title: Voorstel voor een richtlijn van de Raad tot vaststelling van minimumnormen voor de bescherming van legkippen in diverse houderijsystemen

eurovoc_concepts:
animal welfare
intensive livestock farming
poultry
protection of animals
veterinary legislation

formats: html pdf print

text: COMMISSE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN Brussel, 11. 03. 1998 COM(1998)135def. 98/0092 (CNS) MEDEDELING VAN DE COMMISSIE inzake de bescherming van legkippen in diverse houderij systemen Voorstel voor een RICHTLIJN VAN DE RAAD tot vaststelling van minimumnormen voor de bescherming van legkippen in diverse houderij systemen (Door de Commissie ingediend) TOFXICHTING Op 7 maart 1988 heeft de Raad Richtlijn 88/166/EEG ter uitvoering van het arrest van het Hof van Justitie in zaak 131/86 (vernietiging van Richtlijn 86/113/EEG van de Raad van 25 maart 1986 tot vaststelling van minimumnormen ter bescherming van legkippen in batterijen)1 vastgesteld. Bij Richtlijn 88/166/EEG werd Richtlijn 86/113/EEG vastgesteld in de vorm waarin zij door de Raad was goedgekeurd. Krachtens artikel 9 van Richtlijn 86/166/EEG moet de Commissie vóór 1 januari 1993 een verslag indienen over de wetenschappelijke ontwikkelingen op het gebied van het welzijn van kippen in diverse houderijsystemen, en over de bepalingen van de bijlage bij de richtlijn, samen met eventuele wijzigingsvoorstellen. In 1992 had het Wetenschappelijk Veterinair Comité (Afdeling Welzijn van dieren) bij de Commissie een rapport ingediend over het welzijn van legkippen in verschillende productiesystemen, maar in die periode werkte de Commissie aan een algemene herziening van de communautaire wetgeving inzake het welzijn van landbouwhuisdieren, zodat geen verdere maatregelen ter zake werden getroffen. Na door de diensten van de Commissie te zijn verzocht om het rapport van 1992 te herzien en bij te werken, heeft het Wetenschappelijk Veterinair Comité advies uitgebracht over het welzijn van legkippen; dat advies is in de vergadering van 30 oktober 1996 goedgekeurd. Deze mededeling en dit voorstel zijn gebaseerd op dat advies. Voorgesteld wordt Richtlijn 88/166/EEG te vervangen door een nieuwe richtlijn die betrekking heeft op het welzijn van alle legkippen en niet alleen die in batterijen. Bij de nieuwe richtlijn worden algemene eisen ingevoerd voor alle houderij systemen, inclusief eisen ten aanzien van nesten, zitstokken en strooisel. Op deze laatste eisen zijn evenwel uitzonderingen vastgesteld voor batterijen, die aan hogere normen moeten voldoen. Voorgesteld wordt te voorzien in een periode waarin de nieuwe eisen geleidelijk worden toegepast, zodat de momenteel bestaande systemen over een periode van tien jaar kunnen worden afgeschreven. De bepalingen van de bijlage zijn bijgewerkt en naar vorm aangepast aan de richtlijnen van de Raad inzake de bescherming van kalveren en varkens. Voorzien wordt in controles en rapportering door de bevoegde autoriteit, alsmede in controles door de Commissie. De bescherming van legkippen behoort uitsluitend tot de bevoegdheden van de Gemeenschap. De voorgestelde vervanging van de bestaande richtlijn, waarin minimumnormen voor legkippen in batterij kooien worden vastgesteld, is de eenvoudigste manier om het gewenste doel te bereiken. 1 PB L 74 van 19. 3. 1988, blz. 83. i OK De voorgestelde maatregelen zijn even gedetailleerd als de bestaande richtlijn. Verwacht wordt dat de lidstaten geen problemen zullen hebben met de omzetting van de richtlijn in nationaal recht. 1b COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN MEDEDELING VAN DE COMMISSIE inzake de bescherming van legkippen in diverse houderij systemen i7 c VOORWOORD Artikel 9 van Richtlijn 88/166/EEG bescherming van legkippen in batterijen1 luidt als volgt: tot vaststelling van minimumnormen ter "De Commissie dient vóór januari 1993 een verslag in over de wetenschappelijke ontwikkelingen op het gebied van het welzijn van kippen in verschillende huisvestingssystemen, en over de bepalingen van de bijlage, in voorkomend geval te zamen met passende aanpassingsvoorsleilen. ". In mei 1992 heeft het Wetenschappelijk Veterinair Comité (Afdeling Welzijn van Dieren) een rapport goedgekeurd ( opgesteld door een werkgroep onder het voorzitterschap van professor Dr. W. de Wit) over de meest recente wetenschappelijke informatie betreffende het welzijn van legkippen. De Commissie heeft toen geen verdere maatregelen getroffen. In 1995 hebben de diensten van de Commissie het Wetenschappelijk Veterinair Comité (Afdeling Welzijn van Dieren) verzocht het rapport van 1992 opnieuw te bezien en bij te ingesteld onder werken. Het comité heeft een werkgroep van deskundigen voorzitterschap van dr. Ii. J. Blokhuis, Instituut voor Dierhouderij en Diergezondheid, Lelystad, Nederland. De leden van de werkgroep, geselecteerd op basis van hun wetenschappelijke expertise ter zake en niet als vertegenwoordigers van hun land, waren: Dr. H. J. Blokhuis Prof. W. Bessei Dr. A. Elson Dr. P. W. G. Groot Koerkamp Dr. J. Faure Dr. L. Keeling Prof. H. Simonsen Instituut voor Dierhouderij en Diergezondheid Lelystad, Nederland. Institut fïir Tierzucht und Tierhaltung Universitat Hohenheim, Stuttgart, Deutschland. ADAS Lincoln, United Kingdom. Instituut voor Milieu en Agrotechniek Wageningen, Nederland. Station de Recherches Avicoles - INRA Nouilly, France Sveriges Landbruks Universitet Institutionen för husdjurshygien Skara, Sverige. Den KGL. Veterinner og Landboh0Jskole Sektion for Etologi og Sundhed Frederiksberg C, Danmark Dr. P. Van Houwelingen Europese Commissie (Secretaris) PB L 74 van 19. 3. 1988, blz. 83. ÓL De werkgroep heeft haar rapport aan het Wetenschappelijk Veterinair Comité voorgelegd. Op basis van het rapport van de werkgroep heeft het comité zijn advies opgesteld en voorgelegd aan de Commissie. Dit advies wordt afzonderlijk aan het Europees Parlement en de Raad verzonden. Deze mededeling is gebaseerd op het advies van het Wetenschappelijk Veterinair Comité. WELZIJN: DEFINITIES EN INDICATOREN Aangezien krachtens artikel 9 van de richtlijn een verslag moet worden opgesteld over het welzijn van kippen, is het vooral belangrijk te weten wat onder "welzijn" moet worden verstaan ten einde daarover een objectief oordeel te kunnen vormen. De werkgroep heeft hierover uitvoerig van gedachten gewisseld en heeft de diverse definities en verklaringen met betrekking tot het welzijn van dieren, zoals die in de voorbije dertig jaar zijn geformuleerd, bekeken. De groep heeft geconstateerd dat de meest vooraanstaande onderzoekers de laatste jaren tot een gemeenschappelijke aanpak zijn gekomen, waarbij wordt uitgegaan van de mate waarin een individu erin slaagt zijn omgeving te beheersen. Alle diersoorten hebben zich in de loop van het evolutieproces aangepast aan een omgeving waarin zij konden overleven en zich voortplanten en waarin zij voor het eigen welbevinden konden zorgen. Door een actieve respons (fysiologisch, ethologisch of beide) op wijzigingen in de omgeving slaagt het dier er namelijk in een evenwicht tot stand te brengen tussen zichzelf en zijn omgeving. Met andere woorden, het dier tracht zijn omgeving te beheersen door zich in eerste instantie aan die omgeving aan te passen. Wanneer een dier erin slaagt zich aan te passen aan en daardoor controle te krijgen over zijn omgeving, is zijn welzijn goed. Wanneer de pogingen om zich aan te passen falen, dan zal het de negatieve consequenties daarvan ondergaan en die kunnen variëren van een gering onbehagen tot de dood. Hoe meer moeite een dier moet doen om zich aan te passen, m. a. w. hoe meer energie besteed wordt aan het reageren op de omgeving, des te onbehaaglijker voelt het dier zich en des te slechter is zijn welzijn. Er zijn vier soorten welzijnsindicatorcn: gezondheid, productiviteit, fysiologie en ethologie. De gezondheid, dat wil zeggen vrij zijn van ziekten en kwetsuren, is een belangrijk criterium bij de evaluatie van de levenskwaliteit van legkippen. Het is evenwel belangrijk te weten dat de grens tussen gezondheid en ziekte vaak zeer vaag is. Zo kan een kip bijvoorbeeld wel met darm wormen besmet zijn, maar nog geen symptomen daarvan vertonen en dus als gezond worden aangemerkt. Een maand later kan het aantal wormen vertienvoudigd zijn en zal de kip wel als ziek worden aangemerkt. Het is ook belangrijk te weten dat een ongezonde kip niet noodzakelijk pijn of ongemak ondervindt. Een kip bijvoorbeeld met zeer zwakke vleugelbeenderen is een ongezond dier, maar er is geen enkele reden om aan te nemen dat de abnormale beenderstructuur ook als pijnlijk wordt ervaren. Pijn wordt wel gevoeld wanneer het vleugelbeen breekt, zoals vaak gebeurt bij manipulatie en transport. Het met de gezondheid verband houdende welzijn van een pluimveepopulatie kan worden beschreven aan de hand van de gestandaardiseerde onderzoekmethoden in het kader van gericht epizoötiologisch onderzoek naar de incidentie van de ziekte, de duur ervan en de intensiteit van alle daarmee gepaard gaande pijn of ongemak. Stressoren zijn over het algemeen van invloed op het afweersysteem van de dieren en dus ook op hun gezondheidstoestand. Met productiviteit als welzijnsindicator dient heel voorzichtig te worden omgegaan, aangezien het welzijn een eigenschap is van een individu, terwijl de productiviteit bij kippen meestal wordt gemeten per koppel. Een ander probleem is dat productiviteit verschillende dingen kan betekenen, b. v. de productie van een individuele kip, de gemiddelde productie van een koppel, de productie per opgenomen voedereenheid, de economische opbrengst per eenheid kapitaal, per eenheid arbeid, enz. Verschillende meetmethoden kunnen bijgevolg tegenstrijdige resultaten opleveren. Zo kan een wijziging in een omgevingsvariabele leiden tot een vermindering van het aantal eieren, maar een verhoging van het gewicht per ei, zodat de totale eimassa uiteindelijk gelijk blijft. Naargelang van de voor het meten van de productiviteit gekozen methode kan deze wijziging worden geïnterpreteerd als een beter welzijn, een geringer welzijn of een status-quo. De produktiviteit is bijgevolg geen maat voor het welzijn, maar een plotselinge daling van de produktiviteit kan wel de voorbode zijn van welzijnsproblemen. Men dient dus de nodige voorzichtigheid te betrachten bij het afmeten van het welzijn aan de productiviteit. Immers, een aanzienlijke daling van de eiproductie duidt waarschijnlijk op een verlaagd welzijn, maar omgekeerd duidt een goede productie niet noodzakelijkerwijs op een grote mate van welzijn. Fysiologische wijzigingen zijn een reactie op omgevingsfactoren en lichaamsbehoeften. De vaakst gemeten fysiologische indicatoren houden verband met de reactie op stress en de activiteit van de as hypothalamus-hypofyse-bijnierschors. Zoals dat ook bij andere metingen het geval is, kan de interpretatie van de resultaten problemen opleveren. Een aantal reacties doet zich bovendien ook voor bij normale activiteiten zoals baltsen, paren, eieren leggen en fourageren. Dat betekent dat traditionele stressindicatoren (gehalte aan adrenaline, noradrenaline, corticosteron) zeer voorzichtig moeten worden geïnterpreteerd en steeds in combinatie met andere indicatoren moeten worden gebruikt. Fysiologische indicatoren kunnen een goede maatstaf zijn voor het welzijn van de dieren omdat daarbij de inspanning van het dier wordt gemeten om aan een bepaalde situatie het hoofd te bieden. Ethologisch onderzoek betreffende het welzijn van pluimvee is erop gericht te bepalen of een dier zijn gedrag aan een bepaalde omgeving kan aanpassen, of na te gaan welke de omgevingsfactoren zijn die het dier daartoe in staat stellen. Dit onderzoek kan drie vormen aannemen: 1. De dieren worden in de te onderzoeken omgeving geplaatst en hun gedrag wordt vergeleken met dat van dieren die ofwel in het wild leven ofwel zich bevinden in een als ideaal beoordeelde omgeving. Het probleem met deze aanpak is dat niet onmiddellijk duidelijk is of een bepaald gedrag, of een wijziging in het gedrag, duidt op een verstoring of hapering van de interne huishouding van het dier, dan wel een normale aanpassing is aan een wijziging in de omgeving. Zolang niet is aangetoond dat dergelijk gedrag het resultaat is van frustratie, kan hieruit niet worden afgeleid dat er sprake is van geringer welzijn. 2. 3. Voorkeurtests, waarbij dieren de keuze krijgen tussen twee of meer omgevingen, of moeten betalen (in de vorm van een activiteit of een onprettige stimulus) om een beloning te krijgen, kunnen niet alleen worden gebruikt om aan te tonen aan welke omgeving de dieren de voorkeur geven, maar in zekere mate ook om de relatieve sterkte van de voorkeur te meten. De derde methode is het observeren van het gedrag in proefsituaties waarbij een dier zich niet kan aanpassen, en het vergelijken van dat gedrag met het gedrag in de bestudeerde omgeving. Combinatie van diverse indicatoren Geen enkele welzijnsindicator is op zich de beste. Er moet rekening worden gehouden met diverse soorten metingen. De vier hierboven beschreven indicatoren wijzen niet altijd in dezelfde richting; de resultaten spreken elkaar vaak tegen. Een probleem bij het evalueren van het welzijn van dieren is het gebrek aan kennis van hoe dieren bijvoorbeeld omgaan met ziekte, conflictgedrag en abnormaal gedrag. Zijn al deze situaties uit een oogpunt van welzijn even belangrijk en relevant? Voorgesteld wordt de criteria voor de beoordeling van het welzijn te splitsen in twee categorieën namelijk enerzijds het ontwerp van de kooien en anderzijds de gevolgen daarvan voor het gedrag van de dieren. Samenvatting De meest gebruikte welzijnsindicatoren zijn gezondheid, productiviteit, fysiologie en ethologie. Elk daarvan kan zelfstandig worden gebruikt ter aanduiding van gering welzijn, maar een combinatie van deze indicatoren geeft een betere aanduiding van de inspanning die het dier doet om zich aan te passen en dus ook van de voor deze reactie vereiste energie. DE BEHOEFTEN VAN LEGKIPPEN Een behoefte is een door het dier aangevoeld tekort dat kan worden verholpen doordat het iets krijgt of doordat het reageert op een bijzondere stimulans vanuit de omgeving of het lichaam. Wanneer een dier niet aan een behoefte kan voldoen leidt dat, op korte of op lange termijn, tot een gebrek aan welzijn. Voor de meeste behoeften van een individu bestaat een duidelijke motivering, die fysiologisch of psychologisch kan zijn. Bijvoorbeeld, een kip kan water drinken omdat de lichaamsvochten te voorkomen (psychologisch). Als gevolg van het verband dat bestaat tussen de behoeften en de motivering, kunnen vele behoeften worden geconstateerd door de voorkeur van legkippen te observeren. te sterk geconcentreerd zijn (fysiologisch) of om uitdroging Kippen moeten: voldoende voedsel en water krijgen; op zodanige wijze groeien en zich kunnen gedragen dat hun lichaam naar behoren kan functioneren; schadelijke omgevingssituaties, kwetsuren of ziekte vermijden; pijn, angst en frustratie zoveel mogelijk voorkomen. Daartoe moeten kippen verschillende dingen doen, op bepaalde stimuli reageren en een bepaalde fysiologische status handhaven. Daaruit vloeien andere behoeften voort, bijvoorbeeld: het vertonen van een bepaald fourageergedrag en van een bepaald exploratief gedrag; het hebben van voldoende beweging; het gladstrijken van de veren en het nemen van stofbaden; het onderzoeken van en reageren op tekenen van mogelijk gevaar; sociale interactie met andere hennen; het zoeken naar of het bouwen van een geschikt nest. Om dat alles te kunnen doen moeten de kippen over de nodige ruimte beschikken, maar hoe groot die ruimte dan wel moet zijn, daarover lopen de meningen nogal uiteen. Naarmate de dieren over meer ruimte beschikken kunnen zij ook een veel intenser en gevarieerder gedragspatroon aan de dag leggen. Verrijking van de omgeving is tegelijk voorwaarde en stimulans voor een normale gedragsexpressie. Om normaal te kunnen bewegen hebben kippen meer plaats nodig dan momenteel voor batterij kooien is voorgeschreven (450 cm2 per dier). Een huisvestingssysteem voor legkippen moet het dier voldoende ruimte bieden voor een aantal essentiële gedragingen zoals het rekken van de vleugels, klapperen met de vleugels, gladstrijken van de veren, omdraaien, bewegingen die nodig zijn om problemen als botzwakte te voorkomen; ook moeten de dieren gemakkelijk toegang hebben tot voedsel en water en moeten zij beschikken over zitstokken. De omgeving dient van zodanige aard te zijn dat de kip op stok kan gaan, eieren kan leggen in een nest, kan pikken, krabben en stofbaden. In een kooi met 450 cm2 per dier is dat alles niet mogelijk en een dergelijke kooi kan niet worden verrijkt. Wanneer de dieren meer ruimte krijgen zal dit hun gedrag beïnvloeden en zullen zij die gedragspatronen vertonen waarvoor zij de meeste ruimte nodig hebben. Zelfs om normaal te staan, de positie die het minst plaats in beslag neemt, heeft een kip, naar gelang van haar gewicht, 428-592 cm2 nodig. Wanneer dieren in grotere groepen worden gehouden kunnen zij voor activiteiten waaraan zij slechts een klein deel van hun tijd besteden, de ruimte delen. Wanneer echter voor een groep van vijf dieren 800 cm2 per dier beschikbaar is, zijn niet alle gedragingen mogelijk zoals b. v. krabben van de kop, schudden met het lijf, veren opzetten, zelfs als de dieren de ruimte kunnen delen. In grotere batterij systemen is gebleken dat 1. 000 cm2 per dier de dieren in staat stelt hun gedragingen meer te variëren. Bovendien is uit onderzoek gebleken dat kippen ertoe bereid zijn te "werken" om de beschikbare oppervlakte te vergroten tot ten minste 775 cm2 per dier. In alle systemen kunnen botzwakte en botbreuken worden aangetroffen bij legkippen. Botzwakte, een belangrijke oorzaak van breuken, wordt voornamelijk aangetroffen bij dieren die geen redelijke gelegenheid krijgen om te bewegen, d. w. z. die gehouden worden in legbatterijen. Breuken van de verzwakte botten kunnen worden veroorzaakt door ruwe behandeling van de dieren alsook door ongelukken in systemen met beperkte mogelijkheden inzake opvliegen en weer landen. Wegens de kaalheid van de batterij kooien wordt het welzijn van de dieren niet verbeterd door alleen maar de ruimte per dier te vergroten; uit wetenschappelijk onderzoek is namelijk gebleken dat het agressieve gedrag in een dergelijke omgeving kan toenemen als de beschikbare ruimte toeneemt. Legkippen leggen hun eieren bij voorkeur in een nest. Het aantal nesten en de spreiding ervan moeten worden bepaald naargelang van het beheerssysteem en het gebruikte ras. Gebleken is dat, om overdreven concurrentie tegen te gaan en het aantal grondeieren zo klein mogelijk te houden, één individueel nest aanwezig zou moeten zijn per vijf à acht dieren of dat, wanneer gebruik wordt gemaakt van gemeenschappelijke nesten, ten minste 1 m2 per 100 à 120 dieren beschikbaar moet zijn. Kippen rusten bij voorkeur op zitstokken. Zitstokken worden meestal intensief gebruikt en zij dragen bij tot een versteviging van de botten. De aanwezigheid van een zitstok in een kooi leidt tot stevigere poten. Bij sommige systemen van zitstokken blijkt bij het slachten dat de kippen een groot aantal genezen fracturen hebben, wat te wijten is aan het feit dat de dieren niet naar behoren kunnen landen op die zitstokken. De spreiding van de zitstokken en de totale lengte ervan zijn belangrijke elementen voor het aantal ongelukkige landingen, evenals de duur van de periode waarin de verlichting geleidelijk wordt verminderd aan het einde van elke lichtperiode. Legkippen hebben een sterke voorkeur voor strooisel. Wanneer strooispl aanwezig is moet het van een geschikt type zijn, mag het niet klitten en moeten bodempikken, scharrelen en stofbaden mogelijk zijn. In bepaalde omstandigheden kan strooisel bijdragen tot een vermindering van het risico op verenpikken bij volwassen dieren. Legkippen moeten ten minste dagelijks worden gevoederd en moeten op elk moment kunnen drinken. Bij gebruik van langwerpige voederbakken moet ten minste 10 cm per dier beschikbaar zijn; bij gebruik van ronde voederbakken moet ten minste 4 cm per dier beschikbaar zijn. Bij gebruik van drinkgoten moet elk dier kunnen beschikken over ten minste 10 cm aan de drinkgoot. Anders moet ten minste één drinknippel of drinkbnkje beschikbaar zijn per tien dieren. Wanneer de groepen bestaan uit minder dan tien dieren, moet elke groep kunnen beschikken over ten minste twee drinknippels of drinkbakjes. De drink- en voedervoorzieningen moeten gelijkmatig over de huisvestingsruimte verdeeld zijn. Hoewel kippen worden aangetrokken door daglicht, is nooit wetenschappelijk aangetoond dat daglicht noodzakelijk is voor hun welzijn. De voor een normaal legpatroon vereiste lichtintensiteit bedraagt 5 tot 7 lux en gewoonlijk wordt een te intensiteit van meer dan 10 lux vermeden om verenpikken zoveel mogelijk voorkomen. Het wetenschappelijk onderzoek heeft blijkbaar nog geen definitief antwoord kunnen geven met betrekking tot de invloed op het welzijn van de dieren van verschillende schema's voor de toepassing van kunstlicht in de commerciële pluimveehouderij. Aangezien donkere perioden een sterke rem betekenen op de expressie van de normale gedragspatronen, moet per dag worden voorzien in een voldoende lange periode van licht. Belangrijk is dat, voor dieren die op de grond worden gehouden, de lichtintensiteit overal bijna gelijk is omdat plekken met een grote lichtintensiteit de dieren zo sterk kunnen aantrekken dat zij daar samendringen, op elkaar gaan liggen en stikken. Hoewel het kappen van de snavel de schade door pikken kan beperken, verdient het de voorkeur de legkippen zo te huisvesten en te behandelen dat snavelkappen niet noodzakelijk is. Aangezien het gevaar voor kannibalisme klein is, is snavelkappen bij in batterijen gehouden legkippen overbodig. Aangezien het bekend is dat het kappen zowel tijdens als na de operatie pijn veroorzaakt in verband met de aanwezigheid van neuroma's wanneer bij de dieren de snavel wordt gekapt op de daarvoor gebruikelijke leeftijd, moet het kappen van de snavels worden verboden zodra dat in de praktijk mogelijk is. In alternatieve systemen evenwel zal, met de momenteel gebruikte rassen, het verbod op het kappen van de snavel schade aan de dieren tengevolge van pikken doen toenemen. Voor dit probleem bestaat momenteel geen oplossing; in alternatieve systemen moet derhalve het kappen van de snavel worden toegestaan bij dieren die jonger zijn dan 10 dagen, omdat tot die leeftijd de speciale gevoelsreceptoren bij de top van de mandibula nog niet schijnen te regenereren. In alternatieve systemen moet worden gezocht naar houderijmethoden en rassen waarmee verenpikken en kannibalisme grotendeels kunnen worden voorkomen. HUISVESTINGSSYSTEMEN VOOR LEGKIPPEN In de Gemeenschap worden legkippen momenteel meestal gehouden in batterij kooien, een kale omgeving voor de dieren. Hierna volgen de belangrijkste voor- en nadelen van batterij kooien met betrekking tot het welzijn van de dieren: Voordelen in vergelijking met andere goede systemen zijn: de dieren komen niet in aanraking met de eigen mest, zodat besmetting met endoparasieten nauwelijks voorkomt; de dieren worden in kleine groepen gehouden, met een stabiele sociale orde; het gevaar voor kannibalisme is gering en het kappen van de snavels is niet nodig. De nadelen in vergelijking met andere goede systemen zijn: nestelgedrag, het gebruik van zitstokken, scharrelen, het nemen van stofbaden en de meeste andere bewegingen worden belet of gewijzigd; stereotiep gedrag komt voor; de dieren zijn banger; botzwakte als gevolg van bewegingsarmoede. Het is duidelijk dat, in verband met de geringe afmetingen en de kaalheid ervan, de momenteel gebruikte batterijkooi ernstige nadelen heeft voor het welzijn van de kippen. Bij legkippen in kooien groeien de nagels ongecontroleerd door zodat ze vaak afbreken waarbij het onderliggend weefsel kan worden beschadigd. Door een slijpstrip aan te brengen op het schot achter de voederbak kunnen de nagels op doeltreffende wijze kort worden gehouden. Wanneer de kooien in vier of meer lagen boven elkaar worden gestapeld, moet een vaste loopplank of een andere goedgekeurde voorziening aanwezig zijn om de bovenste kooien te kunnen inspecteren en de dieren gemakkelijker uit de kooien te kunnen nemen. Tussen de rijen kooien moet telkens een gang blijven met een breedte van ten minste 1 m teneinde de dieren op elk niveau te kunnen inspecteren en zo min mogelijk schade te veroorzaken wanneer de dieren in de kooien worden geplaatst en er worden uitgenomen. De laatste jaren is het ontwerp van de kooien verbeterd en het onderzoek naar nieuwe en betere kooien wordt nog steeds voortgezet. Wanneer de kooien iets ruimer worden, zou eventueel ook kunnen worden gedacht aan bijkomende voorzieningen, bijvoorbeeld zitstokken. Wanneer nog iets meer ruimte beschikbaar komt, kan aan verdere verbetering worden gedacht in de vorm van nestelen, stofbaden, scharrelen en bodempikken. Andere huisvestingssystcmen zoals volières, diepstrooisel of vrije uitloop, verschillen sterk qua geboden mogelijkheden, maar in het algemeen kunnen de dieren een veel gevarieerder gedrag aan de dag leggen. Bij deze alternatieve systemen kan het gevaar voor aantasting door parasieten wel groter zijn en kan het ook moeilijker zijn om gevallen van verenpikken en kannibalisme te bestrijden. Met de rassen die momenteel beschikbaar zijn, lijkt het kappen van de snavels bijgevolg voorlopig nog onvermijdelijk. In het huidige ontwikkelingsstadium liggen de eisen op het vlak van produktiekosten, arbeidsintensiteit, beheer en veterinair toezicht heel wat hoger voor de alternatieve systemen dan voor de legbatterijen. Wegens de vele systemen die in gebruik zijn, zijn ook de prestaties veel gevarieerder bij de alternatieve systemen dan bij d,e legbatterijen. Er dient wel aan te worden herinnerd dat het 20 à 30 jaar heeft geduurd voordat de legbatterijen hun huidige vorm kregen, en dat nog steeds verbeteringen worden aangebracht; sommige alternatieve systemen bestaan pas 10 à 15 jaar zodat verdere wijzigingen en verbeteringen mogen worden verwacht, evenals meer kennis inzake het voorkómen van een mogelijke besmetting met parasieten, van verenpikken en van kannibalisme. De bacteriële verontreiniging zal groter zijn bij vuile eieren en bij grondeieren dan bij schone nesteieren. Er is geen verschil in verontreiniging tussen nesteieren en in batterij kooien gelegde eieren. Met bekwaam personeel en deugdelijk veterinair toezicht kan in moderne volièresystemen de gezondheidsstatus op hetzelfde hoge niveau worden gehandhaafd als in de huidige batterij kooien; daartoe moeten een aantal zaken in acht worden genomen, b. v. voorkomen dat het strooisel nat wordt, gebruikmaken van een all- in all-out-systeem, regelmatig eieren rapen, alle voorzieningen goed schoonmaken en desinfecteren voordat een nieuwe groep dieren wordt binnengebracht, voorkomen dat de voeder- en drinkbakken worden vervuild door uitwerpselen, dode dieren verwijderen en insecten en knaagdieren doeltreffend bestrijden. Het toegepaste onderzoek naar het welzijn van legkippen bestaat nog maar sedert relatief korte tijd. Om de huidige nadelen van sommige alternatieve systemen, bijvoorbeeld kannibalisme en milieuproblemen waarvoor nog geen afdoende oplossing bestaat, te kunnen verhelpen, moeten praktische proeven worden opgezet met bestaande systemen onder commerciële omstandigheden en is verder onderzoek vereist. Van verrijkte kooisystemen en goed ontworpen systemen zonder kooi is reeds aangetoond dat zij uit welzij nsoogpunt beter zijn dan de batterij kooien in hun huidige vorm. Er is weinig of geen verschil tussen het (biologische) productievermogen van kippen in alternatieve systemen en dat van kippen in het huidige batterijkooisysteem, hoewel de uiteindelijke opbrengst in alternatieve systemen lager kan uitvallen omdat eieren worden opgegeten of gebroken. Ongeacht het houderijsysteem dat wordt gebruikt, het personeel moet steeds zijn opgeleid in en ervaring hebben met dat systeem. Om het welzijn van de dieren te beschermen moeten alle dieren en het materiaal waarvan hun welzijn afhankelijk is, ten minste twee keer per dag grondig worden geïnspecteerd. DE PRODUCTIE IN DE DIVERSE HOUDERIJSYSTEMEN IN EUROPA In 1996 waren er circa 270 miljoen legkippen in de EU, waarvan bijna 93% in kooien werd gehouden. Tabel 1 geeft een overzicht van de situatie in de EU. In sommige landen neemt de productie in alternatieve systemen toe. 10 Tabel 1: Aantal (x 1. 000) legkippen in de diverse houderijsystemen in de lidstaten van de EU in 1996 (referentie: Pluimveestatistieken, doc. VI/417-FR rev. 135, 5-12-1997 en mededelingen van de lidstaten) Batter ij x 1000 % Volicrc x 1000 % % Op- strooisel x 1000 Semi- intensief x 1000 % Vrije uitloop x 1000 % A B 3 886 12 304 DK 2 591 D E* 39 472 34 227 EL* 5 644' FIN* 3 250 F(95) 52 985 IRL r 865 35 478 NL 23 240 84 98 70 91 99 95 80 99 83 28 0,6 439 9,5 285 6,1 10 0,1 209 U 21 0,2 18 0,1 42 22 1,1 667 18,1 382 10,4 0,1 2 354 5,4 31 0,1 1524 3,5 25 0,8 18 103 0,2 2 028 3,6 622 1,0 166 0,5 219 20,0 191 0,7 3 578 12,7 91 0,3 971 3,5 P* s. 4 923 4 272 82 135 2,6 800 15,4 UK 27 355 84 1 066 3,3 4 193 12,9 UE 250 762 93 1 512 0,6 8 341 3,7 2 171 0,8 8 214 3,0 = geen verdere cijfers beschikbaar, exclusief liefhebberijkoppels. In verband met de vraag in diverse lidstaten, met name in Noord-Europa, is de productie van eieren in andere dan batterij systemen de laatste tien jaar toegenomen. In Nederland bijvoorbeeld zijn volières en strooisel populair en is 40% van de verkochte eieren afkomstig uit andere dan batterij systemen. zijn 1984 gemeenschappelijke de In de etiketteringsvoorschriften alternatieve productiesystemen (vrije uitloop, extensief systeem - vrije uitloop - scharrel - volière) te harmoniseren en bij die gelegenheid zijn ook criteria en controlemaatregelen vastgesteld om een eerlijke concurrentie tussen de producenten te garanderen. verschillende afzetnormen aangepast eieren voor vier van om 11 DE UITVOERING VAN DE EU-RICHTLIJN EN FINANCIËLE STEUN TN DE LIDSTATEN Met uitzondering van Finland en enkele "Lander" in Oostenrijk (met betrekking tot enkele delen van de richtlijn) hebben alle EU-lidstaten de tenuitvoerlegging van Richtlijn 88/166/EEG gemeld. De economische steunverlening aan de landbouwers verschilt aanzienlijk naar lidstaat. Hierna volgt een overzicht van de situatie in de lidstaten. Oostenrijk: België: Denemarken: Finland: Frankrijk: Op 19 april 1996 heeft de "Nationalrat" in een resolutie de Minister van Landbouw verzocht legbatterijen in Europa te verbieden. Het gebruik van batterij kooien voor legkippen zal in een aantal "Lander" worden verboden vanaf een bepaalde datum. Oostenrijk geeft financiële steun voor de overschakeling van batterij kooien op alternatieve houderij systemen. Voor België verschillen de cijfers wanneer slechts enkele dieren per kooi worden gehouden. De beschikbare oppervlakte is dan: 1. 000 cm2 voor één dier per kooi, 750 cm2 per dier voor twee dieren per kooi en 550 cm2 per dier voor drie dieren per kooi. Voor kooien met vier of meer dieren stemt de wetgeving overeen met de minimumeisen van de richtlijn. De regering geeft geen financiële steun voor de overschakeling van batterijkooien op alternatieve houderij systemen. In Denemarken is 600 cm2 per dier voorgeschreven. Wanneer een landbouwer zijn batterijkooien vernietigt om ze te vervangen door een alternatief systeem of om de productie stop te zetten, regering momenteel ( 20 DKR per ontvangt hij van de kippenplaats. In Finland is 480 cm2 per dier in een batterijkooi voorgeschreven. De Finse regering heeft in principe het verbod op batterijkooien goedgekeurd, maar de datum van inwerkingtreding is nog niet vastgesteld. Het Finse Parlement heeft er echter mee ingestemd dat vanaf 2005 geen batterijkooien meer mogen worden gebruikt. Landbouwers die overstappen op alternatieve houderij systemen krijgen financiële steun van de regering. Voor 25% van de door lening betaalt het de landbouwer bij een bank aangegane ministerie alle verschuldigde rente tot een rentevoet van 5%. De geldende voorschriften voldoen aan de minimumeisen van de richtlijn. De regering geeft geen financiële steun voor de overschakeling alternatieve houderij systemen. batterijkooien van op 12 Duitsland : Griekenland: Luxemburg: Nederland: Ierland: Italië: Portugal: Spanje: Zweden: In Duitsland is een oppervlakte van 550 cm2 per dier voorgeschreven voor dieren die meer dan 2 kg wegen en 450 cm2 per dier voor dieren die minder dan 2 kg wegen. De Bundesrat heeft in een resolutie gevraagd batterij kooien in Europa te verbieden maar tot dusver heeft de centrale regering dit standpunt niet overgenomen. De regering geeft geen financiële steun voor de overschakeling van batterij kooien op alternatieve houderij systemen. In Griekenland wordt voldaan aan de minimumeisen van de richtlijn. De regering geeft geen financiële steun voor de alternatieve overschakeling houderij systemen. batterij kooien van op In Luxemburg wordt voldaan aan de minimumeisen van de richtlijn. De regering geeft geen financiële steun voor de overschakeling alternatieve houderij systemen. battcrijkooien van op In Nederland wordt voldaan aan de minimumeisen van de richtlijn. De regering geeft geen financiële steun voor de alternatieve overschakeling houderij systemen. batterij kooien van op In Ierland wordt voldaan aan de minimumeisen van de richtlijn. De regering geeft geen financiële steun voor de overschakeling van batterij kooien op alternatieve houderij systemen. In Italië wordt voldaan aan de minimumeisen van de richtlijn. De regering geeft geen financiële steun voor de overschakeling van battcrijkooien op alternatieve houderij systemen. In Portugal wordt voldaan aan de minimumeisen van de richtlijn. De regering geeft geen financiële steun voor de overschakeling van batterijkooien op alternatieve houderij systemen. In Spanje wordt voldaan aan de minimumeisen van de richtlijn. De regering geeft geen financiële steun voor de overschakeling van batterijkooien op alternatieve houderij systemen. In Zweden moeten legkippen beschikken over 600 cm2 per dier. Het Zweedse parlement heeft de huidige batterij kooi verboden met ingang van 1 januari 1999. Vanaf die dag moet elk huisvestingssysteem beschikken over legnesten, zitstokken en stofbaden, tenzij aan de landbouwers ontheffing is verleend (voor ten hoogste 3 legcycli). De regering geeft geen financiële steun voor de overschakeling van batterijkooien op alternatieve houderij sy sternen. 13 Verenigd Koninkrijk: In het Verenigd Koninkrijk gelden andere cijfers wanneer slechts enkele dieren per kooi worden gehouden: 1. 000 cm2 voor één dier per kooi, 750 cm2 per dier voor twee dieren per kooi en 550 cm2 per dier als de kooi drie dieren bevat. Voor kooien met vier of meer dieren stemt de wetgeving overeen met de minimumeisen van de richtlijn. De regering geeft geen financiële steun voor de overschakeling alternatieve houderij systemen. batterij kooien van op ECONOMISCHE GEGEVENS 1. Algemeen Hoewel de meeste eieren in de Gemeenschap nog steeds worden gelegd door kippen in batterijkooien, worden diverse andere systemen zoals volières, strooisel en vrije uitloop commercieel gebruikt. Sommige systemen b. v. volières zijn van recente datum, andere, b. v. strooisel en vrije uitloop, worden reeds geruime tijd gebruikt, hoofdzakelijk in de noordelijke lidstaten. de voederopname, De productiekosten verschillen naar gelang van het huisvestingssysteem, de bezettingsdichtheid, het sterftepercentage en de prestaties. Bij de huidige bezettingsdichtheden zijn de productiekosten het laagst in het batterij systeem en het hoogst bij vrije uitloop. Momenteel wordt gewerkt aan nieuwe en betere kooien en de productiekosten zullen waarschijnlijk liggen tussen de kosten voor de huidige kooisystemen en die voor andere systemen, naar gelang van de bezettingsdichtheid. hygiëne, arbeid, de de Hoewel de andere systemen in technisch opzicht nog verbeterd kunnen worden, zijn de productiekosten voor eieren in volièresystemen groter dan in de huidige batterij systemen. De voornaamste redenen voor deze hogere kosten zijn de extra kosten voor gebouwen, arbeid en voeder. Vergeleken met de huidige batterijkooi waarin per dier 450 cm beschikbaar is, liggen de productiekosten per ei in volièresystemen met een grote bezettingsdichtheid (20 dieren per m ) 10% hoger, in systemen met 12 dieren per m ongeveer 15% hoger. De productiekosten per ei nemen met 5 à 7,5% toe wanneer per dier 600 cm beschikbaar is en met 10 à 15% wanneer per dier 800 cm beschikbaar is (indien geïnvesteerd is m nieuwe behuizing en apparatuur). Ervan uitgaande dat ten hoogste 80% van alle eieren als tafeleieren wordt verkocht en dat de prijs voor voor verwerking bestemde eieren ongewijzigd blijft, zou de prijs voor tafeleieren af-boerderij met 12 à 18% moeten worden verhoogd. Voor in volières, op strooisel, in semi-intensieve systemen en bij vrije uitloop geproduceerde eieren wordt in bepaalde gebieden een hogere prijs betaald. In het algemeen ontvangen producenten van eieren uit andere dan batterij systemen een hogere prijs voor hun eieren. Hoewel de landbouwers momenteel aanzienlijk hogere prijzen ontvangen voor in alternatieve systemen geproduceerde eieren, is het goed mogelijk dat dat prijspeil niet gehandhaafd blijft indien de productie helemaal of grotendeels overschakelt op meer welzijnsvriendelijke alternatieve systemen. 14 2. Gevolgen voor de EU-markt. 2. a. WTO-Overeenkomst - invoerrechten. Binnen de Gemeenschap bestaan er geen marktondersteunende regelingen voor eieren. In het verleden was de communautaire markt tegenover derde landen afgeschermd door een systeem van variabele heffingen en sluisprijzen, maar die zijn niet langer van toepassing als gevolg van de tarifering in het kader van de WTO-Overeenkomst inzake de landbouw. Bij die tarifering werden de diverse heffingen en sluisprijzen vervangen door een systeem van rechten en een op referentieprijzen gebaseerde bijzondere vrijwaringsclausule. De communautaire voorschriften inzake het welzijn hebben nog geen merkbaar effect gehad op invoer of uitvoer, ook niet na de invoering met ingang van 1 juli 1995 van contingenten met lage rechten. In 1995/96 bedroeg het normale in de schaal 44,7 ecu/100 kg, in 1997/98 nog 39 ecu/100 kg en het wordt, verspreid over zes jaar, verder verlaagd tot 30,4 ecu/100 kg in 2000/01. invoerrecht voor eieren Op grond van de WTO-Overeeenkomst is er voor eieren en ei producten een minimumcontingent met verlaagd recht (15,2 ecu/100 kg). Het tariefcontingent met verlaagd recht voor eieren in de schaal en voor eiproducten (heelei, eigeel of eiwit) bedroeg 84 000 ton in 95/96 en zal toenemen tot 157 500 ton in 2000/01. In 1997 is het contingent voor heeleiproducten en eigeel (6 373 ton equivalent eieren in de schaal) volledig opgebruikt, het contingent voor eiwit (10 058 ton equivalent eieren in de schaal) slechts voor 37% en dat voor eieren in de schaal (70 300 ton) slechts voor 0,1%. In 1996 bedroeg het totale tariefcontingent met verlaagd recht 2% van het communautaire verbruik van tafeleieren en in 2000/01 zal het circa 3% bedragen. Naar verwachting zal in de volgende WTO-ronde een verdere verlaging van de rechten voor alle landbouwproducten worden besproken. 2. b. De economische gevolgen van een vergroting van de beschikbare oppervlakte per dier in batterijsystemen Van belang is welk effect de vergroting van de minimurnoppervlakte per hen zou hebben op de concurrentiepositie van in de Europese Unie geproduceerde eieren ten opzichte van eieren die worden ingevoerd van de wereldmarkt. De huidige regels garanderen een bepaalde "communautaire preferentie" aangezien de prijzen van uit derde landen ingevoerde eieren na betaling van de normale invoerrechten hoger zijn dan de marktprijzen voor eieren die in de EU worden geproduceerd bij een kooioppervlakte per dier van 450 cm2. 15 In een eerste voorbeeld (scenario 2001) wordt ervan uitgegaan dat de productiekosten met 10% zullen stijgen als: de minimumoppervlakte per dier 800 cm2 bedraagt; de graanprijzen in de EU met 20% worden verlaagd (in het jaar 2001), zoals voorgesteld in Agenda 2000. Verder wordt aangenomen dat de EU-invoerrechten onveranderd blijven. Onder deze omstandigheden zal voor eieren die in de EU bij een kooioppervlakte van 800 cm2 per dier worden geproduceerd, geen concurrentievoordeel meer bestaan ten opzichte van uit de VS ingevoerde eieren. De marktprijzen zullen gelijk zijn. Worden de EU-invoerrechten echter in de periode 2001-2010 in het kader van een nieuwe WTO-ronde verder verlaagd met bijvoorbeeld 33%, dan zal de EU in het een kooioppervlakte van 600 cm2 per dier geen jaar 2010 concurrentievoordeel meer hebben. Bij een grotere kooioppervlakte per dier zullen de in de EU geproduceerde eieren niet langer met ingevoerde eieren kunnen concurreren. al bij Productiekosten zijn niet met zekerheid te voorspellen en daarom is het verstandig ook na te gaan hoe de concurrentiepositie zich zou ontwikkelen mochten de productiekosten in de EU bij een vergroting van de kooioppervlakte per dier van 450 cm2 tot 800 cm2 toenemen met 15%, en bij een vergroting tot 600 cm2 met 7,5%. Een en ander zou volgens onze hypothese het geval zijn ondanks een verlaging van de graanprijzen in de EU met 20%. Bij ongewijzigde bescherming aan de EU-grenzen (scenario 2001) zou het concurrentievoordeel van de EU op haar interne markt dan wegvallen als de minimumoppervlakte per dier 700 cm2 bedraagt; in het geval van het scenario 2010 (invoerrechten verder verlaagd met 33%) zou het concurrentievoordeel van de EU wegvallen bij een minimale kooioppervlakte van 550 cm2 per dier. De bovenvermelde ramingen van de kooioppervlakte per dier waarbij het comparatieve voordeel verdwijnt, worden samengevat in de volgende tabel. I 2 0 0 1I 2010 stijging productiekosten geraamde geraamde kooioppervlakte (cm ) kooioppervlakte (cm ) 10% 15% \ 800 700 600 550 16 Hoewel deze ramingen gebaseerd zijn op de recentste gegevens, dient toch een aanzienlijke foutmarge in aanmerking te worden genomen omdat is uitgegaan van een aantal veronderstellingen en geen rekening is gehouden met de naar lidstaat uiteenlopende situatie. Voor een juister beeld van de consequenties per land of naar gelang van de vereisten van de diverse huisvestingssystemen, zijn verdere berekeningen noodzakelijk. De extra kosten voor de consumenten van de EG zijn zeer klein en worden geschat op circa 1,12-1,56 ecu per persoon per jaar bij een kooioppervlakte van 800 cm per dier. 2. C. WTO-Overeenkomsten - Sanitaire en fytosanitaire maatregelen (SFM) en Technische handelsbelemmeringen (THB) de met voorschriften, Krachtens de Overeenkomst inzake technische handelsbelemmeringen van de name technische WTO mogen leden etiketteringsvoorschriften, toepassen voor de invoer, op voorwaarde dat die voorschriften niet-discriminerend zijn en dat zij niet meer beperkingen voor het handelsverkeer inhouden dan nodig is om een legitiem doel te bereiken. Er zijn specifieke voorschriften op grond waarvan een lid van de WTO kan eisen dat ingevoerde producten aan bepaalde sanitaire voorschriften (SFM-Overeenkomst) voldoen teneinde de gezondheid van mens en dier op zijn grondgebied te beschermen. De huidige regels van de WTO betreffen niet specifiek het welzijn van dieren, maar staan de leden toe de interne weizijnsnormen op te leggen die zij passend achten. In dit geval lijkt het bijgevolg moeilijk eisen inzake het welzijn van legkippen toe te passen voor ingevoerde eieren en eiproducten. Toen de huidige welzijnsvoorschriften werden goedgekeurd, werd door sommigen gevraagd in die voorschriften maatregelen op te nemen op grond waarvan ingevoerde eieren afkomstig dienden te zijn van kippen die werden gehouden onder de in de richtlijn vastgelegde omstandigheden. De Commissie heeft er zich destijds toe verbonden om, binnen de bestaande communautaire invoer- en uitvoerregeling, adequate maatregelen te nemen om indien nodig rekening te houden met de eventuele nadelige financiële consequenties van de richtlijn voor de handelsbalans. Tot nu toe zijn dergelijke maatregelen nog niet nodig gebleken. 17 ANDERE INSTRUMENTEN 1. Etikettering in de Gemeenschap geldende (EEG) nr. 1907/90 van de Raad betreffende etiketteringsvoorschriften De momenteel bepaalde (Verordening handelsnormen voor eieren2 en Verordening (EEG) nr. 1274/91 van de Commissie houdende bepalingen (EEG) nr. 1907/90 van de Raad betreffende bepaalde handelsnormen voor eieren3) zijn van toepassing op alle eieren in de schaal die in de EG worden verkocht, ook op die uit derde landen. Ook bij invoer mogen etiketteringsvoorschriften worden toegepast, op voorwaarde dat zij niet-discriminerend zijn. Dergelijke maatregelen moeten bij de WTO worden gemeld op grond van de Overeenkomst inzake technische handelsbelemmeringen. toepassing van Verordening ter Momenteel mag volgens de gemeenschappelijke handelsnormen voor eieren op eieren en verpakkingen worden vermeld welk van vijf houderij system en voor de productie van eieren (vrije uitloop - extensief; vrije uitloop; scharreleieren; volière-eieren, batterijeieren) is toegepast, zulks op grond van artikel 10, lid 3, van Verordening (EEG) nr. 1907/90 van de Raad en artikel 18 van Verordening (EEG) nr. 1274/91 van de Commissie. In deze laatste verordening is bepaald aan welke basisvoorwaarden elk van de vijf houderij systemen moet voldoen en welke controlemaatregelen moeten worden genomen. Ten einde de consument alle vereiste informatie te verschaffen, zou voor de toekomst kunnen worden gedacht aan verplichte etikettering van tafeleieren en verpakkingen naargelang van het productietype. Deze etikettering zou verplicht moeten zijn voor alle tafeleieren die in de lidstaten van de EU worden geproduceerd. Zodra een dergelijke verplichte etikettering door de Raad is goedgekeurd, moeten de nadere voorschriften worden vastgesteld via de procedure van het Comité van beheer. De consument bepaalt dan zelf aan welke soort tafeleieren hij de voorkeur geeft. Overwogen dient te worden of het ter voorkoming van elke misleidende informatie op eieren of verpakkingen aanbeveling verdient de algemene omschrijving van extra vermeldingen die is opgenomen in artikel 10, lid 2, onder e), van Verordening (EEG) nr. 1907/90 van de Raad, aan te vullen met passende uitvoeringsbepalingen in Verordening (EEG) nr. 1274/91 van de Commissie. Die algemene omschrijving in artikel 10, lid 2, onder e), luidt als volgt: "vermeldingen of symbolen om de verkoop van eieren of andere producten te bevorderen, voor zover deze vermeldingen of symbolen en de wijze waarop zij worden aangebracht, de koper niet kunnen misleiden". 2 3 PB L 173 van 6. 7. 1990, blz. 5. PB L 121 van 16. 5. 1991, blz. 11. 18 tot de etikettering van eiproducten naargelang van het Met betrekking productietype blijkt evenwel dat het in de praktijk moeilijk is om soortgelijke eisen toe te passen en te doen naleven als die welke zijn voorgesteld voor tafeleieren. 2. Subsidies Eén verordening voorziet in financiële bijstand voor investeringen in gebouwen en technische voorzieningen ter verbetering van het welzijn van legkippen. Het betreft Verordening (EEG) nr. 950/97 van de Raad betreffende de verbetering van de doeltreffendheid van de landbouwstructuur4, een van de basisverordeningen inzake de horizontale doelstelling 5a van de Structuurfondsen. Krachtens deze verordening mag in pricipe geen investeringssteun worden verleend in de sector eieren en pluimvee, tenzij het gaat om steun voor maatregelen ter bescherming van het milieu alsmede de hygiëne in de veehouderij en het welzijn van de dieren en mits de capaciteit niet wordt vergroot. Om voor steun in aanmerking te komen moeten de begunstigden bovendien aan een aantal in artikel 5 van de verordening vastgestelde voorwaarden voldoen (de landbouw als hoofdberoep uitoefenen, over voldoende vakbekwaamheid beschikken, een plan voor de verbetering van het bedrijf indienen, een vereenvoudigde boekhouding voeren). Wanneer aan deze voorwaarden wordt voldaan, mogen de lidstaten een mede door de Gemeenschap gefinancierde steunregeling instellen voor investeringen die in overeenstemming zijn met de communautaire normen inzake de bescherming van legkippen, inclusief investeringen voor omschakeling op dergelijke erkende houderijsystemen. De investeringen moeten in elk geval in aanzienlijke mate bijdragen tot de aanpassing aan de nieuwe wettelijke normen. Bovendien mogen de lidstaten bijstand verlenen voor beperkte nationale steunmaatregelen voor bedrijven die niet aan de in artikel 5 van Verordening (EEG) nr. 950/97 van de Raad vastgestelde voorwaarden voldoen. In beide gevallen, nationale steun en mede door de Gemeenschap gefinancierde steun, moet de regeling door de Commissie worden goedgekeurd. Er zal ook na 1999 investeringssteun kunnen worden toegekend. Het is de bedoeling dat de subsidiabiliteitsvoorwaarden die de Gemeenschap voor investeringssteun hanteert, nog eenvoudiger worden en de lidstaten nog meer ruimte voor een flexibele toepassing laten. 3. Nieuwe WTO-Overeenkomst Bij de vaststelling van de onderhandelingsdoelstellingen van de Unie voor de volgende fase van de WTO-onderhandclingen zal worden nagegaan ol* de WTO- regels kunnen worden aangepast op basis van welzij nsoverwegingen. 4 PB L 142 van 2. 6. 1997, blz. 1. 19 CONCLUSIE De Commissie streeft ernaar het welzijn van legkippen te verbeteren. Krachtens het bij het Verdrag van Amsterdam goedgekeurde Protocol betreffende de bescherming en het welzijn van dieren, dat aan hetVerdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap wordt gehecht, moet de Commissie voorstellen indienen die een duidelijk gunstig effect hebben op het welzijn van dieren. Voor de Commissie is het duidelijk dat het welzijn van kippen in batterij kooien veel te wensen overlaat, maar ook alternatieve huisvestingssystemen hebben nog steeds nadelen waarvoor nog geen oplossing is gevonden; het is bijgevolg nog te vroeg om batterij kooien volledig te verbieden. De minimumoppervlakte per dier in batterij kooien moet evenwel worden vergroot en de kooien moeten worden verrijkt om het welzijn van de dieren te verbeteren. Er is wel aanzienlijke vooruitgang gemaakt bij de ontwikkeling van alternatieven voor de huidige batterijkooien. Die vooruitgang zou groter kunnen zijn indien de pluimvee industrie de ontwikkeling van dergelijke systemen meer zou steunen. Om vooruitgang te boeken en het welzijn van legkippen te verbeteren zou overeenstemming moeten worden bereikt over een tijdschema om het gebruik van batterijkooien in hun huidige vorm geleidelijk af te schaffen over een periode die lang genoeg is om de pluimveehouders in de gelegenheid te stellen om zonder al te grote economische problemen en zonder enig risico voor schadelijke gevolgen voor de eikwaliteit, de nodige aanpassingen uit te voeren. dat voor Commissie de erkent De huisvestingsomstandigheden concurrentiepositie van deze communautaire sector op de wereldmarkt voor eieren in de schaal en met name voor eiproducten zou kunnen aantasten. Door de toepassing van diverse momenteel beschikbare instrumenten kunnen de eventuele negatieve economische gevolgen evenwel grotendeels of zelfs helemaal worden vermeden. een legkippen de aanzienlijke verbetering van tot vaststelling van Derhalve stelt de Commissie, afgezien van het voorstel minimumnormen voor de bescherming van legkippen in diverse houderij systemen, de volgende maatregelen voor: 1. 2. 3. verplichte etikettering van elk tafelei dat in de Gemeenschap wordt geproduceerd, met vermelding van de wijze waarop de legkippen worden gehouden; gebruik van de mogelijkheden om economische steun te verlenen overeenkomstig de bestaande communautaire wetgeving op het gebied van steunverlening in de landbouw, zonder daarbij de WTO-voorschriften te overtreden; bij de vaststelling van de onderhandelingsdoelstellingen van de Unie voor de volgende fase van de WTO-onderhandelingen nagaan of de WTO-regels kunnen worden aangepast op basis van welzijnsoverwegingen. 20 4. bij de vaststelling van de onderhandelingsdoelstellingen van de Unie voor de volgende fase van de WTO-onderhandelingen nagaan of de WTO-regels zo kunnen worden aangepast dat aandacht kan worden besteed aan de welzijnsoverwegingen in het algemeen. 21 COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN Voorstel voor een RICHTLIJN VAN DE RAAD tot vaststelling van minimumnormen voor de bescherming van legkippen in diverse houderij systemen M Voorstel voor een RICHTLIJN VAN DE RAAD tot vaststelling van minimumnormen voor de bescherming van legkippen in diverse houderij systemen DE RAAD VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN, Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, inzonderheid op artikel 43, Gezien het voorstel van de Commissie, Gezien het advies van het Europees Parlement1, Gezien het advies van het Economisch en Sociaal Comité2, Overwegende dat de Raad op 7 maart 1988 Richtlijn 88/166/EEG ter uitvoering van het arrest van het Hof van Justitie in zaak 131/86 (vernietiging van Richtlijn 86/113/EEG van de Raad van 25 maart 1986 tot vaststelling van minimumnormen ter bescherming van legkippen iin batterijen)3 heeft vastgesteld; Overwegende dat de Commissie krachtens artikel 9 van Richtlijn 86/113/EEG vóór 1 januari 1993 een verslag moet indienen over de wetenschappelijke ontwikkelingen op het gebied van het welzijn van kippen in verschillende houderij systemen en over de bepalingen van de bijlage bij de richtlijn, in voorkomend geval samen met adequate wijzigingsvoorstellen; 1 2 3 PBC PBC PB L 74 van 19. 03. 1988, blz. 83 o?3 Overwegende dat de Gemeenschap, als Verdragsluitende Partij bij het Europees Verdrag inzake de bescherming van landbouwhuisdieren (hierna "het Verdrag" genoemd), de in dat Verdrag vastgestelde beginselen inzake het welzijn van dieren dient toe te passen; dat er krachtens deze beginselen met name voor moet worden gezorgd dat de dieren worden gehuisvest, gevoederd, gedrenkt en verzorgd op een wijze die op hun fysiologische en ethologische behoeften is afgestemd; Overwegende dat het Permanent Comité van het Europees Verdrag inzake de bescherming van landbouwhuisdieren in 1995 een gedetailleerde aanbeveling heeft goedgekeurd betreffende gedomesticeerd pluimvee, met name legkippen; Overwegende dat de bescherming van legkippen uitsluitend tot de bevoegdheden van de Gemeenschap behoort; Overwegende dat de Commissie in haar rapport, dat is gebaseerd op een advies van het Wetenschappelijk Veterinair Comité, tot de conclusie komt dat het welzijn van kippen in de huidige batterijen duidelijk te wensen overlaat en dat met dat systeem niet aan bepaalde behoeften van de kippen kan worden voldaan; dat ook is gebleken dat het welzijn van de kippen met andere houderijsystemen te wensen kan overlaten, wanneer het bedrijfsbeheer niet aan hoge normen voldoet; Overwegende dat minimumnormen voor de bescherming van legkippen in alle intensieve houderijsystemen moeten worden vastgesteld om de Gemeenschap in de gelegenheid te stellen aan haar verplichtingen als Verdragsluitende Partij bij het Verdrag te voldoen en om de tussen de wetgevingen van de lidstaten bestaande verschillen weg te nemen die kunnen leiden tot verstoring van de mededingingsvoorwaarden en bijgevolg van de goede werking van de interne markt; o2W Overwegende dat het onderzoek inzake het welzijn van legkippen in diverse houderij systemen moet worden voortgezet om na te gaan of het passend is een uitzondering te blijven maken voor het gebruik van batterij kooien; Overwegende dat de Commissie een nieuw rapport moet opstellen, eventueel vergezeld van de nodige voorstellen; Overwegende dat Verordening (EG) nr. 950/97 van de Raad betreffende de verbetering van de doeltreffendheid van de landbouwstructuur voorziet in de toekenning van investeringssteun voor de aanpassing van landbouwbedrijven; Overwegende dat bij Verordening (EEG) nr. 1907/90 van de Raad betreffende bepaalde handelsnormen voor eieren algemene voorschriften voor de etikettering van eieren en verpakkingen met eieren zijn vastgesteld; dat de Commissie passende voorstellen tot wijziging van die verordening zal doen om voor in de Gemeenschap geproduceerde tafeleieren de huidige facultatieve etikettering met betrekking tot houderij systemen te vervangen door een verplichte etikettering; Overwegende dat duidelijkheidshalve en redelijkheidshalve Richtlijn 88/166/EEG moet worden ingetrokken en vervangen, HEEFT DE VOLGENDE RICHTLIJN VASTGESTELD: Artikel 1 1. In deze richtlijn worden de minimumnormen vastgesteld voor de bescherming van legkippen in diverse houderij systemen. 2. De lidstaten mogen, overeenkomstig de algemene bepalingen van het Verdrag, op hun grondgebied strengere bepalingen inzake de bescherming van legkippen handhaven of toepassen dan die welke zijn vastgesteld in deze richtlijn. Zij stellen de Commissie daarvan in kennis. 9S Artikel 2 In deze richtlijn wordt verstaan onder: 1. Legkippen: volwassen kippen van de soort Gallus gallus die worden gehouden voor de productie van eieren; 2. Nest: een aparte ruimte per dier of per groep dieren, die geschikt is om er eieren te leggen; 3. Strooisel: materiaal, b. v. houtkrullen, stro, zand, turf, enz. , dat door de dieren kan 4. 5. worden gemanipuleerd; Batterijkooi: een afgesloten ruimte voor legkippen; Verrijkte kooi: een batterijkooi met strooisel, zitstokken en een legnest. Artikel 3 1. De lidstaten zien erop toe dat met ingang van 1 januari 1999 alle nieuw gebouwde en alle verbouwdehouderij voorzieningen, alsmede alle voor het eerst in gebruik genomen houderijvoorzieningen ten minste aan de volgende eisen voldoen: a). per acht legkippen moet ten minste één individueel, voor het leggen van eieren geschikt nest beschikbaar zijn of, wanneer gemeenschappelijke nesten worden gebruikt, moet ten minste 1 m2 nestruimte per 100 dieren beschikbaar zijn. Wanneer de groepen bestaan uit minder dan acht legkippen, moet elke groep over ten minste één individueel nest beschikken; b) voor alle kippen moeten adequate zitstokken aanwezig zijn, ten minste 10 cm boven de grond of de vloer, zonder scherpe randen en met ten minste 15 cm ruimte per dier; de horizontale afstand tussen twee zitstokken mag niet meer dan één meter bedragen; c) er moet strooisel aanwezig zijn zodat de dieren kunnen stofbaden; slQ> d) bij gebruik van langwerpige voederbakken moet elk dier beschikken over ten minste 10 cm ruimte aan de voederbak; bij gebruik van ronde voederbakken moet elk dier beschikken over ten minste 4 cm ruimte aan de voederbak; e) bij gebruik van drinkgoten moet elk dier beschikken over ten minste 10 cm ruimte aan de drinkgoot; bij gebruik van drinkbakjes of drinknippels moet ten minste één drinkbakje of drinknippel per tien dieren beschikbaar zijn; wanneer de groepen bestaan uit minder dan tien dieren, moet elke groep kunnen beschikken over ten minste twee drinknippels of drinkbakjes; f) de vloer moet zo zijn geconstrueerd dat daarop elk van de naar voren gerichte tenen van elke poot behoorlijk kan steunen. 2. Wanneer systemen worden gebruikt waarbij de dieren vrij van het ene naar het andere niveau kunnen gaan, of bij grondhuisvestingssystemen moet, afgezien van het bepaalde in lid 1, aan de volgende aanvullende eisen worden voldaan: a) bij systemen met verschillende niveaus bedraagt de vrije hoogte tussen twee niveaus ten minste 50 cm; b) c) de drink- en voedervoorzieningen moeten gelijkmatig verdeeld zijn het kappen van de snavels mag door de bevoegde autoriteit worden toegestaan, maar alleen bij kuikens die nog geen tien dagen oud zijn; d) ten minste de helft van de vloeroppervlakte moet bedekt zijn met strooisel. Het strooisel mag niet klitten, en bodempikken, scharrelen en stofbaden moeten mogelijk zijn. 3. Wamieer gebruik wordt gemaakt van verrijkte kooien, moet, afgezien van het bepaalde in lid 1, aan de volgende aanvullende eisen worden voldaan: M a) de kooien moeten overal ten minste 50 cm hoog zijn; b) de snavels van de dieren mogen niet worden gekapt. 4. Onverminderd artikel 9, mogen de lidstaten evenwel uitzonderingen op het bepaalde in lid 1, sub a), b) en c), toestaan om het gebruik van batterij kooien mogelijk te maken, mits aan de volgende eisen wordt voldaan: a) per dier moet ten minste 800 cm2 vloeroppervlakte, horizontaal gemeten, b) c) vrij beschikbaar zijn; de kooien moeten overal ten minste 50 cm hoog zijn; de kooien moeten voorzien zijn van door de bevoegde autoriteit goedgekeurde voorzieningen om het doorgroeien van nagels tegen te gaan en van aangepaste zitstokken; d) de voorzijde van de kooien moet volledig kunnen worden geopend of een daarmee overeenkomende opening moet op een andere plaats aanwezig zijn om verwonding van de dieren te voorkomen; e) tussen de rijen kooien moet telkens een gangbreedte zijn van ten minste 1 m ten einde het inspecteren, het plaatsen en het wegnemen van de kippen te vergemakkelijken; f) ' de vloerhelling mag niet meer bedragen dan 14% of 8°. Wanneer voor de vloeren een ander materiaal dan een rechthoekig draadrooster is gebruikt, mogen de lidstaten een steilere helling toestaan; g) de snavels van de dieren mogen niet worden gekapt. 5. In alle gevallen waarin een uitzondering is toegestaan overeenkomstig lid 2, dient de betrokken lidstaat zich ervan te vergewissen dat aan de in dat lid vastgestelde eisen is voldaan. 6. Bovendien zien de lidstaten erop toe dat met ingang van 1 januari 2009 de in de leden 1 tot en met 4 vastgestelde minimumeisen van toepassing zijn voor alle houderi j systemen. ff Artikel 4 1. De lidstaten staan toe dat tot en met 31 december 2008 batterijkooien worden gebruikt die in gebruik zijn op 1 januari 1999 en die op dat ogenblik nog niet ouder zijn dan tien jaar, op voorwaarde dat zij ten minste aan de volgende eisen voldoen: a) elk dier moet kunnen beschikken over ten minste 450 cm2 vloeroppervlakte, horizontaal gemeten, die vrij beschikbaar is, en waarin met name niet is meegerekend de installatie van deflecterende antimorsranden die de beschikbare oppervlakte kunnen beperken; b) er moet een vrij beschikbare voederbak aanwezig zijn, met een lengte van ten minste 10 cm, vermenigvuldigd met het aantal dieren in de kooi; c) tenzij er drinknippels of drinkbakjes zijn gemonteerd, moet in elke batterijkooi een drinkgoot met dezelfde lengte als de onder b) bedoelde voederbak aanwezig zijn. Bij gebruik van drinknippels of drinkbakjes moeten ten minste twee drinknippels of twee drinkbakjes per kooi beschikbaar zijn; d) de batterijkooien moeten ten minste 40 cm hoog zijn over 65% van de kooioppervlakte en mogen nergens lager zijn dan 35 cm. e) de vloer van de batterijkooien moet zo zijn geconstrueerd dat daarop elk van de naar voren gerichte tenen van elke poot behoorlijk kan steunen. De vloerhelling mag niet meer bedragen dan 14% of 8°. Wanneer voor de vloeren een ander materiaal dan een rechthoekig draadrooster is gebruikt, mogen de lidstaten een steilere helling toestaan; f) de snavels van de dieren mogen niet worden gekapt. 2. Wanneer batterijkooien op 1 januari 1999 ouder zijn dan tien jaar, kan de bevoegde autoriteit in elk geval afzonderlijk beslissen het gebruik ervan eventueel toe te staan voor een periode die in elk geval afloopt op 31 december 2003, op voorwaarde dat de kooien ten minste aan de in lid 1 vastgestelde eisen voldoen. /) 3. Vanaf 1 januari 2004 moet de in lid 1, onder a), vastgestelde. ' minimum vloeroppervlakte ten minste 550 cm2 per dier bedragen. Artikel 5 1. De lidstaten zien erop toe dat legkippen worden gehouden op een wijze die in overeenstemming is met de in de bijlage vastgestelde eisen. 2. De bepalingen van de bijlage kunnen volgens de procedure van artikel 8 worden gewijzigd in verband met de wetenschappelijke vooruitgang. Artikel 6 1. De lidstaten zien erop toe dat onder verantwoordelijkheid van de bevoegde autoriteit' controles worden verricht om na te gaan of aan de bepalingen van deze richtlijn en van de bijlage wordt voldaan. Deze controles, die tegelijk met andere controles kunnen worden verricht, moeten jaarlijks worden uitgevoerd bij een statistisch representatieve steekproef van de verschillende houderij systemen in elke lidstaat. 2. De Commissie stelt volgens de procedure van artikel 8 een code vast met voorschriften voor de in lid 1 bedoelde controles. 3. Om de twee jaar, en voor het eerst vóór 30 april 2001, stellen de lidstaten de Commissie vóór de laatste werkdag van april in kennis van de resultaten van de controles die in de voorafgaande twee jaren overeenkomstig dit artikel zijn verricht, met opgave van het aantal verrichte controles gerelateerd aan het aantal bedrijven op hun grondgebied. Artikel 7 Veterinaire deskundigen van de Commissie kunnen, voor zover dat voor de uniforme toepassing van deze richtlijn nodig is, in samenwerking met de bevoegde autoriteiten controles 1er plaatse uitvoeren. De betrokken controleurs dienen de nodige bijzondere maatregelen op het gebied van de hygiëne te treffen om ervoor te zorgen dat zij zelf geen ziekten kunnen overdragen. t> De lidstaat op het grondgebied waarvan een controle wordt uitgevoerd, verleent de deskundigen de voor de uitvoering van hun taak nodige bijstand. De Commissie brengt de bevoegde autoriteit van de betrokken lidstaat op de hoogte van het resultaat van de uitgevoerde controles. De bevoegde autoriteit van de betrokken lidstaat neemt de maatregelen die op grond van de resultaten van deze controle nodig blijken. De algemene bepalingen ter uitvoering van dit artikel worden vastgesteld volgens de procedure van artikel 8. Artikel 8 In de gevallen waarin naar de in dit artikel omschreven procedure wordt verwezen, gelden de volgende bepalingen: a) De vertegenwoordiger van de Commissie legt aan het Permanent Veterinair Comité, hierna "het Comité" te noemen, een ontwerp voor van de te nemen maatregelen. Het Comité brengt binnen een termijn die de voorzitter kan vaststellen naargelang van de urgentie van de materie, advies uit over dit ontwerp, zo nodig door middel van een stemming. b) Het advies wordt in de notulen opgenomen; voorts heeft iedere lidstaat het recht te verzoeken dat zijn standpunt in de notulen wordt opgenomen. e) De Commissie houdt zoveel mogelijk rekening met het door het Comité uitgebrachte advies. Zij brengt het Comité op de hoogte van de wijze waarop zij rekening heeft gehouden met zijn advies. 3f Artikel 9 Vóór 1 januari 2006 legt de Commissie, op basis van een advies van het Wetenschappelijk Veterinair Comité, aan de Raad en het Europees Parlement een rapport voor over de voor legkippen gebruikte houderijsystemen die voldoen aan de in verband met het welzijn van de dieren in acht te nemen eisen uit een oogpunt van pathologie, zoótechniek, fysiologie, ethologie en sociaal-economische aspecten, samen met adequate voorstellen voor de geleidelijke afschaffing van houderij systemen die niet aan de eisen voldoen. De Raad neemt over deze voorstellen, uiterlijk drie maanden na de indiening ervan, een besluit met gekwalificeerde meerderheid van stemmen. Artikel 10 Richtlijn 88/166/EEG van de Raad wordt ingetrokken met ingang van 1 januari 1999. Artikel 11 1. De lidstaten dienen vóór 1 januari 1999 de wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen vast te stellen en bekend te maken die nodig zijn om aan deze richtlijn te voldoen. Zij stellen de Commissie hiervan onmiddellijk in kennis. Zij passen déze bepalingen toe vanaf 1 januari 1999. Wanneer de lidstaten deze bepalingen aannemen, wordt in die bepalingen naar de onderhavige richtlijn verwezen of wordt hiernaar verwezen bij de officiële bekendmaking van die bepalingen. De regels voor deze verwijzing worden door de lidstaten vastgesteld. 2. De lidstaten delen de commissie de tekst van de belangrijke bepalingen van intern recht mede die zij op het onder deze richtlijn vallende gebied vaststellen. Artikel 12 Deze richtlijn treedt in werking op de twintigste dag volgende op die van har bekendmaking in het Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen. 10 'Il Artikel 13 Deze richtlijn is gericht tot de lidstaten. Gedaan te Brussel, Voor de Raad 11 13 BIJLAGE 1. Voor de bouw van huisvestingsvoorzieningen voor legkippen gebruikte materialen, met name die waarmee de dieren in aanraking kunnen komen, mogen niet schadelijk zijn voor de dieren en moeten grondig kunnen worden gereinigd en ontsmet. De huisvestingsvoorzieningen moeten zo zijn gebouwd dat verwonding van de dieren wordt voorkomen. 2. Totdat communautaire voorschriften ter zake zijn vastgesteld, moeten de elektrische leidingen en apparatuur worden geïnstalleerd overeenkomstig de vigerende nationale voorschriften, ten einde elektrische schokken te vermijden. 3. Door middel van isolatie, verwarming en ventilatie van het gebouw moet ervoor worden gezorgd dat de luchtcirculatie, het stofgehalte van de lucht, de temperatuur, de relatieve luchtvochtigheid en de gasconcentraties binnen grenzen worden gehouden die niet schadelijk zijn voor de dieren. 4. Alle automatische of mechanische apparatuur die noodzakelijk is voor de gezondheid en het welzijn van de dieren, moet ten minste tweemaal per dag worden geïnspecteerd. Defecten moeten onmiddellijk worden hersteld en indien dat niet mogelijk is, moeten de nodige maatregelen worden getroffen om de gezondheid en het welzijn van de dieren te garanderen totdat het defect is hersteld, met name door toepassing van andere voedermethoden en handhaving van een acceptabel leefklimaat. Bij gebruik van kunstmatige ventilatie moet voor een zodanige noodvoorziening worden gezorgd dat, wanneer het systeem uitvalt, toch voldoende verse lucht wordt aangevoerd om te voorkomen dat de gezondheid en het welzijn van de legkippen in gevaar komen, en moet een alarmsysteem aanwezig zijn om de houder te waarschuwen wanneer het systeem uitvalt. Het alarmsysteem dient regelmatig te worden getest. Aantekeningen over elk defect en over elke in verband daarmee ondernomen actie dienen op het bedrijf beschikbaar en op verzoek ter inzage van de bevoegde te bepalen autoriteit minimumperiode die niet korter dan driejaar mag zijn. te zijn gedurende een door de bevoegde autoriteit 5. Legkippen mogen niet permanent in het duister worden gehouden. In verband met hun fysiologische en ethologische behoeften moet derhalve, rekening houdend met de verschillende klimatologische omstandigheden in de lidstaten, worden gezorgd voor adequaat dag- of kunstlicht; bij verlichting met kunstlicht moet worden verlicht gedurende een periode die ten minste overeenkomt met de normale daglichtperiode (vaste of verplaatsbare) verlichting aanwezig zijn die sterk genoeg is om de dieren op elk moment inspecteren. Bij verlichting met kunstlicht moet de lichtintensiteit dagelijks voldoende lang zodanig worden verminderd dat de dieren naar behoren kunnen rusten. tot 17. 00 uur). Bovendien moet een te kunnen (9. 00 uur Bij grondhuisvestingssystemen is een gelijkmatige lichtintensiteit vereist. 12 ?1 6. Alle dieren moeten ten minste tweemaal per dag door de eigenaar of de voor de dieren verantwoordelijke persoon worden geïnspecteerd. Dagelijkse aantekeningen over deze inspecties en over elke naar aanleiding daarvan ondernomen actie dienen op het bedrijf beschikbaar en op verzoek ter inzage van de bevoegde autoriteit te zijn gedurende een door de bevoegde autoriteit te bepalen minimumperiode die niet korter dan driejaar mag zijn. Wanneer dieren niet helemaal gezond lijken, en met name ook wanneer zich gedragsstoornissen voordoen, moet het nodige worden gedaan om de oorzaak te bepalen en moeten adequate maatregelen worden getroffen om de problemen te isolatie of uitstoot van de dieren of verhelpen, bijvoorbeeld behandeling, aanpassing van omgevingsfactoren. Wanneer blijkt dat de oorzaak een omgevingsfactor in de productie-eenheid is die niet absoluut onmiddellijk moet worden verholpen, mag de desbetreffende verbetering worden aangebracht wanneer de installatie leeg is en voordat een nieuwe partij legkippen wordt opgezet. Wanneer dieren niet reageren op de door de houder verstrekte zorgen, moet zo spoedig mogelijk een dierenarts worden geraadpleegd. 7. Voor het houden van legkippen gebruikte gebouwen, uitrusting en gereedschap einde moeten op passende wijze worden gereinigd kruiscontaminatie en het ontstaan van ziektedragende organismen te voorkomen. Uitwerpselen en niet-opgegeten of gemorst voeder moeten zo vaak mogelijk worden verwijderd om mogelijke reukhinder te beperken en geen vliegen of knaagdieren aan te trekken. en ontsmet ten De delen van gebouwen en kooien waarmee de dieren in aanraking komen, moeten grondig worden gereinigd en ontsmet telkens wanneer de gebouwen worden leeggemaakt en voordat een nieuwe partij legkippen wordt opgezet. 8. Wanneer de kooien in vier of meer lagen boven elkaar zijn gestapeld, moet een vaste loopplank of een andere goedgekeurde voorziening aanwezig zijn om de bovenste kooien te kunnen inspecteren en de dieren gemakkelijker uit de kooien te kunnen nemen. 9. Alle dieren moeten dagelijks over aangepast, voedzaam en hygiënisch voeder en in geval van voortdurend over vers water kunnen beschikken, behalve therapeutische of preventieve behandeling. 10. Voeder- en drinkinstallaties moeten zo zijn ontworpen, gebouwd, geplaatst en onderhouden dat voor de legkippen bestemd voeder en water zo weinig mogelijk worden verontreinigd. 11. Voor de verzorging van de dieren moet voldoende personeel beschikbaar zijn met de nodige kennis van en ervaring met het gebruikte houderijsysteem. 13 12. Leewieken, kortwieken (aanbrengen van vleugelklemmen), het maken van inkepingen in of het doorsnijden van de achillespees zijn verboden. Wanneer het vermogen om te vliegen toch moet worden verminderd, mogen de slagpennen van één vleugel worden weggeknipt door een daartoe bevoegd persoon. 13. De dieren moeten op adequate wijze worden beschermd tegen predatoren en tegen extreme weersomstandigheden. 14. Gebouwen, kooien en omheiningen moeten zo zijn gebouwd dat de dieren niet kunnen ontsnappen. 14 7 U ISSN 0254-1513 COM(98) 135 def. DOCUMENTEN NL 03 15 Catalogusnummer : CB-CO-98-166-NL-C ISBN 92-78-32091-9 Bureau voor officiële publikaties der Europese Gemeenschappen L-2985 Luxemburg ^


title: Reglamento (CE) n° 557/98 de la Comisión de 11 de marzo de 1998 por el que se fijan las restituciones a la exportación del aceite de oliva

eurovoc_concepts:
export refund
olive oil

formats: pdf print

text: 12. 3. 98 ES Diario Oficial de las Comunidades Europeas L 73/11 REGLAMENTO (CE) No 557/98 DE LA COMISIÓN de 11 de marzo de 1998 por el que se fijan las restituciones a la exportación del aceite de oliva LA COMISIÓN DE LAS COMUNIDADES EUROPEAS, Visto el Tratado constitutivo de la Comunidad Europea, Visto el Reglamento no 136/66/CEE del Consejo, de 22 de septiembre de 1966, por el que se establece una orga- nización común de mercados en el sector de las materias grasas (1), cuya última modificación la constituye el Regla- mento (CE) no 1581/96 (2), y, en particular, el apartado 3 de su artículo 3, Considerando que, en virtud de lo dispuesto en el artículo 3 del Reglamento no 136/66/CEE, cuando el precio en la Comunidad sea superior a las cotizaciones mundiales, la diferencia entre dichos precios puede cubrirse mediante una restitución a la exportación de aceite de oliva a los terceros países; Considerando que por el Reglamento (CEE) no 616/72 de la Comisión (3), cuya última modificación la constituye el Reglamento (CEE) no 2962/77 (4), se han adoptado las modalidades relativas a la fijación y a la concesión de la restitución a la exportación de aceite de oliva; Considerando que, en virtud de lo dispuesto en el apar- tado 3 del artículo 3 del Reglamento no 136/66/CEE, la restitución debe ser la misma para toda la Comunidad; Considerando que, con arreglo a lo dispuesto en el apar- tado 4 del artículo 3 del Reglamento no 136/66/CEE, la restitución para el aceite de oliva debe fijarse tomando en consideración la situación y las perspectivas de evolución, en el mercado de la Comunidad, de los precios del aceite de oliva y de las disponibilidades, así como de los precios del aceite de oliva en el marco mundial; que, no obstante, en el caso en que la situación del mercado mundial no permita determinar las cotizaciones más favorables del aceite de oliva, se podrá tener en cuenta el precio en el mercado de los principales aceites vegetales que compiten con el aceite de oliva y de la diferencia registrada a lo largo de un período representativo entre dicho precio y el del aceite de oliva; que el importe de la restitución no podrá ser superior a la diferencia existente entre el precio del aceite de oliva en la Comunidad y aquél en el mercado mundial, ajustado, en su caso, para tomar en consideración los gastos de exportación de los productos en este último mercado; Considerando que, con arreglo a lo dispuesto en la letra b) del párrafo tercero del apartado 3 del artículo 3 del Regla- mento no 136/66/CEE, se podrá decidir que la restitución sea fijada mediante adjudicación; que la adjudicación se referirá al importe de la restitución y se podrá limitar a determinados países de destino, determinadas cantidades, calidades y presentaciones; Considerando que, con arreglo a lo dispuesto en el párrafo segundo del apartado 3 del artículo 3 del Reglamento no 136/66/CEE, las restituciones para el aceite de oliva pueden fijarse a distintos niveles según el destino cuando la situación del mercado mundial o las exigencias especí- ficas de determinados mercados lo hagan necesario; Considerando que las restituciones deben fijarse por lo menos una vez por mes; que, en caso necesario, pueden modificarse entre tanto; Considerando que la aplicación de dichas modalidades a la situación actual de los mercados en el sector del aceite de oliva y, en particular, al precio de dicho producto en la Comunidad y en los mercados de los terceros países conduce a fijar la restitución en los importes consignados en el Anexo; Considerando que los tipos representativos de mercado definidos en el artículo 1 del Reglamento (CEE) no 3813/ 92 del Consejo (5), cuya última modificación la constituye el Reglamento (CE) no 150/95 (6), se utilizan para convertir el importe expresado en las monedas de los terceros países y sirven de base para la determinación de los tipos de conversión agraria de las monedas de los Estados miembros; que las disposiciones de aplicación y de deter- minación de tales conversiones se establecen en el Regla- mento (CEE) no 1068/93 de la Comisión (7), cuya última modificación la constituye el Reglamento (CE) no 1482/ 96 (8); Considerando que el Comité de gestión de las materias grasas no ha emitido dictamen alguno en el plazo estable- cido por su presidente, HA ADOPTADO EL PRESENTE REGLAMENTO: Artículo 1 Se fijan en los importes consignados en el Anexo las restituciones a la exportación de los productos contem- plados en la letra c) del apartado 2 del artículo 1 del Reglamento no 136/66/CEE. Artículo 2 El presente Reglamento entrará en vigor el 12 de marzo de 1998. (1) DO 172 de 30. 9. 1966, p. 3025/66. (2) DO L 206 de 16. 8. 1996, p. 11. (3) DO L 78 de 31. 3. 1972, p. 1. (4) DO L 348 de 30. 12. 1977, p. 53. (5) DO L 387 de 31. 12. 1992, p. 1. (6) DO L 22 de 31. 1. 1995, p. 1. (7) DO L 108 de 1. 5. 1993, p. 106. (8) DO L 188 de 27. 7. 1996, p. 22. L 73/12 ES Diario Oficial de las Comunidades Europeas 12. 3. 98 El presente Reglamento será obligatorio en todos sus elementos y directamente aplicable en cada Estado miembro. Hecho en Bruselas, el 11 de marzo de 1998. Por la Comisión Franz FISCHLER Miembro de la Comisión ANEXO del Reglamento de la Comisión, de 11 de marzo de 1998, por el que se fijan las restituciones a la exportación del aceite de oliva (en ecus/100 kg) Código del producto Importe de la restitución (1) 1509 10 90 9100 1509 10 90 9900 1509 90 00 9100 1509 90 00 9900 1510 00 90 9100 1510 00 90 9900 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 (1) Para los destinos a los que se refiere el artículo 34 del Reglamento (CEE) no 3665/87 de la Comisión (DO L 351 de 14. 12. 1987, p. 1), modificado así como para las exportaciones a países terceros. NB: Los códigos de productos, incluidas las notas a pie de página, se definen en el Reglamento (CEE) no 3846/87 de la Comisión, modificado


title: Entschließung zum zweiten Bericht der Kommission an den Rat, das Europäische Parlament, den Wirtschafts- und Sozialausschuß und den Ausschuß der Regionen über die Integration der Gesundheitsschutzerfordernisse in die Gemeinschaftspolitiken (KOM(96)0407 C4-0663/96)

eurovoc_concepts:
EU policy
activity report
health policy
public health

formats: html print