title: Ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στο Συμβούλιο και στην Επιτροπή των Περιφερειών - Πρώτο πρόγραμμα-πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Κοινότητας για τον πολιτισμό (2000-2004)

eurovoc_concepts:
EU programme
cultural cooperation
cultural policy
cultural relations
project of common interest

text: ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ Βρυξέλλες, 06. 05. 1998 COM(1998) 266 τελικό 98/0169 (COD) Ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στο Συμβούλιο και στην Επιτροπή των Περιφερειών ΠΡΩΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ-ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ (2000-2004) Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗΣ ΤΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ για τη δημιουργία ενιαίου μέσου χρηματοδότησης και προγραμματισμού για την πολιτιστική συνεργασία (Πρόγραμμα «Πολιτισμός 2000») (υποβληθείσα από την Επιτροπή) Πρώτο πρόγραμμα-πλαίσιο για τον πολιτισμό (2000-2004) Πίνακας περιεχομένων Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στο Συμβούλιο και στην Επιτροπή των Περιφερειών Εισαγωγή Μια νέα αντίληψη για τον πολιτισμό Οι βάσεις του προγράμματος-πλαίσιο καθήκοντα και αρμοδιότητες της Κοινότητας στον τομέα του πολιτισμού αξιολόγηση της κοινοτικής δράσης στον τομέα του πολιτισμού ευρεία διαδικασία διαβουλεύσεων Στόχοι και μέσα της νέας προσέγγισης ΠΡΟΤΑΣΗ ΑΠΟΦΑΣΗΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗ ΘΕΣΠΙΣΗ ΕΝΟΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΜΕΣΟΥ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΓΙΑ ΤΗν ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΡΗΤΗ ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΤΙΣ 77 ΡΑΞΕΙΣ ΚΑΙ ΤΙΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΤΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ. ΕΓΓΡΑΦΟ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στο Συμβούλιο και στην Επιτροπή των Περιφερειών Εισαγωγή Για την Ευρωπαϊκή Ενωση, το πρώτο πρόγραμμα-πλαίσιο για τον πολιτισμό αποτελεί την ευκαιρία να θέσει σε εφαρμογή μια νέα αντίληψη για την πολιτιστική δράση της Κοινότητας, η οποία θα της επιτρέπει να ανταποκρίνεται στις σύγχρονες προκλήσεις και στις προσδοκίες των Ευρωπαίων πολιτών και. των πολιτιστικών φορέων της. Λυτή η νέα προσέγγιση ανταποκρίνεται απόλυτα στα αιτήματα και τις επιθυμίες του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου το οποίο, στην απόφαση του της 22ας Σεπτεμβρίου 1997 για το μέλλον της πολιτιστικής δράσης, ζήτησε από την Επιτροπή να παρουσιάσει «μια συνολική και διαφανή κατευθυντήρια προσέγγιση για την πολιτιστική όραση, που θα περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, τη θέσπιση ενός ενιαίου μέσου προγραμματισμού και χρηματοδότησης». Αυτί] η νέα προσέγγιση προτείνεται τη στιγμή κατά την οποία η Ευρωπαϊκή Ενωση εισέρχεται σε μια νέα καθοριστική για την ιστορία της περίοδο, με τη δημιουργία της Οικονομικής και Νομισματικής Ενωσης και την προοπτική μιας διεύρυνσης με άνευ προηγουμένου διαστάσεις. Η ευρεία διαβούλευση που πραγματοποίησε η Επιτροπή κατά την επεξεργασία του προγράμματος-πλαισίου συνέβαλε στο να διευκρινισθούν ο ρόλος και η θέση του πολιτισμού ενόψει των μεγάλων προκλήσεων που αντιμετωπίζει η Ευρωπαϊκή Ενωση. Διαφάνηκε μια ευρεία συναίνεση ανάμεσα στα κράτη μέλη, στους κοινοβουλευτικούς εκπροσώπους, στην Επιτροπή, στους διεθνείς οργανισμούς (Συμβούλιο της Ευρώπης, Unesco) και τις πολιτιστικές οργανώσεις, που δείχνει ότι ο πολιτισμός δεν περιορίζεται πλέον σε αυτό που αποκαλούνταν «υψηλή κουλτούρα» (καλές τέχνες, μουσική, χορός, θέατρο, λογοτεχνία). Η έννοια του πολιτισμού επεκτείνεται σήμερα στον λαϊκό πολιτισμό, στον μαζικό βιομηχανικό πολιτισμό, στις συνήθειες της καθημερινής ζωής. Αυτή η διεύρυνση της έννοιας οφείλεται στο γεγονός ότι ο πολιτισμός δεν θεωρείται πλέον ως δευτερεύουσα δραστηριότητα, αλλά ως κινητήρια δύναμη για την κοινωνία, ένας παράγοντας δημιουργικότητας, ζωτικότητας, διαλόγου και συνοχής. Ως εκ τούτου, ο πολιτισμός είναι στενά συνδεδεμένος με τις απαντήσεις που πρέπει να δοθούν στα σημαντικά σύγχρονα προβλήματα: την επιτάχυνση της ευρωπαϊκής οικοδόμησης με την απόφαση για την εισαγωγή του ευρώ και την απόφαση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Λουξεμβούργου να αρχίσει η διαδικασία διεύρυνσης, με την οποία η Ευρωπαϊκή Ενωση θα αποτελείται μακροπρόθεσμα από 26 χώρες. Υπό αυτό το πρίσμα, η πολιτιστική δράση πρέπει να συμβάλει στην έκφραση μιας ευρωπαϊκής ιθαγένειας που θα βασίζεται στη γνώση, την αμοιβαία κατανόηση των ευρωπαϊκών πολιτισμών και στη συνειδητοποίηση των κοινών χαρακτηριστικοί τους. την παγκοσμιοποίηση που δημιουργεί σημαντικά ερωτήματα για το μέλλον κάθε πολιτισμού. Θα είναι η παγκοσμιοποίηση πηγή αμοιβαίου εμπλουτισμού ή ομογενοποίησης, ισοπέδωσης ή διεύρυνσης των δυνατοτήτων πολιτιστικής έκφρασης. Στα πλαίσια των αρμοδιοτήτων της, η Ευρωπαϊκή Ενωση έχει αναλάβει τις ευθύνες της απένταντι στους πολίτες της και στους ευρωπαϊκούς πολιτισμούς, κυρίως στο πλαίσιο των διεθνών οργανισμών, όπου διαμορφώνεται η ισορροπία ανάμεσα στην παγκοσμιοποίηση και στο σεβασμό της πολιτισμικής πολυμορφίας. 11 Ευρωπαϊκή Ενωση διατηρεί την πολιτιστική ταυτότητα και τα δικαιώματα κάθε κοινότητας, επιτρέπει στους πολίτες της να θεωρούν ότι η Ενωση δεν αποτελεί παράγοντα ακύρωσης της πολιτιστικής τους ταυτότητας, αλλά αντίθετα εγγυάται την ύπαρξη και την ανάπτυξη των πολιτισμών τους. την κοινωνία των πληροφοριών. Οι νέες τεχνολογίες της πληροφόρησης και της επικοινωνίας διαμορφώνουν νέες πραγματικότητες και νέα πεδία πολιτιστικής έκφρασης και παρέχουν σημαντικές δυνατότητες αμοιβαίας γνώσης, πολιτιστικού διαλόγου, διακίνησης των ιδεών, πληροφόρησης για τις πολιτιστικές δημιουργίες. Πρέπει να επισημάνουμε ότι τα πολιτιστικά αγαθά ή οι υπηρεσίες εμπεριέχουν μία δική τους αξία και ότι η τεχνολογία συμβάλλει στην υλοποίηση των πολιτιστικών στόχων, στους οποίους περιλαμβάνονται η διάδοση του πολιτισμού και η προβολή της πολιτιστικής και γλωσσικής πολυμορφίας. την απασχόληση. Η έκτακτη σύνοδος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου για την απασχόληση στο Λουξεμβούργο (Νοέμβριος 1997) επεσήμανε τη σημασία μιας «συστηματικότερης και πιο αποφασιστικής σε σχέση με το παρελθόν συστράτευσης όλων των κοινοτικών πολιτικών υπέρ της απασχόλησης». Οι εργασίες των υπηρεσιών της Επιτροπής για «TOV πολιτισμό, τις πολιτιστικές βιομηχανίες και την απασχόληση» επιβεβαιώνουν ότι οι πολιτιστικές δραστηριότητες αντιπροσωπεύουν σημαντική πηγή θέσεων απασχόλησης που πρέπει να αξιοποιηθεί. την κοινωνική συνοχή. Λόγω της ανεργίας και της αβεβαιότητας, χαλαρώνει ο κοινωνικός ιστός και η κοινωνική απασχόληση γίνεται σοβαρό φαινόμενο, κυρίως στα προάστια των πόλεων. Ο κοινωνικός αποκλεισμός είναι και πολιτιστικός αποκλεισμός. Σε πολλές περιπτώσεις, οι πολιτιστικές δραστηριότητες συμβάλλουν στην κοινωνική ένταξη και δίνουν στους κοινωνικά αποκλεισμένους, και κυρίως στους νέους, τη δυνατότητα να ξαναβρούν σημεία αναφοράς και κοινωνικότητας. Εξάλλου, λόγω των μεταναστευτικών ροών, οι περισσότερες ευρωπαϊκές πόλεις αντιμετωπίζουν τις προκλήσεις της πολιτιστικής πολυμορφίας. Παρέχουν οι κοινωνίες μας τα απαραίτητα μέσα για αποτελεσματική και ανεκτική κοινωνική ενσωμάτωση ή παρουσιάζουν μια εικόνα ύπαρξης πολλών πολιτισμών χωρίς πραγματικούς δεσμούς; II Ευρωπαϊκή Ενωση πρέπει να ευνοήσει την κοινωνική ένταξη με βάση τις θεμελιώδεις αξίες (δικαιώματα του ανθρώπου, ελευθερία, αλληλεγγύη, ανοχή). /. Μια νέα αντίληψη για τον πολιτισμό Με την υπογραφή της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ενωση, η Κοινότητα ανέλαβε ένα πρώτο σύνολο πρωτοβουλιών οι οποίες: επισημαίνουν ότι το σχέδιο της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης, εκτός από τα επιτεύγματα στον οικονομικό και νομισματικό τομέα, αφορά ολόκληρο το ευρωπαϊκό κοινωνικό πρότυπο και πρέπει να ενθαρρύνει τη μεγαλύτερη συμμετοχή των ευρωπαίων πολιτών, αρχίζουν να ενσωματώνουν το ζήτημα του πολιτισμού στις αποφάσεις που έχουν επίπτωση στον πολιτισμό, και κυρίως εξασφαλίζουν τον σεβασμό δημιουργίας και πολυμορφίας της Ευρώπης στο πλαίσιο των διεθνών οργανισμών, της πολιτιστικής και γλωσσικής θέτουν σε εφαρμογή τα τρία πρώτα προγράμματα πολιτιστικής συνεργασίας στους τομείς των ζωντανών τεχνών {Καλειδοσκόπιο), της λογοτεχνίας (Ariane) και της πολιτιστικής κληρονομιάς (Raphael), αξιοποιούν τις σχέσεις ανάμεσα «στον πολιχισμό, στις πολιτιστικές βιομηχανίες και την απασχόληση», με βάση τις εργασίες της Επιτροπής, πολιτιστικών οι δραστηριοτήτων και τη δυνατότητα δημιουργίας θέσεων απασχόλησης. καταδεικνύουν σημασία οποίες των τη Η σημασία του πολιτισμού για τη μελλοντική ανάπτυξη της Ευρωπαϊκής Ενωσης και για την απάντηση που πρέπει να δοθεί στις μεγάλες προκλήσεις της εποχής μας, επιβάλλει μια νέα και ενισχυμένη πολιτιστική δράση της Κοινότητας. Αυτή η ανανέωση πρέπει να είναι σύμφωνη με το πρόγραμμα δράσης 2000 που ενέκρινε η Επιτροπή τον Ιούλιο 1997, το οποίο ανάγει την ανάπτυξη και αναδιοργάνωση των εσωτερικών πολιτικών της Κοινότητας σε πρώτη προτεραιότητα για την αντιμετώπιση αυτών των προκλήσεων. Το πρόγραμμα δράσης 2000 επισημαίνει επίσης το ρόλο του πολιτισμού για την επιτυχία της διαδικασίας διεύρυνσης με τις χώρες της Κεντρικής Ευρώπης: «η των εντασσόμενων χωρών στις πολιτιστικές, εκπαιδευτικές συμμετοχή δραστηριότητες και στις ενέργειες κατάρτισης της Κοινότητας θα συμβεί στη σύσφιγξη των σχέσεων με τις χώρες αυτές και θα εμπλουτίσει την πείρα όλων των συμμετεχόντων μερών». Οσον αφορά το ύψος της χρηματοδότησης που πρέπει να χορηγηθεί, στο πλαίσιο της διεύρυνσης, το πρόγραμμα δράσης 2000 διευκρινίζει: «Η επίπτωση της διεύρυνσης θα είναι πολύ διαφορετική, ανάλογα με το εξεταζόμενο πρόγραμμα. Αν και για πολλά προγράμματα η αναλογία προς το ΑΕΠ των υπό ένταξη χωρών αποχε^. ί ίτγκυρη βάση αναφοράς, για ορισμένους τομείς πρέπει να προβ^. φθούν συμπληρωματικές ανάγκες. Λυτό αφορά τις πολιτικές (για την εκπαίδευση/κατάρτιση, τον πολιτισμό) για τις οποίες ο πληθυσμός ή η ομιλούμενη γλώσσα αποτελούν καχαλληλότερα κριχήρια από χο ΑΕΠ». Σε σχέση με χο πρώχο σχάδιο της πολιχισχικής δράσης που υλοποιείχαι από χο 1994, και λαμβανομένων υπόψη χων σχόχων και χων προχεραιοτήτων που διατύπωσαν η Επιτροπή, το Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο, η νέα προσέγγιση που επελέγη για το πρόγραμμα-πλαίσιο για τον πολιτισμό 2000-2004, κατ' εφαρμογή του άρθρου 128 της Συνθήκης ΕΚ, έχει στόχο να δώσει μια συνολική και διαφανή εικόνα των ενεργειών της Κοινότητας για τον πολιτισμό. Οι ενέργειες αυτές είναι πολλές και ποικίλες, αλλά συχνά κατακερματισμένες, γεγονός που βλάπτει την ίδια την εικόνα της Κοινότηχας σχους πολίχες της, οι οποίοι αγνοούν το μέγεθος των προσπαθειών που καταβάλλει για τη διατήρηση και ακτινοβολία των πολιτισμών τους, και την ενσωμάτωση της πολιτιστικής διάστασης στη διαδικασία της ευρωπαϊκής οικοδόμησης. Η νέα προσέγγιση για τον πολιτισμό, που βασίζεται σε αυτή τη συνολική και διαφανή εικόνα, αναπτύσσεται γύρω από δύο βασικούς άξονες που αποτελούν το πρόγραμμα-πλαίσιο: 1. Την ορθολογική οργάνωση και τη συνοχή των κοινοτικών ενεργειών για την πολιτιστική συνεργασία, στο πλαίσιο ενιαίου μέσου χρηματοδότησης και προγραμματισμού, που διαδέχεται το πρόγραμμα Ariane και Καλειδοσκόπιο, και θέχει χέρμα στην εφαρμογή χου προγράμμαχος Raphael. ενός 2. Τη ρηχή ενσωμάχωση χου πολιχισμού σχις κοινοχικές πράξεις και πολιχικές, που παραχίθεχαι σε ένα έγγραφο προσαναχολισμού της Επιχροπής. //. Οι βάσεις του προγράμματος-πλαισίου Η καχάρχιση χου προγράμμαχος-πλαισίου για χον πολιχισμό βασίσθηκε σχις νομικές βάσεις για την πολιχισχική δράση και σε ευρεία διαβούλευση ανάμεσα σε πολιχισχικούς οργανισμούς και φορείς και σχα αποχελέσμαχα χης αξιολόγησης χων υφισχάμενων πολιχισχικών προγραμμάχων (Raphael, Ariane, Καλειδοσκόπιο). 1. Οι αρμοδιότητες της Κοινότητας στον πολιτιστικό τομέα Στο προοίμιο της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ενωση εκφράζεται η βούληση των κρατών μελών να «προσχωρήσουν σε ένα νέο στάδιο στη διαδικασία της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης», «να διευρυνθεί η αλλη^:γγύη ανάμεσα στους λαούς τους στο πλαίσιο του σεβασμού της ιστορίας τους, του πολιτισμού και των παραδόσεων τους», «να δημιουργηθεί μια κοινή ευρωπαϊκή ιθαγένεια για τους υπηκόους των χωρών τους». Η «αρχή» μιας ειδικής αρμοδιότητας για τα πολιτιστικά έχει εγγραφεί στο άρθρο 3ο της Συνθήκης ΕΚ: η δράση της Κοινότητας «συμβάλλει στην ανάπτυξη των πολιτισμών των κρατών μελών». Το άρθρο 128 της Συνθήκης της ΕΚ παρέχει στην Κοινότητα ειδική νομική βάση για τη δράση της στον τομέα του πολιτισμού. α) οι τομείς της πολιτιστικής δράσης Η δράση χης Κοινόχηχας σχον πολιχισχικό χομέα δεν υποκαθισχά τη δράση χων κραχών μελών. Σχο πλαίσιο χου σεβασμού χης πολιχισχικής πολυμορφίας, που αποχελεί επιχακχική ανάγκη για την Ευρωπαϊκή Κοινότηχα, ο χομέας παρέμβασης χης είναι η ευρωπαϊκή διάσταση των πολιτισμών της Ευρώπης, δηλαδή οι κοινές αξίες και τα στοιχεία των εθνικών και περιφερειακών πολιτισμών. Αυτό διευκρινίζεται δύο φορές στο άρθρο 128 στην παράγραφο Ι η οποία ορίζει ότι η δράση της Κοινότητας «προβάλλει την κοινή πολιτιστική κληρονομιά» και στην παράγραφο 2 που αναφέρει την «πολιτιστική κληρονομιά ευρωπαϊκής σημασίας». Η παρέμβαση της Κοινότητας εστιάζεται στο επίπεδο της συνεργασίας. Οι πολιτιστικοί τομείς παρέμβασης αναφέρονται στο άρθρο 128 παράγραφος 2 (αμοιβαία γνώση, κληρονομιά, πολιτιστικές ανταλλαγές, καλλιτεχνική και λογοτεχνική δημιουργία). β) το εξωτερικό σκέλος της πολιτιστικής δράσης Κατά την άσκηση της πολιτιστικής της δράσης ή κατά την εφαρμογή των μέτρων που έχουν επίπτωση στον πολιτισμό, η Κοινότητα επιδιώκει, στο επίπεδο των εξωτερικών σχέσεων, τους εξής στόχους: να εξασφαλίζεται ο σεβασμός της πολιτιστικής ιδιαιτερότητας και πολυμορφίας, να ευνοείται ο διάλογος και η συνεργασία με τους φορείς άλλων πολιτισμών του πλανήτη, να συμβάλλει στην εξωτερική ακτινοβολία των ευρωπαϊκών πολιτισμών, στην πολιτιστική ανάπτυξη των αναπτυξιακά καθυστερημένων χωρών. Στον τομέα αυτό, οι εταίροι της Κοινότητας είναι τα κράτη μέλη, οι τρίτες χώρες και οι διεθνείς οργανισμοί. Ενδεικτικά αναφέρονται: οι εμπορικές διεθνείς συμφωνίες που μπορεί να έχουν επίπτωση στον πολιτισμό, οι πολιτιστικές συμφωνίες που συνάπτονται βάσει του άρθρου 128; παράγραφος 3 της Συνθήκης ΕΚ, οι συμφωνίες συνεργασίας που περιέχουν μία πολιτιστική συνιστώσα. γ) τα μέσα της πολιτιστικής όρασης Η πολιτιστική δράση της Κοινότητας αναπτύσσεται βάσει του άρθρου 128 παράγραφος 5, το οποίο προβλέπει μέτρα ενθάρρυνσης, χωρίς να εναρμονίζει τις νομοθετικές και κανονιστικές διατάξεις των κρατών, για την επίτευξη των στόχων του άρθρου 128. Επιπλέον, το άρθρο 128 προβλέπει τη δυνατότητα του Συμβουλίου να εκδίδει συστάσεις. Οι συστάσεις αυτές δεν έχουν ούτε δεσμευτικό ούτε νομικό χαρακτήρα, αλλά αποτελούν χρήσιμες κατευθυντήριες γραμμές για τις εθνικές νομοθεσίες στον τομέα του πολιτισμού. Εξάλλου, η παράγραφος 4 χου άρθρου 128 ορίζει όχι «η Κοινότητα λαμβάνει υπόψη τις πολιτιστικές πτυχές όταν αναλαμβάνει δράση δυνάμει άλλων διατάξεων της παρούσας Συνθήκης». Η διάχαξη αυτή είναι σημαντική και εκφράζει τη βούληση των κρατών που έχουν υπογράψει τη Συνθήκη να εντάξουν τον πολιτισμό στους βασικούς στόχους της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Η διάταξη αυτή εκφράζει την υποχρέωση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας να λαμβάνει υπόψη τους πολιτιστικούς στόχους στο πλαίσιο της συνολικής της δράσης. Το άρθρο 128; παράγραφος 4 καθιστά ισχυρότερη την απαίτηση να συνυπολογίζουν χα όργανα της Ευρωπαϊκής Ενωσης τους διάφορους στόχους της Συνθήκης, όταν λαμβάνουν κάποιο μέτρο ή εκδίδουν μια νομοθετική πράξη. Η Κοινότητα πρέπει να ικανοποιεί αυτή την υποχρέωση κατά την άσκηση χων αρμοδιοχήχων χης, και σχον χομέα χου κοινοχικού δικαίου (δικαίωμα εγκαχάσχασης, ελευθερία διακίνησης χων αχόμων και χων αγαθών, ανχαγωνισμός, κοινή εμπορική πολιχική) και σχον χομέα χου καθορισμού και της εφαρμογής των πολιτικών στήριξης. 2. Τα αποτελέσματα της αξιολόγησης της πολιτιστικής δράσης της Κοινότητας Η κατάρτιση του προγράμματος-πλαισίου για τον πολιτισμό επέβαλε στην Επιτροπή να διενεργήσει δύο αξιολογήσεις. 128: Καλειδοσκόπιο Η πρώτη αξιολόγηση αφορούσε την υλοποίηση των πολιτιστικών προγραμμάτων πρώτης γενιάς που έθεσε σε εφαρμογή η Κοινότηχα βάσει χου άρθρου χης 29ης Μαρχίου 1996) που αφορά χις καλλιχεχνικές και πολιχισχικές δραστηριότητες, της 6ης Οκχωβρίου 1997) που αφορά χον χομέα χων βιβλίων και χης ανάγνωσης, και Raphael (απόφαση 2228/97/ΕΚ χης13ης Οκτωβρίου 1997) το οποίο αφορά την πολιτιστική κληρονομιά. 2085/97/ΕΚ 719/96/ΕΚ (απόφαση (απόφαση Ariane αριθ. αριθ. Οι συνολικές πιστώσεις που διατίθενται στα προγράμματα αυτά έχουν καθορισθεί αντίστοιχα σε 26,5 εκατ. ECU για το Καλειδοσκόπιο (1996-1998), σε 7 εκατ. ECU για το Ariane (1997-1998) και σε 30 εκατ. ECU για το Raphael (1997-2000), ενώ προβλέπεται η αναθεώρηση αυτού του ποσού στο μέσο της εφαρμογής του προγράμματος. Τα προγράμματα αυτά συναρθρώνονται γύρω από τρεις κοινούς βασικούς άξονες: τη συνεργασία ανάμεσα στους φορείς του πολιτιστικού τομέα με σχόχο, κυρίως, την ανταλλαγή πληροφοριών, εμπειριών και τεχνογνο)σίας· την πρόσβαση και συμμετοχή του κοινού στα πολιστικά δρώμενα· την αξιοποίηση της πολιστικής δημιουργίας και κληρονομιάς. Αν συνυπολογίσουμε χις πρόχυπες ενέργειες που άρχισαν να εφαρμόζονχαι από χο 1994, καχά χην περίοδο 1994-97 υποβλήθηκαν σχην Επιχροπή περίπου 9. 000 προχάσεις σχεδίων. Τα σχέδια που έλαβαν κοινοχική χρημαχοδόχηση καχά τη διάρκεια της ίδιας περιόδου αντιπροσωπεύουν το 15% των εν λόγω αιτήσεων και ανέρχονται περίπου σε 1. 400 (511 για το Καλειδοσκόπιο, 488 για το Ariane, 392 για το Raphael). α) Διακρατική συνεργασία Η ανωτέρω χρηματοδοτική στήριξη συνέβαλε στο να αναπτυχθεί μια ενεργός συνεργασία, στην οποία συμμετέχουν συνολικά περισσότεροι από 3. 500 πολιτιστικοί φορείς. Ενώ το 1994 και 1995 υπήρχαν κατά μέσο όρο τρείς εταίροι ανά σχέδιο, ο αριθμός τους σημείωσε στη συνέχεια σημαντική αύξηση, με αποτέλεσμα ο μέσος όρος των συμμετεχόντων εταίρων να είναι τέσσερις το 1996 και έξι το 1997. Στις περισσότερες περιπτώσεις, τα προγράμματα αυτά συνέβαλαν, αφ' ενός, στην ενδυνάμωση ήδη υφισταμένων συνεργασιών σε εθνικό επίπεδο και, αφ' ετέρου, στην επέκταση αυτών των συνεργασιών και σε άλλα κράτη μέλη. Ενδεικτικά αναφέρουμε ότι για τον τομέα των μουσείων, ενώ η διακρατική συνεργασία που υπήρχε αφορούσε το 18% των χρηματοδοτούμενων σχεδίων, για το 49% το>ν σχεδίων η συνεργασία αυτή, που περιοριζόταν αρχικά αποκλειστικά σε εθνικό επίπεδο, διευρύνθηκε σε διακρατικό επίπεδο και για το 33% των σχεδίων, για τα οποία υπήρχε ήδη διακρατική εταιρική σχέση, η συνεργασία επεκτάθηκε σε νέους εταίρους άλλων κρατών μελών. Η κοινοτική στήριξη είχε με τον τρόπο αυτό μια πραγματική συνολική επίπτωση στη συνεργασία ανάμεσα σε μουσεία, σε ποσοστό που υπερβαίνει το 80% των περιπτώσεων. β) Πρόσβαση και συμμετοχή του κοινού Η πρόσβαση του κοινού στις πολιτιστικές εκδηλώσεις και στα μνημεία πολιτιστικής κληρονομιάς ήταν μια άλλη διάσταση αυτών των προγραμμάτων. Οσον αφορά το Καλειδοσκόπιο, το 70% των ενισχυόμενων φορέων διαπίστωσαν αύξηση του κοινού τους. Στο πλαίσιο του προγράμματος Raphael, βελτιώθηκαν οι δυνατότητες πρόσβασης του κοινού, κυρίως μέσω του ανοίγματος διαφόρων χώρων και συλλογών που ήταν στο παρελθόν κλειστά για το κοινό, καθώς και με τη σηματοδότηση των χώρων, με την παραγωγή καταλόγων, σελίδων στο Internet, CD-ROM κλπ. Εντούτοις, αν λάβουμε υπόψη τη διάρκεια υλοποίησης των χρηματοδοτούμενων σχεδίων (3 έτη), δεν είμαστε ακόμη σε θέση να εκτιμήσουμε την πλήρη επίπτωση αυτών των μέτρων στο κοινό. Το πρόγραμμα Ariane με τη σειρά του, βελτίωσε τη σχέση του κοινού με το βιβλίο και την ανάγνωση, είτε μέσω μεταφράσεων σύγχρονων λογοτεχνικών έργων (μεταφράστηκαν 218 έργα), ή ενεργειών προβολής. γ) Αξιοποίηση της πολιτιστικής δημιουργίας και κληρονομιάς Συνολικά, αυχά χα χρία προγράμμαχα συνέβαλαν στην ανάπτυξη και την αξιοποίηση εκδηλώσεων στους τομείς του χορού και του θεάτρου (182), της μουσικής και της όπερας (125) και άλλων τομέων (204), στη μεγαλύτερη διάδοση των λογοτεχνικών έργων (218) και στη διατήρηση και αποκατάσταση χώρων και κτιρίων (200), που αποτελούν μέρος της πολιτιστικής κληρονομιάς ευρωπαϊκής σημασίας. Σε ορισμένες περιπτώσεις, τα σχέδια αυτά δεν θα ήταν δυνατό να εφαρμοσθούν πλήρως στις ίδιες συνθήκες, χωρίς την κοινοτική στήριξη που επέτρεψε τη συνεργασία και την ανταλλαγή εμπειριών. Οι ανεπάρκειες που διαπιστώθηκαν κατά το πρώτο στάδιο της πολιτιστικής δράσης Οι ενέργειες που εφαρμόζονται στον τομέα του πολιτισμού, ιδίως μέσω των προγραμμάτων Καλειδοσκόπιο, Ariane, Raphael, κατά την περίοδο 1994- 1998, έχουν αναμφίβολα ευνοήσει την ενδυνάμωση και την επέκταση των διακρατικών εταιρικών σχέσεων (που ανταποκρίνονται σε μια πραγματική προσδοκία των φορέων), την πρόσβαση του κοινού στον πολιτισμό και την αξιοποίηση των ευρωπαϊκών πολιτιστικών δραστηριοτήτων. Εντούτοις, τα αποτελέσματα αυτά είναι μη ικανοποιητικά, όσον αφορά την πολιτιστική συνεργασία· διαπιστώνονται διαρθρωτικές ελλείψεις επειδή οι διαμορφούμενες εταιρικές σχέσεις δεν έχουν μόνιμο χαρακτήρα και δεν συμβάλλουν στη δημιουργία δικτύων. Εξάλλου, η βούληση του νομοθέτη να καλύψει ένα ευρύτατο πεδίο δραστηριοτήτων οδήγησε σε κάποιο κατακερματισμό των δημοσιονομικών πόρων και των προβλεπόμενων ενεργειών, με αποτέλεσμα την ανεπαρκή προβολή χης κοινοχικής παρέμβασης, αν και, καχά χα χελευχαία έτη, επιδιώχθηκε μεγαλύχερος βαθμός συγκένχρωσης χης παρέμβασης αυτής, ώστε να περιορισθούν τα ενδεχόμενα φαινόμενα κατακερματισμού. Το ποσοστό κάλυψης των χρηματοδοτικών αναγκών των επιλεγόμενων σχεδίων αυξήθηκε από 15% το 1995 σε 30% περίπου το 1997, το οποίο εξακολουθεί, παρόλ' αυτά, να είναι ανεπαρκές. Κατά μέσο όρο, κατά την περίοδο 1994-1998, η κοινοτική χρηματοδότηση ανά σχέδιο αυξήθηκε σε 38. 000 ECU για το πρόγραμμα Καλειδοσκόπιο, σε 8. 500 ECU για το Ariane και σε 72. 000 ECU για το Raphael. Τα ποσά αυτά είναι ελάχιστα, αν λάβουμε υπόψη το σύνολο των χωρών που ενδιαφέρονται για τα προγράμματα αυτά. Η ίδια η φύση των προγραμμάτων και ο κλειστός χαρακτήρας τους, που δεν επιτρέπει τη δημιουργία πολλαπλασιαστικών αποχελεσμάχων ανάμεσα σχους διάφορους πολιχισχικούς χομείς καθώς και η μικρή εμβέλεια χων εφαρμοζόμενων χην ανάπχυξη σχαθερών συνεργασιών, είχαν σαν αποχέλεσμα η συνολική επίπχωση χης κοινοχικής παρέμβασης να είναι καχώχερη από χην αναμενόμενη. Η διαδικασία διαβούλευσης επιβεβαίωσε αυχή χην εκτίμηση. ενεργειών, που εμπόδισε Η δεύτερη αξιολόγηση εξέτασε τον τρόπο με τον οποίο οι διάφορες κοινοτικές πράξεις και πολιτικές έλαβαν και λαμβάνουν υπόψη τα πολιτιστικά ζητήματα και τον τρόπο με τον οποίο οι πράξεις αυτές έχουν συμβιβάσει τους πολιτιστικούς στόχους με τους στόχους για τους οποίους σχεδιάστηκαν. Για τον σκοπό αυτό έχει συνταχθεί και υποβληθεί στο Κοινοβούλιο, στο Συμβούλιο και στην Επιτροπή των Περιφερειών μια «Πρώχη έκθεση για χην εξέχαση χης πολιχισχικής πλευράς σχη δράση χης Ευρωπαϊκής Επιτροπής» COM (96) 160 τελικό. Κλείνοντας αυτή την έκθεση, η Επιτροπή αναφέρει ότι «αν και τα μέσα που διατίθενται για τις πολιτιστικές δραστηριότητες ή για τις δραστηριότητες εκείνες που έχουν κάποια πολιτιστική διάσταση είναι σημανχικά, οι ενέργειες που έχουν εκφράζουν ελάχιστα ή καθόλου μια αποφασιστική πολιτική, η πραγμαχοποιηθεί πολιτιστικό οποία θα ανταποκρινόταν τομέα» και εξέφρασε τη βούληση της να μεριμνήσει ώστε «κατά τον σχεδιασμό και την εφαρμογή των εσωτερικών πολιτικών, οι στόχοι και τα μέσα κάθε οργάνου, τα οποία έχουν επίπτωση στον πολιχισχικό χομέα, να είναι συνεπή προς χους στόχους και τα μέσα της Κοινότητας». στα καθήκοντα της Κοινότητας στον της πολιτιστικής πολιτικής Μετά τα εσωτερικά μέτρα που ενέκρινε για τον σκοπό αυτό η Επιτροπή (απόφαση της ΙΟης Οκτωβρίου 1997), το πρόγραμμα-πλαίσιο αποτι:λι:ί την ευκαιρία για να υλοποιηθεί στην πράξη αυχή η βούληση, χην οποία έχουν επίσης εκδηλώσει χο Κοινοβούλιο, χο Συμβούλιο και η Επιτροπή χων Περιφερειών. 3. Τα αποτελέσματα μιας διεξοδικής διαβούλευσης Για την προετοιμασία του προγράμματος-πλαισίου, η Επιτροπή ακολούθησε μια διαδικασία διεξοδικής διαβούλευσης, που αποτελεί αναμφίβολα την ευρύτερη διαβούλευση που πραγματοποιήθηκε ποτέ για πολιτιστικά ζητήματα στο εσωτερικό της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Διάφορα σεμινάρια για το μέλλον της πολιτιστικής δράσης διοργανώθηκαν κατά την ιρλανδική προεδρία (Σεπτέμβριος 1996) και κατά την ολλανδική προεδρία (Απρίλιος 1997), τα οποία έδωσαν τη δυνατότητα σε προσωπικότητες μεγάλου πνευματικού κύρους να εμπλουτίσουν τον προβληματισμό του Συμβουλίου και της Επιτροπής. Απεστάλησαν ερο)τηματολόγια στα κράτη μέλη της Ενωσης, στα κράτη μέλη του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου, στην Κύπρο και στις συνδεδεμένες χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, καθώς και σε ευρο)παϊκούς πολιτιστικούς οργανισμούς, οι οποίοι ανταποκρίθηκαν μαζικά σε αυτό το αίτημα. φόρουμ Σημαντικό στοιχείο αυτής της διαβούλευσης ήταν η διοργάνωση ενός πολιτιστικού και 30 Ιανουαρίου 1998 στις Βρυξέλλες, στο οποίο έλαβαν μέρος η Επιτροπή, το Κοινοβούλιο, τα κράτη μέλη, οι χώρες του ΕΟΧ και οι συνδεδεμένες χώρες, αλλά και πολλές οργανώσεις και προσωπικότητες από τον χώρο του Ευρωπαϊκής Ενωσης στις της 29 πολιχισμού. Εξάλλου, χο Κοινοβούλιο πραγμαχοποίησε, σχο πλαίσιο αυχής χης διαδικασίας, αρκεχές συνόδους «ακροάσεων» πολιχισχικών οργανώσεων, σχις οποίες έλαβε μέρος και η Επιχροπή. Επιπλέον, ελήφθησαν υπόψη οι πρόσφαχες εργασίες χου Συμβουλίου χης Ευρώπης («ο πολιχισμός στο επίκεντρο») και χης Unesco («η δημιουργική πολυμορφία μας», έκθεση του κ. Perez de Cuellar). Καχά χη διαδικασία χης διαβούλευσης αναδείχθηκαν κοινές θέσεις και ανησυχίες μεχαξύ χων ενδιαφερομένων μερών. Από τη διαδικασία αυτή συνάγονται επτά μηνύματα: το πρώτο μήνυμα αφορά το περιεχόμενο των τρεχόντων πολιτιστικών προγραμμάτων. Οσοι συμμετείχαν στον διάλογο επεσήμαναν ότι τα προγράμματα αυτά ήταν υπερβολικά ανελαστικά και είχαν σαν αποτέλεσμα τον κατακερματισμό των χορηγούμενων πιστώσεων, οι οποίες κρίθηκαν ανεπαρκείς. Υπάρχει μια αντίφαση ανάμεσα στις περίπλοκες και μακρόχρονες γραφειοκρατικές διαδικασίες και στη χρηματοδότηση επιμέρους ενεργειών, οι οποίες δεν έχουν παρατεταμένη επίπτωση. Κατά την επεξεργασία των προγραμμάτων της νέας γενιάς πρέπει να καταβληθεί προσπάθεια συγκέντρωσης των ενεργειών, επιδίωξης συγκεκριμένων αποτελεσμάχων και απλούσχευσης χων διοικηχικών διαδικασιών, μέσω χης ενθάρρυνσης χης επικοινωνίας και χης συνεργασίας ανάμεσα σχους πολιχισχικούς φορείς. χο δεύχερο μήνυμα είναι η σημασία χου πολιχισμού για χην ευρωπαϊκή ολοκλήρωση: Ο πολιτισμός αποτελεί θεμελιώδη αξία για την Ευρώπη. Η γνώση όχι η Ευρώπη ανχιπροσωπεύει μια κοινόχηχα διαφορεχικών πολιχισμών και η συναίσθηση περί ενός κοινού ανοικχού και πολύμορφου πολιχισχικού χώρου δεν είναι επαρκείς, αλλά πρέπει να αξιοποιηθούν για να διευκολυνθεί η ευρωπαϊκή ολοκλήρωση. χο xpixo μήνυμα είναι όχι ο πολιχισμός, αναδεικνύεχαι όλο και περισσόχερο σε κινηχήρια δύναμη για χην KOivcovia, πηγή δημιουργίας, δυναμισμού και κοινωνικής ανάπτυξης. Υπό αυτό το πρίσμα, πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη βαρύτητα στη δημιουργία, που αποτελεί βασική συνιστώσα κάθε πολιτιστικής δραστηριότητας. το τέταρτο μήνυμα είναι η ιδιαιτερότητα του πολιτισμού. Τα πολιτιστικά αγαθά ή οι υπηρεσίες δεν είναι παρόμοια με τα άλλα αγαθά και τις υπηρεσίες. Δεν πρέπει να διέπονται από τους ίδιους ακριβώς μηχανισμούς που έχουν στόχο τη ρύθμιση των αγορών. Απαιτείται μια ρύθμιση που να σέβεται την πολιτιστική πολυμορφία και να ευνοεί τη δημιουργία. το πέμπτο μήνυμα, επισημαίνει ότι ο πολιτισμός αποτελεί προνομιακό πεδίο για την ενδυνάμωση της κοινωνικής συνοχής, κυρίως στις ευαίσθητες περιοχές και στις ομάδες των κοινωνικά αποκλεισμένων. Τέλος, ο πολιτισμός, οι πολιτιστικές ανταλλαγές και ο διάλογος εδραιώνουν την ειρήνη που είναι ένας από τους πρωταρχικούς στόχους της ευρωπαϊκής οικοδόμησης. 12 χο έκχο μήνυμα επισημαίνει όχι η σημασία χου πολιχισμού όσον αφορά τη σχέση χης Ευρωπαϊκής Ενωσης με χους εξωχερικούς εχαίρους χης είναι εξίσου μεγάλη με χη σημασία χου σχο εσωχερικό χης Κοινότητας. Ο πολιτισμός αποτελεί πλεονέκτημα της εξωτερικής πολιτικής της Ενωσης. Επιπλέον, είναι αναγκαίο να διατηρηθούν οι δεσμοί ανάμεσα στην Ευρώπη και τα εκατομμύρια των ευρωπαίων μεταναστών που ζουν και εργάζονται στις τρίτες χώρες. το έβδομο μήνυμα είναι ότι κάθε πολίτης στην Ευρώπη πρέπει να έχει το δικαίωμα πρόσβασης στον πολιτισμό και να εκδηλώνει τη δημιουργικότητα του. Από την άποψη αυτή, η αναγνώριση των πολιτιστικών δικαιωμάτων αποτελεί σημαντικό στόχο. ///. Οι στόχοι και τα μέσα της νέας προσέγγισης Η νέα κοινοτική προσέγγιση στον τομέα του πολιτισμού βασίζεται σε ένα μικρό σύνολο γενικών στόχων που αντιστοιχούν στα καθήκοντα τα οποία αναθέτει στην Κοινότητα η Συνθήκη σε σχέση με τον πολιτισμό και αναφέρονται ιδίως στο άρθρο 128: την αξιοποίηση του κοινού για τους Ευρωπαίους πολιτιστικού χώρου, μέσο) της ανάδειξης των κοινών πολιτιστικών χαρακτηριστικών τους· το σεβασμό και την προβολή της πολιτιστικής πολυμορφίας· τη δημιουργικότητα ως πηγή αειφόρου ανάπτυξης στο εσωτερικό του κοινού για τους Ευρωπαίους πολιτιστικού χώρου· τη συμβολή του πολιτισμού στην κοινωνική συνοχή· την ακτινοβολία των ευρωπαϊκών πολιτισμών στις τρίτες χώρες και τη σχέση διαλόγου με τους άλλους πολιτισμούς του κόσμου. Για την επίτευξη των στόχων αυτών η Επιτροπή υποβάλλει : πρόταση απόφασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση ενιαίου μέσου χρηματοδότησης και προγραμματισμού για την πολιτιστική συνεργασία (2000-2004), έγγραφο προσανατολισμού για τη ρητή ενσωμάτωση των πολιτιστικών ζητημάτων στις πράξεις και τις πολιτικές της Κοινότητας. 1. Το χρηματοδοτικό μέσο Η ενδυνάμωση της αποτελεσματικότητας των ενεργειών πολιτιστικής συνεργασίας, που αναδιοργανώνονται στο πλαίσιο ενός ενιαίου μέσου χρηματοδότησης και προγραμματισμού, το οποίο θεσπίστηκε για την περίοδο 2000-2004 και προβλέπεται να αντικαταστήσει τα τρία υφιστάμενα πολιτιστικά προγράμματα (Καλειδοσκόπιο, Ariane και Raphael). Σύμφωνα με το Πρόγραμμα Δράσης 2000, τα νέα μέσα δράσης της πολιτιστικής συνεργασίας σχεδιάζονται κατά τρόπο ώστε να αποτραπεί κάθε κατακερματισμός των ενεργειών, ο οποίος δεν θα τους επέτρεπε να έχουν σημαντική συνολική επίπτωση. Η στήριξη που παρέχει η Κοινότητα πρέπει, 13 λοιπόν, να συμβάλει στην υλοποίηση πολιτιστικών σχεδίων με πραγματική ευρωπαϊκή διάσταση, τα οποία θα έχουν πραγματική επίπτωση. Το πρόγραμμα έχει στόχο να ευνοήσει τη συνεργασία ανάμεσα στους δημιουργούς, στους πολιτιστικούς φορείς και στους πολιτιστικούς οργανισμούς των κρατών μελών, για την επίτευξη των εξής ειδικών στόχων: την αμοιβαία γνώση του πολιτισμού και της ιστορίας των ευρωπαϊκών λαών, μέσω της ανάδειξης της κοινής πολιτιστικής τους κληρονομιάς και του πολιτιστικού διαλόγου· τη δημιουργία, την προβολή σε διακρατικό επίπεδο του πολιχισμού και την ελεύθερη κυκλοφορία χων καλλιχεχνών και χων προϊόντων χους· χην προβολή της πολιχισχικής πολυμορφίας και χην ανάπχυξη νέων μορφών πολιχισχικής έκφρασης· χη συμβολή χου πολιχισμού σχην κοινωνική και οικονομική ανάπτυξη· χην αξιοποίηση της πολιχισχικής κληρονομιάς ευρωπαϊκής σημασίας· χην ακχινοβολία χων ευρωπαϊκών πολιτισμών σχις χρίχες χώρες και χον διάλογο με χις άλλες περιοχές χου πλανήτη που αποχελούν κοιτίδες πολιχισμού. Η Επιχροπή θα καθορίζει σε χακχά διασχήμαχα χις αναγκαίες προχεραιόχηχες, σε συνάρχηση με αυχούς χους σχόχους. ενέργειες Οι ενισχυόμενες είναι συμφωνίες πολυεχούς πολιχισχικής συνεργασίας που συνάπχονχαι ανάμεσα σε πολιχισχικούς φορείς διαφόρων κραχών μελών, σημανχικές ενέργειες ευρωπαϊκής, ή και διεθνούς εμβέλειας, καινοχόμες ενέργειες σχην Κοινόχηχα και/ή σχις χρίχες χώρες. Όλα αυχά χα σχοιχεία περιλαμβάνονχαι σχην πρόχαση απόφασης χου Κοινοβουλίου και χου Συμβουλίου που θεσπίζει ενιαίο μέσο χρηματοδότησης και προγραμματισμού για την πολιτιστική συνεργασία (2000-2004). 2. Τη ρητή ενσωμάτωση των πολιτιστικών πτυχών στις δράσεις και πολιτικές της Κοινότητας Σύμφωνα με το 128 παράγραφος 4 της συνθήκης ΕΚ που υποχρεώνει την Κοινότητα να εντάσσει τα πολιτιστικά ζητήματα στη γενικότερη δράση της, η Επιτροπή θεωρεί χρήσιμο τον καθορισμό πλαισίου κατευθύνσεων για την ενίσχυση της διαφάνειας, του αντίκτυπου και της συνοχής των κοινοτικών πράξεων και μέσων που έχουν άμεσες ή έμμεσες επιπτώσεις στον πολιτισμό κατά την διάρκεια εφαρμογής του προγράμμαχος-πλαισίου 2000-2004. 11 προσέγγιση αυτή ανταποκρίνεται στους προβληματισμούς που έχουν εκφράσει τα άλλα όργανα της Κοινότητας και την Επιτροπή των Περιφερειών μετά την ανακοίνωση της «Πρώχης Έκθεσης για χην εξέταση χης πολιχισχικής 14 πλευράς στη δράση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας» που εξέδωσε η Επιχροπή σχις 18 Απριλίου 1996 (COM(96) 160 χελικό). Η ενσωμάχωση χων πολισχισχικών ζητημάτων στις κοινοτικές πολιτικές μπορεί να πραγματοποιηθεί κατά την περίοδο 2000-2004 σύμφωνα με τρεις βασικές γραμμές δράσεις που αφορούν : - ένα νομοθετικό πλαίσιο ευνοϊκό για τον πολιτισμό· - την πολιτιστική διάσταση των πολιτικών στήριξης· - τον πολιτισμό στις εξωτερικές σχέσεις της Κοινότητας. Όλα τα στοιχεία αυτά διευκρινίζονται στο έγγραφο προσανατολισμού. 15 Πρόχαση ΑΠΟΦΑΣΗΣ ΤΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ για τη δημιουργία ενιαίου μέσου χρηματοδότησης και προγραμματισμού για την πολιτιστική συνεργασία (Πρόγραμμα «Πολιτισμός 2000») (Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ) ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΛΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ, ΊΊΙΣ Έχοντας υπόψη: τη Συνθήκη περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και ιδίως το άρθρο 128, παράγραφος 5, πρώτη περίπτωση, την πρόταση της Επιτροπής1, τη γνώμη της Επιτροπής των Περιφερειών2, αποφασίζοντας με τη διαδικασία του άρθρου 189 Β της Συνθήκης3, Εκτιμώντας : 1. ότι ο πολιτισμός αποτελεί καθοριστικό στοιχείο της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης και συμβάλλει στην επιβεβαίωση και τη ζωχικόχηχα χου ευρωπαϊκού κοινωνικού προτύπου καθώς και στην ακχινοβολία της Κοινότηχας σε διεθνή κλίμακα· 2. όχι ο πολιχισμός χείνει να ξεπεράσει χα όρια χων χομέων που παραδοσιακά σχεχίζονχαι με αυχόν και να περιβάλλει επίσης χον κοινωνικό και οικονομικό χομέα και όχι, για χον λόγο αυχό, έχει να διαδραμαχίσει σημανχικό ρόλο ενόψει χων νέων προκλήσεων που ανχιμεχωπίζει η Κοινόχηχα, όπως η παγκοσμιοποίηση, η κοινωνία χων πληροφοριών, η κοινωνική συνοχή, ή η δημιουργία θέσεων απασχόλησης· 3. ότι, λόγω της αυξανόμενης σημασίας του πολιτισμού για την ευρωπαϊκή κοινωνία και των προκλήσεων που αντιμετωπίζει η Κοινότητα στο κατώφλι του 21ου αιώνα, πρέπει να αυξηθεί η αποτελεσματικότητα και η συνοχή της κοινοτικής δράσης στον τομέα του πολιτισμού, μέσω της θέσπισης ενός ενιαίου πλαισίου προσανατολισμού και προγραμματισμού 1 2 3 EE EE KE 16 για την περίοδο 2000-2004, δεδομένης της ανάγκης να ενσωματωθεί το ζήτημα του πολιτισμού στις άλλες κοινοτικές πολιτικές· ότι με την απόφαση του Συμβουλίου της 22ας Σεπτεμβρίου 19974 ζητείται από την Επιτροπή να υποβάλει προτάσεις για τη θέσπιση ενός ενιαίου μέσου προγραμματισμού και χρηματοδότησης, κατ' εφαρμογήν του άρθρου 128· 4. ότι η πλήρης συμμετοχή των πολιτών στην ευρωπαϊκή οικοδόμηση απαιτεί να αναδειχθούν περισσότερο οι κοινές πολιτιστικές αξίες και ρίζες τους coç καθοριστικό στοιχείο της ταυτότητας και της ένταξης τους σε μια κοινωνία η οποία βασίζεται στην ελευθερία, τη δημοκρατία, την ανοχή και την αλληλεγγύη και ότι είναι αναγκαίο να υπάρξει μεγαλύτερη ισορροπία ανάμεσα στην οικονομική και την πολιτιστική συνιστώσα της Κοινότητας, με τρόπο που οι συνιστώσες αυτές να αλληλοσυμπληρώνονται και να αλληλοενισχύονται· 5. ότι στόχος της Συνθήκης είναι να δημιουργήσει ολοένα στενότερη ένωση των λαών της Ευρώπης και να συμβάλλει στην ανάπτυξη των πολιτισμών των κρατών μελών, στο πλαίσιο του σεβασμού της εθνικής και περιφερειακής πολυμορφίας τους, ενώ παράλληλα θα αναδεικνύει την κοινή πολιτιστική τους κληρονομιά· 6. ότι, συνεπώς, η Κοινότητα δεσμεύεται να εργασθεί για την ανάπτυξη ενός ανοικτού και πολύμορφου κοινού πολιτιστικού χώρου για τους Ευρωπαίους, που θα βασίζεται στην της επικουρικότητας, στη συνεργασία ανάμεσα σε όλους τους πολιτιστικούς φορείς, στη δημιουργία ενός νομοθετικού πλαισίου που θα ευνοεί τις πολιτιστικές δραστηριότητες και θα εξασφαλίζει το σεβασμό της πολιτιστικής πολυμορφίας· της αρχής τήρηση 7. ότι, για να γίνει αυτός ο κοινός για τους Ευρωπαίους πολιτιστικός χώρος ζωντανή πραγματικότητα, πρέπει να ενθαρρυνθεί η δημιουργία, να αξιοποιηθεί η πολιτιστική κληρονομιά ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος, να ενθαρρυνθεί η αμοιβαία γνώση του πολιτισμού και της ιστορίας των λαών της Ευρώπης και να ευνοηθούν οι πολιτιστικές ανταλλαγές, ώστε να βελτιωθεί η διάδοση των γνώσεων, η συνεργασία και η δημιουργία· 8. ότι, σε αυτό το πλαίσιο, πρέπει να προωθηθούν: η μεγαλύτερη συνεργασία ανάμεσα στους πολιτιστικούς φορείς, με το να τους δοθούν κίνητρα να συνάπτουν συμφωνίες συνεργασίας, οι οποίες θα επιτρέπουν την υλοποίηση κοινών ενεργειών η στήριξη ενεργειών με περισσότερο συγκεκριμένους στόχους και με έντονη προβολή σε ευρωπαϊκή κλίμακα· η στήριξη ειδικών και καινοτόμων ενεργειών η δημιουργία εστιών ανταλλαγών και διαλόγου για συγκεκριμένα θέματα ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος· 9. ότι με τα πολιτιστικά προγράμματα Καλειδοσκόπιο, Ariane, Raphael που περιέχονται αντίστοιχα στην απόφαση αριθ. 719/96/ΕΚ του Ευρωπαϊκού EEC 305, 7. 10. 1997, σ. 1 17 Κοινοβουλίου και χου Συμβουλίου5, την απόφαση αριθ. 2085/97/ΕΚ χου Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και χου Συμβουλίου6 και την απόφαση αριθ. 2228/97/ΕΚ χου Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου7, ολοκληρώθηκε ένα πρώχο θεχικό στάδιο υλοποίησης της κοινοχικής δράσης υπέρ χου πολιχισμού, αλλά όχι η πολιχισχική δράση της Κοινότηχας πρέπει να οργανωθεί ορθολογικά και να ενισχυθεί· 10. ότι, σύμφωνα με την ανακοίνωση της Επιτροπής «Πρόγραμμα δράσης 2000», πρέπει να αυξηθεί η αποτελεσματικότητα των ενεργειών που εφαρμόζονται σε ευρωπαϊκή κλίμακα, με τη συγκέντρωση των - στις οποίες διαθέσιμων μέσων για τις εσωτερικές πολιτικές περιλαμβάνεται και η πολιτιστική δράση - κατά τρόπο ώσχε να αποχραπεί ο καχακερμαχισμός χων ενεργειών, οι οποίες έχσι δεν θα έχουν χην αναμενόμενη επίπχωση, και όχι, ως εκ χούχου, η πολιχισχική δράση χης Κοινόχηχας πρέπει να έχει σαν άξονα την εφαρμογή στον κοινό ευρωπαϊκό πολιτιστικό χώρο σχεδίων πραγματικής ευρωπαϊκής διάστασης, που να είναι ορατά στους πολίτες και να έχουν πραγματική επίπτωση· 11. ότι αποκτήθηκε πείρα που έχει αποκτηθεί, κυρίως μέσω της αξιολόγησης των πολιτιστικών προγραμμάτων της πρώτης γενιάς, της ευρύτατης διαβούλευσης που πραγματοποιήθηκε με όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη και των αποτελεσμάτων του πολιτιστικού φόρουμ της Ευρωπαϊκής Ενωσης, που πραγματοποιήθηκε στις 29 και 30 Ιανουαρίου 1998· 12. ότι, τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της Κοπεγχάγης, στις 21 και 23 Ιουνίου 1993, ζητούν το άνοιγμα των κοινοτικών προγραμμάτων στις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης που έχουν συνάψει συμφωνίες συνδέσεο)ς· ότι η Κοινότητα έχει υπογράψει με ορισμένες τρίτες χώρες συμφωνίες συνεργασίας που περιέχουν πολιτισχικό σκέλος· 13. ό,χι η παρούσα απόφαση θεσπίζει, για όλη τη διάρκεια εφαρμογής χου προγράμμαχος, χρημαχοδοχική πίστωση που αποχελεί προνομιακό σημείο αναφοράς, καχά χην έννοια χου σημείου 1 χης δήλωσης χου Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, χης 6ης Μαρτίου 19958, για χην αρμόδια για χον προϋπολογισμό αρχή, σχο πλαίσιο χης εχήσιας διαδικασίας χου προϋπολογισμού· Συμβουλίου Επιχροπής, χου χης και 14. όχι, σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας και την αρχή της αναλογικότητας όπως διατυπώνονται στο άρθρο 3Β της συνθήκης, οι στόχοι της προβλεπόμενης δράσης, δηλαδή η θέσπιση ενιαίου μέσου χρηματοδότησης και προγραμματισμού για την πολιτιστική συνεργασία, είναι αδύνατον να αναπτυχθούν επαρκώς από τα κράτη μέλη και δύνανται συνεπώς, λόγω των διαστάσεων ή των αποτελεσμάτων της δράσης,, να επιτευχθούν καλύτερα σε κοινοτικό επίπεδο· ότι η παρούσα απόφαση 5 6 7 8 EE 1. 99, 20. 4 1996, o. 20 EEL 291, 24. 10. 1997,0. 26 EEL 305, 8. 11. 1997, o. 31 EEC 102,4. 4. 1996,0. 4 περιορίζεχαι σχο ελάχισχο αναγκαίο μέχρο για χην επίχευξη αυχών χων σχόχων και δεν υπερβαίνει χα αναγκαία όρια προς χον σκοπό αυτό· 15. όχι χο παρόν πρόγραμμα θα είναι χο μοναδικό επιχειρησιακό πρόγραμμα, από χο έτος 2000, και καχά συνέπεια, πρέπει να καχαργηθεί η απόφαση αριθ. 2228/97/ΕΚ. ΑΠΟΦΑΣΙΖΟΥΝ: Άρθρο 1 Διάρκεια και στόχοι για χην περίοδο από Θεσπίζεχαι, έως 31 Δεκεμβρίου 2004, ενιαίο μέσο προγραμμαχισμού και χρημαχοδόχησης για χις κοινοχικές ενέργειες στον χομέα χου πολιχισμού, αποκαλούμενο: χο πρόγραμμα «Πολιχισμός 2000». Ιανουαρίου 2000 1ης Το πρόγραμμα «Πολιχισμός 2000» συμβάλλει στην αξιοποίηση ενός κοινού για τους Ευρωπαίους πολιτιστικού χώρου, ευνοώντας τη συνεργασία ανάμεσα στους δημιουργούς, τους πολιτιστικούς φορείς και τα πολιτιστικά ιδρύματα των κρατών μελών, με βάση τους εξής ειδικούς στόχους: α) β) γ) δ) ε) στ) την αμοιβαία γνώση του πολιτισμού και της ιστορίας των ευρωπαϊκών λαών, μέσω της προβολής της κοινής πολιτιστικής τους κληρονομιάς καθώς και του πολιτιστικού διαλόγου· τη δημιουργία, την προβολή σε διακρατικό επίπεδο του πολιτισμού και την ελεύθερη κυκλοφορία των καλλιτεχνών και των προϊόντων της διανοίας τους· την προβολή της πολιτιστικής πολυμορφίας και την ανάπτυξη νέων μορφών πολιτιστικής έκφρασης· τη συμβολή του πολιτισμού στην κοινωνική και οικονομική ανάπτυξη· την αξιοποίηση της πολιτιστικής κληρονομιάς ευρωπαϊκής σημασίας· την ακτινοβολία των ευρωπαϊκών πολιτισμών στις τρίτες χώρες και τον διάλογο με τους φορείς άλλων πολιτισμών του πλανήτη. Το πρόγραμμα «Πολιτισμός 2000» ευνοεί την αποτελεσματική σύνδεση με τις ενέργειες που υλοποιούνται βάσει των άλλων κοινοτικών πολιτικών και οι οποίες έχουν επίπτωση στον πολιτισμό. 19 Άρθρο 2 Τύποι πολιτιστικών ενεργειών Η υλοποίηση χων στόχων που αναφέρονται στο άρθρο 1 πραγματοποιείται μέσω των εξής ενεργειών: α) β) γ) Ενέργειες που εντάσσονται σε πολυετείς συμφωνίες πολιτιστικής συνεργασίας, Σημαντικές ενέργειες ευρωπαϊκής ή/και διεθνούς εμβέλειας, Ειδικές, καινοτόμες ή/και πειραματικές ενέργειες στην Κοινότητα ή/και στις τρίτες χώρες. Οι ενέργειες και η υλοποίηση τους περιγράφονται στο παράρτημα. Άρθρο 3 Προϋπολογισμός Το ποσό της χρηματοδότησης για την εκτέλεση του προγράμματος «Πολιτισμός 2000», για την περίοδο που αναφέρεται στο άρθρο 1, είναι 167 εκατ. ECU. Οι ετήσιες πιστώσεις εγκρίνονται από την αρμόδια για τον προϋπολογισμό αρχή εντός του ορίου των δημοσιονομικών προοπτικών. Με την επιφύλαξη των συμφωνιών και των συμβάσεων στις οποίες η Κοινότητα είναι συμβαλλόμενο μέρος, οι δικαιούχοι οργανισμοί ή επιχειρήσεις του προγράμματος «Πολιτισμός 2000» πρέπει να κατέχονται και να συνεχίζουν να κατέχονται, είτε άμεσα είτε κατά πλειοψηφική συμμετοχή, από τα κράτη μέλη ή/και υπηκόους των κρατών μελών. Άρθρο 4 Εφαρμογή στην Ανατίθεται «Πολιτισμός 2000». Επιτροπή η εφαρμογή του προγράμματος Η Επιτροπή επικουρείται από μια επιτροπή συμβουλευτικού χαρακτήρα την οποία αποτελούν αντιπρόσωποι των κρατών μελών και της οποίας προεδρεύει ο αντιπρόσωπος της Επιτροπής. 20 Ο ανχιπρόσωπος χης Επιχροπής υποβάλλει σχην εν λόγω επιχροπή σχέδιο χων μέχρων που πρόκειχαι να ληφθούν. Η συμβουλευχική επιχροπή διατυπώνει τη γνώμη της για το σχέδιο αυτό, μέσα σε προθεσμία που μπορεί να ορίσει ο πρόεδρος ανάλογα με τον επείγοντα χαρακτήρα του θέματος και, αν χρειασθεί, προβαίνει σε ψηφοφορία. Η γνώμη καταχωρείται στα πρακτικά. Επιπλέον κάθε κράτος μέλος έχει το δικαίωμα να ζητήσει να καταχωρηθεί η θέση του στα πρακτικά. Η Επιτροπή λαμβάνει ιδιαίτερα υπόψη τη γνώμη της συμβουλευτικής επιτροπής και την ενημερώνει για τον τρόπο με τον οποίο έλαβε υπόψη τη γνώμη αυτή. Αρθρο 5 Τρίτες χώρες και διεθνείς οργανισμοί Το πρόγραμμα «Πολιτισμός 2000» είναι ανοιχτό σε συμμετοχή των χωρών του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου και στη συμμετοχή της Κύπρου και των συνδεδεμένων χωρών της Κεντρικής Ευρώπης, σύμφ(ονα με τους όρους που καθορίζονται στις συμφωνίες συνδέσεως ή στα συμπληρωματικά πρωτόκολλα των εν λόγω συμφωνιών, οι οποίοι αφορούν τη συμμετοχή σε κοινοτικά προγράμματα που έχουν συναφθεί ή πρόκειται να συναφθούν με τις χώρες αυτές. Το πρόγραμμα «Πολιτισμός 2000» επιτρέπει τη συνεργασία με άλλες τρίτες χώρες που έχουν συνάψει συμφωνίες συνδέσεως ή συνεργασίας, οι οποίες περιέχουν πολιτιστικές ρήτρες, μέσω συμπληρωματικών πιστώσεων που χορηγούνται σύμφωνα με διαδικασίες οι οποίες πρόκειται να συμφωνηθούν με τις χώρες αυτές. Το πρόγραμμα «Πολιτισμός 2000» επιτρέπει τη συνεργασία με διεθνείς οργανισμούς, οι οποίοι αναπτύσσουν δράση στον τομέα του πολιτισμού, όπως η Unesco ή το Συμβούλιο της Ευρώπης, στο πλαίσιο της ισότιμης συμμετοχής και της τήρησης των κανόνων λειτουργίας κάθε ιδρύματος ή οργανισμού, για την υλοποίηση των ενεργειών που αναφέρονται στο άρθρο 2. Άρθρο 6 Αξιολόγηση Κατά τη διάρκεια του έτους 2002, η Επιτροπή υποβάλλει στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο και την Επιτροπή των Περιφερειών λεπτομερή έκθεση αξιολόγησης των αποτελεσμάτων του προγράμματος «Πολιτισμός 2000», η οποία θα συνοδεύεται, εάν χρειασθεί, από για τροποποίηση της παρούσας απόφασης. 21 Με τη λήξη της εφαρμογής του προγράμματος «Πολιτισμός 2000», η Επιτροπή υποβάλλει στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στο Συμβούλιο και στην Επιτροπή των Περιφερειών έκθεση για την εφαρμογή του προγράμματος. Άρθρο 7 Κατάργηση Η απόφαση αριθ. 2228/97/ΕΚ καταργείται από 1ης Ιανουαρίου 2000. Άρθρο 8 Έναρξη ισχύος Η παρούσα απόφαση αρχίζει να ισχύει την 1η Ιανουαρίου 2000, Βρυξέλλες, Για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο Για το Συμβούλιο Ο Πρόεδρος Ο Πρόεδρος 22 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Το πρόγραμμα «Πολιχισμός 2000» έχει σχόχο να ενθαρρύνει χη δημιουργία, τη γνώση και τη διάδοση του πολιτισμού το>ν ευρωπαϊκών λαών, κυρίως στον τομέα της μουσικής, της λογοτεχνίας, του θεάματος και της κινητής και ακίνητης κληρονομιάς, καθώς και των νέων μορφών πολιτιστικής έκφρασης, ενθαρρύνοντας τη συνεργασία των πολιτιστικών οργανισμών και φορέων και των πολιτιστικών ιδρυμάτων των κρατών μελών και στηρίζοντας ενέργειες οι οποίες, λόγω της ευρωπαϊκής εμβέλειας και του χαρακτήρα τους, ευνοούν την ακτινοβολία των ευρωπαϊκών πολιτισμών εντός και εκτός της Κοινότητας. Η Επιτροπή θα καθορίζει σε τακτά χρονικά διαστήματα τις αναγκαίες προτεραιότητες για την υλοποίηση του προγράμματος. Ι. /. Περιγραφή των ενεργειών Ολοκληρωμένες ενέργειες στο πλαίσιο πολυιπών συμφωνιών διακραχικής πολιχισχικής συνεργασίας Η Επιτροπή ευνοεί την προσέγγιση και συνεργασία, ιδίως μέσω της δημιουργίας δικτικον ανάμεσα σε πολιτιστικούς φορείς, οργανισμούς και ιδρύματα των διαφόρων κρατών μελών, με στόχο την υλοποίηση πολυετών πολιτιστικών ενεργειών εντός και εκτός της Κοινότητας. Οι προτεινόμενες «συμφωνίες πολιτιστικής συνεργασίας» έχουν μέγιστη διάρκεια τριών ετών και περιλαμβάνουν συνολικά ή εν μέρει τις εξής ενέργειες: Συμπαραγωγές έργων και άλλες σημαντικές πολιτιστικές εκδηλώσεις (π. χ. εκθέσεις, φεστιβάλ κλπ), κυρίως στον τομέα των ζωντανών τεχνών, της λογοτεχνίας και της κληρονομιάς, καθιστώντας τις προσιτές σε όσο το δυνατό περισσότερους πολίτες της Ενωσης· Πολιτιστικές εκδηλώσεις (που αφορούν εξίσου τις τέχνες του θεάματος, τις εικαστικές ή οπτικές τέχνες, την κληρονομιά) στην επικράτεια της Κοινότητας για την προβολή του ευρωπαϊκού πολιτισμού· Ενέργειες που συνδέουν διαφορετικούς πολιτιστικούς τομείς και ιδίως: η εκπόνηση ολοκληρωμένων, διακλαδικών σχεδίων (που συνδέουν π. χ. τη δημιουργία, την κληρονομιά, τις νέες τεχνολογίες) για την αξιοποίηση των χώρων, των κτιρίων, πολιτιστικά γεγονότα ή δημιουργίες που απαιτούν σημαντικές επενδύσεις· η προετοιμασία πολιτιστικών ενεργειών που έχουν στόχο την ανάπτυξη της οικονομικής δυναμικής, στις οποίες εντάσσεται συνολικά ή εν μέρει η επαγγελματική διαδικασία από τη δημιουργία και μέχρι το σχεδιασμό συμπεριλαμβανομένων των τεχνικών ή άλλων παραγόντων που επιτρέπουν την υλοποίηση τους, 23 Ενέργειες που αποσκοπούν σχην χελειοποίηση και την κινηχικόχηχα χων επαγγελμαχιών χου πολιχισχικού χομέα (καλλιχεχνών, συντηρηχών έργων τέχνης, μουσειολόγων κλπ), και σε ακαδημαϊκό και σε πρακτικό των νέων επίπεδο, συμπεριλαμβανομένης τεχνολογιών· της χρησιμοποίησης Ενέργειες που έχουν στόχο να δείξουν στους πολίτες τον πλούτο και την πολυμορφία της πολιτιστικής κληρονομιάς (κινητή και ακίνητη περιουσία και άϋλα σχοιχεία ενεργηχικού), να προβάλουν χις κοινές για χους Ευρωπαίους πολιχισχικές αξίες και ρίζες και να ενθαρρύνουν την αμοιβαία γνώση χου πολιτισμού και της ισχορίας χων ευρωπαϊκών λαών, καθώς και προωθήσουν χον πολιχισχικό διάλογο. (Μελέχες και έρευνες, ευαισθηχοποίηση, πληροφόρηση και διάδοση χων γνώσεων, σεμινάρια, συνέδρια, συναντήσεις για πολιχισχικά θέματα ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος). Η στήριξη της Κοινότητας, μετά τη γνωμοδότηση της συμβουλευτικής επιτροπής που προβλέπει το άρθρο 4 της παρούσας απόφασης, χορηγείται για την υλοποίηση «συμφωνιών πολιχισχικής συνεργασίας». Εχει στόχο να καλύψει, εκτός από τη μερική χρηματοδότηση του σχεδίου, έξοδα που συνδέονται με την καθιέρωση μιας διαρκούς και πολυετούς συνεργασίας, που θα έχει αναγνωρισμένη νομική υπόσταση σε ένα από τα κράτη μέλη της Ενωσης. Για να είναι η συμφωνία συνεργασίας επιλέξιμη, στην υλοποίηση χων προβλεπόμενων ενεργειών πρέπει να συμμεχέχουν φορείς χουλάχισχον από επχά κράτη που είναι συμβαλλόμενα σχο πρόγραμμα «Πολιτισμός 2000». Η κοινοχική σχήριξη δεν μπορεί να υπερβαίνει χο 60% χου προϋπολογισμού «της συμφωνίας πολιχισχικής συνεργασίας». Δεν μπορεί να είναι καχώχερη από 200. 000 ECU ούχε ανώχερη από 350. 000 ECU εχησίως. Το ποσό αυχό μπορεί να αυξηθεί καχΛ ανώχαχο όριο καχά 20%, προκειμένου να καλυφθούν χα έξοδα δημιουργίας δικχύων και διαχείρισης της συμφωνίας συνεργασίας. 2. Σημανχικές ενέργειες Οι ενέργειες αυχές, που είναι σημανχικών διαστάσεων και εμβέλειας και έχουν σημαντική απήχηση στους πολίτες της Κοινότηχας, συμβάλλουν σχο να συνειδηχοποιήσουν καλύχερα οι πολίχες όχι είναι μέλη χης ίδιας κόινότηχας και σχο να ευαισθηχοποιηθούν σε σχέση με την πολιχισχική πολυμορφία χης Ευρώπης. 24 Σχις ενέργειες αυχές περιλαμβάνονχαι: ο θεσμός χης Πολιχισχικής Πρωχεύουσας χης Ευρώπης, η διαδικασία επιλογής χης οποίας καθορίστηκε με χην απόφαση χου Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και χου Συμβουλίου χης. η δημιουργία ενός πολιχισχικού Φεσχιβάλ χης Ευρωπαϊκής Ενωσης σχον χομέα χων χεχνών χου θεάμαχος, σχη χώρα που ασκεί χην προεδρία χης Ενωσης, η θέσπιση ευρωπαϊκών ημερίδων σε ορισμένες μεγάλες πολιχισχικές εκδηλώσεις διεθνούς χαρακτήρα, που θα παρέχουν χη δυναχόχηχα συμμεχοχής σε καλλιχέχνες ή διανοούμενους άλλων κραχών μελών ή χωρών που συμμεχέχουν σχο πρόγραμμα «Πολιχισμός 2000», η αξιοποίηση ενός γεγονότος, ενός μνημείου ή πολιτιστικού χώρου, που είναι αντιπροσωπευτικός ενός κοινού πολιτιστικού ρεύματος, και βρίσκεται στην επικράτεια της Ενωσης, παρουσιάζει ευρωπαϊκό ενδιαφέρον, έχει μεγάλη συμβολική αξία και είναι ευπρόσιτο στους πολίτες, η αναγνώριση των σημαντικοί καλλιτεχνών, η ενθάρρυνση του πολιτιστικού διαλόγου τόσο στο εσωτερικό όσο και στο εξωτερικό της Κοινότητας με την οργάνωση ενός πολιτιστικού συνεδρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η μετάδοση σημαντικών γεγονότων σε διακρατικό επίπεδο, χάρη στις νέες τεχνολογίες της κοινωνίας των πληροφοριών, περιλαμβανομένης της διακρατικής προβολής πολιτιστικών γεγονότων (συζητήσεων, καλλιτεχνικών παραστάσεων, έργων κλπ) στους τηλεοπτικούς σταθμούς (στήριξη της «λήψης», μετάφραση, μεταγλώττιση, υποτιτλισμός. ), η διοργάνωση καινοτόμων εκδηλώσεων που συνδυάζουν την παιδεία, τις τέχνες και τον πολιτισμό. Η κοινοτική χρηματοδότηση των ενεργειών αυτών δεν μπορεί να είναι κατώτερη από 200. 000 ECU, ούτε να υπερβαίνει το 1 εκατ. ECU. 3. Ειδικές ενέργειες Η Κοινότητα στηρίζει κάθε έτος ενέργειες συνεργασίας στις οποίες συμμετέχουν πολιτιστικοί φορείς διαφόρων κρατών μελών, βάσει προτεραιοτήτων που καθορίζονται μετά από της συμβουλευτικής επιτροπής που προβλέπει το άρθρο 4 της παρούσας απόφασης. Οι ενέργειες αυτές, στις οποίες πρέπει να συμμετέχουν φορείς από γνωμοδότηση 25 χουλάχισχον χέσσερα κράτη μέλη, έχουν καινοτόμο και πειραματικό χαρακτήρα και έχουν στόχο: Να ενθαρρύνουν την εμφάνιση και ανάδειξη, παράλληλα με τις κλασσικές πολιτιστικές εκδηλώσεις, νέων μορφών πολιτιστικής έκφρασης, όπως ο πολιτισμός της φύσης, ο πολιτισμός της αλληλεγγύης, της επιστήμης, της ειρήνης κλπ· Να διευκολύνουν την πρόσβαση και τη μεγαλύτερη συμμετοχή των ευρωπαίων πολιτών στον πολιτισμό, στο πλαίσιο της κοινωνικής και περιφερειακής πολυμορφίας τους, περιλαμβανομένων των πολιτών που βρίσκονται σε δυσχερή θέση και των νέων Να ευνοήσει τη δημιουργία πολυμέσων, προσαρμοσμένων σε αποδέκτες διαφορετικών απαιτήσεων, ώστε να αντιληφθούν όλοι οι πολίτες και να αποκτήσουν μεγαλύτερη πρόσβαση στην καλλιτεχνική δημιουργία και στην ευρωπαϊκή κληρονομιά· Να ενθαρρύνει τις προ>τοβουλίες, τις ανταλλαγές εμπειριών ή τις συνεργασίες κοινωνικο- πολιτιστικούς φορείς που εργάζονται στον τομέα της κοινωνικής ένταξης, κυρίως των νέων. πολιτιστικούς ανάμεσα στους και Να ευνοήσει την ακτινοβολία των ευρωπαϊκών πολιτισμών στις τρίτες χώρες, ενθαρρύνοντας κυρίως τη συνεργασία ανάμεσα σε πολιτιστικά ιδρύματα και/ή υπηρεσίες των κρατών μελών που είναι παρόντα σε αυτές τις τρίτες χώρες, σε θέματα ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος. Η κοινοτική χρηματοδότηση των ειδικών ενεργειών δεν μπορεί να είναι κατώτερη από 50. 000 ECU, ούτε ανώτερη από 100. 000 ECU. II. Συντονισμός με τα άλλα κοινοτικά μέσα που παρεμβαίνουν στον τομέα του πολιτισμού Η Επιτροπή εξασφαλίζει τον συντονισμό με τα άλλα κοινοτικά μέσα που παρεμβαίνουν στον τομέα του πολιτισμού, μέσω συμφωνιών συνεργασίας, σημαντικών ενεργειών και ειδικών ενεργειών. Λυτό αποσκοπεί κυρίως στην προώθηση και οργάνωση της συνεργασίας ανάμεσα σε τομείς που έχουν κοινά και συγκλίνοντα ενδιαφέροντα, όπως: ο πολιτισμός και ο τουρισμός (μέσω του πολιτιστικού τουρισμού), ο πολιτισμός και η εκπαίδευση (κυρίως παρουσίαση σε σχολεία, λύκεια και κολλέγια οπτικοακουστικών προϊόντων και πολυμέσων για τον ευρωπαϊκό πολιτισμό, τα οποία σχολιάζουν δημιουργοί και καλλιτέχνες) 26 ο πολιχισμός και η απασχόληση, που ευνοούν χη δημιουργία θέσεων εργασίας σε πολιτιστικούς τομείς, κυρίως στα νέα πεδία πολιτισμού. ο πολιτισμός και οι εξωτερικές σχέσεις· οι πολιτιστικές στατιστικές για την ανταλλαγή συγκρίσιμων στατιστικών δεδομένων σε ευρωπαϊκό επίπεδο. III. Επικοινωνία Οι δικαιούχοι της κοινοτικής στήριξης πρέπει να αναφέρουν ρητά αυτή τη στήριξη, όσο το δυνατό εμφανέστερα, σε κάθε μέτρο πληροφόρησης και επικοινωνίας που αφορά την υλοποιούμενη ενέργεια. IV. Τεχνική βοήθεια και συνοδευτικές ενέργειες Κατά την εφαρμογή του προγράμματος «Πολιτισμός 2000», η Επιτροπή μπορεί να προσφεύγει σε οργανισμούς τεχνικής βοήθειας των οποίων η θα προβλέπεται στη συνολική χρηματοδότηση του χρηματοδότηση προγράμματος. Η Επιτροπή μπορεί, υπό τις ίδιες προϋποθέσεις, να προσφεύγει σε εμπειρογνώμονες ή σε δίκτυα εμπειρογνωμόνων. Επίσης, η Επιτροπή μπορεί να προβεί σε κάθε μελέτη αξιολόγησης καθώς και στην οργάνωση σεμιναρίων, συνεδρίων ή άλλων συναντήσεων εμπειρογνωμόνων, οι οποίοι μπορούν να διευκολύνουν την εφαρμογή του προγράμματος. Επιλέον, η Επιτροπή μπορεί να προβεί σε ενέργειες ενημέρωσης, δημοσίευσης και διάδοσης. V - Σημεία επαφής Η Επιτροπή και τα κράτη μέλη διοργανώνουν και ενθαρρύνουν την ανταλλαγή πληροφοριών που είναι χρήσιμες για την εφαρμογή του προγράμματος «Πολιτισμός 2000», μέσω διαφόρων σημείων πολιτιστικών επαφών, με στόχο: να εξασφαλιστεί η προβολή του προγράμματος «Πολιτισμός 2000», να ενθαρρυνθεί η όσο το δυνατό μεγαλύτερη συμμετοχή των επαγγελματιών στις ενέργειες του προγράμματος, να εξασφαλιστεί η μόνιμη σύνδεση με τους διαφόρους οργανισμούς στήριξης των κρατών μελών, ώστε να υπάρξει συμπληρωματικότητα των ενεργειών του προγράμματος «Πολιτισμός 2000» με τα εθνικά μέτρα στήριξης. 27 ΡΗΤΗ ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΠΤΥΧΩΝ ΣΤΙΣ ΚΟΙΝΟΤΙΚΕΣ ΠΡΑΞΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ Εγγραφο προσανατολισμού της Επιτροπής Σύμφωνα με χο άρθρο 128 παράγραφος 4 η άσκηση χων κοινοχικών αρμοδιοχήχων πρέπει να λαμβάνει υπόψη χις πολισχιχικές πτυχές και να συμβιβάζει τους ειδικούς στόχους των λαμβανομένων μέτρων με τους πολιτιστικούς στόχους (απόφαση της Επιτροπής της 17ης Οκτωβρίου 1997) και ειδικότερα : τον σεβασμό της πολιτιστικής πολυμορφίας, την ενθάρρυνση της πολιτιστικής δημιουργίας και ανάπτυξης και τη διευκόλυνση της συνεργασίας και των πολιτιστικών ανταλλαγών. Οι προσανατολισμοί που επιλέχθηκαν από την Επιτροπή για τη διασφάλιση της ενσωμάτωσης των πολιτιστικών πτυχών στις κοινοτικές πράξεις και πολιτικές κατά τη διάρκεια της περιόδου 2000-2004 καθορίζουν τρεις κατευθυντήριες γραμμές δράσεις που αφορούν: - ένα νομοθετικό πλαίσιο ευνοϊκό για τον πολιτισμό, - την πολιτιστική διάσταση των πολιτικών στήριξης, - τον πολιτισμό στις εξωτερικές σχέσεις της Κοινότητας. 1. Ενα νομοθετικό πλαίσιο ευνοϊκό για τον πολιτισμό Πολλοί τομείς της πολιτιστικής ζωής αποτελούν αντικείμενο ρυθμίσείον ή αποφάσεων τους προαναφερόμενους σχόχους. κλίμακα που συγκλίνουν ευρωπαϊκή με σε Α. Η προβολή της πολιτιστικής πολυμορφίας Η ανάγκη επιβεβαίωσης και σεβασμού της πολιτιστικής ταυτότητας έχει γίνει ιδιαίτερα σεβαστή από τις κοινωνίες μας, τη στιγμή που οι οικονομίες έχουν εισέλθει στο στάδιο της παγκοσμιοποίησης, η οποία μπορεί να θεωρηθεί ως πηγή πολιτιστικής και γλωσσολογικής ενοποίησης, ή και ισοπέδωσης. Η Ευρωπαϊκή Κοινότητα, που αποτελείται από διαφορετικούς και αυθεντικούς πολιτισμούς, οι οποίοι αλληλοεμπλουτίσθηκαν με την πάροδο των αιώνων, είναι αποφασισμένη να προστατεύσει την πολιτιστική πολυμορφία στο εσωτερικό του ανοικτού πολιτιστικού χώρου που αποτελεί η ίδια. Η Συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ενωση καθισ τά τον σεβασμό της πολιτιστικής πολυμορφίας υποχρεωτικό (άρθρα 3ο και 128 παράγραφος 1 της Συνθήκης ΕΚ), που ενισχύθηκε από τη Συνθήκη του Αμστερνταμ: το νέο άρθρο 128 παράγραφος 4 ορίζει ότι «η Κοινόχηχα λαμβάνει υπόψη χης χις πολιτιστικές πτυχές όταν αναλαμβάνει δράση δυνάμει άλλων διατάξεων της παρούσας Συνθήκης, με στόχο τον σεβασμό και την προβολή της πολυμορφίας των πολιτισμών της». 28 Εξάλλου, χο Δικαστήριο έχει εκφράσει την ευαισθησία του για τις ειδικές ανάγκες που σχετίζονται με τη διατήρηση και την αξιοποίηση της πολιτιστικής ταυτότητας. Ενδεικτικά αναφέρουμε ότι το Δικαστήριο θεωρεί ότι «οι διατάξεις της Συνθήκης δεν είναι αντίθετες με την εφαρμογή πολιτικής που αποσκοπεί στην προστασία και την προβολή της γλώσσας ενός κράτους μέλους» (Απόφαση Groener) και ότι «^ διατήρηση και αξιοποίηση της εθνικής ιστορικής και καλλιτεχνικής κληρονομιάς» είναι μία από τις βασικές αιτίες γενικού ενδιαφέροντος που μπορούν να αιτιολογήσουν τον περιορισμό της ελεύθερης κυκλοφορίας των υπηρεσιών (Απόφαση «Ξεναγοί »). • Η πολιτική για το βιβλίο και την ανάγνωση Στην απόφαση της 22ας Σεπτεμβρίου 1997 (97/C 305/02) σχετικά με. διασυνοριακό σύστημα καθορισμένων τιμών για τα βιβλία στις ευρο)παϊκές γλωσσικές ζώνες, το Συμβούλιο κάλεσε την Επιτροπή «να εξετάσει την επίπτωση χου άρθρου 128, παράγραφος 4 σχην εφαρμογή χων άρθρων χης Συνθήκης που θα μπορούσαν να αφορούν χο διασυνοριακό σΐ)σχημα σχαθερών χιμών χου βιβλίου και να αναφέρει, καχά περίπτωση, χα μέσα εφαρμογής χων ρυθμίσεων / συμφωνιών σχαθερών χιμών χου βιβλίου στο εσωχερικό ομοιογενών γλωσσικών ζωνών». Ανταποκρινόμενη στην πρόσκληση αυτή, η Επιτροπή ανέθεσε την κατάρτιση διεξοδικής μελέτης για το ζήτημα των τιμών των βιβλίων και των μέσων που θα ενθαρρύνουν την παραγωγή και διάδοση του βιβλίου. Θα αποφασίσει στη συνέχεια αν χρειάζεται να αναλάβει πρωτοβουλία στον τομέα αυτό. • Οι δημόσιες ενισχύσεις στον πολιτισμό Βάσει του άρθρου 92. 3. δ, δύνανται να θεωρηθούν ότι «συμβιβάζονχαι με χην κοινή αγορά οι ενισχύσεις που αποσκοπούν σχην προβολή χου πολιχισμού και χη διαχήρηση χης κληρονομιάς, εφόσον δεν αλλοιώνουν χους όρους χων συναλλαγών και χου ανχαγωνισμού σχην Κοινόχηχα, σε βαθμό που να είναι ανχίθεχεςμε χο γενικό συμφέρον». 11 Επιτροπή αποφασίζει για κάθε περίπτωση χωριστά αν πρέπει να εφαρμοσθεί η εξαίρεση που ορίζει το άρθρο 92, παράγραφος 3, από την απαγόρευση των ενισχύσεων του άρθρου 92, παράγραφος 1. Κατά τη λήψη των αποφάσεων της, λαμβάνει υπόψη τις ειδικές συνθήκες κάθε περίπτωσης και κάθε αγοράς, εξετάζοντας τους επιδιωκόμενους πολιτιστικούς στόχους, μέχρι να εγκρίνει η Επιτροπή τις κατευθυντήριες γραμμές που θα διέπουν τις ενισχύσεις σε αυτό τον τομέα. • Η προστασία των φυσικών μνημείων και πολιτιστικών χώρων. Τα φυσικά μνημεία που έχει κατασκευάσει ο άνθρωπος αποτελούν μνημεία πολιτισμού. Οι χώροι αυτοί ευνοούνται από το κάλλος (καλλιτεχνικό, φυσικό), τη λειτουργία τους (επιστημονική), ή τις μνήμες που συνδέονται με αυτούς (ιστορικές ή μυθικές). Η Κοινότητα σε όλες τις διαρθρωτικές παρεμβάσεις της, βάσει των διαφόρων πολιτικών της, πρέπει να εγγυάται τον σεβασμό αυτών των φυσικών μνημείων και χώρων και της πολιτιστικής πολυμορφίας. Θα μπορούσε να εκδοθεί σύσταση βάσει του άρθρου 128 για την υλοποίηση αυτού του στόχου. 29 • Η πολιτική για τα οπτικοακουστικά μέσα Οι διατάξεις για τον σεβασμό των έργων (πλαισίωση της δημοσιότητας) και της πολιτιστικής και γλωσσικής πολυμορφίας, μέσω των μέτρων προώθησης των οπτικοακουστικών έργων, δίνουν ιδιαίτερη βαρύτητα στην εφαρμογή της οδηγίας «Τηλεόραση χωρίς σύνορα» της 30ής Ιουνίου 1997. Κατά τη διάρκεια του έτους 2002 θα εξεταστεί η επίπτωση αυτών των μέτρων. Β. Η ενθάρρυνση της δημιουργίας και η πολιτιστική ανάπτυξη Η δημιουργία είναι βασική συνιστώσα κάθε πολιτιστικής δραστηριότητας. Διαπερνά την κοινωνία, είναι κινητήρια δύναμη της. Τροφοδοτεί τις πολιτιστικές δραστηριότητες των πολιτών. Αντιπροσωπεύει επίσης, όλο και περισσότερο, ευνοϊκό παράγοντα για την απασχόληση. Η Κοινότητα αναγνωρίζει τον σημαντικό ρόλο των δημιουργών και προτίθεται να ευνοήσει τη δημιουργικότητα και την πολιτιστική ανάπτυξη. Πολλές αρμοδιότητες της Κοινότητας ασκούνται προς αυτή την κατεύθυνση. • Τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας και τα συγγενικά δικαιώματα των δικαιωμάτων πνευματικής Σε διεθνές επίπεδο, εγκρίθηκαν πρόσφατα δύο νέες συνθήκες της ΠΟΔΙ 9 στον τομέα σήμερα διαπραγματεύσεις για δύο σχέδιαο πρωτοκόλλων στις συνθήκες ΠΟΔΙ, που αφορούν αντίστοιχα τις βάσεις δεδομένων και τις ερμηνείες ή εκτελέσεις σε οπτικοακουστικά μέσα. ιδιοκτησίας. Διεξάγονται Σε κοινοτικό επίπεδο, η Επιτροπή ενέκρινε στις 10 Δεκεμβρίου 199710 πρόταση οδηγίας «για χην εναρμόνιση ορισμένων ζηχημάχων που αφορούν χα δικαιώματα ιδιοκτησίας και τα συγγενικά δικαώματα στην κοινωνία των πνευματικής πληροφοριών», η οποία ενσωματώνει στην κοινοτική έννομη τάξη πολλές από τις προσφάτως εγκριθείσες διεθνείς υποχρεώσεις. Η πρωτοβουλία αυτή αφορά ιδιοκτησίας και συγγενικών ορισμένα ζητήματα δικαιωμάτων πνευματικής δικαιωμάτων, το δικαίωμα αναπαραγωγής, το δικαίωμα δημόσιας αναμετάδοσης, τη νομική προστασία των τεχνικών συστημάτων εντοπισμού και προστασίας καθώς και το δικαίωμα διανομής και την αρχή της ανάλωσης. Σε αντίθεση με τις δύο συνθήκες ΠΟΔΙ, καλύπτει επίσης τα οπτικοακουστικά μέσα. είτε Αυτό το σχέδιο οδηγίας δεν καλύπτει άλλα ζητήματα, όπως το ηθικό δικαίωμα των δημιουργών, την εναρμόνιση των διατάξεων περί ιδιωτικής αντιγραφής, την ευθύνη και το εφαρμοζόμενο δίκαιο και το δικαίωμα ψηφιακής ραδιοφωνικής μετάδοσης και της διαχείρισης των δικαιωμάτων. Εξάλλου, προβλέπεται ότι η επόμενη πρόταση οδηγίας για το ηλεκτρονικό εμπόριο θα καλύπτει τα ζητήματα της ευθύνης με οριζόντιο τρόπο, και κυρίως την ευθύνη για τις παραβιάσεις των διατάξεων για τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας. Δεν προβλέπεται, ωστόσο, στο παρόν (; Οι συνθήκες αυτής εγκρίθηκαν από τη διπλωματική διάσκεψη που αφορούσε ορισμένα ζητήματα δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας και συγγενικών δικαιοτάτων, η οποία πραγματοποιήθηκε στη Γενεύη στις 20 Δεκεμβρίου 1996 υπό την αιγίδα της Παγκόσμιας Οργάνο>σης Διανοητικής Ιδιοκτησίας (ΠΟΔΙ). 10 COM(97) 628 της 10. 12. 1997 30 σχάδιο, να καλύπχει η εν λόγω πρόχαση χο ζήχημα χου εφαρμοσχέου δικαίου, ιδίως για χο δικαίωμα πνευμαχικής ιδιοκτησίας. Οσον αφορά χο ηθικό δικαίωμα, θα μπορούσε να εκδοθεί σύσχαση βάσει χου άρθρου 128 παράγραφος 5, που θα αφορά την προσχασία χης προσωπικότηχας χων δημιουργών και χων προϊόνχων χης διανοίας χους. Το Συμβούλιο και χο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εξεχάζουν μια νέα οδηγία εναρμόνισης που αφορά χο δικαίωμα παρακολούθησης (ΕΕ C 178 χης 21ης Ιουνίου 1996) υπέρ χου δημιουργού ενός πρωχόχυπου έργου χέχνης, και η Επιχροπή ενέκρινε στις 13 Μαρχίου 1998 την χροποποιημένη πρόχαση. Αφορά την αναγνώριση ενός οικονομικού δικαιώμαχος για χους καλλιχέχνες καχά τη μεχαπώληση χου πρωχόχυπου έργου χους σχο πλαίσιο ενός δημόσιου πλεισχηριασμού, πώλησης σε οίκους δημοπρασιών ή από άλλους εμπορικούς πράκχορες. • Η φορολογία των πολιτιστικών αγαθών και υπηρεσιών Σήμερα, χα κράχη μέλη μπορούν να εφαρμόζουν, επιλεκτικά, μειωμένο συντελεστή ΦΠΑ σχα περισσόχερα πολιχισχικά αγαθά και υπηρεσίες (σχα βιβλία, σχα δικαιώμαχα πνευμαχικής ιδιοκτησίας και συγγενικά δικαιώμαχα, σχις εκθέσεις, σχα εισιχήρια κινημαχογράφου, μουσείων και θεάχρου, σχις τηλεοπτικές υπηρεσίες. ), καχ' εφαρμογήν της οδηγίας 92/77 χης 19ης Οκτωβρίου 1992. Διεξάγεχαι σήμερα διάλογος για χη φορολογία χων πολιχισχικών αγαθών, ο οποίος αφορά χην εφαρμογή μειωμένου ΦΠΑ σχους δίσκους και χα πολυμέσα, αφ' ενός, και χις εργασίες συνχήρησης και αποκαχάσχασης μνημείων, αφ' εχέρου. Η Επιχροπή θα εξεχάσει χα σημεία αυχά σχο πλαίσιο χου προγράμμαχος εργασίας χης για τη θέσπιση ενός νέου κοινού συσχήμαχος ΦΠΑ και για χον εκσυγχρονισμό χου υφισχαμένου συσχήμαχος ΦΠΑ. • Ο θεσμός της χορηγίας επ ιχειρήσεων Το ζήχημα χης χορηγίας χων επιχειρήσεων συνδέεχαι εν μέρει με χο ζήχημα της άμεσης φορολόγησης. Για τον λόγο αυχό ενδείκνυχαι η δημιουργία, σε ευρωπαϊκή κλίμακα, ενός ευνοϊκού πλαισίου για χις χορηγήσεις επιχειρήσεων, χο οποίο θα ευνοεί κυρίως χην ανχαλλαγή και διάδοση πληροφοριών για χα εθνικά μέχρα σχον φορολογικό χομέα υπέρ χου θεσμού χης χορηγίας πολιχισχικών εκδηλώσεων. Θα μπορούσε να εκδοθεί κοινοχική σύσχαση, βάσει χου άρθρου 128, ώσχε να καχασχούν οι εθνικές διαχάξεις ευνοϊκές σχο ζήχημα αυχό. Γ. Η συμβολή στη συνεργασία και τις πολιτιστικές ανταλλαγές Η ελεύθερη κυκλοφορία χων αχόμων, χων αγαθών, των υπηρεσιών και των κεφαλαίων, που ήχαν μια από χις βασικές αρχές της Συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότηχας, έχει καθορισχική σημασία για την ύπαρξη και τη ζωχικότηχα χου κοινού για χους Ευρωπαίους πολιχισχικού χώρου. Από αυτή την άποψη, πρέπει να σημεκοθεί πρόοδος στους εξής δύο τομείς: • Την ελεύθερη κυκλοφορία των επαγγελματιών του πολιτιστικού τομέα Η Επιτροπή συνέστησε μια «ομάδα υψηλού επιπέδου» για να εξεχάσει χις νομικές, διοικηχικές και πρακτικές δυσκολίες που ανχιμεχωπίζουν οι πολίχες κατά χην 31 άσκηση χου δικαιώμαχός χους να εγκαθίσχανχαι και να εργάζονχαι σε ένα άλλο κράχος μέλος. Η έκθεση της ομάδας αυτής, που υποβλήθηκε στην Επιχροπή στις 18Μαρχίου 1997, καχαδεικνύει χα προβλήμαχα που ανχιμεχωπίζουν, μεχαξύ άλλων, οι καλλιχέχνες και άλλοι πολιχισχικοί φορείς κατά την άσκηση χου δικαιώμαχός χους για ελεύθερη κυκλοφορία. Οι εν λόγω επαγγελματίες χου πολιχισχικού χομέα «αντιμετωπίζουν συχνά ανυπέρβλητες δυσκολίες, που σχετίζονται κυρίως με τη βραχύτατη διάρκεια των μετακινήσεων τους και την περιπλοκότητα διάφορων διαδικασιών που συνεπάγονται αυτές οι μετακινήσεις». Σχα συμπεράσμαχα της έκθεσης αυτής χονίζεχαι η σημασία της διευκόλυνσης χης ελεύθερης κυκλοφορίας χων επαγγελμαχιών αυχού χου χομέα και προχείνεχαι να «ληφθούν ειδικά μέτρα, προκειμένου να λαμβάνεται περισσότερο υπόψη η ειδική κατάσταση των καλλιτεχνών και των άλλων φορέων του πολιτιστικού τομέα». II Επιχροπή θα καχαρχίσει λεπχομερή καχάλογο χων εμποδίίον, που δυσχεραίνουν την ελεύθερη κυκλοφορία και την κινητικότηχα σε διακραχικό επίπεδο χων καλλιχεχνών και άλλων πολιχισχικών φορέων και εμποδίζουν τη δημιουργία και διάδοση πολιχισχικών αγαθών, και θα λάβει, εάν χρειασθεί, τα κατάλληλα μέχρα για την άρση χων εμποδίων της ελεύθερης κυκλοφορίας. • Την ελεύθερη κυκλοφορία των πολιτιστικών αγαθών και υπηρεσιών Εχουν θεσπισθεί κοινοχικές πράξεις που αποχρέπουν την παράνομη κυκλοφορία πολιχισχικών αγαθών σχο εσωχερικό χης ενιαίας αγοράς και προσχαχεύουν χους εθνικούς θησαυρούς χων κραχών μελών. Οι διαχάξεις αυχές αφορούν χις εξαγωγές αγαθών11 και χην επισχροφή χων πολιχισχικών αγαθών που πολιχισχικών εξήχθησαν παράνομα από την επικράχεια ενός κράχους μέλους. 12 Η ανάπτυξη χης συνεργασίας ανάμεσα σχις πολιχισχικές αρχές και άλλες αρμόδιες αρχές χων κραχών μελών σε κοινοχική κλίμακα, είναι απαραίχηχη προϋπόθεση για χην προσχασία σχο εσωχερικό χης Ενωσης xcov πολιχισχικών αγαθών που θεωρούνται εθνικοί θησαυροί. Η Επιχροπή θα συνεχίσει να καχαβάλλει χις απαιχούμενες προσπάθειες για να διευκολύνει αυχή τη συνεργασία. 2. Η πολιτιστική διάσταση των πολιτικών στήριξης Αυχό χο δεύχερο μέρος έχει σχόχο να καχαστήσει σαφέσχερη χη σχέση ανάμεσα σχον πολιχισχικό χομέα και χις άλλες εσωχερικές πολιχικές -χις πολιτικές σχήριξης- που εφαρμόζει η Κοινόχηχα και να εξασφαλίσει χη συνοχή ανάμεσα σχους σχόχους και χα κοινοχικά μέσα που έχουν επίπχωση σχον πολιχισμό και στους σχόχους και χα μέσα χης πολιχισχικής δράσης χης Κοινότηχας. Υπό χο πρίσμα αυχό, προχείνονχαι επιχειρησιακοί άξονες δράσης, που ευνοούν τη μεγαλύχερη ενσωμάχωση χου πολιχισμού σχα εξεχαζόμενα κοινοχικά μέσα και επιχρέπουν χον καλύχερο συνχονισμό αυχών χων μέσων. Η ενσωμάχωση αυχή αφορά χους πολιχισχικούς χομείς σχους οποίους είναι δυναχό να παρέμβουν οι διάφορες εσωχερικές πολιτικές: την πολιτισχική ανάπχυξη και χην πολιχισχική χο>ροταξία· τη δημιουργία και διάδοση γνώσεων. 1 ' Κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 3911/92, της 9ης Δεκεμβρίου 1992, ύπο)ς συμπληρώθηκε με τον κανονισμό αριθ. 752/93 της 30ής Μαρτίου 1993 12 Οδηγία (ΕΟΚ) αριθ. 7/93 της 15ης Μαρτίου 1992 32 Α. Η πολιτιστική ανάπτυξη και πολιτιστική χωροταξία Πολλές κοινοχικές πολιχικές συμβάλλουν στην πολιχισχική ανάπχυξη και ευνοούν την ισόρροπη και αειφόρο πολιχισχική χωροταξία της Κοινότηχας. Καχά την περίοδο 2000-2004 θα ενισχυθούν αυχές οι παρεμβάσεις. Η έρευνα και τεχνολογική ανάπτυξη διαδραματίζουν καθορισχικό ρόλο στην προώθηση της δημιουργικόχηχας, της ανάπτυξης και της απασχόλησης σχους διάφορους πολιχισχικούς χομείς και συνδέονται άμεσα με χην εκπαίδευση, την καχάρχιση, χον χουρισμό, χα μέσα επικοινωνίας και χην ψυχαγωγία. Το 5ο Πρόγραμμα-πλαίσιο για χην Ερευνα και χην Τεχνολογική Ανάπτυξη13 (1998- 2002), που εξεχάζεχαι από χο Συμβούλιο και χο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, φιλοδοξεί να ανχαποκριθεί σχις προσδοκίες χων πολιχών, ενόψει χου 21ου αιώνα. Το 5ο Πρόγραμμα-πλαίσιο, όπως προχάθηκε από χην Επιχροπή, έχει σχόχο να ενθαρρύνει και να ενισχύσει την έρευνα και την ανάπχυξη σχους πολιχισχνκούς χομείς, μέσω χης εφαρμογής ειδικών προγραμμάχων και, ιδίως, βασικών ενεργειών. Η Επιχροπή πρέπει προσεχώς να υποβάλει προχάσεις γι αυχά χα προγράμαχα και χις ενέργειες. Δύο θεμαχικά προγράμμαχα αφορούν ειδικόχερα χον πολιτισμό: - «Η διαχήρηση χου οικοσυσχήμαχος» που έχει ως βασική ενέργεια την «πόλη χου αύριο και χην πολιχισχική κληρονομιά». Αυχή έχει σχόχο χην αρμονική ανάπχυξη χου ασχικού περιβάλλοντος, σύμφωνα με μια σφαιρική προσέγγιση από περιβαλλονχική άποψη, με χη χρησιμοποίηση χων προηγμένων προτύπων οργάνωσης που συνδυάζουν κυρίως τη βελχίωση της ποιότηχας ζωής, την αποκαχάσχαση χων κοινωνικών ισορροπιών και χην προσχασία, τη διαχήρηση και χην αξιοποίηση χης πολιχισχικής κληρονομιάς για χην αειφόρο εκμεχάλλευση του κοινωνικο-οικονομικού της δυναμικού στους τομείς της απασχόλησης και του τουρισμού. - «Η φιλική προς τον πολίτη κοινωνία χων πληροφοριών», που αφορά τον πολιτισμό. Η βασική ενέργεια «περιεχόμενο και εργαλεία πολυμέσων» έχει στόχο να καχασχήσει περισσότερο λειτουργικά, εύχρηστα και αποδεκτά χις υπηρεσίες και τα προϊόνχα χης κοινωνίας χων πληροφοριών, ώσχε να προωθήσει χην πολιτιστική και γλωσσική πολυμορφία, να συμβάλει στην αξιοποίηση της ευρωπαϊκής πολιτιστικής κληρονομιάς, να ενθαρρύνει χη δημιουργικόχηχα και να αυξήσει χην αποχελεσμαχικότηχα χων συσχημάχων εκπαίδευσης και καχάρχισης, και ιδίως της δια βίου καχάρχισης. Πρέπει να επισημάνουμε ότι οι διάφορες ευρωπαϊκές βιομηχανίες περιεχομένου πολυμέσων καταλαμβάνουν ολοένα και σημαντικότερη θέση στην οικονομία. Πρέπει να δημιουργηθούν ευνοϊκές συνθήκες, ώστε οι διάφοροι ευρωπαίοι παραγωγοί του περιεχόμενοι) των πολυμέσων να είναι σε θέση να διαχηρήσουν ή να βελχιώσουν χην ανταγωνιστική τους θέση. 13 Σχέδιο απόφασης χου Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και χου Συμβουλίου για χο 5ο Πρόγραμμα-πλαίσιο χης Ευρωπαϊκής Κοινόχηχας για χην έρευνα, χην χεχνολογική ανάπχυξη και τις δραστηριόχηχες επίδειξης (1998-2002) - διοργανικός φάκελος αριθ. 97/0119/COD χης 6ης Φεβρουαρίου 1998. 33 Αυχό έχει ιδιαίχερη σημασία για χην ανάπχυξη της πολιχικής της Ευρωπαϊκής Ενωσης για χα οπχικοακουσχικά μέσα και για χην πολιχισχική δράση, ιδίως σχους χομείς χων εκδόσεων, της μουσικής και της πολιτιστικής κληρονομιάς. Πρέπει να επιβεβαιωθεί ο ηγετικός ρόλος της Ευρώπης στον τομέα το>ν περιεχομένων των πολυμέσίον, ώστε να διευκολυνθεί η ανάπχυξη της δημιουργικότηχας και χου πολιχισμού της. Γενικόχερα, χα κοινωνικο-οικονομικά ζηχήμαχα θα αποχελέσουν ανχικείμενο χου 5ου ΠΠΕ&ΤΑ για χις έρευνες οριζόνχιου χαρακτήρα καθώς και μιας βασικής ενέργειας. Επειδή η πολιχισχική διάσχαση αποχελεί αναπόσπασχο μέρος της κοινωνικο-οικονομικής έρευνας, θα δοθεί ιδιαίχερη βαρύχηχα σχη διαδικασία ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης, σχην παγκοσμιοποίηση και σχις χεχνολογικές εξελίξεις σχον χομέα χης πληροφόρησης και χης επικοινωνίας. Οι διαρθρωτικές πολιτικές αποχελούν σημανχικά μέσα για χην πολιχισχική ανάπχυξη και χωροχαξία. Καχά χην εφαρμογή χους καχά τη νέα περίοδο προγραμμαχισμού (2000-2004), η Επιτροπή, αφού λάβει υπόψη χα συμπεράσμαχα χης ανακοίνωσης χης με χίχλο «Πολιχική συνοχής και πολιχισμός, μια συμβολή σχην απασχόληση»14 θα εξεχάσει χον πολιχισμό ως αυχοχελές σχοιχείο χων σχραχηγικών περιφερειακής και χοπικής ανάπτυξης. Η ενίσχυση σχον πολιχισμό που χορηγούν χα Διαρθρωχικά Ταμεία θα επιχρέψει όχι μόνο τη διατήρηση και την ανάπχυξη χων πολιχισχικών πλεονεκχημάχων (π. χ. χης πολιχισχικής κληρονομιάς), αλλά και χην πραγμαχοποίηση παραγωγικών επενδύσεων σχις πολιχισχικές βιομηχανίες και χα προϊόντα. Με χον χρόπο αυχό, θα είναι δυνατή η ενσωμάχωση μιας σαφούς πολιχισχικής διάσχασης και σχα επιχειρησιακά προγράμμαχα χων ευρωπαϊκών περιφερειών και σχα προγράμμαχα κοινοχικής πρωχοβουλίας15. Τα πολιχισχικά ζηχήμαχα θα μπορούσαν να συνεκχιμώνχαι κατά χην επεξεργασία χων νέίυν «κατευθυντήριων γραμμο>ν» το>ν Διαρθρωτικών Ταμείων. Τα σχέδια πολιτιστικού περιεχομένου θα μπορούν να είναι επιλέξιμα, εάν δημιουργούν θέσεις απασχόλησης και εντάσσονται στις στρατηγικές χης περιφερειακής ή χοπικής ανάπχυξης. Οσον αφορά χην αγροτική ανάπτυξη, η πολιτική για τη διαφοροποίηση χων δρασχηριοχήχων σχην ύπαιθρο, φρονχίζει να λαμβάνει δεόνχως υπόψη χις δυναχόχηχες που παρέχουν οι πολιχισχικές δράστηριότηχες. Τα υποβαλλόμενα σχέδια θα πρέπει να προωθούν τη διαφοροποίηση χων δρασχηριοχήχων σχις αγροχικές περιοχές, κυρίως μέσω της ανάπχυξης πολιχισχικών δρασχηριοχήχων. Οι δρασχηριόχηχες αυχές θα καλύπχουν χους εξής χομείς: χην προβολή χης χαυχόχηχας χης περιοχής· την αξιοποίηση -στη λογική της αειφόρου ανάπχυξης- χης λαϊκής πολιχισχικής κληρονομιάς (φυσική, δημοτική, γλωσσική κληρονομιά κλπ) · τη 14 COM (96) 512 15 Σύμφωνα με τις αρχές χης μεχαρρύθμισης χων Διαρθρωχικών Ταμείων 2000-2006, οι κοινοτικές Πρωχοβουλίες μειώνονχαι από 13 σε 3: για χη διασυνοριακή, διακραχική και διαπεριφερειακή συνεργασία, που έχει σχόχο να χονώσει χην οικονομική ανάπχυξη χων περιφερειών και να προωθήσει χην αρμονική και ισόρροπη χωροχαξία χου ευρωπαϊκού χώρουβγια χην αγροχική ανάπτυξη· χη διακραχική συνεργασία για χις νέες μεθόδους καχαπολέμησης χων διακρίσεων και ανισοχήχων κάθε μορφής όσον αφορά χη δυναχόχηχα πρόσβασης σχην αγορά εργασίας. 34 δημιουργία μόνιμων πολιχισχικών υποδομών (οικομουσεία, πολιτισχικά κένχρα. ) και τη διοργάνωση ειδικών πολιχισχικών δρασχηριοτήχων. Σχον χομέα χου χουρισμού, οι περισσόχερες πρωχοβουλίες που έχει αναλάβει μέχρι σήμερα η Κοινόχηχα, πραγμαχοποιήθηκαν βάσει της οδηγίας χου Συμβουλίου υπ' αριθ. 92/421/ΕΟΚ, που ορίζει όχι «η δράση της Κοινότηχας έχει σχόχο να χονίσει χη σημασία χης πολιχισχικής κληρονομιάς για χον χουρισμό και να προωθήσει τη μεγαλύχερη γνώση χων πολιχισμών, χων παραδόσεων και χων συνηθειών ζωής χων Ευρωπαίων». Η απόφαση αυτή χονίζει ρηχά χη σχενή σχέση που συνδέει χον χουρισμό με χον πολιχισμό, και ειδικόχερα χον χουρισμό και χην πολιχισχική κληρονομιά. Εκχιμάχαι, πράγμαχι, όχι χο 30% χων χουρισχικών μεχακινήσεων είναι πολιχισχικού χαρακτήρα. Ο ρόλος της Κοινότηχας, από χην άποψη αυχή, είναι να προσδώσει σχις χουρισχικές πρωχοβουλίες μια ευρωπαϊκή διάσχαση, με χο να στηρίζει ειδικόχερα τις ανχαλλαγές πληροφοριών, χεχνογνωσίας και ορθών πρακχικών, μέσω διακραχικών σχεδίων. Εξάλλου, αυχοί οι χομείς δράσης προβλέπονχαι και σχο πρώχο πολυεχές πρόγραμμα υπέρ χου ευρωπαϊκού χουρισμού «Φιλοξενία» (1997-2000), που πρόχεινε η Επιχροπή, αλλά δεν έχει εγκριθεί ακόμη από χο Συμβούλιο. Β. Η κατάρτιση και διάδοση των γνώσεων Η επαγγελμαχική καχάρχιση, εκχός από στόχος χης κοινωνικής πολιτικής που εφαρμόζει η Κοινόχηχα σχο πλαίσιο χου Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου και χων άλλων πρωχοβουλιών που συνδέονχαι με χην πολιχική χης απασχόλησης, συνδέεχαι έμμεσα και με χον πολιχισχικό χομέα. Ορισμένες από χις πολλές παρεμβάσεις χου ΕΚΤ αφορούν χην επαγγελμαχική καχάρχιση σχα πολιχισχικά επαγγέλμαχα, και σχον χομέα χης σύγχρονης δημιουργίας και σχον χομέα χης διαφύλαξης χης πολιχισχικής κληρονομιάς (π. χ. καχάρχιση καλλιχεχνών, ηθοποιών κλπ καθώς και εργαζομένων σε μουσεία, φυλάκων αρχαιολογικών χώρων, προσωπικού που εργάζεχαι σχον χουρισχικό χομέα και συνδέεχαι με χην αξιοποίηση χης πολιχισχικής κληρονομιάς. ). Το ΕΚΤ έχει επίσης σχόχο να δώσει ώθηση στην απασχόληση που συνδέεχαι με τον πολιτισμό και τις βιοχεχνικές δρασχηριόχηχες, μέσω χης σχήριξης χης δημιουργίας χοπικών συνεχαιρισμών. Ο πολιχισμός, καχά συνέπεια, θα παραμείνει ένας από χους χομείς παρέμβασης του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου (2000-2006), ως πηγή οικονομικής αξίας, κοινωνικής ανάπχυξης και απασχόλησης. Η πολιτική για την εκπαίδευση και την επαγγελματική κατάρτιση που αναπτύσσει η Κοινόχηχα, αποχελεί σημανχική συμβολή στη γνώση και προβολή χου πολιχισμού και χης ευρωπαϊκής ισχορίας. Η ανακοίνωση της Επιχροπής «Για μια Ευρώπη της γνώσης» (2000-2006)16 αναπτύσσει χρεις προχεραιόχηχες που έχουν από πολλές απόψεις πολιτιστική διάσχαση: χη γνώση, χη συνείδηση χων πολιχών και χην ικανότητα. 16 COM (97) 563 τελικό 35 Από χην άποψη αυχή, χα μελλονχικά Προγράμμαχα Socrates II καθώς και Leonardo da Vinci II και Οι Νέοι για χην Ευρώπη IV, θα μπορούν να αναδεικνύουν περισσόχερο χην πολιτισχική διάσταση στους τομείς της παιδείας και του πολιτισμού, της καλλιτεχνικής και πολιτιστικής κατάρτισης, της κατάρτισης των εκπαιδευτών στους ίδιους τομείς, χης εθελονχικής δράσης σχον πολιχισχικό χομέα και χης χρησιμοποίησης χων νέων χεχνολογιών, για την αξιοποίηση χων πόρων χης κοινωνίας χων πληροφοριών. Η συνεκχίμηση χων πολιχισχικών πχυχών μπορεί να πραγμαχοποιείχαι: μέσω χης βελχίωσης χων ικανοχήχων χων εκπαιδευχικών σχους πολιχιστικούς, και ιδίο>ς σχους καλλιχεχνικούς χομείς· μέσω χων ενεργειών που ευνοούν χη διακίνηση χων σπουδασχών χου καλλιτεχνικού κλάδου και χων ανθρωπισχικών επιστημών μέσω ενεργειών που ενθαρρύνουν χην εκμάθηση χων γλωσσών και χην απόκτηση ικανοχήχων καχά χην επαγγελμαχική καχάρχιση, κυρίως στον χομέα χων παραδοσιακών και νέων καλλιτεχνικών επαγγελμάχων καθώς και χων νέων χεχνολογιών που συνδέονχαι με χον πολιχισμό. Σε οικονομικούς όρους, ο πολιχισχικός τομέας έχει αποκτήσει στην ΕΕ μια διάσταση που δικαιολογεί την ανάπτυξη συγκρίσιμων πολιτιστικών στατιστικών, με βάση τις ήδη υπάρχουσες πηγές στα κράτη μέλη. Η Επιτροπή (Eurostat) έχει περιλάβει στο πενταετές πρόγραμμα της (1998-2002) ένα ειδικό μέρος που αποσκοπεί στην επεξεργασία συγκρίσιμων κοινοτικών πολιτιστικών στατιστικών, οι οποίες θα επιτρέψουν τον καθορισμό, την παρακολούθηση και την αξιολόγηση των κοινοτικών παρεμβάσεων στον τομέα του πολιτισμού. Στον τομέα των τηλεπικοινωνιών, της αγοράς των πληροφοριών και της αξιοποίησης της έρευνας, η Κοινότητα αναπτύσσει επίσης τη δράση της για τη βελτίωση της γνώσης και της προβολής του πολιτισμού μέσω των εξής προγραμμάτων: Εφαρμογές τηλεματικής (TAP) που έχει επίπτωση στα μέσα μαζικής επικοινωνίας, στα οπτικοακουστικά μέσα, τις βιβλιοθήκες, τα μουσεία, τις γκαλερί κλπ· Τεχνολογίες και υπηρεσίες προηγμένης επικοινωνίας (ACTS) που στηρίζουν, μεταξύ άλλων, την ανάπτυξη και τη χρησιμοποίηση αυτών των υπηρεσιών στον πολιτιστικό τομέα· Πολυγλωσσικά προγράμματα (MLPA και MLIS) που αποσκοπούν στην ανάπτυξη των εφαρμογών πληροφορικής στον γλο>σσικό τομέα- TEN-TELECOM, που ευνοεί τη δημιουργία και ανάπτυξη των διευρωπαϊκών δικτύων επικοινωνιών και, τέλος, το INFO 2000 που προωθεί, μεταξύ άλλων, την παραγωγή πολιτιστικών μέσων στα προϊόντα πολυμέσων. 3. Ο πολιτισμός στις εξωτερικές σχέσεις της Κοινότητας Η παγκοσμιοποίηση των οικονομικών σχέσεων και των δικτύων επικοινωνιών έχει σαν αναπόφευκτο αποτέλεσμα την παγκοσμιοποίηση των πολιτιστικών ζητημάτων. Επιβάλλει να δοθεί ιδιαίτερη βαρύτητα στα πολιτιστικά θέματα. Λόγω των φαινομένων αυτών, η Κοινότητα αναπτύσσει μια προσέγγιση με βάση τα εξής πέντε στοιχεία: α) μεριμνά, στο πλαίσιο των μεγάλων διεθνών εμπορικών οργανισμών, να διατηρήσει την ικανότητα της και την ικανότητα των κρατών μελών να λαμβάνουν όλα τα κατάλληλα μέτρα που θα επιτρέπουν τον σεβασμό και 36 β) γ) δ) ε) χην προβολή της πολιτισχικής πολυμορφίας και θα ευνοούν χη δημιουργικόχηχα και χην πολιχισχική ανάπχυξη χης Ευρώπης· αναπτύσσει χα απαιχούμενα μέσα για να υπάρξει ισόρροπη πολιχισχική συνεργασία με χις άλλες περιοχές χου κόσμου, μέσω χου πολιχισχικού διαλόγου. Η πολιχισχική διάσχαση είναι όλο και περισσόχερο εμφανής στις συμφωνίες συνεργασίας που συνάπχει η Κοινόχηχα σε διμερές ή πολυμερές επίπεδο, όπως η ευρωμεσογειακή εχαιρική σχέση· ευνοεί χην πολιχισχική ανάπχυξη χων αναπχυσσόμενων χωρών. Έτσι, κατά χην εφαρμογή χης σύμβασης χου Λομέ, χα μισά περίπου εθνικά ενδεικχικά προγράμμαχα για χις χώρες χης Αφρικής, χης Καραϊβικής και χου Ειρηνικού, θεωρούν χον πολιχισμό ως συνισχώσα χης οικονομικής ανάπτυξης· επιχρέπει χη συμμεχοχή σχα πολιχισχικά χης προγράμμαχα χων ευρωπαϊκών χωρών που είναι υποψήφιες για προσχώρηση στην Ευρωπαϊκή Ενωση· ευνοεί την ακτινοβολία των ευρωπαϊκών πολιτισμών στις τρίτες χώρες και την ενδυνάμωση των πολιτιστικών σχέσεων με τους υπηκόους της Κοινότητας που ζουν στις χώρες αυτές. 37 ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ - ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ (2000-2006) (Ενιαίο μέσον χρηματοδότησης και προγραμματισμού για την πολιτιστική συνεργασία : «Πολιτισμός 2000») 38 1. ΤΙΤΛΟΣ ΤΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ 2. ΣΧΕΤΙΚΟ ΚΟΝΔΥΛΙΟ ΤΟΥ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ 3. ΝΟΜΙΚΗ ΒΑΣΗ 4. ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ 4. 1. Καχάχαξη της δαπάνης, κεφάλαιο ΔΠ 4. 2. Καλυπχόμενη περίοδος και προβλεπόμενες ρυθμίσεις ανανέωσης 5. ΑΝΑΓΚΗ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΚΑΙ ΕΠΙΔΙΩΚΟΜΕΝΟΙ ΣΤΟΧΟΙ 5. 1. Ανχικείμενο και γενικοί σχόχοι 5. 2. Επιχειρησιακοί σχόχοι 5. 3. Πληθυσμός σχον οποίο απευθύνεχαι η ενέργεια 6. ΠΡΟΒΛΕΠΟΜΕΝΕΣ ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΩΝ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΩΝ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΡΥΘΜΙΣΕΙΣ ΤΩΝ 6. 1. Είδη ενεργειών 6. 2. Είδη δαπανών 6. 3. Ανχίκχυπος χων πειραμαχικών ενεργειών 7. ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ 7. 1. Ολοκληρωμένες ενέργειες σχο πλαίσιο συμφωνιών πολυεχούς δομημένης πολιχισχικής συνεργασίας 7. 2. Σημαντικές ενέργειες ευρωπαϊκής ή/και διεθνούς εμβέλειας 7. 3. Ειδικές και καινοχόμες ενέργειες στην Κοινότηχα ή/και σχις χρίχες χώρες 7. 4. Συνολικό κόσχος 8. ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ 8. 1. Δείκχες 8. 2. Κριχήρια επιλογής 8. 3. Παρακολούθηση 8. 4. Αξιολόγηση 8. 5. Μηχανισμοί εσωχερικού συνχονισμού 9. ΜΕΤΡΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΤΗΣ ΑΠΑΤΗΣ 39 10. ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΔΑΠΑΝΕΣ 10. 1. Επίπχωση σχον αριθμό θέσεων απασχόλησης 10. 2. Συνολική δημοσιονομική επίπχωση σχους ανθρώπινους πόρους 10. 3. Άλλες δαπάνες διοικηχικής λειχουργίας 40 1. ΤΊΤΛΟΣ ΤΗΣ ΕΝΈΡΓΕΙΑΣ Πρόγραμμα-πλαίσιο χης Ευρωπαϊκής Κοινόχηχας για χον πολιχισμό 2000-2004 (Ενιαίο μέσο χρημαχοδόχησης και προγραμμαχισμού για χην πολιχισχική συνεργασία «Πολιχισμός 2000») 2. ΣΧΕΤΙΚΟ ΚΟΝΔΥΛΙΟ ΤΟΥ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ Β3-200Χ Πρόγραμμα-πλαίσιο χης Ευρο)παϊκής Κοινότηχας για χον Πολιχισμό 3. ΝΟΜΙΚΉ ΒΆΣΗ • Πρόχαση απόφασης χου Κοινοβουλίου και χου Συμβουλίου για τη θέσπιση ενιαίου μέσου χρημαχοδόχησης και προγραμμαχισμού για χην πολιχισχική συνεργασία. • Συνθήκη περί ιδρύσεως χης Ευρωπαϊκής Κοινόχηχας, και ιδίως χο άρθρο 128. 4. ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΆ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΆ 4. 1. Ταξινόμηση της δαπάνης, κεφάλαιο ΔΠ • ΜΔΠ • ΔΠ • Κεφάλαιο 3 χων δημοσιονομικών προοπχικών. 4. 2. Καλυπτόμενη περίοδος και προβλεπόμενες ρυθμίσεις ανανέωσης Το πρόγραμμα-πλαίσιο καλύπχει χην περίοδο από 2000 έως και 2004. Η Επιχροπή θα υποβάλει σε χων αποχελεσμάχων προκειμένου να καθορισχούν οι δημοσιονομικές συνέπειες ενδεχόμενης παράχασής χου πέραν χου 2004. εύθεχο χρόνο αξιολόγηση 5. ΑΝΑΓΚΗ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΙΙΣ ΚΑΙ ΕΠΙΔΙΩΚΟΜΕΝΟΙ ΣΤΟΧΟΙ 5. 1. Αντικείμενο και γενικοί στόχοι Το πρόγραμμα-πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Κοινότηχας για χον πολιχισμό ευνοεί την υλοποίηση χο>ν σχόχο)ν που απορρέουν από το άρθρο 128 της Συνθήκης. Πιο συγκεκριμένα το πρώχο άρθρο της πρότασης απόφασης ορίζει χους ακόλουθους σχόχους : - χην αμοιβαία γνώση χου πολιχισμού και χης ισχορίας χων ευρωπαϊκών κληρονομιάς λαών, μέσω χης προβολής χης κοινής πολιτισχικής καθώς και χου πολιχισχικού διαλόγου· - τη δημιουργία, χην προβολή σε διακραχικό επίπεδο του πολιχισμού και χην ελεύθερη κυκλοφορία χων καλλιχεχνών και των προϊόντων της διανοίας τους· 41 - χην προβολή της πολιτιστικής πολυμορφίας και την ανάπτυξη νέων μορφών πολιχισχικής έκφρασης· - χην συμβολή χου πολιχισμού σχην κοινωνική και οικονομική ανάπχυξη· - χην αξιοποίηση χης πολιχισχικής κληρονομιάς ευρωπαϊκής σημασίας· - χην ακτινοβολία χων ευρωπαϊκών πολιχισμών σχις χρίχες χώρες και χον διάλογο με χους φορείς άλλων πολιχισμών χου πλανήτη. Το πρόγραμμα-πλαίσιο έχει επίσης ως σχόχο συγκένχρωση μέσων σε ένα ενιαίο μέσο χρημαχοδόχησης. Με χην προοπχική χης διεύρυνσης, σημαντικό μέρος χου προγράμμαχος θα υποστηρίξει χις ενέργειες και ιδίως χις συμφωνίες συνεργασίας, που συνδέουν χις υποψήφιες προς ένχαξη χώρες. 5. 2. Επιχειρησιακοί στόχοι Με βάση την ανάλυση χων αναγκών, χων προβλημάχων που ενχοπίσχηκαν επί τόπου και των χομέων που παρουσιάζουν δυναχότηχα προσχιθέμενης ευρωπαϊκής αξίας ισχυρής, όπως προκύπχουν από χις πραγμαχοποιηθείσες αξιολογήσεις, οι ειδικοί σχόχοι χου προγράμμαχος πλαισίου είναι οι ακόλουθοι : • ο πολλαπλασιασμός χων συμφωνιών συνεργασίας (μονο-χομεακών ή πολυ-χομεακών) μεγάλης διάρκειας και η αύξηση χου αριθμού χων πολιχισχικών δικχύων, πράγμα που θα συντελέσει, ιδίως, σε καλύτερη αμοιβαία γνώση χου πολιχισμού και χης ισχορίας χων ευρωπαϊκών λαών και σχην ανάπχυξη χης ευρωπαϊκής δημιουργίας (60 περίπου συμφωνίες/δίκχυα), • η δημιουργία σημανχικών έργων και η αξιοποίηση ενχός και εκχός Ένωσης, χόσο αυχών όσο και χης ευρωπαϊκής πολιχισχικής κληρονομιάς, καθώς και η διάδοση τους διεθνώς μέσω σημαντικών ενεργειών (εκαχό περίπου χέχοιες ενέργειες). • η ανάπχυξη νέων μορφών πολιχισχικής έκφρασης και η μεγαλύχερη συμμεχοχή λιγόχερο ευνοημένων πληθυσμών, όσον αφορά χον πολιχισμό, μέσω ειδικών και καινοτόμων ενεργειών) άνω χων 600 ειδικών ενεργειών). 5. 3. Πληθυσμός στον οποίο απευθύνεται η ενέργεια Αφ? ενός μεν οι φορείς χου πολιχισχικού χομέα (διοργανωχές εκδηλώσεων, υπεύθυνοι θεάχρων κλπ. ) και δια μέσου αυχών οι καλλιχέχνες και οι δημιουργοί. Αφεχέρου δε, όλοι οι ευρωπαίοι πολίχες, ιδίως οι λιγόχερο ευνοημένοι και οι νέοι. 42 6. ΠΡΟΒΛΕΠΌΜΕΝΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΌΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΡΥΘΜΊΣΕΙΣ ΤΩΝ ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΩΝ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΩΝ 6. 1. Είδη ενεργειών Για χην επίχευξη χων σχόχων χου προγράμμαχος, προχείνονχαι χρία είδη ενεργειών : • ενέργειες που εντάσσονται σχο πλαίσιο συμφωνιών πολυεχούς δομημένης πολιχισχικής συνεργασίας • μείζονες ενέργειες ευρωπαϊκής ή/και διεθνούς εμβέλειας • ειδικές και καινοχόμες ενέργειες σχην Κοινότηχα ή/και σχις χρίχες χώρες. 6. 2. Είδη δαπανών • Συμμεχοχή με συγχρημαχοδόχηση χων σχεδίων (εκδηλώσεις, δημιουργίες, ανταλλαγές, ενέργειες εκπαιδευτικού περιεχομένου κλπ. ) • Συμμεχοχή στη θέσπιση και στη λειχουργία πολιχισχικής υποδομής και δικτύων • Χρημαχοδόχηση συμβάσεων χεχνικής βοήθειας • Χρημαχοδόχηση μελεχών, δημοσιεύσεων, συσκέψεων εμπειρογνω μόνων, και αξιολόγηση 6. 3. Αντίκτυπος των πειραματικών ενεργειών Η Επιχροπή προχείνει πειραμαχικές ενέργειες σχο ΠΣΠ 1999, που αποσκοπούν στη δοκιμή νέων εννοιών χου προγράμμαχος σχεδίου, ιδίως : - σχο επίπεδο χων συμφωνιών συνεργασίας : • τη δικτύωση φορέων για υλοποίηση μονο-χομεακών ή πολυχομεακών σχεδίων • χην ανάπχυξη ευρωπαϊκού φόρουμ • χη δικτύωση χων πανεπιστημίων - σχο επίπεδο χων σημανχικών ενεργειών : • χα Φεσχιβάλ χης Προεδρίας • χις ευρωπαϊκές ημερίδες σχο πλαίσιο πολιχισχικών εκδηλώσεων • χη διακραχική χηλεοπχική μεχάδοση σημανχικών πολιχισχικών γεγονόχίον 43 • τη δικτύωση πολιτιστικών ινστιχούχων χων κραχών μελών για ενέργειες εκχός Ένωσης - σχο επίπεδο χων ενεργειών με σχόχο χην κοινωνική ένχαξη : • χη δικτύωση χων υπεύθυνων πολιχισχικών εκδηλώσεων σε λιγόχερο ευνοημένα περιβάλλονχα. Η αποκτηθείσα πείρα θα χρησιμοποιηθεί για την εφαρμογή χου νέου προγράμμαχος, λαμβανομένων υπόψη, ενδεχομένως, χων αποχελεσμάχων καχά χο σχάδιο της απόφασης που αφορούν χο εν λόγω πρόγραμμα. 7. ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ 7. 1. Ολοκληρωμένες ενέργειες στο πλαίσιο συμφωνιών πολυετούς δομημένης πολιτιστικής συνεργασίας • συμπαραγωγή έργων • πολιχισχικές εκδηλώσεις (περιοδείες, φεσχιβάλ κλπ. ) • ενέργειες που συνδέουν διάφορους πολιχισχικούς χομείς • χελειοποίηση και κινηχικόχηχα χων επαγγελμαχιών χου πολιχισχικού χομέα • γνώση χου πολιχισμού και χης ισχορίας χων λαών Οι συμφωνίες αυχές θα έχουν χα ακόλουθα χαρακτηρισχικά : • συμμεχοχή χουλάχισχον 7 κραχών • χριεχή χουλάχισχον διάρκεια • μέσο κόσχος ανά μονάδα ύψους 275. 000 ECU ετησίως για χη χρημαχοδόχηση χων ενεργειών Το κόσχος αυχό βασίζεται στην εμπειρία από χη χρημαχοδόχηση παρόμοιων συμφωνιών/δικτύων στα υφιστάμενα προγράμματα (τυπικά 200. 000 στο Raphael) και στη φροντίδα επέκτασης του αριθμού συμμετεχόντων (τυπικά 7 αντί για 5 επί του παρόντος). • μέσο κόσχος ανά μονάδα ύψους 55. 000 ECU ετήσια για χη λειχουργία χης δομής και για χο κόσχος δικτύωσης (20% χων 275. 000 ECU) • δηλαδή μέσο συνολικό κόσχος ύψους 1. 000. 000 ECU για χη χρημαχοδόχηση συμφωνίας συνεργασίας χριών εχών • επιλογή βάσει πρόσκλησης υποβολής προχάσεων Προβλέπεχαι η υλοποίηση 60 συμφωνκόν συνεργασίας καχά χην περίοδο χου προγράμμαχος (βάσει των 6 βασικών χεχνών που καλύπχουν 44 20 περίπου μορφές πολιχισχικής έκφρασης και η υλοποίηση 3 συμφωνιών πολιτιστικής συνεργασίας καχά μέσο όρο). 7. 2. Σημαντικές ενέργειες ευρωπαϊκής ή/και διεθνούς εμβέλειας • Ευρωπαϊκή Πολιτιστική Πρωχεύουσα • Φεσχιβάλ στη χώρα που ασκεί την Προεδρία της Ένωσης • Ευρωπαϊκές ημερίδες σχο πλαίσιο πολιχισχικών εκδηλώσεων διεθνούς χαρακτήρα • αξιοποίηση ενός γεγονόχος, ενός μνημείου, ενός πολιχισχικού χώρου ευρωπαϊκής σημασίας • αναγνο')ριση σημαντικών καλλιτεχνών • χηλεοπχική μεχάδοση πολιχισχικών γεγονόχων Αυχές οι σημανχικές ενέργειες θα έχουν χα ακόλουθα χαρακτηριστικά : • συμβολική αξία • δυναχόχηχα πολυεχών ενεργειών (1, 2 ή 3 εχών) • μέσο κόσχος ύψους 500. 000 ECU εχήσια, ιδιαίχερα : - Ευρωπαϊκή Πολιτιστική Πρωτεύουσα : 1 εκατ. ECU (επιδότηση στην Πολιτιστική Πρωτεύουσα, προπαρασκευα-σχική ενέργεια, διαχείριση χης ενέργειας)βάσει χης υπάρχουσας πείρας - Φεσχιβάλ χης Προεδρίας : προβ^ιπόμενο κόσχος για χα μεγίϊλα ευρωπαϊκά φεσχιβάλ ύψους 1. 500. 000 ECU, είτε 750. 000 ECU (50%) - Ευρωπαϊκές ημερίδες χων φεσχιβάλ περίπου 1/3 χου προβλεπόμενου κόστους ενός φεσχιβάλ, δηλαδή 500. 000 ECU - Συμβολικές ενέργειες : από 300. 000 έως 400. 000 ECU εχήσια βάσει χης υπάρχουσας πείρας (Ακρόπολη, Chiado, Λγιον Όρος, διαδρομή χου Saint Jacques de Compostelle κλπ. ) - Σημαντικοί καλλιτέχνες : 200. 000 ECU για τη διοργάνωση ευρωπαίων βραβείου καλλιτεχνών, βάσει του προβλεπόμενου κόστους ενός βραβείου των μεγάλων επιβράβευση προς - Τη&οπτική συμπαραγωγή : 250. 000 ECU ανά θέμα, βάσει χης εμπειρίας συμπαραγωγών για ενημέρωση • επιλογή βάσει φακέλου 45 Το πρόγραμμα-πλαίσιο προβλέπεχαι όχι θα χρημαχοδοχεί είκοσι περίπου σημανχικές ενέργειες ετήσια. 7. 3. Ειδικές και καινοτόμες ενέργειες στην Κοινόητα ή/και στις τρίτες χώρες • δημιουργίες και εκδηλώσεις σε νέες μορφές πολιτιστικής έκφρασης • πρόσβαση και συμμεχοχή χων πολιχών σχον πολιχισμό, ιδίως εκείνων που βρίσκονχαι σε δυσχερή θέση, και χων νέων • δημιουργία πολυμέσων • ανχαλλαγές και συνεργασία μεχαξύ πολιχισχικών και κοινωνικο-πολιχισχικών φορέων που εργάζονχαι σχον χομέα της κοινωνικής ένχαξης Οι ενέργειες αυχές θα έχουν χα ακόλουθα χαρακτηριστικά : • συμμεχοχή χουλάχισχον 4 κραχών • διάρκεια 1 έως 2 εχών • μέσο κόσχος ύψους 80. 000 ECU Σχα τρέχοντα προγράμματα το μέσο κόστος ανέρχεται σε 45. 000 ECU ανά ενέργεια. Το μέσο προτεινόμενο κόστος λαμβάνει υπόψη μικρότερο κατακερματισμό και μεγαλύτερη συνεργασία (συμμετοχή περισσότερων κρατών). • επιλογή βάσει πρόσκλησης υποβολής προχάσεων Προβλέπεχαι η χρημαχοδόχηση 630 ενεργειών αυχού χου είδους καχά την περίοδο που καλύπχει χο πρόγραμμα, δηλαδή 125 ενέργειες ετήσια. Οι ενέργειες θα αφορούν την ανάδειξη νέων μορφών χέχνης (50), χον πολιχισμό σχα λιγόχερο ευνοημένα περιβάλλονχα (50) και τη σύνδεση χου πολιχισμού με άλλες πολιχικές (25). 46 ΛΕΠΤΟΜΕΡΗΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΚΟΣΤΟΥΣ 2000 2001 2002 2003 2004 LYNO AO IEEKAT ECU 1. XtofupoviEt; (TDvepyaoiaq • apiOuoq aveiXrjuuevaw evepy. /exoq • apiOuoc; xpexovodbv evepyeicbv • 7u<TTcb<T£i<; (lsKar. ECU/EV£pyeia) 2. LiifiavriKEc; zxepyeieq - noXixiCTTiKe*; np(OT8vov<re<; - OEcripdk npoedpiac, (2/ETO^) - EvpconaiKEc; HiiepidEq (5/Exoq) - LujiPoAiKeq evepyeieq • apiOuoq aveiliifificvcov cvepy. /exoq • apiOnoq xpexovo(bv evepyeubv • nwrrcooEK; (lEKax. ECU/Evspy. ) 12 12 12 2,5 1,5 2 2 2 2 12 24 12 1 1,5 2 2 4 2 12 36 12 1 1,5 2 3 7 3 12 36 12 1 1,5 2 3 8 3 12 36 12 1 1,5 2 3 9 3 - ETtippdpEtxri) jieyataov KaXXirexvcov 0,4 0,4 0,4 0,4 0,4 (2/ETO<;) -TV 1 2 2 2 2 60 60 6,5 7,5 10 13 13 2 9 IYNOAO 9,4 8,9 9,9 9,9 9,9 48 3. Ei6iK£<; £VEpy£iE<; • api0(xo<; aveiXr|uuEva>v evepy. /exoq • Tri<5T0)O8iq (0,08 EKax. ECU/EVEPYEUI) 120 9,6 4. Aw%cipwT\ • FTBO) • \izktxzq, 5I)^OOIE6OEK;, EUTTEipoyvconovcov • a^ioX6yi)<rii trvoKeycK; 0,5 0,8 125 10 1 0,8 LYNOAO 13 1,8 125 10 1 0,8 0,2 2 130 10,4 130 10,4 630 50,4 1 0,8 1,8 1 0,4 0,3 1,7 4,5 3,6 0,5 8,6 EYNOAO 323 32,7 33,9 34,1 34 167 Τα έξοδα διαχείρισης καλύπχουν γραφείο χεχνικής υποστήριξης, τις μελέτες, τις δημοσιεύσεις, χις συσκέψεις εμπειρογνωμόνων και την αξιολόγηση. Η Επιχροπή μπορεί να προσφεύγει σε νομικές πραγμαχογνωμοσύνες, στηριζόμενη σε μόνιμο δίκτυο ειδικών χων νομικών πχυχών χου πολιχισμού. (1) Γραφεία τεχνικής βοήθειας : το ποσόν αυτό προβλέπεται στο μέρος Β του προϋπολογισμού για την αξιολόγηση και την παρακολούθηση των φακέλων. Τα έξοδα λειτουργίας αποτελούν, εξάλλου, το αντικείμενο χρηματοδότησης ύψους 0,3 ECU/έτος στο μέρος Α του προϋπολογισμού (βλ. σημείο 10. 2). 47 7. 4. Συνολικό κόστος Βάσει χου λεπχομερούς υπολογισμού που παραχίθεχαι σε παράρχημα, χο συνολικό κόσχος είναι χο ακόλουθο : 2000 2001 2002 2003 2004 Lvvo Xo % Luu(pcovie<; cvvepyaaiaq Er|(xavxiKe<; evepyeie<; EI8IKE<; Evepyeie^ Aiaxeipioxi 7rpoYpaj4iaxo<; xoi) 12 12 9,4 9,6 1,3 8,9 10 1,8 12 9,9 10 2 12 12 60 35,9 9,9 10,4 1,8 9,9 10,4 1,7 48 50,4 8,6 28,7 30,3 5,1 EYNOAO 323 32,7 33,9 34,1 34 167 100 8. ΠΑΡΑΚΟΛΟΎΘΗΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΌΓΗΣΗ 8. 1. Δείκτες Τα βασικά σχοιχεία ανάλυσης που καθισχούν δυναχή χη μέχρηση χων αποχελεσμάχων χου προγράμμαχος, σε σχέση με χους σχόχους χου, είναι ανχίσχοιχα : - για χις ολοκληρωμένες ενέργειες : • αριθμός συμφωνιών συνεργασίας (μονο-χομεακές και πολυ- ' χομεακές) και χρημαχοδοχούμενων δικτύων • αριθμός φορών που συμμεχέχουν σε αυχές χις συμφωνίες και δίκτυα- • μέρος αυχών xcov χελευχαίων σχο σύνολο χων φορέων κάθε ειδικού χομέα· • διάρκεια ζωής χων δημιουργηθένχων ή υποσχηριζόμενων δικτύων • αριθμός ενεργειών σε πανεπισχημιακό επίπεδο· - για χις σημανχικές ενέργειες : • αριθμός και ποιόχηχα χων πολιχισχικών σχεδίων και γεγονόχων που χρημαχοδοχούνχαι από χο πρόγραμμα· • αριθμός χων φορέων που συμμεχέχουν σχα σχέδια αυτά· • ανάλυση χων γενικών (όσον αφορά χο ευρύ κοινό) και χων επαγγελμαχικών επιπχώσεων σχα μέσα μαζικής ενημέρακτης (περιοδικά ειδικής ή ποικίλης ύλης) xcov σημαντικών ενεργειών 48 - για χις ειδικές ενέργειες : • αριθμός χων νέων μορφών πολιχισχικής έκφρασης· • αριθμός χων αναπχυχθένχων σχεδίων • συμμεχοχή χων λιγόχερο ευνοημένων ομάδων χου πληθυσμού και χων νέων σχα σχέδια αυχά· Εξάλλου, για χο σύνολο χων ενεργειών : • συμμεχοχή χου κοινού· • προσχιθέμενη αξία πολιχισχικού και κοινωνικο-οικονομικού χαρακτήρα που προκύπχει από χην επιχειρησιακή συνεργεία και ιδιαίχερη χις εχαιρικές σχέσεις που δημιουργήθηκαν, με προσοχή για χη δημιουργία θέσεων απασχόλησης σχον χομέα χων χεχνών και χου πολιχισμού· • ενέργειες/συμφωνίες/δίκχυα που συνδέουν υποψήφιες προς ένχαξη χώρες. 8. 2. Κριτήρια επιλογής • ευρωπαϊκή προσχιθέμενη αξία (πρβλ. σημείο 8)· • αριθμός κραχών μελών που συμμεχέχουν σχα σχέδια μέσω χων φορέων (σχην περίπχωση χης ενέργειας 1 για παράδειγμα, ο ελάχισχος αριθμός κραχών μελών θα ήχαν 7)· • αριθμός χων χομέων χους οποίους αφορούν χα διακλαδικά σχέδια (χουλάχισχον χρεις)· • αριθμός περιπχώσεων δημιουργίας/κληρονομιάς/λοιπών τις οποίες αφορούν χα σχέδια· • θέσπιση ελάχισχων ορίων όσον αφορά χην έκχαση χου κοινού· • ελάχιστη διάρκεια ύπαρξης χων συμφωνιών/δικτύων (χουλάχισχον χρία έχη)· • θέσπιση ελάχισχων ορίων για χους προϋπολογισμούς το>ν σχεδύον • οικονομικός αντίκτυπος των σχεδίων (για παράδειγμα, όσον αφορά τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης). 8. 3. Παρακολούθηση Η παρακολούθηση της ενέργειας θα πραγμαχοποιείχαι βάσει μόνιμων μέσων που θα έχουν ως αντικείμενο ιδίως, τη μέχρηση χων δεικχών καθώς και τον υπολογισμό χων κριτηρίων επιλογής. 49 Αυχοί θα υπολογίζονχαι ποσοχικά και θα λαμβάνονχαι υπόψη, ιδίως καχά: • χη συγκριχική ανάλυση χων πλεονεκχημάχων και της αξίας χων υποβληθέντων σχεδίων : • την πλήρη έκθεση δραστηριόχηχας που θα παρουσιάζει χον χεχνικό και οικονομικό απολογισμό χων εργασιών • χης αξιολόγησης. Από χη φύση χους, η μέχρηση χων δεικχών αυχών δεν θα πρέπει να παρουσιάζει πρόβλημα. Για χην εφαρμογή χου προγράμμαχος, η Επιτροπή συνεπικουρείται από συμβουλευχική επιχροπή που αποχελείχαι από εκπροσώπους χων κραχών μελών. 8. 4. Αξιολόγηση Προβλέπεχαι για χο 2002 (ενδιάμεση αξιολόγηση) καθώς και σχο χέλος χου προγράμμαχος, χο 2004. 8. 5. Μηχανισμοί εσωτερικού συντονισμού Οι εσωχερικές ρυθμίσεις συντονισμού με χις οποίες θα εξασφαλίζεχαι όχι λαμβάνονχαι υπόψη οι πολιχισχικές πτυχές στη δράση της Κοινότηχας καθορίζονχαι στη σχεχική Ανακοίνωση χης Επιτροπής του Οκχωβρίου 1997. Η ΓΑ Χ εξασφαλίζει χον συντονισμό. Πριν από χην επιλογή νέων σχεδίων, θα προηγείχαι διαβούλευση με χις αρμόδιες υπηρεσίες. 9. ΜΕΤΡΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΤΗΣ ΑΠΑΤΗΣ Όλες οι νομικές υποχρεώσεις (συμβάσεις, συνθήκες κλπ. ) θα προβλέπουν χη δυναχότηχα ελέγχου πραγμαχοποιούμενου από χις υπηρεσίες χης Επιχροπής και χου Ελεγκτικού Συνεδρίου. Για όλες χις πληρωμές θα απαιχείχαι η προσκόμιση χων καχάλληλων δικαιολογητικών, λογιστικών και δημοσιονομικών καχασχάσεων, ανάλογα με τη φύση χης δαπάνης. Προβλέπονχαι χρία επίπεδα ελέγχου : βάσει φακέλων, βάσει εγγράφων και επί χόπου. Εσωχερικοί οικονομικοί έλεγχοι θα διεξάγονται όσον αφορά το έργο των Γραφείων Τεχνικής Βοήθειας. 50 10. ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΈΣ ΔΑΠΑΝΕΣ 10. 1. Επίπτωση στον αριθμό θέσεων απασχόλησης OEOECOV Ei8r| a7iaax6A,r|OT|<; npoaco7iiK6 nox) 0a Siopiaxsi yia xr| 8iax£ipior| xr|<; EVEpyEiaq a7i6 xiq 07Toi£<; - 8idpK£ia μόνιμες θέσεις έκχακτες θέσεις xpr|aiuo- UE 7ioir|OT| 7lp6o0£XCOV 7l6pCOV xprjaipo- xcov UE 7COir|CTT) ocpiaxduEvcov oxo 7iopcov xx|<; 7iAaiaio appoSiaq TA r) i)7rr|p£aia<; Moviuoi f) EKXaKXOl imdAAxiXoi Αλλοι πόροι Α Β ^ Σύνολο 6 2 10 18 2 1 0 3 ο 6 X X X X 10. 2. Συνολική δημοσιονομική επίπτωση στους ανθρώπινους πόρους riood Tponoq i)7ioA. oyiopoi) I Moviuoi imdMT|Aoi 9. 720. 000 18 x 108. 000 ECU x 5 sxr) 'EKxaKXOi x)naXkr\koi 1. 620. 000 3 x 108. 000 ECU x 5 EXT| A M OI Tiopoi (KOV5OA,IO xoi) 7ipot)7tOA. oyiauo\) A-7002) 1. 500. 000 ('] 3 x 100. 000 ECU x 5 cxr| ZovoXo 12. 840. 000 (} Χρημαχοδόχηση χων δαπανών λειτουργίας των γραφείων τεχνικής βοήθειας : 0,3 εκατ. ECU/έτος από τη θέση Α-7002, για αποζημίωση χων υφισταμένων συμβούλων. Με χρησιμοποίηση των υφιστάμενων πόρων που έχουν διαχεθεί για τη διαχείριση της ενέργειας (υπολογισμός που βασίζεται στους τίτλους Α-1, Α-2, Α-4, Α-5 και Α-7). 51 10. 3. Αοιπές διοικητικές δαπάνες KovooAio xoi) rioad Tp67io<; i)7ioA,oyiouoi3 7Tpoi)7ToXx)yiouoi) (apiO. Kai ovouaaia) A-7031 146. 250 15 £K7rp6aco7roi xcov Kpaxd)v UEAXOV x 650 ECU x 3 cruaK£i|/Ei<; / EXOC; X 5 EXT| SovoXo 146. 250 Οι πισχώσεις θα βρίσκονχαι σχο συνολικό ποσό της ΔΓ Χ. 52 ISSN 0254-1483 COM(98) 266 τελικό ΕΓΓΡΑΦΑ GR 16 01 09 Αριθ. καταλόγου : CB-CO-98-308-GR-C ISBN 92-78-36020-1 Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων χων Ευρωπαϊκών Κοινοχήτων L-2985 Λουξεμβούργο 'Π