title: 98/475/EG: Beschikking van de Commissie van 11 februari 1998 waarbij een concentratie verenigbaar met de gemeenschappelijke markt en met de werking van de EER-Overeenkomst wordt verklaard (Zaak IV/M.986 - Agfa-Gevaert/DuPont) (kennisgeving geschied onder nummer C(1998) 1290) (Slechts de tekst in de Engelse taal is authentiek) (Voor de EER relevante tekst)

eurovoc_concepts:
European Economic Area
common market
competition
economic concentration
fine arts
thin sheet

text: L 211/22 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen 29. 7. 98 II (Besluiten waarvan de publicatie niet voorwaarde is voor de toepassing) COMMISSIE BESCHIKKING VAN DE COMMISSIE van 11 februari 1998 waarb¶ een concentratie verenigbaar met de gemeenschappel¶ke markt en met de werking van de EER-Overeenkomst wordt verklaard (Zaak IV/M. 986 (cid:190) Agfa-Gevaert/DuPont) (kennisgeving geschied onder nummer C(1998) 1290) (Slechts de tekst in de Engelse taal is authentiek) (Voor de EER relevante tekst) (98/475/EG) DE COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN, Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, Gelet op de Overeenkomst betreffende de Europese Economische Ruimte, inzonderheid op artikel 57, lid 2, onder a), Gelet op Verordening (EEG) nr. 4064/89 van de Raad van 21 december 1989 betreffende de controle op concentra- ties van ondernemingen (1), gew¶zigd b¶ de Akte van Toetreding van Oostenr¶k, Finland en Zweden, inzonder- heid op artikel 8, lid 2, (2) Gezien het besluit van de Commissie van 9 oktober 1997 om in de onderhavige zaak een procedure in te leiden, Na de betrokken ondernemingen in de gelegenheid te hebben gesteld hun standpunt ten aanzien van de door de Commissie aangevoerde bezwaren kenbaar te maken, Gezien het advies van het Adviescomit(cid:130) voor concentra- ties (2), Overwegende hetgeen volgt: (1) Op 8 september 1997 is overeenkomstig artikel 4 van Verordening (EEG) nr. 4064/89, hierna „de b¶ genoemd, concentratieverordening” de Commissie een voorgenomen concentratie aange- meld, die erin bestaat dat de ondernemingen Agfa- Gevaert AG en Agfa-Gevaert NV, hierna „Agfa” genoemd, die tot de Bayer-groep behoren, in de zin van artikel 3, lid l, van de concentratieverordening op het gebied van grafische film en offsetplaten de bedr¶fsactiviteiten van de groep E. I. DuPont de Nemours & Company, hierna „DuPont” genoemd, verwerven. B¶ besluit van 29 september 1997 heeft de lid 2, en Commissie overeenkomstig artikel 7, artikel 18, lid 2, van de concentratieverordening de schorsing van de totstandbrenging van de concen- tratie verlengd. Op 9 oktober 1997 heeft de Commissie overeenkomstig artikel 6, lid 1, onder c), van de concentratieverordening besloten een procedure in te leiden. Op 24 november 1997 heeft de Commissie overeenkomstig artikel 18, lid 1, van de concentratieverordening haar bezwaren aan de aanmeldende part¶ meegedeeld. I. DE PART(cid:246)EN (1) PB L 395 van 30. 12. 1989, blz. 1. Verordening gerectificeerd in PB L 257 van 21. 9. 1990, blz. 13. (2) PB C 238 van 29. 7. 1998. (3) Bayer AG is een gediversifieerde chemische en farmaceutische onderneming. Agfa AG is een onderneming die tot de Bayer-groep behoort. Agfa 29. 7. 98 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen L 211/23 technische fotografische producten, produceert beeldvormings- en grafische systemen, onder meer via haar dochterondernemingen Agfa-Gevaert AG (in Duitsland) en Agfa-Gevaert NV (in Belgi(cid:137)). (8) DuPont, waarvan de hoofdzetel zich in de Verenigde Staten van Amerika bevindt, is een inter- nationaal gediversifieerde groep van onderne- mingen in de chemische en in de energiesector. Zowel Agfa als DuPont bewegen zich op wereld- omspannende schaal op het gebied van de productie van grafische film en offsetplaten. Voorts leveren z¶ apparatuur en chemicali(cid:137)n voor grafi- sche toepassingen en onderhoudsdiensten. IV. COMMUNAUTAIRE DIMENSIE De totale omzet over de gehele wereld van de betrokken ondernemingen bedraagt meer dan 5 [. ] (1) miljoen ECU). De miljard ECU (Bayer: totale omzet in de Gemeenschap van elk van de betrokken ondernemingen afzonderl¶k bedraagt meer dan 250 miljoen ECU (Bayer: [. ] miljoen ECU; door DuPont verkochte activa: [. ] miljoen ECU). De betrokken ondernemingen behalen niet meer dan tweederde van hun totale omzet binnen de Gemeenschap in een en dezelfde lidstaat. B¶ge- volg heeft een communautaire dimensie in de zin van artikel 1, lid 2, van de concentratieverordening en valt z¶ onder toepas- sing van de samenwerkingsregeling van artikel 58 van de EER-Overeenkomst. operatie de II. DE OPERATIE V. BEOORDELING UIT HET OOGPUNT VAN DE MEDEDINGING (4) (5) (6) onderneming E. I. DuPont Op 29 juli 1997 sloten Agfa en DuPont een over- eenkomst op grond waarvan Agfa over de gehele wereld de bedr¶fsactiviteiten van DuPont op het gebied van producten voor de grafische industrie volledig zou overnemen. De overeenkomst houdt de overname in van de bedr¶fsactiviteiten van de de Amerikaanse Nemours & Company op het gebied van producten voor de grafische industrie. De operatie wordt tot stand gebracht via de bovengenoemde dochteron- dernemingen van Agfa AG, namel¶k Agfa-Gevaert AG en Agfa-Gevaert NV, die de bedr¶fsactiviteiten van DuPont op het gebied van producten voor de grafische industrie (O&O, productie, distributie, chemicali(cid:137)n, diensten) zullen overnemen. De activa bevinden zich hoofdzakel¶k in Duitsland wat de productie van grafische film en de distributie- en dienstenfaciliteiten betreft, en in het Verenigd Koninkr¶k wat offsetplaten betreft. De operatie omvat ook de overname van alle voorraden, alle technologie en alle overige industri(cid:137)le eigendoms- rechten die met de betrokken bedr¶fsactiviteiten verband houden, de goodwill en klantengegevens en alle aandelen en partnerschapsbelangen in een onderneming die diensten op het gebied van appa- ratuuronderhoud levert (DuPont Printing & Pub- lishing GmbH & Co. KG). De bedr¶fsactiviteiten van DuPont op het gebied van het zogeheten proo- fing, een onderdeel van het grafische proc(cid:130)d(cid:130) met behulp waarvan het uiteindel¶ke drukwerk wordt gesimuleerd, z¶n niet in de overname begrepen. III. CONCENTRATIE (7) De hierboven beschreven operatie vormt een concentratie in de zin van artikel 3 van de concen- tratieverordening, omdat Agfa in de zin van artikel 3, lid 1, van de concentratieverordening zeggen- schap over een deel van de onderneming DuPont verkr¶gt. 1. Relevante productmarkten (9) De concentratie heeft gevolgen voor de sector van de grafische film en voor die van offsetplaten. Grafische film en offsetplaten worden gebruikt voor de reproductie van tekst en afbeeldingen op papier of ander materiaal. Deze producten behoren tot de bredere drukker¶- en uitgever¶sector en meer bepaald tot het onderdeel „druk en drukvoor- bereiding” („pressroom and pre-pressroom”). (10) Grafische film en offsetplaten worden in verschil- lende stadia van het drukproc(cid:130)d(cid:130) gebruikt. Grafi- sche producten worden gebruikt om tekst en afbeeldingen om te zetten in beelden op film, die vervolgens op een drukplaat (offsetplaat) worden overgedragen. Hoewel er andere technieken voor de reproductie van tekst en afbeeldingen bestaan, zoals inkjetdruk, wordt aangenomen dat offsetdruk drukwerk van betere kwaliteit oplevert, en wordt deze techniek voor grotere oplagen gebruikt. In elk geval hebben noch de aanmeldende part¶, noch de concurrenten en afnemers die de Commissie t¶dens haar onderzoek heeft ondervraagd, aange- voerd dat andere druktechnieken tot de relevante productmarkt moeten worden gerekend. (11) In de sector druk en drukvoorbereiding worden grafische film en offsetplaten hetz¶ rechtstreeks aan de eindafnemers, hetz¶ aan handelaren verkocht. De eindafnemers z¶n bedr¶ven in de drukker¶- en uitgever¶sector, zoals krantendrukke- r¶en, commerci(cid:137)le drukker¶en en drukker¶en van verpakkingsmateriaal. Wat de handelaren betreft, wordt ook van grossiers, distributeurs of detaillisten gesproken. De aanmeldende part¶ is van oordeel dat de handelaren, ook al verschillen z¶ in grootte (1) In deze gepubliceerde versie van de onderhavige beschikking z¶n sommige gegevens weggelaten of vervangen door een benaderend c¶fer op grond van artikel 17, lid 2, van Veror- dening (EEG) nr. 4064/89 betreffende de niet-openbaarmaking van zakengeheimen, hetgeen wordt aangeduid door middel van vierkante haken. L 211/24 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen 29. 7. 98 een aanmeldende en bieden z¶ een kleiner of groter assortiment van producten en/of diensten aan, ten behoeve van de beoordeling uit het oogpunt van de mededinging groep moeten worden als homogene part¶ de beschouwd. Volgens vervullen z¶ in wezen allen dezelfde functie, namel¶k wederverkoop, en gelden voor hen in wezen dezelfde voorwaarden, z¶ het dat (b¶voor- beeld) grotere distributeurs die ook een zekere service na verkoop leveren, misschien gunstiger (pr¶s)voorwaarden kunnen verkr¶gen dan kleinere detaillisten. Uit het onderzoek van de Commissie is gebleken dat deze opvatting van de aanmeldende part¶ aanvaardbaar term „handelaren” worden gebruikt voor alle marktdeel- nemers die wederverkoopfuncties vervullen. is. Hierna zal de (12) Voorts is uit het onderzoek van de Commissie gebleken dat voor handelaren enerz¶ds en eindaf- nemers anderz¶ds gel¶ke voorwaarden gelden; zo er al sprake is van verschillen, berusten deze over- wegend op objectieve criteria (zoals kwantumkor- tingen of kortingen in verband met extra diensten die handelaren verlenen). Bovendien gebeurt in bepaalde gebieden van de EER de verkoop door handelaren op basis van territoriale exclusiviteit, zodat in elk van die gebieden concurrentie tussen de producent en de handelaar uitgesloten is. Wat betreft de gebieden waar een afnemer in theorie de keuze heeft of h¶ rechtstreeks b¶ de producent dan wel b¶ een handelaar koopt, bl¶kt voorts uit de door Agfa en DuPont verstrekte gegevens dat bepaalde categorie(cid:137)n van afnemers, zoals grote krantendrukker¶en, rechtstreeks door de producent worden bevoorraad en dat de concurrentie tussen de rechtstreekse verkoop door de producent en de is, verkoop door handelaren slechts marginaal omdat de verkoopvoorwaarden in de twee gevallen nauwel¶ks verschillen. Er is b¶gevolg geen reden om ervan uit te gaan dat er op het niveau van de distributie een onderscheiden markt bestaat. Deze conclusie in aanmerking genomen, wordt de term „afnemers” als voor zowel voor eindafnemers handelaren gebruikt. (13) De aanmeldende part¶ onderscheidt v¶f relevante productmarkten in de sector van de grafische film en vier relevante productmarkten in de sector van de offsetplaten. Z¶ baseert dit onderscheid op de technische kenmerken van het basismateriaal, de productietechniek (conventioneel of digitaal) en de verschillende toepassingen van de diverse typen van film en plaat. Volgens de part¶en, die toegeven dat bepaalde producten uit het oogpunt van de afnemer in het algemeen voor dezelfde doeleinden bruikbaar z¶n, is het echter een veel belangr¶ker factor dat die producten desondanks specifieke eigenschappen bezitten en „systeemgebonden” z¶n, in die zin dat voor het ontwikkelen van een bepaald type van film of plaat dure, aangepaste apparatuur nodig is. Nagenoeg alle concurrenten en afnemers die de vragen van de Commissie hebben beantwoord, z¶n het ermee eens dat de in de overwegingen 14 en volgende beschreven producten niet onderling verwisselbaar z¶n en tot onderscheiden productmarkten behoren. (14) Volgens de aanmeldende part¶ kunnen dus de volgende negen productmarkten worden onder- scheiden: Grafische film: (cid:190) camerafilm, (cid:190) contactfilm, (cid:190) blauwelaserrecorderfilm, (cid:190) rodelaserrecorderfilm, (cid:190) infrarodelaserrecorderfilm. Offsetplaten: (cid:190) positieve platen, (cid:190) negatieve platen, (cid:190) platen voor de platen)-techniek, „Computer-to-Plate” (CtP- (cid:190) elektrostatische platen. Wanneer grafische film en offsetplaten in meer algemene zin worden bedoeld, wordt in deze beschikking ook de term „hulpstoffen” gebruikt. Markten voor grafische film (15) Camerafilm en contactfilm worden gebruikt b¶ traditionele, analoge proc(cid:130)d(cid:130)s, waarb¶ afbeeldingen of tekst worden overgedragen op film. B¶ camera- film ontstaat door (fotografische) belichting een beeld op de film, een zogeheten halftoonweergave van het oorspronkel¶ke beeld. Contactfilm kan worden gebruikt om halftoonbeelden te bewerken, b¶voorbeeld voor kleurcorrectie of montage van eerder op camerafilm opgenomen beelden. Het beeld op de contactfilm ontstaat door rechtstreeks contact met het oorspronkel¶ke negatief in een zogeheten contactraam. De aanmeldende part¶ heeft aangevoerd dat, omdat contactfilm andere apparatuur vereist en andere (downstream-)toepas- singen heeft dan camerafilm en slechts in beperkte mate met camerafilm substitueerbaar is, er onder- scheiden productmarkten bestaan, hetgeen zowel de concurrenten als de afnemers hebben bevestigd. (16) Recorderfilm wordt gebruikt b¶ zogeheten digitale proc(cid:130)d(cid:130)s, waarb¶ de belichting met een laser geschiedt. B¶ deze digitale proc(cid:130)d(cid:130)s worden de beelden met de computer bewerkt. Omdat andere technieken worden toegepast en andere apparatuur wordt gebruikt dan b¶ de hierboven beschreven analoge proc(cid:130)d(cid:130)s, moet recorderfilm in het alge- meen van camera- en contactfilm worden onder- scheiden. Er bestaan drie typen van recorderfilm: voor blauwe, rode en infrarode lasers. De drie laser- technieken z¶n achtereenvolgens als het resultaat van technologische verbeteringen ontstaan; z¶ z¶n geschikt toepassingen van uiteenlopende kwaliteit en beantwoorden dus ook aan uiteenlo- pende behoeften van de afnemers. Elke eindaf- voor 29. 7. 98 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen L 211/25 nemer heeft het type van laserrecorderfilm nodig dat b¶ de apparatuur past, meer bepaald b¶ het type van laser, dat h¶ gebruikt. Zo is blauwe laser- film ongeschikt voor rodelaserapparatuur. Om deze rode- en infrarode- redenen worden blauwe-, recorderfilm uit het oogpunt van de eindafnemers niet als onderling verwisselbaar beschouwd en behoren z¶ tot onderscheiden productmarkten. Het onderzoek van de Commissie heeft het standpunt van Agfa dienaangaande bevestigd. (17) Op grond van het bovenstaande is de Commissie het met de aanmeldende part¶ eens dat ten behoeve van de onderhavige procedure in de sector van de grafische film de hierboven beschreven v¶f productmarkten kunnen worden onderscheiden. Markten voor offsetplaten (18) De Commissie heeft overwogen of z¶ de stelling van de aanmeldende part¶ kan aanvaarden dat hier vier productmarkten en dat met name een onder- scheid tussen positieve en negatieve drukplaten moeten worden gemaakt. Z¶ heeft zowel factoren aan de vraag- als aan de aanbodz¶de in haar beoor- deling laten meespelen. (23) van de (eindafnemers (19) Wat de vraagz¶de betreft, heeft de overgrote meer- derheid en afnemers handelaren) verklaard het eens te z¶n met de stel- ling dat er onderscheiden productmarkten voor positieve en negatieve platen (en voor CtP- en elek- trostatische platen) bestaan. Positieve platen z¶n voorzien van een hooggevoelige emulsielaag, ontvangen het beeld van een oorspronkel¶k film- positief en worden ontwikkeld met zogeheten posi- tieve ontwikkelaar. Positieve platen worden in het algemeen gebruikt voor (kleuren)druk van hoge kwaliteit. B¶ negatieve platen verschilt de lichtge- voeligheid van de emulsielaag en worden filmnega- tieven en negatieve ontwikkelaar gebruikt. Nega- tieve platen worden voor andere toepassingen gebruikt dan positieve platen, namel¶k vooral voor het drukken van kranten, waarb¶ snelheid en betrouwbaarheid belangr¶ker z¶n dan de afdruk- kwaliteit. De twee typen platen beantwoorden b¶ gevolg aan uiteenlopende behoeften van de afne- mers. (20) Bovendien heeft Agfa verklaard dat, zodra een afnemer voor een bepaald type van plaat heeft gekozen, h¶ normaal nooit van positieve op nega- tieve platen zal overschakelen of omgekeerd, omdat z¶n gehele productieproces aan het gebruik van hetz¶ positieve, hetz¶ negatieve platen is aangepast; dit geldt zowel voor de apparatuur die nodig is voor het ontwikkelen van de platen, als voor de te gebruiken film en chemicali(cid:137)n. Hoewel geen nauwkeurige voorhanden z¶n, mag worden aangenomen dat de omschakelingskosten aanzienl¶k zouden z¶n; alleen al de noodzakel¶ke aanschaf van andere filmontwikkelapparatuur kost rond 10 000 ECU per ontwikkelmachine. gegevens (21) Op grond van het bovenstaande kan worden gecon- cludeerd dat positieve en negatieve drukplaten uit afnemersoogpunt onderscheiden productmarkten vormen. (22) Wat CtP- en elektrostatische platen betreft, is voorts het volgende van belang: De „direct-to- plate”-techniek verschilt van de andere technieken hierin dat geen film meer wordt gebruikt maar het beeld wordt onmiddell¶k op de drukplaat overge- dragen. Wanneer het oorspronkel¶ke beeld uit digitale informatie wordt afgeleid en met een laser wordt overgedragen, is er sprake van „Computer-to- Plate” (CtP)-techniek. De CtP-techniek vereist speciale apparatuur (digitale belichtingsmachines) en een speciaal type van drukplaat, verschillend van de klassieke positieve en negatieve drukplaten. Om deze redenen moet worden aangenomen dat CtP- platen een afzonderl¶ke productmarkt vormen, onderscheiden van die voor positieve en negatieve drukplaten. Dit is ook de opvatting van de aanmel- dende part¶ en van nagenoeg alle concurrenten en afnemers. systemen: fotopolymeer, Er bestaan b¶ de CtP-techniek in beginsel v¶f verschillende zilver, hybride (mengsel van fotopolymeer en zilver), ther- misch on-press en thermisch off-press. Deze algemeen aan systemen beantwoorden in het dezelfde behoeften van de afnemers: het voordeel van de CtP-techniek voor de afnemer is dat voor het maken van offsetplaten geen film meer wordt gebruikt. Omdat de CtP-techniek nog betrekkel¶k nieuw is en zowel de afnemers als de producenten ervan uitgaan dat de verschillende CtP-systemen rechtstreeks met elkaar concurreren, en omdat in het huidige stadium van ontwikkeling van de markt niet te voorzien valt of een of meer van die systemen een trendsetter zullen worden, worden ten behoeve van de onderhavige procedure alle CtP-platen geacht tot (cid:130)(cid:130)n relevante productmarkt te behoren. Ook de concurrenten en afnemers z¶n deze mening toegedaan. (24) Een andere „direct-to-plate”-techniek is gebaseerd op toepassing van de elektrofotografie; hierb¶ worden elektrostatische platen gebruikt. Het betreft hier een ander contactloos proc(cid:130)d(cid:130), dat echter als inferieur aan de nieuwere CtP-techniek wordt beschouwd. Aangezien DuPont niet op de markt voor elektrostatische platen aanwezig is, heeft de concentratie voor deze markt geen gevolgen. (25) Wat de aanbodz¶de betreft, werd een aantal factoren in aanmerking genomen. De grote meer- derheid van de leveranciers heeft ten overstaan van de Commissie verklaard het eens te z¶n met de bewering dat er onderscheiden productmarkten voor positieve en negatieve platen (en voor CtP- en elektrostatische platen) bestaan. Hoewel sommige producenten op dezelfde productiel¶nen verschil- lende typen van platen kunnen produceren, z¶n de omschakelingsmogel¶kheden voor de producenten in de prakt¶k beperkt, en wel om de hierna uiteen- gezette redenen. L 211/26 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen 29. 7. 98 (26) (27) (28) (29) Ten eerste is uit het onderzoek gebleken dat slechts enkele producenten alle typen van platen produ- ceren. Volgens de beschikbare gegevens betreffende 1996 produceerden in de EER slechts drie produ- centen (Agfa, DuPont en Polychrome) CtP-platen, terw¶l twee producenten (Agfa en Polychrome) elektrostatische platen produceerden. Ten tweede z¶n niet alle bestaande productiel¶nen voor het afwisselend produceren van negatieve en positieve platen geschikt. Zo kan DuPont slechts op [. ] van haar [. ] productiel¶nen afwisselend negatieve en positieve platen produceren. B¶ Agfa kunnen op [. ] van de [. ] productiel¶nen niet alle typen van platen worden geproduceerd. Ten derde vereist, voorzover productiel¶nen voor het afwisselend produceren van positieve en nega- tieve (en andere) platen geschikt z¶n, elke omscha- keling een stopzetting van de productie, omdat in elk geval het chemische mengsel voor de emulsie- laag moet worden aangepast en de machines opnieuw moeten worden afgesteld. Agfa en DuPont hebben verklaard dat dit technisch niet b¶zonder gecompliceerd is, maar z¶ hebben wat de kosten ervan betreft, geen gegevens verstrekt. Volgens (cid:130)(cid:130)n producent echter zou een dergel¶ke omschakeling, hoewel technisch niet b¶zonder gecompliceerd, tussen 350 000 en 800 000 ECU kosten. Ten vierde zou een producent die zou willen omschakelen en hetz¶ meer negatieve hetz¶ meer positieve platen zou willen gaan produceren en verkopen, behalve met de rechtstreekse omschake- lingskosten met nog andere kosten worden gecon- fronteerd; h¶ zou immers een (nieuwe) client(cid:138)le moeten opbouwen en daartoe een eigen verkoopnet moeten opzetten of z¶n bestaand verkoopnet moeten uitbreiden, omdat positieve en negatieve platen over het algemeen aan verschillende soorten afnemers worden verkocht en negatieve platen overwegend rechtstreeks door de producenten en in mindere mate langs (bestaande) distributienetten worden verkocht. E(cid:130)n concurrent heeft verklaard dat h¶ zich vanwege de b¶komende distributie- kosten op de markt voor negatieve platen vooral op de markt voor positieve platen toelegt, waar h¶ van de kan maken. Voorts verhoogt ook het bestaan van zoge- heten „package deals” met eindafnemers (zie onder V. 3. A, overwegingen 45 tot en met 77) de kosten voor het opbouwen van een client(cid:138)le. distributiekanalen gebruik bestaande (30) B¶ bovenstaande factoren komt nog dat, aangezien volgens de aanmeldende part¶ de productiekosten b¶ de verschillende typen van platen ongeveer gel¶k z¶n, in geval van rechtstreekse substitueer- baarheid op een markt, zoals de betrokken markt, normaal onder concurrentiedruk een convergentie van de gemiddelde verkooppr¶zen en marges b¶ de verschillende typen van platen zou optreden. De pr¶zen en marges vertonen echter duidel¶ke verschillen: in 1996 bedroeg op de EER-markt de gemiddelde pr¶s van negatieve platen 6,54 ECU en die van positieve platen 6,07 ECU, hetgeen neer- komt op een verschil van 7,2 %; CtP-platen kostten gemiddeld 9,61 ECU (een verschil van 31,9 %) en elektrostatische platen 9,14 ECU (een verschil van 28,4 %). Wat de marges betreft, bestond er b¶ Agfa een verschil van [. ] % en b¶ DuPont een verschil van wel [. ] % tussen posi- tieve en negatieve platen. Bovendien verschillen ook de marktaandelen aanzienl¶k. Zo bedroeg in 1996 op de markt voor positieve platen het markt- aandeel van Agfa [<20] %, dat van Horsell-Anitec [<17] % en dat van Lastra [<13] %; op de markt voor negatieve platen bedroegen hun marktaandelen respectie- vel¶k [<30] %, [<7] % en [<5] %. [<15] %, dat van DuPont [<30] %, (31) Alle hierboven beschreven kenmerken in aanmer- king genomen, is de Commissie van oordeel dat uit de argumenten betreffende het ontbreken van substitueerbaarheid aan de vraagz¶de volgt, en door het ontbreken van rechtstreekse substitueerbaar- heid aan de aanbodz¶de wordt bevestigd, dat er voor offsetplaten vier onderscheiden product- markten bestaan, namel¶k voor positieve, voor negatieve, voor CtP- en voor elektrostatische platen. (32) Markten voor apparatuur, chemicali(cid:137)n en diensten Volgens de aanmeldende part¶ moet de levering van apparatuur, chemicali(cid:137)n en diensten gewoon als, „accessoir” ten opzichte van de markten voor hulpstoffen (grafische film en offsetplaten) worden beschouwd. De aanmeldende part¶ stelt niet dat het hier onderscheiden productmarkten betreft. Volgens de van een aantal concurrenten en afne- mers ontvangen informatie zou het echter kunnen dat er onderscheiden markten voor apparatuur, voor chemicali(cid:137)n en voor diensten bestaan, en zou binnen deze markten een verdere onderverdeling denkbaar z¶n. (33) De apparatuur bestaat onder meer uit beeldvor- mingsapparatuur, zoals camera’s voor het vast- leggen van afbeeldingen en/of tekst, en (digitale) apparatuur voor het overdragen van afbeeldingen of is ook speciale apparatuur tekst op film. Er verkr¶gbaar voor het ontwikkelen van de druk- platen, zodat deze op de machines in de drukker¶ kunnen worden gebruikt. Zowel DuPont als Agfa leveren dergel¶ke apparatuur, die deels door ondernemingen henzelf, („original equipment manufacturers” of „OEM”’s) voor hen wordt geproduceerd. Dat de producenten van film en platen ook in staat z¶n apparatuur te leveren, betekent dat de afnemers volgens het „one- stop shopping”-beginsel kunnen worden bevoor- raad. Naast de producenten van film en platen die ook apparatuur aanbieden, bestaan er onafhanke- l¶ke, gespecialiseerde apparatuurproducenten. andere deels door (34) Gezien het verband tussen bepaalde typen appara- tuur en de daarb¶ verbruikte producten (films en platen), is het denkbaar dat de markten voor de 29. 7. 98 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen L 211/27 apparatuur die voor de verschillende typen film en plaat wordt gebruikt (b¶voorbeeld belichtingsma- chines voor rodelaserfilm en ontwikkelmachines voor drukplaten), enger moeten worden afgebakend dan de aanmeldende part¶ voorstelt. Het punt van de afbakening van een of meer productmarkten voor apparatuur kan echter worden opengelaten, omdat zelfs b¶ deze mogel¶ke engere marktafbake- ning geen bezwaren uit het oogpunt van de concur- rentie zouden r¶zen. (35) De chemicali(cid:137)n bestaan hoofdzakel¶k uit ontwik- kelaars en fixeermiddelen. Chemicali(cid:137)n worden zowel geleverd door Agfa en DuPont als door andere producenten van grafische film en offset- platen en door andere leveranciers. Evenals de apparatuur worden de chemicali(cid:137)n vaak b¶ dezelfde leverancier gekocht die ook de hulpstoffen (films en platen) levert. Vanwege de specifieke toepassingen ervan naar gelang van het type film of plaat is het ook b¶ chemicali(cid:137)n denkbaar dat de markt enger moet worden afgebakend. Het punt van de afbakening van een of meer productmarkten kan echter worden opengelaten, omdat zelfs b¶ deze mogel¶ke engere marktafbakening geen bezwaren uit het oogpunt van de concurrentie zouden r¶zen. (36) B¶ de diensten gaat met name om dienst na verkoop en meer bepaald om het onderhoud van de apparatuur. Hoewel een groot aantal onderne- mingen dit onderhoud kan uitvoeren, z¶n het vaak de leveranciers van de apparatuur zelf die ervoor zorgen, zodat deze dienstverlening kan worden geacht rechtstreeks met de verkoop van de appara- tuur te z¶n verbonden. Er bestaan echter onderne- mingen die los van de verkoop van apparatuur diensten aanbieden, zodat hier sprake zou kunnen z¶n van een onderscheiden markt, zelfs wat het onderhoud van bepaalde typen of bepaalde merken van apparatuur betreft. Het punt van de afbakening van de markt voor diensten op het gebied van het onderhoud van apparatuur kan evenwel worden opengelaten, omdat zelfs b¶ een dergel¶ke marktaf- bakening geen bezwaren uit het oogpunt van de concurrentie zouden r¶zen. 2. Relevante geografische markten Markten voor grafische film en offsetplaten (37) Volgens de aanmeldende part¶ vallen de relevante geografische markten voor grafische film en offset- platen samen met de EER. (38) De Commissie heeft t¶dens haar onderzoek nage- gaan of de relevante geografische markt enger (nationaal) of ruimer zou kunnen z¶n. (39) Wat de mogel¶ke afbakening van engere geografi- sche markten betreft, is uit het onderzoek gebleken dat er op elk van de betrokken productmarkten aanzienl¶ke handelsstromen tussen de lidstaten bestaan. Er is in de EER een beperkt aantal produc- tielocaties, waar de handelaren uit de onder- scheiden lidstaten rechtstreeks aankopen. Er z¶n geen wettel¶ke of technische invoerbelemme- ringen. Bovendien vertoont de pr¶sontwikkeling in de onderscheiden lidstaten, bezien over de voorb¶e drie jaar, in de gehele EER grotendeels dezelfde tendens. (40) Wat de mogel¶ke afbakening van ruimere geografi- sche markten betreft, worden leveranciers die niet vanuit de EER verkopen, door de afnemers over het algemeen niet als een andere bevoorradingsbron beschouwd. De nab¶heid tot de afnemer en de noodzaak om snel aan de vraag te voldoen, worden als belangr¶kste redenen opgegeven. Bovendien is uit een analyse van de marktpr¶sontwikkeling in verscheidene gebieden van de wereld over de periode 1992-1996 gebleken dat er zich in de EER een gestage pr¶sdaling heeft voorgedaan, terw¶l b¶voorbeeld in de Verenigde Staten de pr¶zen in 1996 hoger waren dan in 1992. (41) Om deze redenen is de Commissie het eens met de door de aanmeldende par¶ voorgestelde afbakening van de geografische markt. Bovendien hebben nagenoeg alle door de Commissie ondervraagde afnemers en concurrenten bevestigd dat de geogra- fische markt hier de EER is. Markten voor apparatuur, chemicali(cid:137)n en diensten (42) Het punt van de afbakening van de geografische markt voor apparatuur, chemicali(cid:137)n en diensten kan worden opengelaten, omdat b¶ geen enkele van de alternatieve, engere marktafbakeningen die in overweging z¶n genomen (b¶voorbeeld een nati- onale markt voor diensten en een EER-markt voor apparatuur en chemicali(cid:137)n), bezwaren uit het oogpunt van de concurrentie zouden r¶zen. 3. Beoordeling (43) Geconcludeerd wordt dat door de aangemelde concentratie een machtspositie van Agfa op de markten voor negatieve drukplaten in de EER in het leven zal worden geroepen. Wat de markten voor grafische film en die voor positieve offset- platen en CtP-platen betreft, wordt aangenomen dat de operatie niet tot het in het leven roepen of versterken van een machtspositie leidt. Algemeen (44) Volgens part¶en en nagenoeg alle leveranciers z¶n de opgegeven marktomvang en marktaandelen betrouwbaarder wanneer z¶ in plaats van op basis van de geschatte waarde op basis van het volume (in m2) worden berekend. Op grond van het onder- zoek van de Commissie kan worden geconcludeerd dat er over het algemeen geen dermate belangr¶ke pr¶sverschillen tussen de concurrenten bestaan dat het volume een minder betrouwbare berekenings- grondslag zou z¶n dan de waarde. L 211/28 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen 29. 7. 98 A. Gevolgen van de concentratie op de markt Positie van de nieuwe onderneming voor negatieve drukplaten Marktomvang (45) Op basis van de zowel door Agfa en DuPont als door hun belangr¶kste concurrenten verstrekte c¶fers schat de Commissie dat de totale omzet van negatieve platen in de EER in 1996 ongeveer 30,9 miljoen m2 bedroeg. Volgens een prognose van de aanmeldende part¶ zal de markt voor negatieve platen zeker de komende v¶f jaar met 2 tot 3 % per jaar bl¶ven groeien. Marktaandelen (46) Onderstaande tabel geeft de gecumuleerde markt- aandelen van Agfa en DuPont en van hun belang- r¶kste concurrenten in de EER weer. Er z¶ op gewezen dat Kodak en Sun Chemical, de eigenaar van Polychrome, op 1 december 1997 b¶ de Commissie het voornemen hebben aangemeld hun bedr¶fsactiviteiten op het gebied van producten voor de grafische industrie (waaronder offsetplaten) in de nieuw op te richten gemeenschappel¶ke onderneming „Kodak Polychrome Graphics” onder te brengen (1). B¶gevolg wordt in deze beschikking de positie van Kodak en Polychrome gezamenl¶k beschouwd, zowel wat de markt voor negatieve platen als wat de overige markten voor films en platen betreft. Negatieve Platen Volume 1994 1995 1996 Agfa [:30] % [:30] % [:30] % Dupont [:35] % [:35] % [:30] % Agfa+Dupont [:60] % [:60] % [:55] % Kodak/Polychrome :19 % :20 % :23 % Fuji Horsell Lastra Overige :8 % :10 % :10 % :7 % :7 % :7 % :5 % :5 % :5 % (47) Het gecumuleerde marktaandeel van Agfa en DuPont bedroeg in 1996 [<55] %. Tussen 1994 en 1996 slaagde Agfa erin haar marktaandeel lichtjes te doen st¶gen, terw¶l dat van DuPont van [<35] % tot [<30] % daalde; de sterkste daling deed zich voor in 1996. Ondanks de daling van hun gecom- bineerd marktaandeel zal de nieuwe onderneming (naar marktaandeel) 2,5 keer zo groot z¶n als haar naaste concurrent (Kodak/Polychrome); de overige concurrenten hebben marktaandelen van minder dan 10 %. (48) Agfa heeft verklaard dat na de operatie de geza- menl¶ke marktaandelen van Agfa en DuPont ten gevolge van de tenuitvoerlegging van de transactie met verschillende procentpunten zullen dalen, omdat afnemers die voorheen zowel b¶ Agfa als b¶ DuPont kochten (met name krantendrukker¶en), de beslissing zullen nemen om b¶ een andere leverancier te gaan kopen, om niet van (cid:130)(cid:130)n leveran- cier afhankel¶k te z¶n. Agfa heeft aangetoond dat de omzet die door dergel¶ke beslissingen zou kunnen worden geraakt, ongeveer [<5] % van het gecombineerde marktaandeel van Agfa en DuPont bedraagt. Agfa heeft de Commissie echter in kennis gesteld van haar voornemen de door DuPont geproduceerde typen van platen langs de bestaande verkoopkanalen van DuPont te bl¶ven verkopen, zodat de platen van DuPont een alternatief voor de hier bedoelde zullen bl¶ven. Bovendien valt te verwachten dat de afnemers op dezelfde w¶ze zullen reageren op andere allianties, met name de onlangs aangekondigde gemeen- schappel¶ke onderneming („joint venture”) van Kodak en Polychrome en de in oktober 1997 door International Paper genomen beslissing om haar dochteronderneming Horsell-Anitec van de hand te doen, zodat Agfa en DuPont waarsch¶nl¶k nieuw marktaandeel zullen verwerven. afnemers finale (49) De gecombineerde capaciteit van Agfa en DuPont in de EER bedraagt [. ] miljoen m2. De bezet- tingsgraad bedroeg [. ] % b¶ Agfa en [. ] % b¶ DuPont, maar was hoger b¶ hun belangr¶kste concurrenten (zie hierna onder „Positie van de concurrenten”). De nieuwe onderneming zal b¶ge- volg over voldoende capaciteit beschikken om op de verwachte st¶ging van de vraag te kunnen inspelen. :6 % :6 % :6 % Positie van de concurrenten Totaal 100 % 100 % 100 % Totaal (· 1 000 m2) 28 950 30 064 30 964 (1) PB C 372 van 9. 12. 1997, blz. 19. (50) De belangr¶kste concurrenten op de markt voor negatieve drukplaten z¶n Kodak/Polychrome, Fuji, Horsell-Anitec en Lastra. De marktaandelen van de meeste van deze concurrenten z¶n in de periode 1994-1996 stabiel gebleven, met uitzondering van die van Kodak/Polychrome en Fuji, die met 4 % respectievel¶k 2 % z¶n gestegen. Opgemerkt z¶ 29. 7. 98 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen L 211/29 dat hier, anders dan op de markten voor grafische film, de samenvoeging van marktaandelen niet van dien aard is dat de nieuwe gemeenschappel¶ke onderneming van Kodak en Polychrome een veel is geworden, aangezien het sterkere concurrent marktaandeel van Kodak in 1996 minder dan 4 % bedroeg. (51) De capaciteit in de EER van de grootste concurrent bedroeg in 1996 minder dan 35 miljoen m2, tegen- over [<80] miljoen m2 voor de nieuwe orderne- ming. De bezettingsgraad lag b¶ de belangr¶kste concurrenten tussen 75 en 95 %. Hieruit bl¶kt dat, evenals de nieuwe onderneming, ook de concur- renten over capaciteit beschikken om op een st¶ging van de vraag in te spelen, maar dat voor Agfa de prikkel verhoudingsgew¶s sterker zou z¶n. Verdw¶ning van DuPont als concurrent (52) DuPont, met een marktaandeel van [<30] % op de EER-markt, bekleedt evenals Agfa een leidende positie ([<30] %) en speelt een belangr¶ke rol op de markt voor negatieve platen. Dit wordt door een groot deel van de handelaren en eindafnemers bevestigd. Van degenen die de vragen van de Commissie hebben beantwoord, heeft 42 % van de handelaren en 31 % van de eindafnemers uitdruk- kel¶k opmerkingen over dit punt gemaakt. Uit hun antwoorden komt naar voren dat z¶ na de concen- tratie, wanneer DuPont als concurrent verdwenen zal z¶n, minder keus zullen hebben en dat het pr¶sverval zal eindigen of dat z¶ pr¶sverhogingen zullen moeten accepteren. (53) Met betrekking tot de daling van het marktaandeel van DuPont moet erop worden gewezen dat de beslissing van DuPont om haar bedr¶fsactiviteiten op het gebied van grafische film en offsetplaten af te stoten van 1994 dateert en dat dit feit algemeen bekend was, zodat de afnemers naar andere leveran- ciers zullen hebben uitgekeken. Volgens DuPont wordt de achteruitgang van haar omzet voorts ook verklaard door het feit dat z¶ in 1996 haar gemid- delde pr¶s van negatieve platen met [. ] % heeft verhoogd, terw¶l de gemiddelde pr¶zen op de markt met [. ] % z¶n gedaald. (54) Sterkte van de afnemers Volgens Agfa worden negatieve platen van Agfa en DuPont voor ongeveer [>50] % rechtstreeks afgezet b¶ de eindafnemers, waarvan de krantendrukke- r¶en veruit de belangr¶kste z¶n. Agfa geeft echter ook toe dat het totale aantal krantendrukker¶en in de EER 1 900 bedraagt, terw¶l er niet minder dan 32 080 eindafnemers z¶n, voornamel¶k boekdruk- ker¶en, commerci(cid:137)le drukker¶en en drukker¶en van verpakkingsmateriaal. Bovendien z¶n er meer dan zevenhonderd handelaren. Er z¶ op gewezen dat voor de eindafnemers de aanschaf van negatieve platen over het algemeen slechts 1 tot 5 % van hun totale productiekosten vertegenwoordigt. Boven- dien maakt de som van de aankopen van de tien grootste eindafnemers van platen van Agfa en DuPont (alle tien krantendrukker¶en) voor Agfa slechts [<20] % en voor DuPont slechts [<20] % van hun omzet van negatieve platen uit. Deze kran- tendrukker¶en houden meestal geen grote hoeveel- heden negatieve platen in voorraad en z¶n dus aangewezen op producenten die een snelle, zekere levering kunnen waarborgen. Bovendien bekleden de eindafnemers, ook de krantendrukker¶en, door- gaans geen erg belangr¶ke positie op hun eigen markten; ware dit wel het geval, dan zouden z¶ in een sterkere verkeren. Gezien de versnippering van de vraagz¶de, kan b¶gevolg niet staande worden gehouden dat de afnemers over een aanzienl¶ke macht beschikken. onderhandelingspositie (55) Bovendien zal het relatieve aankoopvolume van de eindafnemers en handelaren van Agfa/DuPont na de operatie verminderen, omdat de totale omzet van de nieuwe onderneming hoger zal z¶n en de grotere afnemers doorgaans voor Agfa niet dezelfde z¶n als die voor DuPont. (56) Mede gelet op het geringe aandeel van de indivi- duele eindafnemers en handelaren in de omzet van Agfa en DuPont, kan worden geconcludeerd dat de afnemers op het ogenblik bl¶kbaar niet over een aanzienl¶ke macht beschikken, noch waarsch¶nl¶k in de toekomst daarover zullen beschikken. Dit wordt ook bevestigd door de antwoorden van de afnemers op de vragen van de Commissie, waarin 16 % van hen hebben verklaard dat z¶ na de operatie gedwongen zullen z¶n pr¶sverhogingen te accepteren. Potenti(cid:137)le concurrentie (57) In deze zaak werd b¶ de analyse van de potenti(cid:137)le concurrentie in de eerste plaats onderzocht in welke mate er sprake is van potenti(cid:137)le concurrentie van producenten die reeds op de markt aanwezig z¶n en die dan productiecapaciteit zouden kunnen uitbreiden, en in de tweede plaats of het mogel¶k is dat nieuwe concurrenten tot de EER-markt toetreden. Huidige concurrenten (58) Om te beoordelen of de toekomstige concurrentie van de huidige concurrenten op de markt voor offsetplaten een toereikende beperkende invloed op de positie van de nieuwe onderneming zou hebben, werd een analyse van deze concurrenten verricht. a) G e b r u i k v a n d e p r o d u c t i e c a p a c i - t e i t (59) Op het ogenblik z¶n Kodak/Polychrome, Fuji, Lastra en Horsell de belangr¶kste leveranciers op de markten voor drukplaten. Wat Kodak/Poly- L 211/30 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen 29. 7. 98 chrome betreft, beschikt Kodak niet over produc- tiecapaciteit in de EER. B¶ Polychrome bedroeg de bezettingsgraad in 1996 meer dan [. ] %. Poly- chrome behaalt ook een aanzienl¶ke omzet met positieve en met CtP-platen en zal dus ook capaci- teit beschikbaar moeten houden om aan de vraag naar deze producten te kunnen voldoen. Er z¶ op gewezen dat de markt voor CtP-platen snel groeit en dat de marges er hoger z¶n dan op die voor negatieve platen, zodat er een sterkere prikkel zal bestaan om productiecapaciteit voor CtP-platen te gebruiken. Polychrome zal b¶gevolg slechts over beperkte mogel¶kheden beschikken om haar productie van negatieve platen te verhogen. B¶ Fuji, die in 1993 een fabriek in de EER heeft gebouwd, was de bezettingsgraad reeds hoger dan [. ] %. Voorzover de Commissie bekend is, heeft Fuji geen plannen voor de aanleg van nieuwe productiecapaciteit. Fuji verkoopt drie keer meer positieve platen dan negatieve platen en is begonnen met de verkoop van CtP-platen, zodat z¶ haar capaciteit grotendeels zal moeten reserveren voor een verhoging van haar productie van posi- tieve en van CtP-platen. Fuji heeft trouwens ver- klaard dat z¶ noch als producent noch als verkoper groot genoeg is om zich de komende twee tot drie jaar veel verder op de markt voor negatieve platen te begeven. B¶ Horsell, die voornamel¶k (ten belope van meer dan [. ] % van haar omzet) op de markt voor positieve platen verkoopt, bedroeg de bezettingsgraad meer dan [. ] %. Opgemerkt z¶ dat in het laatste kwartaal van 1997 bekend werd dat International Paper, de eigenaar van Horsell, had besloten dit bedr¶f af te stoten; er vallen b¶ge- volg geen belangr¶ke investeringen in een uitbrei- ding van de productie van negatieve platen te verwachten, omdat z¶ hoofdzakel¶k een leverancier van positieve platen gaat. B¶ Lastra, die ook voor- namel¶k (ten belope van meer dan [. ] % van haar totale omzet van platen) op de markt voor positieve platen verkoopt, bedroeg de bezettings- graad meer dan [. ] %. (60) Wat meer bepaald Lastra en Horsell betreft, komt b¶ de hierboven beschreven factoren nog dat z¶, om in staat te z¶n meer capaciteit voor de productie en verkoop van negatieve drukplaten te gebruiken, een nieuwe client(cid:138)le zouden moeten opbouwen, omdat de meeste eindafnemers van negatieve platen krantendrukker¶en z¶n, die over het algemeen rechtstreeks door de producenten worden bevoorraad. Om hun omzet van negatieve platen te verhogen, zouden Lastra en Horsell een verkoopnet moeten opzetten, iets waarvan wordt aangenomen dat het zeer hoge kosten meebrengt. Zo beschikt Lastra niet over eigen verkoopperso- neel, behalve in Itali(cid:137). Overigens heeft zelfs in Itali(cid:137) DuPont, naar z¶ zelf verklaart, slechts twee afnemers aan Lastra verloren, terw¶l DuPont heeft aangevoerd dat z¶ scherpe concurrentie van Lastra ondervindt. (61) Agfa en DuPont beschikken over veel meer onbe- zette capaciteit dan hun concurrenten, en na de transactie zullen op DuPont’s deel van die capaci- teit geen zware afschr¶vingskosten meer drukken. De nieuwe onderneming zal zowel op het gebied van de productie als op het gebied van de verkoop een schaalvoordeel hebben, hetgeen volgens vele concurrenten voor de nieuwe onderneming een kernelement in de sterke positie vormt. Omdat er aan DuPont’s verlies van marktaandeel een einde zal komen en die tendens naar verwachting zal worden omgebogen, zullen de overige gevestigde producenten niet in staat z¶n klanten b¶ DuPont weg te lokken, tenz¶ z¶ een groter schaalvoordeel of een beter productaanbod hebben. Dit is des te onwaarsch¶nl¶ker omdat DuPont en Agfa als de twee sterkste concurrenten op de markt hun productassortiment, dat nu reeds het breedste op de markt is, zullen completeren. Bovendien zal de nieuwe onderneming uit het oogpunt van haar kostenstructuur in de beste positie verkeren om haar productie te verhogen. Tenslotte zullen, gezien de huidige sterke positie van Agfa en DuPont op alle markten voor platen, het distributienet en de client(cid:138)le van de nieuwe onderneming beter ontwik- keld z¶n dan die van om het even welke van haar concurrenten. (62) Uit de hierboven beschreven factoren bl¶kt dat b¶ die concurrenten welke een belangr¶ke plaats op de markt voor negatieve platen innemen, de bezet- tingsgraad hoog is, terw¶l het die concurrenten welke over meer onbezette capaciteit beschikken, aan het distributienet en de client(cid:138)le ontbreekt die voor een verhoging van hun omzet nodig z¶n. Met name omdat de nieuwe onderneming wat haar onbezette capaciteit, haar distributienet, haar clien- t(cid:138)le en haar productassortiment betreft, in een veel sterkere positie zal verkeren dan de overige onder- nemingen, wordt aangenomen dat van de poten- ti(cid:137)le concurrentie onvoldoende druk zal uitgaan om op de marktmacht van die nieuwe onderne- ming een beperkende invloed te hebben. b) T o e g a n g t o t d e a f n e m e r s (63) De meerderheid van de door de Commissie onder- vraagde eindafnemers en handelaren heeft ver- klaard dat het moeil¶k is om voor de aankoop van negatieve platen van leverancier te veranderen. De Commissie is van oordeel dat, hoewel het in theorie mogel¶k is om op een door andere produ- centen geleverde negatieve plaat over te schakelen, dit in de prakt¶k door de hieronder beschreven factoren wordt bemoeil¶kt. (64) Ten eerste is het moeil¶ker om van leverancier te veranderen, wanneer de eindafnemer een „package deal” heeft gesloten. Een typische „package deal” houdt in dat de leverancier gratis of tegen gunstige condities apparatuur levert, op voorwaarde welis- waar dat de afnemer gedurende een bepaalde t¶d (cid:190) doorgaans twee tot drie jaar (cid:190) z¶n hulpstoffen (films en platen) b¶ de leverancier van de appara- tuur betrekt; de pr¶s van de apparatuur wordt in de pr¶s van de hulpstoffen doorberekend. Bl¶kens het 29. 7. 98 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen L 211/31 onderzoek van de Commissie is dit type van over- eenkomst courant in de grafische sector, en concur- renten hebben de Commissie meegedeeld dat meer en meer van die overeenkomsten worden gesloten. (65) Uit c¶fers die de aanmeldende part¶ heeft verstrekt, bl¶kt dat er b¶ Agfa b¶ [<10] % en b¶ DuPont b¶ ongeveer [<30] % van de totale omzet sprake is van „package deals”. Deze c¶fers z¶n hoger b¶ nieuwe in het Verenigd Koninkr¶k b¶voor- contracten; beeld komen dergel¶ke clausules voor in b¶na [>50] % van de nieuwe contracten die DuPont sluit; b¶ haar lopende contracten is dit iets minder dan [<40] %. Agfa heeft in dit verband geen c¶fers verstrekt. (66) De belangr¶kste afnemers van negatieve drukplaten z¶n krantendrukker¶en, boekdrukker¶en, commer- ci(cid:137)le drukker¶en en drukker¶en van verpakkings- materiaal en voorts speciaalzaken. Volgens Agfa en DuPont z¶n de afnemers rechtens niet verplicht b¶ de producent die de apparatuur levert en voor de financiering ervan zorgt, hulpstoffen te bl¶ven kopen. Een afnemer zou te allen t¶de kunnen beslissen het saldo van de schuld voor de appara- tuur terug te betalen en b¶ een andere leverancier hulpstoffen te kopen. De Commissie is echter van oordeel, en het onderzoek heeft dit bevestigd, dat het voor eindafnemers met beperkte financi(cid:137)le middelen moeil¶k is het saldo van de schuld terug te betalen. De eindafnemer zal waarsch¶nl¶k wachten tot de „package deal” is afgelopen, alvorens zich tot een andere, gel¶kwaardige leverancier van apparatuur en hulpstoffen te wenden, en dan nog zal h¶ niet gauw geneigd z¶n om van leverancier te veranderen, zeker wanneer een concurrent niet dezelfde „package deal” kan aanbieden omdat z¶n productassortiment kleiner is. In dit verband bl¶kt uit c¶fers die de aanmeldende part¶ heeft verstrekt, dat minder dan [. ] % van de eindafnemers die een contract van dit type hebben gesloten, beslissen om van leverancier te veranderen voordat het contract is afgelopen, en dat slechts [. ] % van de eindafnemers na het aflopen van het contract van leverancier veranderen. Het bestaan van dergel¶ke contracten maakt het b¶gevolg voor de concur- renten moeil¶ker de positie van Agfa/DuPont aan te vechten. (67) Een ander element dat b¶ het beoordelen van de mogel¶kheid om van leverancier te veranderen in aanmerking moet worden genomen, is dat er exclu- leveranciers van apparatuur sieve afspraken met bestaan; dit is belangr¶k voor de vraag in hoeverre de nieuwe entiteit en haar concurrenten in staat z¶n package deals te sluiten. Voorts z¶ erop gewezen dat Agfa en DuPont ook apparatuur voor het belichten en ontwikkelen van platen verkopen. Deze apparatuur wordt ofwel in het eigen bedr¶f geproduceerd (zoals b¶ DuPont), ofwel (cid:190) vaak op OEM-basis (cid:190) b¶ onafhankel¶ke producenten van apparatuur gekocht. Bovendien heeft Agfa in de contracten met twee van de onafhankel¶ke produ- centen die haar apparatuur leveren, exclusiviteits- clausules opgenomen op grond waarvan het deze (68) (69) apparatuur producenten verboden is aan concurrenten van Agfa apparatuur te verkopen, wanneer die appara- tuur volgens de specificaties van Agfa is vervaar- digd. Doordat Agfa na de transactie in staat zal z¶n „package deals” aan te bieden waarb¶ z¶ in het eigen bedr¶f geproduceerde levert, terw¶l sommige van haar concurrenten (zoals Kodak/Polychrome, Lastra en Konica) daar niet toe in staat z¶n, zal Agfa in een sterkere positie verkeren om dergel¶ke „package deals” te sluiten. De mogel¶kheid om rechtstreeks apparatuur te leveren en de relatie van Agfa/DuPont met produ- centen van apparatuur maken het b¶gevolg nog moeil¶ker voor de concurrenten die de positie van Agfa/DuPont zouden willen ondergraven door gel¶kaardige „package deals” aan te bieden. voor althans [. ] handelaren van Agfa Ten tweede wordt, een aantal handelaren, de mogel¶kheid om van leverancier te veranderen ook beperkt doordat z¶ aan exclusieve distributieregelingen gebonden z¶n en dus uitslui- tend producten van Agfa of van DuPont mogen voeren. Volgens Agfa is dit van weinig betekenis, omdat van de in totaal 700 handelaren in de EER slechts en [. ] handelaren van DuPont aan dergel¶ke regelingen gebonden z¶n. Het gaat echter vaak om belangr¶ke handelaren met een groot verkoopgebied, dat soms een gehele lidstaat bestr¶kt, en z¶ vertegenwoor- digen dan ook een aanzienl¶k gedeelte van de omzet van Agfa en DuPont. Agfa heeft verklaard dat b¶ haar [<60] % en b¶ DuPont [<10] % van de verkoop van offsetplaten aan handelaren in de EER op basis van exclusiviteit gebeurt. Agfa en DuPont hebben geen c¶fers verstrekt die specifiek op nega- tieve platen betrekking hebben. Aangenomen wordt dat deze bestaande exclusiviteitsregelingen het voor de concurrenten nog moeil¶ker maken de positie van Agfa/DuPont aan te tasten. voor hun productieproces Ten derde zou, zoals sommige eindafnemers naar voren hebben gebracht, een verandering van leve- rancier ingr¶pende gevolgen hebben. Volgens Agfa kan het over- stappen naar een andere leverancier van negatieve platen in enkele uren z¶n beslag kr¶gen door de bestaande apparatuur opnieuw af te stellen. Afne- mers hebben echter verklaard dat z¶ in werkel¶k- heid (cid:130)(cid:130)n tot drie maanden nodig zouden hebben om evaluatietests met opnieuw afgeregelde appara- tuur of met nieuwe apparatuur uit te voeren, alvorens z¶ eraan zouden kunnen denken om van leverancier te veranderen, omdat z¶ er zeker van zouden moeten z¶n dat z¶ met andere platen en misschien andere apparatuur een eindresultaat van dezelfde kwaliteit verkr¶gen, en omdat z¶ in geval van verandering ook op andere onderdelen hun drukproc(cid:130)d(cid:130) zouden moeten aanpassen (onder meer w¶ziging van de substraten, de inktsoorten, de temperatuur). Een factor die in dit verband als belangr¶k wordt beschouwd, betreft de exclusivi- teitsbedingen die Agfa met sommige leveranciers van apparatuur is overeengekomen, zoals in over- weging 68 uiteengezet, en ten gevolge waarvan de L 211/32 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen 29. 7. 98 apparatuur van Agfa vooraf overeenkomstig de specificaties van de negatieve platen van Agfa wordt afgesteld, hetgeen het voor de eindafnemers moeil¶ker maakt te overwegen platen van een andere producent te gaan gebruiken. Bovendien kopen vele eindafnemers hun negatieve platen van handelaren met wie z¶ reeds lang in relatie staan. Zowel Agfa als DuPont z¶n exclusiviteitsbedingen overeengekomen met die handelaren, die b¶gevolg geen negatieve platen van andere leveranciers aan de eindafnemers kunnen aanbieden. aantal een van (70) Met betrekking tot de overstapmogel¶kheid voor de eindafnemers heeft Agfa voorts aangevoerd dat sommige afnemers, zoals grotere krantendrukke- r¶en, b¶ de aankoop van platen een „dual sour- cing”-beleid voeren, hetgeen zou bevestigen dat het niet moeil¶k is om van leverancier te veranderen. De Commissie acht dit argument echter niet over- tuigend. Het bl¶kt immers dat slechts een beperkt aantal eindgebruikers (vooral krantendrukker¶en) een dergel¶k beleid voert en dat dit op de markt voor negatieve platen geen algemeen fenomeen is. Volgens door Agfa verstrekte c¶fers vertegenwoor- digen [. ] afnemers die tegel¶k b¶ Agfa en b¶ DuPont kopen, [<5] % van de totale markt voor platen in de EER. Dat sommige grotere afnemers een tweede leverancier aanhouden, vindt hierin z¶n verklaring dat hun productie moet doorgaan wanneer hun eerste leverancier niet aan hun vraag kan voldoen. Dit neemt echter niet weg dat z¶, indien z¶ van leverancier zouden willen veran- deren, op de hierboven beschreven moeil¶kheden zouden stuiten. (71) Samenvattend is de Commissie van oordeel dat niet alleen het verstorend effect van een verandering van leverancier voor de eindafnemers, maar ook de prakt¶k van binding van de verkoop van verbruiks- producten aan de verkoop van apparatuur en de exclusiviteitsovereenkomsten met handelaren factoren z¶n waardoor de mogel¶kheden voor de huidige concurrenten om de positie van de nieuwe onderneming te ondergraven, worden beperkt. Wat de „package deals” betreft, zouden die concurrenten in staat moeten z¶n de ge(cid:139)nstalleerde apparatuur te financieren en de aangegane (financi(cid:137)le) verplich- tingen over te nemen en/of de eindafnemer een gel¶kaardige „package deal” aan te bieden. Uit de relatieve stabiliteit van de marktaandelen bl¶kt dat onder de huidige omstandigheden zelfs gevestigde concurrenten met voldoende marktervaring daartoe niet in staat zullen z¶n. Nieuwe concurrenten (72) Volgens de aanmeldende part¶ moet een potenti(cid:137)le nieuwkomer, om tot de betrokken productmarkten toe te treden, belangr¶ke sommen in productiefaci- liteiten voor evenwel werden geen nauwkeurige c¶fers verstrekt over de kosten voor het opzetten van een productiel¶n voor negatieve platen. Voorts is een hoge mate van productie-knowhow vereist; volgens de aanmelding offsetplaten investeren; berust de productie echter niet hoofdzakel¶k op technologie die door octrooien wordt beschermd. De concurrenten z¶n het ermee eens dat dit het geval is b¶ een „r¶pe” technologie zoals die van negatieve platen. (73) Zoals hierboven vermeld, heeft een groot deel van de concurrenten en handelaren verklaard dat de eindafnemers zich tot een leverancier wenden die een volledig assortiment (films, platen, apparatuur, chemicali(cid:137)n en diensten) kan leveren. Om in z¶n opzet te slagen, zal een nieuwe producent in staat moeten z¶n een even volledig assortiment van producten/diensten te leveren. Een nieuwkomer zal zich b¶gevolg niet op basis van een beperkte inves- tering, dit wil zeggen zonder een voldoende breed aanbod, op de markt voor negatieve platen kunnen begeven. (74) (75) Bovendien zullen zowel nieuwkomers als bestaande concurrenten in zekere mate in de financiering van de aankopen van apparatuur door de eindafnemers moeten investeren, nu het, zoals hierboven uiteen- gezet, meer en meer de prakt¶k wordt om op basis van „package deals” te verkopen. Er z¶n de voorb¶e v¶f jaar geen ondernemingen tot de markten voor film toegetreden, en de door de Commissie ondervraagde concurrenten hebben verklaard dat niet te verwachten valt dat nieuwe concurrenten tot de markt voor negatieve platen zullen toetreden. Agfa heeft aangevoerd dat een nieuwe concurrent uit de media-industrie tot de markt zal toetreden, maar noch in de aanmelding noch t¶dens de procedure heeft z¶ z¶n naam genoemd of gezegd wanneer deze tot de markt zou toetreden. Aanwezigheid op aanverwante markten (76) Zoals hierboven vermeld, bekleden Agfa en DuPont ook een sterke positie op aanverwante markten voor grafische film en andere typen van offsetplaten en nemen z¶ een belangr¶ke plaats in op de markten voor apparatuur, chemicali(cid:137)n en diensten (hierop wordt nader ingegaan in de over- wegingen 78 tot en met 108). Na de transactie zal Agfa in staat z¶n een nog breder productassorti- ment aan te bieden. De aanwezigheid op aanver- wante markten betekent onmiskenbaar een voor- deel ten opzichte van concurrenten zoals Lastra, Horsell en andere, die een beperkter productassor- timent verkopen. Er moet rekening mee worden gehouden dat (van de negen concurrenten en 26 handelaren die de vragen van de Commissie hebben beantwoord) 66 % van de concurrenten en 78 % van de handelaren heeft verklaard dat de eindafnemers zich tot een leverancier wenden die in staat is een volledig assortiment (met andere woorden films, platen, apparatuur, chemicali(cid:137)n en diensten) te leveren. De aanwezigheid van Agfa/ DuPont op aanverwante markten is b¶gevolg, naast de hierboven beschreven factoren, nog een reden waarom Agfa/DuPont tegen een verlies van markt- aandeel aan een concurrent bestand zou z¶n. 29. 7. 98 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen L 211/33 Conclusie Positie van de nieuwe entiteit (77) De Commissie is van oordeel dat de concentratie van de bedr¶fsactiviteiten van Agfa en DuPont op het gebied van negatieve platen tot het in het leven roepen van een machtspositie op de EER-markt zal leiden. Deze conclusie berust op de hoge gecombi- neerde marktaandelen van Agfa en DuPont, de voorsprong van de nieuwe onderneming op haar concurrenten, de verdw¶ning van DuPont als concurrent, de ontoereikende tegenmacht van de vraagz¶de, het bestaan van toetredingsdrempels, de moeil¶kheid om van leverancier te veranderen (ten gevolge van „package deals” en exclusiviteitsrege- lingen), de sterke aanwezigheid op aanverwante markten en het ontbreken van potenti(cid:137)le concur- rentie, zoals hierboven beschreven. B. Gevolgen van de concentratie op de markt voor positieve offsetplaten Marktomvang (78) Voor de omvang in waarde en in volume van de markt voor positieve drukplaten in de periode van 1994 tot en met 1996, zie b¶lage III (1). In 1996 was dit naar omzet de belangr¶kste van de betrokken markten (385 miljoen ECU). Sinds 1994 is deze markt in de EER in waarde verminderd maar in volume toegenomen. Marktaandelen Positieve Platen Volume 1994 1995 1996 Agfa Dupont [:20] % [:20] % [:20] % [:15] % [:15] % [:15] % Agfa+Dupont [:35] % [:35] % [:30] % Kodak/Polychrome :20 % :22 % :24 % (79) In vergel¶king met de markt voor negatieve platen z¶n de individuele marktaandelen van Agfa en DuPont hier veel lager. In 1996 bekleedde Agfa volgens marktaandeel de tweede en DuPont slechts de zesde plaats. Zowel Agfa als DuPont hebben tussen 1994 en 1996 marktaandeel verloren. In 1996 bedroeg hun gecombineerd marktaandeel [<30] %, tegenover [<35] % in 1994. (80) Ook de relatieve omvang van de nieuwe onderne- ming zal op deze markt veel kleiner z¶n dan op die voor negatieve platen: Agfa/DuPont zal slechts 1,3 keer zo groot z¶n als de naaste concurrent, terw¶l drie andere ondernemingen belangr¶ke marktaan- delen van 12 % of meer hebben. Positie van de concurrenten (81) De positie van de concurrenten is op de markt voor positieve platen veel evenwichtiger dan op de markt voor negatieve platen. Naast Agfa en DuPont z¶n er nog vier belangr¶ke concurrenten; markt- leider is Kodak/Polychrome, met een marktaandeel van ongeveer 24 %. Voorts hebben Horsell, Lastra en Fuji belangr¶ke marktaandelen van 12 tot 17 %. (82) Bovendien hebben sommige concurrenten van Agfa en DuPont tussen 1994 en 1996 marktaandeel b¶gewonnen (ongeveer 3 procentpunten voor Poly- chrome en ongeveer 2 procentpunten voor Fuji en Lastra). Conclusie (83) Omdat Agfa/DuPont op de markt voor positieve drukplaten een veel bescheidener positie zullen bekleden dan op die voor negatieve drukplaten, en gezien de sterkere aanwezigheid van concurrenten, is de Commissie van oordeel dat de operatie op de markt voor positieve offsetplaten in de EER niet zal leiden tot het in het leven roepen van een machts- positie die tot gevolg zou hebben dat een daadwer- kel¶ke mededinging op significante w¶ze wordt belemmerd. Fuji Lastra Horsell Konica Overige :10 % :10 % :12 % C. Gevolgen van de concentratie op de markt voor CtP-platen :11 % :12 % :13 % Algemeen :18 % :15 % :17 % :5 % :5 % :5 % :6 % :6 % :6 % Totaal 100 % 100 % 100 % Totaal (· 1 000 m2) 69 142 73 703 79 516 (1) De b¶lagen I, II en III z¶n wegens zakengeheim in de gepu- bliceerde versie weggelaten. (84) De markt van de CtP-techniek groeit snel, zowel wat de hoeveelheid platen die wordt verkocht als wat het aantal tot de markt leveranciers dat toetreedt, betreft zoals hieronder uiteengezet. Volgens de concurrenten en potenti(cid:137)le concur- renten op deze markt zal het een goede v¶f jaar duren vooraleer de CtP-techniek algemeen ingang heeft gevonden. Wat de vraag betreft welk percen- tage van de markt voor offsetplaten die voor CtP- platen tegen dan zal uitmaken, lopen de schat- tingen van de concurrenten uiteen, maar verwacht wordt dat tegen het jaar 2001 het marktaandeel van CtP-platen in de EER 11 tot 14 % zal bedragen en dat uiteindel¶k 25 % van alle verkochte metalen L 211/34 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen 29. 7. 98 offsetplaten CtP-platen zullen z¶n. De reden waarom voorspellingen moeil¶k z¶n, is dat de groei beperkt is omdat de CtP-technologie nog niet r¶p is, en dat de afnemers de verdere productontwikke- ling nog afwachten, met name omdat een overscha- keling op de CtP-techniek een belangr¶ke investe- ring in nieuwe apparatuur zou vereisen (belich- tingsmachines voor CtP-platen kosten op het ogen- blik tussen 100 000 en 500 000 ECU). (88) (85) Wat de technologische ontwikkeling betreft, kunnen verschillende CtP-technieken worden onderscheiden, zoals hierboven in de afdeling betreffende de afbakening van de productmarkt fotopolymeer- en hybride uiteengezet. Zilver-, platen werden reeds tussen 1994 en 1996 verkocht, maar thermische platen, door Kodak als eerste in de Verenigde Staten verkocht, werden eerst in 1997 in de EER in de handel gebracht. Er bestaan nog geen nauwkeurige gegevens over de omzet, maar volgens een aantal concurrenten en potenti(cid:137)le concurrenten zal de techniek van de thermische plaat de meest algemeen toegepaste worden. De thermische CtP-techniek biedt namel¶k het voordeel dat het ontwikkelen b¶ belangr¶ke daglicht kan gebeuren, hetgeen b¶ de andere typen van CtP-platen niet het geval is. Volgens aan de Commissie voorgelegde schattingen zullen uitein- del¶k een 50 tot 80 % van alle verkochte CtP- platen thermische CtP-platen z¶n. Marktomvang (86) Het verbruik werd berekend op basis van de omzet van de ondernemingen die CtP-platen verkopen. In 1996 bedroeg de omzet in de EER minder dan 1,6 miljoen m2 en 15,6 miljoen ECU. Hoewel in 1996 de verkoop van CtP-platen slechts een 2 tot 3 % van de totale omzet op de markt voor offsetplaten uitmaakte, was de verkoop in volume in 1996 250 % hoger dan in 1994. Marktaandelen (87) Op basis van de door Agfa, DuPont en Polychrome verstrekte omzetc¶fers werden voor 1994-1996 de volgende marktaandelen berekend: CTP Volume 1994 1995 1996 Agfa Dupont [:30] % [:20] % [:25] % [:75] % [:75] % [:60] % Agfa+Dupont 100 % [:90] % [:75] % Polychrome 0,0 % :14 % [:30] % Overige 0,0 % 0,0 % 0,0 % Totaal 100 % 100 % 100 % Totaal (· 1 000 m2) 381 :800 :1 600 Positie van de nieuwe onderneming en van haar concurrenten Te oordelen naar hun marktaandelen in 1996, staan Agfa en vooral DuPont sterk op de opkomende markt voor CtP-platen. Beoordeeld op basis van de c¶fers voor 1996, betekent de operatie dat DuPont, de leider op de CtP-markt, door een van haar twee enige concurrenten zal worden overgenomen. Hier- door zal het gecombineerde marktaandeel van Agfa en DuPont b¶na drie keer zo hoog z¶n als dat van Polychrome. B¶ het analyseren van een zo snel evoluerende markt als de CtP-markt moeten echter ook de recente en de toekomstige ontwikkelingen in aanmerking worden genomen om de sterkte van de nieuwe onderneming na de operatie te kunnen beoordelen. In dit verband z¶n de volgende factoren van belang: (89) Agfa en DuPont hebben als eerste de CtP-techno- logie in de EER ge(cid:139)ntroduceerd. Zoals uit boven- staande tabel bl¶kt, is Polychrome, die in 1995 met haar eigen hybride CtP-technologie tot de markt is toegetreden, erin geslaagd een belangr¶k marktaan- deel te veroveren, vooral ten koste van DuPont. Dit toont aan dat waarsch¶nl¶k ook andere nieuwe concurrenten in staat zullen z¶n marktaandeel te veroveren, mochten z¶ tot de markt toetreden. (90) Dat dit waarsch¶nl¶k is, berust ten dele hierop dat de thermische CtP-techniek eerst onlangs in de EER op de markt is gekomen en naar verwachting de meest algemeen toegepaste zal worden. DuPont en Agfa hebben nog geen thermische CtP-platen op de markt, in tegenstelling tot vier van hun concurrenten (Kodak, Polychrome, Presstek en Printing Development Inc. ). Agfa heeft verklaard dat haar thermische plaat naar verwachting [. ] op de markt komt. Volgens schattingen heeft Kodak, die bl¶kbaar met succes CtP-platen in de Verenigde Staten verkoopt, in 1997 reeds een marktaandeel van ongeveer 10 % in de EER veroverd; verwacht wordt dat z¶ nog verder op de markt zal doordringen. Gezien de technologische voorsprong van Kodak, wordt in elk geval verwacht dat haar marktaandeel (of dat van Kodak Poly- chrome Graphics na de oprichting van de gemeen- schappel¶ke onderneming) op de markt voor CtP- platen belangr¶ker zal worden dan dat op de markten voor de andere typen platen, zeker wanneer z¶ haar CtP-platen langs de bestaande verkoopkanalen van Polychrome kan afzetten. (91) Gebleken is dat in 1997 naast Agfa, DuPont en Polychrome ten minste drie andere grote produ- centen ermee begonnen z¶n op de EER-markt CtP-platen te verkopen (Kodak, Fuji en Mitsubishi). Begin 1998 zag het ernaar uit dat binnen een paar maanden tot twee jaar nog andere producenten tot de markt zouden toetreden (Horsell, Lastra, enz. ). T¶dens het onderzoek hebben ook een aantal z¶ handelaren en eindafnemers verklaard dat (binnen ten hoogste twee tot drie jaar) verschillende andere nieuwkomers op de CtP-markt verwachten. Volgens Agfa en DuPont z¶n er in totaal 15 produ- 29. 7. 98 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen L 211/35 (92) (93) centen die hetz¶ reeds op de markt bedr¶vig z¶n, hetz¶ te kennen hebben gegeven tot de markt te willen toetreden; daarvan zouden er 14 in staat z¶n thermische CtP-technologie aan te bieden. De meeste van deze nieuwkomers beschikken over eigen CtP-technologie en hebben bevestigd dat de toetreding tot de markt niet door octrooien wordt verhinderd. Bovendien produceren naast Agfa ook sommige van haar concurrenten op de CtP-markt zelf appa- ratuur (zoals Fuji en Presstek). Er is ook een groot aantal onafhankel¶ke producenten van apparatuur op de markt aanwezig (zo produceren meer dan 25 ondernemingen belichtingsmachines voor CtP- platen). Er is dus bl¶kbaar in voldoende mate appa- ratuur voor CtP-platen verkr¶gbaar om „package deals” is belangr¶k, gezien de kennel¶ke noodzaak voor de concur- renten om de verkoop van platen met de verkoop van apparatuur te combineren. te kunnen aanbieden; dit Andere factoren Toetredingsdrempels Volgens de aanmeldende part¶ vereist een toetre- ding tot de CtP-markt belangr¶ke inspanningen op het gebied van onderzoek en ontwikkeling en aanzienl¶ke investeringen, afhankel¶k weliswaar van het feit of het de bedoeling van de nieuwkomer is z¶n eigen technologie te ontwikkelen dan wel die van een andere onderneming te kopen. De aanmeldende part¶ heeft verklaard dat een toetre- ding tot de CtP-markt drie tot v¶f jaar onderzoek zou vergen en [. ] miljoen ECU zou kosten. Z¶ schat de noodzakel¶ke kapitaalinvestering op nog eens [<5] [<20] miljoen ECU, mogel¶kerw¶s miljoen ECU in geval van verwerving van de tech- nologie langs de weg van licenties. Volgens concur- renten die onlangs tot de markt z¶n toegetreden of die voornemens z¶n dit te doen, z¶n de noodzake- l¶ke investeringen veel lager. In elk geval bl¶kt uit het feit dat in 1997 een aantal concurrenten tot de markt voor CtP-platen is toegetreden en dat andere concurrenten op het punt staan dit te doen, dat de noodzakel¶ke investeringen geen onoverkomel¶ke toetredingsdrempel z¶n. Er wordt aan herinnerd dat zowel Agfa en DuPont als hun concurrenten hebben verklaard dat de toegang tot de markt niet door octrooien wordt verhinderd, omdat de meeste producenten hun eigen technologie hebben ontwikkeld. Keuze van leverancier (94) De markt voor CtP-platen is nog in ontwikkeling en de hoeveelheid ge(cid:139)nstalleerde apparatuur nog beperkt. Er is nog geen norm voor CtP-techniek. B¶ de huidige stand van ontwikkeling van de markt speelt op het gebied van de CtP-technologie de concurrentie b¶gevolg veeleer op het niveau van de verschillende soorten systemen die worden ge(cid:139)n- troduceerd, dan op dat van de CtP-platen zelf. Echter bl¶kt wel dat CtP-platen meer systeemge- bonden z¶n dan gewone platen, zodat het voor een eindafnemer moeil¶ker is dan b¶ gewone platen om naar een andere leverancier over te stappen, indien die geen platen voor hetzelfde CtP-systeem in z¶n assortiment heeft. Het is b¶voorbeeld niet gemakkel¶k om van CtP-zilverplaten over te scha- kelen op polymeerplaten, omdat verschillende apparatuur wordt aanmerking gebruikt. genomen dat b¶ verschillende producenten appara- tuur verkr¶gbaar is, en gezien de toetreding van een aanzienl¶k aantal leveranciers tot de markt voor CtP-platen, zoals beschreven in overweging 93, is het b¶ de huidige stand van ontwikkeling van de markt echter waarsch¶nl¶k dat b¶ een aantal andere mogel¶ke leveranciers verschillende typen zullen CtP-systemen en -platen beschikbaar komen. In Conclusie (95) Gelet op de hierboven beschreven kenmerken van de opkomende CtP-markt, is de Commissie van oordeel dat de snelle verschuiving van marktaan- delen waartoe de komst van Polychrome als concurrent heeft geleid, erop w¶st dat het markt- aandeel van Agfa/DuPont waarsch¶nl¶k geringer zal worden. Die tendens zal zich ongetw¶feld voortzetten naarmate nog meer concurrenten tot de markt toetreden. Ondernemingen zoals Kodak z¶n de voorb¶e maanden tot de markt toegetreden en hebben bl¶kbaar reeds een belangr¶k marktaandeel veroverd, en er zullen nog andere ondernemingen met concurrerende producten op de markt komen, sterke concurrentiedruk waardoor Agfa/DuPont zullen ondervinden. Onder deze omstandigheden wordt aangenomen dat de positie van Agfa/ DuPont, ondanks hun huidige hoge marktaan- delen, niet van dien aard zal z¶n dat de mededin- ging op de markt voor CtP-platen in de EER daar- door op significante w¶ze wordt belemmerd. D. Gevolgen van de concentratie op de markten voor grafische film (96) De verschillende markten voor grafische film vertonen grotendeels dezelfde kenmerken, onder meer wat de aanwezige concurrenten en de distri- butie van de producten betreft, zodat onderstaande beoordeling voor alle v¶f relevante markten geldt. Marktomvang (97) Volgens Agfa was de omvang van de markten voor camera-, contact-, blauwelaser-, rodelaser- en infra- rodelaserfilm in 1996 als volgt: Camerafilm: 17 miljoen m2/93,6 miljoen ECU Contactfilm: 17,4 miljoen m2/100,5 miljoen ECU Blauwelaserrecorderfilm: 12,5 miljoen m2/56,1 mil- joen ECU Rodelaserrecorderfilm: 51,2 miljoen m2/272 mil- joen ECU Infrarodelaserrecorderfilm: 13,1 miljoen m2/72,5 miljoen ECU. L 211/36 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen 29. 7. 98 (98) De markten voor camera-, contact- en blauwelaserrecorderfilm gaan alle snel achteruit. De markt voor infrarodelaserfilm bl¶kt vr¶ stabiel te z¶n, terw¶l die voor rodelaserfilm sterk groeit (zie b¶lage II). De aanmeldende part¶ heeft marktgegevens verstrekt waaruit bl¶kt dat de tendens die de omzet van de verschillende typen van film thans vertoont, zich ten minste tot in het jaar 2002 zal voortzetten (zie b¶lage I). Marktaandelen 1996 Camera Contact Blauwe laser Rode laser Infrarode laser Agfa Dupont [:30] % [:30] % [:20] % [:35] % [:30] % [:15] % [:15] % [:25] % [:10] % [:10] % Agfa+Dupont [:40] % [:45] % [:40] % [:45] % [:40] % Kodak/Polychrome :33 % :24 % :27 % :27 % :32 % Fuji Konica Imation Horsell :7 % :8 % :11 % :9 % :11 % :5 % :7 % :6 % :5 % :6 % :3 % :5 % :5 % :5 % :6 % :7 % :7 % :7 % :6 % :6 % Mitsubishi :2 % :2 % :2 % :3 % :2 % Overige (geraamd) :12 % :12 % :12 % :12 % :12 % Totaal 100 % 100 % 100 % 100 % 100 % Totaal (· 1 000 m2) 16 606 17 560 12 857 52 428 11 967 Bron: Agfa/DuPont en concurrenten. Positie van de nieuwe onderneming (99) In 1996 hadden Agfa en DuPont gecumuleerde marktaandelen tussen [<40] % en [<45] %. In de periode 1994-1996 namen hun gecumuleerde marktaandelen op elk van de markten met 2 tot 5 % af, behalve op de markt voor rodelaserfilm. Op deze markt ging de nieuwe onderneming er iets op vooruit (zie b¶lage II). Positie van de concurrenten (100) Door de samenvoeging van de marktaandelen van Kodak en Polychrome is het verschil in marktaan- tussen Agfa/DuPont en hun belangr¶kste deel concurrent aanzienl¶k kleiner geworden: Kodak/ Polychrome hadden in 1996 op elk van de markten marktaandelen tussen <24 en <33 %. De volgende concurrent in grootte in de EER is Fuji, met markt- aandelen tussen <7 en <11 %. Andere concur- renten zoals Konica, Imation, Horsell en Mitsu- bishi hadden marktaandelen tussen <2 en <7 %. In de periode 1994-1996 z¶n de belangr¶kste concurrenten (Kodak/Polychrome en Fuji) over het algemeen erin geslaagd marktaandeel b¶ te winnen. Door de recente concentratie van Kodak en Sun Chemical (beschikking van de Commissie van 15 januari 1998 in zaak IV/M. 1042 (1)) is er op de markt voor grafische film een machtige concurrent b¶ gekomen, die in de EER voor sterke concur- rentie zal zorgen en die in toereikende mate in staat zal z¶n aan de positie van Agfa afbreuk te doen. toeneemt (101) Er z¶ op gewezen dat, wat rodelaserfilm betreft, op de enige markt voor film waarvan het volume en waar Agfa/DuPont aanzienl¶k b¶zonder sterk staan en hun marktpositie ietwat hebben verbeterd, de naaste concurrent een markt- aandeel van ongeveer 27 % heeft en ook andere concurrenten van internationale omvang hun omzet ontwikkelen. Bovenstaande conclusie geldt dus ook voor de markt voor rodelaserfilm. Sterkte aan de vraagz¶de (102) Volgens Agfa en DuPont z¶n er 1 170 handelaren in en in totaal 42 750 eindafnemers van grafische film (150 boekdrukker¶en, 1300 krantendrukke- r¶en, 30 000 commerci(cid:137)le drukker¶en, 300 drukke- r¶en van verpakkingsmateriaal en 11 000 speciaal- zaken en servicebureaus). Op de markt waar de (1) PB C 32 van 30. 1. 1998, blz. 5. 29. 7. 98 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen L 211/37 sterkste positie zal nieuwe onderneming de bekleden (rodelaserfilm), is de grootste eindafnemer van DuPont goed voor [. ] % van haar totale omzet van dit type film. B¶ Agfa neemt de grootste eindafnemer van grafische film slechts [. ] % van haar omzet van dit product voor z¶n rekening. Van de handelaren vertegenwoordigt grootste afnemer van DuPont slechts [. ] % van haar omzet in de EER; b¶ Agfa is dit slechts [. ] %. de (103) Het dat geringe aandeel eindafnemers en handelaren in de omzet van Agfa en DuPont verte- genwoordigen, in aanmerking genomen en het feit dat, daar de klanten van Agfa en DuPont over het algemeen niet dezelfde z¶n, de aankopen van die afnemers b¶ de nieuwe onderneming een nog kleiner deel van haar omzet zullen uitmaken, maken het niet aannemel¶k dat er thans een sterke vraagz¶de is, noch dat dit in de toekomst het geval zal z¶n. Dit wordt ook door de antwoorden van klanten op de vragen van de Commissie bevestigd. Potenti(cid:137)le concurrentie en toetredingsdrem- pels (104) Met betrekking tot de mogel¶kheid om van leve- rancier te veranderen, de investeringen, de aanwe- zigheid op aanverwante markten en het feit dat er in de voorzienbare toekomst geen nieuwe concur- renten z¶n te verwachten, wordt hier naar de analyse van de markt voor negatieve drukplaten verwezen, omdat, wat deze aspecten betreft, de markt voor negatieve platen en de markten voor grafische film grotendeels dezelfde kenmerken vertonen. Conclusie (105) Gezien de gecombineerde marktpositie van Agfa/ DuPont op de markten voor grafische film z¶n de daling van hun marktaandelen in de voorb¶e drie jaar (met uitzondering van rodelaserfilm), verge- leken met de stabiliteit van de marktaandelen van hun voornaamste concurrenten, en het recente ontstaan van een machtige concurrent de belang- r¶kste factoren in bovenstaande analyse. Gelet op deze factoren, die opwegen tegen de geringe sterkte van de vraagz¶de en het feit dat er in de voorzien- bare toekomst geen nieuwe concurrenten z¶n te verwachten, is de Commissie van oordeel dat de tot een operatie op de betrokken markten niet machtspositie zal leiden die tot gevolg zou hebben dat een daadwerkel¶ke mededinging op signifi- cante w¶ze wordt belemmerd. E. Markten voor apparatuur, chemicali(cid:137)n en diensten (106) Als een noodzakel¶ke ondersteuning van hun verkoop van film en platen bieden zowel Agfa als DuPont ook chemicali(cid:137)n, apparatuur en onder- houdsdiensten aan. De apparatuur en de chemica- li(cid:137)n z¶n in beginsel geschikt voor de films en platen van alle producenten; niettemin kan het moeil¶k z¶n om van leverancier te veranderen, omdat de machines soms van te voren voor het gebruik van een bepaald type film of plaat z¶n afgesteld. Ook de concurrerende producenten van film en platen bieden apparatuur, chemicali(cid:137)n en diensten aan, z¶ het in mindere mate. (107) De aanmeldende part¶ heeft aangevoerd dat, omdat de levering van apparatuur, chemicali(cid:137)n en dien- sten als een „accessoire” activiteit wordt beschouwd, geen marktgegevens voorhanden z¶n die specifiek hierop betrekking hebben. Volgens haar schat- tingen echter heeft de markt voor apparatuur, chemicali(cid:137)n en diensten voor grafische film en platen in de EER in waarde een totale omvang van ongeveer 910 miljoen ECU; de omzet van Agfa op deze markt bedroeg [<100] miljoen ECU en die van DuPont [<50] miljoen ECU. Op de markten voor apparatuur, chemicali(cid:137)n en diensten zal de nieuwe onderneming met een grotere verscheiden- heid van concurrenten worden geconfronteerd dan op de andere betrokken markten. Naast de produ- centen van grafische film en/of offsetplaten (zoals Kodak/Polychrome en Fuji) z¶n er talr¶ke produ- centen en handelaren die niet van de producenten van hulpstoffen afhankel¶k z¶n. Wat apparatuur betreft, z¶n er producenten zoals Man Roland, Heidelberg, Rockwell, Presstek, Scitex, Creo en Dainippon, die alle over de gehele wereld werk- zaam z¶n. Hoewel geen marktgegevens beschikbaar z¶n, gaat Agfa ervan uit dat de positie van de nieuwe onderneming het sterkst zal z¶n op het gebied van belichtingsmachines voor rodelaserfilm, waar z¶ in de EER een marktaandeel van (<40] % zal hebben, terw¶l ten minste vier andere concur- renten marktaandelen tussen 10 en 20 % hebben. Op het gebied van ontwikkelmachines voor druk- platen zal de nieuwe onderneming met een markt- aandeel van [<30] % marktleider z¶n, maar ook hier z¶n er belangr¶ke concurrenten. Wat chemi- cali(cid:137)n betreft, zal volgens Agfa het hoogste markt- aandeel van de nieuwe onderneming dat op het gebied van de chemicali(cid:137)n voor grafische film z¶n (maximum [<45] % in de EER); voor de overige chemicali(cid:137)n zal haar positie op de markt voor chemicali(cid:137)n beperkter z¶n. Wat diensten betreft, wordt het marktaandeel van de nieuwe onderne- ming op de EER-markt in haar geheel op ten hoogste [<25] % geschat en wordt ervan uitgegaan dat er in de verschillende landen talr¶ke plaat- sel¶ke concurrenten bestaan die onderhoudsdien- sten bieden. De concurrenten en klanten die de vragen van de Commissie hebben beantwoord, waren van oordeel dat de positie van de nieuwe onderneming op geen enkele van de hierboven in de overwegingen 9 tot en met 42 omschreven markten, afzonderl¶k bezien, bezwaren uit het oogpunt van de concurrentie zal doen r¶zen. L 211/38 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen 29. 7. 98 (108) Hoewel bovenstaande gegevens erop w¶zen dat de nieuwe onderneming op de markten voor appara- tuur, chemicali(cid:137)n en diensten een sterke positie zal bekleden, zal z¶ b¶gevolg op die markten geen machtspositie verwerven, ook niet wanneer wordt uitgegaan van de engste marktafbakening die in aanmerking is genomen. VI. CONCLUSIE (109) Uit het bovenstaande volgt dat de aangemelde operatie op de markt voor negatieve offsetplaten in de EER in de zin van artikel 2, lid 3, van de concentratieverordening zal leiden tot een machts- positie die tot gevolg zal hebben dat een daadwer- kel¶ke mededinging op significante w¶ze zal worden belemmerd. VII. DOOR DE PART(cid:246)EN VOORGESTELDE VER- BINTENISSEN (110) Om de bezwaren uit het oogpunt van de concur- rentie te verhelpen, heeft Agfa voorgesteld de volgende verbintenissen aan te gaan: negatieve a) Agfa-Gevaert zal al haar OEM-leveranciers van platen voor ontwikkelapparatuur ontheffen van alle contractbepalingen die eraan in de weg kunnen staan dat deze leveranciers van Agfa-Gevaert die ontwikkelapparatuur aan andere afnemers van hun keuze verkopen. In zoverre in ontwikkelapparatuur voor negatieve platen knowhow is belichaamd waarvan Agfa- Gevaert eigenares is, zal Agfa-Gevaert bovendien al haar OEM-leveranciers van ontwikkelappara- tuur voor negatieve platen van hun verplichting ontslaan om die knowhow niet ten behoeve van de verkoop aan andere afnemers te gebruiken, en zal z¶ die knowhow tegen redel¶ke commer- ci(cid:137)le condities, namel¶k tegen een vergoeding die niet hoger is dan [. ] % van de met de in licentie gegeven producten behaalde omzet, aan deze OEM-leveranciers in licentie geven, zodat h¶ kan worden belichaamd in ontwikkelappara- tuur voor negatieve platen die aan andere afne- mers wordt verkocht. Deze licenties zullen worden verleend op grond van een „meestbe- gunstigde licentienemer”-clausule, hetgeen een niet-discriminatoire zal waar- borgen. behandeling b) Wat negatieve platen betreft, zal Agfa-Gevaert voor alle huidige exclusieve handelaren en distributeurs van DuPont, aan wie Agfa-Gevaert na de transactie zal bl¶ven leveren, alle beper- kingen met betrekking tot de verkoop van concurrerende producten wegnemen. c) Agfa-Gevaert zal al haar handelaren in negatieve platen die zich contractueel ertoe hebben verbonden uitsluitend door Agfa-Gevaert gele- verde negatieve platen te verkopen, van deze exclusiviteitsverplichting ontslaan. Deze verbin- tenis van Agfa-Gevaert geldt niet voor i) de in exclusieve distributeurs van Agfa-Gevaert gebieden waar Agfa-Gevaert niet over een eigen distributieorganisatie beschikt die als substituut voor de exclusieve distributeur zou kunnen optreden ([. ]), ii) de agenten van Agfa-Gevaert op het gebied van negatieve platen, indien de belangr¶kste functie van deze agenten erin bestaat ten behoeve van Agfa-Gevaert logistieke diensten te verrichten ([. ]). d) De onder a), b) en c) bedoelde verbintenissen zullen, te rekenen vanaf de goedkeuring van de aangemelde concentratie door de Commissie, gedurende v¶f jaar gelden. z¶ haar e) Agfa zal de Commissie uiterl¶k op 31 maart 1998 kopie(cid:137)n bezorgen van de briefwisseling verplichtingen waaruit bl¶kt dat nakomt. Voorts zal Agfa de Commissie voor elke periode van twaalf maanden, volgende op de onderhavige beschikking, alsook telkens wanneer de Commissie daarom verzoekt, een verslag over de nakoming van de voorgestelde verbintenissen bezorgen. VIII. BEOORDELING VAN DE VERBINTENISSEN tot stand hebben gebracht, (111) B¶ de beoordeling van de verbintenissen was het de vraag of ten gevolge van deze verbintenissen in toereikende mate een beperkende invloed op de marktmacht van de nieuwe onderneming zou worden uitgeoefend en de bezwaren uit het oogpunt van de concurrentie zouden worden weggenomen. Zoals uiteengezet in bovenstaande overwegingen, z¶n de structurele banden die Agfa/ DuPont door middel van „package deals” met eind- afnemers en de bestaande, op exclusiviteitsregelingen gebaseerde, structurele betrekkingen met handelaren in dit verband belangr¶ke elementen. Er werd gedacht aan een mogel¶ke afstoting en verkoop aan een derde of aan derden, van bepaalde productiefacili- teiten of -l¶nen voor negatieve platen. Een derge- l¶ke maatregel zou echter niet in toereikende mate de bezwaren uit het oogpunt van de concurrentie verhelpen, omdat de marktstructuur daarmee niet noemenswaardig zou worden be(cid:139)nvloed. Er bestaat b¶ Agfa zelf reeds een aanzienl¶ke overcapaciteit. DuPont heeft, omdat z¶ op het punt staat de markt te verlaten, geen belangr¶ke investeringen in modernisering van haar productiel¶nen gedaan. Concurrenten hebben niet laten bl¶ken belangstel- ling te hebben voor een overname van een gedeelte van de bedr¶fsactiviteiten van DuPont op het gebied van negatieve platen. Bovendien is (cid:130)(cid:130)n concurrent (International Paper) zelf doende haar bedr¶fsonderdeel grafische producten (waaronder negatieve drukplaten) (Horsell-Anitec) te verkopen. 29. 7. 98 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen L 211/39 Een afstoting door Agfa van een deel van DuPont zou b¶gevolg, anders dan van de hieronder beoor- deelde verbintenissen wordt verwacht, maar weinig weerslag op de marktstructuur hebben. verkoopkanalen verkr¶gbaar z¶n, hetgeen zowel de intrabrand- als de interbrandconcurrentie zal bevor- deren. „Package deals” verplicht z¶n bepaalde (112) De eerste verbintenis, die betrekking heeft op de exclusieve betrekkingen met leveranciers van appa- ratuur, wordt belangr¶k geacht, omdat de meeste grote leveranciers van drukplaten niet zelf appara- tuur produceren en dus van die leveranciers van apparatuur afhankel¶k z¶n om de eindafnemers gel¶kaardige „package deals” te kunnen aanbieden als Agfa. De Commissie is b¶gevolg van oordeel dat door het aanbod van apparatuur structureel open te trekken, namel¶k door die betrekkingen te verbreken waarb¶ onafhankel¶ke leveranciers van apparatuur apparatuur uitsluitend aan Agfa te verkopen, de belemme- ringen zullen worden weggenomen die de concur- „package deals”, renten beletten gel¶kaardige bestaande uit een volledig productassortiment, aan te bieden, omdat de concurrenten gemakkel¶ker de apparatuur zullen kunnen verkr¶gen die voor het ontwikkelen van negatieve platen nodig is. Agfa heeft verklaard dat in 1996 ongeveer [. ] % van de door haar verkochte apparatuur afkomstig was van leveranciers die aan exclusiviteitsregelingen waren gebonden. De concurrenten zullen nu b¶ de ondernemingen die aan Agfa apparatuur leveren, specificaties kunnen apparatuur met dezelfde verkr¶gen, en z¶ zullen dus hun eindafnemers als onderdeel van „package deals” (of afzonderl¶k) apparatuur van hetzelfde type kunnen aanbieden. Verwacht mag worden dat, wanneer de concur- renten aantrekkel¶ker „package deals” kunnen aanbieden, de eindafnemers spoediger zullen over- wegen om van leverancier te veranderen, omdat de overstapkosten lager zullen z¶n. De betekenis van deze verbintenis moet ook worden gezien in het licht van het feit dat de concurrenten nadrukkel¶k hebben verklaard dat het aanbieden van „package deals” voorkomend versch¶nsel op de markt voor drukplaten is. veelvuldiger steeds een Exclusiviteitsverplichtingen van handelaren (113) Deze verbintenis betreft in de eerste plaats de bestaande regelingen waardoor de concurrenten van DuPont en Agfa de toegang tot belangr¶ke handelaren wordt afgesneden. Na de concentratie zal een aantal belangr¶ke handelaren ook de producten van de concurrenten mogen verkopen, waardoor de interbrandconcurrentie zal toenemen. Voorts heeft Agfa verklaard dat het bestaande handelarennet van DuPont in stand zal worden zodat de handelaren verder met gehouden, producten van Agfa of van DuPont zullen worden bevoorraad. Ten gevolge van de verbintenis zullen de producten van Agfa en DuPont dus langs meer (114) Wat de handelaren van DuPont betreft, bestaan er in zes lidstaten van de EER ([. ]) contracten van dit type. Behalve in [. ] gaat het om contracten met handelaren wier verkoopgebied een gehele lidstaat bestr¶kt. DuPont heeft geen eigen, parallel netwerk. Dit bevestigt het belang van deze verkoopkanalen. exclusiviteitsclausules (115) Wat Agfa betreft, bestaan er in v¶f landen ([. ]) bevatten. contracten die Volgens door Agfa verstrekte informatie bestaat in drie van deze landen ([. ]) het handelarennet naast het eigen verkoopkanaal van Agfa. In [. ] z¶n met [. ] handelaren dergel¶ke contracten [. ] met (cid:130)(cid:130)n grote handelaar gesloten, in [. ] met verkooppunten in verschillende delen van [. ], en in [. ] met (cid:130)(cid:130)n handelaar wiens verkoopgebied [. ] bestr¶kt. Aangezien deze handelaren een duurzame relatie met eindafnemers hebben opgebouwd, zal het voor de concurrenten van Agfa belangr¶k z¶n dat ook hun producten in het assortiment van die handelaren worden opge- nomen. Wat de bestaande exclusiviteitsregelingen in [. ] betreft, heeft Agfa verklaard dat deze op alleenverkoop berusten (de handelaar is het enige verkoopkanaal voor Agfaproducten op de markt), terw¶l in [. ] de exclusiviteitsregelingen van het type van dit agentuurcontract z¶n, hetgeen bete- kent dat Agfa zelf de verkoop sluit en de agenten bepaalde functies inzake verkoop en logistiek verrichten, waarvoor z¶ commissieloon ontvangen. Deze regelingen zullen behouden bl¶ven. (116) De verbintenis zal voor de concurrenten van Agfa de toegang tot een aantal belangr¶ke handelaren vergemakkel¶ken. Dit wordt b¶zonder gewichtig beschouwd, omdat deze concurrenten meer dan Agfa en DuPont voor de verkoop van negatieve platen op handelaren aangewezen z¶n. als Duur van de verbintenissen en toezicht (117) De Commissie is van oordeel dat bovenstaande verbintenissen onmiddell¶k ertoe zullen leiden dat de marktstructuur wordt opengetrokken: de huidige hinderpalen die de andere ondernemingen beletten Agfa daadwerkel¶k te beconcurreren, meteen zullen wegvallen. De door Agfa voorgestelde duur van v¶f jaar wordt toereikend geacht, omdat, voor- zover de verbintenissen eerst na verloop van t¶d effect zouden sorteren, hetgeen het geval kan z¶n b¶ de „package deals” met hun loopt¶d van twee tot drie jaar, het feit dat de verbintenissen gedu- rende v¶f jaar gelden, ervoor zal zorgen dat de mogel¶kheden van de concurrenten om toegang tot de eindafnemers en handelaren te verkr¶gen re(cid:137)el aanwezig bl¶ven. L 211/40 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen 29. 7. 98 (118) Gezien het onmiddell¶ke effect van de verbinte- nissen, bestaat er slechts in beperkte mate behoefte aan een strikt toezicht. Opdat de Commissie in staat zou z¶n ervoor zorg te dragen dat Agfa haar is het evenwel verbintenissen ten volle nakomt, vereist dat Agfa de Commissie kopie(cid:137)n van de rele- vante briefwisseling met de betrokken leveranciers van apparatuur en handelaren bezorgt en haar jaar- l¶ks over het al dan niet nakomen van de verbinte- nissen inlicht. Conclusie (119) De Commissie is van oordeel dat bovenstaande verbintenissen, waardoor de structurele betrek- kingen op het gebied van de distributie van de producten van Agfa/DuPont zullen worden open- getrokken, op de concurrentie op de markt voor negatieve platen een positieve uitwerking zullen hebben. Doordat de overstapkosten voor de eindaf- nemers lager zullen worden en de handelaren (en dus ook hun client(cid:138)le) van aanbiedingen van de concurrenten zullen kunnen profiteren, zullen de concurrenten over aanzienl¶k meer mogel¶kheden beschikken om na de concentratie het marktaan- deel van Agfa terug te dringen. IX. SLOTSOM (120) De Commissie concludeert derhalve dat, mits bovenstaande verbintenissen ten volle worden nagekomen, door de concentratie geen machtspo- sitie in het leven zal worden geroepen die tot gevolg zou hebben dat een daadwerkel¶ke mede- dinging op de gemeenschappel¶ke markt of op een wezenl¶k deel daarvan op significante w¶ze wordt belemmerd, HEEFT DE VOLGENDE BESCHIKKING GEGEVEN: Artikel 1 De concentratie, bestaande in de voorgenomen overname door Agfa-Gevaert AG en Agfa-Gevaert NV, hierna „Agfa” genoemd, van bedr¶fsactiviteiten van E. I. DuPont de Nemours & Company op het gebied van producten voor de grafische industrie, wordt, mits aan de in artikel 2 vastgestelde voorwaarden wordt voldaan, verenigbaar met de gemeenschappel¶ke markt en met de werking van de EER-Overeenkomst verklaard. Artikel 2 Agfa moet de in overweging 110, onder a) tot en met e), beschreven verbintenissen volledig nakomen. Agfa moet b¶ de Commissie voor het eerst uiterl¶k op 31 maart 1998 en vervolgens eens per jaar een verslag met b¶lagen, zoals beschreven in overweging 118, indienen. Artikel 3 Deze beschikking is gericht tot: Bayer AG D-51368 Leverkusen. Gedaan te Brussel, 11 februari 1998. Voor de Commissie Karel VAN MIERT Lid van de Commissie


title: WRITTEN QUESTION No. 202/98 by Gerhard HAGER to the Commission. Budget line on the family

eurovoc_concepts:
Community budget
family
family policy
implementation of the budget
legal basis

formats: html pdf print

text: 2. 10. 98 SV Europeiska gemenskapernas officiella tidning C 304/51 fall fo¤rutsa¤ttningarna fo¤r undantag enligt artikel 85. 3 i EG-fo¤rdraget uppfyllda. Detta fo¤ljer av en konkurrens- ra¤ttslig bedo¤mning som ocks(cid:229) beaktar de kulturella aspekterna av fasta bokpriser. Svar fr(cid:229)n Karel van Miert p(cid:229) kommissionens va¤gnar (24 mars 1998) Kommissionen har konsekvent vidh(cid:229)llit att r(cid:229)dets initiativ, enligt vilket kommissionen skall utarbeta en rapport enligt artikel 152 i EG-fo¤rdraget, m(cid:229)ste ses oavha¤ngigt fr(cid:229)n konkurrensfo¤rfarandet avseende det tyska/ o¤sterrikiska systemet med fasta bokpriser ((cid:148)Buchpreisbindung(cid:148)) i den meningen att konkurrensfo¤rfarandet inte f(cid:229)r fo¤rdro¤jas genom r(cid:229)dets initiativ. Konkurrensa¤rendet ga¤ller en anma¤lan som fo¤rla¤ggarna lade fram v(cid:229)ren 1993 och med avseende p(cid:229) vilken kommissionen har ensam beho¤righet. Kommissionen inledde det formella fo¤rfarandet efter att noggrant ha underso¤kt fo¤rla¤ggarnas argument, vilket ledde fram till den prelimina¤ra bedo¤mningen att undantaget inte var motiverat. Utl(cid:229)tandet lades fram av parterna i samband med fo¤rfarandet. I detta dras slutsatsen att artikel 85. 1 inte la¤ngre a¤r tilla¤mplig p(cid:229) det tyska/o¤sterrikiska systemet med fasta bokpriser, eftersom artikel 128. 4 har info¤rts genom Fo¤rdraget om Europeiska unionen. Detta motsa¤ger domstolens ra¤ttspraxis, vilket ocks(cid:229) erka¤nns av fo¤rfattaren till utl(cid:229)tandet (som sa¤ger att de framfo¤rda (cid:229)sikterna g(cid:229)r la¤ngre a¤n tidigare ra¤tts- och beslutspraxis). S(cid:229) sent som 1995, dvs. l(cid:229)ngt efter det att artikel 128. 4 hade info¤rts, utgick domstolen sja¤lvklart ifr(cid:229)n att artikel 85. 1 var tilla¤mplig p(cid:229) systemet med gra¤nso¤verskridande fasta priser mellan Fo¤renade kungariket och Irland. De mo¤jliga fo¤rdelarna med fasta priser underso¤ks alltid fo¤rst mot bakgrund av artikel 85. 3. Av parlamentsledamotens fr(cid:229)ga framg(cid:229)r inte riktigt klart, varfo¤r hon utg(cid:229)r ifr(cid:229)n att fo¤rutsa¤ttningarna fo¤r ett undantag skulle vara uppfyllda. Som na¤mns ovan kom kommissionen i sin prelimina¤ra slutsats fram till motsatt uppfattning efter att noga ha analyserat alla anfo¤rda argument och p(cid:229) grundval av statistiskt underbyggda data. (98/C 304/71) SKRIFTLIG FR¯GA E-0202/98 fr(cid:229)n Gerhard Hager (NI) till kommissionen (11 februari 1998) A¤mne: Budgetposten Solidaritet inom och mellan generationer Kan kommissionen tala om vilka (cid:229)tga¤rder som finansierats med medel fr(cid:229)n budgetposten B3-4108 Solidaritet inom och mellan generationer och vilken den respektive prima¤rra¤ttsliga ra¤ttsliga grunden var? Svar fr(cid:229)n Pa·draig Flynn p(cid:229) kommissionens va¤gnar (3 april 1998) Kommissionen finansierade under 1997 flera insatser med anslag enligt budgetpost B3-4108 (cid:148)¯tga¤rder till fo¤rm(cid:229)n fo¤r familjen(cid:148). ¯tagandena (na¤ra 2,5 miljoner ecu) skulle finansiera analys- och forsknings(cid:229)tga¤rder inom familjesektorn och familjepolitik, erfarenhets- och informationsutbyten mellan medlemsstaterna inom familje- sektorn, sa¤rskilt na¤r det ga¤ller att fo¤rena arbete och familjeansvar, insatser till fo¤rm(cid:229)n fo¤r barn och demografiska insatser. Budgeten har genomfo¤rts i enlighet med kommissionens meddelande av den 6 juli 1994 (1) om den ra¤ttsliga grunden. (1) Dok. SEK(94) 1106 slutlig


title: WRITTEN QUESTION No. 201/98 by Gerhard HAGER to the Commission. Tightening up the directive on control of the acquisition and possession of weapons

eurovoc_concepts:
crime against individuals
personal weapon
public order
public safety

text: C 402/6 Official Journal of the European Communities EN 22. 12. 98 Answer given by Mr Monti on behalf of the Commission (6 May 1998) The Commission has no jurisdiction to deal with the matter at issue. It does not enjoy access to files kept by the Schengen information system in order to check whether the names of certain individuals appear. In accordance with the provisions of the Schengen Convention, only the person concerned may have access to data concerning him. Notifications for purposes of non-admission are made by the Member State or Member States concerned on a request from the judicial or administrative authority in accordance with domestic law. (98/C 402/005) WRITTEN QUESTION E-0201/98 by Gerhard Hager (NI) to the Commission (11 February 1998) Subject: Tightening up the directive on control of the acquisition and possession of weapons There have recently been dreadful examples of violence with weapons in several Member States. In the light of these dreadful events, does the Commission have any plans to tighten up Council Directive 91/477/EEC (1) on control of the acquisition and possession of weapons? (1) OJ L 256, 13. 9. 1991, p. 51. Answer given by Mr Monti on behalf of the Commission (6 May 1998) Directive 91/477/EEC on control of the acquisition and possession of arms was adopted as an accompanying measure to the removal of controls at internal frontiers. As to the facts referred to by the Honourable Member, the Commission is not aware that they have brought to light any shortcomings in the control procedures and formalities introduced by the Directive for intra-Community movements of weapons. It would also point out that Article 3 of the Directive allows Member States to introduce in their legislation a more stringent classification of weapons than that provided for in the Directive. Lastly, Article 2 stipulates that the Directive is without prejudice to the application of national provisions concerning the carrying of weapons. This being so, the Commission plans to examine, in the report it will draw up on the application of the Directive, various aspects of the latter(cid:146)s operation and impact. The public order and public safety aspects will be covered by the report. (98/C 402/006) WRITTEN QUESTION E-0258/98 by Hiltrud Breyer (V) to the Commission (13 February 1998) Subject: Occupational and general disability All the EU Member States are naturally interested in maintaining their gross national product. This can only be achieved if adequate precautions are taken in the field of health, consumer and labour protection