title: Derde verslag van de Commissie betreffende de onderhandelingen over de toegang tot de markten van derde landen voor overheidsopdrachten op de onder Richtlijn 93/38/EEG (de richtlijn nutsbedrijven) vallende gebieden

eurovoc_concepts:
World Trade Organisation
international negotiations
market access
public contract
third country

text: 1 COMMISSE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN i-t it it '»f v'r i: it j, ii Brussel, 23. 04. 1998 COM( 1998) 203 def. DERDE VERSLAG VAN DE COMMISSIE BETREFFENDE DE ONDERHANDELINGEN OVER DE TOEGANG TOT DE MARKTEN VAN DERDE LANDEN VOOR OVERHEIDSOPDRACHTEN OP DE ONDER RICHTLIJN 93/38/EEG (DE RICHTLIJN NUTSBEDRIJVEN) VALLENDE GEBIEDEN INHOUDSOPGAVE INHOUDSOPGAVE INLEIDING A. SAMENVATTING VAN DE ONDERHANDELINGEN B. OP 31 DECEMBER 1997 VAN KRACHT ZIJNDE OVEREENKOMSTEN NAAR INSTRUMENT 1. De wto-overeenkomst inzake overheidsopdrachten. 1. 1. Inleiding. 1. 2. Procedures 2 4 6 8 8 8 9 1. 3. De werkingssfeer van de GPA: aanbestedende instanties in de nationale bijlagen. 10 1. 4. De werkingssfeer van de GPA: opdrachten voor leveringen, diensten en bouwwerkzaamheden. 1. 5. Gevolgen van de inwerkingtreding van de GPA met betrekking tot artikel 36 van Richtlijn 93/38/EEG 2. De overeenkomst betreffende de Europese Economische Ruimte: de EVA-landen 3. Associatieovereenkomsten: landen van Midden- en Oost-Europa (LMOE's). 4. Opdrachten in de telecommunicatiesector 4. 1. Inleiding. 14 15 15 16 17 17 4. 2. Israel, the bilateral agreement on procurement by telecommunications operators. 17 4. 3. Korea, de bilaterale overeenkomst over aanbestedingen door telecommunicatiebedrijven C. LOPENDE OVEREENKOMSTEN (PER 31 DECEMBER 1997): PER SECTOR D. GEVALLEN WAARIN DE ONDERHANDELINGEN ZIJN AFGESLOTEN MAAR DE OVEREENKOMSTEN OP 31 DECEMBER 1997 NOG NIET VAN KRACHT WAREN 1. Onderhandelingen in het kader van de GPA: toetreding van nieuwe leden 2. Associatieovereenkomsten: landen van Midden- en Oost-Europa (LMOE's). 3. OESO: conventie ter bestrijding van omkoping. E. INFORMATIE OVER BELEMMERINGEN OP HET GEBIED VAN OVERHEIDSOPDRACHTEN EN VOORGESTELDE MAATREGELEN. F. VERDERE ONDERHANDELINGEN 1. WTO-kader 1. 1. De GPA: uitvoering en herziening. 2- 18 20 32 32 32 33 34 36 36 36 1. 2. Algemene overeenkomst inzake de handel in diensten (GATS) 1. 3. De ministersconferentie in Singapore: mandaat voor het vaststellen van regels inzake de transparantie bij overheidsopdrachten 2. Bilaterale onderhandelingen. 2. 1. Douane-unie: Turkije, Andorra en San Marino. 2. 2. Handelsovereenkomsten: Zwitserland 2. 3. Associatieovereenkomsten: Cyprus en Malta. 2. 4. Euro-mediterrane associatieovereenkomsten: Israël, Jordanië, Marokko, de Palestijnse Autoriteit, Tunesië en andere mediterrane landen. 2. 5. Samenwerkingsovereenkomsten die kunnen uitmonden in onderhandelingen. 2. 6. Samenwerkingsovereenkomsten die enkel voorzien in samenwerking 3. De telecommunicatiesector. 37 37 38 38 40 40 40 42 43 44 G. WAAR VINDT MEN INFORMATIE OVER BUITENLANDSE AANBESTEDINGEN EN HOE DWINGT MEN ZIJN RECHTEN AF. 1. Informatie over overheidsopdrachten. 2. De rechten van Europese leveranciers in het buitenland. 46 46 47 H. LUST VAN OVEREENKOMSTEN OP HET GEBIED VAN OVERHEIDSOPDRACHTEN DIE OP 31 DECEMBER 1997 VAN KRACHT ZIJN 1. Lijst van overeenkomsten 49 49 2. Gevolgen van de inwerkingtreding van deze overeenkomsten met betrekking tot artikel 36 van Richtlijn 93/38/EEG. 51 LIJST VAN OVEREENKOMSTEN OP HET GEBIED VAN OVERHEIDSOPDRACHTEN DIE 53 54 I. OP 31 DECEMBER 1997 NOG NIET VAN KRACHT ZIJN LANDENINDEX INLEIDING 1. Dit is een verslag van de stand van zaken op 31 december 1997 betreffende de toegang van communautaire leveranciers, aannemers en dienstverleners tot markten in derde landen op gebieden die vallen onder Richtlijn 93/38/EEG van 14 juni 1993 over de coördinatie van de procedures in de sectoren water- en voor het plaatsen van opdrachten energievoorziening, "richtlijn nutsbedrijven")1. Het verslag wordt ingediend overeenkomstig artikel 36, lid 6, en artikel 37, lid 2, van deze richtlijn. telecommunicatie vervoer (de en Op 3 maart 1993 heeft de Commissie voor het eerst een verslag2 ingediend over de vooruitgang bij de onderhandelingen op de gebieden die onder Richtlijn 90/531/EEG van 17 september 19903 vallen. Deze richtlijn is inmiddels vervangen door Richtlijn 93/38/EEG van 14 juni 1993 die zowel opdrachten voor leveringen, voor de uitvoering van werken, als voor het verrichten van diensten betreft. Op 7 september 1994 heeft de Commissie een tweede voortgangsverslag4 ingediend. Sedertdien zijn door de Commissie geen verslagen meer ingediend, daar in de periode onmiddellijk na de afsluiting van de Uruguay-ronde geen nieuwe multi- of bilaterale overeenkomsten zijn gesloten. 3. In 1996 en 1997 is enige vooruitgang geboekt, waarvan de resultaten in dit verslag worden gepresenteerd. Voor een goed overzicht van alle nieuwe (en toekomstige) implicaties van de onderhandelingsprocessen heeft de Commissie er echter de voorkeur aan gegeven om in dit verslag niet alleen de vooruitgang, maar de algehele stand van zaken op dit gebied uiteen te zetten. Daarom wordt - zo nodig bijgewerkte - informatie gegeven over de overeenkomsten die de Gemeenschap al met derde landen heeft gesloten met betrekking tot opdrachten op de onder de richtlijn vallende gebieden, met inbegrip van de WTO-overeenkomst inzake overheidsopdrachten (de GPA). Na een samenvatting van de onderhandelingen in deel A van het verslag worden in deel B de van kracht zijnde overeenkomsten naar juridisch instrument behandeld. In deel C worden de resultaten per sector weergegeven en deel D beschrijft gevallen waarin de onderhandelingen zijn afgesloten, maar de overeenkomsten nog niet van kracht zijn. Deel E bevat 1 2 3 4 PB L 199 van 9. 8. 1993, blz. 84. COM(93) 80 def. van 3. 3. 1993. PB L 297 van 29. 10. 1990, blz. 1. COM(94) 342 def. van 7. 9. 1994. -4 informatie over de belemmeringen op het gebied van overheidsopdrachten en de voorgestelde maatregelen. In deel F wordt ingegaan op de verschillende bilaterale of multilaterale onderhandelingen over dit onderwerp die de Commissie momenteel met derde landen voert of zou kunnen voeren. In deel G wordt verklaard hoe men informatie verkrijgt over buitenlandse aanbestedingen en hoe Europese leveranciers, aannemers en dienstverleners hun rechten kunnen afdwingen. Tot slot zijn in deel H en I lijsten overeenkomsten met publicatiegegevens. opgenomen relevante van alle -5 A. SAMENVATTING VAN DE ONDERHANDELINGEN 5. Op multilateraal niveau trad op 1 januari 1996 de GPA (WTO-overeenkomst inzake overheidsopdrachten) in werking. De Commissie ziet er inmiddels op toe dat de in de overeenkomst vastgelegde verplichtingen door de andere partijen worden nageleefd. Met Aruba; Hongkong, China5; Liechtenstein en landen en Singapore zijn de onderhandelingen afgesloten en deze gebieden zijn nu volwaardig lid van de GPA. Het overleg met Chinees Taipei6 en Panama over het aanbod van deze landen wordt voortgezet. Toetreding van Chinees Taipei tot de GPA is echter pas mogelijk als de toetredingsprocedure voor de WTO is afgerond (zie B. 1 en D. 1. 1). 6. De belangrijkste resultaten die de Unie gedurende deze periode op het gebied van de toegang tot de markt voor overheidsopdrachten heeft bereikt, zijn evenwel de bilaterale overeenkomsten met Israël en Korea en de onderhandelingen met Zwitserland. 7. Met Israël werden twee overeenkomsten gesloten. De eerste betreft de bilaterale uitbreiding van de draagwijdte van de GPA voor beide partijen. Deze zijn met name nieuwe verplichtingen aangegaan betreffende aanbestedingen in het stadsvervoer waarop nu ook door EG-leveranciers kan worden tweede overeenkomst betreft de telecommunicatiebedrijven. Deze bilaterale overeenkomst valt buiten de draagwijdte van de GPA (zie B. 1 en B. 4). ingeschreven. De telecommunicatieproducten 8. Een soortgelijke overeenkomst is gesloten met Korea. De Koreaanse markt voor is nu toegankelijk voor Europese leveranciers. De overeenkomst heeft alleen betrekking op de openbare telecommunicatiebedrijven in Korea. In een afzonderlijk memorandum heeft Korea zich evenwel verplicht om zich niet in te mengen in het aanbestedingenbeleid van de particuliere dienstverleners in de telecommunicatiesector (zie B. 4). (en occasionele diensten) 9. De diensten van de Commissie hebben met de Zwitserse autoriteiten over een algemene overeenkomst inzake overheidsopdrachten onderhandeld. Over bijna alle punten werd overeenstemming bereikt, maar formele goedkeuring ruimere onderhandelingspakket met Zwitserland. Deze overeenkomst zal naar verwachting alle onder Richtlijn 93/38 vallende sectoren openstellen voor EG-leveranciers, met inbegrip van aanbestedingen door openbare en particuliere instanties met exclusieve en speciale rechten (zie E. 2. 2). in het kader van het is alleen mogelijk Hongkong, China is nu de officiële naam van dit gebied, die derhalve in dit verslag zal worden gebruikt. Er zij evenwel op gewezen dat alleen Hongkong partij is bij de WTO (en de GPA) en de rest van China niet. Afzonderlijk douanegebied Taiwan, Penghu, Kinmen en Matsu, hierna genoemd Chinees Taipei. 10. Er zal nog verder overleg met een aantal landen plaatsvinden, met name naar aanleiding van al door de EG ondertekende bilaterale akkoorden waarin is bepaald dat nog verder zal worden onderhandeld. Op multilateraal niveau is voorts in 1997 in het kader van de WTO begonnen met drie processen die naast elkaar plaatsvinden: een eerste herziening van de GPA, overleg over regels inzake opdrachten voor het verrichten van diensten en overleg over de transparantie van overheidsopdrachten (zie F). -7 B. OP 31 DECEMBER 1997 VAN KRACHT ZIJNDE OVEREENKOMSTEN NAAR INSTRUMENT 11. Verscheidene overeenkomsten tussen de Gemeenschap en andere derde landen op onder de richtlijn vallende gebieden zijn inmiddels van kracht geworden. inzake overheidsopdrachten (GPA), een multilaterale overeenkomst in het kader van de Wereldhandelsorganisatie (WTO) (zieB. 1). In de praktijk bestrijkt deze overeenkomst evenwel niet alle sectoren die onder de richtlijn nutsbedrijven vallen. overeenkomst belangrijkste De de is 12. Het door de GPA gevormde kader wordt aangevuld door andere overeenkomsten die los hiervan staan, zoals de Overeenkomst betreffende (zie B. 2) of de bilaterale de Europese Economische Ruimte overeenkomsten met de landen van Midden- en Oost-Europa (zie B. 3). Tot slot is een afzonderlijk gedeelte van dit verslag gewijd aan de telecommunicatiesector (zie B. 4). 1. DE WTO-O VEREENKOMST INZAKE OVERHEIDSOPDRACHTEN. 1. 1. Inleiding. 13. Overeenkomstig artikel IX, lid 6, onder b), van de GATT-overeenkomst inzake overheidsopdrachten (Tokio-ronde) werden onderhandelingen gevoerd om de werkingssfeer van de overeenkomst uit te breiden tot instanties van lagere overheden en openbare nutsbedrijven en tot werken en andere opdrachten voor dienstverlening. De onderhandelingen vonden plaats in het kader van de Uruguay-ronde en werden op 15 december 1993 in Genève afgerond. De nieuwe overeenkomst inzake overheidsopdrachten ("de GPA") werd onder voorbehoud van ratificatie op 15 april 1994 tijdens de ministersconferentie in Marrakesh ondertekend. Op 1 januari 1996 trad zij in werking7. 14. De EG trad toe tot de GPA, als een van de multilaterale overeenkomsten in bijlage 4 bij de Overeenkomst tot oprichting van de WTO, door goedkeuring van een besluit van de Raad8. Het besluit werd door de Raad aangenomen na de ratificatieprocedure overeenkomstig artikel 228, lid 3, tweede alinea, waarin de instemming van het Europees Parlement vereist wordt. Die instemming werd op 14 december 1994 gegeven. 7 8 Zie hieronder voor Korea; Aruba; Hongkong, China; Liechtenstein; Singapore. Besluit 94/800/EG van de Raad van 22 december 1994, PB L 336 van 23. 12. 1994, blz. 1. Voorts werd de tekst van de GPA later in 1996 in alle officiële talen van de Europese Unie gepubliceerd (PB C 256 van 3. 9. 1996, blz. 1). 15. De volgende landen hebben de overeenkomst ondertekend: Canada; de lidstaten; Hongkong, China9; Europese Gemeenschappen en vijftien Israël; Japan; Korea10; Liechtenstein11; het Koninkrijk der Nederlanden met betrekking tot Aruba12; Noorwegen; Singapore13; Zwitserland; de Verenigde Staten. 16. Zeven WTO-lidstaten hebben de status van waarnemer: Argentinië, Australië, Bulgarije, Chili, Colombia, IJsland, Panama, Polen en Turkije. Voorts zijn er twee niet-WTO-lidstaten als waarnemer toegelaten, namelijk Chinees Taipei en Letland. Ook het Internationaal Monetair Fonds (IMF) en de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) hebben waarnemersstatus. De Europese Vrijhandelsassociatie (EVA) en de Inter-Amerikaanse Ontwikkelingsbank (IABD) hebben ook om toegang als waarnemer verzocht. Sommige landen met waarnemersstatus hebben om toetreding tot de overeenkomst verzocht (zie D. 1). 17. De GPA laat zich eigenlijk in twee afzonderlijke delen onderverdelen. Het eerste gedeelte heeft betrekking op de procedures die door de betrokken instanties bij de gunning van opdrachten moeten worden toegepast (zie B. 1. 2), terwijl het tweede gedeelte bestaat uit bijlagen waarin precies staat aangegeven wat voor elk van de partijen onder de overeenkomst valt. Dat wordt bepaald door de aanbestedende instantie enerzijds (zie B. 1. 3) en van de betrokken leveringen, werken of diensten anderzijds (zie B. 1. 4). 1. 2. Procedures tot: de aankondiging 18. In de procedures is vastgelegd aan welke eisen moet worden voldaan met betrekking van voorgenomen opdrachten, erkenningssystemen, aanbestedingen en de gunning van opdrachten; de specificatie van goederen, werken en diensten zodat de markt voor een transparante inschrijvers grote verscheidenheid van procedures voor de selectie van kandidaten en de evaluaties van offertes; objectieve criteria voor de gunning van vooraf aangekondigde opdrachten; beroepsprocedures die garanderen dat inschrijvers die menen dat inbreuk is gemaakt op hun rechten, snel genoegdoening kunnen zoeken. toegankelijk is; De akte van toetreding van Hongkong, China, werd op 20 mei 1997 nedergelegd en de overeenkomst is op 19 juni 1997 in werking getreden. De overeenkomst met Korea is op 1 januari 1997 in werking getreden. De akte van toetreding van Liechtenstein werd op 19 augustus 1997 nedergelegd en de overeenkomst is op 18 september 1997 in werking getreden. De akte van toetreding van Aruba werd op 25 september 1996 nedergelegd en de overeenkomst is op 25 oktober 1996 in werking getreden. De akte van toetreding van Singapore werd op 20 september 1997 nedergelegd en de overeenkomst is op 20 oktober 1997 in werking getreden. 10 11 12 13 -9 19. De in de GPA vastgelegde procedures zijn in wezen identiek aan die in de richtlijnen van de Gemeenschap inzake overheidsopdrachten. Het was dus niet echt noodzakelijk om deze richtlijnen te wijzigen. Het werd evenwel nuttig geacht om ze op enkele punten aan te passen teneinde de praktische toepassing van zowel de richtlijnen als de GPA te vereenvoudigen en te verduidelijken. Aldus werd een richtlijn aangenomen tot wijziging van de klassieke sectorrichtlijnen14; de richtlijn tot wijziging van de richtlijn nutsbedrijven zal spoedig worden aangenomen. 1. 3. De werkingssfeer van de 6PA: aanbestedende instanties in de nationale bijlagen. 20. Het tweede gedeelte van de overeenkomst bevat de specifieke nationale bijlagen met de lijsten van instanties van de centrale overheid en die van lagere overheden15 en van andere openbare instanties en nutsbedrijven die hun opdrachten plaatsen overeenkomstig de bepalingen van deze overeenkomst16. Deze bepalingen zijn alleen van toepassing op opdrachten met een waarde boven van tevoren vastgestelde drempels die van land tot land kunnen verschillen (zie C, tabel 2). De rechten van de leveranciers, aannemers en dienstverleners uit elk land dat partij is bij de overeenkomst, lopen uiteen naar gelang van de draagwijdte van het nationale aanbod dat in de overeenkomst is opgenomen. Derhalve zijn binnen een bepaalde sector de verplichtingen van de aanbestedende instanties ten aanzien van de behandeling van leveranciers, aannemers en dienstverleners niet identiek voor alle landen die de overeenkomst hebben ondertekend. Bovendien verschillen deze verplichtingen bij hetzelfde land van sector tot sector. 21. De werkingssfeer op het niveau van de centrale overheid werd vastgesteld op basis van meestbegunstiging die uitsluitend geldt voor de landen die partij zijn bij de overeenkomst. Op het niveau van de lagere overheden werd overeenstemming bereikt op basis van wederkerigheid. 22. Het toepassingsgebied in de sector nutsbedrijven werd eveneens vastgesteld op basis van wederkerigheid. Dit is strikt in overeenstemming met de bepalingen van artikel 36 van de richtlijn nutsbedrijven. De wederkerigheidsbenadering van de Gemeenschap komt tot uiting in de 14 15 16 Zie Richtlijn 97/52/EG van het Europees Parlement en de Raad van 13 oktober 1997 tot wijziging van de Richtlijnen 92/50/EEG, 93/36/EEG en 93/37/EEG betreffende de coördinatie van de procedures voor het plaatsen van overheidsopdrachten voor dienstverlening, overheidsopdrachten voor leveringen respectievelijk overheidsopdrachten voorde uitvoering van werken, PB L 328 van 28. 11. 1997, blz. 1. Bijlagen 1 en 2 van aanhangsel I van de GPA. Bijlage 3 van aanhangsel I van de GPA. 10- algemene toelichting en afwijkingen van het meestbegunstigingsbeginsel, zoals dat in haar aanbod is vervat. 23. De toegangsmogelijkheden voor EG-leveranciers tot markten van andere partijen, te weten Canada, Israël, Japan, Korea, Noorwegen, Zwitserland en de Verenigde Staten, is in een eerder verslag17 in detail geanalyseerd. Er hebben zich sindsdien geen wijzigingen voorgedaan behalve wat Israël betreft, waarmee de EG een bilaterale overeenkomst tot uitbreiding van de draagwijdte van de GPA-verplichtingen heeft gesloten. Hieronder wordt nader op deze overeenkomst ingegaan. Bovendien zijn details opgenomen van de door Aruba; Hongkong, China; Liechtenstein en Singapore aangeboden instanties, daar deze landen intussen tot de GPA zijn toegetreden. In deel C van dit verslag zijn verklarende tabellen per sector opgenomen. 24. - Uitbreiding van de draagwijdte van de GPA met betrekking tot bestaande partijen bij de overeenkomst: Israël Israël heeft geen aanbod gedaan voor het stadsvervoer; het stadsvervoer werd evenwel met uitzondering van de busdiensten opgenomen in een bilaterale overeenkomstig. Artikel 36 is dus alleen van toepassing op Israëlische ondernemingen die goederen leveren of diensten verrichten op het gebied van busdiensten. Deze bilaterale overeenkomst verruimt tevens het toepassingsgebied van de GPA op bilateraal niveau met betrekking tot bepaalde diensten en opdrachten door ziekenhuizen. 25. De overeenkomst gaat verder dan de GPA-verplichtingen. Israël heeft zich namelijk ook verplicht voor EG-leveranciers, producten en diensten met betrekking tot opdrachten van gemeenten die niet op de GPA-lijst van instanties van lagere overheden staan. tot een eigenonderdaanbehandeling • Het aanbod van Aruba. 26. Aruba heeft een algemeen aanbod gedaan dat alle sectoren omvat die in het definitieve aanbod van de EG zijn opgenomen19, waaronder ook openbare instanties die actief zijn op het gebied van de elektriciteits- en en drinkwatervoorziening, stadsvervoer haven- het en 17 COM(94) 342 def. van 7. 9. 1994. -' een andere bilaterale overeenkomst naast de onderhandelingen over deze bilaterale overeenkomst werd ook onderhandeld over door telecommunicatiebedrijven (zie hieronder). Zie het besluit van de Raad van 24 februari 1997 betreffende de sluiting van twee overeenkomsten tussen de Europese Gemeenschap en de Staat Israël inzake aanbesteding door telecommunicatiebedrijven respectievelijk de overheid, PB L 202 van 30. 7. 1997, blz. 72, en met name blz. 85 e. v. Deze overeenkomst werd op 10 juli 1997 ondertekend en is op 1 augustus 1997 van kracht geworden. Hoewel er ten aanzien van Aruba wel enkele verschillen zijn in de lijst van diensten en bouwwerkzaamheden. aanbestedingen over 19 11 - luchthavenfaciliteiten20. Aruba is zelfs verder gegaan door in zijn aanbod ook opdrachten door zijn telecommunicatiebedrijf op te nemen. - Het aanbod van Hongkong, China. 27. Het aanbod van Hongkong, China omvat de watervoorziening, het stadsvervoer en de haven- en luchthavenfaciliteiten. De diensten die verantwoordelijk zijn voor de watervoorziening, de bescherming van het milieu en de riolering zijn instanties van centrale overheid die bij hun opdrachten gebonden zijn aan de bepalingen van de GPA. De toegang voor EG-leveranciers is gegarandeerd vanaf de volgende drempels: 130 000 SDR voor goederen en diensten en 5 000 000 SDR voor bouwwerkzaamheden. 28. Railway Corporation en de Kowloon Canton Railway Corporation. Zij exploiteren het openbare en lokale spoorwegnet en de metro. Voorts zal de Mass Transit Railway Corporation de nieuwe spoorverbinding met het tweede vliegveld van Hongkong, China op Chek Lap Kok exploiteren. Beide maatschappijen zijn opgenomen in bijlage 3 van het aanbod van Hongkong, China. De drempels bedragen 400 000 SDR voor leveringen en diensten en 5 000 000 SDR voor werken. Alleen de Peak-kabelspoorweg en de traditionele tram, die in particuliere handen zijn, vallen niet onder de GPA. 29. Ook de exploitatiemaatschappij van de luchthaven is opgenomen in bijlage 3 van het aanbod. Hiervoor gelden dezelfde drempels als voor het stadsvervoer. De luchthavenexploitant is de belangrijkste aanbestedende dienst in de luchthavensector, met name voor de nieuwe luchthaven van Chek Lap Kok, waarvan de bouw reeds is begonnen. Materiaal wordt aangeschaft door de New Airport Buying Group die deel uitmaakt van de afdeling opdrachten van het Government Supplies Department, dat is opgenomen in de lijst van bijlage 1 (centrale overheid). Dat betekent dat de drempels lager zijn: 130 000 SDR voor leveringen. De Civil Aviation Authority is ook opgenomen in de lijst van bijlage 1. 30. De belangrijkste aanbestedende dienst in de havensector is het Civil Engineering Department van de Works Branch van de overheid. Het Marine Department en het Planning Department zijn adviserende diensten die ook onder de voorschriften van de GPA vallen. Er zij op gewezen dat de haven van Hongkong, China en aanverwante industrieën goed zijn voor circa 15% van het BNP van Hongkong, China. Hongkong, China is de meest bezochte containerhaven in de wereld en zijn ligging aan de Zuid-Chinese kust is van strategisch belang, als opslaghaven voor China en als centrale haven voor de Aziatische en wereldhandel. 20 De andere sectoren in de richtlijn nutsbedrijven maken derhalve geen deel uit van de GPA, te weten energie andere dan elektriciteit, vervoer ander dan stadsvervoer en telecommunicatie. De gunning door Spaanse nutsbedrijven van opdrachten voor het verrichten van diensten valt pas vanaf 1 januari 1997 onder de GPA. Aanbestedingen van Portugese en Griekse nutsbedrijven vallen met ingang van 1 januari 1998 onder de GPA. 12 31. Het aanbod van Hongkong, China omvat niet de elektriciteitssector daar deze in particuliere handen is. De overheid van Hongkong, China heeft zich er evenwel toe verplicht om zich terzijde te houden en daarbij verzekerd dat zij geen enkel belang heeft in de elektriciteitsbedrijven noch invloed wenst uit te oefenen op hun opdrachtenbeleid. De regulerende instantie, het Electrical and Mechanical Services Department, is wel opgenomen. Hoewel deze het elektriciteitsnet niet exploiteert en geen diensten aan het publiek levert, schrijft zij opdrachten uit voor elektronische en elektrische apparatuur ten behoeve van andere openbare diensten en projecten, zoals ziekenhuizen en overheidslaboratoria. Aangezien de toegang tot de markt is gegarandeerd, zal ook in deze sector geen discriminatie van EG-leveranciers meer bestaan. 32. De beroepsprocedures zullen evenwel pas een jaar na de inwerkingtreding van de overeenkomst van kracht zijn. • Het aanbod van Liechtenstein. 33. Liechtenstein maakt deel uit van de Europese Economische Ruimte. Overeenkomstig deze overeenkomst genieten de EG-leveranciers meer voordelen dan in het kader van de GPA (zie B. 2). Het is dus niet nodig om het GPA-aanbod van dit land in detail te bespreken. - Het aanbod van Singapore. 34. Het aanbod van Singapore omvat aanbestedende diensten in de sectoren luchthavenfaciliteiten. Voor zijn stadsvervoer, havenfaciliteiten en watervoorziening is Singapore grotendeels afhankelijk van Maleisië en Indonesië. De Singaporese overheid kon deze sector dus niet in haar aanbod opnemen. Alleen opdrachten door het ministerie van Milieu of het ministerie van Handel en Industrie vallen onder de GPA. Het ministerie van Milieu is vooral verantwoordelijk voor de riolering en de bestrijding van de verontreiniging. Voor liggen de drempels op 130 000 SDR voor leveringen en diensten en 5 000 000 SDR voor werken. supplies and services, and 5 000 000 SDR for construction services. instanties van de centrale overheid 35. Wat de elektriciteitssector betreft, is de Singaporese regering op het ogenblik doende Singapore Power, het staatsbedrijf, dat niet onder de overeenkomst valt, te privatiseren. Dat betekent dat de bepalingen van de GPA alleen van toepassing zijn op opdrachten door het ministerie van Handel en Industrie. Het aanbod van de Europese Gemeenschap zal in dit verband een afspiegeling zijn van het aanbod van Singapore, daar een verwijzing zal worden opgenomen in de algemene aantekeningen van de EG bij de overeenkomst. Artikel 36 van de richtlijn nutsbedrijven, dat aan communautaire bedrijven een preferentiële behandeling toekent, blijft dus van toepassing op elektriciteitsproducten uit Singapore. 13- 36. De Maritime and Port Authority of Singapore, de Land Transport Authority of Singapore en de Civil Aviation Authority of Singapore zijn de belangrijkste aanbestedende diensten voor de haven-, stadsvervoer- en luchthavensectoren. Zij zijn alle drie opgenomen lijsten. De drempelwaarden bedragen 400 000 SDR voor goederen en diensten en 5 000 000 SDR voor werken. De discriminerende bepalingen van artikel 36 zijn voor deze drie sectoren dus niet van toepassing. in de 1. 4. De werkingssfeer van de 6PA: opdrachten voor leveringen, diensten en bouwwerkzaamheden. 37. De onder de GPA vallende opdrachten betreffen leveringen, diensten en bouwwerkzaamheden. Wat de levering van goederen betreft, heeft de overeenkomst betrekking op alle producten (op voorwaarde dat de aanbestedende instantie in de lijsten wordt genoemd). Er zijn alleen uitzonderingen met betrekking tot defensiegoederen en een zeer gering aantal andere producten. 38. Wat de opdrachten voor diensten en de bouwwerkzaamheden betreft, vallen alleen de door elk land in bijlagen 4 en 5 van aanhangsel I genoemde categorieën onder de GPA. Bovendien wordt door sommige landen voor elke categorie diensten het wederkerigheidsbeginsel toegepast. Dat houdt in dat een aanbestedende instantie van een van de partijen bij de overeenkomst er alleen op toe hoeft te zien dat verzoeken om deelname en inschrijvingen uit de Europese Unie gelijk worden behandeld, als de EU óok haar markt voor de betrokken dienst openstelt voor leveranciers uit het betrokken land (zie tabellen in deel C)21. 39. Voorts zijn de GPA-verplichtingen ten aanzien van opdrachten voor het verrichten van diensten slechts bindend als zij overeenkomen met de verplichtingen die in het kader van de Algemene overeenkomst inzake de in diensten (GATS) zijn aangegaan. Met andere woorden, handel overheidsopdrachten in specifieke sectoren staan alleen open voor GPA-lidstaten als de betrokken dienstensector deel uitmaakt van het GATS-aanbod van het betrokken land. 21 Met betrekking tot de Verenigde Staten zij er in dit verband op gewezen dat EU-leveranciers toegang hebben tot Amerikaanse opdrachten op subfederaal niveau, hoewel de dienstencontracten op het overeenkomstige niveau in de EG niet toegankelijk zijn voor Amerikaanse leveranciers. Deze situatie is het gevolg van de bilaterale overeenkomst en houdt verband met het beperkt aantal instanties in de Amerikaanse lijst voor het subfederale niveau. 14 1. 5. Gevolgen van de inwerkingtreding van de 6PA met betrekking tot artikel 36 van Richtlijn 93/38/EEG 40. Overeenkomstig artikel 36 van de richtlijn nutsbedrijven kan de voorkeur worden gegeven aan EG-bedrijven, maar alleen bij aanbestedingen voor producten van oorsprong uit derde landen waarmee de Gemeenschap geen multilaterale of bilaterale overeenkomst heeft gesloten waarin een vergelijkbare en effectieve toegang voor communautaire ondernemingen tot de markten van deze landen is geregeld. 41. Ten gevolge van het sluiten van de GPA en de bilaterale overeenkomst met de Verenigde Staten tot uitbreiding van de werkingssfeer van de GPA is toepassing op artikel 36 van Richtlijn 93/38/EEG niet meer van aanbestedingen voor producten van oorsprong uit landen die de GPA hebben ondertekend wat betreft de gebieden die afhankelijk van het aanbod van deze landen onder deze overeenkomsten vallen. Teneinde op dit gevolg van de GPA te wijzen, werd in het Publicatieblad een toelichting gepubliceerd22. Voor nadere informatie, zie G. 2. 2. DE OVEREENKOMST BETREFFENDE DE EUROPESE ECONOMISCHE RUIMTE: DE EVA-LANDEN is 42. De Overeenkomst betreffende de Europese Economische Ruimte ("de EER-overeenkomst") werd op 2 mei 1992 door de Gemeenschap, haar lidstaten en de EVA-landen ondertekend; hierin in artikel 65 en bijlage XVI vastgelegd dat de bepalingen van de richtlijn nutsbedrijven ook van toepassing zijn op de EVA-landen23. De EER-overeenkomst trad op 1 januari 1994 in werking voor Oostenrijk, Finland, IJsland, Noorwegen en Zweden en op 1 januari 1996 ook voor Liechtenstein. Wat Noorwegen betreft, werden de markten aan het eind van de afwijkingsperiode (31 december 1994) op basis van volledige wederkerigheid opengesteld. Na de uitbreiding van de Europese Unie op 1 januari 1995 met Oostenrijk, Finland en Zweden zijn de bepalingen inzake overheidsopdrachten in de EER-overeenkomst alleen nog van toepassing op de volgende drie EVA-landen: IJsland (vanaf 1. 1. 1994), Liechtenstein (vanaf 1. 1. 1996) en Noorwegen (vanaf 1. 1. 1995). 22 23 Zie PB C 322 van 9. 12. 1995, blz. 9, inwerkingtreding van de WTO-overeenkomst inzake overheidsopdrachten in het licht van artikel 36 van Richtlijn 93/38/EEG. Zie PB L 1 van 3. 1. 1994, blz. 3. 15- 3. ASSOCIATIEOVEREENKOMSTEN: LANDEN VAN MIDDEN- EN OOST-EUROPA (LMOE'S). zijn associatieakkoorden 43. Met de meeste LMOE's heeft de Gemeenschap bilaterale overeenkomsten gesloten. De meeste van deze overeenkomsten, de zogenaamde "Europaovereenkomsten", de voorbereiding van de ondertekenende landen op toetreding tot de Europese Unie. Tijdens de Europese Raad van Kopenhagen in juni 1993 werd besloten dat de landen die met de EU "Europaovereenkomsten" hebben ondertekend, voor toetreding in aanmerking kunnen komen. Op het ogenblik zijn slechts zes van de tien "Europaovereenkomsten" waarover werd onderhandeld van kracht, namelijk die met Bulgarije24, de Tsjechische Republiek25, Hongarije26, Polen27, Roemenië28 en de Slowaakse Republiek29. inzake 44. De "Europaovereenkomsten" bevatten een betreffende overheidsopdrachten. Deze clausule in alle zes overeenkomsten praktisch gelijk en bepaalt dat vennootschappen uit de LMOE's volledig toegang krijgen tot de aanbestedingsprocedures in de Gemeenschap en daarbij niet minder gunstig worden behandeld dan EG-vennootschappen. clausule is 45. EG-vennootschappen die overeenkomstig specifieke bepalingen in de betrokken landen zijn gevestigd worden ook als binnenlandse vennootschappen behandeld. Dit is van toepassing op joint ventures en zijn dochtervennootschappen, uitgezonderd. Dit is in duidelijke bewoordingen opgenomen in de akkoorden met Roemenië en Bulgarije. Wat de andere vier overeenkomsten betreft, werd een briefwisseling met dezelfde intentie toegevoegd30. agentschappen filialen terwijl en 46. Aan het eind van de overgangsperiode, die voor deze zes landen tien jaar gerekend vanaf de datum van inwerkingtreding van de overeenkomsten bedraagt, zullen alle EG-ondernemingen op dezelfde wijze als binnenlandse ondernemingen worden behandeld en op basis van wederkerigheid volledige toegang hebben tot overheidsopdrachten31. Tot dan is artikel 36 van toepassing. 24 25 26 27 28 29 30 31 PB L 358 van 31. 12. 1994, in werking getreden op 1 februari 1995. Zie art. 68. PB L 360 van 31. 12. 1994, in werking getreden op 1 februari 1995. Zie art. 68. PB L 347 van 31. 12. 1993, in werking getreden op 1 februari 1994. Zie art. 66. PB L 348 van 31. 12. 1993, in werking getreden op 1 februari 1994. Zie art. 67. PB L 357 van 31. 12. 1994, in werking getreden op 1 februari 1995. Zie art. 68. PB L 359 van 31. 12. 1994, in werking getreden op 1 februari 1995. Zie art. 68. Zie PB L 347 van 31. 12. 1993, blz. 267, voor Hongarije; PB L 348 van 31. 12. 1993, blz. 182, voor Polen; PB L 359 van 31. 12. 1994, blz. 212, voor de Slowaakse Republiek en PB L 360 van 31. 12. 1994, blz. 212, voor de Tsjechische Republiek. De overgangsperiode voor deze landen loopt af op 31 januari 2004 voor Hongarije en Polen en 31 januari 2005 voor Bulgarije, de Tsjechische Republiek, Roemenië en de Slowaakse Republiek. 16- 4. OPDRACHTEN IN DE TELECOMMUNICATIESECTOR 4. 1. Inleiding. 47. Landen die de EER-overeenkomst hebben ondertekend zijn verplicht om de EG-regels toe te passen op overheidsopdrachten, inclusief opdrachten in de telecommunicatiesector. EG-leveranciers hebben derhalve toegang tot de markten van IJsland, Liechtenstein en Noorwegen. 48. De telecommunicatiesector valt niet onder de GPA; in de laatste fase van het overleg trok de EG haar telecommunicatieaanbod in bij gebrek aan een tegenaanbod van de andere belangrijke partijen. Dat geloofwaardig betekent dat de meeste partijen bij de GPA besloten hebben om de opdrachten van hun telecommunicatiebedrijven niet onder de overeenkomst te laten vallen. Alleen het Arubaanse telecommunicatiebedrijf (Setar) is volledig gebonden aan de voorschriften van de overeenkomst. Israël heeft zijn nationale communicatiebedrijf op basis van wederkerigheid in zijn aanbod opgenomen en Korea heeft zijn overheidsbedrijf (Korea Telecom) opgenomen voor alle opdrachten behalve die voor de levering van telecommunicatieapparatuur. 49. Het overleg met Israël werd derhalve buiten het kader van de GPA gevoerd en leidde tot een bilaterale overeenkomst. Na de inwerkingtreding van het telecommunicatieakkoord tussen Korea en de Verenigde Staten, dat Europese leveranciers benadeelt, heeft ook de EG buiten de GPA om met Korea een akkoord gesloten waardoor EG-ondernemingen nu toegang hebben tot de Koreaanse markt voor telecommunicatieapparatuur. 50. Wat deze sector betreft wordt dus alleen afgezien van toepassing van IJsland, Liechtenstein, artikel 36 van de richtlijn nutsbedrijven voor Noorwegen, Aruba, Israël en Korea. 4. 2. Israel the bilateral agreement on procurement by telecommunications operators. 51. Het akkoord met Israël was de eerste bilaterale overeenkomst in deze sector. Tijdens de GPA-onderhandelingen bood Israël zijn nationale communicatiebedrijf, Bezeq, op basis van wederkerigheid aan (met levering van kabels). Daar de Gemeenschap uitzondering van de uiteindelijk besloot haar aanbod in deze sector in te trekken, voerden Israël en de EG bilateraal overleg over de telecommunicatie- en andere sectoren (voornamelijk stadsvervoer, zie B. 1. 3). Dat overleg resulteerde in de 17- bilaterale telecommunicatiebedrijven32. overeenkomst inzake opdrachten door en verstrekken, telecommunicatiediensten 52. Wat Israël betreft heeft de overeenkomst betrekking op aanbestedingen door Bezeq, mobiele telecommunicatiebedrijven, kabelbedrijven wanneer deze internationale exploitatiemaatschappijen. De lijst van telecommunicatiebedrijven van de EG omvat de bedrijven die zich reeds aan de regels van Richtlijn 93/38 en moeten houden. De standaard regels beroepsprocedures zijn Israël van toepassing op opdrachten met een waarde van ten minste 355 000 SDR voor leveringen en diensten en 8 500 000 SDR voor werken. Voor de EG zijn de drempels gelijk aan die in de richtlijnen (600 000 ecu respectievelijk 5 000 000 ecu). Wat de diensten en werken betreft, is deze overeenkomst van toepassing op de is het non-discriminatiebeginsel van toepassing op alle aanbestedingen door telecommunicatiebedrijven ongeacht de waarde van de opdracht. lijst in bijlage II van de overeenkomst. inzake aanbestedings- in het geval van In ieder geval 53. In de overeenkomst wordt rekening gehouden met de bijzondere bepaling in de richtlijn nutsbedrijven van de EG waarin is vastgelegd dat de richtlijn niet van toepassing is op opdrachten van telecommunicatiebedrijven die overeenkomstig de desbetreffende wetgeving volledig vrij en effectief concurreren33. Tevens is bepaald dat de overeenkomst niet vóór 1 januari 1998 in werking zal treden voor Portugal en Griekenland. 4. 3. Korea, de bilaterale overeenkomst over aanbestedingen door telecommunicatiebedrijven 54. Na intensief overleg hebben de EG en Korea een overeenkomst gesloten waardoor Europese leveranciers toegang krijgen tot de markt voor telecommunicatieproducten (en occasionele diensten)34. De Koreaanse markt is circa 6 miljard US$ per jaar waard. Er zij in dit verband nog eens op gewezen dat Telecom reeds is opgenomen in bijlage 3 van het Koreaanse 32 33 34 De onderhandelingen over deze bilaterale overeenkomst werden gelijk met die over een andere bilaterale overeenkomst over overheidsopdrachten gevoerd (zie hierboven). Zie besluit van de Raad van 24 februari 1997 betreffende de sluiting van twee overeenkomsten tussen de Europese Gemeenschap en de Staat Israël inzake aanbesteding door telecommunicatiebedrijven respectievelijk de overheid, PB L202 van 30. 7. 1997, blz. 72 en met name blz. 74 e. v. De overeenkomst werd op 10 juli 1997 ondertekend en trad op 1 augustus 1997 in werking. Zie artikel 8, lid 1, van de Richtlijn Nutsbedrijven en artikel 1, lid 6, van de overeenkomst. Zie besluit van de Raad van 22 april 1997 betreffende de sluiting van de overeenkomst inzake aanbestedingen in de telecommunicatiesector en van de overeenkomst in de vorm van een memorandum inzake aanbestedingen van particuliere telecommunicatiebedrijven tussen de Europese Gemeenschap en de Republiek Korea, PB L 321 van 22. 11 1997, blz. 30. De overeenkomst werd op 29 oktober 1997 ondertekend en trad op 1 november 1997 in werking. 18- GPA-aanbod telecommunicatieproducten. voor andere aanbestedingen dan die voor 55. De overeenkomst is alleen bindend voor het netwerk van het overheidsbedrijf Korea Telecom dat goed is voor circa 80% van de Koreaanse markt. Bovendien kunnen particuliere bedrijven onafhankelijk en op basis van non-discriminatie op opdrachten inschrijven. Krachtens de overeenkomst zal Korea discriminerende wetten en praktijken op het gebied van aanbestedingen intrekken respectievelijk beëindigen en zal de EG afzien van verdere toepassing van artikel 36 van de richtlijn nutsbedrijven. 56. De standaard regels inzake aanbestedings- en beroepsprocedures zijn van toepassing op opdrachten met een waarde van ten minste 450 000 SDR voor Korea. De voor de EG geldende drempels zijn gelijk aan die in de richtlijnen is het beginsel van eigenonderdaanbehandeling van toepassing op opdrachten met een waarde van meer dan 130 000 SDR. In alle gevallen (600 000 ecu). 57. In de overeenkomst wordt rekening gehouden met de bijzondere bepaling in de richtlijn nutsbedrijven van de EG waarin is vastgelegd dat de richtlijn niet van toepassing is op opdrachten van telecommunicatiebedrijven die overeenkomstig de desbetreffende wetgeving volledig vrij en effectief concurreren35. Tevens is bepaald dat de overeenkomst niet vóór 1 januari 1998 in werking zal treden voor Portugal en Griekenland. 58. Hoewel de overeenkomst pas op 1 november 1997 in werking is getreden, aanvaardde Korea Telecom reeds vanaf de datum van parafering (22 november 1996) eerste verzoeken om erkenning door Europese leveranciers. Op deze wijze haalde een Europese firma begin december 1996 reeds een order ter waarde van 30 miljoen US$ binnen. 35 Zie artikel 8, lid 1, van de Richtlijn Nutsbedrijven en artikel 1, lid 5. 2, van de overeenkomst. - 1 9- C. LOPENDE OVEREENKOMSTEN (PER 31 DECEMBER 1997): PER SECTOR 59. In de tabellen 1. 1 en 1. 2 worden de rechten beschreven die leveranciers, aannemers en dienstverleners uit de EU in derde landen hebben bij opdrachten voor de verschillende nutsbedrijven. Er wordt toegang verleend wanneer het bedrag de in deze tabel aangegeven drempelwaarden te boven gaat. 60. Opgemerkt zij evenwel dat alleen de EER-landen en Zwitserland de in de EU gebruikte aanpak hebben overgenomen, waarbij een volledige sector voor leveranciers uit een bepaald land wordt geopend of gesloten. De andere landen gaan verplichtingen aan ten aanzien van bepaalde aanbestedende instanties die op deze gebieden actief zijn36. Soms is de toegang vrij beperkt wegens het geringe aantal instanties dat in de lijst is opgenomen. Omdat er dan niet van een vergelijkbare toegang sprake is, past de EU op de desbetreffende sector dan ook geen eigenonderdaanbehandeling toe. Toch kunnen ondernemingen uit de EU soms profiteren van een eigenonderdaanbehandeling in deze specifieke sector met betrekking tot het beperkte aantal instanties dat wel door het derde land in het aanbod is opgenomen37. 61. Tabel 2 geeft de waarde in nationale valuta van de drempels die door de GPA in bijzondere trekkingsrechten (SDR) zijn vastgesteld. 62. Wat diensten en bouwwerkzaamheden betreft, kan de lijst van de in deze sectoren bestreken diensten van land tot land anders zijn. Zie de tabellen 3. 1 t/m 3. 10 en 4. 1 t/m 4. 10 voor nadere bijzonderheden. 36 37 Bij deze aanbestedende instanties kan het echter gaan om ministeries of lagere overheden die als zodanig onder de bijlagen 1 en 2 van de GPA vallen. Ze hoeven dus niet noodzakelijkerwijs te zijn opgenomen in bijlage 3 van de GPA. • Dit geldt met name voor de Verenigde Staten aangezien in de bilaterale overeenkomst met dat land een evenwicht is bereikt. Zo hebben ondernemingen uit de EU toegang tot opdrachten die door bepaalde luchthavens in de VS worden gegund. In verband met het beperkte aantal opdrachten heeft de EU echter haar luchthavensector niet geopend voor leveranciers uit de VS. -20 - Tabel 1. 1: Rechten van leveranciers, aannemers en dienstverleners uit de EU in derde landen. Er wordt toegang verleend bij opdrachten met een waarde die ten minste gelijk is aan de in deze tabel aangegeven drempels (a). Bij de sectoren gaat het enkel en alleen om een indicatie. Men dient de volledige lijst van aanbestedende instanties voor het land in kwestie te raadplegen (b). Landen Sectoren WATER EER-landen: IJsland, Noorwegen & Liechtenstein. ARUBA CANADA HONGKONG, CHINA ISRAEL Leveringen EG-richtlijnen 400 000 SDR 130 000 SDR 355 000 SDR Werken Diensten EG-richtlijnen 5 000 000 SDR ^:!!!!;t$!!!l|il!!!B •;•'W4 5 000 000 SDR 8 500 000 SDR EG-richtlijnen 400 000 SDR 130 000 SDR 355 000 SDR ELEKTRICITEIT Leveringen EG-richtlijnen 400 000 SDR Werken Diensten EG-richtlijnen 5 000 000 SDR EG-richtlijnen 400 000 SDR Geprivatiseerd (geen barrieres) Geprivatiseerd (geen barrieres) Geprivatiseerd (geen barrieres) 355 000 SDR 8 500 000 SDR 355 000 SDR ENERGiENETTENr MU. V. ELEKTRICITEIT ENERGIE (exploitatie van een geografisch gebied) EG-richtlijnen EG-richtlijnen EG-richtlijnen EG-richtlijnen EG-richtlijnen EG-richtlijnen HAVENS Leveringen EG-richtlijnen 400 000 SDR 130 000 SDR 355 000 SDR Werken EG-richtlijnen 5 000 000 SDR 5 000 000 SDR 8 500 000 SDR Diensten EG-richtlijnen 400 000 SDR 130 000 SDR 355 000 SDR LUCHTHAVENS Leveringen EG-richtlijnen 400 000 SDR 4 000 000 SDR 355 000 SDR Werken EG-richtlijnen 5 000 000 SDR 5 000 000 SDR 8 500 000 SDR Diensten EG-richtlijnen 400 000 SDR 400 000 SDR 355 000 SDR STADSVERVOER Leveringen EG-richtlijnen 400 000 SDR 4 000 000 SDR 355 000 SDR Werken EG-richtlijnen 5 000 000 SDR 5 000 000 SDR 8 500 000 SDR ( c) Diensten EG-richtlijnen 400 000 SDR 400 000 SDR 355 000 SDR ( c) VERVOERS- NETWERKEN MU. V. STADSVERVOER Leveringen EG-richtlijnen Werken EG-richtlijnen Diensten ' EG-richtlijnen TELECOMMUNI-C ATIE Leveringen EG-richtlijnen 400 000 SDR Werken Diensten EG-richtlijnen 5 000 000 SDR EG-richtlijnen 400 000 SDR ( c) 355 000 SDR 8 500 000 SDR 355 000 SDR Sectoren Landen EER-landen: IJsland, Noorwegen & Liechtenstein ARUBA CANADA HONGKONG, CHINA ISRAEL 21 - - Tabel 1. 2: Rechten van leveranciers, aannemers en dienstverleners uit de EU in derde landen Er wordt toegang verleend bij opdrachten met een waarde die ten minste gelijk is aan de in deze tabel aangegeven drempels (a). Bij de sectoren gaat het enkel en alleen om een indicatie. Men dient de volledige lijst van aanbestedende instanties voor het land in kwestie te raadplegen (b). Landen JAPAN KOREA SINGAPORE ZWITSERLAND Sectoren WATER Leveringen 130 000 SDR 450 000 SDR 400 000 SDR Werken Diensten 15 000 000 SDR 15 000 000 SDR 5 000 000 SDR 130 000 SDR (d) 450 000 SDR 400 000 SDR VERENIGDE STATEN VAN AMERIKA Meestal uitgesloten Meestal uitgesloten Meestal uitgesloten ELEKTRICITEIT Leveringen Werken Diensten ENERGIENETTE N MU. V. ELEKTRICITEIT ENERGIE (exploitatie van een geografisch gebied) 450 000 SDR Privatisering gaande 400 000 SDR 400 000 SDR 15 000 000 SDR 5 000 000 SDR 5 000 000 SDR 450 000 SDR 400 000 SDR 400 000 SDR Sommige diensten uitgesloten EG-richtlijnen EG-richtlijnen EG-richtlijnen EG-richtlijnen EG-richtlijnen EG-richtlijnen 450 000 SDR sommige instanties 15 000 000 SDR sommige instanties 450 000 SDR sommige instanties 450 000 SDR sommige instanties 15 000 000 SDR sommige instanties 450 000 SDR sommige instanties HAVENS Leveringen 130 000 SDR 130 000 SDR 400 000 SDR 400 000 SDR 400 000 SDR (e) Werken 15 000 000 SDR 5 000 000 SDR 5 000 000 SDR 5 000 000 SDR 5 000 000 SDR Diensten 130 000 SDR (d) 130 000 SDR 400 000 SDR 400 000 SDR LUCHTHAVENS Leveringen 130 000 SDR itgesloten voor EU 400 000 SDR 400 000 SDR Werken 15 000 000 SDR itgesloten voor EU 5 000 000 SDR 5 000 000 SDR Diensten 130 000 SDR (d) itgesloten voor EU 400 000 SDR 400 000 SDR STADSVERVOE R Leveringen Werken Diensten 130 000 SDR enige railinstanties 15 000 000 SDR enige railinstanties 130 000 SDR alleen enige railinstanties (d) itgesloten voor EU 400 000 SDR 400 000 SDR itgesloten voor EU 5 000 000 SDR 5 000 000 SDR itgesloten voor EU 400 000 SDR 400 000 SDR 400 000 SDR (0 Sommige diensten uitgesloten Meestal uitgesloten Meestal uitgesloten Meestal uitgesloten Meestal uitgesloten Meestal uitgesloten Meestal uitgesloten -22 VERVOERS- NETWERKEN Leveringen MU. V. STADSVERVOER Werken Diensten TELECOMMUNI- CATIE Leveringen Werken Diensten Sectoren Landen 130 000SDR enige railinstanties 15 000 000 SDR enige railinstanties 130 000 SDR alleen enige railinstanties (d) itgesloten voor EU itgesloten voor EU itgesloten voor EU 450 000 SDR (g) 15 000 000 SDR 450 000 SDR , JAPAN KOREA SINGAPORE ZWITSERLAND VERENIGDE STATEN VAN AMERIKA (a) De hier aangegeven drempels komen overeen met die in de verschillende bijlagen 3, die doorgaans de instanties in deze sectoren omvatten. Anders dan in de EU-bijlagen kan het voorkomen dat een in deze sectoren actieve aanbestedende instantie is opgenomen in bijlage 1 (bv. nationale havenautoriteit) of in bijlage 2 (bv. gemeentelijke nutsbedrijf). In deze gevallen zijn de drempels van toepassing die zijn aangegeven in deze bijlagen. Tabel 2 geeft alle drempels met het equivalent van de SDR's in nationale valuta. (b) Zie de desbetreffende overeenkomst. In de meeste gevallen zal dit de GPA zijn. (c) Met uitzondering van instanties die buslijnen exploiteren. (d) De drempel voor diensten van architecten, ingenieurs en andere technici voor zover deze door de overeenkomst worden bestreken (dwz. CPC-groep 867, met uitzondering van 86712-13, 22, 24 en 27) bedraagt in Japan 450 000 SDR. (e) Voor bepaalde aanbestedende instanties in de Verenigde Staten is de drempel voor leveringen en diensten het equivalent in SDR van 250 000 US $. (f) Met uitzondering van opdrachten in de sector scheepsbouw. (g) Opdrachten van Korea Telecom vallen binnen de GPA, behalve wat telecommunicatieapparatuur betreft, waarvoor een afzonderlijke bilaterale overeenkomst bestaat. (*) ZIE VOOR DIENSTEN EN WERKEN DE TABELLEN 3. 1 T/M 3. 10 EN 4. 10 T/M 4. 10. • Tabel 2: Drempelwaarden in bijzondere trekkingsrechten (SDR), omgerekend naar nationale valuta LAND AARD VAN HET CONTRACT DREMPELWAARDE INSDR DREMPELWAARDE IN NATIONALE VALUTA EER-LANDEN: IJSLAND, LIECHTENSTEIN EN NOORWEGEN Leveringen, diensten en werken Drempels vastgesteld in Richtlijn 93/38 Drempels vastgesteld in Richtlijn 93/38 ARUBA CANADA* HONGKONG, CHINA Leveringen en diensten GPA, bijlage 1 Leveringen en diensten GPA, bijlage 3 Bouwwerkzaamheden Leveringen en diensten GPA bijlage 1 Leveringen en diensten GPA bijlage 2 Leveringen en diensten GPA bijlage 3 Bouwwerkzaamheden Leveringen en diensten GPA bijlage 1 Leveringen en diensten GPA bijlage 2 Leveringen en diensten GPA bijlage 3 Bouwwerkzaamheden 2 3- 130 000 400 000 5 000 000 130 000 - 355 000 5 000 000 130 000 200 000 400 000 HK $ 1 433 000 HK $ 2 204 000 HK $ 4 409 000 5 000 000 HK$55 109 000 ISRAEL JAPAN KOREA SINGAPORE ZWITSERLAND VERENIGDE STATEN VAN AMERIKA Leveringen en diensten GPA bijlage 1 Leveringen en diensten GPA bijlage 2 Leveringen en diensten GPA bijlage 3 Bouwwerkzaamheden Leveringen en bepaalde diensten GPA bijlage 1 & 3 Leveringen en bepaalde diensten GPA bijlage 2 Diensten van architecten-ingenieurs en andere technici - GPA bijlage 1 & 3 Diensten van architecten-ingenieurs en andere technici - GPA bijlage 2 Bouwwerkzaamheden GPA bijlage 1 Bouwwerkzaamheden GPA bijlage 2 & 3 Leveringen en diensten GPA bijlage 1 Leveringen en diensten GPA bijlage 2 Leveringen en diensten GPA bijlage 3 Bouwwerkzaamheden GPA bijlage 1 Bouwwerkzaamheden GPA bijlage 2 & 3 Leveringen en diensten GPA bijlage 1 Leveringen en diensten GPA bijlage 3 Bouwwerkzaamheden Leveringen en diensten GPA bijlage 1 Leveringen en diensten GPA bijlage 2 Leveringen en diensten GPA bijlage 3 Bouwwerkzaamheden Leveringen en diensten GPA bijlage 1 Leveringen en diensten GPA bijlage 2 Bepaalde leveringen en diensten GPA bijlage 3 Bepaalde leveringen en diensten GPA bijlage 3 Bouwwerkzaamheden 130 000 250 000 355 000 US$190 000 US $ 366 000 US$519 000 8 500 000 US$12 430 000 130 000 200 000 450 000 Yen 18 000 000 Yen 28 000 000 Yen 65 000 000 1 500 000 Yen 210 000 000 4 500 000 Yen 650 000 000 15 000 000 Yen 2 160 000 000 130 000 200 000 450 000 Won 151 000 000 Won 233 000 000 Won 524 000 000 5 000 000 Won 5 830 000 000 15 000 000 Won 17 490 000 000 130 000 400 000 5 000 000 130 000 200 000 400 000 SFR 248 950 SFR 383 000 SFR 766 000 5 000 000 SFR 9 575 000 130 000 355 000 400 000 - US $ 190 000 US$519 000 US $ 585 000 US $ 250 000 5 000 000 U S $7 311000 * Canada is nog geen verplichtingen aangegaan op het gebied van water, energie, vervoer en telecommunicatie. -24 Tabellen 3. 1 - 3. 10: Lijst van diensten die voor dienstverleners uit de EU gelden Tabel 3. 1. EER-landen: IJsland, Liechtenstein en Noorwegen DIENST CPC NR. Alle diensten genoemd in bijiage XVIA en XVIB van Richtlijn 93/38/EEG Tabel 3. 2. Aruba DIENST Rechtskundige diensten Accountants Belastingconsulenten Ingenieurs Diensten in verband met computers Adviezen op het gebied van bedrijfsvoering Franchising Verzekeringswezen Banken en effectenhandel Hotels Amusement Recreatieterreinen en stranden Sport Vervoer over water (goederen- en personenvervoer) Ondersteunende activiteiten voor het vervoer over water: vrachtbehandeling Goederenvervoer: tussenpersonen/verzending van goederen Ondersteunende activiteiten voor het vervoer over water: opslag Wegvervoer Tabel 3. 3. Canada CPC NR. 861 862 863 8672 841 865 8929 812,814 811,813 6411 9619 96491 9641 72 74 74 74 71231,71234,71239 , D I E N S T^ ^ T P C U R ^ ^ ^ ^ ^^ Canada is nog geen verplichtingen aangegaan op het gebied van water, energie, vervoer en telecommunicatie. Tabel 3. 4. Hongkong, China Diverse diensten in verband met computers Leasing en verhuur zonder bedieningspersoneel Onderhoud en reparatie Markt- en opinieonderzoek Beveiliging Reiniging van gebouwen Reclamewezen Koeriers Telecommunicatiediensten (voor bepaalde soorten diensten kan een vergunning uit hoofde van de telecommunicaWewet nodig zijn). Afvalwater- en afvalverzameling en -verwerking Financiele diensten (er is een lijst van uitzonderingen: 81402,81339, 8119, 81323, 81339, 81319, 8131, 8133, 81339, 81333, 81321) Luchtvervoer (m. u. v. postvervoer) Wegvervoer ~843,844. 845,849 83101 -83106, 83109 633,8861,8866 864 87304 874 871 7523,843, 7521, 7529, 754 9401,9402 Ex 81 731,732,734 712,6112, 8867 25 Tabel 3. 5. Israël DIENST Architecten Ingenieurs Stedenbouw Diverse diensten in verband met computers Reclamewezen Markt- en opinieonderzoek Adviezen op het gebied van bedrijfsvoering Afvatwater- en afvalverzameling en -verwerking Tabel 3. 6. Japan DIENST Ondemoud en reparatie van auto's Onderhoud en reparatie van motorrijwielen en sneeuwscooters Overig vervoer te land (m. u. v. 71235 Postvervoer) Verhuur van zeeschepen met bemanning Verhuur van binnenvaartschepen met bemanning Luchtvervoer (m. u. v. 73210 Postvervoer) Tussenpersonen op het gebied van het goederenvervoer Koeriers Telecommunicatie • Elektronische post -Spraakpost - On line opzoeken van informatie en databanken • Elektronische berichtenuitwisseling (EDI) - Uitgebrekte faxdiensten - Omzetting van codes en protocollen - Online-verwerking van informatie en/of gegevens (incl. transactieverwerking) Diverse diensten In verband met computers Markt- en opinieonderzoek Architecten, ingenieurs en andere technici Reclamewezen Vervoer met pantserwagens Reiniging van gebouwen Uitgeven en drukken Reparatie van producten van metaal, machines en apparaten Afvatwater- en afvalverzameling en -verwerking. CPC NR. 8672-3 8671 8674 841-3 871 864 865-6 9401-5 CPC NR. ~6~112 6122 712 7213 7223 73 748 7512 7523 7521 7523 7523 7529 7523 7523 84 864 867 871 87304 874 88442 886 94 ' Opmerkingen: 6112 7512 867 Omvat niet onderhoud en reparatie van auto's, motorrijwielen en sneeuwscooters die speciaal worden aangepast en geïnspecteerd om te voldoen aan de voorschriften van instanties. Omvat niet brievenkoeriers. Architecten, ingenieurs en andere technici op het gebied van de bouwnijverheid, zijn inbegrepen, met uitzondering van onderstaande diensten als deze afzonderlijk worden uitbesteed: Definitieve ontwerpen, deel uitmakend van CPC 86712 Bouwkundige ontwerpen; CPC 86713 Administratie van contracten; Ontwerpen bestaande uit één definitief plan of een combinatie van definitieve plannen, specificaties en funderingen en tot CPC 86722 Technische ontwerpen voor de bouw van kostenramingen behorend bouwwerken, of CPC 86723 Technische ontwerpen voor mechanische en elektrische installaties voor gebouwen, of CPC 86724 Technische ontwerpen voor de bouw van weg- en waterbouwkundige werken, en CPC 86727 Diensten van ingenieurs tijdens de bouw en de installatie. 88442 Uitgeven en drukken zijn niet inbegrepen wanneer het materiaal met vertrouwelijke informatie betreft. Tabel 3. 7. Korea In de algemene aantekeningen voor Korea wordt gespecificeerd dat een in bijlage 4 opgenomen dienst alleen dan voor een bepaalde partij geldt wanneer deze die dienst zelf in bijlage 4 heeft opgenomen. In de praktijk komt dit erop neer dat alleen de volgende lijst van diensten van kracht is voor dienstverleners uit de EU: - 2 6- Onderhoud en reparatie Onderhoud en reparatie van vaartuigen Vervoer te land: uitsluitend containervervoer, excl. cabotage Telecommunicatie: elektronische post, spraakpost, online opzoeken van informatie en databanken, elektronische berichtenuitwisseling (EDI), uitgebreide faxdiensten, incl. opslaan en doorzenden, opslaan en terugzoeken Diverse diensten in verband met computers: ' - advisering in verband met de installatie van computers - toepassing van programmatuur - gegevensverwerking - databanken - onderhoud en reparatie van kantoormachines (ind. computers) Accountants en boekhouders Markt- en opinieonderzoek Adviezen op het gebied van bedrijfsvoering en projectbeheer Architecten Ingenieurs Geintegreerde diensten van ingenieurs Stedenbouw en landschapsarchitectuur; aanverwante wetenschappelijke en technische adviezen; technische tests en toetsen Aanverwante wetenschappelijke en technische adviezen Tests en toetsen op het gebied van samenstelling en zuiverheid (uitsluitend inspectie, tests en analyses van lucht, water, geluids- en trillingsniveaus Technische inspecties Reclamewezen Uitgeven en drukken, voor een vast bedrag of op contractbasis Afvalwater- en afvalverzameling en -verwerking: 633,8861,8862,8863, 8864, 8865, 8866 71233 7523 841 842 843 844 845 862 864 865, 86601 8671 8672 8673 8674 • 86751,86752 86761, 86764 8711, 8719 88442 - afvalwaterverzameling en -verwerking (uitsluitend industrieel afvalwater) - afvalverzameling en -verwerking (uitsluitend verzameling, vervoer en verwerking van 9401 9402 industrieel afval) • reiniging van uitlaatgassen en lawaaibestrijding (niet in verband met bouwwerkzaamheden) - tests en evaluaties op milieugebied (uitsluitend milieu-effectrapportage) 9404, 9405 9406, 9409 Tabel 3. 8. Singapore DIENST T P C 7 J R ",™I" ™ " ^ ^ ^~ Accountants en boekhouders Architecten Adviezen op het gebied van bedrijfsvoering Reiniging van gebouwen Hotels en restaurants (incl. catering) Reisbureaus en reisorganisatoren Gidsen Gegevensverwerking Databanken Veterinaire diensten Advisering in verband met de installatie van computers Advisering in verband met systemen en programmatuur Vertalen en tolken Elektronische post Spraakpost Online opzoeken van informatie en gegevensbanken Elektronische berichtenuitwisseling (EDI) Productie van films of video's Distributie van films of video's Vertoning van films Vertoning van video's Bibliotheken Ingenieurs Koeriers Biotechnologie Tentoonstellingen Commercieel marktonderzoek Binnenhuisarchitectuur Professionele adviezen op het gebied van landbouw, bosbouw, visserij en mijnbouw, ind. diensten in verband met de aardoliewinning 862 8671 865 874 641-643 74710 7472 843 844 932 84100 84210 87905 7523 7523 7523 7523 96112 96113 96121 96122 96311 8672 7512 27 Tabel 3. 9. Zwitserland DIENST Onderhoud en reparatie Vervoer te land, ind. vervoer met pantserwagens, en koeriers, m. u. v. postvervoer Personen- en goederenvervoer door de lucht, m. u. v. postvervoer Postvervoer over land, m. u. v. die per spoor en door de lucht Telecommunicatie verzekeringswezen banken en investeringen" Finandele diensten (a) (b) Diverse diensten in verband met computers Accountants en boekhouders Markt- en opinieonderzoek Adviezen op het gebied van bedrijfsvoering en diensten in verband daarmee Architecten, ingenieurs en gemtegreerde diensten van ingenieurs, stedenbouw en landschapsarchitectuur; aanverwante wetenschappelijke en technische adviezen; technische tests en toetsen Reclamewezen Reiniging van gebouwen en beheer van onroerend goed Uitgeven en drukken voor een vast bedrag of op contractbasis Afvalwater- en afvalverzameling en -verwerking CPCNR. 6112,6122,633, 886 712 (behalve 71235), 7512, 87304 73 (behalve 7321) 71235,7321 752* (behalve 7524, 7525, 7526) ex 81 812,814 84 862 864 865, 866*** 867 871 874, 82201 - 82206 88442 94 met uitzondering van spraaktelefonie, telex, radiotelefonie, semafonie en satellieten. met uitzondering van opdrachten voor financiële diensten in verband met de emissie, in- en verkoop of overdracht van aandelen of andere financiële instrumenten en de centrale bank. In Finland moeten betalingen van overheidsinstanties (uitgaven) worden geleid via een bepaalde kredietinstelling (Postipankki Ltd) of via het Finse postgirosysteem In Zweden moeten betalingen aan en van overheidsinstanties worden geleid via het Zweedse postgirosysteem. met uitzondering van arbitrage en bemiddeling. Tabel 3. 10. Verenigde Staten van Amerika In beginsel worden alle in de universele lijst van diensten (document MTN. GNS/W/120) opgenomen diensten bestreken, met uitzondering van de volgende categorieën: 1. 2. 3. 6. 7. Alle vervoersdiensten, alsmede lanceringen (CPC-categorieën 71, 72, 73, 74, 8859, 8868). N. B. : wanneer vervoersdiensten deel uitmaken van een leveringscontract, vallen ze niet onder deze overeenkomst. Dreggen. Alle diensten die worden aangeschaft voor in het buitenland gelegerde strijdkrachten. Opdrachten inzake het beheer en de werking van bepaalde voor overheidsdoeleinden gebruikte faciliteiten van de overheid of van particulieren, inclusief onderzoek- en ontwikkelingsinstituten die door de federale overheid worden gefinancierd (FFRDC's). Openbare nutsbedrijven, met inbegrip van telecommunicatie, ook indien in verband met automatische gegevensverwerking, met uitzondering van uitgebreide telecommunicatiediensten (d. w. z. met toegevoegde waarde). Onderzoek en ontwikkeling. Drukkerijen (uitsluitend voor instanties op subfederaal niveau die vallen onder bijlage 2). - 2 8- In de algemene aantekeningen wordt evenwel gespecificeerd dat een in bijlage 4 opgenomen dienst alleen dan voor een bepaalde partij geldt wanneer deze die dienst zelf in bijlage 4 heeft opgenomen. In de praktijk komt dit erop neer dat alleen de volgende lijst van diensten van kracht is voor dienstverleners uit de EU: DIENST Onderhoud en reparatie Vervoer te land Telecommunicatie* verzekeringswezen banken en investeringen" Financiele diensten (a) (b) Diverse diensten in verband met computers Accountants en boekhouders Markt- en opinieonderzoek Adviezen op het gebied van bedrijfsvoering en diensten in verband daarmee Architecten, ingenieurs en gelntegreerde diensten van ingenieurs, stedenbouw en landschapsarchitectuur, aanverwante wetenschappelijke en technische adviezen; technische tests en toetsen Reclamewezen Reiniging van gebouwen en beheer van onroerend goed Uitgeven en drukken voor een vast bedrag of op contractbasis Afvalwater- en afvalverzameling en -verwerking CPC NR. 6112,6122,633,886 Alleen 7512, 87304 752* (behalve 7524, 7525, 7526) ex 81 812,814 84 862 864 865, 866*** 867 871 874, 82201 - 82206 88442 94 met uitzondering van spraaktelefonie, telex, radiotelefonie, semafonie en satellieten. met uitzondering van opdrachten voor financiële diensten in verband met de emissie, in- en verkoop of overdracht van aandelen of andere financiële instrumenten en de centrale bank. In Finland moeten betalingen van overheidsinstanties (uitgaven) worden geleid via een bepaalde kredietinstelling (Postipankki Ltd) of via het Finse postgirosysteem In Zweden moeten betalingen aan en van overheidsinstanties worden geleid via het Zweedse postgirosysteem met uitzondering van arbitrage en bemiddeling. -29 - Tabellen 4. 1 - 4. 10: Lijst van bouwwerkzaamheden die voor dienstverleners uit de EU gelden Tabel 4. 1. EER-landen: IJsland, Liechtenstein en Noorwegen TsOUvWvfRKZMMHEDeT™ CPC NR. Alle activiteiten opgenomen in bijiage XI van Richtlijn 93/38/EEG Tabel 4. 2. Aruba BOUWWERKZAAMHEDEN Bouwkundige werken Tabel 4. 3. Canada CPC NR. 512 BOUWWERKZAAMHEDEN CPC NR. Canada is nog geen verplichtingen aangegaan op het gebied van water, energie, vervoer en telecommunicatie. Tabel 4. 4. Hongkong, China "ToTTwWERKZAAWWED^ Alle bouwwerkzaamheden opgenomen in afdeling 51 van de CPC 51 Tabel 4. 5. Israël "BoTlwWfEm<ZAAMHED^ Bouwrijp maken van terreinen Bouwkundige werken Civieltechnische werken Monteren en optrekken van geprefabriceerde constructies Gespecialiseerde werkzaamheden In de bouw Installatie Afwerking van gebouwen Verhuur van bouwmachines ' 511 512 513 514 515 516 517 518 -30 Tabel 4. 6. Japan BOUWWERKZAAMHEDEN Alle bouwwerkzaamheden opgenomen in afdeling 51 van de CPC Tabel 4. 7. Korea BOUWWERKZAAMHEDEN Bouwrijp maken van terreinen Bouwkundige werken Civieltechnische werken Monteren en optrekken van geprefabriceerde constructies Gespedaliseerde werkzaamheden in de bouw installatie Afwerking van gebouwen Tabel 4. 8. Singapore BOUWWERKZAAMHEDEN Bouwrijp maken van terreinen Bouwkundige werken Civieltechnische werken Monteren en optrekken van geprefabriceerde constructies Gespedaliseerde werkzaamheden in de bouw Installatie Afwerking van gebouwen Verhuur van bouwmachines Tabel 4. 9. Zwitserland BOUWWERKZAAMHEDEN Bouwrijp maken van terreinen Bouwkundige werken Civieltechnische werken Monteren en optrekken van geprefabriceerde constructies Gespedaliseerde werkzaamheden in de bouw Installatie Afwerking van gebouwen Verhuur van bouwmachines CPC NR. 51 CPC NR. 511 512 513 514 515 51(5 517 CPC NR. ~511 512 513 514 515 516 517 518 CPC NR. 511 512 513 514 515 516 517 518 • Tabel 4. 10. Verenigde Staten van Amerika "^OUWNUVERTIEID1- mm^^mmmm^mmmmm^m'^^mm'^^m^^pcH^m^^mmm^m'^ Alle bouwwerkzaamheden opgenomen in afdeling 51 van de CPC 51 31 GEVALLEN WAARIN DE ONDERHANDELINGEN ZIJN AFGESLOTEN MAAR DE OVEREENKOMSTEN OP 31 DECEMBER 1997 NOG NIET VAN KRACHT WAREN 1. ONDERHANDELINGEN IN HET KADER VAN DE GPA: TOETREDING VAN NIEUWE LEDEN 63. Binnen het kader van de GPA is onderhandeld over uitbreiding van het aantal ondertekenaars van de overeenkomst. Na de inwerkingtreding ervan in januari 1996 hebben andere landen, bijvoorbeeld Panama, een formeel verzoek om lidmaatschap ingediend. Sommige landen zijn inmiddels lid geworden (zie B. 1). 64. Chinees Taipei38, dat nog geen lid van de WTO is, heeft ook formeel om toetreding tot de overeenkomst verzocht. 2. ASSOCIATIEOVEREENKOMSTEN: LANDEN VAN MIDDEN- EN OOST-EUROPA (LMOE'S). 65. Er zijn Europaovereenkomsten gesloten met Estland39, Letland40, Litouwen41 en Slovenië42; op 31 december 1997 waren deze nog niet in werking getreden. 66. De bepalingen inzake overheidsopdrachten in deze overeenkomsten zijn gelijk aan die in de zes al beschreven overeenkomsten. Er is evenwel een belangrijk verschil wat de beoogde overgangsperiode betreft. 67. Voor Estland geldt geen overgangsperiode. Dat wil zeggen dat alle soorten vennootschappen uit de Gemeenschap toegang moeten hebben tot overheidsopdrachten vanaf de datum van inwerkingtreding van de overeenkomst. Voor Letland en Litouwen eindigt de overgangsperiode uiterlijk op 31 december 1999. Deze is niet van toepassing op dochtervennootschappen en joint ventures van EG-vennootschappen. Zie doc. GPA/IC/5 van juni 1994. 38 39 Ondertekend op 12 juni 1995, zie art. 67, doe. COM(95) 207 def. De overeenkomst treedt in werking op 1 februari 1998. 40 Ondertekend op 12 juni 1995, zie art. 68, doe. COM(95) 207 def. De overeenkomst treedt in werking op 1 februari 1998. 41 Ondertekend op 12 juni 1995, zie art. 68, doe. COM(95) 207 def. De overeenkomst treedt in werking op 1 februari 1998. 42 Ondertekend op 10 juni 1996, zie art. 69, doe. COM(95) 341 def. De Interimovereenkomst betreffende de handel en aanverwante zaken trad in werking op 1 juli 1997, hoewel zij al sinds 1 januari 1997 voorlopig werd toegepast (zie PB L 344 van 31 december 1996, blz. 1, en PB L 151 van 10 juni 1997, blz. 38). De Interimovereenkomst bevat evenwel geen clausule inzake overheidsopdrachten. - 3 2- 68. Voor Slovenië geldt een overgangsperiode van zes jaar gerekend vanaf de inwerkingtreding van de overeenkomst. De overgangsperiode is niet van toepassing op in Slovenië gevestigde EG-vennootschappen in een van de in de overeenkomst genoemde vormen. 3. OESO: CONVENTIE TER BESTRIJDING VAN OMKOPING. 69. Op 20 november 1997 keurden de lidstaten van de OESO, met uitzondering van Australië, en vijf niet-lidstaten (Argentinië, Brazilië, Bulgarije, Chili en de Slowaakse Republiek) een conventie ter bestrijding internationale van omkoping van buitenlandse ambtenaren bij zakentransacties goed. [De conventie werd op 17 december 1997 ondertekend. ] Deze conventie is het resultaat van twee jaar werk bij de OESO over het tot misdaad verklaren van omkoping van buitenlandse ambtenaren43. Deze conventie zou de toegang moeten vergemakkelijken tot overheidsopdrachten landen die de conventie hebben ondertekend, daar internationale zakentransacties met ambtenaren doorgaans ook overheidsopdrachten omvatten. in derde 43 Zie http://www. oecd. org voor nadere informatie. - 3 3- E. INFORMATIE OVER OVERHEIDSOPDRACHTEN EN VOORGESTELDE MAATREGELEN. BELEMMERINGEN OP HET GEBIED VAN 70. Hoewel de Gemeenschap met het oog op de opening van de markten voor internationale overeenkomsten heeft overheidsopdrachten een aantal gesloten, zijn op internationaal niveau nog niet alle belemmeringen weggenomen. De Commissie maakt zich zorgen over de moeilijkheden waarmee de EG-industrie thans op belangrijke markten te kampen heeft. 71. 72. In 1996 werd dienaangaande een belangrijk initiatief genomen: de markttoegangsstrategie44, die ten doel had belemmeringen te identificeren en prioriteiten voor acties terzake vast te stellen. In het kader van deze strategie begon de Commissie met behulp van de lidstaten en de Europese brancheorganisaties en -bedrijven aan de omvangrijke taak om alle beschikbare informatie over de belemmeringen voor de Europese export te verzamelen teneinde een uitgebreide gegevensbank op te zetten die voortdurend wordt bijgewerkt en die kan worden gebruikt voor de vaststelling van prioriteiten op het gebied van de toegang tot de markt. De Market Access Database is on line toegankelijk via Internet op het volgende EUROPA-website URL-adres: (http://europa. eu. int). http://mkaccdb. eu. int/ op de of In deze gegevensbank zijn ook de overheidsopdrachten opgenomen. Tot nu toe omvat zij informatie over overheidsopdrachten voor de volgende landen: Australië; Bangladesh; Belarus; Brazilië; Bulgarije; Canada; Chili; China; Egypte; Filipijnen; Hongarije; Hongkong, China; India; Indonesië; Japan; Korea; Maleisië; Marokko; Mexico; Nieuw-Zeeland; Pakistan; Polen; Rusland; Singapore; Slovenië; Chinees Taipei (Taiwan); Thailand; Tsjechische Republiek; de Verenigde Staten en Zuid-Afrika. De Commissie in de gegevensbank over is zich ervan bewust dat de informatie belemmeringen bij overheidsopdrachten kan worden verbeterd. Zij is dan ook blij met alle bijdragen dienaangaande, met name van leveranciers die concrete ervaringen met dergelijke belemmeringen hebben opgedaan. De Commissie is voornemens om op basis hiervan de informatie aan te vullen en de gegevensbank op dit gebied voortdurend bij te werken. In 1996 is een studie afgerond over de marktmogelijkheden en de belemmeringen voor overheidsopdrachten in bepaalde derde landen45. Met deze studie werd beoogd de Commissie hulp te bieden bij het vaststellen van haar prioriteiten en de voor onderhandelingen benodigde achtergrondgegevens te verschaffen. 44 Mededeling over de mondiale uitdaging van de internationale handel: Een markttoegangsstrategie voor de Europese Unie; COM(96) 53 van 14. 2. 1996. Zie PB C 158 van 24. 6. 1995, blz. 10. 45 34- 73. De meeste belemmeringen op het gebied van de overheidsopdrachten betreffen discriminerende wetgeving van onze handelspartners ten aanzien van opdrachten die niet onder de overeenkomsten vallen (bv. "Buy Americarï'-bepalingen in de Verenigde Staten; reserveringen voor het MKB in Korea en andere landen), gebrek aan goede informatie over opdrachten (bv. veel publicaties, geen contactadressen enz. ) of het ontbreken van goede dwangmaatregelen (bv. geen remedies beschikbaar). 74. De Commissie stelt enkele maatregelen voor om deze belemmeringen weg te nemen. Zowel op multilateraal als op bilateraal niveau zijn nadere onderhandelingen gepland om discriminerende wetgeving in derde landen uit te bannen (zie F). Bovendien is het de bedoeling dat hierdoor de toegang tot informatie over overheidsopdrachten in derde landen wordt vergemakkelijkt en dat Europese leveranciers worden geholpen hun rechten in het buitenland af te dwingen (zie G). 75. In dit verband zij opgemerkt dat de Commissie op 27 november 1996 een groenboek over overheidsopdrachten in de Europese Unie heeft goedgekeurd46. Hoofdstuk 6 van dit groenboek is gewijd aan opdrachten buiten de Unie. De Commissie is voornemens om na een bezinnings- en overlegperiode snel een mededeling goed te keuren waarin de hoofdlijnen van haar toekomstige beleid op dit gebied worden uiteengezet46bis. Zie document COM(96) 583 def. van 27. 11. 1996. 46 46bis De Mededeling van de Commissie betreffende de overheidsopdrachten in de Europese Unie is aangenomen op 11 maart 1998, zie het document COM (98) 143 def. -35 F. VERDERE ONDERHANDELINGEN 1. WTO-KADER 76. In het kader van de WTO zijn momenteel naast elkaar onderhandelingen gaande over drie onderwerpen die betrekking hebben op overheidsopdrachten: de herziening van de GPA, de GATS-regels en de regels inzake transparantie als uitvloeisel van het mandaat van de ministersconferentie in Singapore. 1. 1. De GPA: uitvoering en herziening. • Uitvoering. 77. De partijen bij de GPA ronden thans een procedure af waarmee zij kennisgeven van nationale uitvoeringswetgeving, zodat kan worden nagegaan of zij hun verplichtingen ook werkelijk nakomen. In dit verband doet de Commissie ook onderzoek naar de toepassing van de GPA door te stellen welke bepaalde ondertekenaars en probeert zij vast landen voor belemmeringen er nog zijn op de markten van deze overheidsopdrachten47. • Herziening. 78. De GPA verlangt dat de landen zich aan vrij gedetailleerde regels houden, maar garandeert niet altijd dat discriminatie tussen binnenlandse en geïmporteerde goederen en diensten bij overheidsopdrachten wordt tegengegaan. Dientengevolge is de werkingssfeer voor een aantal landen vrij beperkt (zie B. 1. 1). 79. Artikel XXIV, lid 7, onder b) en c), voorziet in onderhandelingen ter verbetering van de overeenkomst om zo de grootst mogelijke uitbreiding van de werkingssfeer bij alle partijen te verkrijgen en eventueel resterende discriminerende maatregelen en praktijken te elimineren. In dit artikel wordt een beroep gedaan op de partijen om uiterlijk aan het eind van het derde jaar vanaf de datum van inwerkingtreding verdere onderhandelingen te beginnen. In verband hiermee besloot het GPA-Comité tijdens de vergadering van 4 juni 1996 een begin te maken met de herziening van de GPA, die tot doel heeft de overeenkomst toegankelijker en aantrekkelijker te maken voor niet-leden en aan te passen in verband met de opkomst van nieuwe technologieën. 47 Zie PB C 192 van 3. 7. 1996, blz. 16. -36 80. In 1997 is een begin gemaakt met deze onderhandelingen, die onder meer betrekking hebben op de volgende belangrijke elementen: a) uitbreiding van de werkingssfeer van de overeenkomst, met name tot sectoren die nu nog niet hieronder vallen; b) uitroeiing van discriminerende maatregelen en praktijken; c) vereenvoudiging en verbetering van de overeenkomst en eventueel aanpassing aan de vooruitgang op het gebied van de informatietechnologie. Met deze onderhandelingen wordt beoogd het lidmaatschap van de overeenkomst uit te breiden door deze toegankelijker te maken voor landen die nu nog geen partij zijn. 1. 2. Algemene overeenkomst inzake de handel in diensten (6ATS) hoofde 81. De Algemene overeenkomst inzake de handel in diensten (GATS) geldt voor alle maatregelen die van toepassing zijn op het leveren van diensten in alle sectoren die onder de GATS vallen. Voorlopig gelden de verplichtingen uit artikel XVII (eigenonderdaanbehandeling) nog niet voor opdrachten, maar er is wel een te beginnen over mandaat om multilaterale onderhandelingen overheidsopdrachten voor diensten (GATS artikel XIII, lid 2). Dit mandaat is een erkenning van het feit dat een effectieve liberalisering van de handel in diensten niet mogelijk is zonder multilaterale regels inzake aanbestedingen. (meestbegunstiging) artikel II van en 82. Na de inwerkingtreding van de GATS in 1995 is een aantal WTO-leden met dit mandaat aan de slag gegaan, waarbij het echte werk in 1997 is begonnen. De werkzaamheden schrijden voort op basis van discussies over een aantal centrale begrippen, met name over de vraag hoe een dienstentransactie moet worden gedefinieerd, en over transparantie. Het resultaat van deze onderhandelingen moet leiden tot speciale regels voor dienstenopdrachten die een aanvulling moeten vormen op de toepassing van de bestaande GATS-regels en met name de verplichtingen inzake eigenonderdaanbehandeling en meestbegunstiging. 1. 3. De ministersconferentie in Singapore: mandaat voor het vaststellen van regels inzake de transparantie bij overheidsopdrachten 83. Tijdens de Ministeriële Conferentie te Singapore begin december 1996, zijn de ministers overeengekomen om discussies op gang te brengen over regels met betrekking tot de transparantie van openbare aanbestedingen. Het oorspronkelijke voorstel van de Europese Gemeenschap bestond erin onderhandelingen inzake transparantie en geschikte procedures bij opdrachten voor het leveren van de goederen; daarbij was alle eigenonderdaanbehandeling daadwerkelijke en te voeren over een interimovereenkomst meestbegunstiging van op toepassing 37- overheidsopdrachten in alle WTO-lidstaten het uiteindelijke doel van de Gemeenschap. 84. Tijdens de ministersconferentie in Singapore van begin december 1996 werd uiteindelijk overeengekomen dat een werkgroep zou worden opgericht die tot taak heeft een studie uit te voeren naar de transparantie bij overheidsopdrachten, daarbij rekening houdend met het nationaal beleid, en op basis van deze studie elementen te ontwikkelen die in een overeenkomst hierover moeten worden opgenomen. 85. Op basis van dit mandaat houdt een onlangs opgerichte werkgroep van de WTO zich inmiddels bezig met de transparantie bij overheidsopdrachten. 2. BILATERALE ONDERHANDELINGEN. 2. 1. Douane unie: Turkije, Andorra en San Marino. • Turkey 86. Het Europees Parlement stemde op 13 december 1995 in met het besluit van de Associatieraad EG-Turkije van 6 maart 1995 om de slotfase van de douane-unie te laten ingaan; dit besluit kon daarmee op 31 december 1995 van kracht worden48. 87. In het besluit over de douane-unie wordt gedetailleerd ingegaan op de maatregelen die tijdens de slotfase moeten worden genomen,'waarbij het schema wordt gevolgd van de Overeenkomst van Ankara van 1960 en het aanvullende protocol van 1970, die onder meer in de volgende maatregelen voorzien: onmiddellijke wederzijdse afschaffing van douanerechten en heffingen van gelijke werking voor industrieproducten, de onmiddellijke wederzijdse afschaffing van kwantitatieve beperkingen en maatregelen van gelijke werking met betrekking tot de in- en uitvoer van industrieproducten en onmiddellijke goedkeuring door Turkije van het gemeenschappelijk douanetarief en het gemeenschappelijk handelsbeleid (met enige uitzonderingen). 88. Industrieproducten uit de EG krijgen dus toegang tot de Turkse markt. Discriminatie van deze producten in Turkije (of van Turkse producten in de EG) kan in strijd worden geacht met het verbod van maatregelen van gelijke werking als kwantitatieve beperkingen. 89. Wat de toegang Turkse aanbestedingsprocedures betreft, voorziet het besluit inzake de douane-unie alleen in de mogelijke start van onderhandelingen over de leveranciers Europese van tot 48 Besluit 1/95 van de Associatieraad EG-Turkije van 22 december 1995 inzake de tenuitvoerlegging van de slotfase van de douane-unie; PB L 35 van 13. 2. 1996. - 3 8- wederzijdse opening van de markten voor overheidsopdrachten na de datum van inwerkingtreding. Te dien einde stelt de Associatieraad een datum vast voor het begin van de onderhandelingen en evalueert hij jaarlijks de vorderingen die op dit gebied zijn gemaakt49. In haar mededeling van 15 juli 1997 over de toekomst van de betrekkingen met Turkije50 noemde de Commissie vorderingen op dit terrein als prioritaire doelstelling. - Andorra en San Marino. 90. De overeenkomst inzake de douane-unie met het Vorstendom Andorra bevat geen specifieke bepaling over overheidsopdrachten51. Wat het vrij verkeer van goederen betreft, voorziet de overeenkomst in de wederzijdse afschaffing van douanerechten en heffingen van gelijke werking, de wederzijdse afschaffing van kwantitatieve beperkingen en maatregelen van gelijke werking bij de invoer en de goedkeuring door Andorra van het gemeenschappelijk douanetarief en het gemeenschappelijk handelsbeleid. 91. Industrieproducten uit de EG krijgen dus toegang tot de Andorrese markt. Discriminatie van deze producten in Andorra (of van Andorrese producten in de EG) kan in strijd worden geacht met het verbod van maatregelen van gelijke werking als kwantitatieve beperkingen52. 92. De op 16 december 1991 ondertekende overeenkomst inzake een douane-unie met San Marino bevat geen specifieke bepalingen betreffende overheidsopdrachten53. Deze overeenkomst is evenwel nog niet geratificeerd. Tot de inwerkingtreding ervan is een interimovereenkomst van kracht54, waarin ook geen bepalingen over overheidsopdrachten zijn opgenomen. 52 51 Zie artikel 48 van Besluit 1/95. 49 50 Mededeling van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement over de verdere ontwikkeling van de betrekkingen met Turkije, zie document COM(97) 394 def. Van 15. 7. 1997. Zie Besluit van de Raad van 26 november 1996 betreffende het sluiten van de Overeenkomst in de vorm van een briefwisseling tussen de Europese Economische Gemeenschap en het Vorstendom Andorra, PB L 374 van 31. 12. 1990, blz. 13. In een gemeenschappelijke verklaring komen de partijen overeen dat het Gemengd Comité een gelijksoortige uitlegging aan de maatregelen van gelijke werking als kwantitatieve beperkingen zullen geven als hieraan wordt gegeven in het kader van de binnenlandse handel van de Europese Gemeenschap. Zie PB L 374 van 31. 12. 1990, blz. 22. Zie de ontwerp-overeenkomst tot instelling van een douane-unie en samenwerking tussen de Europese Economische Gemeenschap en de Republiek San Marino, PB C 302 van 22. 11. 1991, blz. 10. Zie Besluit van de Raad van 27 november 1992 betreffende het sluiten van de interimovereenkomst inzake handel en een douane-unie tussen de Europese Economische Gemeenschap en de Republiek San Marino, PB L 359 van 9. 12. 1992, blz. 13. 54 53 -39- 2. 2. Handelsovereenkomsten: Zwitserland 93. Zwitserland maakt wel deel uit van de EVA, maar besloot op 6 december 1992 niet mee te doen aan de Europese Economische Ruimte. In januari 1993 verzocht het om bilaterale onderhandelingen over een groot aantal onderwerpen, waaronder ook overheidsopdrachten, ter vervanging van de handelsovereenkomst over overheidsopdrachten waren opgenomen). (waarin regels geen 1972 van 94. De onderhandelingsdoelstelling van de Europese Gemeenschap is een bilaterale verruiming van de werkingssfeer die verder gaat dan de verplichtingen van de GPA die door Zwitserland is ondertekend. Het is dan ook de bedoeling om de toegang tot de Zwitserse opdrachtenmarkt gelijk te trekken met de toegang binnen de Gemeenschap, die geldt voor alle sectoren van nutsbedrijven voor zowel overheidsinstanties als particuliere instanties (met speciale of exclusieve rechten). De draagwijdte van deze overeenkomst zou dan gelijk zijn aan die van de EER. 95. De onderhandelingen gingen van start op 12 december 1994 en bevinden zich nu in de slotfase. 2. 3. Associatieovereenkomsten: Cyprus en Malta. 96. De Associatieovereenkomsten met Cyprus55 en Malta56 bevatten geen bepalingen over overheidsopdrachten. 2. 4. Euro-mediterrane associatieovereenkomsten: Israël Jordanië, Marokko, de Palestijnse Autoriteit, Tunesië en andere mediterrane landen. 97. - Israël In artikel 35 van de Euro-mediterrane overeenkomst waarbij een associatie tot stand wordt gebracht met Israël staat dat de partijen de nodige maatregelen nemen om hun respectieve markten voor overheidsopdrachten en voor opdrachten van nutsbedrijven voor de levering van goederen en diensten en de uitvoering van werkzaamheden verder open te stellen dan zij uit hoofde van de in het kader van de WTO gesloten overeenkomst ten opzichte van elkaar op basis van inzake overheidsopdrachten 55 Overeenkomst waarbij een associatie tot stand wordt gebracht tussen de Europese Economische Gemeenschap en de Republiek Cyprus, PB L 133 van 21. 5. 1973, zoals gewijzigd. 56 Overeenkomst waarbij een associatie tot stand wordt gebracht tussen de Europese Economische Gemeenschap en Malta, PB L 61 van 14. 3. 1971, zoals gewijzigd. 40 wederkerigheid verplicht zijn57. Dit artikel werd aangevuld met een gemeenschappelijke verklaring betreffende overheidsopdrachten waarin de partijen de verplichting aangingen om formele onderhandelingen met het oog op het sluiten van een overeenkomst te voeren. 98. De Euro-mediterrane overeenkomst werd op 28 september 1995 geparafeerd, maar is nog niet geratificeerd58. Wel brachten de partijen de gemeenschappelijke verklaring twee overeenkomsten over overheidsopdrachten gesloten die op 22 december 1995 zijn ondertekend (zie hierboven). ten uitvoer en werden er 99. In ieder geval is artikel 35 van de Euro-mediterrane overeenkomst zo nodig nog steeds een basis voor verdere onderhandelingen. - Jordanië, Marokko, de Palestijnse Autoriteit en Tunesië. 100. Er zijn tot nu toe vier andere Euro-mediterrane overeenkomsten (met Jordanië59, Marokko60, de PLO ten behoeve van de Palestijnse Autoriteit van de Westelijke Jordaanoever en de Gazastrook en Tunesië61) ondertekend, maar alleen de interimovereenkomst met de PLO is ook in werking getreden62. De overeenkomst met Tunesië zal waarschijnlijk binnenkort in werking treden. De bepalingen in deze overeenkomsten met betrekking tot overheidsopdrachten zijn beperkter dan in de overeenkomst met Israël: er wordt enkel gesteld dat een wederzijdse geleidelijke 57 Zie het voorstel voor een besluit van de Raad en de Commissie inzake de sluiting van een Euro-Mediterrane Overeenkomst waarbij een associatie tot stand wordt gebracht tussen de Europese Gemeenschappen en hun lidstaten enerzijds en de Staat Israël anderzijds. Document SEC(95) 1719 def. , blz. 17. 60 59 58 Ondertussen is een interimovereenkomst goedgekeurd. Zie het Besluit van de Raad en de Commissie van 22 december 1995 houdende sluiting door de Europese Gemeenschap van de Interimovereenkomst betreffende de handel en aanverwante zaken tussen de Europese Gemeenschap en de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal, enerzijds, en de Staat Israël, anderzijds, PB L 71 van 20. 3. 1996, blz. 1. Zie het voorstel voor een besluit van de Raad en de Commissie inzake de ondertekening en de sluiting van een Euro-Mediterrane Overeenkomst met Jordanië, doe. COM(97) 554 def. ). Zie het voorstel voor een besluit van de Raad en de Commissie inzake de sluiting van de Euro-Mediterrane Overeenkomst waarbij een associatie tot stand wordt gebracht tussen de Europese Gemeenschappen en hun lidstaten enerzijds en het Koninkrijk Marokko anderzijds. Deze overeenkomst werd geparafeerd op 10 november 1995. Zie document COM(95) 740 def. Zie het voorstel voor een besluit van de Raad en de Commissie inzake de sluiting van de Euro-Mediterrane Overeenkomst waarbij een associatie tot stand wordt gebracht tussen de Europese Gemeenschappen en hun lidstaten enerzijds en de Republiek Tunesië anderzijds. Deze overeenkomst werd getekend op 17 juli 1995 en was de eerste van de zogeheten Euro-Mediterrane Overeenkomsten. Zie document COM(95) 235 def. Zie het Besluit van de Raad van 2 juni 1997 betreffende de sluiting van de Euro-Mediterrane Interim-associatieovereenkomst voor handel en samenwerking tussen de Europese Gemeenschap, enerzijds, en de Palestijnse Bevrijdingsorganisatie ten behoeve van de Palestijnse Autoriteit van de Westelijke Jordaanoever en de Gazastrook, anderzijds, PB L 187 van 16. 7. 1997. 61 62 -41 liberalisatie van de markt voor overheidsopdrachten op basis van wederkerigheid wordt beoogd. De Associatieraad zal te dien einde de nodige stappen doen. Het is dus mogelijk dat in de toekomst over overheidsopdrachten wordt onderhandeld. • Overige mediterrane landen 101. Momenteel is de Commissie in onderhandeling over de sluiting van Euro-mediterrane overeenkomsten met Algerije, Egypte en Libanon, terwijl binnenkort ook onderhandelingen met Syrië van start zullen gaan. In de Verklaring van Barcelona van 28 november 1995 wordt bovendien 2010 genoemd als streefdatum voor de geleidelijke totstandbrenging van een vrijhandelszone in het kader van een nieuw Euro-mediterraan partnerschap. De deelnemers aan de Euro-mediterrane Conferentie van Barcelona van 27 en 28 november 1997 waren, naast de Europese Gemeenschap en haar lidstaten: Algerije, Cyprus, Egypte, Israël, Jordanië, Libanon, Malta, Marokko, Syrië, Tunesië, Turkije en de Palestijnse Autoriteit. 2. 5. Samenwerkingsovereenkomsten die kunnen uitmonden in onderhandelingen. 102. De samenwerkingsovereenkomst met Mexico voorziet in de geleidelijke openstelling van overeengekomen markten voor overheidsopdrachten op basis van wederkerigheid. Te zijner tijd moet de bij de overeenkomst opgerichte Gezamenlijke Raad een besluit nemen over passende regelingen en een tijdsschema63. 103. De EG heeft met Chili een bilaterale overeenkomst gesloten die ook een clausule over de samenwerking op het gebied van overheidsopdrachten bevat64. Deze behelst dat de partijen overeenkomen samen te werken om op basis van wederkerigheid open, niet-discriminerende en overzichtelijke procedures te verzekeren bij de gunning van overheidsopdrachten en opdrachten van instanties met bijzondere en exclusieve rechten op centraal, federaal, regionaal, provinciaal en plaatselijk niveau. Om dit doel te bereiken komen de partijen overeen de mogelijkheid te onderzoeken een 63 64 Zie de Overeenkomst inzake economisch partnerschap, politieke coördinatie en samenwerking tussen de Europese Gemeenschap en haar lidstaten, enerzijds, en de Verenigde Mexicaanse Staten, anderzijds, inzonderheid art. 10. De overeenkomst is nog niet in werking getreden. Zij werd op 23 juli 1997 geparafeerd en is op 8 december 1997 ondertekend. Het voorstel van de Commissie voor een besluit van de Raad is gepubliceerd in PB C 350 van 19. 11. 1997, blz. 6. Ook werd een Interimovereenkomst betreffende de handel en aanverwante zaken ondertekend (zie het voorstel van de Commissie, PB C 356 van 22. 11. 1997, blz. 28, inzonderheid art. 4). Zie de Kaderovereenkomst voor samenwerking ter voorbereiding van een associatie van politieke en economische aard tussen de Europese Gemeenschap en haar lidstaten, enerzijds, en de Republiek Chili, anderzijds, als einddoel, en vooral art. 11; PB L209 van 19. 8. 1996. Deze overeenkomst in werking getreden, aangezien de ratificatieprocedures nog niet zijn afgerond. is nog niet 42 akkoord te sluiten over de toegang tot de opdrachten in deze sectoren met overzichtelijke, eerlijke voorwaarden en een duidelijke klachtenprocedure. 104. Dergelijke clausules zullen waarschijnlijk ook worden opgenomen in toekomstige handelsovereenkomsten waarvoor de Mexicaanse of Chileense overeenkomst als model dient. De Commissie heeft inmiddels onderhandelingen aangeknoopt met Zuid-Afrika65 voor het sluiten van een handelsovereenkomst. 2. 6. Samenwerkingsovereenkomsten die enkel voorzien in samenwerking door middel 105. Een soortgelijke clausule, maar met een beperkter bereik, is te vinden in de ontwerpen voor partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomsten met de Nieuwe Onafhankelijke Staten. Deze overeenkomsten voorzien in samenwerking tussen de partijen met het oog op de vaststelling van voorwaarden voor de gunning via openbare en op concurrentie gebaseerde procedures van contracten voor het leveren van goederen en diensten, vooral toekomstige onderhandelingen wordt evenwel niet gesproken. Er zijn partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomsten gesloten met de volgende landen: Oekraïne66, Rusland67, Kazachstan68, Kirgizstan69, Moldavië70, Belarus71, Georgië72, Armenië73, Azerbeidzjan74 en Oezbekistan75. Alleen de overeenkomst met Rusland is al in werking getreden76. De aparte tijd overheidsopdrachten overeenkomsten niet hoewel noodzakelijkerwijs het doel is van bovengenoemde clausules. aanbestedingen. Over te geregeld, kunnen worden zouden daarom zijner van dit in 106. Ook in de Voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië is vastgelegd dat de partijen samenwerkingsovereenkomst met de 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 Zie persbericht IP/96/258 van de Commissie. Zie document COM(94) 226 def. , inzonderheid artikel 47. Zie het Besluit van de Raad en de Commissie van 30 oktober 1997 betreffende de sluiting inzake partnerschap en samenwerking tussen de Europese van de Overeenkomst Gemeenschappen en hun lidstaten, enerzijds, en de Russische Federatie, anderzijds, PB L 327 van 28. 11. 1997. Deze overeenkomst is in werking getreden op 1 december 1997. Zie document COM(94) 411 def. , inzonderheid artikel 48. Zie document COM(94) 412 def. , inzonderheid artikel 48. Zie document COM(94) 477 def. , inzonderheid artikel 44. Zie document COM(95) 44 def. , inzonderheid artikel 39. Zie document COM(96) 135 def. , inzonderheid artikel 48. Zie document COM(96) 136 def, inzonderheid artikel 48. Zie document COM(96) 137 def. , inzonderheid artikel 48. Zie document COM(96) 254 def. , inzonderheid artikel 47. In de interimovereenkomsten met de overige Nieuwe Onafhankelijke Staten staan geen bepalingen over overheidsopdrachten. - 4 3- samenwerking op het gebied van overheidsopdrachten zullen bevorderen en stimuleren77. 107. De overeenkomst met de Mercosur bevat geen clausule over overheidsopdrachten. Ingevolge de artikelen 4 en 5 van de overeenkomst komen de partijen evenwel overeen samen te werken op handelsgebied zonder enige sector uit te sluiten. Op basis van deze artikelen zouden in de toekomst onderhandelingen over overheidsopdrachten kunnen worden gevoerd78. De handels- en samenwerkingsovereenkomst met Albanië spreekt niet specifiek over samenwerking op het gebied van overheidsopdrachten, maar enkel over algemene samenwerking op commercieel en handelsgebied79. 3. DE TELECOMMUNICATIESECTOR. 108. Tijdens de GPA-onderhandelingen pleegde de Gemeenschap bilateraal overleg met de VS over opdrachten op telecommunicatiegebied om goede toegangsgaranties voor haar leveranciers te verkrijgen. Hierbij lag de nadruk op het belang van de toepassing van bepaalde vormen van discipline teneinde doorzichtige en open aanbestedingen te waarborgen, met name door particuliere Amerikaanse telecommunicatiemaatschappijen. De VS waren evenwel niet in staat hierover harde afspraken te maken. 109. In dit verband zij eraan herinnerd dat de Verenigde Staten in mei 1993 bij het uitblijven van een overeenkomst over deze sector besloten sancties op te leggen aan ondernemingen uit de Gemeenschap die inschreven op bepaalde aanbestedingen van de federale overheid, met name opdrachten met een waarde beneden de drempel. Hierbij ging het onder andere om dergelijke opdrachten van federale elektriciteitsbedrijven. De Gemeenschap antwoordde op weloverwogen en ingehouden wijze door tegensancties op te leggen aan inschrijvers uit de Verenigde Staten80. De Verenigde Staten 77 78 79 80 Interregionale kaderovereenkomst voor samenwerking Zie Besluit van de Raad van 27 november 1997 betreffende de sluiting van een samenwerkingsovereenkomst tussen de Europese Gemeenschap en de Voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië, PB L348 van 18. 12. 1997. Deze overeenkomst treedt in werking op 1 januari 1998. tussen de Europese Zie Gemeenschap en haar lidstaten, enerzijds, en de Mercado Comün del Sur en zijn deelnemende Staten, anderzijds; PB L 69 van 19. 3. 1996. Zie het Besluit van de Raad van 26 oktober 1992 betreffende de sluiting van de Overeenkomst tussen de Europese Economische Gemeenschap en de Republiek Albanië inzake handel en commerciële en economische samenwerking, PB L 343 van 25. 11. 1992. Deze overeenkomst is in werking getreden op 1 december 1992. Verordening nr. 1461/93 van de Raad van 8 juni 1993 betreffende het openstellen van overheidsopdrachten voor inschrijvers uit de Verenigde Staten van Amerika, PB L 146 van 17. 6. 1993, blz. 1, en Verordening nr. 1836/95 van de Raad van 24 juli 1995 tot aanvulling van de bijlage bij Verordening nr. 1461/93 betreffende het openstellen van overheidsopdrachten voor inschrijvers uit de Verenigde Staten van Amerika, PB L 138 van 2. 8. 1995, blz. 4. - 4 4- hebben evenwel hun voornemen kenbaar gemaakt om op dit punt in de toekomst naar overeenstemming met de EU te streven. 110. In ieder geval is wat deze kwestie betreft nog niet duidelijk vooruitgang geboekt zodat de Amerikaanse sancties tegen Europese leveranciers en de Europese tegenmaatregelen voorlopig van kracht blijven. -45 G. WAAR VINDT MEN INFORMATIE OVER BUITENLANDSE AANBESTEDINGEN EN HOE DWINGT MEN ZIJN RECHTEN AF. 1. INFORMATIE OVER OVERHEIDSOPDRACHTEN. 111. Aanbestedende diensten uit de landen die de EER-overeenkomst hebben ondertekend kondigen hun aanbestedingen aan in het Publicatieblad van de EG, S-reeks, en in de TED-gegevensbank81. 112. De aanbestedende diensten in de landen van Midden- en Oost-Europa kondigen hun aanbestedingen aan overeenkomstig hun desbetreffende wetgeving. 113. De leden van de GPA publiceren hun aankondigingen in de media die worden genoemd in aanhangsel II tot en met IV van de GPA: - Aruba: Landscourant (Arubaans staatsblad) en plaatselijke pers. - Canada: Government Business Opportunities (GBO) en MERX (http://www. merx. cebra. com). - Hongkong, China: The Government of Hong Kong Special Administrative Region Gazette; de dagbladpers; Kowloon-Canton Railway Corporation web page (http://www. kcrc. com). - Israël: The Jerusalem Post. -Japan: Kanpö (bijlage 1), Kenpö, Shihö of daaraan gelijkgestelde media (bijlage 2), en Kanpö (bijlage 3). - Korea: Kwanbo (Koreaans staatsblad) en The Seoul Shinmun. - Liechtenstein: lid van de EER, zie hierboven. - Noorwegen: lid van de EER, zie hierboven. - Singapore: the Republic of Singapore Government Gazette. -Zwitserland: Feuille officielle suisse du commerce (bijlage 1 en bijlage 3), officiële publicaties van de Zwitserse kantons (26) (bijlage 2 en bijlage 3). Business Daily Staten: -Verenigde (http://cbdnet. access. gpo. gov). Nadere informatie over instanties in bijlage 2 van aanhangsel I kan soms ook worden gevonden in de officiële publicaties van de staten, zoals bijvoorbeeld the New York Contract Reporter. The Commerce 81 Zie de Overeenkomst betreffende de Europese Economische Ruimte, zoals gewijzigd, met name bijlage XVI, en de Regeling betreffende de bekendmaking van EVA-kennisgevingen inzake aanbestedingen die als bijlage is opgenomen bij de Slotakte van de EER-overeenkomst; PB L 1 van 3. 1. 1994, blz. 461 en blz. 552. 46- 114. Wat de door de informatietechnologie geboden mogelijkheden betreft, hebben de diensten van de Commissie een aantal Internetsites gevonden die toegang geven tot officiële en niet-officiële gegevensbanken met informatie over overheidsopdrachten in derde landen. De adressen van deze gegevensbanken kunnen worden verkregen via de SIMAP www homepage op het volgende URL-adres: http://simap. eu. int/. 115. Om de toegang tot de onder de GPA vallende markten te vergemakkelijken heeft Directoraat-generaal XV opdracht gegeven tot een studie die informatie moet verschaffen over de uit de GPA voortvloeiende kansen voor EU-ondernemingen82. Deze studie zou meer inlichtingen over de GPA moeten verschaffen waardoor EU-ondernemingen meer te weten kunnen trekken uit nieuwe komen over en beter voordeel kunnen exportmogelijkheden. De in gebruikersvriendelijk en praktisch formaat bekend worden gemaakt. De studie werd eind 1997 afgesloten. De resultaten zullen naar verwachting in 1998 worden gepubliceerd, onder andere langs elektronische weg op de SIMAP homepage (http://simap. eu. int). resultaten van deze studie zullen 2. DE RECHTEN VAN EUROPESE LEVERANCIERS IN HET BUITENLAND. 116. Europese leveranciers en dienstverleners die op aanbestedingen in de EER willen inschrijven, hebben alle rechten en kunnen gebruik maken van dezelfde beroepsprocedures als binnen de EG. 117. Ook de GPA bevat gedetailleerde voorschriften over beroepsprocedures voor leveranciers die genoegdoening zoeken. Hoewel een minnelijke schikking wordt aangemoedigd, is elke partij overeenkomstig artikel XX verplicht te zorgen voor niet-discriminerende, snelle, doorzichtige en doeltreffende procedures die leveranciers in staat stellen beroep in te stellen tegen beweerde inbreuken bij de gunning van opdrachten. Elk instantie of een beroep wordt voorgelegd aan een onafhankelijke beroepsinstantie die geen belang heeft bij het resultaat van de aanbesteding (onafhankelijke beroepsinstanties moeten aan een aantal eisen inzake de procesvoering voldoen). Beroepsprocedures moeten voorzien in ten minste voorlopige maatregelen en het ongedaan maken van de inbreuk op de overeenkomst of vergoeding van het geleden verlies of de geleden schade (welke beperkt kan zijn tot de kosten van het opstellen van een offerte of van het protest). rechterlijke 118. De EU kan een zaak aanhangig maken bij het orgaan voor geschillenbeslechting van de WTO, als zij van mening is dat een partij bij de 82 Zie PB C 192 van 3. 7. 1996, blz. 14. 47 GPA zijn verplichtingen overeenkomstig artikel XX niet is nagekomen83. Een klacht van de EU zou in dit verband in sterke mate zijn gebaseerd op de door benadeelde EU-leveranciers verstrekte informatie. De Commissie moedigt leveranciers en dienstverleners dan ook aan om de diensten van de Commissie in kennis te stellen van problemen met overheidsopdrachten in het buitenland. 119. In twee gevallen heeft de Gemeenschap gebruik gemaakt van de door het memorandum inzake geschillenbeslechting geboden mogelijkheid om een verzoek om formeel overleg in te dienen. Het eerste geval betrof een aanbesteding van het Japanse ministerie van Vervoer voor de aankoop van een MTSAT Satellite-based Augmentation System (MSAS)84. Na een periode van overleg werd een voor beide partijen bevredigende oplossing gevonden en het geschil bijgelegd85. Het tweede geval betreft de toepassing van de GPA door subfederale instanties in de Verenigde Staten en met name de wet tot regulering van contracten tussen de overheid en ondernemingen die zaken doen met of in Birma (Myanmar) die op 25 juni 1996 door de Commonwealth of Massachusetts werd ingevoerd (hoofdstuk 130 van de wet van 1996)86. In wezen komt de betwiste bepaling erop neer dat ondernemingen die geen zaken doen in Birma een prijspreferentie van 10% hebben. Ook Japan heeft in dit verband om overleg verzocht87. Bij het schrijven van dit verslag is het overleg nog gaande. 120. Ook in de overeenkomsten met Israël en Korea over aanbestedingen in de telecommunicatiesector tot beroepsprocedures opgenomen. De voorwaarden komen overeen met die in de GPA die door Israël, Korea en de EG is ondertekend. bepaling met betrekking een is 83 84 85 86 87 Zie artikel XXII van de GPA. Uiteraard zijn de regels betreffende geschillenbeslechting van toepassing op de gehele GPA en niet alleen op artikel XX. Zie verzoek om overleg van 26 maart 1997, document GPA/D1/1 van 1 april 1997. Zie kennisgeving van 31 juli 1997, document GPA/D1/2/rev. 1 van 14 augustus 1997. Zie verzoek om overleg van 20 juni 1997, document GPA/D2/1 van 26 juni 1997. Zie verzoek om overleg van 18 juli 1997, document GPA/D3/1 van 21 juli 1997. - 4 8- H. LIJST OVERHEIDSOPDRACHTEN DIE OP 31 DECEMBER 1997 VAN KRACHT ZIJN VAN OVEREENKOMSTEN OP HET GEBIED VAN 1. LIJST VAN OVEREENKOMSTEN MULTILATERALE OVEREENKOMSTEN ONDERTEK ENING GEPUBLICEERD IN: WTO-overeenkomst inzake overheidsopdrachten (GPA). - ten aanzien van Canada, EG, Israel, Japan, Noorwegen, Zwitserland en de VS - ten aanzien van Aruba - ten aanzien van Korea - ten aanzien van Hongkong, China - ten aanzien van Liechtenstein - ten aanzien van Singapore Overeenkomst betreffende de Europese Economische Ruimte (EER). - ten aanzien van Usland - ten aanzien van Noorwegen 15. 4. 1994 PBL336, 23. 12. 1994 PBC332, 9. 12. 1995 PBC256, 3. 9. 1996 PBL134, 20. 6. 1995 (bilateraal met VS) 2. 5. 1992 PB L1, 3. 1. 1994 INWERKING TREDING (einde over- gangsperiode ) van 1. 1. 1996 25. 10. 1996 1. 1. 1997 19. 6. 1997 18. 9. 1997 20. 10. 1997 1. 1. 1994 1. 1. 1994 (31. 12. 1994) - ten aanzien van Liechtenstein PB L86/58, 20. 4. 1995 1. 1. 1996 49 BILATERALE OVEREENKOMSTEN ONDERTEK ENING GEPUBLICEERD IN: Associatieovereenkomsten met de landen van Midden- en Oost-Europa - Bulgarije 8. 3. 1993 PBL358, 31. 12. 1994 - Tsjechische Republiek 4. 10. 1993 PB L360, 31. 12. 1994 - Hongarije - Polen - Roemenie 16. 12. 1991 PBL347, 31. 12. 1993 16. 12. 1991 PBL348, 31. 12. 1993 1. 2. 1994 PBL357, 31. 12. 1994 - Slowaakse Republiek 4. 10. 1993 PBL359, 31. 12. 1994 INWERKING TREDING (einde over- gangsperiode ) van 1. 2. 1995 (31. 1. 2005) 1. 2. 1995 (31. 1. 2005) 1. 2. 1994 (31. 1. 2004) 1. 2. 1994 (31. 1. 2004) 1. 2. 1995 (31. 1. 2005) 1. 2. 1995 (31. 1. 2005) Overeenkomst in de vorm van een briefwisseling tussen de EG en de Verenigde Staten van Amerika inzake overheidsopdrachten. Overeenkomst tussen de Europese Gemeenschap en de Staat Israel inzake aanbesteding door de overheid. 30. 5. 1995 PBL134, 20. 6. 1995 1. 1. 1996 10. 7. 1997 PB L202, 30. 7. 1997 1. 8. 1997 OVEREENKOMSTEN OVER SPECIFIEKE SECTOREN (TELECOMMUNICATE) Overeenkomst tussen de Europese Gemeenschap en de Staat Israel inzake aanbesteding door telecommunicatiebedrijven Overeenkomst inzake aanbestedingen in de telecommunicatiesector tussen de Europese Gemeenschap en de Republiek Korea ONDERTEK ENING GEPUBLICEERD IN: INWERKING TREDING 10. 7. 1997 PB L202, 30. 7. 1997 1. 8. 1997 29. 10. 1997 PBL321, 22. 11. 1997 1. 11. 1997 -50 2. GEVOLGEN VAN DE INWERKINGTREDING VAN DEZE OVEREENKOMSTEN MET BETREKKING TOT ARTIKEL 36 VAN RICHTLIJN 93/38/EEG. 121. Overeenkomstig artikel 36 van Richtlijn 93/38/EEG van 14 juni 1993 kan een communautaire preferentie worden verleend. Er is evenwel vastgesteld dat dit alleen van toepassing is op aanbestedingen voor producten die van oorsprong zijn uit derde landen waarmee de Gemeenschap niet in multilateraal of bilateraal kader een overeenkomst heeft gesloten die de communautaire ondernemingen op vergelijkbare wijze daadwerkelijk toegang verschaft tot de markten van deze derde landen. 122. Overeenkomstig Besluit 94/800/EG van de Raad van 22 december 1994 betreffende de sluiting, namens de Europese Gemeenschap voor wat betreft de onder haar bevoegdheid vallende aangelegenheden, van de uit de multilaterale handelsbesprekingen in het kader van de Uruguay-ronde (1986-1994) voortvloeiende overeenkomsten88 en Besluit 95/215/EG van de Raad van 29 mei 1995 betreffende de sluiting van de overeenkomst in de vorm van een briefwisseling tussen de Europese Gemeenschap en de Verenigde Staten van Amerika inzake overheidsopdrachten89 is artikel 36 van Richtlijn 93/38/EEG in onderstaande sectoren niet meer van toepassing op offertes die producten bevatten van oorsprong uit de genoemde derde landen: - productie, vervoer of distributie van drinkwater: producten van oorsprong uit Aruba; Hongkong, China; Israël; Japan; Korea; Singapore en Zwitserland; - stadsvervoer, automatische systemen, tram-, trolley-, bus- en kabelverbindingen: producten van oorsprong uit Aruba; Hongkong, China; Israël (met uitzondering van busdiensten); Singapore en Zwitserland; - luchthavenfaciliteiten: producten van oorsprong uit Aruba; Hongkong, China; Israël; Japan; Singapore en Zwitserland; - zeehaven-, binnenhaven- of andere aanlandingsfaciliteiten: offertes uit Aruba; Hongkong, China; Israël; Japan; Korea; Singapore; Zwitserland en de Verenigde Staten van Amerika; - productie, vervoer of distributie van elektriciteit: producten van Israël; Korea; oorsprong uit Aruba; Hongkong, China; Zwitserland en de Verenigde Staten van Amerika; - telecommunicatie: producten van oorsprong uit Aruba; Israël en Korea. 123. Er zij tevens op gewezen dat IJsland, Liechtenstein en Noorwegen de Overeenkomst betreffende de Europese Economische Ruimte hebben 88 89 Zie PB L 336 van 23. 12. 1994, blz. 273. Zie PB L 134 van 20. 5. 1995, blz. 25. 51 ondertekend90 en dat dus artikel 36 van Richtlijn 93/38/EEG onafhankelijk van de toetreding van Noorwegen en Liechtenstein tot de Overeenkomst inzake overheidsopdrachten niet meer van is op aanbestedingen op de onder de richtlijn vallende gebieden voor producten van oorsprong uit IJsland, Liechtenstein en Noorwegen. toepassing 90 Zie Besluit 94/1/EGKS, EG van de Raad en de Commissie van 13 december 1993 betreffende de sluiting van de Overeenkomst betreffende de Europese Economische Ruimte tussen de Europese Gemeenschappen, hun lidstaten en de Republiek IJsland, het Vorstendom Liechtenstein en het Koninkrijk Noorwegen, PB L 1 van 3. 1. 1994, blz. 1. Dit besluit werd met name gewijzigd door Besluit 94/2/EGKS. EG van de Raad en de Commissie van 13 december 1993 betreffende de sluiting van het Protocol tot aanpassing van de Overeenkomst betreffende de Europese Economische Ruimte, PB L1 van 3. 1. 1994, blz. 571, en door het Verdrag betreffende de toetreding van Oostenrijk, Finland en Zweden, PB C 241 van 29. 8. 1994, blz. 9. Zie ook Besluit 1/95 van de EER-raad van 10 maart 1995 over de inwerkingtreding van de Overeenkomst betreffende de Europese Economische Ruimte voor het Vorstendom Liechtenstein, PB L 86 van 20. 4. 1995, blz. 58. - 5 2- L VAN OVEREENKOMSTEN LIJST OP HET GEBIED VAN OVERHEIDSOPDRACHTEN DIE OP 31 DECEMBER 1997 NOG NIET VAN KRACHT ZIJN BILATERALE OVEREENKOMSTEN ONDERTEK ENING GEPUBLICEERD IN: INWERKING TREDING Associatieovereenkomsten met de landen van Midden- en Oost-Europa. - Estland - Letland - Litouwen - Slovenie 12. 6. 1995 voorstel, COM(95)207 1. 2. 1998 12. 6. 1995 voorstel, COM(95)207 1. 2. 1998 12. 6. 1995 voorstel, COM(95)207 1. 2. 1998 10. 6. 1996 voorstel, COM(95)341 niet bekend 53- LANDENINDEX Albanië, 44 Algerije, 42 Andorra, 38, 39 Argentinië, 9, 33 Armenië, 43 Aruba, 6, 8, 9, 11, 17. 23. 25, 30, 46, 49, 51 Australië, 9, 33, 34 Azerbeidzjan, 43 Bangladesh, 34 Belarus, 34, 43 Birma, 48 Brazilië, 33, 34 Bulgarije, 9, 16, 33, 34, 50 Canada, 9. 11, 23. 24, 25, 30, 34, 46, 49 Chili, 9, 33, 34, 42 China, 6, 34 Chinees Taipei, 6, 9, 32. 34 Colombia, 9 Cyprus. 40. 42 Egypte. 34, 42 Estland, 32, 53 Filipijnen, 34 Georgië, 43 Hongarije, 16, 34, 50 Letland, 9, 32, 53 Libanon, 42 Liechtenstein, 6, 8, 9,11, 13,15, 17, 21, 25, 30, 46,49,51,52 Litouwen, 32, 53 Maleisië, 13, 34 Malta, 40,42 Marokko, 34,40,41,42 Mercosur, 44 Mexico, 34, 42 Moldavië, 43 Noorwegen, 9,11,15,17, 21, 25, 30, 46, 49, 51, 52 Oekraïne, 43 Oezbekistan, 43 Pakistan, 34 Palestijnse Autoriteit, 40, 41, 42 Panama, 6 Polen, 9, 16, 34, 50 Roemenië, 16, 50 Rusland, 34, 43 San Marino, 38, 39 Singapore, 6, 8, 9, 11,13, 14, 24, 27, 31, 34, 36, 37, 38, 46, 49, 51 Slovenië, 32, 33, 34, 53 Hongkong, China, 6, 8. 9, 11, 12, 13, 25, 30, 34, Slowaakse Republiek, 16, 33, 50 46. 49. 51 IJsland. 9, 15, 17. 21, 25, 30, 49, 51, 52 India, 34 Indonesië, 13. 34 Israel, 17 Israël, 6, 9, 11, 17, 18, 26, 30. 40. 41. 42, 46, 48, 49, 50, 51 Japan. 9. 11. 23, 24, 26, 31, 34, 46. 48. 49. 51 Jordanië, 40, 41,42 Kazachstan, 43 Kirgizstan, 43 Korea, 6. 8, 9, 11, 17, 18, 19, 23, 24, 26, 31, 34, 35, 46, 48, 49, 50, 51 Syrië, 42 Thailand, 34 Tsjechische Republiek, 16, 34, 50 Tunesië, 40, 41,42 Turkey, 38 Turkije, 9, 38, 39, 42 Verenigde Staten, 9,11, 14,15,17, 20, 23, 28, 31,34,35,44,46,48,50,51 Voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië, 43, 44 Zwitserland, 6, 9, 11, 20, 28, 31, 40, 46, 49, 51 54- ISSN 0254-1513 COM(98) 203 def. DOCUMENTEN NL 11 10 08 12 Catalogusnummer : CB-CO-98-257-NL-C ISBN 92-78-35199-7 Bureau voor officiële publikaties der Europese Gemeenschappen L-2985 Luxemburg _ 6 *> -