σε σχέση με "υπεξαιρέσεις". Το γεγονός αυτό οδηγεί επίσης στη νόθευση του ανταγωνισμού. Για να αντιμετωπιστεί αυτή η κατάσταση, οι επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στην εσωτερική αγορά θα πρέπει να αντιμετωπίζουν ίδιους όρους ανταγωνισμού με αυτούς των ανταγωνιστών τους. Ε. ΑΝΑΓΚΑΙΟΤΗΤΑ ΔΡΑΣΗΣ ΣΕ ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ ΕΠΙΠΕΔΟ 24. Υπάρχει ανάγκη από την πλευρά των οικονομικών κύκλων, ιδιαίτερα σε ορισμένους βιομηχανικούς τομείς και τις MME, για προστασία σε κοινοτικό επίπεδο των τεχνικών εφευρέσεων με υπόδειγμα χρησιμότητας. Η ανάγκη αυτή δεν μπορεί να ικανοποιηθεί από μια δράση που θα αναληφθεί αποκλειστικά σε επίπεδο κάθε κράτους μέλους. Για το λόγο αυτό, η εναρμόνιση των νομοθεσιών των κρατών μελών σε κοινοτικό επίπεδο αποδεικνύεται απαραίτητη. Έτσι, η ίδια εφεύρεση θα μπορεί να προστατεύεται με τον ίδιο τρόπο σε ολόκληρη την Κοινότητα. της εσωτερικής αγοράς. Η εναρμόνιση 25. Ωστόσο, βάσει της αρχής της αναλογικότητας που περιγράφεται στο άρθρο 3Β της συνθήκης ΕΚ, τα εξεταζόμενα μέτρα θα πρέπει να είναι ανάλογα με τον κύριο επιδιωκόμενο στόχο που είναι να καταστεί πιο διαφανής η λειτουργία εθνικών νομοθεσιών, περιλαμβανομένης και της εισαγωγής ενός συστήματος προστασίας στα κράτη μέλη όπου δεν ισχύει, δε θα πρέπει συνεπώς να καλύπτει όλες τις πλευρές των εθνικών νομοθεσιών προσφέροντας προστασία των εφευρέσεων με υπόδειγμα χρησιμότητας, αλλά να περιορίζεται στην προσέγγιση των πιο ουσιαστικών διατάξεων που έχουν τις αμεσότερες επιπτώσεις στη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς. των 26. Δεν πρόκειται συνεπώς για τη δημιουργία, σε κοινοτικό επίπεδο, ενός κοινοτικού δικαίου προστασίας με υπόδειγμα χρησιμότητας που θα επέτρεπε τη χορήγηση προστασίας για την ίδια και μόνη επικράτεια που θα καλύπτει όλα τα κράτη μέλη με μια μοναδική αίτηση κατάθεσης σε ένα κοινό γραφείο, σύμφωνα με μια ενιαία διαδικασία και μια ενιαία νομοθεσία. Ούτε πρόκειται επίσης για την αμοιβαία αναγνώριση των εθνικών συστημάτων που θα επέτρεπε στο υπόδειγμα χρησιμότητας που θα κατατίθεται σε ένα κράτος μέλος να παράγει αποτελέσματα στα άλλα κράτη μέλη αν υποβάλει σχετική αίτηση ο δικαιούχος. Πράγματι, οι δύο αυτές λύσεις προκάλεσαν περιορισμένο μόνο ενδιαφέρον από την πλευρά των οικονομικών κύκλων που συμμετείχαν στις διαβουλεύσεις της Επιτροπής βάσει το πράσινου βιβλίου. 10 ΔΕΥΤΕΡΟ ΜΕΡΟΣ: ΚΟΙΝΟΤΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΓΚΑΙΟΤΗΤΑ Α. ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΜΕ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑΣ 1. Η χρήση του υποδείγματος χρησιμότητας και οι λόγοι για τη χρήση του 27. Η πρακτική χρήση του υποδείγματος χρησιμότητας στην Κοινότητα αποτελεί ένα ικανοποιητικό όργανο μέτρησης σχετικά με την οικονομική σημασία που έχει για τις επιχειρήσεις. Σε ότι αφορά τις εθνικές αιτήσεις προστασίας, φαίνεται ότι ο αριθμός των αιτήσεων στις χώρες όπου το καθεστώς προστασίας απαιτεί περιορισμένο εφευρετικό ύψος είναι μεγαλύτερος από τις χώρες που απαιτούν το ίδιο εφευρετικό ύψος με τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας (για παράδειγμα 12000 αιτήσεις κατ[] έτος κατά μέσο όρο στη Γερμανία έναντι μερικών εκατοντάδων μόνο στη Γαλλία). Προκειμένου για διασυνοριακές αιτήσεις, ο αριθμός τους είναι ιδιαίτερα χαμηλός λόγω των δυσκολιών που αντιμετωπίζουν από τον ετερογενή χαρακτήρα των διαφόρων καθεστώτων προστασίας με υπόδειγμα χρησιμότητας που εφαρμόζονται στην Κοινότητα. 28. Σε ότι αφορά τις πιθανές εξελίξεις της συμπεριφοράς των καταθετών υποδείγματος χρησιμότητας στην Κοινότητα, μια μελέτη μεταξύ των εταιριών συμβούλων επί θεμάτων διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας, που πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο της γενικής έρευνας του ινστιτούτου IFO που προαναφέρθηκε, έδειξε ότι προβλέπεται αύξηση των αιτήσεων προστασίας στην περίπτωση που η ισχύουσα νομοθεσία τροποποιηθεί ριζικά. Η απλοποίηση των όρων χορήγησης της προστασίας θα του υποδείγματος οδηγούσε χρήση χρησιμότητας, ανεξάρτητα από το μέγεθος εξεταζόμενης της επιχείρησης. ειδικότερα σε συχνότερη Επιπλέον, οι διαβουλεύσεις με τους οικονομικούς κύκλους που πραγματοποιήθηκαν από την Επιτροπή με βάση το πράσινο βιβλίο οδήγησαν στη διαπίστωση ότι υπάρχει πραγματική οικονομική ανάγκη προστασίας των τεχνικών εφευρέσεων με υπόδειγμα χρησιμότητας, ιδιαίτερα για τις MME και σε ορισμένους βιομηχανικούς τομείς (για παράδειγμα, παιχνίδια, ωρολογοποιία). 29. Οι λόγοι για την χρησιμοποίηση της προστασίας των εφευρέσεων με υπόδειγμα χρησιμότητας, που αποτελούν τα χαρακτηριστικά αυτής της προστασίας, είναι οι ακόλουθοι: - η ταχεία και απλή καταχώρηση: πράγματι, η χορήγηση ενός υποδείγματος χρησιμότητας χρειάζεται κατά μέσον όρο 6 μήνες έναντι 2 έως 4 ετών για το δίπλωμα ευρεσιτεχνίας, γιατί δεν υπάρχει, συνήθως, εξέταση του νέου της εφεύρεσης και του εφευρετικού 11 ύψους. Αυτό επιτρέπει καταρχάς στον καταθέτη να προστατευτεί ταχύτατα κατά των αντιγραφών και απομιμήσεων, δεδομένου ότι η προστασία αυτή έχει ως στόχο να βελτιώσει την ανταγωνιστική θέση των επιχειρήσεων, κυρίως των MME και να βελτιώσει την ποιότητα των προϊόντων τόσο, ιδιαίτερα των επενδυτικών και καταναλωτικών αγαθών, μέσω της εμπορίας. Εξάλλου, η ταχεία κατάθεση επιτρέπει επίσης και την ταχεία οικονομική εκμετάλλευση της εφεύρεσης, είτε με εκχώρηση της άδειας, είτε με άμεση χρήση της. Ελαστικοί όροι χορήγησης της προστασίας: ενώ για την χορήγηση του διπλώματος ευρεσιτεχνίας απαιτούνται ορισμένο εφευρετικό ύψος και το απολύτως "νέο" της εφεύρεσης, τα περισσότερα καθεστώτα προστασίας με υπόδειγμα χρησιμότητας απαιτούν διαφορετικό εφευρετικό ύψος και προβλέπουν περιορισμούς του "νέου" της εφεύρεσης (για παράδειγμα στην Ισπανία όπου λαμβάνεται υπόψη μόνο η εθνική στάθμη της τεχνικής) έτσι ώστε οι όροι του υποδείγματος χρησιμότητας είναι πιο ελαστικοί και πιο εύκολο να ικανοποιηθούν. Το γεγονός ότι το απαιτούμενο εφευρετικό ύψος είναι διαφορετικό σε σχέση με το δίπλωμα ευρεσιτεχνίας αποτελεί σημαντικό λόγο για την προστασία με υπόδειγμα χρησιμότητας γιατί επιτρέπει να καλυφθούν εφευρέσεις που αντιπροσωπεύουν μικρά τεχνολογικά επιτεύγματα, οι οποίες είναι σημαντικές όχι μόνο για τις MME αλλά και για τις μεγάλες επιχειρήσεις. Χαμηλό κόστος: αντίθετα με το δίπλωμα ευρεσιτεχνίας, για το υπόδειγμα χρησιμότητας δεν προβλέπεται εξέταση του νέου της εφεύρεσης ή του εφευρετικού ύψους, γεγονός που το καθιστά λιγότερο δαπανηρό. Το πλεονέκτημα αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό για τις επιχειρήσεις που χρειάζονται την πληρέστερη δυνατή προστασία κατά των αντιγραφών και των απομιμήσεων και που πρέπει να ζητήσουν πολλά υποδείγματα χρησιμότητας. Το θέμα του κόστους αποτελεί επίσης καθοριστικό παράγοντα στην περίπτωση των εφευρέσεων των οποίων η εμπορική επιτυχία είναι αβέβαιη. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα για τις MME που δεν διαθέτουν, στις περισσότερες περιπτώσεις, επαρκείς πληροφορίες για τις αγορές ώστε να προβλέψουν τις πιθανότητες επιτυχίας των νέων προϊόντων, ενώ οι μεγάλες επιχειρήσεις διαθέτουν όργανα σχεδιασμού και πρόβλεψης που τους επιτρέπουν να μειώνουν τις πιθανότητες αποτυχίας. η ταχεία καταχώρηση του διπλώματος Προσωρινή προστασία ως την χορήγηση ευρεσιτεχνίας: υποδείγματος χρησιμότητας επιτρέπει την κάλυψη της σχετικά μακράς περιόδου που απαιτεί η χορήγηση διπλώματος ευρεσιτεχνίας με προηγούμενη εξέταση, όταν η εφεύρεση είναι δεκτική προστασίας και με τα δύο συστήματα. Η προσωρινή αυτή προστασία είναι κυρίως χρήσιμη στα ευρεσιτεχνίας κράτη μέλη όπου η χορήγηση διπλώματος προϋποθέτει πλήρη εξέταση του νέου της εφεύρεσης και του του 12 εφευρετικού ύψους, και συνεπάγεται συνεπώς σχετικά μακρά περίοδο χορήγησης. 2. Σημασία του υποδείγματος χρησιμότητας σε σχέση με το δίπλωμα ευρεσιτεχνίας Γραφείο καταχωρημένα στο Ευρωπαϊκό 30. Η σημασία των εθνικών συστημάτων προστασίας με υπόδειγμα χρησιμότητας σε σχέση με την προστασία με δίπλωμα ευρεσιτεχνίας εξαρτάται κυρίως από τον τρόπο με τον οποίο έχουν σχεδιαστεί. Η σύγκριση των αριθμών αιτήσεων για εθνικά διπλώματα ευρεσιτεχνίας (μη Διπλωμάτων Ευρεσιτεχνίας), ευρωπαϊκά διπλώματα ευρεσιτεχνίας και υποδείγματα χρησιμότητας σε 4 κράτη μέλη της Κοινότητας για την περίοδο 1987- 1991, εκτός από την Ιταλία, όπου υπάρχουν στοιχεία μόνο για την περίοδο 1987-1989 για τις αιτήσεις διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας και υποδειγμάτων χρησιμότητας (βλέπε πίνακα παρακάτω), δείχνει ότι, στις χώρες που απαιτούν διαφορετικό εφευρετικό ύψος σε σχέση με αυτό του διπλώματος ευρεσιτεχνίας (για παράδειγμα Γερμανία, Ισπανία, Ιταλία) ο αριθμός των αιτήσεων για προστασία με υπόδειγμα χρησιμότητας είναι πιο σημαντικός από ό,τι στις χώρες όπου το υπόδειγμα χρησιμότητας χορηγείται με τους ίδιους όρους όπως και το δίπλωμα ευρεσιτεχνίας (παράδειγμα Γαλλία). Πηγή: OEB (EPIDOS/INPADOC): κατάσταση στις 9. 7. 1993, στατιστικές για τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας του IFO, καθώς και υπολογισμοί του ινστιτούτου IFO. 31. Η κατάσταση αυτή οφείλεται στο γεγονός ότι τα συστήματα που προβλέπουν διαφορετικό εφευρετικό ύψος διαφέρουν από το δίπλωμα ευρεσιτεχνίας λόγο) το>ν λιγότερο αυστηρών όρων χορήγησης της προστασίας. Κάθε ένα από τα δύο συστήματα προστασίας έχει λοιπόν λόγο ύπαρξης. 32. Τα συστήματα προστασίας με υπόδειγμα χρησιμότητας που προβλέπουν τους ίδιους όρους χορήγησης με το δίπλωμα ευρεσιτεχνίας είναι λιγότερο ελκυστικά γιατί ανταγωνίζονται την προστασία που παρέχεται με το δίπλωμα ευρεσιτεχνίας την οποία πολλοί καταθέτες θεωρούν ως ενδιαφέρουσα λύση λόγω της μεγαλύτερης νομικής ασφάλειας που παρέχει. 13 3. Σημασία του υποδείγματος χρησιμότητας ανάλογα με το μέγεθος των εξεταζομένων επιχειρήσεων και οικονομικών τομέων 33. Η οικονομική σημασία της προστασίας με υπόδειγμα χρησιμότητας δεν είναι η ίδια για όλες τις επιχειρήσεις, αλλά εξαρτάται από τα ενδιαφέροντα κάθε επιχείρησης. Μια μελέτη6 που πραγματοποιήθηκε στη Γερμανία, αλλά της οποίας τα συμπεράσματα μπορούν να εφαρμοστούν στο σύνολο των κρατών μελών της Κοινότητας, έδειξε ότι μολονότι οι μεγάλες επιχειρήσεις των οποίων ο κύκλος εργασιών υπερβαίνει το 1. 25 δισεκατομμύρια ECU ενδιαφέρονται για το υπόδειγμα χρησιμότητας, οι επιχειρήσεις των οποίων ο ετήσιος κύκλος εργασιών δεν υπερβαίνει τα 5 εκατομμύρια ECU χρησιμοποιούν περισσότερο το υπόδειγμα χρησιμότητας. Το ενδιαφέρον των MME7 οφείλεται κυρίως στην εξοικονόμηση που πραγματοποιείται σε ότι αφορά το κόστος, το χρόνο και το διοικητικό φόρτο εργασίας. 34. 35. Επιπλέον, λόγω των περιορισμένων χρηματοδοτικών και ανθρώπινων πόρων τους, οι ερευνητικές δραστηριότητες και δραστηριότητες ανάπτυξης των επιχειρήσεων αυτών οδηγούν συχνά σε τεχνικές εφευρέσεις που έχουν περιορισμένο εφευρετικό ύψος, οι οποίες δεν πληρούν απαραιτήτως τους όρους προστασίας με δίπλωμα ευρεσιτεχνίας. Πρόκειται συνήθως για τεχνικές τελειοποιήσεις οι οποίες, με τη συσσώρευση και την αλληλεπίδραση τους, έχουν το ίδιο σημαντικές επιπτώσεις με τις εφευρέσεις, με τη στενή έννοια του όρου, στην τεχνολογία που χρησιμοποιείται στον εξεταζόμενο τομέα. Εξάλλου, σύμφωνα με έρευνες8 που πραγματοποιήθηκαν ιδιαίτερα με βάση αιτήσεις υποδείγματος χρησιμότητας στην Κοινότητα, φαίνεται ότι το υπόδειγμα χρησιμότητας χρησιμοποιείται σε ορισμένους βιομηχανικούς τομείς στους οποίους υπάρχει συνεχής αναγκαιότητα καινοτομίας, ιδιαίτερα με τη μορφή μικρών τεχνικών εφευρέσεων. Οι κυριότεροι τομείς είναι η κατασκευή μηχανημάτων, η ηλεκτρική βιομηχανία, η μηχανολογία ακρίβειας και η οπτική βιομηχανία καθώς και η αυτοκινητοβιομηχανία. Μελέτη για τα προβλήματα του γερμανικού διπλώματος ευρεσιτεχνίας σε σχέση με την εφευρετική δραστηριότητα των επιχειρήσεων που πραγματοποιήθηκε το 1989 από το ινστιτούτο IFO για το ομοσπονδιακό υπουργείο εθνικής οικονομίας. Η σύσταση αριθ. 96/280/ΕΚ της Επιτροπής της 3 Απρυλίου 1996 σχετικά με τον ορισμό των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων καθορίζει τις MME ως επιχειρήσεις που χρησιμοποιούν λιγότερους από 250 εργαζόμενους, και των οποίων, ο ετήσιος κύκλος εργασιών δεν υπερβαίνει τα 40 εκατομμύρια ECU, είτε το σύνολο του ετήσιου προϋπολογισμού δεν υπερβαίνει τα 27 εκατομμύρια ECU, και δεν κατέχονται σε ποσοστό μεγαλύτερο του 25% του μετοχικού τους κεφαλαίου ή των δικαιωμάτων ψήφου από επιχείρηση ή περισσότερες επιχειρήσεις που δεν ανταποκρίνονται στον ορισμό της MME ή της μικρής επιχείρησης (ΕΕ αριθ. Ε 107 της 30 Απρυλίου 1996). Ευρωπαϊκό γραφείο διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας, υπηρεσία της Βιέννης, κατάσταση στις 8. 1. 1993, και έρευνα που πραγματοποιήθηκε σε επιχειρήσεις στη Δανία, ευρετήριο ΑΙΡΡ! 1986 1-4. 14 Β. ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΤΗΣ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ 1. 36. 37. Το υπόδειγμα χρησιμότητας και η ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων Είναι σαφές ότι η εντατική εφευρετική δραστηριότητα θέτει τις επιχειρήσεις σε πλεονεκτική θέση στο τεχνολογικό επίπεδο και αποτελεί σημαντικό παράγοντα της ανταγωνιστικότητας τους. Εδώ και πολλά έτη, η ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων βρίσκεται στο προσκήνιο της ευρωπαϊκής πολιτικής. Η ικανότητα καινοτομίας ως καταλύτης της ανταγωνιστικότητας έχει καταστεί αναπόσπαστο μέρος της ευρωπαϊκής βιομηχανικής πολιτικής από την αρχή της δεκαετίας του!9909. Από αυτήν την άποψη, το υπόδειγμα χρησιμότητας, λόγω των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών του σε σχέση με το δίπλωμα ευρεσιτεχνίας, όπο)ς η ταχύτητα και η απλή διαδικασία καταχώρησης των αιτήσεο>ν προστασίας αποτελεί αυτόνομο ανταγωνιστικό όργανο στην υπηρεσία των επιχειρήσεων, ειδικότερα των MME, για τη διασφάλιση ή τη βελτίωση της θέσης τους στις αγορές, συμβάλλοντας παράλληλα στη διευκόλυνση της οικονομικής και εμπορικής εκμετάλλευσης των τεχνικών εφευρέσεων. 38. Η πλειονότητα των βιομηχανικών επιχειρήσεων και των ανεξάρτητων εφευρετών ανέφερε, σε μελέτη που πραγματοποιήθηκε σε ορισμένα επιλεγμένα κράτη μέλη, στο πλαίσιο της γενικής έρευνας του ινστιτούτου IFO που προαναφέρθηκε, ότι, μεταξύ των θετικών επιπτώσεων του υποδείγματος χρησιμότητας, η βελτίωση της θέσης στις αγορές κατέχει σαφώς την πρώτη θέση, και αυτό, ανεξάρτητα από το μέγεθος επιχειρήσεων. Πράγματι, οι επιχειρηματίες συνειδητοποιούν το γεγονός ότι δεν μπορούν να διατηρήσουν το ανταγωνιστικό τους πλεονέκτημα παρά μόνο αν εμποδίσουν τους ανταγωνιστές τους να τους αντιγράψουν ή να τους μιμηθούν για μια δεδομένη περίοδο με αποτελεσματικά προστατευτικά μέτρα, όπως το υπόδειγμα χρησιμότητας. των εξεταζομένων έναντι Έχει ιδιαίτερη σημασία να μπορούν οι επιχειρηματίες να αποδείξουν την πρωτοτυπία τους και να διατηρήσουν το ανταγωνιστικό τους πλεονέκτημα που δραστηριοποιούνται στις ίδιες αγορές χάρη σε καινοτομίες σε θέματα προϊόντων και μεθόδων, ώστε οι αγοραστές να σχηματίσουν θετική εικόνα για την ικανότητα τεχνολογικής καινοτομίας της επιχείρησης. 11 προστασία των εφευρέσεων μέσω του υποδείγματος χρησιμότητας επιχειρηματιών άλλων των Βλέπε ιδιαίτερα ανακοίνωση της Επιτροπής στο Συμβουλίου και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο της 16 Νοεμβρίου 1990 σχετικά με τη βιομηχανική πολιτική, έγγραφο COM(90)556 τελικό. 15 μπορεί έτσι να συμβάλει στην ενίσχυση της ανταγωνιστικής θέσης των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων στην παγκόσμια αγορά. 2. Καινοτομία 39. Η καινοτομία10, της οποίας τα κύρια χαρακτηριστικά είναι μια σειρά τελειοποιήσεων και τεχνικών βελτιώσεων, είναι ζωτική για τις βιομηχανικές επιχειρήσεις. Οι επιχειρήσεις αυτές θα πρέπει να βελτιώνουν συνεχώς ή να ανανεώνουν τα προϊόντα τους αν θέλουν να διατηρήσουν ή να κατακτήσουν μερίδια αγοράς. Η ανάπτυξη νέων προϊόντων βελτιώνει, πράγματι, των επιχειρήσεων, ανεξάρτητα από τους εξεταζόμενους βιομηχανικούς τομείς. Ωστόσο, η δραστηριότητας καινοτομίας της Ευρωπαϊκής Κοινότητας δεν αξιοποιείται σήμερα επαρκώς σε σχέση με τη δραστηριότητα καινοτομίας των κυριοτέρων εταίρων της, των ΗΠΑ και της Ιαπωνίας. Στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα, το ποσοστό του ΑΕΠ που αφιερώνεται στην έρευνα, οι ερευνητικές δαπάνες της βιομηχανίας, οι ερευνητικές δαπάνες ανά κάτοικο, ο συνολικός αριθμός ερευνητών σε σχέση με τον ενεργό πληθυσμό, είναι χαμηλότερο από ότι στην Ιαπωνία και τις ΗΠΑ. την ανταγωνιστικότητα Η προστασία των εφευρέσεων μέσω του υποδείγματος χρησιμότητας αποτελεί σημαντικό μέσο για την προώθηση της τεχνικής καινοτομίας στις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις. Όπως υπογραμμίζει το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο11: "η διασφάλιση της νομικής προστασίας της διανοητικής ιδιοκτησίας, ισοδυναμεί με προώθηση της ικανότητας καινοτομίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, και αποτελεί σημαντικό μέσο για τη διευκόλυνση της μετάβασης από την ιδέα στο προϊόν". 40. Μολονότι οι μεγάλες επιχειρήσεις δεν θεωρούν ότι οι εφευρετικές δραστηριότητες μπορούν να αναπτυχθούν πολύ πέρα από την απλή ανανέωση της παραγωγής, ούτε ότι ο κύκλος ζωής των προϊόντων μπορεί να συντομευτεί, οι MME, αντίθετα, αναγνωρίζουν ότι πρέπει να εντείνουν τις εφευρετικές τους δραστηριότητες ώστε να ανταποκριθούν στην όξυνση του ανταγωνισμού. Η προστασία με υπόδειγμα χρησιμότητας φαίνεται συνεπώς να ανταποκρίνεται στα μικρά τεχνολογικά επιτεύγματα με σχετικά σύντομη διάρκεια ζωής που αναμένεται να πραγματοποιηθούν στο μέλλον. Οι MME, που αντιπροσωπεύουν πάνω από το 99% των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων, το 66% της απασχόλησης και το 65% του κύκλου εργασιών στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα, θα είναι οι πρώτες που θα επωφεληθούν σχετικά. 10 Βλέπε πράσινο βιβλίο της Επιτροπής για την καινοτομία, έγγραφο COM(95)688 τελικό. 11 Έκθεση για το πράσινο βιβλίο που υπέβαλε η Επιτροπή σχετικά με την προστασία μέσω του υποδήγματος χρησιμότητας στην εσωτερική αγορά, έγγραφο ΡΕ 214. 304/dif της 26. 06. 1996. 16 ΤΡΙΤΟ ΜΕΡΟΣ: ΤΑ ΥΠΑΡΧΟΝΤΑ ΣΥΜΦΕΡΟΝΤΑ ΚΑΙ ΟΙ ΠΙΘΑΝΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ Α. Η ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΩΝ ΕΦΕΥΡΕΤΩΝ 41. Οι επιχειρήσεις και οι ανεξάρτητοι εφευρέτες εκδήλωσαν, σε έρευνα που πραγματοποιήθηκε το 1993 σε πέντε κράτη μέλη της Κοινότητας, έντονο ενδιαφέρον για ιδιαίτερη προστασία των εθνικών εφευρέσεων, συμπληρωματικά με την προστασία με δίπλωμα ευρεσιτεχνίας, αλλά που θα υπόκειται σε λιγότερο αυστηρούς όρους, χωρίς προηγούμενη εξέταση, λιγότερο δαπανηρή και συντομότερης διάρκειας, για τις μικρές εφευρέσεις τους (βλέπε πίνακα παρακάτω). Ενδιαφέρον για προστασία με υπόδειγμα χρησιμότητας Χωρίς άποψη m 22 13 13 (σε ποσοστό των απαντήσεων) Μεγάλο Μέτριο Μικρό :mm Γερμανία Ισπανία Γαλλία Ιταλία Ηνωμένο Βασίλειο 'm 46 41 22 26 32 ως 100 άτομα από 101 έως 500 άτομα 48 από 501 έως 1000 άτομα 29 πάνω από 1000 άτομα ανεξαρτήτως μεγέθους 27 39 30 25 51 42 25 28 37 32 32 I* J'^L 16 12 13 19 34 17 24 38 20 Πηγή: Έρευνα του IFO σε επιλεγμένα κράτη μέλη της Κοινότητας το 1993. Υπολογισμοί της Ευρωπαϊκής Επιτροπής το 1994. 17 42. Από τον πίνακα αυτό φαίνεται ότι υπάρχει σχετικά μεγάλη αναγκαιότητα για προστασία αυτού του είδους στις επιχειρήσεις. Πράγματι, κατά μέσο όρο, το 39% των ερωτηθεισών επιχειρήσεων χαρακτηρίζουν το ενδιαφέρον τους "ως μεγάλο", 32% "μέτριο" και μόνο 20% "μικρό". Αν αξιολογήσουμε τα αποτελέσματα αυτής της έρευνας ανάλογα με το μέγεθος των επιχειρήσεων, διαπιστώνουμε ότι οι επιχειρήσεις που απασχολούν μέχρι 500 άτομα δηλώνουν το μεγαλύτερο ενδιαφέρον για την προστασία αυτή, ενώ το ενδιαφέρον των επιχειρήσεων που απασχολούν πάνω από 1000 άτομα είναι μικρότερο. 43. Από την έρευνα αυτή διαπιστώνεται επίσης ότι οι επιχειρήσεις και οι ανεξάρτητοι εφευρέτες επιθυμούν, ανεξάρτητα από τους σημερινούς διαύλους τους στην εσωτερική αγορά, να διατηρήσουν, τουλάχιστον, τη δυνατότητα διεύρυνσης στο μέλλον των αγορών τους και συνεπώς τις ενδιαφέρει να υπάρχει προστασία με υπόδειγμα χρησιμότητας στην Κοινότητα. Β. ΑΑΑΑΓΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΟΥΣ ΚΥΚΑΟΥΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ, ΤΙΣ ΠΡΟΘΕΣΜΙΕΣ ΕΜΠΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΩΝ ΕΦΕΥΡΕΣΕΩΝ 44. Στο εγγύς μέλλον αναμένονται σημαντικές εξελίξεις. Οι εξελίξεις αυτές θα καταστήσουν απαραίτητη την αναζήτηση ελαστικότερων μορφών προστασίας όπως η προστασία με υπόδειγμα χρησιμότητας. Οι κύκλοι παραγωγής γίνονται πιο σύντομοι σε ολόκληρο τον κόσμο. Αυτό σημαίνει ότι η περίοδος που χωρίζει την εφεύρεση, τη διάθεση της στο εμπόριο και την επόμενη γενιά προϊόντος γίνεται συντομότερη. Είναι συνεπώς απαραίτητο να χορηγείται ταχύτερα μια προστασία αλλά δεν είναι αναγκαίο να είναι μεγάλης διάρκειας, εκτός από ορισμένους βιομηχανικούς τομείς όπως η φαρμακοβιομηχανία. ιδιαίτερη ανάπτυξη. Στην Ιαπωνία, το φαινόμενο αυτό γνωρίζει Σύμφωνα με μία έρευνα του Ιαπωνικού Ινστιτούτου Διανοητικής Ιδιοκτησίας12, η διάθεση στο εμπόριο εφευρέσεων που προστατεύονται με υπόδειγμα χρησιμότητας αρχίζει συχνά στη χώρα αυτή μεταξύ της κατάθεσης και της δημοσίευσης της μη εξετασθείσας αίτησης. Στις ΜΠΑ, σύμφωνα με έρευνα της Αμερικανικής Υπηρεσίας Διπλωμάτων Ευρεσιτεχνίας13, υπάρχει τάση για ταχύτερη εξέλιξη των νέων εφευρέσεων σε όλους τους τομείς της βιομηχανίας, με εξαίρεση τα καύσιμα, τα τρόφιμα, τη χημεία και τη φαρμακοβιομηχανία. Ο μέσος όρος ζωής μιας εφεύρεσης δεν υπερβαίνει σήμερα τα έξι έτη. 12 "Ερωτηματολόγιο σχετικά με τη νομική προστασία των καρπών της έρευνας και ανάπτυξης", Ιαπωνικό Ινστιτούτο Διανοητικής Ιδιοκτησίας 1991. 13 Business Week; Science & Technology, 3 août 1992, CHI Research INC. 18 45. Αν εξετάσουμε τη συντόμευση των κύκλων παραγωγής και της διάρκειας ζωής των εφευρέσεων σε σχέση με τους βιομηχανικούς τομείς που χρησιμοποιούν πιο συχνά το υπόδειγμα χρησιμότητας (κατασκευή μηχανημάτων, ηλεκτρολογία, αυτοκινητοβιομηχανία), διαπιστώνουμε στους εν λόγω τομείς σημαντική τάση για συντόμευση των κύκλων παραγωγής και της διάρκειας ζωής των εφευρέσεων. Η χορήγηση ενός ευρωπαϊκού διπλώματος ευρεσιτεχνίας χρειάζεται κατά μέσο όρο τέσσερα έτη. Λαμβανομένης υπόψη της μέσης διάρκειας ζωής των τεχνικών εφευρέσεων, μπορούμε να θεωρήσουμε ότι παράλληλα με το δίπλωμα ευρεσιτεχνίας, στο μέλλον θα αναπτυχθεί μια προστασία που θα μπορεί να λαμβάνεται ταχύτερα για εφευρέσεις με σύντομη διάρκεια ζωής. Το υπόδειγμα χρησιμότητας είναι το όργανο που ανταποκρίνεται καλύτερα στην ανάγκη αυτή. Γ. ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΙΣ ΔΑΠΑΝΕΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ 46. Οι δραστηριότητες έρευνας και ανάπτυξης αποτελούν ένα κεντρικό σημείο της οικονομικής έρευνας. Ωστόσο, σύμφωνα με μια μελέτη που πραγματοποιήθηκε σε επιχειρήσεις και ανεξάρτητους εφευρέτες, στο πλαίσιο της γενικής έρευνας του Ινστιτούτου IFO που προαναφέρθηκε, φαίνεται ότι οι δαπάνες έρευνας και ανάπτυξης δεν θα μεταβληθούν σημαντικά, κυρίως στους βιομηχανικούς τομείς που είναι οι κυριότεροι χρήστες τεχνολογίας και στις μεγάλες επιχειρήσεις. Ειδικότερα, στην κατασκευή μηχανημάτων, την βιομηχανία των μεταφορών, την ηλεκτροτεχνία και την μηχανολογία ακριβείας, την οπτική βιομηχανία και την ιατρική τεχνολογία, μεταξύ του 50 και του 58% των ερωτηθέντων θεωρούν ότι οι δαπάνες έρευνας και ανάπτυξης δεν θα μεταβληθούν. Ωστόσο, θα πρέπει να σημειώσουμε ότι οι σταθερές δαπάνες έρευνας και ανάπτυξης αντιπροσωπεύουν ήδη ένα θετικό στοιχείο σε σχέση με τις τεράστιες προσπάθειες που καταβάλλονται για τη μείωση του κόστους σε όλους τους επιχειρηματικούς τομείς. 47. Υπάρχει ωστόσο μια πιθανότητα αύξησης των δαπανών έρευνας και ανάπτυξης, για παράδειγμα στους κατασκευαστές οι οποίοι ειδικεύονται στις τεχνικές συσκευασίας και μεταφοράς, στη βιομηχανία ξύλου και επίπλου καθώς και στους κατασκευαστές οικιακών μηχανημάτων. Οι σχετικές τεχνικές εφευρέσεις καθιστούν απαραίτητη τη δημιουργία κατάλληλης προστασίας. Η τάση αυτή συνηγορεί επίσης για τη μελλοντική αύξηση της σημασίας του υποδείγματος χρησιμότητας. 19 ΤΕΤΑΡΤΟ ΜΕΡΟΣ: ΛΕΠΤΟΜΕΡΕΙΕΣ ΚΑΙ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΗΣ ΔΡΑΣΗΣ Α. ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑΣ 48. 49. 50. Το υπόδειγμα χρησιμότητας είναι ένα καταχωρημένο δικαίωμα που παρέχει αποκλειστική προστασία για τις τεχνικές εφευρέσεις. Διαφοροποιείται έτσι από την προστασία των σχεδίων και υποδειγμάτων που προστατεύουν την εμφάνιση ενός αντικειμένου και όχι την εφεύρεση στην οποία βασίζεται. Όπως και για τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας, οι τεχνικές εφευρέσεις για να είναι δεκτικές προστασίας θα πρέπει να έχουν χαρακτηριστικά νέας εφεύρεσης και ορισμένο εφευρετικό ύψος. Το απαιτούμενο εφευρετικό ύψος είναι συνήθως διαφορετικό από αυτό που απαιτείται για το δίπλωμα ευρεσιτεχνίας. Εξάλλου, αντίθετα με το δίπλωμα ευρεσιτεχνίας, το υπόδειγμα χρησιμότητας χορηγείται χωρίς εξέταση του νέου της εφεύρεσης και του εφευρετικού ύψους. Έτσι, το εν λόγω δικαίωμα προστασίας μπορεί να ληφθεί ταχύτερα και με χαμηλότερο κόστος, αλλά παρέχει μικρότερη νομική ασφάλεια. Ωστόσο, όπως διευκρινίζει το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο14, "η ατελής νομική βεβαιότητα που είναι εγγενής στην προστασία των υποδειγμάτων χρησιμότητας δεν πρέπει να θεωρηθεί εμπόδιο για την εισαγωγή της στο κοινοτικό δίκαιο, δεδομένου ότι τα πλεονεκτήματα της προστασίας αυτής ξεπερνούν τα μειονεκτήματα της και δεδομένου επίσης του γεγονότος ότι ο ορισμός μιας κοινής ομάδας κανόνων σε ολόκληρη την Ένωση θα συμβάλλει στη μείωση της σχετικής αυτής αβεβαιότητας". επίπεδο. Σε Σήμερα, η προστασία με υπόδειγμα χρησιμότητας υπάρχει μόνο σε εθνικό (Ηνωμένο Βασίλειο, τρία κράτη μέλη Λουξεμβούργο, Σουηδία) δεν ισχύει το καθεστώς προστασίας με υπόδειγμα χρησιμότητας. Τα άλλα κράτη μέλη όπου ισχύει τέτοιο καθεστώς χρησιμοποιούν διαφορετικά συστήματα προστασίας, με διαφορετικές επωνυμίες: υπόδειγμα χρησιμότητας, πιστοποιητικό χρησιμότητας, δίπλωμα ευρεσιτεχνίας έξι ετών, δίπλωμα ευρεσιτεχνίας μικρής διάρκειας, μικρό δίπλωμα ευρεσιτεχνίας και πιστοποιητικό υποδείγματος χρησιμότητας κλπ. πρόκειται για πολύ διαφορετικά συστήματα το σύνολο των οποίων όμως συμπληρώνει το δικαίωμα διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας παρέχοντας προστασία για τις τεχνικές εφευρέσεις. Επιπλέον, όλα τα υπάρχοντα συστήματα έχουν ως στόχο την ενίσχυση της εφευρετικής ικανότητας των επιχειρήσεων. Τα διάφορα αυτά εθνικά συστήματα δεν ανταποκρίνονται στον στόχο της διευκόλυνσης της ελεύθερης κυκλοφορίας το>ν εμπορευμάτο)ν και στην εγκαθίδρυση ανόθευτου ανταγωνισμού στην εσωτερική αγορά. Επιπλέον, δεν εφευρετικής της επιχειρήσεων. Η αυξημένη δραστηριότητας επιτρέπουν των ευρωπαϊκών ενθάρρυνση την 14 Έκθεση για το Πράσινο Βιβλίο της Επιτροπής σχετικά με την προστασία με υπόδειγμα χρησιμότητας στην εσωτερική αγορά, έγγραφο ΠΕ 214. 304/def. της 26,6,1996, 20 εφευρετική δραστηριότητα μπορεί να θέσει τις επιχειρήσεις σε πλεονεκτική τροχιά από τεχνολογική άποψη και αντιπροσωπεύει συνεπώς των επιχειρήσεων. της ανταγωνιστικότητας σημαντικό στοιχείο 51. Η προστασία των εφευρέσεων με υπόδειγμα χρησιμότητας αντιμετωπίζεται εξάλλου με ιδιαίτερο ενδιαφέρον τα τελευταία έτη στην Κοινότητα. Έτσι, δημιουργήθηκε ένα σύστημα προστασίας τα τελευταία χρόνια σε πέντε κράτη μέλη της Κοινότητας (Ιρλανδία, Δανία, Ελλάδα, Αυστρία και Φινλανδία) ώστε το εν λόγω σύστημα προστασίας υπάρχει σήμερα σε δώδεκα από τα δεκαπέντε κράτη μέλη της Κοινότητας. 52. Η παρούσα πρόταση οδηγίας αποβλέπει στην εναρμόνιση των κυριοτέρων κανόνων που διέπουν ιδιαίτερα το αντικείμενο της προστασίας, των όρων χορήγησης, της έκτασης και της διάρκειας της δεν εγκαθιδρύεται μια ενιαία κατάθεση ή ένα ειδικό όργανο για τη χορήγηση των υποδειγμάτων χρησιμότητας σε κοινοτικό επίπεδο. Σημαίνει επίσης ότι τα κράτη μέλη που δεν διαθέτουν καθεστώς προστασίας με υπόδειγμα χρησιμότητας θα πρέπει να εισαγάγουν το καθεστώς αυτό στο εθνικό τους δίκαιο. Θα πρέπει να σημειωθεί ότι η απαίτηση παρουσίασης της εφεύρεσης σε τρισδιάστατη μορφή, που υπάρχει σε ορισμένα εθνικά καθεστώτα προστασίας (για παράδειγμα Ισπανία, Φινλανδία, Ελλάδα, Ιταλία, Πορτογαλία) δεν επελέγη γιατί δεν ανταποκρίνεται στους σημερινούς προβληματισμούς. Έτσι, μπορούν να ενταχθούν και οι μέθοδοι στο πεδίο εφαρμογής της παρούσας πρότασης. Όσο για τα βιολογικά υλικά, τις χημικές ή φαρμακευτικές ουσίες και τις εφευρέσεις που χρησιμοποιούν προγράμματα ηλεκτρονικού υπολογιστή, αποκλείονται ρητά από την προστασία από την ίδια την οδηγία. Χάρη στην εναρμόνιση, διασφαλίζεται ότι ο καταθέτης θα διαθέτει ισότιμο δικαίωμα προστασίας σε όλα τα κράτη μέλη και δεν θα αντιμετωπίζει πολλαπλές διαφορετικές νομοθεσίες. Αν ζητήσει προστασία σε ένα άλλο κράτος μέλος, θα γνωρίζει τους κυριότερους όρους για τη χορήγηση αυτής της προστασίας καθώς και την έκταση της. Ο μηχανισμός θα επιτρέπει τη μείωση των εξόδων, την απλοποίηση της αίτησης προστασίας στα άλλα κράτη μέλη και, συνεπώς, την ενθάρρυνση της καινοτομίας. Για να περιοριστεί η νομική αβεβαιότητα που συνδέεται με τη χορήγηση μεγάλου αριθμού τίτλων οι οποίοι δεν έχουν αποτελέσει αντικείμενο εκ των προτέρων εξέτασης του νέου της εφεύρεσης ή του εφευρετικού ύψους, η παρούσα πρόταση προβλέπει κατάλογο εξαιρέσεων στην προστασία, που περιλαμβάνει ειδικότερα τα βιολογικά υλικά, τις χημικές ή φαρμακευτικές ουσίες ή μεθόδους καθώς και τα προγράμματα ηλεκτρονικού υπολογιστή. Προβλέπει επίσης περιορισμό της διάρκειας προστασίας και προαιρετική έρευνα κατόπιν αίτησης του καταθέτη ή, αν τα κράτη μέλη προβλέπουν κάτι τέτοιο, σε περίπτωση 21 53. 54. δικαστικής προσφυγής για την αξιοποίηση των δικαιωμάτων που παρέχει το υπόδειγμα χρησιμότητας. Τέλος, δεν αποκλείει τη δυνατότητα να προβλέπουν τα κράτη μέλη την καταβολή υψηλότερου τέλους για την ανανέωση του δικαιώματος προστασίας. Β. ΝΟΜΙΚΗ ΒΑΣΗ 55. Η διατήρηση διαφορετικών εθνικών συστημάτων προστασίας με υπόδειγμα χρησιμότητας στην Κοινότητα μπορεί να βλάψει την ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων, να δημιουργήσει νόθευση του ανταγωνισμού στην εσωτερική αγορά και να στρεβλώσει έτσι τους όρους ανταγωνισμού. Η προσέγγιση των κυριοτέρων εθνικών κανόνων που διέπουν το υπόδειγμα χρησιμότητας θα επιτρέψει να καταστεί πιο διαφανής η λειτουργία της εσωτερικής αγοράς, να ενθαρρυνθεί η καινοτομία και η τεχνική πρόοδος σε κοινοτική κλίμακα και να ευνοηθούν οι ενδοκοινοτικές ανταλλαγές εμπορευμάτων. 56. Η εναρμόνιση των εθνικών νομοθεσιών αντικατοπτρίζει επίσης το ενδιαφέρον των ενεχομένων οικονομικών κύκλων, ιδιαίτερα της βιομηχανίας, που αντιμετώπισαν στην πλειονότητα τους θετικά την εναρμόνιση των εθνικών νομοθεσιών σε ό,τι αφορά την προστασία με υπόδειγμα χρησιμότητας μέσω μιας οδηγίας, περιλαμβανομένης και της εισαγωγής ενός συστήματος προστασίας στα κράτη μέλη που δεν διαθέτουν ακόμη. 57. Η Επιτροπή προτείνει να θεωρηθεί το άρθρο 100Α της συνθήκης ΕΚ ως νομική βάση της παρούσας πρότασης. Το ίδιο συνέβη εξάλλου και για άλλες οδηγίες με στόχο την προσέγγιση των εθνικών νομοθεσιών σε θέματα διανοητικής και βιομηχανικής ιδιοκτησίας15. Εξάλλου, το Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων επιβεβαίωσε επανειλημμένα τη νομική αυτή βάση16. 15 Βλέπε για παράδειγμα οδηγία 89/104/ΕΟΚ για την προσέγγιση των νομοθεσιών των κρατών μελών περί σημάτων (ΕΕ αριθ-L 40 της II Φεβρουαρίου 1989, σελίδα 1), οδηγία 93/98/ΕΟΚ περί εναρμονίσεως της διάρκειας προστασίας του δικαιώματος πνευματικής ιδιοκτησίας και ορισμένων συγγενών δικαιωμάτων (ΕΕ αριθ. ί 290 της 24 Νοεμβρίου 1993, σελίδα 9), οδηγία 96/9/ΕΚ σχετικά με τη νομική προστασία των βάσεων δεδομένων (ΕΕ αριθ. ί 77 της 27 Μαρτίου 1996, σελίδα 20) κλπ. 16 Βλέπε γνώμη 1/94, αρμοδιότητα της Κοινότητας για τη σύναψη των συμφωνιών σε θέματα υπηρεσιών και προστασίας της διανοητικής ιδιοκτησίας 15. 11. 1994 συλλογή σελίδα 1-5267 και υπόθεση C-350/92 Βασίλειο της Ισπανίας/συμβούλιο 13. 07. 1995, συλλογή σελίδα 1-1985. 22 ΠΕΜΠΤΟ ΜΕΡΟΣ: ΕΞΕΤΑΣΗ ΤΩΝ ΔΙΑΤΑΞΕΩΝ 58. Τα εθνικά καθεστώτα προστασίας με υπόδειγμα χρησιμότητας προβλέπουν διατάξεις που βασίζονται στο εθνικό δίκαιο των διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας, οι οποίες ανταποκρίνονται στις διατάξεις της σύμβασης για το ευρωπαϊκό δίπλωμα ευρεσιτεχνίας. Για λόγους συνοχής, ορισμένα άρθρα που περιλαμβάνονται στην παρούσα πρόταση βασίζονται επίσης σε αντίστοιχες διατάξεις της σύμβασης για το ευρωπαϊκό δίπλωμα ευρεσιτεχνίας. Άρθρο 1 59. Η έννοια του υποδείγματος χρησιμότητας θα πρέπει να καθοριστεί σαφώς σε σχέση με τις διάφορες έννοιες που χρησιμοποιούνται στα κράτη μέλη. Θα πρέπει, ωστόσο, να διευκρινιστεί ότι οι ονομασίες σε ότι αφορά το Βέλγιο και τις Κάτω Χώρες δεν είναι επίσημες, αλλά περιλαμβάνονται στις προκαταρκτικές πράξεις του νόμου. Ο ορισμός αυτός θα επιτρέψει στα κράτη μέλη να γνωρίζουν επακριβώς ποιες είναι οι διατάξεις που επηρεάζονται από την παρούσα οδηγία. Άρθρο 2 60. Το άρθρο αυτό καθορίζει το αντικείμενο της πρότασης. Η πρόταση έχει ως στόχο την προσέγγιση των νομοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων των κρατών μελών σχετικά με την προστασία με υπόδειγμα χρησιμότητας. Αυτό σημαίνει ότι τα κράτη μέλη που δεν διαθέτουν σύστημα προστασίας με υπόδειγμα χρησιμότητας θα πρέπει να εισαγάγουν ένα τέτοιο καθεστώς σύμφωνα με τις διατάξεις της παρούσας οδηγίας. Άρθρο 3 61. Το άρθρο αυτό καθορίζει τις εφευρέσεις που είναι δεκτικές προστασίας με υπόδειγμα χρησιμότητας. Οι εφευρέσεις που είναι δεκτικές προστασίας είναι νέες εφευρέσεις που συνεπάγονται εφευρετική δραστηριότητα και οι οποίες μπορεί να έχουν βιομηχανική εφαρμογή. Δεν θεωρούνται εφευρέσεις οι ανακαλύψεις καθώς και οι επιστημονικές θεωρίες και οι μαθηματικές μέθοδοι, οι αισθητικές δημιουργίες, τα σχέδια, οι αρχές και οι μέθοδοι για την άσκηση πνευματικών δραστηριοτήτων, για παιχνίδια ή για την άσκηση οικονομικών δραστηριοτήτων, και, οι παρουσιάσεις πληροφοριών. Άρθρο 4 62. Το άρθρο αυτό αναφέρει τις εξαιρέσεις στην προστασία με υπόδειγμα χρησιμότητας. Εκτός από την κλασική εξαίρεση που αφορά τη δημόσια τάξη ή τα χρηστά ήθη, προσθέτει ως εξαιρέσεις εφευρέσεις που αφορούν τα βιολογικά υλικά και χημικές ή φαρμακευτικές ουσίες ή μεθόδους καθώς και εφευρέσεις που περιλαμβάνουν προγράμματα ηλεκτρονικών υπολογιστών. Η εξαίρεση, των βιολογικών χημικών και φαρμακευτικών εφευρέσεων δικαιολογείται από το γεγονός ότι αυτά τα υλικά, οι ουσίες ή 23 οι μέθοδοι χρειάζονται μακρά προετοιμασία πριν από τη διάθεση τους στο εμπόριο και θα πρέπει να προστατεύονται από το δίπλωμα ευρεσιτεχνίας που έχει μεγαλύτερη διάρκεια από αυτή του υποδείγματος χρησιμότητας. Εξάλλου, η πολυπλοκότητα σ' αυτόν τον τομέα δεν συνδυάζεται με τίτλους προστασίας οι οποίοι δεν εξετάζονται ως προς το νέο της εφεύρεσης και το εφευρετικό ύψος. Η εξαίρεση των εφευρέσεων που περιλαμβάνουν προγράμματα ηλεκτρονικών υπολογιστών οφείλεται στο ότι οι εν λόγω εφευρέσεις προστατεύονται σήμερα είτε από δίπλωμα ευρεσιτεχνίας (εφευρέσεις που συνδέονται με λογισμικό) είτε από τα δικαιώματα δημιουργού (προγράμματα ηλεκτρονικών υπολογιστών αυτά καθεαυτό). Άρθρο 5 63. Το άρθρο αυτό καθορίζει την έννοια του νέου της εφεύρεσης. Μια εφεύρεση θεωρείται νέα αν δεν περιλαμβάνεται στη στάθμη της τεχνικής. Η νέα εφεύρεση νοείται σε σχέση με την παγκόσμια στάθμη της τεχνικής (απολύτως νέα), σύμφωνα με ότι υπάρχει στα περισσότερα εθνικά καθεστώτα προστασίας με υπόδειγμα χρησιμότητας. Η στάθμη της τεχνικής αποτελείται από οτιδήποτε στο οποίο έχει πρόσβαση το κοινό πριν την ημερομηνία κατάθεσης της αίτησης για υπόδειγμα χρησιμότητας με γραπτή ή προφορική περιγραφή, χρήση ή οποιοδήποτε άλλο μέσο. Εξάλλου, θεωρείται επίσης ότι περιλαμβάνεται στη στάθμη της τεχνικής το περιεχόμενο των αιτήσεων υποδείγματος χρησιμότητας όπως έχουν κατατεθεί, με ημερομηνία κατάθεσης προγενέστερη από αυτή του εξεταζομένου υποδείγματος χρησιμότητας και που οδήγησαν σε δημοσίευση την ημερομηνία εκείνη ή σε μεταγενέστερη ημερομηνία. Άρθρο 6 64. Το άρθρο αυτό διευκρινίζει την έννοια της εφευρεπκής δραστηριότητας βάσει της παρούσας οδηγίας. Η εφεύρεση θεωρείται ότι συνεπάγεται εφευρετική δραστηριότητα αν, στην αίτηση υποδείγματος χρησιμότητας, ο καταθέτης αναφέρει σαφώς και κατά τρόπο πειστικό ότι, παρουσιάζει, σε σχέση με τη στάθμη της τεχνικής, είτε ιδιαίτερη αποτελεσματικότητα, όπως ευκολία εφαρμογής ή χρήσης, είτε πρακτικό ή βιομηχανικό πλεονέκτημα. Η διατύπωση αυτή στοχεύει στην αντιμετώπιση των διαφόρων καταστάσεων που προβλέπονται στα εθνικά καθεστώτα και αντιμετωπίζονται στην πράξη τα οποία, γενικά, αντικατοπτρίζουν διαφορετικό εφευρετικό ύψος απ' ότι απαιτείται για δίπλωμα ευρεσιτεχνίας. Έτσι, για παράδειγμα, μπορεί να πρόκειται για εφεύρεση που επιτρέπει την επίλυση ενός τεχνικού προβλήματος, ή να αναφέρεται στην αποτελεσματικότητα ή την ευκολία χρήσης ενός προϊόντος και να συνεπάγεται αύξηση της χρησιμότητας λόγω αποτελεσματικότερης και ευκολότερης χρήσης του. Άρθρο 7 65. Το άρθρο αυτό καθορίζει τι εννοείται ως εφεύρεση η οποία μπορεί να τύχει βιομηχανικής εφαρμογής. Πρόκειται για εφευρέσεις των οποίων το αντικείμενο μπορεί να κατασκευαστεί ή να χρησιμοποιηθεί σε 24 οποιαδήποτε βιομηχανία, περιλαμβανομένης και της γεωργίας. Δεν θεωρούνται ως εφευρέσεις που μπορούν να τύχουν βιομηχανικής εφαρμογής οι μέθοδοι χειρουργικής ή θεραπευτικής του ανθρώπινου σώματος ή των ζώων καθώς και οι διαγνωστικές μέθοδοι που εφαρμόζονται στο ανθρώπινο σώμα ή τα ζώα. Άρθρο 8 66. Η πρώτη παράγραφος του εν λόγω άρθρου διευκρινίζει τους όρους τους οποίους πρέπει να πληροί η αίτηση για υπόδειγμα χρησιμότητας. Η παράγραφος 2 προβλέπει ότι με την αίτηση καταβάλλεται ένα τέλος κατάθεσης, και ενδεχομένως, τέλος έρευνας. Η καταβολή του τέλους αυτού λαμβάνει χώρα, πράγματι, μόνο σε περίπτωση εκπόνησης προαιρετικής έρευνας κατόπιν αίτησης του καταθέτη. Το άρθρο αυτό δεν περιορίζει τη δυνατότητα των κρατών μελών να προβλέπουν ότι η καταβολή των τελών μετά τη λήξη της πρώτης διάρκειας ισχύος θα είναι ύψους τέτοιου ώστε να υποχρεώνει τους δικαιούχους να μη διατηρούν σε ισχύ τους τίτλους τους από τη στιγμή που δεν έχουν πλέον εμπορική αξία. Άρθρο 9 67. Το άρθρο αυτό αναφέρεται στην ημερομηνία κατάθεσης της αίτησης για υπόδειγμα χρησιμότητας. Η ημερομηνία κατάθεσης της αίτησης είναι αυτή κατά την οποία ο καταθέτης υποβάλλει τα έγγραφα που περιέχουν ένδειξη σύμφωνα με την οποία ζητείται το υπόδειγμα χρησιμότητας, ενδείξεις που επιτρέπουν τον εντοπισμό του καταθέτη καθώς και περιγραφή και μια ή περισσότερες αξιώσεις. Άρθρο 10 68. Το άρθρο αυτό προβλέπει ότι η αίτηση υποδείγματος χρησιμότητας πρέπει να αναφέρει την ταυτότητα του εφευρέτη. Αν ο καταθέτης δεν είναι ο εφευρέτης ή ο μοναδικός εφευρέτης, η ένδειξη αυτή θα πρέπει να περιλαμβάνει δήλωση για την προέλευση της αγοράς του δικαιώματος ως προς το υπόδειγμα χρησιμότητας. Άρθρο 11 69. Το άρθρο αυτό για την εφευρετική μονάδα καθορίζει ότι η αίτηση υποδείγματος χρησιμότητας δεν μπορεί να αφορά παρά μία εφεύρεση ή πολλές εφευρέσεις που συνδέονται μεταξύ τους για να αποτελέσουν μια μόνο γενική εφευρετική έννοια. Άρθρο 12 70. Το άρθρο αυτό για τιιν παρουσίαση της εφεύρεσης προβλέπει ότι η εφεύρεση που παρουσιάζεται στην αίτηση υποδείγματος χρησιμότητας θα πρέπει να είναι επαρκώς σαφής και πλήρης ώστε να μπορεί να την κατασκευάσει ένας επαγγελματίας. 25 Άρθρο 13 71. Το άρθρο αυτό καθορίζει ότι οι αξιώσεις που αποτελούν αντικείμενο της ζητούμενης προστασίας θα πρέπει να είναι σαφείς και συνοπτικές και να βασίζονται στην περιγραφή. Προβλέπει, εξάλλου, ότι ο αριθμός των αξιώσεων θα πρέπει να είναι περιορισμένος σε ότι είναι αυστηρά απαραίτητο, λαμβανομένης υπόψη της φύσης της εφεύρεσης. Η απαίτηση αυτή επιτρέπει να περιοριστεί το εύρος της προστασίας, ώστε να αντισταθμιστεί η έλλειψη εκ των προτέρων εξέτασης. Άρθρο 14 72. Το άρθρο αυτό για τη σύνοψη προβλέπει ότι η σύνοψη εξυπηρετεί αποκλειστικά την τεχνική πληροφόρηση και δεν μπορεί να ληφθεί υπόψη για άλλο σκοπό όπως, για παράδειγμα, την αξιολόγηση της έκτασης της ζητούμενης προστασίας. Άρθρο 15 73. Το άρθρο αυτό σχετικά με τη μορφή προβλέπει ότι η εξέταση περιορίζεται στους όρους μορφής που προβλέπονται στα άρθρα 8 και 10 της παρούσας οδηγίας, αλλά δεν αφορά το νέο της εφεύρεσης, την εφευρετική δραστηριότητα ή τη βιομηχανική εφαρμογή της εφεύρεσης. Άρθρο 16 74. Το άρθρο για την προαιρετική έρευνα διευκρινίζει ότι η προαιρετική έρευνα καταρτίζεται μόνο κατόπιν αίτησης του καταθέτη και το έργο εκπόνησης της έρευνας μπορεί να ανατεθεί σε οποιαδήποτε αρχή θεωρεί αρμόδια η αρχή στην οποία κατατίθεται η αίτηση. Επιπλέον, τα κράτη μέλη μπορούν να προβλέψουν ότι η προαιρετική έρευνα είναι υποχρεωτική σε περίπτωση δικαστικής προσφυγής για την αξιοποίηση των δικαιωμάτων που παρέχει το υπόδειγμα χρησιμότητας. Άρθρο 17 75. Το άρθρο αυτό για το δικαίωμα προτεραιότητας βασίζεται στις διατάξεις του άρθρου 4, παραγράφους Α και Γ, της σύμβασης της ένωσης των Παρισίων. Όποιος έχει καταχο>ρήσει κανονικά σε ένα από τα κράτη μέλη, που συμμετέχουν στη σύμβαση των Παρισίων, αίτηση υποδείγματος χρησιμότητας ή διπλώματος ευρεσιτεχνίας έχει δικαίωμα προτεραιότητας για περίοδο δώδεκα μηνών μετά την κατάθεση της πρώτης αίτησης ώστε να καταθέσει αίτηση υποδείγματος χρησιμότητας στα άλλα κράτη μέλη. Άρθρο 18 76. Το άρθρο αυτό έχει ως στόχο να επιτρέπει στον καταθέτη αίτησης διπλώματος ευρεσιτεχνίας, εν εξελίξει, και για περιορισμένη διάρκεια, να καταθέσει στο ίδιο κράτος μέλος, παράλληλα με την αίτηση για δίπλωμα ευρεσιτεχνίας ή σε αντικατάσταση της, αίτηση για υπόδειγμα χρησιμότητας. Φυσικά, η δυνατότητα αυτή θα πρέπει να μην λαμβάνεται 26 υπόψη όταν έχει ζητηθεί προτεραιότητα για την αίτηση διπλώματος ευρεσιτεχνίας. Στην περίπτωση αυτή ισχύουν οι γενικές διατάξεις σχετικά με το δικαίωμα προτεραιότητας. Άρθρο 19 77. Αντίθετα με ότι προβλέπεται για το δίπλωμα ευρεσιτεχνίας όπου η διάρκεια προστασίας είναι 20 ετών, η διάρκεια του υποδείγματος χρησιμότητας καθορίζεται σε έξι έτη από την ημερομηνία κατάθεσης της αίτησης. Μπορεί να παραταθεί κατά δύο διαδοχικές περιόδους δύο ετών, χωρίς να μπορεί να υπερβαίνει μέγιστη διάρκεια δέκα ετών από την ημερομηνία κατάθεσης της αίτησης. Πρόκειται για σημαντική διαφορά σε σχέση με το δίπλωμα ευρεσιτεχνίας λαμβανομένης υπόψη της σύντομης διάρκειας ζωής των τεχνικών εφευρέσεων και του διαφορετικού εφευρετικού τους ύψους. Άρθρο 20 78. Οι παράγραφοι 1 και 2 αφορούν τα δικαιώματα που παρέχει το υπόδειγμα χρησιμότητας όταν αντικείμενο της προστασίας είναι προϊόν ή μέθοδος. Οι προβλεπόμενες διατάξεις βασίζονται στο άρθρο 28, παράγραφος 1, της συμφωνίας για τις πλευρές των δικαιωμάτων διανοητικής ιδιοκτησίας που αφορούν το εμπόριο (ADPIC), η οποία έχει συναφθεί στο πλαίσιο του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου. Η παράγραφος 3 αφορά τους περιορισμούς των επιπτώσεων του υποδείγματος χρησιμότητας και βασίζονται σε σχετικές διατάξεις του άρθρου 27, σημεία Α και Β, της σύμβασης για το κοινοτικό δίπλωμα ευρεσιτεχνίας. Η παράγραφος 4, που βασίζεται στο άρθρο 28, παράγραφος 2 της συμφωνίας ADPIC, προβλέπει ότι ο δικαιούχος υποδείγματος χρησιμότητας έχει το δικαίωμα να το εκχωρήσει, να το μεταβιβάσει με κληρονομική διαδοχή και να συνάψει συμβάσεις εκχώρησης της άδειας. Η παράγραφος 5 ευθυγραμμίζεται με το άρθρο 30 της συμφωνίας ADPIC. Καθορίζει ότι τα κράτη μέλη μπορούν να προβλέπουν εξαιρέσεις που περιορίζονται στα αποκλειστικά δικαιώματα τα οποία παρέχει ένα υπόδειγμα χρησιμότητας, εφόσον δεν θίγουν κατά τρόπο αδικαιολόγητο την συνήθη εκμετάλλευση του υποδείγματος χρησιμότητας και δεν προκαλούν αδικαιολόγητη ζημία στα νόμιμα συμφέροντα του δικαιούχου του υποδείγματος χρησιμότητας, λαμβάνοντας υπόψη τα συμφέροντα των τρίτων. Τέλος, η παράγραφος 6 προβλέπει ότι όταν η νομοθεσία ενός κράτους μέλους επιτρέπει άλλες χρήσεις από αυτές που επιτρέπονται βάσει της παραγράφου 5, χωρίς την άδεια του κατόχου του δικαιώματος (για παράδειγμα σε περίπτωση υποχρεωτικών αδειών), θα πρέπει να τηρούνται οι διατάξεις που εφαρμόζονται σε θέματα διπλώματος ευρεσιτεχνίας για παρόμοιες χρήσεις. ισχύουν κατ' αναλογία για το υπόδειγμα Στην περίπτωση αυτή χρησιμότητας οι προϋποθέσεις που υπαγορεύονται από το άρθρο 31 της συμφωνίας ADPIC. 27 Άρθρο 21 79. Το άρθρο αυτό για την κοινοτική ανάλωση των δικαιωμάτων περιλαμβάνει στην πρώτη παράγραφο, την αρχή του άρθρου 28 της σύμβασης για το κοινοτικό δίπλωμα ευρεσιτεχνίας. Τα δικαιώματα που παρέχει το υπόδειγμα χρησιμότητας δεν επεκτείνονται στις πράξεις που αφορούν το προϊόν που καλύπτεται από το υπόδειγμα χρησιμότητας, αφού το προϊόν τεθεί στην αγορά της Κοινότητας από τον δικαιούχο του δικαιώματος ή με την συγκατάθεση του. Έτσι, θέτοντας το προστατευμένο προϊόν στο εμπόριο σε ένα κράτος μέλος, ο δικαιούχος του δικαιώματος μπόρεσε να επωφεληθεί από τους οικουμενικούς όρους που συνοδεύουν την αποκλειστικότητα την οποία δικαιούται και, με τον τρόπο αυτό, ανάλωσε τα παράλληλα δικαιώματα προστασίας στα άλλα κράτη μέλη. Για να αποφευχθεί οποιαδήποτε ασάφεια, η παράγραφος 2 διευκρινίζει ότι η αρχή της διεθνούς ανάλωσης αποκλείεται, γεγονός που σημαίνει ότι τα δικαιώματα που παρέχει το υπόδειγμα χρησιμότητας εκτείνονται στις πράξεις που αφορούν το προϊόν που καλύπτεται από την προστασία αυτή, αφού το προϊόν τεθεί στην αγορά εκτός της Κοινότητας από τον δικαιούχο του δικαιώματος ή με τη συγκατάθεση του. Άρθρο 22 80. Η πρώτη παράγραφος του άρθρου αυτού για τη συσσώρευση της προστασίας επιτρέπει στην ίδια εφεύρεση να αποτελέσει το αντικείμενο, ταυτόχρονα ή διαδοχικά, μιας αίτησης για δίπλωμα ευρεσιτεχνίας και μιας αίτησης για υπόδειγμα χρησιμότητας. Η εν λόγω συσσώρευση προστασίας έχει ενδιαφέρον ιδιαίτερα όταν ο χρήστης θέλει να λάβει προσωρινή προστασία μέχρι τη χορήγηση διπλώματος ευρεσιτεχνίας, όταν δεν είναι βέβαιος ότι το εφευρετικό ύψος είναι επαρκές για δίπλωμα ευρεσιτεχνίας ή ακόμη όταν θέλει να είναι ιδιαίτερα καλά προστατευμένος με δύο διαφορετικά καθεστώτα για την ίδια εφεύρεση. Ωστόσο, για να μην βρίσκεται ο δικαιούχος των δικαιωμάτων σε υπερβολική θέση ισχύος, τα κράτη μέλη μπορούν να προβλέπουν ότι το υπόδειγμα χρησιμότητας που έχει χορηγηθεί θεωρείται άνευ αποτελέσματος όταν έχει χορηγηθεί και δημοσιευθεί δίπλωμα ευρεσιτεχνίας για την ίδια εφεύρεση (παράγραφος 2). Όταν δεν χρησιμοποιούν τη δυνατότητα αυτή, τα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη θα πρέπει τουλάχιστον να λάβουν τα κατάλληλα μέτρα ώστε ο δικαιούχος, σε περίπτωση που θίγονται τα δικαιώματα του. να μη μπορεί να κινήσει διαδοχικές διαδικασίες βάσει και των δύο καθεστώτων προστασίας (παράγραφος 3). Η διάταξη αυτή αποβλέπει στην απαγόρευση διαδοχικών προσφυγών ώστε να αποφεύγεται ότι ο δικαιούχος των δικαιωμάτων, σε περίπτωση αποτυχίας της διαδικασίας που θα κινηθεί για το δίπλωμα ευρεσιτεχνίας, να μπορεί να επικαλεστεί το υπόδειγμα χρησιμότητας για να κινήσει νέα διαδικασία, ή το αντίστροφο. Άρθρο 23 81. Το άρθρο αυτό για την απόσβεση του υποδείγματος χρησιμότητας βασίζεται στις κατάλληλες διατάξεις του άρθρου 50 της σύμβασης για το 28 κοινοτικό δίπλωμα ευρεσιτεχνίας. Το υπόδειγμα χρησιμότητας λήγει μετά την προβλεπόμενη διάρκεια, αν ο δικαιούχος παραιτηθεί από το υπόδειγμα χρησιμότητας ή αν τα τέλη κατάθεσης και ενδεχομένως προαιρετικής έρευνας δεν έχουν καταβληθεί έγκαιρα. Άρθρο 24 82. Το άρθρο αυτό για τους λόγους ακυρότητας του υποδείγματος χρησιμότητας βασίζεται στις κατάλληλες διατάξεις του άρθρου 56 της σύμβασης για το κοινοτικό δίπλωμα ευρεσιτεχνίας. Η αίτηση ακυρότητας δεν μπορεί να βασίζεται παρά στους ακόλουθους λόγους: το αντικείμενο το του υποδείγματος χρησιμότητας δεν είναι δεκτικό προστασίας υπόδειγμα χρησιμότητας δεν παρουσιάζει την εφεύρεση κατά τρόπο επαρκώς σαφή και πλήρη ώστε να μπορεί να την κατασκευάσει ένας επαγγελματίας το αντικείμενο του υποδείγματος χρησιμότητας εκτείνεται πέρα από το περιεχόμενο της αίτησης όπως έχει κατατεθεί η παρεχόμενη προστασία έχει επεκταθεί. Άρθρο 25 83. Η μεταφορά της παρούσας πρότασης στις εθνικές νομοθεσίες θα πρέπει να πραγματοποιηθεί το αργότερο στις 31 Δεκεμβρίου 1999. Τα κράτη μέλη θα ενημερώσουν αμέσως την Επιτροπή. Αποφασίζουν τις λεπτομέρειες για την αναφορά της παρούσας οδηγίας, που θα περιλαμβάνεται στις εγκεκριμένες διατάξεις ή θα τις συνοδεύει κατά την επίσημη δημοσίευση τους. Τα κράτη μέλη κοινοποιούν στην Επιτροπή το κείμενο των διατάξεων εσωτερικού δικαίου που θα εγκρίνουν. Άρθρο 26 84. Το άρθρο αυτό προβλέπει ότι η οδηγία αρχίζει να ισχύει την 20η ημέρα μετά τη δημοσίευση της στην Επίσημη Εφημερίδα των ευρωπαϊκών κοινοτήτων, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 191, πρώτη παράγραφος της συνθήκης ΕΚ. Άρθρο 27 85. Το άρθρο αυτό προβλέπει ότι η παρούσα οδηγία απευθύνεται στα κράτη μέλη, περιλαμβανομένων και όσων δεν διαθέτουν προστασία με υπόδειγμα χρησιμότητας. 29 ΟΔΗΓΙΑ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ Πρόταση σχετικά με την προσέγγιση των νομικών καθεστώτων προστασίας των εφευρέσεων με υπόδειγμα χρησιμότητας ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ, έχοντας υπόψη: τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, και ιδιαίτερα το άρθρο 100Α την πρόταση της Επιτροπής, τη γνώμη της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής, αποφασίζοντας σύμφωνα με την διαδικασία του άρθρου 189Β της συνθήκης, Εκτιμώντας: ότι η συνθήκη δεσμεύει την Κοινότητα και τα κράτη μέλη να μεριμνούν ώστε να διασφαλίζονται οι απαραίτητες προϋποθέσεις για την ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας της Κοινότητας και ιδιαίτερα να ενθαρρύνουν την καλύτερη εκμετάλλευση του βιομηχανικού δυναμικού των πολιτικών τεχνολογικής καινοτομίας, έρευνας και ανάπτυξης ότι η σημαντική θέση την οποία κατέχουν σήμερα οι τεχνικές εφευρέσεις, επιτρέποντας τη διάθεση βελτιωμένων προϊόντων, καλύτερης ποιότητας και παρουσιάζοντας είτε ιδιαίτερη αποτελεσματικότητα, όπως ευκολία εφαρμογής ή χρήσης, είτε πρακτικό ή βιομηχανικό πλεονέκτημα σε σχέση με τη στάθμη της τεχνικής ότι οι διαφορές στις νομοθεσίες των κρατών μελών για το υπόδειγμα χρησιμότητας έχουν ως αποτέλεσμα ότι οι ίδιες εφευρέσεις δεν προστατεύονται σε ολόκληρη την Κοινότητα ή δεν προστατεύονται κατά τον ίδιο τρόπο και για την ίδια διάρκεια σε ολόκληρη την Κοινότητα, γεγονός που δεν ανταποκρίνεται στα κριτήρια μιας εσωτερικής αγοράς διαφανούς και χωρίς εμπόδια ότι είναι συνεπώς απαραίτητο, εν όψει της εγκαθίδρυσης και της λειτουργίας της εσωτερικής αγοράς, να υπάρξει προσέγγιση των νομοθεσιών των κρατών μελών στον εν λόγο τομέα ότι έχει σημασία, στο πλαίσιο αυτό, να χρησιμοποιηθούν όλα τα μέσα που είναι πιθανόν να αυξήσουν την ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας της Κοινότητας στον τομέα της έρευνας και ανάπτυξης 30 ότι, προκειμένου για καινοτομία και ταχεία ανταπόκριση στις απαιτήσεις της αγοράς, οι μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις διαδραματίζουν στρατηγικό ρόλο ότι είναι απαραίτητο να τεθεί στη διάθεση των επιχειρήσεων, ιδιαίτερα των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων και των ερευνητών, ένα όργανο μη δαπανηρό, ταχύ και εύκολο στην αξιολόγηση και την εφαρμογή του ότι η προστασία με υπόδειγμα χρησιμότητας φαίνεται καλύτερα προσαρμοσμένη από την προστασία με δίπλωμα ευρεσιτεχνίας, ιδιαίτερα για τις τεχνικές εφευρέσεις που παρουσιάζουν συγκεκριμένο εφευρετικό ύψος τη χρησιμότητα να προστατευτούν κατάλληλα, σε ολόκληρη την Κοινότητα, οι τεχνικές εφευρέσεις ότι σε εφαρμογή της αρχής της αναλογικότητας, αρκεί να περιοριστεί η προσέγγιση στις εθνικές διατάξεις που έχουν την αμεσότερη σχέση με τη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς ότι η υλοποίηση των στόχων στους οποίους αποβλέπει η προσέγγιση προϋποθέτει ότι η απόκτηση και η διατήρηση του δικαιώματος στο καταχωρημένο υπόδειγμα χρησιμότητας θα υπόκεινται, κατ'αρχάς, σε όλα τα κράτη μέλη, στους ίδιους όρους ότι για το σκοπό αυτό, θα πρέπει να καταρτιστεί ένας πλήρης κατάλογος των όρων τους οποίους θα πληροί μια τεχνική εφεύρεση για να προστατεύεται με υπόδειγμα χρησιμότητας ότι οι περισσότεροι από τους όρους αυτούς ομοιάζουν με τους όρους που απαιτούνται για προστασία με δίπλωμα ευρεσιτεχνίας ότι ωστόσο η απαιτούμενη εφευρετική δραστηριότητα πρέπει να είναι διαφορετική ώστε να λαμβάνεται υπόψη ο ιδιαίτερος χαρακτήρας των τεχνικών εφευρέσεων που είναι δεκτικές προστασίας με υπόδειγμα χρησιμότητας ότι η προστασία με υπόδειγμα χρησιμότητας θα πρέπει να εφαρμόζεται σε προϊόντα και μεθόδους ότι θα πρέπει να εξαιρεθούν από την προστασία με υπόδειγμα χρησιμότητας όχι μόνο οι εφευρέσεις που εξαιρούνται συνήθως από το δίπλωμα ευρεσιτεχνίας αλλά και οι εφευρέσεις που αφορούν χημικές ή φαρμακευτικές ουσίες και μεθόδους, σύμφωνα με τις ανάγκες των ενδιαφερομένων βιομηχανικών τομέων, καθώς και εφευρέσεις στις οποίες περιλαμβάνονται προγράμματα ηλεκτρονικού υπολογιστή ότι η αίτηση για υπόδειγμα χρησιμότητας θα πρέπει να πληροί προϋποθέσεις παρόμοιες με αυτές που απαιτούνται για το δίπλωμα ευρεσιτεχνίας ότι, ωστόσο, για την αίτηση υποδείγματος χρησιμότητας απαιτείται μόνο τυπικός έλεγχος χωρίς προηγούμενη εξέταση του νέου της εφεύρεσης ή του εφευρετικού ύψους όπ αποτελεί αντικείμενο προαιρετικής έρευνας ως προς τη στάθμη της τεχνικής μόνο κατόπιν σχετικής αίτησης του καταθέτη ότι είναι ουσιώδες, για την καλή λειτουργία της εσωτερικής αγοράς και τη διασφάλιση συνθηκών ανόθευτου ανταγωνισμού, να ληφθούν τα απαραίτητα μέτρα ώστε τα 31 καταχωρημένα υποδείγματα χρησιμότητας να τυγχάνουν πλέον της ίδιας προστασίας στη νομοθεσία όλων των κρατών μελών και να έχουν όμοια διάρκεια προστασίας ότι η διάρκεια αυτή δεν μπορεί να υπερβαίνει τα 10 έτη το πολύ ότι η φύση και η έκταση των παρεχομένων δικαιωμάτων από το υπόδειγμα χρησιμότητας θα πρέπει να διευκρινιστούν ότι η αρχή της κοινοτικής ανάλωσης των δικαιωμάτων θα πρέπει να υπενθυμιστεί, σύμφωνα με την νομολογία του Δικαστηρίου των ευρωπαϊκών κοινοτήτων, αλλά ότι θα πρέπει να αποκλειστεί ρητά η διεθνής ανάλωση ότι πρέπει επίσης να προβλεφθούν διατάξεις σε θέματα συσσώρευσης προστασίας με δίπλωμα ευρεσιτεχνίας και υπόδειγμα χρησιμότητας, απόσβεσης και ακυρότητας του υποδείγματος χρησιμότητας ότι όλα τα κράτη μέλη της Κοινότητας δεσμεύονται από τη σύμβαση των Παρισίων για την προστασία της διανοητικής ιδιοκτησίας ότι η Κοινότητα και όλα τα κράτη μέλη δεσμεύονται από τη συμφωνία για τις πλευρές του δικαίου της διανοητικής ιδιοκτησίας που αφορούν το εμπόριο, η οποία είχε συναφθεί στο πλαίσιο του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου ότι είναι απαραίτητο οι διατάξεις της παρούσας οδηγίας να είναι σε πλήρη αρμονία με τις αντίστοιχες της σύμβασης των Παρισίων και την προαναφερθείσα συμφωνία ότι οι λοιπές υποχρεώσεις των κρατών μελών που απορρέουν από την εν λόγω σύμβαση και την εν λόγω συμφωνία δεν επηρεάζονται από την παρούσα συμφωνία ΕΝΕΚΡΙΝΑΝ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΟΔΗΓΙΑ: ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΓΕΝΙΚΌΤΗΤΕΣ Άρθρο 1 Ορισμοί Για τους σκοπούς της παρούσας οδηγίας, ως υπόδειγμα χρησιμότητας εννοείται το καταχωρημένο δικαίωμα που παρέχει αποκλειστική προστασία στις τεχνικές εφευρέσεις και που αναγνωρίζεται στα κράτη μέλη με τις ακόλουθες ονομασίες: Γερμανία Αυστρία Βέλγιο : Δανία Ισπανία Φινλανδία Γαλλία Ελλάδα Ιρλανδία Ιταλία Κάτω Χώρες Πορτογαλία Gebrauchsmuster Gebrauchsmuster Brevet de courte durée/Octrooi van korte duur Brugsmodcl Modelo de utilidad Nyttighetsmodellagen Certificat d' utilité Πιστοποιητικό υποδείγματος χρησιμότητας Short-term patent Brevetto per modelli di utilitu Zesjarig octrooi Modelo de utilidade 32 Άρθρο 2 Αντικείμενο Η παρούσα οδηγία έχει ως στόχο την προσέγγιση των νομοθετικών, κανονιστικών ή διοικητικών διατάξεων των κρατών μελών σχετικά με την προστασία των εφευρέσεων με υπόδειγμα χρησιμότητας. ΚΕΦΑΛΑΙΟ II ΠΕΔΙΟ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΟΥ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑΣ Άρθρο 3 Εφευρέσεις που είναι δεκτικές προστασίας 1. χρησιμότητας Υποδείγματα συνεπάγονται εφευρετική βιομηχανικών εφαρμογών. χορηγούνται για νέες δραστηριότητα και μπορούν εφευρέσεις που τύχουν να 2. Δεν θεωρούνται εφευρέσεις με την έννοια της παραγράφου 1, ιδιαίτερα: οι ανακαλύψεις καθώς και οι επιστημονικές θεωρίες και οι μαθηματικές α) μέθοδοι β) οι αισθητικές δημιουργίας τα σχέδια, οι κανόνες και οι μέθοδοι για την άσκηση πνευματικών γ) δραστηριοτήτων, για παιχνίδια ή για την άσκηση οικονομικών δραστηριοτήτων δ) η παρουσίαση πληροφοριών. Άρθρο 4 Εξαιρέσεις από την προστασία Δεν χορηγούνται υποδείγματα χρησιμότητας για: τις εφευρέσεις των Οποίων η δημοσίευση ή η εφαρμογή αντίκεται στη δημόσια α) τάξη ή τα χρηστά ήθη. ΠαρόλΙ Ι αυτά δεν μπορεί η εφαρμογή μίας εφεύρεσης να θεωρηθεί ότι αντίκειται στη δημόσια τάξη ή τα χρηστά ήθη απλά και μόνο επειδή έχει απαγορευθεί με διάταξη νόμου ή κανονισμού σε όλα τα κράτη μέλη ή σε μερικά από αυτά β) γ) δ) τις εφευρέσεις που αφορούν τη βιολογία τις εφευρέσεις που αφορούν χημικές ή φαρμακευτικές ουσίες ή μεθόδους τις εφευρέσεις που περιλαμβάνουν προγράμματα ηλεκτρονικού υπολογιστή. 33 Άρθρο 5 Το νέο της εφεύρεσης 1. Μια εφεύρεση θεωρείται νέα αν δεν περιλαμβάνεται στη στάθμη της τεχνικής. 2. Η στάθμη της τεχνικής αποτελείται από οτιδήποτε στο οποίο έχει πρόσβαση το κοινό πριν από την ημερομηνία κατάθεσης της αίτησης για υπόδειγμα χρησιμότητας με γραπτή ή προφορική περιγραφή, χρήση ή άλλο μέσο. 3. Θεωρείται επίσης ότι περιλαμβάνεται στη στάθμη της τεχνικής το περιεχόμενο των αιτήσεων για υπόδειγμα χρησιμότητας όπως έχουν κατατεθεί, με ημερομηνία κατάθεσης προγενέστερη από αυτήν που αναφέρεται στην παράγραφο 2 και που οδήγησαν σε δημοσίευση κατά την ημερομηνία αυτή ή σε μεταγενέστερη ημερομηνία. Άρθρο 6 Εφευρετική δραστηριότητα Με την έννοια της παρούσας οδηγίας, μια εφεύρεση θεωρείται ότι εμπεριέχει εφευρετική δραστηριότητα αν, στην αίτηση για υπόδειγμα χρησιμότητας, ο καταθέτης αναφέρει σαφώς και κατά τρόπο πειστικό ότι παρουσιάζει, σε σχέση με τη στάθμη της τεχνικής, α) β) είτε ιδιαίτερη αποτελεσματικότητα, όπως ευκολία εφαρμογής ή χρήσης είτε πρακτικό ή βιομηχανικό πλεονέκτημα. Άρθρο 7 Βιομηχανική εφαρμογή 1. Μια εφεύρεση θεωρείται ότι μπορεί να τύχει βιομηχανικής εφαρμογής αν το αντικείμενο της μπορεί να κατασκευαστεί ή να χρησιμοποιηθεί σε οποιαδήποτε βιομηχανία, περιλαμβανομένης και της γεωργίας. 2. Δε θεωρούνται ως εφευρέσεις που μπορούν να τύχουν βιομηχανικής εφαρμογής με την έννοια της παραγράφου 1, οι μέθοδοι χειρουργικής ή θεραπευτικής του ανθρώπινου σώματος ή των ζώων και οι μέθοδοι διάγνωσης που εφαρμόζονται στο ανθρώπινο σώμα ή τα ζώα. ΚΕΦΑΛΑΙΟ III ΑΙΤΗΣΗ ΙΊΛ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑΣ Άρθρο 8 Προϋποθέσεις που πρέπει να πληροί η αίτηση 1. Η αίτηση για υπόδειγμα χρησιμότητας πρέπει να περιέχει: 34 α) β) γ) δ) ε) 2. αίτηση χορήγησης υποδείγματος χρησιμότητας περιγραφή της εφεύρεσης μια ή περισσότερες αξιώσεις ενδεχομένως, τα σχέδια στα οποία αναφέρονται η περιγραφή ή οιαξιώσεις συνοπτική περιγραφή Η αίτηση για υπόδειγμα χρησιμότητας συνεπάγεται καταβολή τέλους καταχώρησης και, ενδεχομένως, τέλους έρευνας. Άρθρο 9 Ημερομηνία κατάθεσης Η ημερομηνία κατάθεσης της αίτησης για υπόδειγμα χρησιμότητας είναι η ημερομηνία κατά την οποία ο καταθέτης υπέβαλε τα έγγραφα που περιέχουν: α) β) γ) ένδειξη σύμφωνα με την οποία ζητείται υπόδειγμα χρησιμότητας ενδείξεις που επιτρέπουν την αναγνώριση του καταθέτη περιγραφή και μια ή περισσότερες αξιώσεις. Άρθρο 10 Αναφορά του εφευρέτη Η αίτηση για υπόδειγμα χρησιμότητας πρέπει να αναφέρει τον εφευρέτη. Αν ο καταθέτης δεν είναι ο εφευρέτη ή ο μοναδικός εφευρέτης, η αναφορά αυτί] πρέπει να περιλαμβάνει δήλωση σχετικά με την προέλευση της απόκτησης του δικαιώματος στο υπόδειγμα χρησιμότητας. Άρθρο 11 Εφευρετική μονάδα Η αίτηση για υπόδειγμα χρησιμότητας μπορεί να περιλαμβάνει μια μόνο εφεύρεση ή πολλές εφευρέσεις που συνδέονται μεταξύ τους έτσι ώστε να αποτελούν μια μόνο γενική εφευρετική έννοια. Άρθρο 12 Παρουσίαση της εφεύρεσης Η εφεύρεση πρέπει να παρουσιάζεται στην αίτηση για υπόδειγμα χρησιμότητας κατά τρόπο επαρκώς σαφή και πλήρη ώστε να μπορεί να την υλοποίηση ένας επαγγελματίας. 35 Άρθρο 13 Αξιώσεις 1. 2. Οι αξιώσεις καθορίζουν το αντικείμενο της ζητούμενης προστασίας. Θα πρέπει να είναι σαφείς και συνοπτικές και να βασίζονται στην περιγραφή. Ο αριθμός των αξιώσεων θα πρέπει να περιορίζεται στο απολύτως απαραίτητο, λαμβανομένης υπόψη της φύσης της εφεύρεσης. Άρθρο 14 Συνοπτική περιγραφή Η συνοπτική περιγραφή εξυπηρετεί αποκλειστικά την τεχνική ενημέρωση. Δεν μπορεί να ληφθεί υπόψη για κανέναν άλλο σκοπό, ιδιαίτερα για να αξιολογηθεί η έκταση της ζητούμενης προστασίας και για την εφαρμογή του άρθρου 5, παράγραφος 3. Άρθρο 15 Εξέταση ως προς τη μορφή 1. 2 Η αρμόδια αρχή στην οποία κατατίθεται αίτηση για υπόδειγμα χρησιμότητας εξετάζει αν η αίτηση υποδείγματος χρησιμότητας πληροί τις προϋποθέσεις σχετικά με τη μορφή που καθορίζονται στα άρθρα 8 και 10 και ελέγχει αν η αίτηση περιέχει περιγραφή και συνοπτική περιγραφή. Αν δε μπορεί να χορηγηθεί ημερομηνία κατάθεσης, η αρμόδια αρχή καλεί τον καταθέτη να επανορθώσει εντός της προθεσμίας και με τις προϋποθέσεις που καθορίζει, τις διαπιστωθείσες παραλείψεις. Αν οι παραλήψεις αυτές δεν επανορθωθούν έγκαιρα, η αίτηση δεν εξετάζεται ως αίτηση για υπόδειγμα χρησιμότητας. 3. Η αρμόδια αρχή που αναφέρεται στην παράγραφο 1 δεν εξετάζει τις προϋποθέσεις που αναφέρονται στα άρθρα 5,6 και 7. Άρθρο 16 Προαιρετική έρευνα 1. 2. 3. Αν έχει χορηγηθεί ημερομηνία κατάθεσης σε υπόδειγμα χρησιμότητας και η αίτηση δεν έχει αποσυρθεί, η αρμόδια αρχή στην οποία έχει κατατεθεί η αίτηση πραγματοποιεί, κατόπιν αίτησης του καταθέτη, προαιρετική έρευνα για την κατάλληλη στάθμη της τεχνικής, με βάση τις αξιώσεις, λαμβάνοντας ανάλογα υπόψη την περιγραφή και, ενδεχομένως, τα υπάρχοντα σχέδια. Η αρμόδια αρχή στην οποία έχει κατατεθεί η αίτηση μπορεί να αναθέσει την προαιρετική έρευνα σε οποιαδήποτε αρχή θεωρεί αρμόδια για το σκοπό αυτό. Μόλις πραγματοποιηθεί, η προαιρετική έρευνα κοινοποιείται στον καταθέτη συνοδεύεται από αντίγραφα όλων των αναφερομένων έγγραφα)ν. 36 4. 1. 2. 3. 1. Στις διατάξεις που εγκρίνουν για να συμμορφωθούν με την παρούσα οδηγία, τα κράτη μέλη μπορούν να προβλέψουν ότι η προαιρετική έρευνα είναι υποχρεωτική σε περίπτωση δικαστικής προσφυγής για την αξιοποίηση δικαιωμάτων που παρέχει το υπόδειγμα χρησιμότητας. Άρθρο 17 Δικαίωμα προτεραιότητας Οι έχοντες καταθέσει κανονικά, σε ένα ή για ένα από τα κράτη μέλη που συμμετέχουν στη σύμβαση των Παρισίων για την προστασία της βιομηχανικής ιδιοκτησίας, αίτηση για υπόδειγμα χρησιμότητας ή για δίπλωμα ευρεσιτεχνίας ή οι δικαιοδόχοι τους, απολάβουν, για την κατάθεση αίτησης υποδείγματος χρησιμότητας για την ίδια εφεύρεση, σε ένα ή περισσότερα κράτη μέλη, δικαιώματος προτεραιότητας επί δώδεκα μήνες μετά την κατάθεση της προ>της αίτησης. Θεωρείται ότι δημιουργεί δικαίωμα προτεραιότητας, οποιαδήποτε κατάθεση έχει αξία κανονικής εθνικής κατάθεσης βάσει της εθνικής νομοθεσίας του κράτους μέλους στην οποία πραγματοποιήθηκε ή βάσει διμερών ή πολυμερών συμφωνιών. Ως κανονική εθνική κατάθεση, εννοείται οποιαδήποτε κατάθεση αρκεί για τον καθορισμό της ημερομηνίας κατά την οποία η αίτηση κατατέθηκε στο εν λόγω κράτος μέλος, ανεξάρτητα από τη μεταγενέστερη τύχη αυτής της αίτησης. ' Άρθρο 18 Εσωτερική προτεραιότητα Οι έχοντες καταθέσει κανονικά αίτηση για δίπλωμα ευρεσιτεχνίας απολάβουν δικαιώματος προτεραιότητας για δώδεκα μήνες ώστε να καταθέσουν αίτηση για υπόδειγμα χρησιμότητας με αντικείμενο την ίδια εφεύρεση, εκτός αν έχει ήδη ζητηθεί προτεραιότητα για την αίτηση διπλώματος ευρεσιτεχνίας. 2. Οι διατάξεις του άρθρου 17, παράγραφοι 2 και 3, εφαρμόζονται mutatis mutandis. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΟΥ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ IV Άρθρο 19 Διάρκεια της προστασίας 1. 2. Η διάρκεια του υποδείγματος χρησιμότητας είναι έξι έτη από την ημερομηνία κατάθεσης της αίτησης. Έξι μήνες πριν από τη λήξη της περιόδου που αναφέρεται στην παράγραφο 1, ο δικαιούχος μπορεί να υποβάλει στην αρμόδια αρχή αίτηση παράτασης του υποδείγματος χρησιμότητας διάρκειας δύο ετών. 37 3. 4. 1. 2. 3. α) β) 4. 5. 6. Έξι μήνες πριν από τη λήξη της περιόδου που αναφέρεται στην παράγραφο 2, ο δικαιούχος μπορεί να υποβάλει δεύτερη και τελευταία αίτηση παράτασης της διάρκειας της προστασίας, μέγιστης διάρκειας δύο ετών. Σε καμία περίπτωση, η προστασία με υπόδειγμα χρησιμότητας δεν μπορεί να υπερβεί διάρκεια 10 ετών από την ημερομηνία κατάθεσης της αίτησης. Άρθρο 20 Παρεχόμενα δικαιώματα Στις περιπτώσεις όπου αντικείμενο του υποδείγματος χρησιμότητας είναι προϊόν, το καταχωρημένο υπόδειγμα χρησιμότητας παρέχει στο δικαιούχο το δικαίωμα απαγόρευσης σε οποιονδήποτε τρίτο, χωρίς τη συγκατάθεση του δικαιούχου του υποδείγματος χρησιμότητας, της κατασκευής, χρήσης, προσφοράς σε πώληση, πώλησης ή εισαγωγής για τους σκοπούς αυτούς του εν λόγω προϊόντος. Στις περιπτώσεις όπου το αντικείμενο του υποδείγματος χρησιμότητας είναι μέθοδος, το καταχωρημένο υπόδειγμα χρησιμότητας παρέχει στο δικαιούχο το δικαίωμα απαγόρευσης σε οποιονδήποτε τρίτο, χωρίς τη συγκατάθεση του δικαιούχου του υποδείγματος χρησιμότητας, της χρήσης της μεθόδου καθώς και της χρήσης, προσφοράς σε πώληση, πώλησης ή εισαγωγής για τους σκοπούς αυτούς, τουλάχιστον του προϊόντος που λαμβάνεται άμεσα μέσω της εν λόγω μεθόδου. Τα δικαιώματα που παρέχει το υπόδειγμα χρησιμότητας σύμφωνα με τις παραγράφους 1 και 2 δεν εκτείνονται: στις πράξεις που πραγματοποιούνται σε εμπορικούς σκοπούς ιδιωτικό πλαίσιο και για μη στις πράξεις που πραγματοποιούνται πειραματικά και αφορούν το προστατευόμενο αντικείμενο. Ο δικαιούχος ενός υποδείγματος χρησιμότητας έχει το δικαίωμα να το εκχωρήσει, να το μεταβιβάσει με κληρονομική διαδοχή και να συνάψει συμβάσεις εκχώρησης άδειας. Τα κράτη μέλη μπορούν να προβλέψουν περιορισμένες εξαιρέσεις στα αποκλειστικά δικαιώματα που παρέχει ένα υπόδειγμα χρησιμότητας, εφόσον δε θίγουν κατά τρόπο αδικαιολόγητο τη συνήθη εκμετάλλευση του υποδείγματος χρησιμότητας ούτε βλάπτουν αδικαιολόγητα τα νόμιμα συμφέροντα του δικαιούχου του υποδείγματος χρησιμότητας, λαμβανομένων υπόψη των συμφερόντων των τρίτων. Στην περίπτωση κατά την οποία η νομοθεσία ενός κράτους μέλους επιτρέπει άλλες χρήσεις του αντικειμένου του υποδείγματος χρησιμότητας από αυτές που επιτρέπονται βάσει της παραγράφου 5, χωρίς την άδεια του κατόχου του δικαιώματος, περιλαμβανομένης και της χρήσης από τις δημόσιες αρχές ή από τρίτους στους οποίους έχουν εκχίορήσει τη δυνατότητα αυτή οι δημόσιες αρχές, θα πρέπει να τηρούνται οι διατάξεις που ισχύουν σε θέματα διπλώματος ευρεσιτεχνίας για παρόμοιες χρήσεις. 38 1. 2. 1. 2. 3. Άρθρο 21 Κοινοτική ανάλωση των δικαιωμάτων Τα δικαιώματα που παρέχει το υπόδειγμα χρησιμότητας δεν εκτείνονται στις πράξεις που αφορούν το προϊόν που καλύπτονται από το υπόδειγμα χρησιμότητας, αφού τεθεί το προϊόν στην αγορά της Κοινότητας από το δικαιούχο του δικαιώματος ή με συγκατάθεση του. Αντίθετα, τα δικαιώματα που παρέχονται από το υπόδειγμα χρησιμότητας εκτείνονται στις πράξεις που αφορούν το προϊόν που καλύπτεται από το εν λόγω υπόδειγμα χρησιμότητας, αφού το προϊόν τεθούν στην αγορά εκτός της Κοινότητας από το δικαιούχο του δικαιώματος ή με τη συγκατάθεση του. ΚΕΦΑΛΑΙΟ V ΣΥΣΣΩΡΕΥΣΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ, ΑΠΟΣΒΕΣΗ ΚΑΙ ΑΚΥΡΟΤΗΤΑ Άρθρο 22 Συσσώρευση προστασίας Η ίδια εφεύρεση μπορεί να αποτελέσει αντικείμενο, ταυτόχρονα ή διαδοχικά, μιας αίτησης διπλώματος ευρεσιτεχνίας και μιας αίτησης υποδείγματος χρησιμότητας. Τα κράτη μέλη μπορούν να προβλέψουν ότι ένα χορηγηθέν υπόδειγμα χρησιμότητας θεωρείται άνευ αποτελέσματος όταν έχει χορηγηθεί και δημοσιευθεί δίπλωμα ευρεσιτεχνίας για την ίδια εφεύρεση. Τα κράτη μέλη που δεν χρησιμοποιούν τη δυνατότητα η οποία περιγράφεται στην προηγούμενη παράγραφο λαμβάνουν κατάλληλα μέτρα ώστε ο δικαιούχος σε περίπτωση που θιγούν τα δικαιώματα του, να μη μπορεί να κινήσει διαδοχικές διαδικασίες βάσει των δύο καθεστώτων προστασίας. Άρθρο 23 Απόσβεση Το υπόδειγμα χρησιμότητας αποσβένυται: α) β) με τη λήξη της περιόδου που προβλέπεται στο άρθρο 19 αν ο δικαιούχος παραιτηθεί από το υπόδειγμα χρησιμότητας αν τα τέλη που προβλέπονται στο άρθρο 8, παράγραφος 2, δεν καταβληθούν γ) έγκαιρα. Άρθρο 24 Ακυρότητα 1. α) Οποιαδήποτε αίτηση για ακυρότητα του υποδείγματος χρησιμότητας μπορεί να βασίζεται μόνο στους ακόλουθους λόγους: το αντικείμενο του υποδείγματος χρησιμότητας δεν είναι δεκτικό προστασίας βάσει των άρθρων 3 έως 7 της παρούσας οδηγίας 39 β) γ) δ) 2. το υπόδειγμα χρησιμότητας δεν παρουσιάζει την εφεύρεση κατά τρόπο επαρκώς σαφή και πλήρη ώστε να μπορεί να την υλοποιήσει ένας επαγγελματίας το αντικείμενο του υποδείγματος χρησιμότητας εκτείνεται πέρα από το περιεχόμενο της αίτησης για υπόδειγμα χρησιμότητας όπως έχει κατατεθεί η προστασία που παρέχει το υπόδειγμα χρησιμότητας έχει επεκταθεί. Αν οι λόγοι ακυρότητας επηρεάζουν το υπόδειγμα χρησιμότητας μόνο εν μέρει, η ακυρότητα αποφασίζεται με τη μορφή αντίστοιχου περιορισμού του υποδείγματος χρησιμότητας. Ο περιορισμός μπορεί να πραγματοποιηθεί με τη μορφή τροποποίησης των αξιώσεων, της περιγραφής ή των σχεδίων. ΚΕΦΑΛΑΙΟ VI ΤΕΛΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ Άρθρο 25 Ενσωμάτωση της παρούσας οδηγίας 1. Τα κράτη μέλη θέτουν σε ισχύ τις απαραίτητες νομοθετικές, κανονιστικές και διοικητικές διατάξεις για να συμμορφωθούν με την παρούσα οδηγία το αργότερο στις 31 Δεκεμβρίου 1999. Πληροφορούν αμέσως την Επιτροπή σχετικά. Οι διατάξεις αυτές όταν θεσπίζονται από τα κράτη μέλη, αναφέρονται στην παρούσα οδηγία ή συνοδεύονται από τέτοια αναφορά κατά την επίσημη δημοσίευση τους. Οι λεπτομερείς διατάξεις αυτής της αναφοράς θεσπίζονται από τα κράτη μέλη. 2. Τα κράτη μέλη κοινοποιούν στην Επιτροπή το κείμενο των διατάξεων εσωτερικού δικαίου που εγκρίνουν στον τομέα που διέπεται από την παρούσα οδηγία. Άρθρο 26 Έναρξη ισχύος Η παρούσα οδηγία αρχίζει να ισχύει την 20η ημέρα μετά τη δημοσίευση της στην Επίσημη Εφημερίδα των ευρωπαϊκών κοινοτήτων. Άρθρο 27 Παραλήπτες Η παρούσα οδηγία απευθύνεται στα κράτη μέλη. Βρυξέλλες,. Για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο Ο πρόεδρος Για το Συμβούλιο Ο πρόεδρος 40 ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΤΙΤΛΟΣ Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την προσέγγιση των καθεστώτων νομικής προστασίας των εφευρέσεων με υπόδειγμα χρησιμότητας. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΟΥ ΜΕΤΡΟΥ Στόχος του μέτρου είναι να βελτιωθεί η ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων, ιδιαίτερα των MME, και να προωθηθεί η καινοτομία με την προσέγγιση των νομοθετικών, κανονιστικών και διατάξεων των κρατών μελών σε θέματα προστασίας με υπόδειγμα χρησιμότητας και με την εγκαθίδρυση τέτοιας προστασίας στα κράτη μέλη που δε διαθέτουν. Το μέτρο δεν έχει χρηματοδοτικές επιπτώσεις για τον προϋπολογισμό της Κοινότητας. 41 ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΣΤΙΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ (και ιδιαίτερα στις MME) 1. ΓΙΑΤΙ ΕΙΝΑΙ ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΗ ΜΙΑ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ; Για να εναρμονιστούν σε κοινοτικό επίπεδο οι διατάξεις των κρατών μελών σε θέματα υποδείγματος χρησιμότητας και να εγκαθιδρυθεί τέτοιος μηχανισμός στα κράτη μέλη όπου δεν ισχύει ακόμα, με τους ακόλουθους στόχους: α) β) γ) δ) Να βελτιωθεί η λειτουργία της εσωτερικής αγοράς των προϊόντων που είναι αποτέλεσμα μικρών τεχνικών εφευρέσεων διασφαλίζοντας τους την ελεύθερη κυκλοφορία. Να αποφευχθούν οι νοθεύσεις του ανταγωνισμού τις οποίες αντιμετωπίζουν σήμερα οι MME που προσπαθούν να καινοτομήσουν. Να διασφαλιστεί ότι όλες οι επιχειρήσεις και οι ανεξάρτητοι εφευρέτες θα μπορέσουν να τύχουν καλύτερης προστασίας για τις τεχνικές τους εφευρέσεις, χάρη στην προσέγγιση των εθνικών νομοθεσιών στον τομέα αυτό. Να βελτιωθεί η ανταγωνιστικότητα στηρίζοντας την ευρωπαϊκή έρευνα. των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων 2. ΠΟΙΟΙ ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΤΟΜΕΙΣ ΠΟΥ ΘΑ ΕΠΗΡΕΑΣΤΟΥΝ; τομείς Καταρχάς, θα επηρεαστεί το σύνολο των βιομηχανικών τομέων. Ωστόσο, σύμφωνα με έρευνες που πραγματοποιήθηκαν στους επιχειρηματίες, οι κυριότεροι είναι αυτοί της κατασκευής μηχανημάτων, της ηλεκτρολογίας, της μηχανολογίας, της οπτικής βιομηχανίας και της αυτοκινητοβιομηχανίας. Αντίθετα, ορισμένοι τομείς όπως η χημική βιομηχανία και η φαρμακοβιομηχανία, δεν θα επηρεαστούν, κατόπιν αιτήματος τους, από την εν λόγω πρόταση. Οι MME θα επηρεαστούν ιδιαίτερα από την πρόταση αυτή, ιδιαίτερα όσες προσφεύγουν στην τεχνική καινοτομία. 3. ΤΙ ΘΑ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΚΑΝΟΥΝ ΟΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΠΑ ΝΑ ΣΥΜΜΟΡΦΩΘΟΥΝ ΜΕ ΤΟ ΜΕΤΡΟ; Η προστασία με υπόδειγμα χρησιμότητας θα χορηγείται στις επιχειρήσεις που υποβάλουν σχετική αίτηση, εφόσον πληρούνται όλες οι απαραίτητες προϋποθέσεις. Οποιαδήποτε αίτηση για υπόδειγμα χρησιμότητας θα κατατίθεται στις αρμόδιες αρχές (στην πράξη, τα εθνικά γραφεία διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας). Συνεπάγεται καταβολή τέλους κατάθεσης, το ύψος του οποίου θα καθορίζεται από τις αρμόδιες αρχές των κρατών μελών. 42 4. ΠΟΙΕΣ ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΠΙΘΑΝΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΟΥ ΜΕΤΡΟΥ; α) Στην απασχόληση. Η εναρμόνιση των εθνικών κανόνων που διέπουν την προστασία με υπόδειγμα χρησιμότητας θα αποτελεί για τις καινοτόμους επιχειρήσεις ένα κίνητρο για να διατηρήσουν, ή και να αυξήσουν, τις επενδύσεις τους στην έρευνα και ανάπτυξη. Θα συμβάλει στη δημιουργία του κατάλληλου νομικού πλαισίου για την προστασία της καινοτομίας, ιδιαίτερα των τεχνικών εφευρέσεων, και συνεπώς θα έχει θετικά αποτελέσματα στην απασχόληση, ιδιαίτερα στον τομέα της έρευνας. β) Στις επενδύσεις και τη δημιουργία νέων επιχειρήσεων. Η εναρμόνιση της προστασίας με υπόδειγμα χρησιμότητας αναμένεται να δώσει στις ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις μεγαλύτερη βεβαιότητα ότι θα ανακτήσουν το κόστος τους και θα τις ενθαρρύνει να επενδύσουν. Λαμβανομένου υπόψη ότι το δίπλίομα ευρεσιτεχνίας είναι το καλύτερο μέσο για την ενθάρρυνση της έρευνας, είναι φανερό ότι το υπόδειγμα χρησιμότητας, που αποτελεί συμπλήρωμα του, ιδιαίτερα για τις μικρές τεχνικές εφευρέσεις, θα θεωρηθεί κίνητρο για την έρευνα στη βιομηχανία. γ) Στην ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων. Η εναρμόνιση θα έχει ως αποτέλεσμα κυρίως για τις MME καθώς και για τους ανεξάρτητους εφευρέτες να μην αντιμετωπίζουν πλέον διαφορετικά καθεστώτα προστασίας ανάλογα με το κράτος μέλος και να περιορίσουν την προσφυγή σε συμβούλους επί θεμάτων βιομηχανικής ιδιοκτησίας ή νομικούς συμβούλους. Έτσι, θα επιλυθούν διοικητικά και χρηματοδοτικά θέματα, συχνά ανυπέρβλητα. Εξάλλου, θα διευρυνθεί η ικανότητα καινοτομίας τους, γεγονός που θα ενισχύσει την ανταγωνιστική θέση των επιχειρήσεων, τόσο στο εσωτερικό όσο και σε διεθνές επίπεδο. 5. ΠΕΡΙΕΧΕΙ Η ΠΡΟΤΑΣΗ ΜΕΤΡΑ ΠΟΥ ΛΑΜΒΑΝΟΥΝ ΥΠΟΨΗ ΤΗΝ ΙΔΙΑΙΤΕΡΗ ΘΕΣΗ ΤΩΝ MME; Τα μέτρα που περιλαμβάνονται στην πρόταση προορίζονται κυρίως για τις MME, και αποβλέπουν ειδικότερα στη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας τους με τη μείωση του κόστους που αφορά την προστασία των εφευρέσεων τους και την προώθηση της τεχνικής καινοτομίας στο επίπεδο τους. 6. ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΕΙΣ Η Επιτροπή εκπόνησε και διένειμε τον Ιούλιο του 1995 ένα πράσινο βιβλίο σχετικά με την προστασία με υπόδειγμα χρησιμότητας στην ενιαία αγορά17. Έλαβε περίπου 90 απαντήσεις από το σύνολο των ενδιαφερομένων κύκλων. Το 17 Έγγραφο COM(95) 370 τελικό της 19. 07. 95 43 Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή είχαν επίσης την ευκαιρία να γνωστοποιήσουν τις παρατηρήσεις τους σχετικά18. Εξάλλου, η Επιτροπή οργάνωσε ακρόαση με τις ευρωπαϊκές επαγγελματικές ενώσεις της 23 Σεπτεμβρίου 1996 και συνεδρίασε με τους εμπειρογνώμονες των κρατών μελών της Κοινότητας στις 4 Νοεμβρίου ώστε να συλλέξει τις αντίστοιχες γνώμες τους σχετικά. 18 ΡΕ: έγγραφο ΡΕ 214. 304/ της 26. 06. 1996 ΟΚΕ: έγγραφο ΟΚΕ 1372/95 της 26. 02. 1996. 44 ISSN 0254-1483 COM(97) 691 τελικό ΕΓΓΡΑΦΑ GR 01 05 06 10 Αριθ. καταλόγου : CB-CO-97-715-GR-C ISBN 92-78-29148-Χ Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων L-2985 Λουξεμβούργο