title: Advies van het Economisch en Sociaal Comité over "De consument en de verzekeringsmarkt"

eurovoc_concepts:
approximation of laws
consumer protection
insurance
insurance law
single market

text: C 95/72 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen 30. 3. 98 speurbaarheid van het product”) wordt vergemak- kelijkt. Immers, als de producent niet kan worden- geı¨dentificeerd, dan wordt elke leverancier van het product als producent beschouwd. 3. 6. Waarschijnlijk zal het voorstel de betrokken producenten niet met bijkomende kosten opzadelen. Uit eerdere, met het functioneren van de richtlijn opgedane ervaringen is namelijk niet gebleken dat een wijziging tot significante toename van het aantal reclamaties of van de hoogte van de verzekeringspremie hoeft te leiden. 3. 6. 1. De Commissie wordt verzocht op verzekerings- gebied naar een dusdanige EG-regelgeving toe te werken dat nieuwe, uit marktontwikkelingen voortspruitende risico’s (b. v. in verband met genetisch gemanipuleerd materiaal) verzekerd kunnen worden. 3. 7. Na goedkeuring van dit voorstel zou tot een al- gemeen onderzoek van de met Richtlijn 85/374/EEG ingestelde regeling moeten worden overgegaan. Dit dient te geschieden op basis van de huidige stand van het Gemeenschapsrecht, alsmede van de uitvoeringsver- slagen. 3. 7. 1. Dit onderzoek moet worden verricht middels het opstellen van een groenboek, zodat alle sociale en economische kringen kunnen worden geraadpleegd. 3. 7. 2. Het onderzoek moet met name worden gericht op de bewijslast, de ontwikkelingsrisico’s, de economi- sche beperkingen en de verjaringstermijnen van bepaalde producten. Brussel, 29 januari 1998. De voorzitter van het Economisch en Sociaal Comité T. JENKINS Advies van het Economisch en Sociaal Comité over „De consument en de verzekeringsmarkt” (98/C 95/18) Het Economisch en Sociaal Comité heeft op 20 maart 1997 besloten, overeenkomstig artikel 23, lid 3, van het Reglement van Orde een advies op te stellen over „De consument en de verzekeringsmarkt”. De Afdeling voor industrie, handel, ambacht en diensten, die met de voorbereiding van de desbetreffende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 7 januari 1998 goedgekeurd. Rapporteur was de heer Ataı´de Ferreira. Het Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens de 351e Zitting (vergadering van 29 januari 1998) zijn advies uitgebracht, dat met 77 stemmen voor, bij 3 onthoudingen werd goedgekeurd. 1. Inleiding: Waarover gaat dit advies? 1. 1. De verzekeringssector is van groot belang voor de algemene economische activiteit op de interne markt. Het verzekeringswezen neemt immers een groot deel van de transacties in de financie¨le dienstverlening en een zeer belangrijk percentage van de werkgelegenheid in deze branche voor zijn rekening. Bovendien speelt het verzekeringsbedrijf een 1. 2. steeds grotere sociale rol in een wereld waarin de technologische vooruitgang tot een onontkoombare verhoging van het aantal risico’s en tot een andere definitie van het schuldbegrip in de wettelijke aansprake- lijkheid leidt. Bovendien zal de invoering van de euro onherroepelijk tot nieuwe ontwikkelingen in de verzekeringssector leiden, met als meest opvallende kenmerken een grotere doorzichtigheid en het feit dat gemakkelijker grensover- schrijdende contracten kunnen worden afgesloten. 1. 3. Door zowel de razendsnelle groei van de bevol- king als de toenemende vergrijzing enerzijds en de grotere behoefte aan zekerheid als gevolg van de vele onzekere factoren in het menselijk bestaan anderzijds zijn de zorgen over wat de toekomst brengen zal toegenomen. In dit opzicht vormen verzekeringen dus een instrument van onmiskenbaar belang: zij zorgen immers voor de spreiding en vermaatschappelijking van risico’s, die het resultaat zijn van een steeds vrijere 30. 3. 98 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen C 95/73 mededinging en het toenemend belang van het particulier initiatief in de economie. een wassen neus zijn, feit waarop zowel de Commissie als het Comité herhaaldelijk hebben gewezen (3). 1. 4. Er is een heel scala van verzekeringen waarbij de consument belang heeft: hetzij als verzekeringnemer of verzekerde, hetzij als mogelijke derde-rechthebbende bij uitkering van een schadevergoeding (als derde-begun- stigde of derde-slachtoffer). In beide gevallen valt met name te denken aan: ziektekosten- en levensverzekerin- gen, persoonlijke ongevallenverzekeringen, combinatie- polissen voor opstallen en/of inboedels van woonhuizen, autoverzekeringen, en aansprakelijkheidsverzekeringen (1). rechtsbijstandsverzekeringen 1. 5. De communautaire wetgeving die met het oog op de totstandbrenging van de interne markt in deze sector is vastgesteld, gaat in de eerste plaats uit van een toenemende vrijheid van vestiging van verzekerings- maatschappijen. Bij de juridische uitwerking van de voorschriften wordt vooral de nadruk gelegd op de controle op de solvabiliteit van de maatschappij, de harmonisering van de boekhouding en de beginselen „Home Country Control”, wederzijdse erkenning, „mi- nimale harmonisering” en „passieve” vrijheid van dienst- verlening. 1. 6. De harmonisering van het eigenlijke verze- keringsrecht (hoofdzakelijk de uniformisering van de algemene polisvoorwaarden) en een totale keuzevrijheid voor de verzekeringnemer („actieve” vrijheid van dienst- verlening), laat echter nog op zich wachten. Dat is dan ook de reden waarom de consument, 1. 7. zélfs na de richtlijnen van de zogeheten „derde genera- tie” (2) en de invoering van het „enige-vergunning”-stelsel — waarbij de eis dat algemene polisvoorwaarden eerst door de toezichthoudende instanties van de lid-staten moeten worden goedgekeurd is komen te vervallen —, nog niet vrij is om ongehinderd een verzekering af te sluiten in de lid-staat van zijn keuze, ongeacht of hij daar woont of de nationaliteit van het land bezit, en ook waarom de standaardpolisvoorwaarden en praktijken van verzekeringsmaatschappijen nog niet zijn gehar- moniseerd, zodat doorzichtige informatie, ruime keuze en een wérkelijke interne markt op dit gebied nog steeds (1) Andere onderwerpen, zoals bijvoorbeeld herverzekeringen of aanvullend ouderdomspensioen, waarbij de consument slechts indirect belang heeft of waarover al studies of adviezen van het Comité zijn opgesteld, komen in dit initiatiefadvies niet aan de orde. Om dezelfde redenen wordt niet ingegaan op de gevolgen van de invoering van de Euro als betaalmiddel. (2) Richtlijnen 92/49/EEG van 18 juni 1992 (PB L 228 van 11. 8. 1992) en 92/96/EEG van 10 november 1992 (PB L 360 van 9. 12. 1992. 1. 8. Belangrijk zijn ook de verschillen in belastingwet- geving, waardoor de interne markt in nationale segmen- ten wordt opgedeeld en verzekeringsmaatschappijen niet vrij kunnen concurreren. Dit wordt uitdrukkelijk erkend en bevestigd in het onlangs door de Commissie gepresen- teerde Actieplan voor de interne markt (4). 1. 9. Anderzijds, en dat gegeven zal hierna nog meer in detail worden uitgewerkt, heeft onderzoek uitgewezen dat verzekeringsmaatschappijen praktijken hanteren die, naar het schijnt, vaak het gevolg zijn van door internatio- nale herverzekeringsmaatschappijen opgelegde techni- sche voorschriften en ertoe leiden dat niet tegemoet wordt gekomen aan de belangen en rechtmatige ver- wachtingen van de consument en dat in sommige gevallen zelfs de wet wordt overtreden, met name door het opstellen van misleidende contractuele bepalingen. Toch is het een feit dat de verzekeringsmaat- 1. 9. 1. schappijen ook contracten opstellen die voordelig zijn voor de consument. Men denke aan de regelingen voor een snelle afwikkeling of voor de verzekering van collectieve risico’s die de draagkracht van een indiduele verzekeraar te boven gaan (zoals pools voor de verzeke- ring tegen natuurrampen of nucleaire risico’s). Tegelijkerijd zij gememoreerd dat tal van verzekerings- maatschappijen onderlinge waarborgmaatschappijen zijn. Mede dank zij deze maatschappijen zijn nieuwe verzekeringsformules ontwikkeld. Deze maatschappijen dienen ook in de toekomst een belangrijke taak te vervullen bij het bevorderen van de belangen van de consument en van de dialoog met de verzekeringnemers. 1. 9. 2. Volgens D-G XXIV van de Commissie hebben rechtbanken en andere bevoegde instanties in de periode 1976-1996 in tien lid-staten meer dan 240 keer uitspraak gedaan in rechtszaken van consumenten tegen verze- keringsmaatschappijen die zich schuldig hadden ge- maakt aan onrechtmatige contractuele praktijken. 1. 10. Gezien het feit dat de Overeenkomst van Rome inzake het recht dat van toepassing is op verbintenissen uit overeenkomsten uitdrukkelijk niet van toepassing is verklaard op verzekeringsovereenkomsten tot dekking van risico’s in de lid-staten van de Europese Unie, alsook gezien de verwarde voorschriften inzake beslechting van geschillen en de bescherming van het „algemeen belang” (3) Zie SEC(96) 2378 van 16 december 1996, blz. 30 e. v. , als voorbereiding van COM(96) 520 def. over „Impact en doeltreffendheid van de interne markt” en COM(97) 184 def. over het „Actieplan voor de interne markt”, alsook de adviezen van het Comité over beide documenten, PB C 206 van 7. 7. 1997; PB C 287 van 22. 9. 1997; zie verder ook de adviezen van het Comité over de verslagen van de Commissie aan de Raad en aan het Parlement over de interne markt in 1994 (COM(94) 51 def. ) en in 1995 (COM(96) 51 def. ). (4) Cfr. CSE(97) 1 def. van 4 juni 1997, IIIe Strategisch Objectief, 1e Actie: het wegwerken van de bestaande belemmeringen op de dienstenmarkt. C 95/74 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen 30. 3. 98 in de tweede en derde richtlijn betreffende niet-levensver- zekeringen (1), is thans sprake van een buitengewoon complexe en onzekere situatie in deze sector van dienst- verlening op de interne markt, vooral in het geval van conflicten tussen verzekeraars en verzekeringnemers of derden-rechthebbenden, met name wanneer dat gewone consumenten of particulieren zijn, die als leken niet over de nodige elementaire informatie noch specifieke technische kennis of juridische bijstand ter zake be- schikken. 1. 11. Met dit initiatiefadvies, dat aansluit bij verschil- lende eerder uitgebrachte documenten, wil het Comité nogmaals beklemtonen dat moet worden nagedacht over het cree¨ren voor de verwezenlijking van de interne markt in deze sector, en wil het daartoe voorstellen en aanbevelingen doen. Doel is, onverwijld de belangrijkste concurrentievervalsende factoren met wortel en tak uit te roeien en de consument meer vertrouwen te geven in de betrouwbaarheid en kwaliteit van goederen en diensten. Zie o. m. de volgende documenten: „Groenboek financie¨- le diensten: voldoen aan de verwachtingen van de consument” — COM(96) 209 def. (2); „De interne markt en consumentenbescherming: kansen en belemmerin- gen” (3); „De voltooiing van de interne markt en consumentenbescherming” (4);„De consument en de interne markt” (5); „De dialoog tussen leverancier en consument” (6); „Mededeling van de Commissie: Prio- riteiten voor het consumentenbeleid” (1996-1998) (7); „Voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende het aanvullend toezicht op verzekeringsondernemingen in een verzekeringsgroep” — COM(95) 406 def. (8); „Voorstel voor een besluit van de Raad inzake de sluiting van de Overeenkomst tussen de Zwitserse Bondsstaat en de Europese Economi- sche Gemeenschap betreffende het directe verzekerings- bedrijf, met uitzondering van de levensverzekeringsbran- che” — COM(89) 436 def. ) (9); „Voorstel voor een verordening (EEG) van de Raad betreffende de toepas- sing van artikel 85, lid 3, van het Verdrag op bepaalde groepen van overeenkomsten, besluiten en onderling afgestemde feitelijke gedragingen binnen de verze- keringssector” (10); „Voorstel voor een derde richtlijn van de Raad tot coördinatie van de wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen betreffende het directe levensverzekeringsbedrijf en tot wijziging van de Richtlij- nen 97/267/EEG en 90/619/EEG”) (11); „Voorstel voor een derde richtlijn van de Raad tot coördinatie van de wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen betreffende ( 1 ) Richtlijnen 88/357/EEG van 22 juni 1988 (PB L 172 van 4. 7. 1988) en 92/49/EEG van 18 juni 1992 (PB L 228 van 11. 8. 1992). ( 2 ) PB C 56 van 24. 2. 1997. ( 3 ) PB C 39 van 12. 2. 1996. ( 4 ) PB C 339 van 31. 12. 1991. ( 5 ) PB C 19 van 25. 1. 1993. ( 6 ) PB C 34 van 2. 2. 1994. ( 7 ) PB C 295 van 7. 10. 1997. ( 8 ) PB C 174 van 17. 6. 1996. ( 9 ) PB C 56 van 7. 3. 1990. (10) PB C 182 van 23. 7. 1990. (11) PB C 14 van 20. 1. 1992. het directe verzekeringsbedrijf, met uitzondering van de levensverzekeringsbranche, en tot wijziging van Richtlijnen 73/239/EEG en 88/357/EEG”) (12); „Voorstel voor een richtlijn van de Raad tot instelling van een Comité voor het verzekeringswezen” (12); „Actieplan voor de interne markt” — COM(97) 184 def. ) (13); „Mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad — Impact en doeltreffendheid van de interne markt” COM(96) 520 def. ) (14). In aansluiting op het advies over het Groenboek 1. 12. van de Commissie getiteld „Financie¨le diensten: voldoen aan de verwachtingen van de consument” (15) beklem- toont het Comité dat vooral op het gebied van de financie¨le dienstverlening en met name in de verze- keringssector rekening moet worden gehouden met de belangrijkste verwachtingen van de consument (recht op informatie, juridische bescherming en toegang tot de rechtbank). Bovendien moeten, zoals ook eerder al werd betoogd (16), de noodzakelijke maatregelen worden genomen om adequaat te kunnen reageren op de bestaande behoeften en verwachtingen. Anderzijds legt het Comité zijn oor ook te luisteren bij het verzekeringswezen, dat bericht over herhaalde pogingen tot fraude door de verzekeringnemers, die hetzij valse verklaringen afleggen bij het afsluiten van de polis, hetzij de schadeopgave in de schadevordering schromelijk overdrijven. 1. 13. Dit initiatiefadvies beoogt tevens een dialoog tot stand te brengen tussen consumenten en verzekerings- maatschappijen met als doel de kloof tussen beide partijen te verkleinen en de grondslag te leggen voor wijzen van verzoening, bemiddeling en arbitrage bij eventuele geschillen, in navolging van en overeenkomstig de mededeling van de Commissie „Financie¨le diensten: (12) PB C 102 van 18. 4. 1991. (13) PB C 287 van 22. 9. 1997. (14) PB C 206 van 7. 7. 1997. (15) COM(96) 209 def. van 22 mei 1996; PB C 56 van 24. 2. 1997; uit onderzoek (Eurobarometer van 27 februari 1997) blijkt dat de financie¨le dienstverlening de sector is waarin de consument zich het minst beschermd voelt. Dat geldt zowel op Europees niveau, en vooral ten aanzien van de technische ontwikkelingen (96 %), als op nationaal vlak (gem. 58 %, waarbij in Italie¨ 67 % en in Duitsland 66 % van de respondenten verklaart zich onbeschermd te voelen). De volledige resultaten kunnen worden geraad- pleegd op de homepage van DG XXIV: http://europa. eu. int. en/comm/spc/spc. html. (16) Zie bijvoorbeeld het vervolgadvies van het Comité over „De consument en de interne markt” (PB C 19 van 25. 1. 1993, paragraaf 4. 11. 5), het advies van het Comité over „De voltooiing van de interne markt en de positie van de consument” PB C 339 van 31. 12. 1991), alsook de opmerkingen in het advies over het verslag van 1993 inzake de interne markt (PB C 393 van 31. 12. 1994, paragraaf 5. 2. 1). 30. 3. 98 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen C 95/75 voldoen aan de verwachtingen van de consument”, over de follow-up van het gelijknamige Groenboek (1). Het Comité staat dan ook volledig achter het recente initiatief van de Commissie om een dialoog op te zetten tussen vertegenwoordigers van de consumenten en de financie¨le-dienstensector, in de hoop dat zo vrijwillige overeenkomsten kunnen worden gesloten op het gebied van transparantie, consumentenvoorlichting en geschil- lenbeslechting. 1. 14. Het Comité wil met dit initiatiefadvies de verzekeringsmaatschappijen ertoe aanzetten in het kader van de bovenvermelde dialoog zelf gedragscodes uit te werken en bemiddelingsorganen (ombudsman) op te richten, waardoor hun activititeiten aan doorzichtigheid winnen en het vertrouwen van de consument in de dienstverlening door de verzekeringssector toeneemt. 2. Richtlijnen van de Gemeenschap: stand van zaken 2. 1. Bestaande wetgeving 2. 1. 1. De grondbeginselen van de interne verze- keringsmarkt zijn te vinden in het Verdrag van Rome: vrijheid van vestiging (artikel 52) en vrijheid van dienst- verlening (artikel 59); er zij echter op gewezen dat noch het Witboek van 1985 inzake de totstandbrenging van de interne markt, noch de Europese Akte van 1986, noch het meer recente Verdrag van Maastricht erin geslaagd zijn de interne markt voor het verzekeringswezen te realiseren: noch de verzekeringsmaatschappijen noch de consumenten hebben hiervan nl. het profijt kunnen trekken dat zij normaliter mochten verwachten. Er bestaan ondertussen zo’n dertigtal commu- 2. 1. 2. nautaire instrumenten die de verzekeringsactiviteiten in goede banen trachten te leiden. Deze kunnen als volgt worden ingedeeld: a) richtlijnen van algemene aard: stellen de basisbegin- selen vast van de toegang tot en uitoefening van verzekeringsactiviteiten, die kunnen worden opge- splitst in levensverzekeringen en niet-levensverzeke- ringen; b) twee verordeningen betreffende concurrentie op verzekeringsgebied; (1) COM(97) 309 def. van 26 juni 1997. Zie in dit verband het EP-verslag van mevrouw Marinucci van 17 februari 1997 (Doc. A4-0048/97). Op initiatief van de Commissie werd onlangs een aantal belangrijke stappen in deze richting gezet. Zo heeft de Commissie meegewerkt aan een reeks ontmoetingen tussen de sector financie¨le diensten en vertegenwoordigers van de consumenten (14 juli 1997, 15 september 1997 en 24 november 1997). Wel zij erop gewezen dat de verzekeringsinstanties nog weigerachtig staan tegenover de mogelijkheid hun leden te verplichten de gedragscodes toe te passen. c) specifieke richtlijnen die op bepaalde soorten verze- keringen zijn gericht, zoals autoverzekeringen, reis- bijstandsverzekeringen, krediet- en borgtochtverze- keringen, rechtsbijstand, of op bepaalde verzeke- ringsactiviteiten, zoals medeverzekering, herverzeke- ring en herverzekering in de derde graad of retro- cessie; d) richtlijnen met betrekking tot de eigen boekhoudkun- dige regels van verzekeringsmaatschappijen; e) een richtlijn en een aanbeveling tot regeling van assurantiebemiddeling; f) een richtlijn tot oprichting van een Comité voor het verzekeringswezen, dat de betrekkingen van de Commissie met de nationale controlerende en toe- zichthoudende instanties coördineert en technische bijstand verleent. In de richtlijnen van de eerste generatie betref- 2. 1. 3. fende het levens- en niet-levensverzekeringsbedrijf wer- den niet alleen de basisbeginselen voor de levensverzeke- ringsbranche vastgesteld en een aantal fundamentele financie¨le voorschriften geharmoniseerd (wiskundige reserves, solvabiliteitsmarges en minima voor waarborg- fondsen), maar werd ook vorm gegeven aan de vrijheid van vestiging door enerzijds discriminatie op grond van nationaliteit te verbieden en anderzijds vast te houden aan het beginsel van dubbele controle door het land van oorsprong (Home State) en het land van bestemming (Host State). 2. 1. 4. Met de richtlijnen van de tweede generatie, die negen jaar later naar aanleiding van het Witboek en de Europese Akte werden opgesteld en vooral het gevolg waren van vier belangrijke uitspraken van het Hof van Justitie op 4 december 1986 (2), werd getracht een eerste stap te zetten in de richting van vrijheid van dienstverlening in de verzekeringsbranche, zij het met grote beperkingen als gevolg van met name: a) het onderscheid bij niet-levensverzekeringen tussen „grote risico’s” of verzekeringen voor bedrijven en „kleine risico’s” of verzekeringen voor individuele consumenten; alleen in het eerste geval gold vrijheid van dienstverlening; b) het onderscheid, bij levensverzekeringen, tussen ac- tieve vrijheid van dienstverlening (op initiatief van de verzekeraar) en passieve vrijheid van dienstverlening (op initiatief van de verzekeringnemer); vrije dienst- verlening was alleen op het tweede geval van toepas- sing. Met andere woorden, bij kleine risico’s en in het geval van actieve vrijheid van dienstverlening bleef de vrijheid van dienstverlening afhankelijk van de goedkeuring van (2) Zaken Commissie vs. Duitsland, Commissie vs. Denemar- ken, Commissie vs. Ierland en Commissie vs. Frankrijk in Jurisprud. Hof van Justitie der EG 1986, blz. 3663. C 95/76 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen 30. 3. 98 de instanties van het land waar het risico zich bevindt; dat gold evenwel niet voor bepaalde soorten verzekeringen, zoals autoverzekeringen. 2. 1. 5. De principes die aan de richtlijnen van de derde generatie ten grondslag hebben gelegen en aansloten bij de tendens die intussen in andere sectoren financie¨le sectoren viel op te tekenen, waren: a) de invoering van het systeem van één enkele vergun- ning („Europees paspoort”), op grond waarvan iedere verzekeringsmaatschappij die in een van de 17 lid-staten van de Europese Economische Ruimte (EER) is gevestigd en aldaar een vergunning heeft, uit hoofde daarvan haar diensten kan aanbieden hetzij via een agentschap, dochtermaatschappij of bijkantoor, hetzij rechtstreeks, overeenkomstig het principe van vrije dienstverlening, in alle landen van de EU, volgens de technische voorschriften en financie¨le controle van het land van oorsprong (Home Country Control), ongeacht of het om levensverzekeringen dan wel niet-levensverzekerin- gen gaat; b) de wederzijdse erkenning van elkaars vergunningen- en controlestelsels door alle lid-staten; c) de afschaffing van de voorafgaande goedkeuring van de contractuele bepalingen van polissen en van de premietarieven; in de plaats daarvan komen solvabiliteitscontrole en boekhoudkundige regels voor verzekeringsmaatschappijen. 2. 1. 6. Vooral met het oog op de bescherming van de consument zijn in de richtlijnen van de derde generatie belangrijke voorschriften vastgesteld inzake: a) de minimale, verplicht te verstrekken informatie over de verzekeringsovereenkomst; voor niet-levens- verzekeringen zijn de voorschriften vrij beperkt, maar voor levensverzekeringen gelden strengere eisen; b) de wetgeving die van toepassing is op het verze- keringscontract; deze varieert naar gelang van het soort verzekering, de omvang van het risico of de plaats waar de verzekeringnemer of het verzekerde object zich bevindt; c) het begrip „algemeen belang”, als rechtvaardigings- grond voor dwingende nationale voorschriften die afwijken van beginselen als vrijheid van vestiging of vrijheid van dienstverlening. Er is één aspect dat extra aandacht verdient in 2. 1. 7. de communautaire regelgeving, nl. de mededinging. Ten aanzien hiervan is in de artikelen 85 en 86 van het Verdrag van Rome bepaald dat alle overeenkomsten tussen ondernemingen die tot gevolg hebben dat de mededinging binnen de gemeenschappelijke markt wordt verhinderd of dat ondernemingen misbruik maken van een machtspositie, verboden zijn. Gezien het specifieke karakter van het verzekeringsbe- drijf heeft de Commissie aan de hand van twee verorde- ningen (van mei 1991 en december 1992) besloten dat bepaalde samenwerkingsovereenkomsten of vormen van overleg tussen verzekeringsmaatschappijen voortaan zijn toegestaan, en wel op de volgende gebieden: a) de gezamenlijke vaststelling van risicopremie- tarieven; b) de vaststelling van standaardbepalingen voor directe verzekeringen; c) gemeenschappelijke dekking van bepaalde soorten risico’s door middel van mede- of herverzekering; d) de controle en de erkenning van veiligheidsappara- tuur. In de artikelen 7 en 17, lid 2, van de verordening uit 1992 worden echter belangrijke beperkingen gesteld aan dergelijke overeenkomsten, zowel wat de specifieke inhoud van bepaalde algemene contractbepalingen be- treft als t. a. v. bepalingen die zouden „leiden tot een significante verstoring van het evenwicht tussen rechten en plichten ten nadele van de verzekeringnemer”. feit dat bemiddeling (verze- 2. 1. 8. Ondanks het keringsagenten en -makelaars) van buitengewoon belang is voor de werking van de verzekeringssector op de interne markt, werd hiervoor slechts één richtlijn opge- steld, nl. in 1976, waarin aspecten als beroepsaansprake- lijkheid, financie¨le garanties, registratie en andere com- mercie¨le voorwaarden niet zijn geregeld en derhalve aan nationale wetgeving onderworpen blijven. Een aanbeveling hierover uit 1991 is gestrand op het duidelijk ontbreken van politieke wil bij de lid-staten. 2. 1. 9. De Commissie heeft in de loop der tijd een aantal belangrijke voorstellen voor richtlijnen gefor- muleerd die het echter evenmin gehaald hebben door gebrek aan overeenstemming en, wederom, politieke wil. Daarbij valt bijvoorbeeld te denken aan: a) het „Voorstel voor een richtlijn van de Raad tot coördinatie van de wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen betreffende verzekeringsovereenkom- sten” (1), waarin hoofdzakelijk werd getracht een aantal basisbeginselen van het recht inzake verze- keringscontracten te harmoniseren; (1) COM(97) 355 def. , PB C 190 van 28. 7. 1997, gewijzigd bij COM(80) 854 (PB C 355 van 31. 12. 1980); adviezen van het ESC en het EP in resp. PB C 146 van 16. 6. 1980 en PB C 265 van 13. 10. 1980. 30. 3. 98 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen C 95/77 b) het „Voorstel voor een richtlijn van de Raad tot coördinatie van de wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen betreffende de verplichte ontbinding van het directe verzekeringsbedrijf” (1); c) het „Gewijzigd voorstel voor een richtlijn betreffende de vrijheid van beheer en de belegging van de gelden van instellingen voor pensioenvoorziening” (2). Nergens valt uit af te leiden dat de Commissie van plan is deze materie binnenkort weer op te pakken, ofschoon zowel verzekeringsmaatschappijen als consumentenor- ganisaties ervan overtuigd zijn dat m. n. het ontbreken van een communautaire regeling voor verzekeringsover- eenkomsten (een minimumvoorwaarde voor de har- monisering van het substantieve recht) debet is aan een reeks obstakels en moeilijkheden die een werkelijke totstandbrenging van de interne markt op dit gebied verhinderen. 2. 1. 10. Zo is er voorlopig evenmin sprake van com- munautaire regelgeving met betrekking tot andere be- langrijke aspecten van het verzekeringsbedrijf die gevol- gen hebben voor zowel economische subjecten als consumenten. Daarbij moet worden gedacht aan aspec- ten als het ontbreken van onderlinge afstemming van de belastingwetgeving op het gebied van verzekeringen, hetgeen rechtstreeks van invloed is op de concurrentie- voorwaarden op de interne markt, en met name aan de verschillende fiscale en parafiscale tarieven en grondsla- gen in de diverse landen, de verschillende belastingvrij- stellingen en administratieve prodecurevoorschriften van de verschillende nationale instanties alsook de territorialiteit van de vrijstellingen en belastingvoordelen voor verzekeringnemers, waaruit duidelijk blijkt hoe groot de verschillen tussen de lid-staten zijn. De recente zaak-Wielockx, waarin het Hof van Justitie, in tegenstelling tot de zaak Bachman vs. Belgie¨, de uitspraak deed dat een Belgische ingezetene recht heeft op belastingvoordeel in Belgie¨ van een in Nederland afgesloten verzekering, kan, gezien het specifieke karak- ter van deze zaak, die gebaseerd is op een akkoord inzake het voorkomen van dubbele belastingheffing, niet echt worden geı¨nterpreteerd als een significante wijziging van het standpunt van het Hof ter zake. Wel moet worden opgemerkt dat het arrest Svensson (van 14 november 1995) de Bachmann-jurisprudentie een nieuwe draagwijdte meegeeft, door een lid-staat (in dit geval Luxemburg) te verbieden zich ter rechtvaardiging van een nationale maatregel die de vrijheid van dienstver- lening beperkt, te beroepen op de „belastingcoherentie”, aangezien er geen enkel direct verband bestaat tussen het voordeel dat de maatregel in kwestie zou opleveren (hier een hypothecaire lening met rentesubsidie) en de financiering van dat voordeel door de belastingheffing op de winsten van de door de staat in kwestie erkende kredietinstellingen. Voor nadere details en een meer genuanceerde visie op deze problematiek, zie o. m. Binon J. M. , „Avantages fiscaux en assurance de personnes et droit européen. Après les arrêts Schumacker, Wielockx en Svensson, quelle place reste-t-il pour la jurisprudence Bachmann?” in Revue du Marché Unique Européen, 1996, blad- zijden 129 t/m 144. 2. 2. De toekomstige wetgeving 2. 2. 1. Om het hoofd te bieden aan althans een deel van genoemde problemen werkt de Commissie naar verluidt aan een reeks initiatieven, waarvan sommige een wetgevend, algemeen of specifiek karakter hebben, terwijl andere van „interpretatieve” aard en van onmis- kenbaar belang voor dit advies zijn. Van algemene aard is het „Voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende het aanvullend toezicht op verzekeringsondernemingen in een verzekeringsgroep”, dat door de Commissie op 20 oktober 1995 werd gepresenteerd (3). Op het specifieke vlak van kredietverzekeringen heeft de Commissie onlangs nog (4 juni 1997) een voorstel voor een richtlijn van de Raad betreffende de harmonisatie van de voornaamste bepalingen inzake de exportkredietver- zekering op middellange en lange termijn (4) behandeld. Tegelijkertijd werd een ontwerpmededeling van de Commissie aan de lid-staten inzake concurrentieverval- sing door kortlopende exportkredietverzekeringen voor transacties verspreid. 2. 2. 2. Binnenkort zal een voorstel voor een richtlijn van de Raad betreffende de bescherming van de consu- ment bij op afstand gesloten financie¨le overeenkomsten worden ingediend, aangezien deze overeenkomsten zoals bekend niet onder Richtlijn 97/7/EG van 17 februari 1997 vallen. Er dient over te worden gewaakt dat besluiten betreffende de verkoop op afstand de ontwik- keling van de interne markt voor verzekeringen niet in de weg staan. 2. 2. 3. Bovendien is onlangs nog, op 27 januari 1997, de lang verwachte Richtlijn 97/5/EG goedgekeurd. Deze vervangt „Aanbeveling 90/109/EG inzake de transparan- tie van de bankvoorwaarden die van toepassing zijn op grensoverschrijdende financie¨le transacties”. Doel hiervan was, een aantal belangrijke aspecten te regelen, zoals minimumvoorschriften voor doorzichtigheid en de rechten en plichten van partijen in geval van op afstand (1) COM(86) 768 def. , gewijzigd bij COM(89) 394 def. op 6 oktober 1989, PB C 253; adviezen van het ESC en het EP in resp. PB C 319 van 30. 11. 1987 en PB C 96 van 17. 4. 1989. (2) COM(93) 237 def. , PB C 171 van 22. 6. 1993. (3) COM(95) 406 def. , PB C 341 van 19. 12. 1995; zie ook het advies van het ESC 400/96, PB C 174 van 17. 6. 1996. (4) CAB II/160/97. C 95/78 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen 30. 3. 98 gesloten overeenkomsten (1). Van no´g recentere datum is de Aanbeveling van de Commissie van 9 juli 1997, getiteld „Het versterken van het vertrouwen van de clie¨nt in elektronische betaalinstrumenten in de interne markt”, waarmee de aanbeveling van november 1988 betreffende elektronische betalingen vervolledigd en vervangen wordt. Met name de verhouding tussen uitgevers en gebruikers van dergelijke betaalmiddelen wordt onder de loep genomen. Zo bevat de tekst gedetailleerde bepalingen omtrent doorzichtigheid, wor- den de verplichtingen en aansprakelijkheid van de betrokken partijen vastgelegd, en wordt gepleit voor de instelling van nieuwe verhaalprocedures (2). De Commis- sie heeft verklaard dat zij de ontwikkelingen op dit gebied tot eind 1998 op de voet zal volgen, en een voorstel voor een richtlijn zal indienen indien een en ander niet bevredigend blijkt. 2. 2. 4. Ook de publicatie van het aangekondigde voorstel voor een richtlijn betreffende assurantiebemid- deling (verzekeringsagenten en assurantiemakelaars) wordt met spanning tegemoet gezien, omdat het een essentieel onderdeel is van de goede werking van de interne verzekeringsmarkt. Voorts heeft de Commissie op 15 oktober 1997 2. 2. 5. een Vierde specifieke richtlijn betreffende autoverze- keringen voorgesteld. Doel hiervan is de slachtoffers van een verkeersongeval in het buitenland het recht te verlenen om rechtstreeks verhaal te zoeken bij de verzekeringsmaatschappij van de partij die aansprakelijk is voor de lichamelijke of materie¨le schade en waarbij een voertuig betrokken is dat in een andere lid-staat dan het land waarin de bestuurder woont, geregistreerd staat en verzekerd is. Teneinde de termijnen voor schadeloosstellingen van het slachtoffer aanzienlijk te bekorten, wordt in deze ontwerprichtlijn bepaald dat de verzekeraar van de schuldige partij binnen de drie maanden na de datum waarop het slachtoffer zijn aanvraag tot schadevergoe- ding heeft ingediend bij de met de afwikkeling belaste verantwoordelijke, een voorstel voor schadeloosstelling voorlegt. 2. 2. 6. De Commissie had ook aangekondigd dat zij al een flink eind gevorderd was met de voorbereiding van een Mededeling over de interpretatie van het begrip „algemeen belang” in de verzekeringssector. Eerder verscheen een soortgelijk document voor het bank- wezen (3). Op 10 oktober 1997 dan heeft de Commissie de ontwerp- mededeling in kwestie gepubliceerd (SEC(97) 1824 def. ), en daarmee is een belangrijke stap gezet in de richting van een duidelijke afbakening van het toepassingsgebied, de reikwijdte en de betekenis van een aantal sleutelbe- grippen op dit vlak. Men denke daarbij aan de vrijheid van dienstverlening en het begrip algemeen belang. (1) PB L 43 van 14. 2. 1997. (2) COM(97) 353 fin. (3) SEC(97) 1193 def. van 20 juni 1997. De Commissie heeft de wijze beslissing genomen niet meteen een definitief document op te stellen, maar haar tekst voor te leggen aan de diverse betrokken sectoren en deze om een bijdrage te verzoeken. Ook het Comité zal te zijner tijd een advies hierover uitbrengen, en beperkt zich er hier dan ook toe het belang, de noodzaak en de relevantie van dit document te onderstrepen. Wel wil het er nog op wijzen dat de problemen die de Commissie in haar tekst aan de kaak stelt, dezelfde zijn die ook in dit advies worden blootgelegd. Ten slotte heeft de Commissie zich in een 2. 2. 7. uitstekend verslag aan het Comité voor het Verzekerings- wezen bezorgd uitgelaten over de noodzaak van een adequatere harmonisatie van de solvabiliteitsmarges (4), een inmiddels alom erkende absolute voorwaarde voor een doeltreffende bescherming van de consument. 2. 3. Belangrijkste moeilijkheden en belemmeringen die de totstandbrenging van de interne verzekerings- markt in de weg staan 2. 3. 1. Er zijn vele en velerlei belemmeringen van algemene aard die de totstandbrenging van de interne verzekeringsmarkt in de weg staan. Een greep uit de belangrijkste: 2. 3. 1. 1. Problemen op het gebied van de communautai- re wetgeving 2. 3. 1. 1. 1. Het allereerste probleem is uiteraard dat iedere vorm van harmonisering van het substantieve recht ontbreekt, d. w. z. er bestaan geen minimumvoor- schriften voor het verzekeringsovereenkomstenrecht in de Europese Unie. 2. 3. 1. 1. 2. De communautaire wetgeving is dusdanig versnipperd en de richtlijnen worden zo vaak gewijzigd en gedeeltelijk herzien, dat een goed begrip en correcte toepassing ervan problemen opleveren. Codificatie is derhalve geboden (5). Het feit dat de richtlijnen van de drie generaties elkaar aanvullen, naast elkaar bestaan en elkaar vervangen levert grote problemen op voor zowel de verzekerings- maatschappijen als de consumenten. De codificatie van het verzekeringsrecht door het opstellen van een samenhangende regelgeving kan bijdragen tot een meer uniforme toepassing van het Gemeenschapsrecht. (4) COM(97) 398 def. van 24 juli 1997. (5) Er zij in dit verband gewezen op de uitstekende Codificatie van het Gemeenschapsrecht op het gebied van verzekerin- gen, die door het Comité voor het Verzekeringswezen werd opgesteld, alsook op de recente uitgave van twee opmerkelijke werken over „De interne markt voor het levens- en niet-levensverzekeringsbedrijf”, waarvan bij het opstellen van dit advies dankbaar gebruik werd gemaakt. 30. 3. 98 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen C 95/79 2. 3. 1. 1. 3. Er bestaan geen minimumvoorschriften voor assurantiebemiddeling en er is geen sprake van werkelijk vrije dienstverlening door verzekeringsagenten en assurantiemakelaars zolang hiervoor geen „enige vergunning”-stelsel bestaat. Dat is dan ook de reden waarom assurantiebemiddelaars veelal op kunstmatige barrières stuiten als zij op de interne markt willen opereren. 2. 3. 1. 2. Interpretatieproblemen 2. 3. 1. 2. 1. Het eerste probleem heeft te maken met het precieze onderscheid tussen „vrijheid van vestiging” en „vrijheid van dienstverlening” en met de begrippen „tijdelijkheid”, „regelmatigheid”, „periodiciteit”, „con- tinuı¨teit” en „frequentie”, die, overeenkomstig de juris- prudentie van het Hof van Justitie, nauw verbonden zijn met de definitie van de eerstgenoemde vrijheden (1). 2. 3. 1. 2. 2. Het tweede probleem betreft het begrip „algemeen belang”, dat op erg uiteenlopende manieren kan worden geı¨nterpreteerd. Het gevolg hiervan is dat de lid-staten diverse uitzonderingen op de vrijheid van dienstverlening doen gelden die in feite louter concurrentievervalsing zijn en noch de consument noch de verzekeringsmaatschappijen ten goede komen. „Al- gemeen belang” mag niet worden verward met „natio- naal belang” volgens de definitie van de lid-staat: algemeen belang betreft uitsluitend het daadwerkelijke belang van alle burgers, en dat is niet hetzelfde. 2. 3. 1. 2. 3. Het derde — en niet minder belangrijke — probleem in verband met de interpretatie en toepassing van het communautaire verzekeringsrecht heeft betrek- king op het feit dat moeilijk kan worden vastgesteld welke wet van toepassing is op verzekeringsovereenkom- sten en hoe deze wet moet worden geı¨nterpreteerd zodra er meer dan één element is waarop eventueel diverse wetten van toepassing zijn. Bij het opstellen van de richtlijnen — waarbij kennelijk werd afgezien van een harmonisatie van het verzekerings- overeenkomstenrecht en nogmaals duidelijk werd dat de Overeenkomst van Rome inzake het recht dat van toepassing is op verbintenissen uit overeenkomsten van 19 juni 1980(2) niet geldt voor „verzekeringsovereen- komsten die risico’s dekken op het grondgebied van de lid-staten van de Europese Economische Gemeenschap” (artikel 1, lid 3) — is, zonder de betrokken partijen hierin een doorslaggevende stem te geven, gekozen voor een ingewikkeld stel kwalificatievoorschriften en voorwaarden voor prejudicie¨le verwijzing, waardoor zoiets eenvoudigs als het vaststellen welk recht van toepassing is (wetsconflict) en a fortiori welke rechter- (1) Cfr. Zaal-Van Bringsbergen van 3 december 1974, Jur. 1974, 1299; Zaken 286/82 en 26/83 Luisi en Carbone. Jur. 1983, 377; Zaak C 148/91 van 3 februari 1993, Jur. 1993, 1487; Zaak C 55/94 Gebhard, Jur. 1995, I, 4195. (2) PB L 266 van 9. 10. 1980 (doc. 80/934/EEG). lijke instantie bevoegd is (juridsdictiegeschillen) werke- lijk een heidens karwei wordt, te meer omdat een van de criteria eveneens betrekking heeft op het duistere begrip „algemeen belang” (3). 2. 3. 1. 3. Problemen op nationaal vlak 2. 3. 1. 3. 1. Sommige toezichthoudende instanties ma- ken niet duidelijk welke criteria zij gebruiken om het beginsel van non-discriminatie te waarborgen en verstrekken de verzekeringsmaatschappijen die op hun grondgebied actief zijn geen informatie over het geldende belastingstelsel en de regelgeving in de sector. 2. 3. 1. 3. 2. De nationale wetgeving is soms erg vaag en onduidelijk, en buitenlandse verzekeringsmaatschap- pijen hebben vaak de grootste moeite om wetteksten te bemachtigen. Daarom moet er dringend een geactua- liseerde gegevensbank komen waarin de nationale wet- geving van alle lid-staten van de Europese Unie is opgeslagen. Bedoeling is dat dergelijke gegevensbanken op nationaal niveau worden opgericht, en dat de Unie, en meer bepaald de Commissie, de coördinatie op zich neemt. Het is ook de Commissie die de verplichtingen inzake het doorgeven en verspreiden van de informatie vastlegt en over de toegang tot het systeem beslist. 2. 3. 1. 3. 3. Er zijn gevallen bekend van late, onvolledige of onjuiste omzetting van EU-richtlijnen in nationale wetgeving of van de niet-naleving van richtlijnen met betrekking tot bepaalde verzekeringstukken, zoals land- bouwverzekeringen en pensioenfondsen in bepaalde lid-staten. 2. 3. 1. 3. 4. De uiteenlopende belastingstelsels waar- naar reeds werd verwezen, leiden tot de toepassing van verschillende premies door bepaalde verzekeringsmaat- schappijen en zorgen bovendien voor discriminatie tussen nationale en buitenlandse maatschappijen, die ernstige concurrentievervalsing veroorzaakt en boven- dien echte „technische” handelsbelemmeringen op de interne markt opwerpt. 2. 3. 1. 3. 5. Hoewel het Comité beseft dat een snelle harmonisatie van het verzekeringsrecht te hoog gegrepen is, wil het er toch op wijzen dat bepaalde aspecten, zoals de sterk uiteenlopende maximale wettelijke looptijden van verzekeringscontracten in de verschillende lid- staten, de voltooiing van de interne markt ernstig belemmeren. 2. 3. 2. Ook blijken er specifieke belemmeringen te bestaan die de toegang tot bepaalde markten of bepaalde verzekeringstukken verhinderen, bijvoorbeeld: 2. 3. 2. 1. Op sommige markten is de voorafgaande controle van overeenkomsten niet afgeschaft, in tegen- (3) zie B. Dubuisson, Transparence et sécurité dans les contrats d’assurance Ju- ristencolloquium van het Europees Assurantiecomité, Dresden, oktober 1995). Internationaal en Europa (XIIIe C 95/80 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen 30. 3. 98 stelling tot wat in de derde coördinatierichtlijn werd bepaald, zodat het in sommige gevallen verplicht blijft de toezichthoudende instanties op de hoogte te brengen van contractwijzigingen en nieuwe clausules voordat een verzekering op de markt wordt gebracht. 2. 3. 2. 2. Sommige toezichthoudende instanties eisen dat, met name in het geval van „verplichte” verzekerin- gen, bepaalde — klaarblijkelijk onrechtvaardige — contractbepalingen in acht worden genomen of verbie- den andere bepalingen die nooit wettelijk zijn erkend. 2. 3. 2. 3. Sommige lid-staten slaan geen acht op de bepaling in de derde richtlijn met betrekking tot de verplichte systematische aanmelding van nieuwe con- tractbepalingen door reeds bestaande verzekeringsmaat- schappijen of stellen deze melding als voorwaarde wanneer een verzekeringsmaatschappij haar activiteiten aanvangt (1). 2. 3. 2. 4. Door het feit dat verzekeringsproducten in ieder land van een ander etiket worden voorzien (wat in het ene land b. v. „pensioensparen” heet, hoort in een ander land onder „levensverzekeringen” thuis en in weer een ander onder bepaalde beleggingsfondsen) en door de wildgroei van nieuwe producten ontstaat een zeer ondoorzichtige situatie en wordt de toepassing van het beginsel van wederzijdse erkenning van de categoriee¨n levens- en niet-levensverzekeringen en indeling van risico’s door de lid-staten in gevaar gebracht. 2. 3. 2. 5. In een aantal lid-staten wordt van verze- keringsagenten en assurantiemakelaars uit een andere lid-staat die op grond van het principe van vrije dienstverlening hun beroep willen uitoefenen, nog steeds verlangd dat zij eerst een vergunning aanvragen (2). 2. 3. 2. 6. Ten slotte, en naar aanleiding van het feit dat lid-staten in het kader van de vrijheid van dienstverlening het volste recht hebben te verlangen dat er een „fiscaal vertegenwoordiger” wordt aangewezen, formuleren sommige lid-staten een compleet administratief en finan- cieel eisenpakket dat de concurrentie belemmert en tot discriminatie ten opzichte van verzekeringsmaatschap- pijen uit andere lid-staten leidt. 2. 3. 3. Nog twee problemen dienen in dit verband onder de aandacht te worden gebracht. Het eerste houdt verband met het feit dat verzekeringsmaatschappijen in bepaalde lid-staten alleen overeenkomsten voor een snelle afwikkeling van de aanvragen tot schadevergoe- ding kunnen aangaan indien zij zijn aangesloten bij een nationale beroepsorganisatie. Verzekeringsmaatschap- pijen die het beginsel van de vrijheid van dienstverlening toepassen, vallen m. a. w. uit de boot. (1) Over deze in Frankrijk toegepaste praktijk heeft de Com- missie onlangs een „met redenen omkleed advies” naar de Franse regering gestuurd. (2) Dat is het geval in Spanje. Dit voorschrift was voor de Commissie aanleiding tot het opstellen van een „met redenen omkleed advies”. Het tweede probleem is dat bepaalde landen wel regelingen voor officie¨le bemiddeling kennen, maar dat alleen de verzekerden uit het land zelf daarvan gebruik kunnen maken. Wie is aangesloten bij een buitenlandse verzekeringsmaatschappij kan geen aanspraak maken op een dergelijke regeling, ook al woont hij in het land waar de regeling geldt, of is de schade daar opgelopen. Ook indien de verzekering in een ander land is afgesloten, blijven alle deuren gesloten. 3. De contractuele verbintenis: de verzekeringspolis 3. 1. De belangrijkste reden waarom de positie van de consument bijzondere aandacht en speciale bescherming verdient, hangt samen met de bijzondere vorm waarin de rechten en plichten van beide partijen worden gegoten: de verzekeringspolis (3). Het gaat hier, zoals bekend, om een klassiek voorbeeld van een groep „standaardclausules”, in het Angelsaksi- sche recht ook wel „Standard Form Contract” genoemd. Dat is een overeenkomst waarvan de inhoud vooraf wordt vastgesteld en niet meer voor discussie vatbaar is. Kenmerken ervan zijn de „economische superioriteit van een der partijen, op grond waarvan deze partij contractuele bepalingen aan de andere partij kan opleg- gen, eenzijdigheid van de bepalingen, waarbij het belang van de machtigste partij voorop staat, en onveranderlijk- heid van de overeenkomst, waarbij de zwakste partij voor het dilemma van ‘te nemen of te laten‘ komt te staan”. 3. 2. Wegens het specifieke karakter van dergelijke overeenkomsten is de Commissie er pas na geruime tijd in geslaagd Richtlijn 93/13/EG van 5 april 1993 (4) goedgekeurd te krijgen. Doel van deze richtlijn is juist een eind te maken aan het gebruik van algemene contractuele bepalingen die, ondanks alle eisen van goede trouw, de balans van contractuele verplichtingen voor beide partijen wel érg ver doen uitslaan in het nadeel van de consument, en deze nietig te laten verklaren mochten zij in een standaardovereenkomst zijn opgenomen. Deze richtlijn, die in de meeste lid-staten al in nationale wetgeving is omgezet, is volledig van toepassing op verzekeringsovereenkomsten. Gezien het specifieke karakter van het verzekeringsbe- drijf worden, op grond van Verordening (EEG) nr. 3932/92 van 21 december 1992 betreffende de standaardvoorwaarden voor directe verzekeringen voor bepaalde overeenkomsten echter uitzonderingen ge- maakt, mits de beperkingen in de artikelen 7 en 17 en (3) Zie in dit verband het arrest van het Hof van Justitie van 4 december 1986 (Zaak 205/84 Commissie vs. Duitsland). (4) PB L 95 van 21. 4. 1993. 30. 3. 98 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen C 95/81 het fundamentele evenwichtsbeginsel komst in acht worden genomen. in de overeen- Ondanks het feit dat er soms een zekere uniformiteit valt te bespeuren in de algemene contractuele bepalingen waarvan de verzekeringsmaatschappijen in de diverse lid-staten gebruik maken en die soms wel conform de nationale wetgeving zijn maar volgens de communautai- re voorschriften als misleidend kunnen worden bestem- peld, is niet bekend dat de Commissie hiernaar ooit onderzoek heeft gedaan of zulks ooit als schending van de eerder gemelde verordening heeft aangemerkt, noch dat zij een lid-staat zou hebben aanbevolen de wetgeving in kwestie te veranderen. 3. 3. Met uitzondering van Richtlijn nr. 92/96/EEG (VIDA) wordt in de specifieke richtlijnen over het verzekeringsbedrijf, waarnaar in de vorige paragraaf werd verwezen, slechts zeer sporadisch en mondjesmaat melding gemaakt van: — een minimale hoeveelheid aan de verzekeringnemer/ verzekerde te verstrekken informatie (artikelen 12, lid 5, 31 en 43 van Richtlijn 92/49/EEG en artikelen 11 en 18, lid 2, van Richtlijn 92/96/EEG); — reclame (artikel 41 van Richtlijn 92/49/EEG en Richtlijn 92/96/EEG); — speciale rechten, zoals neergelegd in de richtlijn over (Richtlijn „rechtsbijstandsverzekeringen” 87/344/EEG). Richtlijn 92/96/EEG (VIDA) is de enige richtlijn waarin (in artikel 31 en bijlage 2) een opsomming wordt gegeven van verplicht — hetzij vo´ o´r hetzij tijdens het sluiten van de overeenkomst — aan de verzekerden/verzekering- nemers te verstrekken informatie over de verzekerings- maatschappij en de inhoud van de overeenkomst. 3. 4. Op communautair niveau bestaat er geen enkel rechtskader waarin regels worden vastgesteld voor een minimum aan doorzichtigheid bij het afsluiten van verzekeringen in het algemeen en niet-levensverzekerin- gen in het bijzonder. Er wordt evenmin duidelijk gemaakt wat onder „misleidende algemene bepalingen” kan worden verstaan noch wordt een definitie gegeven van algemene begrippen zoals „goede trouw” of „contrac- tueel evenwicht” op het gebied van verzekeringsovereen- komsten. 3. 5. In sommige lid-staten heeft de wetgever echter, zowel voor levens- als voor niet-levensverzekeringen, algemene minimumvoorschriften opgesteld met betrek- king tot vorm en inhoud van de informatie die vo´ o´r en bij het sluiten van de overeenkomst aan de verzekerden/ verzekeringnemers moet worden verstrekt. Ook zijn veelal regels geformuleerd ten aanzien van de reclame voor verzekeringen en de inhoud van sommige bepalin- gen. Dat geldt met name voor de Franse „Verze- keringswet”. In andere lid-staten hebben de spontane dialoog en het overleg tussen verzekeringsmaatschappijen en consu- menten tot vrijwillig aanvaarde „gedragscodes” geleid. Daarin zijn afspraken gemaakt omtrent belangrijke zaken als de informatie die aan de consument moet worden verstrekt, de doorzichtigheid van de producten, het verbod op misleidende bepalingen en de mogelijkheid een geschil aanhangig te maken. Een voorbeeld hiervan is het Memorandum van Overeenkomst van 1994 tussen ADICONSUM en ANIA in Italie¨. In het kader hiervan zij gewezen op de situatie in Groot-Brittannie¨, die een traditioneel karakter heeft en diep geworteld is in geheel eigen juridisch-culturele principes. De resultaten die in dit land zijn geboekt — zowel op het gebied van de informatie die vo´o´r het sluiten van de overeenkomst wordt verstrekt, als op het gebied van het overleg over en de uitvoering van verzekeringsovereenkomsten, of, ten slotte, op het gebied van geschillenbeslechting door tussenkomst van de Ombudsman en de PIA (Personal Investment Auth- ority) — lijken immers tot ieders tevredenheid te strekken (1). 3. 6. De consumenten zitten echter, nu de interne verzekeringsmarkt nog in de kinderschoenen staat, vol vragen en twijfels. Dit varieert van de verschillen qua inhoud van de overeenkomsten tot de gerechtelijke en buitengerechtelijke verhaalmiddelen die de consument ter beschikking staan; van de kwaliteit van de informatie tot de wijze waarop de verzekeringen aan de man worden gebracht; van het ontbreken van een aparte regelgeving voor grensoverschrijdende verkoop van ver- zekeringen tot de reikwijdte van het begrip „algemeen belang”; van de fiscale aspecten tot de onmogelijkheid de gehanteerde tarieven te vergelijken. 3. 6. 1. De verschillende manieren waarop de diverse lid-staten deze materie hebben geregeld of, als ze dat niet hebben gedaan, het ontbreken van regelgeving (waarbij alles wordt overgelaten aan de werking van de markt waar de concurrentie verre van vlekkeloos verloopt en afspraken tussen sommige partijen nadelig uitpakken voor andere partijen), hebben ertoe geleid dat er op de interne markt vele oplossingen bestaan voor feitelijk identieke situaties. Dat geldt met name voor grensoverschrijdende transacties, die sinds de opkomst van de „informatiemaatschappij” hand over hand toe- nemen. Zelfs in de gevallen waarin belangrijke resul- 3. 6. 2. taten lijken te worden geboekt met procedures die gebaseerd zijn op de nationale gedragscodes die sommige landen hebben opgesteld, kan — gezien het „tijdelijke” karakter ervan, om nog maar te zwijgen van de invloed van specifieke culturele factoren — niet worden gesteld dat de algemene oplossing in een gedragscode moet worden gezocht. (1) Hoewel de PIA de bevoegde autoriteit is voor het beslechten van geschillen, ligt de beslissingsbevoegdheid in geval van een geschil tussen de consument en de levensverzekerings- maatschappij altijd bij de ombudsman van de PIA. In het VK kan de beslissingsbevoegdheid ook liggen bij een ombudsman die optreedt voor andere verzekeringsbran- ches, en die niet aan de PIA verbonden is. C 95/82 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen 30. 3. 98 3. 6. 3. Daarom wordt vol verwachting uitgekeken naar de uitkomst van de werkzaamheden van de Com- missie in het kader van de gesprekken met de betrokken beroeps- en consumentenorganisaties. Er moet een gulden middenweg worden gevonden tussen officie¨le voorschriften, gedragscodes en contractuele vrijheid. Bovendien bestaan er in elke lid-staat, uit hoofde 3. 7. van het aldaar geldende wettelijke stelsel, wel minder correcte en minder billijke situaties op het gebied van verzekeringsovereenkomsten. Zowel onderzoek op dit gebied als uitspraken van rechtsprekende of ter zake bevoegde bestuursrechtelijke instanties hebben uitgewezen dat er tal van voorbeelden zijn aan te halen van minder duidelijke of minder begrijpelijke — zo niet onrechtvaardige, immorele of ten aanzien van de desbetreffende wettelijke bepalingen zelfs onrechtmatige — contractuele praktijken of bepa- lingen (1). Hierna volgt een overzicht van de belangrijkste conclu- sies ten aanzien van de contractuele betrekkingen op verzekeringsgebied. 3. 7. 1. R e c l a m e e n v o´ o´ r h e t t e d e o v e r e e n k o m s t i n f o r m a t i e s l u i t e n v a n v e r s t r e k k e n 3. 7. 1. 1. De diverse verzekeringsproducten worden in het algemeen als volgt aan de man gebracht: de „op-de-man-af-benadering”, waarbij mensen thuis wor- den opgebeld en worden overgehaald een verzekering af te sluiten; „direct mailing”, met hetzelfde doel, waarbij in sommige gevallen zelfs producten (zoals mobiele telefoons) worden weggegeven wanneer iemand een bepaalde verzekering afsluit; „directe” advertenties voor verzekeringen, waarbij prijzen („de goedkoopste”) of dekkingen worden beloofd die later niet met de werke- lijkheid overeen blijken te stemmen. 3. 7. 1. 2. De meeste klachten betreffen echter het ont- breken van correcte en complete of in ieder geval verhelderende informatie vooraf over essentie¨le onderde- len van de overeenkomst, zoals: wat wordt gedekt en wat is uitgesloten, wat wordt onder schadegeval verstaan, wat zijn de voorwaarden en termijnen voor schadevergoeding, de plichten van de verzekerde en de werkelijke hoogte van de premies. De situatie blijkt no´g ernstiger te zijn in het geval van verzekeringen die niet worden aangeboden door wettelijk erkende assurantiemakelaars, maar door kre- dietinstellingen die proberen verzekeringen aan de man te brengen namens maatschappijen waarmee zij gelieerd zijn en het doen voorkomen alsof een bepaalde verzeke- ring een „verplicht” aanhangel is van een bepaalde financie¨le overeenkomst (b. v. levens- of brandverzeke- ringen die aan een hypothecaire lening voor de aankoop van een woning worden gekoppeld). Tevens zijn er (1) Zie in verband hiermee de verslagen van de belangrijke „overlegbijeenkomsten van Europese verzekeraars/ver- zekeringnemers”, op initiatief van het Europees Assurantie- comité en onder auspicie¨n van de Commissie op 17 decem- ber 1996 en 16 april 1997. klachten over „verborgen verzekeringen” die b. v. bij het openen van een bankrekening of de aanschaf van een betaalkaart horen, maar waarover de verzekerde niet naar behoren wordt ingelicht, zodat hij in de veel gevallen wél betaalt, maar geen gebruik maakt van alle voordelen die de verzekering biedt, omdat hij ze gewoon niet kent. Er blijkt ook behoefte te bestaan aan een duidelijk onderscheid tussen échte verzekeringsproducten en fi- nancie¨le producten voor spaar- of investeringsdoelein- den die eventueel aan een verzekering zijn gekoppeld, maar juridisch niet onder de regelgeving voor de verze- keringssector maar onder die voor het bankwezen vallen en ook als dusdanig moeten worden beschouwd door eenieder die dergelijke producten op de markt brengt. Er zij speciaal gewezen op de communicatie- 3. 7. 1. 3. technieken waarmee verzekeringen „op afstand” worden aangeprezen, en met name op het gebruik van de moderne communicatiemiddelen, waaronder Internet. Ook het ontstaan van nieuwe marketing- en verkoop- technieken en ingenieuze en „immaterie¨le” methoden om verzekeringen aan de man te brengen verdienen de aandacht, daar iedere vorm van communautaire regelgeving op dit vlak ontbreekt en de nationale voorschriften ter zake zeer ontoereikend zijn. Er wordt dan ook verwachtingsvol uitgekeken naar het door de Commissie aangekondigde voorstel voor een richtlijn dat bedoeld is om ook op dit gebied een daadwerkelijke interne markt tot stand te brengen, de consumenten een degelijke bescherming te bieden en de ontwikkeling van de elektronische handel in goede banen te leiden. 3. 7. 2. D e g e n v e r z e k e r i n g s o n d e r h a n d e l i n - 3. 7. 2. 1. De belangrijkste punten die in verband met het verzekeringsaanbod, de onderhandelingen over en het afsluiten van contracten naar voren worden gebracht, zijn de volgende: a) Er moet worden gelet op de aard, de hoeveelheid en de betrouwbaarheid van de informatie die vooraf aan de consumenten wordt verstrekt, met dien verstande dat: — eenvoudige en begrijpelijke informatie wordt verstrekt over de belangrijkste kenmerken van de verzekeringsovereenkomst en het opzettelijke gebruik van „technische” of dubbelzinnige ter- men wordt vermeden, zonder dat daarom aan de technische en juridische inhoud mag worden getornd; — de gegevens vergelijkbaar zijn en er geen situatie ontstaat waarin eenzelfde benaming wordt ge- bruikt voor verschillende risicodekkingen; — de strekking van de contractuele bepalingen wordt toegelicht en de bewijslast wordt omge- keerd; — het premiebedrag exact wordt aangegeven en gespecificeerd, onder vermelding van de criteria die zijn gehanteerd voor de vaststelling ervan. 30. 3. 98 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen C 95/83 b) De verzekeringsmaatschappij is verplicht de consu- ment altijd en vo´ o´r het sluiten van de overeenkomst een leesbare en begrijpelijke versie van de volledige „Algemene en bijzondere voorwaarden” te overhan- digen. c) Voor alle soorten verzekeringen (en niet alleen voor levensverzekeringen) moet een „bedenktijd” (cooling off) worden ingelast, waarin de overeenkomst door de verzekerde/verzekeringnemer nog ongedaan kan worden gemaakt. Na het verstrijken hiervan treedt de overeenkomst met terugwerkende kracht in werking vanaf de aanvaardingsdatum die door de verze- keringsmaatschappij werd voorgesteld. Wél moet uitdrukkelijk worden vermeld of deze overgangs- periode als verzekerde periode wordt beschouwd en of de verzekeringnemer recht heeft op uitbetaling, voor het geval zich een schadegeval voordoet. d) De precieze rol van de „vragenlijst” die door de verzekeringnemer werd ingevuld en de gevolgen van de „verklaringen” die hij of zij heeft afgelegd, moeten duidelijk worden omschreven, niet alleen met het oog op sancties in geval van onjuistheid of achterhou- den van informatie, maar ook ter bescherming en vertrouwelijke behandeling van persoonlijke gege- vens in het kader van de desbetreffende Richtlijn (1). e) De verzekeringsproducten moeten worden afge- stemd op de werkelijke behoeften van de verzekerde om te voorkomen dat niet-gewenste producten of producten die niet aan die behoeften beantwoorden, worden verkocht. f) In het geval van overeenkomsten die op afstand (b. v. via Internet) worden gesloten is het zaak dat: — wordt gegarandeerd dat alle contractuele bepa- lingen tot in het detail bekend zijn; — de juridische waarde van de „elektronische hand- tekening” alsook het rechtsregime van deze nieuwe vormen van „verkoop op afstand” wor- den vastgesteld; — een „bedenktijd” wordt ingelast, waarin de over- eenkomst zonder boetebetaling en zonder motive- ring ongedaan kan worden gemaakt, behoudens bijzondere gevallen, zoals overeenkomsten waar- bij de verzekerde onmiddellijk gedekt is; — afspraken worden gemaakt over de behandeling van schadegevallen tussen de dag waarop de overeenkomst wordt „gesloten” en de dag dat deze schriftelijk wordt bevestigd; — consumenten die geen informatie wensen te ontvangen via communicatietechnieken „op af- stand”, bescherming genieten; — de beginselen van de uitvoering van „op afstand” gesloten contracten worden afgebakend; — de vertrouwelijke behandeling van persoonlijke gegevens wordt gegarandeerd; — wordt vastgesteld welk recht en welke verhaal- middelen gelden. 3. 7. 2. 2. Een erg belangrijk aspect in verband hiermee is de rol van assurantiemakelaars en andere tussenperso- nen die voor de verkoop van verzekeringen en dienstver- lening na´ verkoop zorgen. (1) Richtlijn 95/46/EG, PB L 281 van 23. 11. 1995. 3. 7. 2. 2. 1. Er bestaan kennelijk grote verschillen tus- sen de lid-staten. Daarom is de invoering van een communautaire regeling dringend geboden, eventueel door middel van een richtlijn, mede gezien de alom erkende onbruikbaarheid in de praktijk van Aanbeveling 92/48 EEG van 18 december 1991(2) en de verouderde inhoud van Richtlijn 77/92/EEG van 13 december 1976 (3). 3. 7. 2. 2. 2. Er is bovendien gewezen op het feit dat assurantiemakelaars over voldoende kennis van zaken moeten beschikken om zich van hun belangrijke taak te kunnen kwijten en hun beroep naar behoren te kunnen uitoefenen. Ook is kritiek geleverd op de kwalijke praktijken in bepaalde lid-staten waar steeds meer kredietinstellingen en soortgelijke instanties zich op assurantiebemiddeling gaan toeleggen zonder dat hun medewerkers een specifieke vooropleiding hebben ge- volgd. Daarbij wordt foutieve informatie verstrekt en geen enkele service na verkoop geboden, vooral niet waar het gaat om de schadeafhandeling. Soms blijken bepaalde verzekeringen zelfs als „verplicht” onderdeel van financie¨le overeenkomsten te worden verkocht. 3. 7. 3. A l g e m e n e , s p e c i a l e e n b i j z o n d e r e c o n t r a c t u e l e b e p a l i n g e n 3. 7. 3. 1. De verzekeringspolis — doorgaans een standaardovereenkomst — wordt vooraf opgesteld en ter goedkeuring voorgelegd aan de verzekeringnemer. Meestal bevat de polis een aantal basisclausules — de algemene voorwaarden — en een reeks, eveneens gebrui- kelijke keuzemogelijkheden — de specifieke voor- waarden. Onder de bijzondere voorwaarden worden de concrete onderdelen van het verzekeringscontract omschreven: de contractpartijen, de risicodekking en uitsluitingen, de gewaarborgde specifieke voorwaarden, de premie en de wijze waarop deze moet worden voldaan. Bij verzekeringen die massaal met particulieren worden afgesloten, komt het praktisch nooit voor dat van algemene of specifieke voorwaarden wordt afgeweken en/of dat deze worden gewijzigd, behalve dan wat de hierboven vermelde bijzondere voorwaarden betreft, die maar een uiterst klein onderdeel van het contract betreffen. 3. 7. 3. 2. Uit onderzoek in diverse lid-staten, en met name uit een onderzoek dat het Centrum voor Consu- mentenrecht van de Universiteit van Montpellier (4) in opdracht van de Commissie heeft uitgevoerd naar „misleidende clausules in bepaalde verzekeringsovereen- komsten” — autoverzekeringen (wettelijke aansprake- lijkheid en all-risk) en combinatiepolissen voor opstallen en/of inboedels van woonhuizen — in het toenmalige Europa van de Twaalf is gebleken dat er tal van clausules bestaan die een inbreuk vormen op het bepaalde in Richtlijn 93/13/EG. (2) PB L 19 van 28. 1. 1992. (3) PB L 26 van 31. 1. 1977. (4) Overeenkomst AO-2600/93/009263; syntheserapport op- gesteld door A. d’Hauteville in samenwerking met K. Van- denhoudt (juli 1995). C 95/84 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen 30. 3. 98 In dit onderzoek werden 23 soorten misleidende clausules ontdekt, die door de meeste verzekeringsmaatschappijen in de diverse lid-staten in de genoemde verzekeringen worden gehanteerd. tuele bepalingen die door de bevoegde rechterlijke of bestuursrechtelijke instanties in de verschillende lid-staten als misleidend zijn bestempeld. Gezien het belang ervan voor dit advies wordt hieronder aangegeven waarom de genoemde clausules als mislei- dend worden beschouwd: Gezien het belang ervan voor dit advies wordt hieronder aangegeven waarom de genoemde clausules als mislei- dend worden beschouwd: a) Ten aanzien van de vorm: omdat er dubbelzinnige, onnauwkeurige of subjectieve begrippen worden gebruikt; omdat wordt verwezen naar juridische procedures of regels die in de overeenkomst niet nader worden gedefinieerd. b) Ten aanzien van de inhoud: omdat de door de verzekering verstrekte garantie gedeeltelijk wordt ontkracht; omdat van de verzekerde wordt verlangd dat hij/zij negatieve feiten aantoont of voor een praktisch onmogelijk te leveren bewijs daarvan zorgt; omdat de verzekeringsmaatschappij wordt toegestaan de verstrekte garantie eenzijdig te wijzigen of te herroepen. c) Ten aanzien van de uitvoering van de overeenkomst: omdat de verzekerde verplichtingen worden opge- legd die op zeer korte termijn of „onverwijld” — zonder een termijn te bepalen — moeten worden nagekomen; omdat de verzekering wordt bee¨indigd zodra de verzekerde, buiten zijn of haar schuld om, een aantal minder belangrijke of bijkomstige verplichtingen niet nakomt; omdat de verzekerde expertises en arbitrage kan worden opgedrongen; omdat er abnormaal lange termijnen zijn vastgesteld voor de betaling van schadevergoedingen door verze- keringsmaatschappij; omdat de maatschappij zonder overleg met de verzekerde een bepaalde advocaat of bepaalde rechtsmiddelen kan opleggen. d) Ten aanzien van de bee¨indiging van de overeen- komst: omdat de verzekeringsmaatschappij bijzon- dere opzeggingsrechten wordt verschaft; omdat de verzekeringsmaatschappij de verzekering eenzijdig, zonder opgaaf van redenen, kan bee¨indigen; omdat de verzekeringsmaatschappij de verzekering na het eerste schadegeval kan bee¨indigen; omdat er verschil- lende opzegtermijnen gelden voor de verzekerings- maatschappij (zeer kort) en voor de verzekerde (zeer lang); omdat zij de verzekeringsmaatschappij het recht geven, bij wijze van sanctie, een deel van de premie in te houden op het moment van bee¨indiging van het contract. e) Ten aanzien van de rechtsmiddelen: omdat de termijn voor het aanhangig maken van een geschil zeer kort is; omdat arbitrage verplicht wordt gesteld; omdat alleen de rechter in de vestigingsplaats van de verzekeringsmaatschappij bevoegd is. 3. 7. 3. 3. Ook zijn er in de jurisprudentie van de meeste lid-staten gevallen te vinden van de veroordeling door de bevoegde instanties van verzekeringsmaatschappijen wegens misleidende contractuele bepalingen in verze- keringsovereenkomsten. DG XXIV heeft een verzame- ling aangelegd van rechterlijke uitspraken over contrac- a) Clausules waarin onduidelijke, onnauwkeurige of dubbelzinnige termen worden gebruikt om bepaalde risico’s uit te sluiten, b. v. : „uitermate gevaarlijke of risicovolle handelingen” (000175); „vandalisme” (000085); „dronkenschap” (000129); „veiligheids- voorschriften” (000206); „buitengewone klimatolo- gische omstandigheden” (000311); „gebruik, gebrek of gebrekkig onderhoud van het voertuig” (000312). b) Clausules waarin de goede trouw ter discussie wordt gesteld of waaruit rechtsmisbruik blijkt: weigering van de verzekeringsmaatschappij om een schadever- goeding uit te keren omdat de premie niet werd betaald, zonder dat daarvoor een aanmaning werd verzonden, in het geval van brandschade op de dag na´ het verstrijken van de betalingstermijn voor de premie (000176); eis van de verzekeringsmaatschap- pij dat verschillende achterstallige jaarpremies ineens worden betaald na het vervallen van de garantie wegens wanbetaling van de premie ten gevolge van nalatigheid van de verzekeringsmaatschappij ten aanzien van de inning ervan (000193); weigering om een schadevergoeding uit te keren omdat de premies aan een verzekeringsagent zijn betaald, terwijl in de polis staat vermeld dat zij rechtsstreeks aan de verzekeringsmaatschappij moeten worden betaald (000201); automatische verlaging van het verzekerde bedrag na het eerste schadegeval voor de rest van de looptijd van de verzekering, zonder teruggave van de premie (000314); vaststelling van de hoogte van de schadevergoeding door de verzekeringsmaatschappij en de verzekerde in onderling overleg, zonder dat deze laatste stappen kan ondernemen tegen derden die de schade hebben veroorzaakt (000327); beper- king van de aansprakelijkheid waarmee de verzeker- de niet uitdrukkelijk heeft ingestemd en die niet in de polis wordt vermeld (000031); clausule die bepaalt dat de verzekerde de verzekeringsmaatschappij op zeer korte termijn (binnen 48 uur) moet laten weten of hij akkoord gaat of niet, op straffe van verval van het recht op schadevergoeding (000232); clausule die bepaalt dat de verzekeringsmaatschappij de overeenkomst eenzijdig kan bee¨indigen na het eerste schadegeval (000152); clausule die het mogelijk maakt de polisvoorwaarden ieder jaar eenzijdig te wijzigen, waarbij er vanuit wordt gegaan dat de verzekerde stilzwijgend toestemt als hij/zij niet bin- nen een bepaalde termijn reageert (000160); clausule die het mogelijk maakt de overeenkomst te bee¨in- digen indien de verzekerde niet een eigen risico voor zijn of haar rekening neemt (000298); clausule die de verzekeringsmaatschappij niet aansprakelijk stelt indien het in de autodocumenten aangeduide maxi- mum toegestane aantal gratis vervoerde passagiers 30. 3. 98 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen C 95/85 in een voertuig wordt overschreden (000305); clau- sule die de aansprakelijkheid van de verzekerings- maatschappij beperkt indien de auto niet door de verzekerde wordt bestuurd of indien de bestuurder daartoe niet bevoegd is of geen rijbewijs heeft (000306); clausule die de verzekeringsmaatschappij niet aansprakelijk stelt in geval van diefstal uit de woning van de verzekerde omdat deze niet alle deuren, ramen en andere openingen heeft vergrendeld (000133). c) Clausules die subjectieve begrippen bevatten of door de verzekeringsmaatschappij naar believen kunnen worden geı¨nterpreteerd: „De maatschappij behoudt zich het recht voor de verzekerde niet te verdedigen indien zij van mening is dat de aanspraken van de verzekerde niet verdedigbaar zijn” (000178); „in geval van arbeidsongeschiktheid, ziekte, invaliditeit, ernstige of chronische ziekte of door ziekte veroor- zaakte blijvende gedeeltelijke inactiviteit” (000169); „iedere (al dan niet opzettelijk) onjuiste verklaring heeft nietigheid van de overeenkomst tot gevolg” (000170). d) Clausules die het contract uit balans brengen: een autoverzekering met een looptijd van 10 jaar (000002); premies (voor een ziektekostenverzekering) die op basis van uitsluitend door de verzekerings- maatschappij vast te stellen factoren kunnen worden verhoogd (000301); afwijzing van de wettelijke aan- sprakelijkheid bij autoverzekeringen in geval van een ongeluk waarbij de echtgeno(o)t(e) of (een) bloedverwante(n) van de verzekerde is (zijn) betrok- ken, zonder feitelijk bewijs van fraude (000303); de verzekeringsmaatschappij kan zelfs zonder instem- ming van de verzekerde een deskundigenonderzoek laten instellen, terwijl de kosten hiervan verplicht voor rekening van beide partijen komen (000274); de verzekeringsmaatschappij kan eisen dat eerst een deskundigenonderzoek wordt ingesteld vo´ o´rdat de verzekerde een zaak aanhangig kan maken (000144); in geval van voortijdige bee¨indiging van het contract kan de verzekeringsmaatschappij weigeren het on- verschuldigd betaalde deel van de reeds totaal voldane premie terug te betalen (0003000); er wordt geen termijn vastgesteld voor het afhandelen van schadegevallen of betalen van schadevergoedingen door de verzekeringsmaatschappij, en a´ls er al over een termijn wordt gesproken, wordt niet aangegeven hoe lang die termijn is of wordt zulks aan het oordeel overgelaten de van (000304). verzekeringsmaatschappij 3. 7. 4. V e r z e k e r i n g s p r e m i e s e n d e b e t a - l i n g e r v a n 3. 7. 4. 1. De premie is bij verzekeringen de „prijs” die moet worden betaald voor de dienstverlening en wordt door partijen vrij overeengekomen. Volgens goed actuarieel gebruik moet het deel dat wordt opgevoerd als „zuivere premie” technisch overeenkomen met de statistische kosten van het risico dat wordt gedekt. Het tarief dat wordt gehanteerd, heeft tot doel het verzekerde kapitaal, de aard van het risico en de duur van de waarborg in balans te brengen. Onder „kosten” worden, afgezien van belastingen, het even- redig deel van de beheers- en aankoopkosten (algemene uitgaven, financie¨le lasten, inningskosten en commissies) verstaan. 3. 7. 4. 2. Allereerst moet worden geconstateerd dat er tussen de lid-staten van de Europese Unie enorme verschillen bestaan in verzekeringspremies voor soortge- lijke risicodekkingen (1). Anderzijds komt het, zoals gezegd, in sommige lid-staten voor dat een verzekeringsmaatschappij bij het sluiten van de overeenkomst de verzekeringnemer niet nauwkeurig informeert over het precieze bedrag van de te betalen premie, noch aangeeft in welke verhouding het staat tot de gedekte risico’s, ten einde een vergelijking mogelijk te maken. 3. 7. 4. 3. Sommige verzekeringsmaatschappijen lich- ten de verzekeringnemer ook onvoldoende in over het feit dat de verzekerde bedragen kunnen worden aangepast of gaan niet over tot een dergelijke aanpassing indien blijkt dat deze in hun eigen nadeel kan uitvallen. Bovendien beroepen zij zich op de „evenredigheidsregel” wanneer zich een schadegeval voordoet om de schadever- goeding te drukken, zonder evenwel het evenredige deel van de ondertussen teveel betaalde premie over een hoger kapitaal dan het werkelijk verzekerde kapitaal terug te betalen. 3. 7. 4. 4. Tevens werd geconstateerd dat, in veel geval- len waarin de verzekeringsovereenkomst voortijdig werd bee¨indigd of de verzekerde som werd verlaagd, sommige verzekeringsmaatschappijen niet de volledige som terug- betalen van de zuivere premie die overeenstemt met dat deel van het risico dat niet meer wordt gedekt. 3. 7. 4. 5. Bovendien blijkt dat sommige verzekerings- maatschappijen, die weliswaar akkoord gaan met de opsplitsing van de premiebetaling, hogere bedragen in rekening brengen dan wat gezien de heersende rentestand voor gewoon consumptief krediet gerechtvaardigd zou zijn. 3. 7. 4. 6. Ten slotte bestaan er zeer verschillende re- gelingen voor het aanpakken van achterstallige premie- betalingen, met name wanneer het gaat om de verlenging van een verzekeringsovereenkomst en ongeacht het feit of de nationale wetgeving bepalingen bevat ten aanzien van de gevolgen daarvan. Hierbij valt vooral te denken aan: — de onmiddellijke gevolgen ervan — bee¨indiging of stopzetting van de verzekering en voor hoe lang; — de eventuele extra termijn voor de betaling van de premie; Een verzekering is echter een activiteit die op rekenkun- dige grondslag is gebaseerd waarbij strakke commercie¨le principes gelden. Dit betekent dat de „handelsprijs” is samengesteld uit de „zuivere premie”, vermeerderd met „kosten”. (1) Uit een recente studie van BEUC/Test Aankoop m. b. t. de autoverzekering blijjkt dat de premies bij vergelijkbare dekking van 1 tot 4 uiteen kunnen lopen. De premiever- hoging bij ongeval (bonus-malussysteem) is ook verschil- lend in de diverse lid-staten: van 0 tot 67 %, en in sommige lid-staten tot 100 %. C 95/86 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen 30. 3. 98 — de gevolgen voor een eventueel in de tussentijd opgetreden schadegeval; — de mogelijkheid om achterstallige premies te vorde- ren ondanks het feit dat de verzekering voor onbe- paalde tijd (verscheidene jaren) is stopgezet. toepassing van het recht van de plaats waar het voorval zich heeft voorgedaan. Het reeds door de Commissie gedane voorstel om van het principe „lex loci delicti” over te stappen op het principe „lex damni” of het recht van het land waar het slachtoffer woont, heeft niet de bijval gekregen die het verdient. 3. 7. 5. O n d e r z o e k v a n s c h a d e g e v a l l e n e n s c h a d e v e r g o e d i n g e n 3. 7. 5. 1. In de meeste verzekeringspolissen wordt met geen woord gerept van de precieze termijn waarbinnen de schaderegeling zal plaatsvinden. Veelal worden er vage en dubbelzinnige termen gebruikt als „de maat- schappij zal het nodige doen” of „alles in het werk stellen”. Ten gevolge hiervan zijn er gevallen bekend van schaderegelingen die meer dan 120 dagen in beslag namen en schadevergoedingen die pas na ongeveer een jaar na´ de schaderegeling werden uitbetaald. Soms duurt het zelfs al meer dan twee maanden voordat een verzekeringsmaatschappij bevestigt dat zij al dan niet aansprakelijk is. 3. 7. 5. 2. In sommige lid-staten, die om hun aanslepen- de rechtsgang bekend staan (2 tot 4 jaar om een uitspraak in eerste instantie te verkrijgen) is het niet ongebruikelijk dat verzekeringsmaatschappijen systematisch een schik- king weigeren of bewust een aanbod doen dat lager ligt dan wat zij in feite moeten betalen omdat latere betaling voor hen financieel gunstig is, en ondanks het risico van hoge proceskosten speculeren op het feit dat een groot deel van de slachtoffers toch geen rechtszaak wil aanspannen (om redenen die cultureel bepaald zijn of wegens gebrek aan financie¨le middelen), vooral indien de bevoegde rechtbank zich in een ander land bevindt dan het land waarvan de betrokkene de nationaliteit heeft of waar hij of zij woont, of indien het recht dat van toepassing is niet het nationale recht is, of als de betrokkene geen vertrouwen heeft in het logge justitie¨le apparaat en in de afloop van de zaak. 3. 7. 5. 3. Ook de niet-rechterlijke mogelijkheden ver- schillen enorm van land tot land en zijn niet altijd terdege bekend bij burgers uit andere landen, wat tot ernstige problemen kan leiden ingeval van grensover- schrijdende geschillen. Er zijn trouwens ook systemen die geen „eigen risico” kennen, geen gelijke garanties bieden omtrent de bescher- ming van zowel consumenten als verzekeringsmaat- schappijen en bovendien discrimineren op grond van nationaliteit, vooral in gevallen waarin de schadeclaims worden beoordeeld door beroepsinstanties of interne afdelingen van de verzekeringsmaatschappijen. Dat blijkt niet het geval te zijn bij bemiddeling door onafhankelijke arbitrage-organen of door eveneens onaf- hankelijke, gespecialiseerde ombudsmannen (zoals de Engelse ombudsman). 3. 7. 5. 4. Er zij gewezen op de relatieve onrechtvaardig- heid ten gevolge van de verschillen tussen de criteria aan de hand waarvan de fysieke of morele schade wordt vastgesteld en de verschillen in vergoedingen die voor soortgelijke schade worden uitgekeerd op grond van de 3. 8. Het Comité is van mening dat de Commissie, de lid-staten en vooral de instanties die toezicht houden op het verzekeringswezen, alsook de desbetreffende beroepsorganisaties en groeperingen die de belangen van de consument zowel op nationaal als op EU-niveau behartigen, terdege aandacht moeten besteden aan alles wat in het voorgaande is besproken, ten einde bij te dragen aan de gewenste totstandbrenging van de interne verzekeringsmarkt waarbij tegemoet wordt gekomen aan de legitieme verwachtingen van de consumenten. Het Comité is zich er echter van bewust dat veel van deze aspecten — alsook andere aspecten die hiermee hetzij direct hetzij indirect verband houden en waarover andere instellingen zich zullen buigen en zullen uitspre- ken — op korte termijn onmogelijk te veranderen zijn. Daarom worden in de hierna volgende conclusies alleen die maatregelen aanbevolen die dringend noodzakelijk en prioritair zijn en binnen het bestek van dit advies vallen. Dat wil echter niet zeggen dat er later, of in een ander kader, niet nog méér moet worden gedaan. 4. Conclusies en aanbevelingen 4. 1. Het Comité steunt de initiatieven van de Commis- sie ten aanzien van: 4. 1. 1. de invoering van het recht voor slachtoffers van verkeersongevallen in het buitenland om rechtstreeks verhaal te halen bij de verzekeringsmaatschappij van de aansprakelijke partij (voorstel voor een vierde richtlijn betreffende autoverzekeringen); de invoering van een communautaire regel- 4. 1. 2. geving inzake de liberalisering van assurantiebemidde- ling en vrije dienstverlening ter zake in alle lid-staten van de EU; de invoering van een regelgeving betreffende 4. 1. 3. de essentie¨le vereisten inzake het aanbod van financie¨le diensten en de onderhandelingen over en het afsluiten van de desbetreffende contracten, met inbegrip van op afstand, met name via Internet, gesloten verzekerings- overeenkomsten, en waarbij in het bijzonder rekening wordt gehouden met: 4. 1. 3. 1. moet worden verstrekt; de minimale informatie die aan de consument 4. 1. 3. 2. de in het contract vastgelegde diensten; de beginselen betreffende de uitvoering van 4. 1. 3. 3. het recht van opzegging of de bedenktijd; 30. 3. 98 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen C 95/87 4. 1. 3. 4. buitengerechtelijke geschillenbeslechting; 4. 1. 3. 5. die een verhoging van de premie kunnen impliceren; het verbod om ongevraagd diensten te leveren 4. 1. 3. 6. communicatietechnieken op afstand; de beperkingen op het gebruik van bepaalde 4. 1. 4. die deel uitmaken van een verzekeringsgroep (1); extra controle op verzekeringsmaatschappijen 4. 1. 5. nauwkeurige definitie van het begrip „algemeen belang” en de inhoud ervan in het kader van verze- keringen; 4. 1. 6. aanvullende pensioenvoorzieningen (2); extra aandacht voor kwesties in verband met 4. 1. 7. oprichting van een werkgroep die moet nagaan hoe de bestaande wetgeving inzake solvabiliteitsmarges van verzekeringsmaatschappijen kan worden verbe- terd (3). 4. 2. Het Comité verzoekt de Commissie na te gaan of het mogelijk is: 4. 2. 1. op Europees niveau specifieke regels op te stellen voor de grensoverschrijdende reclame voor verze- keringen, vooral via Internet, waarbij minimumvoor- schriften van algemeen communautair belang worden geformuleerd; 4. 2. 2. de fiscale stelsels ten aanzien van verzekeringen te harmoniseren, hetzij met betrekking tot de belastingre- gels die voor de verzekeringsmaatschappijen gelden, hetzij met betrekking tot de belastingvoordelen die verzekerden en verzekeringsnemers genieten; 4. 2. 3. verzekeringen; de Overeenkomst van Rome toe te passen op 4. 2. 4. een speciaal wetgevingsinitiatief voor de bui- tengerechtelijke beslechting van grensoverschrijdende verzekeringsgeschillen te nemen; 4. 2. 5. over verzekeringen op te richten; een Europese waarnemingspost voor klachten 4. 2. 6. de versnipperde wetgeving op verzekeringsge- bied in één begrijpelijke en toegankelijke tekst te bun- delen. 4. 3. Het Comité vestigt de aandacht van de Commis- sie en de lid-staten erop dat: de informatie die vo´ o´r het sluiten van een 4. 3. 1. verzekeringsovereenkomst wordt verstrekt, moet wor- den verbeterd. Daartoe moeten in de eerste plaats de (1) PB C 341 van 19. 12. 1995. (2) Groenboek „De aanvullende pensioenvoorzieningen op de interne markt” — COM(97) 283 def. , PB C 19 van 21. 1. 1998, blz. 45. (3) COM(97) 398 def. van 24 juli 1997. werknemers van de verzekeringsmaatschappijen alsook de assurantiemakelaars en verzekeringsagenten beter worden opgeleid en moeten er voldoende en passende informatiemiddelen ter beschikking worden gesteld; 4. 3. 2. het wenselijk is een systeem van geschillenbe- slechting via arbitrage of een onafhankelijke ombudsman in te stellen; 4. 3. 3. er in gevallen van bewezen wettelijke aanspra- kelijkheid — en zelfs indien er een rechtszaak wordt aangespannen — een systeem voor snelle voorlopige schadeloosstelling moet komen, waarbij de schadever- goeding al wordt uitgekeerd voordat de verzekerings- maatschappijen onderling hebben uitgemaakt hoe de aansprakelijkheidsverdeling ligt; 4. 3. 4. de mogelijkheid van een uniforme instelling van garantiefondsen voor de schadeloosstelling van slachtoffers van bepaalde risico’s die niet over de juiste verzekering beschikken, verder moet worden bestudeerd; 4. 3. 5. strikt moeten worden verboden; „verplichte” of „gekoppelde” verzekeringen het voorstel van de Commissie van 1979 (4) 4. 3. 6. voor een richtlijn tot coördinatie van de wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen betreffende de verze- keringsovereenkomst in het licht van het subsidiariteits- beginsel zou moeten worden herzien, mede gezien de vooruitgang die inmiddels met de richtlijnen van de derde generatie is geboekt en de recente, in Amsterdam goedgekeurde Verdragswijzigingen, met name de nieuwe formulering van artikel 129A van het Verdrag van Maastricht; 4. 3. 7. moet worden nagegaan in hoeverre de „me- chanismen” die in de Verordeningen (EEG) nr. 1534/91 van 31 mei 1991 en (EEG) nr. 3932/92 van 21 december 1992 zijn opgenomen met het oog op een doeltreffend toezicht op het misleidende karakter van bepaalde algemene contractuele bepalingen in verzekeringspolis- sen, toereikend zijn; de bevoegdheden van het Comité voor het 4. 3. 8. Verzekeringswezen moeten worden uitgebreid zodat het een wezenlijke rol kan spelen bij de harmonisering van de coördinatiepraktijken van de diverse nationale regelgevende instanties op verzekeringsgebied; 4. 3. 9. nationale, maar op communautair niveau ge- coördineerde databanken voor de vigerende wetten en voorschriften op het gebied van verzekeringen moeten worden opgericht, en dat de verspreiding van de informa- tie en de toegang tot de gegevens moeten worden geregeld. 4. 4. Het Comité spoort de beroepsorganisaties in de verzekeringssector alsook de consumentenorganisaties ertoe aan om door middel van overleg en met vereende krachten de verzekeringspraktijken via gedragscodes in (4) PB C 190 van 28. 7. 1979. C 95/88 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen 30. 3. 98 goede banen te leiden en naar de beste oplossingen te zoeken voor buitengerechtelijke geschillenbeslechting. 4. 5. 9. denktijden”; invoering van geharmoniseerde, minimale „be- 4. 5. Het Comité verzoekt de Commissie alles in het werk te stellen om op Europees niveau gemeenschappe- lijke minimumvoorschriften voor verzekeringsovereen- komsten op te stellen (voorstel voor een richtlijn), waarin de volgende aspecten aan de orde komen: 4. 5. 1. de informatie die vo´ o´r het sluiten van de overeenkomst minimaal moet worden verstrekt, naar het voorbeeld van de Franse verzekeringswet (artikelen 112 en 113); 4. 5. 2. ervan; een lijst met sleutelbegrippen en de betekenis de polissen moeten leesbaar en begrijpelijk 4. 5. 10. zijn en de consument moet over een exemplaar van de algemene en specifieke voorwaarden kunnen beschikken voordat hij of zij in onderhandeling treedt en een verzekering afsluit. 4. 6. Het Comité verzoekt de Commissie met klem haar inspanningen voort te zetten om te komen tot een voor het publiek toegankelijke Europese inventaris van alle algemene misleidende bepalingen in verzekerings- overeenkomsten, op grond van: 4. 6. 1. diensten van de Commissie; systematisch onderzoek en evaluatie door de 4. 5. 3. in verzekeringen; een lijst met misleidende standaardbepalingen 4. 6. 2. lid-staten; de besluiten van de bevoegde instanties in de 4. 5. 4. komst moet worden vermeld; wat er minimaal in iedere verzekeringsovereen- 4. 6. 3. de inmiddels bekend geworden resultaten; 4. 6. 4. de gegevens die via Internet beschikbaar zijn; 4. 5. 5. verzekeringsovereenkomst moeten staan; de contractuele verplichtingen die in iedere 4. 5. 6. iedere verzekeringsovereenkomst; de basisbeginselen en uitgangspunten van 4. 5. 7. een regeling voor voorlopige schadeloosstelling ingeval van wettelijke-aansprakelijkheidsverzekeringen; 4. 5. 8. het feit dat de premie in verhouding moet staan tot de waarde van het gedekte risico, d. w. z. dat bij een automatische waardedaling van het verzekerde object wegens ouderdom de premie naar evenredigheid moet afnemen; Brussel, 29 januari 1998. de typering eventuele 4. 6. 5. van misleidende standaardbepalingen en het wettelijk verbod daarop (daartoe moeten de desbetreffende diensten van de Commissie wel over voldoende personeel en materiaal beschikken). 4. 7. Het Comité verzoekt de lid-staten een systeem op te zetten met behulp waarvan misleidende bepalingen in verzekeringspolissen via gerechtelijke, buitengerechte- lijke of bestuursrechtelijke kanalen snel en doeltreffend kunnen worden opgespoord en gewijzigd, met name via gezamenlijke actie. Tevens verzoekt het de Commissie hiertoe maatregelen in het leven te roepen waarmee steun aan dergelijke initiatieven kan worden verleend. De voorzitter van het Economisch en Sociaal Comité T. JENKINS


title: INTERROGAZIONE SCRITTA n. 48/98 dell'on. Jesús CABEZÓN ALONSO alla Commissione. Aiuti al processo di pace in Guatemala

eurovoc_concepts:
Guatemala
development aid
economic cooperation
financial cooperation
humanitarian aid
institutional cooperation
international agreement
peacekeeping
support policy

formats: html pdf print

text: C 196/112 IT Gazzetta ufficiale delle Comunita‘ europee 22. 6. 98 Qualora l(cid:146)iniziativa unilaterale in questione venisse portata avanti, potrebbe la Commissione indicare quali sarebbero le conseguenze politiche, economiche e commerciali che ne deriverebbero nel contesto delle relazioni dell(cid:146)UE col Regno del Marocco e, in particolare, le conseguenze giuridiche e finanziarie nel quadro dell(cid:146)accordo di pesca? Risposta data dalla Sig. ra Bonino in nome della Commissione (12 febbraio 1998) La Comunita‘ ha sempre dato grande importanza alla conservazione e alla gestione razionale delle risorse alieutiche. Nel quadro dell(cid:146)accordo concluso con il Marocco essa si e‘ impegnata ad istituire, di concerto con la controparte, una politica atta a garantire la redditivita‘ a lungo termine del settore, in particolare della pesca dei cefalopodi, che riveste grande importanza per le flotte delle due parti. A tale riguardo la Commissione ritiene che il fermo biologico rappresenti soltanto una delle misure di tutela di queste risorse. La Commissione non e‘, in linea di principio, contraria all(cid:146)ipotesi di raddoppiare il periodo di fermo biologico previsto dal suddetto accordo. La misura deve tuttavia rientrare in pacchetto operativo di misure di conservazione che il Marocco si e‘ impegnato ad attuare e che devono riguardare le sue flotte industriali e artigianali impegnate nella pesca dei cefalopodi, sempre nell(cid:146)interesse delle due parti. Tale e‘ stata la posizione sostenuta dalla Commissione in seno al comitato misto del 3 e del 4 dicembre 1997. Per quanto riguarda l(cid:146)applicazione unilaterale da parte del Marocco dell(cid:146)estensione del fermo biologico, la Commissione, conformemente alla dichiarazione adottata a tale riguardo il 18 dicembre 1997 dal Consiglio, continuera‘ ad adoperarsi per garantire il rispetto degli impegni assunti. (98/C 196/156) INTERROGAZIONE SCRITTA E-0048/98 di Jesu· s Cabezo·n Alonso (PSE) alla Commissione (29 gennaio 1998) Oggetto: Aiuti al processo di pace in Guatemala A un anno dalla firma degli accordi di pace da parte del governo del Guatemala e dell(cid:146)U. R. N. G. , puo‘ la Commissione comunicare qual e‘ l(cid:146)importo stanziato dall(cid:146)Unione europea come contributo all(cid:146)attuazione degli accordi di pace nell(cid:146)anno in corso? L(cid:146)aiuto dell(cid:146)Unione europea e‘ vincolato al soddisfacimento di determinate condizioni dei suddetti accordi di pace? (98/C 196/157) INTERROGAZIONE SCRITTA E-0049/98 di Jesu· s Cabezo·n Alonso (PSE) alla Commissione (29 gennaio 1998) Oggetto: Attuazione degli accordi di pace in Guatemala A un anno dalla firma degli accordi di pace in Guatemala, la Commissione ha valutato il grado di attuazione degli stessi? In caso affermativo, puo‘ la Commissione comunicare qual e‘ il quadro della situazione e quali conclusioni ne trae? Risposta comune data dal Sig. Mar(cid:14)·n in nome della Commissione alle interrogazioni scritte E-0048/98 e E-0049/98 (18 febbraio 1998) Nel 1997 la Commissione ha seguito da vicino, tramite il suo ufficio in Guatemala, la realizzazione, da parte del governo guatemalteco, degli impegni previsti nei vari accordi parziali. La sua valutazione coincide ampiamente con quella effettuata recentemente (il 23 dicembre 1997) dai capimissione incaricati di vegliare all(cid:146)attuazione del processo di pace in Guatemala


title: WRITTEN QUESTION No. 9/98 by Patricia McKENNA to the Commission. Nuclear reprocessing and radioactive waste

eurovoc_concepts:
United Kingdom
fuel reprocessing
nuclear fuel
plutonium
radioactive waste
uranium
waste recycling

text: 9. 10. 98 FI Euroopan yhteiso¤jen virallinen lehti C 310/17 (98/C 310/18) KIRJALLINEN KYSYMYS E-4223/97 komissiolle esitta¤ja¤(t): Cristiana Muscardini (NI) (21. tammikuuta 1998) Aihe: Vancimuglio Lakko-oikeus, silloin kun se ei ole va¤lineellinen, on tyo¤ntekijo¤iden saavuttama etu ja sen sallivat ja¤senvaltioiden perustuslait ja tyo¤lainsa¤a¤da¤nto¤. Ta¤lla¤ hetkella¤ Italiassa maanviljelija¤t ja karjankasvattajat osoittavat mielta¤a¤n suojellakseen oikeudellisia etujaan, mutta hallitus on vastannut protestiin suhteettomalla tavalla ja antanut ja¤rjestyksesta¤ vastaaville voimille ma¤a¤ra¤yksen tukahduttaa mielenosoitukset ma¤a¤ra¤tietoisesti. Kun otetaan huomioon, etta¤ myo¤s poliisivoimat ovat osa tyo¤va¤esto¤a¤ ja, etta¤ heida¤n velvollisuutenaan on saada ihmiset kunnioittamaan lakia, korostan, etta¤ mielenosoittamisen vapautta ei voi rajoittaa summittaisesti pida¤tysuhkauksilla ja syytteeseen joutumisella ja pyyta¤isin komissiota ottamaan kantaa italialaisten maanvilje- lijo¤iden katumielenosoituksiin toimilla, joilla turvataan ja puolustetaan ihmis- ja kansalaisoikeuksia. Komission ja¤senen Pa·draig Flynnin komission puolesta antama vastaus (11. maaliskuuta 1998) Yhteiso¤n lainsa¤a¤da¤nno¤ssa¤ ei ole sa¤a¤nno¤ksia¤ lakko-oikeudesta. Sosiaalipolitiikasta tehdyn sopimuksen, joka on tarkoitus sisa¤llytta¤a¤ Euroopan yhteiso¤n perustamissopimukseen Amsterdamin sopimuksen nojalla, 2 artiklan 6 kohdassa mainitaan erikseen, etta¤ artiklan sa¤a¤nno¤ksia¤ ei sovelleta lakko-oikeuteen tai oikeuteen panna toimeen tyo¤sulku. Komissiolla ei ta¤ma¤n mukaisesti ole toimivaltaa sellaisessa tilanteessa, jota arvoisa parlamentin ja¤sen on kuvaillut. Tyo¤ntekijo¤iden sosiaalisia perusoikeuksia koskevassa yhteiso¤n peruskirjassa turvataan selva¤sti oikeus tyo¤tais- telutoimiin ja lakko-oikeus kansallisten sa¤a¤nno¤sten ja tyo¤ehtosopimusten ma¤a¤ra¤a¤missa¤ rajoissa. Era¤a¤ssa¤ aiemmassa tapauksessa, jossa mielenosoituksiin liittyi va¤kivaltaa ja vahingontekoa, Euroopan yhteiso¤jen tuomioistuin katsoi antamassaan tuomiossa (tapaus C-265/95), etta¤ ja¤senvaltio ei ollut ryhtynyt tarvittaviin ja asianmukaisiin toimenpiteisiin tavaroiden vapaan liikkuvuuden turvaamiseksi yksityishenkilo¤iden ha¤irinna¤lta¤. (98/C 310/19) KIRJALLINEN KYSYMYS E-0009/98 komissiolle esitta¤ja¤(t): Patricia McKenna (V) (29. tammikuuta 1998) Aihe: Ydinaineen ja¤lleenka¤sittely ja radioaktiivinen ja¤te Britannian radioaktiivisen ja¤tteen ka¤sittelyn neuvoa-antava komitea (Radioactive Waste Management Advisory Committee, RWMAC) julkaisi a¤sketta¤in 17. vuosikertomuksensa. Kertomuksessa suositellaan mm. etta¤ ja¤lleenka¤sitelta¤va¤ksi toimitettava ka¤ytetty ydinpolttoaine olisi luokiteltava radioaktiiviseksi ja¤tteeksi, jos ja¤lleenka¤sittelyssa¤ takaisin saatavaa plutoniumia ja uraania ei ka¤yteta¤ uudelleen. Britannian plutoniumvarastot kasvavat jatkuvasti, silla¤ Britannian ka¤ytetty ydinpolttoaine ja¤lleenka¤sitella¤a¤n Sellafieldissa¤. Plutoniumia ei kuitenkaan ka¤yteta¤ uudelleen Britanniassa. Lukuisissa tutkimuksissa on tarkasteltu sita¤ vaaraa, etta¤ plutoniumia pa¤a¤tyy sellaisille kumouksellisille ryhmille, jotka voisivat rakentaa alkeellisen teknologian avulla karkeatekoisia ydinaseita. Onko komissio samaa mielta¤ siita¤, etta¤ paras tapa Britannian plutoniumvarantojen kasvun ehka¤isemiseksi on kannustaa Britanniaa lopettamaan ja¤lleenka¤sittely? Voiko komissio taata tekeva¤nsa¤ kaikkensa, jotta EU ei ena¤a¤ myo¤nta¤isi tukea tai lainoja, joilla edisteta¤a¤n ydinaineiden ja¤lleenka¤sittelya¤ EU:ssa tai kolmansissa maissa?


title: QUESTION ECRITE no 33/98 des députes Jesús CABEZÓN ALONSO , Pedro APARICIO SÁNCHEZ à la Commission. Interruption biologique dans les lieux de pêche du Maroc

eurovoc_concepts:
Morocco
fishing agreement
fishing fleet
fishing permit
fishing season
fishing vessel

formats: html print


title: Résolution législative portant avis du Parlement européen sur la proposition de recommandation du Conseil relative à la détention d'animaux sauvages en environnement zoologique (COM(95)0619 C4-0103/96 95/0333(SYN))

eurovoc_concepts:
animal life
protected species
protection of animals
zoology