title: Mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement, de Raad en het Comité van de regio's - Eerste kaderprogramma voor cultuur (2000-2004)

eurovoc_concepts:
EU programme
cultural cooperation
cultural policy
cultural relations
project of common interest

text: COMMISSE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN Brussel, 06. 05. 1998 COM( 1998) 266 def. 98/0169 (COD) Mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement, de Raad en het Comité van de Regiofs Eerste kaderprogramma voor cultuur (2000-2004) Voorstel voor een BESLUIT VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD tot instelling van één enkel programmerings- en financieringsinstrument voor culturelee samenwerking (Programma "Culture 2000") (bij de Commissie ingediend) Eerste kaderprogramma voor cultuur (2000-2004) Inhoudsopgave Mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement, de Raad en het Comité van de Regio 's Inleiding Een nieuwe aanpak ten behoeve van de cultuur De uitgangspunten van het kaderprogramma culturele taken en bevoegdheden van de Gemeenschap beoordeling van het optreden van de Gemeenschap op cultureel gebied een uitgebreide consultatieprocedure Doelstellingen en middelen van de nieuwe aanpak VOORSTEL VOOR EEN BESLUIT VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD TOT EN FINANCIERINGSINSTRUMENT VOOR CULTURELE SAMENWERKING PROGRAMMERINGS- INSTELLING ENKEL ÉÉN VAN EXPLICIETE INTEGRATIE VAN DE CULTURELE ASPECTEN IN HET OPTREDEN EN HET BELEID VAN DE GEMEENSCHAP. BELEIDSDOCUMENT VAN DE COMMISSIE Mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement, de Raad en het Comité van de Regio's Inleiding Het eerste Kaderprogramma voor cultuur vormt een goede gelegenheid voor de Europese Unie om over te gaan op een andere aanpak voor het communautaire optreden op cultureel gebied, waarmee kan worden ingespeeld op de moderne ontwikkelingen en de verlangens van de Europese burgers en van de culturele actoren. Deze nieuwe benadering stemt expliciet overeen met de verzoeken en de wensen van het Europees Parlement en de Raad, die in zijn besluit van 22 september 1997 betreffende de toekomst van het culturele optreden de Commissie heeft verzocht een voorstel te doen voor «een richtinggevende, alomvattende en transparante aanpak van het culturele optreden, met inbegrip o. a. van de totstandbrenging van één enkel programmerings- en financieringsinstrument». Dit voorstel voor een nieuwe aanpak komt op het moment dat de Europese Unie, met de invoering van de Economische en Monetaire Unie en met een nog niet eerder vertoonde omvangrijke uitbreiding in het vooruitzicht, een zeer belangrijke periode in haar geschiedenis is ingegaan. Dankzij de uitgebreide consultatieprocedure die de Commissie in gang heeft gezet ter voorbereiding van het kaderprogramma, konden de rol en de plaats van de cultuur worden vastgesteld binnen de grote nieuwe uitdagingen waarvoor de Europese Unie zich geplaatst ziet. Er bleek tussen de lidstaten, de parlementariërs, de Commissie, de internationale organisaties (Raad van Europa, Unesco) en de culturele organisaties grote overeenstemming te bestaan over het feit dat cultuur zich niet langer beperkt tot wat men gewoonlijk "de haute culture" noemde (beeldende kunsten, muziek, dans, toneel, literatuur). Het begrip cultuur omvat tegenwoordig ook de volkscultuur, de industriële massacultuur, de cultuur in het leven van alledag. Deze verbreding van het begrip is een gevolg van het feit dat cultuur niet meer wordt beschouwd als een ondergeschikte activiteit, maar als een stuwende kracht in de maatschappij, een factor die bevorderend is voor creativiteit, levenskracht, dialoog en cohesie. Daarom is er een nauw verband tussen de cultuur en de wijze waarop moet worden ingegaan op de belangrijke uitdagingen van deze tijd: • • de versnelling van de opbouw van Europa met het besluit tot de invoering van de Euro en het besluit van de Europese Raad in Luxemburg om een begin te maken met het uitbreidingsproces waardoor in de toekomst 26 landen deel zullen uitmaken van de Unie. Tegen deze achtergrond dient het optreden op cultureel gebied een bijdrage te leveren om een Europees burgerschap tot uitdrukking te brengen dat gebaseerd is op kennis en wederzijds begrip van de Europese culturen en inzicht in wat deze culturen gemeenschappelijk hebben. de mondialisering, die ten aanzien van de toekomst van de afzonderlijke culturen belangrijke vragen opwerpt. Is de mondialisering een bron van wederzijdse verrijking of juist van homogenisering, nemen de culturele expressiemogelijkheden af of verbreden ze zich juist? Vanwege haar bevoegdheden heeft de Unie een zekere verantwoordelijkheid tegenover haar burgers en de Europese culturen, met name • • • binnen de internationale kaders waar het spanningsveld tussen de mondialisering en de eerbiediging van de culturele verscheidenheid zich doet gelden. De Europese Unie behoedt de identiteit en de culturele rechten van elke gemeenschap en doet de burgers inzien dat zij hun culturele identiteit niet verzwakt maar juist een garantie vormt voor het voortbestaan en de bloei van deze culturen. de informatiemaatschappij. De nieuwe informatie- en communicatietechnologieën brengen een nieuwe werkelijkheid en nieuwe culturele ruimten met zich mee (cybercultuur) en bieden ongekende mogelijkheden om kennis te verkrijgen van eikaars culturen en voor een culturele dialoog, de verbreiding van ideeën en informatie over scheppingen op cultureel gebied. Hier dient te worden benadrukt dat culturele goederen of diensten een intrinsieke waarde hebben en dat de technologie culturele doelstellingen als de verbreiding van de cultuur en de bevordering van de culturele en linguïstische verscheidenheid helpt te verwezenlijken. de werkgelegenheid. De buitengewone Europese Raad over werkgelegenheid in Luxemburg (nov. 1997) heeft gewezen op het belang van «systematischer en wilskrachtiger dan in het verleden ten dienste van de werkgelegenheid gebruik maken van het communautaire beleid op alle terreinen». De documenten van de diensten van de Commissie over «cultuur, culturele industrieën en werkgelegenheid» bevestigen dat uit culturele activiteiten nog een aanzienlijke hoeveelheid arbeidsplaatsen kan voortvloeien, waarvan zeker gebruik dient te worden gemaakt. sociale samenhang. Vanwege de werkloosheid en de moeilijke levensomstandigheden worden maatschappelijke banden losser en wordt de sociale uitsluiting steeds ernstiger, met name in de directe omgeving van steden. Sociale uitsluiting betekent ook culturele uitsluiting. In veel situaties bevorderen culturele activiteiten de integratie en zij zorgen ervoor dat diegenen die in de marge van de samenleving zijn beland, met name jongeren, weer vaste grond onder de voet krijgen en maatschappelijk vaardig worden. Bovendien worden veel Europese steden vanwege de omvangrijke migratiestromen geconfronteerd met problemen die verband houden met de multiculturele samenleving. Bieden onze maatschappijen de voorwaarden die nodig zijn om een doeltreffend, op tolerantie gebaseerd integratieproces op gang te brengen of tonen zij ons het beeld van een samenleving waar verschillende culturen zonder werkelijk verband naast elkaar bestaan? Het is de taak van de Europese Unie om te zorgen voor integratie die gebaseerd is op fundamentele waarden (rechten van de mens, vrijheid, solidariteit, tolerantie). ƒ Een nieuwe aanpak ten behoeve van de cultuur Na de ondertekening van het Verdrag betreffende de Europese Unie, heeft de Gemeenschap een eerste serie initiatieven ontplooid waardoor het met name mogelijk was om: • te onderstrepen dat het Europese plan meer inhoudt dan een aantal projecten op economisch en financieel gebied, dat het betrekking heeft op het gehele Europese maatschappijmodel en dat de Europese burger hierbij meer betrokken dient te worden, • • • een begin te maken met de integratie van de culturele dimensie in haar besluiten die van invloed zijn op de cultuur en in het bijzonder ervoor te zorgen dat scheppend werk en de culturele en taalkundige verscheidenheid van Europa binnen de buitengrenzen van de Unie worden geëerbiedigd. de eerste drie programma's ter stimulering van culturele samenwerking op het gebied van de scheppende kunsten (Caleidoscoop), de literatuur (Ariane) en het cultureel erfgoed (Raphaël) uit te voeren, de aandacht te vestigen op de relatie tussen «cultuur, culturele industrieën en werkgelegenheid», op basis van de documenten van de Commissie die aantonen hoe belangrijk culturele activiteiten zijn in de maatschappij en hoe hieruit veel werkgelegenheid kan voortvloeien. Vanwege het belang van de cultuur voor de toekomstige ontwikkeling van de Europese Unie en om te kunnen inspelen op de belangrijke uitdagingen van deze tijd moet de Gemeenschap haar optreden op cultureel gebied vernieuwen en versterken. Deze vernieuwing moet tot stand komen overeenkomstig Agenda 2000, die in juli 1997 door de Commissie is goedgekeurd en die tegenover deze uitdagingen het ontwikkelen en reorganiseren van het interne beleid van de Gemeenschap op de eerste plaats stelt. Agenda 2000 onderstreept eveneens de rol van de cultuur bij het welslagen van het proces van uitbreiding met de landen van Midden-Europa: «deelname van de toetredende staten aan de culturele en onderwijs- en opleidingsactiviteiten van de Gemeenschap zullen helpen nauwere banden met deze landen te smeden en zullen voor alle betrokken een verrijking betekenen». Met betrekking tot de in het kader van de uitbreiding te leveren financiële inspanning wordt in Agenda 2000 verduidelijkt: «De weerslag van de uitbreiding zal sterk verschillen naar gelang van het betrokken programma. Een verhoging in verhouding tot het BNP van de nieuwe lidstaten vormt een geldig referentiepunt voor tal van programma's, maar op sommige gebieden zullen de behoeften groter zijn. Dit is het geval voor de maatregelen waarbij de bevolking of de taal (onderwijs, opleiding, cultuur) relevantere criteria zijn dan het BNP». Q In vergelijking met de eerste fase van de culturele actie die sinds 1994 wordt uitgevoerd, en rekening houdend met de door de Commissie, het Parlement en de Raad tot uitdrukking gebrachte doelstellingen en prioriteiten, beoogt de nieuwe aanpak van overeenkomstig artikel 128 van het EG-Verdrag opgezette kaderprogramma voor cultuur 2000-2006 een transparant allesomvattend beeld te bieden van het optreden van de Gemeenschap op het gebied van de cultuur. Er vinden op dit moment veel verschillende acties plaats, maar deze zijn vaak nogal verbrokkeld, hetgeen geen goed doet aan het beeld dat de burgers hebben van de Gemeenschap. Zij zijn niet op de hoogte van de inspanningen die zijn ondernomen voor het behoud en de uitstraling van hun culturen en de mate waarin bij de opbouw van Europa rekening wordt gehouden met de culturele dimensie. De nieuwe aanpak voor de cultuur gaat uit van dit alomvattende en transparante beeld en wordt ontwikkeld rond twee hoofdlijnen die een wezenlijk onderdeel vormen van het kaderprogramma: 1. 2. De rationalisering en het op elkaar afstemmen van de communautaire acties ten behoeve van de culturele samenwerking binnen één enkel programmerings- en financieringsinstrument als vervolg op de programma's Ariane en Caleidoscoop en ter afsluiting van het Raphaël-programma. De expliciete integratie van de cultuur in het optreden en het beleid van de Gemeenschap. Een uiteenzetting omtrent deze expliciete integratie is te vinden in een beleidsdocument van de Commissie. II De uitgangspunten van het kaderprogramma Bij de opstelling van het kaderprogramma voor cultuur op basis van de juridische grondslagen voor het optreden op cultureel gebied is niet alleen uitgegaan van de resultaten van een uitgebreide consultatieprocedure waarbij culturele instellingen en milieus om advies werd gevraagd, maar ook van de uitkomsten van de evaluatie van de lopende culturele programma's (Raphaël, Ariane, Caleidoscoop). 1. De bevoegdheden van de Gemeenschap op het gebied van de cultuur De preambule van het Verdrag betreffende de Europese Unie geeft uitdrukking aan de wens van de lidstaten om een «nieuwe etappe te markeren in het proces van Europese integratie», «de solidariteit tussen de volkeren te verdiepen met inachtneming van hun geschiedenis, cultuur en tradities» en «een gemeenschappelijk burgerschap in te voeren voor de onderdanen landen». Het «beginsel» van een specifieke culturele bevoegdheid wordt van hun geformuleerd in artikel 3, punt p), van het EG-Verdrag: het optreden van de Gemeenschap omvat «een bijdrage aan de ontplooiing van de culturen van de lidstaten». Artikel 128 van het EG-Verdrag verleent de Gemeenschap een bijzondere juridische basis voor haar optreden op cultureel gebied. a) de terreinen van het cultureel optreden Het optreden van de Gemeenschap op cultureel gebied komt niet in de plaats van de actie van de lidstaten. De Europese Gemeenschap dient de culturele diversiteit absoluut te eerbiedigen, vandaar dat zij alleen optreedt binnen de Europese dimensie van de culturen in Europa, dat wil zeggen de waarden en de aspecten die de nationale en regionale culturen gemeenschappelijk hebben. Dit wordt tot twee keer toe in artikel 128 benadrukt: in lid 1, dat bepaalt dat het optreden van de Gemeenschap «de nadruk legt op het gemeenschappelijk cultureel erfgoed», en in lid 2, waar gesproken wordt over het «cultureel erfgoed van Europees belang». De steunverlening door de Gemeenschap is gericht op samenwerking. De culturele gebieden worden opgesomd in artikel 128, lid 2 (wederzijdse kennis, erfgoed, culturele uitwisseling, scheppend werk op artistiek en literair gebied). b) de externe component van de culturele actie De doelen die de Gemeenschap nastreeft bij haar optreden op cultureel gebied of het optreden dat van invloed is op de cultuur, zijn - op extern gebied - de volgende: de eerbiediging van de culturele eigenheid en verscheidenheid garanderen, de dialoog en de samenwerking met de andere culturen in de wereld bevorderen, bijdragen tot de uitstraling naar buiten toe van de tot de culturele ontwikkeling van de landen met een Europese culturen, bijdragen ontwikkelingsachterstand. Op dit gebied zijn de lidstaten, de derde landen en de internationale organisaties de partners van de Gemeenschap. Er kan onderscheid worden gemaakt tussen: • Q • internationale handelsovereenkomsten die van invloed kunnen zijn op de cultuur, culturele akkoorden op basis van artikel 128, lid 3, van het EG-Verdrag, samenwerkingsovereenkomsten die een cultureel aspect in zich dragen. c) de middelen voor het cultureel optreden Het cultureel optreden van de Gemeenschap is ontwikkeld op basis van artikel 128, lid 5, waarin wordt voorzien in acties ter stimulering van de in artikel 128 genoemde doelstellingen, waarbij iedere harmonisatiemaatregel wordt uitgesloten. Daarnaast voorziet artikel 128 in de mogelijkheid voor de Raad om aanbevelingen aan te nemen. Hoewel deze aanbevelingen geen dwingende werking hebben, hebben ze wel enige juridische werking en vormen ze nuttige instrumenten om richting te geven aan de nationale wetgeving op cultureel gebied. Verder bepaalt artikel 128, lid 4, dal «de Gemeenschap rekening houdt met de culturele aspecten uit hoofde van andere bepalingen van dit Verdrag». Dit is een zeer belangrijke bepaling waarmee uitdrukking wordt gegeven aan de wil van de staten die het Verdrag hebben ondertekend, de cultuur als één van de grote doelstellingen van de Unie te zien. Deze bepaling geeft namelijk uitdrukking aan de verplichting die de Europese Gemeenschap heeft om bij haar totale optreden rekening te houden met doelstellingen van culturele aard. Artikel 128, lid 4, zet dus kracht bij aan de voor de Europese instellingen geldende eis om de verschillende doelstellingen van het Verdrag met elkaar in overeenstemming te brengen wanneer zij een maatregel of een wetgevend besluit vaststellen. De Gemeenschap dient deze verplichting na te komen bij de uitoefening van haar bevoegdheden zowel op het gebied van het Gemeenschapsrecht (recht van vestiging, vrije verkeer van personen en goederen, mededinging, gemeenschappelijk handelsbeleid) als op dat van de vaststelling en uitvoering van het steunbeleid. 2. De lessen die voortvloeien uit de evaluatie van het optreden van de Gemeenschap op cultureel gebied De opstelling van het kaderprogramma voor cultuur bracht de Commissie ertoe om twee evaluaties uit te voeren. De eerste evaluatie had betrekking op de uitvoering van de eerste generatie culturele programma's die door de Gemeenschap zijn uitgevoerd op basis van artikel 128: Caleidoscoop (Besluit nr. 719/96/EG van 29 maart 1996) betreffende artistieke en culturele activiteiten, Ariane (Besluit nr. 2085/97/EG van 6 oktober 1997) betreffende het boek en het lezen en Raphaël (Besluit nr. 2228/97/EG van 13 oktober 1997) betreffende het cultureel erfgoed. De voor deze programma's uitgetrokken budgetten zijn vastgesteld op respectievelijk 26,5 miljoen ecu voor Caleidoscoop (1996-1998), 7 miljoen ecu voor Ariane (1997-1998) en 30 miljoen ecu voor Raphaël (1997- 2000), met een herziening van deze bedragen halverwege de uitvoering. Deze programma's zijn opgezet rond drie gemeenschappelijke hoofdlijnen: de samenwerking tussen degenen die in de betrokken kunstsector werkzaam zijn, met name teneinde informatie, ervaringen en know-how uit te wisselen; de toegang tot en de deelname van het publiek aan kunst en cultuur; de nadruk op scheppend werk en het cultureel erfgoed. Als de vanaf 1994 opgezette experimentele acties worden meegeteld, zijn er bijna 9 000 projecten aan de Commissie voorgelegd in de periode 1994-97. De projecten die in deze zelfde periode communautaire financiering ontvingen vertegenwoordigen 15% van deze aanvragen, dat wil zeggen ongeveer 1 400 projecten (511 in het kader van Caleidoscoop, 488 in het kader van Ariane, 392 in het kader van Raphaël). a) Transnationale samenwerking Dankzij deze steun kon een actieve samenwerking tot stand komen waarbij in totaal meer dan 3 500 culturele actoren waren betrokken. In 1994 en 1995 waren er ongeveer drie partners per project, daarna nam dit aantal echter beduidend toe: in 1996 waren bij elk project gemiddeld vier partners betrokken en in 1997 zes. In de meeste gevallen was het dankzij deze programma's mogelijk om enerzijds de reeds bestaande nationale deze samenwerkingsverbanden naar andere lidstaten uit te breiden. samenwerkingsverbanden te versterken anderzijds en Wat bijvoorbeeld de musea betreft, bestond voor 18% van de gefinancierde projecten van te voren reeds een transnationale samenwerking; voor 49% van de projecten, waarbinnen in instantie alleen op nationaal niveau werd samengewerkt, verbreedde deze eerste samenwerking zich echter naar een transnationaal niveau en voor 33% van de projecten, waar reeds een transnationaal partnerschap bestond, breidde de samenwerking zich uit naar nieuwe partners van andere lidstaten. Over het geheel genomen heeft de communautaire steun dus in meer dan 80% van de gevallen een daadwerkelijke invloed gehad op de samenwerking tussen de museuminstellingen. b) Toegang en deelname van het publiek De toegang van het publiek tot de manifestaties en het cultureel erfgoed vormde een andere dimensie van deze programma's. Ten aanzien van Caleidoscoop constateerde 70% van de ondersteunde culturele actoren een toename van hun publiek. In het kader van het Raphaël- programma konden voorwaarden geschapen worden voor een betere toegankelijkheid, met name doordat voordien voor het publiek gesloten opmerkelijke plaatsen en collecties werden opengesteld, door het plaatsen van bordjes bij opmerkelijke plaatsen en via catalogi, Internet pages, cd-roms en dergelijke; gezien de uitvoeringsduur van de uit hoofde van dit programma gefinancierde projecten (driejaar) kan evenwel de volledige uitwerking van deze maatregelen op het publiek nog niet worden nagegaan. Het Arianc-programma bevorderde de toegang van literaire werken het publiek tot boeken en lezen door de vertaling van eigentijdse (218 vertaalde werken) en reclamecampagnes. 8 c) Het vestigen van de aandacht op scheppend werk op cultureel gebied en het cultureel erfgoed Over het geheel genomen hebben deze drie programma's de ontwikkeling en de valorisatie van manifestaties op het gebied van dans en theater (182 ), muziek en opera (125) en andere sectoren (204) mogelijk gemaakt, evenals een grotere verspreiding van literaire werken (218) en het behoud en de restauratie van opmerkelijke plaatsen/gebouwen (200) die tot het cultureel erfgoed van Europees belang. In bepaalde gevallen hadden deze projecten zonder de communautaire steun - die samenwerking en uitwisseling van ervaringen mogelijk maakte - niet tot zo'n goed einde kunnen worden gebracht. De tekortkomingen van de eerste fase van de culturele actie. De op cultureel gebied gevoerde acties hebben, met name via de programma's Caleidoscoop, Ariane en Raphaël tijdens de periode 1994-1998, ontegenzeglijk een gunstige invloed gehad op de versterking en de uitbreiding van de transnationale partnerschappen (die daadwerkelijk beantwoorden aan de verwachtingen van de betrokkenen), op de toegang van het publiek tot de cultuur en de valorisatie van de culturele activiteiten in Europa. Toch heeft deze invloed, wat de culturele samenwerking betreft, onvoldoende structurerende werking, aangezien de aangegane partnerschappen niet steeds van langere duur zijn en geen netwerken doen ontstaan. Verder had de wens van de wetgever om een zeer breed scala aan activiteiten te bestrijken tot gevolg dat de financiële middelen en de geplande acties nogal verbrokkeld werden waardoor het communautaire optreden minder zichtbaar was, hoewel de afgelopen jaren is gestreefd naar gerichtere actie om eventuele versnippering tegen te gaan. De dekking van de financiële behoeften van de geselecteerde projecten steeg hierdoor van 15% in 1995 tot bijna 30% in 1997, hetgeen echter nog steeds onvoldoende is. Gemiddeld bedroeg de communautaire steun per project in de periode 1994-1998 in het kader van Caleidoscoop 38 000 ecu, in het kader van Ariane 8 500 ecu en in het kader van Raphaël 72 000 ecu. Dit zijn nog zeer geringe steunbedragen als men kijkt naar het aantal landen (15) dat bij deze programma's betrokken is. Door de aard van de programma's en het feit dat ze zo op zichzelf staan, waardoor geen synergie kan ontstaan tussen de verschillende cultuurgebieden, door de bescheiden schaal waarop de acties zijn georganiseerd en die een belemmering vormde voor het ontstaan van duurzame samenwerkingsverbanden, bleek het totale effect van het optreden van de Gemeenschap geringer dan verwacht. Deze evaluatie werd door de consultatieprocedure bevestigd. De tweede evaluatie betrof de manier waarop de verschillende communautaire maatregelen en beleidslijnen rekening hebben gehouden en nog steeds rekening houden met culturele aspecten en hoe deze maatregelen de culturele doelstellingen in overeenstemming hebben gebracht met de eigen doelstellingen waarvoor ze geformuleerd waren. Hiertoe is een « Eerste verslag over de inachtneming van de culturele aspecten bij het optreden van de Gemeenschap» Com(96) 160 def. opgesteld en overgelegd aan het Parlement, de Raad en het Comité van de Regio's. Aan het eind van dit verslag concludeerde de Commissie: «ook al worden er omvangrijke middelen besteed aan culturele activiteiten of activiteiten met een culturele dimensie, dan nog komen de uitgevoerde acties niet of zelden voort uit een welbepaald beleid dat in overeenstemming zou zijn met de taken die de Gemeenschap heeft ontvangen op cultuurgebied» en gaf zij aan dat zij de wil had ervoor te zorgen dat « bij de vaststelling en de tenuitvoerlegging van het intern beleid, de doelstellingen en de middelen van ieder instrument dat van invloed is op cultuurgebied, overeenstemmen met de doelstellingen en de middelen van het cultuurbeleid van de Gemeenschap». Na de interne maatregelen die hiertoe door de Commissie zijn goedgekeurd (besluit van 10 oktober 1997), vormt het kaderprogramma de gelegenheid om deze wil in de praktijk te brengen; een wil die eveneens door het Parlement, de Raad en het Comité van de Regio's is geuit. 3. De uitkomsten van een uitgebreide consultatieprocedure georganiseerd; Voor de voorbereiding van het kaderprogramma heeft de Commissie een uitgebreide uitgebreide consultatieronde consultatieprocedure omtrent culturele vraagstukken die ooit in de Europese Unie heeft plaatsgevonden. Onder voorzitterschap van Ierland (september 1996) en Nederland (april 1997) zijn seminars georganiseerd over de toekomst van het cultureel optreden waarbij kopstukken uit de wereld van de cultuur betrokken werden bij de gedachtenvorming van de Raad en de Commissie. ongetwijfeld de meest dit was Er werden vragenlijsten gezonden naar de lidstaten van de Unie, de bij de Europese Economische Ruimte aangesloten landen, Cyprus en de geassocieerde landen van Midden- en Oost-Europa en aan de Europese culturele organisaties die in groten getale hebben gereageerd. De grote finale van deze consultatieprocedure was de organisatie van een Cultureel Forum van de Europese Unie op 29 en 30 januari 1998 te Brussel waaraan werd deelgenomen door de Commissie, het Parlement, de lidstaten, de EER-landen en de geassocieerde landen evenals talrijke organisaties en prominenten uit de culturele wereld. Verder heeft het Parlement in dit perspectief een aantal «hearings» van de culturele organisaties georganiseerd waarbij ook de Commissie aanwezig was, Voorts zijn de recent gepubliceerde documenten van de Raad van Europa («hart voor de cultuur») en de Unesco («onze verscheidenheid op scheppend gebied», verslag van de heer Perez de Cuellar) geraadpleegd. Tijdens de consultatieronde bleek dat de betrokken partijen bepaalde standpunten en zorgen gemeenschappelijk hadden. Zeven belangrijke verklaringen kwamen voort uit dit proces: • de eerste verklaring betrof de inhoud van de huidige culturele programma's. De deelnemers benadrukten dat deze programma's te rigide waren en een zekere versnippering van de kredieten - die als onvoldoende werden beschouwd - tot gevolg hadden. De lange, ingewikkelde bureaucratische procedures zijn in tegenspraak met de financiering van kleine acties die geen langdurige uitwerking hebben. In de nieuwe generatie programma's moet gestreefd worden naar concentratie van de acties, naar structurerende effecten en een vereenvoudigde administratie door het bevorderen van de communicatie en het gemeenschappelijk werk van de betrokkenen binnen meer gestructureerde samenwerkingsacties. 10 • • • • • • de tweede verklaring betreft het belang van de cultuur voor de Europese integratie. In die zin is de cultuur van fundamenteel belang voor Europa. Het is niet voldoende dat de Gemeenschap zich bewust is van de culturen die Europa vertegenwoordigt, van een voor alle Europeanen gemeenschappelijke, open en veelzijdige culturele ruimte; de waarde hiervan zou juist extra benadrukt moeten worden om de Europese integratie te bevorderen. de derde verklaring houdt in dat de cultuur steeds meer een stuwende kracht voor de maatschappij blijkt te zijn, een bron van vitaliteit, dynamiek en sociale ontwikkeling. Tegen deze achtergrond dient in de eerste plaats aandacht te worden geschonken aan het scheppend werk, dat de essentiële dimensie van elke culturele activiteit vormt. de vierde verklaring heeft betrekking op het specifieke karakter van de cultuur. Culturele goederen en diensten zijn anders dan andere goederen en diensten. Ze kunnen de marktreguleringsmechanismen. Zij wettigen een regelgeving die de culturele diversiteit eerbiedigt en het scheppend werk bevordert. kam worden geschoren allemaal door over niet één de vijfde verklaring onderstreept juist het feit dat de cultuur een bevoorrecht terrein vormt voor de versterking van de sociale cohesie, vooral in kwetsbare gebieden of onder bevolkingsgroepen die lijden onder uitsluiting. Tot slot consolideren de cultuur, de uitwisseling en de culturele dialoog ook het gebied van de vrede die een van de belangrijkste doelstellingen van de opbouw van Europa is. de zesde verklaring legt de nadruk op het feit dat het belang van de cultuur binnen de Gemeenschap natuurlijk overduidelijk is, maar dat dit zeker ook geldt voor de betrekkingen van de Unie met partners van buiten de Unie. De cultuur vormt een zeer belangrijk aspect van het buitenlands beleid van de Unie. Bovendien is het noodzakelijk de band te onderhouden tussen Europa en de miljoenen Europese migranten die in derde landen wonen en werken. de zevende verklaring houdt in dat elke burger in Europa het recht moet hebben om toegang te verkrijgen tot de cultuur en zijn creativiteit tot uitdrukking te brengen. In dit kader is de erkenning van de culturele rechten een belangrijke doelstelling. III Doelstellingen en middelen van de nieuwe aanpak De nieuwe aanpak van de Gemeenschap op het gebied van de cultuur heeft een beperkt aantal algemene doelstellingen die overeenkomen met de door het Verdrag aan de Gemeenschap toevertrouwde taken op het gebied van de cultuur die met name in artikel 128 worden vermeld: de valorisatie van de gemeenschappelijke Europese culturele ruimte door het benadrukken van de gemeenschappelijke kenmerken van de Europeanen op cultureel gebied; het eerbiedigen en bevorderen van de culturele verscheidenheid; de creativiteit als bron van duurzame ontwikkeling binnen de culturele ruimte die alle Europeanen gemeen hebben; de bijdrage van de cultuur tot de sociale samenhang; de uitstraling van de Europese culturen in de derde landen en de dialoog met de andere culturen in de wereld. 11 Om deze doelstellingen te bereiken overlegt de Commissie: a • een voorstel voor een Besluit van hel Europees Parlement en van de Raad lol vaststelling van één enkel financierings- en programmeringsinstrument voor culturele samenwerking (2000-2004); een beleidsdocument voor de expliciete integratie van de culturele aspecten in het optreden en het beleid van de Gemeenschap. 1 Financieel instrument De vergroting van de doeltreffendheid van het optreden op het gebied van de culturele samenwerking, welk optreden nu wordt ondergebracht in één enkel programmerings- en financieringsinstrument dat wordt ingesteld voor de periode 2000-2004 en dat bedoeld is als vervolg op de drie huidige culturele programma's (Caleidoscoop, Ariane en Raphaël). Overeenkomstig Agenda 2000 zijn de nieuwe actiemiddelen voor culturele samenwerking zo ontworpen dat verbrokkeling over acties die op zichzelf geen duidelijke uitwerking kunnen hebben, vermeden wordt. De door de Gemeenschap toegekende steun moet zo tot gevolg hebben dat culturele projecten tot stand komen die een werkelijk communautaire dimensie hebben en die een werkelijk effect sorteren. Het programma heeft tot doel de samenwerking tussen degenen die scheppend werk verrichten, de culturele actoren en de culturele instellingen van de lidstaten te bevorderen met het oog op de volgende specifieke doelstellingen: u a • • • Q de wederzijdse kennis van de cultuur en de geschiedenis van de Europese volkeren waarbij de nadruk wordt gelegd op het gemeenschappelijk cultureel erfgoed en de culturele dialoog; het scheppend werk, de transnationale verbreiding van de cultuur en het vrije verkeer van kunstenaars en kunstwerken; de bevordering van de culturele verscheidenheid en de ontwikkeling van nieuwe culturele expressievormen; de bijdrage van de cultuur aan de sociaal-economische ontwikkeling; het vestigen van de aandacht op het cultureel erfgoed van Europees belang; de uitstraling van de Europese culturen in de derde landen en de dialoog met de andere culturen van de wereld. Ten behoeve van deze doelstellingen zal de Commissie regelmatig de nodige prioriteiten vaststellen. de worden volgende Ondersteund culturele samenwerkingsovereenkomsten die tussen culturele actoren van verschillende lidstaten worden gesloten, grote acties op Europese schaal of zelfs daarbuiten en vernieuwende acties binnen de Gemeenschap en/of derde landen. Al deze elementen maken deel uit van het voorstel voor een Besluit van het Parlement en van de Raad tot vaststelling van één enkel financierings- en programmeringsinstrument voor culturele samenwerking (2000-2004). acties: meerjarige soorten 12 2 Expliciete integratie van culturele aspecten in het optreden en het beleid van de Gemeenschap Aangezien artikel 128, lid 4, van het EG-Verdrag de Gemeenschap verplicht bij haar optreden rekening te houden met de culturele aspecten, acht de Commissie het nuttig een beleidskader vast te stellen dat dient ter versterking van de zichtbaarheid, de invloed en de samenhang van acties en middelen van de Gemeenschap die direct of indirect van invloed zijn op de cultuur voor de periode van het kaderprogramma (2000-2004). Deze aanpak speelt in op de zorgen die de andere Instellingen van de Gemeenschap en het Comité van de Regio's hebben geuit naar aanleiding van de mededeling van het «Eerste verslag over de inachtneming van de culturele aspecten bij het optreden van de Europese Gemeenschap» dat op 18 april 1996 door de Commissie werd goedgekeurd (Com (96)160 def. ). Deze integratie van culturele aspecten in het communautair beleid kan in de periode 2000-2004 worden bereikt via drie hoofdactielijnen die betrekking hebben op: een wetgevend kader dat gunstig is voor de cultuur. de culturele dimensie van het steunbeleid. de cultuur in de buitenlandse betrekkingen van de Gemeenschap. Al deze elementen worden uitgewerkt in het beleidsdocument van de Commissie. 13 Voorstel voor een BESLUIT VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD tot instelling van één enkel programmerings- en financieringsinstrument voor culturelee samenwerking (Programma "Culture 2000") (Voor de EER relevante tekst) HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE, Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, inzonderheid op artikel 128, lid 5, eerste streepje; Gezien het voorstel van de Commissie', Gezien het advies van het Comité van de Regio's2, Volgens de procedure van artikel 189 B van het Verdrag3, 1. 2. 3. Overwegende dat de cultuur een wezenlijk element van de Europese integratie is en bijdraagt tot de bevestiging en de levenskracht van het Europese maatschappij model en tot de uitstraling van de Gemeenschap in de wereld; Overwegende dat de cultuur ertoe neigt de grenzen van de gebieden die traditioneel als de hare worden erkend, te doorbreken om eveneens op sociaal en economisch terrein door te dringen; dat daarom de cultuur tegenover de nieuwe uitdagingen waarvoor de Gemeenschap zich gesteld ziet, zoals de mondialisering, de informatiemaatschappij, de sociale cohesie en ook de schepping van werkgelegenheid, een belangrijke rol heeft te vervullen; Overwegende dat vanwege het toenemend belang van de cultuur voor de Europese samenleving en vanwege de belangrijke uitdagingen waarmee de Gemeenschap thans, aan de vooravond van de 21e eeuw, wordt geconfronteerd, de doeltreffendheid en de samenhang van de communautaire actie op het vlak van de cultuur dient te worden vergroot door één enkel beleids- en programmeringskader voor de jaren 2000 tot en met 2004 voor te stellen, gelet op de noodzaak om op de onderscheiden betrokken communautaire beleidsterreinen meer met cultuur rekening te houden; dat de Raad in dit verband in zijn Besluit van 22 september 19974 de Commissie heeft verzocht voorstellen te doen voor de totstandbrenging van één enkel programmerings- en financieringsinstrument voor de tenuitvoerlegging van artikel 128; 1 2 3 4 PBC. PBC. PBC. PB C 305 van 7. 10. 1997, biz. 1. 14 4. 5. 6. 7. 8. 9. Overwegende dat het voor de volledige instemming en deelname van de burgers aan de opbouw van Europa noodzakelijk is om meer hun gemeenschappelijke culturele waarden en oorsprong te doen uitkomen die het kernelement vormen van hun identiteit en van hun behoren tot een op vrijheid, democratie, tolerantie en solidariteit berustende maatschappij; dat het noodzakelijk is tussen de economische en de culturele dimensie van de Gemeenschap een beter evenwicht te bewerkstelligen zodat deze dimensies elkaar aanvullen en versterken; Overwegende dat het Verdrag tot doel heeft tussen de volkeren van Europa een steeds hechter verbond tot stand te brengen en bij te dragen tot de ontplooiing van de culturen van de lidstaten onder eerbiediging van hun nationale en regionale verscheidenheid, maar tegelijkertijd ook de nadruk leggend op het gemeenschappelijk cultureel erfgoed; Overwegende dat de Gemeenschap bijgevolg gehouden is zich in te zetten voor de ontwikkeling van een open en veelzijdige culturele ruimte die de Europeanen gemeen inachtneming van het hebben waarbij zij zich dient subsidiariteitsbeginsel, op de samenwerking tussen culturele actoren en op de bevordering van een de opbloei van culturele activiteiten begunstigend wetgevend kader waarbinnen de culturele verscheidenheid wordt geëerbiedigd; te baseren op de Overwegende dat het om deze voor de Europeanen gemeenschappelijke culturele ruimte werkelijk te doen leven, van belang is het scheppend werk te bevorderen, het culturele erfgoed met een Europese dimensie tot zijn recht te laten komen, de wederzijdse kennis van de cultuur en van de geschiedenis van de volkeren van Europa aan te moedigen en culturele uitwisselingen te bevorderen ten einde de verbreiding van de kennis te verbeteren en voorts samenwerking en scheppend werk te stimuleren; Overwegende dat het in dit verband dienstig is het volgende te bevorderen: meer samenwerking met de te moedigen actoren samenwerkingsovereenkomsten te sluiten op grond waarvan gemeenschappelijke acties kunnen worden verwezenlijkt; steun voor meer gerichte acties met een sterke Europese uitstraling; steun voor specifieke en vernieuwende acties; de oprichting van centra voor uitwisseling en dialoog over geselecteerde thema's van Europees belang; door hen culturele aan Overwegende dat met de culturele programma's Caleidoscoop, Ariane en Raphaël, die zijn vervat in, respectievelijk, Besluit nr. 719/96/EG van het Europees Parlement en de Raad5, Besluit nr. 2085/97/EG van het Europees Parlement en de Raad6 en in Besluit nr. 2228/97/EG van het Europees Parlement en de Raad7 een eerste stap in de goede richting is gezet wat het optreden van de Gemeenschap ten behoeve van de cultuur betreft, maar dat dit optreden dient te worden gerationaliseerd en versterkt; PB L 99 van 20. 4. 1996, blz. 20. PB L 291 van 29. 10. 1997, blz. 26. PB L 305 van 8. 11. 1997, blz. 31. 15 10. Overwegende dat, overeenkomstig de Mededeling van de Commissie «Agenda 2000», de doeltreffendheid van de op communautaire schaal gevoerde acties dient te worden vergroot, door met name de middelen die binnen de interne beleidsgebieden, waaronder het optreden op cultureel gebied, beschikbaar zijn, zodanig te concentreren dat elke versnippering over acties waarmee geen significante uitwerking kan worden bereikt, wordt vermeden; dat bijgevolg het cultureel optreden van de Gemeenschap binnen de voor de Europeanen gemeenschappelijke culturele ruimte met name tot de verwezenlijking van projecten met een communautaire dimensie, die voor de burger zichtbaar zijn en een daadwerkelijke impact hebben, dient te leiden; 11. Overwegende dat, met name door de evaluatie van de culturele programma's van de eerste generatie, de uitgebreide consultatieronde met alle betrokken partijen en de resultaten van het Cultureel Forum van de Europese Unie van 29 en 30 januari 1998, de nodige ervaring is opgedaan; 12. Overwegende dat in de conclusies van de Europese Raad van Kopenhagen van 21 en 23 juni 1993 wordt verzocht om de communautaire programma's open te stellen voor landen van Midden- en Oost-Europa die partij zijn bij de associatie de landen de Gemeenschap met overeenkomsten; samenwerkingsovereenkomsten heeft gesloten die een culturele component bevatten; bepaalde derde dat 13. Overwegende dat in het onderhavige besluit de financiële middelen van het programma voor de gehele looptijd daarvan worden vastgesteld; dit bedrag vormt voor de begrotingsautoriteit in het kader van de jaarlijkse begrotingsprocedure het voornaamste referentiepunt in de zin van punt 1 van de Verklaring van het Europees Parlement, de Raad en de Commissie van 6 maart 19958; 14. Overwegende dat overeenkomstig het subsidiariteits- en het evenredigheidsbeginsel, zoals vervat in artikel 3B van het Verdrag, de doelstellingen van het overwogen en van optreden, namelijk de financieringsinstrument voor culturele samenwerking, onvoldoende door de lidstaten kunnen worden verwezenlijkt en derhalve vanwege de omvang of de gevolgen van het optreden beter door de Gemeenschap kunnen worden verwezenlijkt; dat het onderhavige besluit zich tot het minimum beperkt dat voor het bereiken van de doelstellingen vereist is en niet verder gaat dan hetgeen daartoe nodig is; enkel programmerings- instelling één 15. Overwegende dat het onderhavige programma met ingang van het jaar 2000 het enige operationele programma dient te zijn; dat Besluit nr. 2228/97/EG derhalve dient te worden ingetrokken, PB C 102 van 4. 4. 1996, blz. 4. 16 BESLUITEN: Artikel 1 Duur en doelstellingen Voor het tijdvak van 1 januari 2000 tot en met 31 december 2004 wordt voor het optreden van de Gemeenschap op het gebied van de cultuur, te noemen "het programma "«Cultuur 2000»", één enkel programmerings- en financieringsinstrument ingesteld. Het programma "Cultuur 2000" draagt bij tot het benadrukken van een voor de Europeanen door bevordering van de samenwerking tussen degenen die scheppend werk verrichten, de culturele actoren en de culturele instellingen van de lidstaten teneinde de volgende doelstellingen te bereiken: a) b) c) d) e) 0 de wederzijdse kennis van de cultuur en de geschiedenis van de Europese volkeren met nadruk op het gemeenschappelijke culturele erfgoed, alsook door bevordering van de culturele dialoog; het scheppend werk, de transnationale verbreiding van de cultuur en het verkeer van kunstenaars en kunstwerken; de bevordering van de culturele verscheidenheid en de ontwikkeling van nieuwe culturele expressievormen; de bijdrage van de cultuur aan de sociaal-economische ontwikkeling; het aandacht vestigen op het culturele erfgoed van Europees belang; de uitstraling van de Europese culturen in de derde landen en de dialoog met de andere culturen van de wereld. Het programma "Cultuur 2000" bevordert een doeltreffende koppeling met de in het kader van andere communautaire beleidslijnen ondernomen acties die op de cultuur van invloed zijn. Artikel 2 Soorten culturele acties De verwezenlijking van de in artikel 1 genoemde doelstellingen gebeurt door middel van de volgende acties: a) b) c) deel welke uitmaken acties samenwerkingsovereenkomsten; grote acties met Europese en/of internationale uitstraling, specifieke, vernieuwende en/of experimentele acties binnen de Gemeenschap en/of in derde landen. gestructureerde meerjarige van De acties en de tenuitvoerlegging ervan zijn in de bijlage beschreven. 17 Artikel 3 Begroting De financiële middelen voor de uitvoering van het programma «Cultuur 2000» voor het in artikel 1 bedoelde tijdvak, worden op 167 miljoen ecu vastgesteld. De jaarlijkse kredieten worden door de begrotingsautoriteit goedgekeurd binnen de grenzen van de financiële vooruitzichten. Onverminderd de overeenkomsten en verdragen waarbij de Gemeenschap partij is, dienen de in het programma «Cultuur 2000» begunstigde instellingen en ondernemingen ofwel rechtstreeks of door middel van een meerderheidsdeelneming door de lidstaten en/of onderdanen van de lidstaten gecontroleerd te worden en te blijven. Artikel 4 Uitvoering De Commissie is met de uitvoering van het programma «Cultuur 2000» belast. De Commissie wordt bijgestaan door een comité van raadgevende aard, bestaande uit vertegenwoordigers van de lidstaten en voorgezeten door de vertegenwoordiger van de Commissie. De vertegenwoordiger van de Commissie legt het comité een ontwerp voor van de te nemen maatregelen. Het comité brengt binnen een termijn die de voorzitter kan vaststellen naar gelang van de urgentie van de materie over dit ontwerp advies uit, zo nodig door middel van een stemming. Het advies wordt in de notulen opgenomen; voorts heeft iedere lidstaat het recht te verzoeken dat zijn standpunt in de notulen wordt opgenomen. De Commissie houdt zoveel mogelijk rekening met het door het comité uitgebrachte advies. Zij brengt het comité op de hoogte van de wijze waarop zij rekening heeft gehouden met zijn advies. Artikel 5 Derde landen en internationale organisaties Het programma «Cultuur 2000» staat open voor deelname van de landen van de Europese Economische Ruimte, alsmede voor deelname door Cyprus en de geassocieerde landen van Midden-Europa, overeenkomstig de voorwaarden die zijn vastgelegd in de associatie overeenkomsten of in de bij de associatie-overeenkomsten gevoegde protocollen betreffende de deelname aan met deze landen gesloten of nog te sluiten communautaire programma's. Het programma «Cultuur 2000» staat eveneens open voor samenwerking met andere derde landen die associatie- of samenwerkingsovereenkomsten hebben gesloten waarin culturele bepalingen zijn opgenomen, door middel van aanvullende kredieten die volgens met deze landen overeen te komen procedures worden verleend. 18 Het programma «Cultuur 2000» maakt samenwerking mogelijk met op cultuurgebied bevoegde internationale organisaties, zoals de Unesco of de Raad van Europa, op basis van gelijke bijdragen en met inachtneming van de eigen regels van elke instelling of organisatie voor de uitvoering van de in artikel 2 genoemde acties. Artikel 6 Evaluatie In de loop van 2002 legt de Commissie het Europees Parlement, de Raad en het Comité van de Regio's een gedetailleerd evaluatierapport voor omtrent de door het programma «Cultuur 2000» ten opzichte van de doelstellingen bereikte resultaten, eventueel vergezeld van een voorstel tot wijziging van het onderhavige besluit. Na afloop van het programma «Cultuur 2000» dient de Commissie over de uitvoering van het programma een verslag in bij het Europees Parlement, de Raad en het Comité van de Regio's. Artikel 7 Intrekking Besluit nr. 2228/97/EG wordt ingetrokken op 1 januari 2000. Artikel 8 Inwerkingtreding Dit besluit treedt in werking op 1 januari 2000. Gedaan te Brussel, op Voor het Europees Parlement Voor de Raad De Voorzitter De Voorzitter 19 BIJLAGE Het programma «Cultuur 2000» heeft tot doel het scheppend werk, de kennis en de verbreiding van de culturen van de volkeren van Europa - in het bijzonder op het gebied van muziek, literatuur, podiumkunsten, roerend en onroerend erfgoed en nieuwe culturele expressievormen - te stimuleren door de samenwerking tussen organisaties en actoren die op cultureel gebied werkzaam zijn en de culturele instellingen van de lidstaten te bevorderen alsook door acties te ondersteunen die door hun omvang en hun Europees karakter bevorderlijk zijn voor de uitstraling van Europese culturen zowel binnen als buiten de Europese Unie. De Commissie zal regelmatig de voor de uitvoering van het programma noodzakelijke prioriteiten vaststellen. I 1. Beschrijving van de acties Acties die deel uitmaken van gestructureerde meerjarige samenwerkingsovereenkomsten transnationale De Commissie bevordert de toenadering en de samenwerking, in het bijzonder door het doen ontstaan van netwerken van actoren en organisaties die op cultureel gebied werkzaam zijn en culturele instellingen van de verschillende lidstaten met het oog op de uitvoering van gestructureerde, meerjarige culturele acties zowel binnen als buiten de Gemeenschap. De aldus «culturele hoogste samenwerkingsovereenkomsten» omvatten alle of een deel van de volgende acties: voorgestelde voor duur drie jaar van ten de • • • Coproducties van kunstwerken en andere omvangrijke culturele manifestaties (bijv. : exposities, festivals, enz. ), in het bijzonder op het gebied van de levende kunsten, de literatuur en het erfgoed, door deze toegankelijk te maken voor zo veel mogelijk burgers van de Unie; Culturele evenementen (met betrekking tot podiumkunsten, beeldende of visuele kunsten, het erfgoed) op het grondgebied van de Gemeenschap om de Europese cultuur beter te leren kennen; Acties waarbij verscheidene culturele disciplines zijn betrokken en met name: het opzetten van geïntegreerde, sectoroverschrijdende projecten (waarbij bijvoorbeeld scheppend werk, erfgoed en nieuwe technologieën samengaan) teneinde plaatsen, gebouwen, plaatsen van opmerkelijk belang, evenementen of scheppend werk op cultureel gebied waarvoor aanzienlijke investeringen nodig zijn, te valoriseren; het opzetten van culturele acties die tot doel hebben de dynamiek van de economie te bevorderen, en waarin het gehele of een deel van het beroepsmatige proces is opgenomen, van ontwerp tot technische uitwerking, met inbegrip van technische en andere beroepen die de uitvoering mogelijk maken, 20 Q • Acties die tot doel hebben de bijscholing en de mobiliteit van diegenen die een beroep in de culturele sector uitoefenen (kunstenaars, restaurateurs, museologen, enz. ), zowel op academisch als op uitvoerend niveau, alsook het gebruik van nieuwe technologieën te bevorderen; Acties om voor de burgers de rijkdom en de verscheidenheid van het cultureel erfgoed (roerend, onroerend en immaterieel) te doen uitkomen, bekendheid te geven aan de Europeanen gemeenschappelijke culturele waarden en culturele oorsprong en het wederzijds begrip van de cultuur en de geschiedenis van de volkeren van Europa, evenals de culturele dialoog, te bevorderen. (Acties op het gebied van studie en onderzoek, van bewustmaking en van onderwijs en verbreiding van kennis, seminars, congressen, ontmoetingen over culturele thema's van Europees belang). toegekend bedoelde Comité, voor de uitvoering De steun van de Gemeenschap wordt, na advies van het in artikel 4 van het onderhavige besluit «culturele samenwerkingsovereenkomsten». De steun is bestemd om een deel van het project te financieren en daarnaast ook de kosten te dekken die gepaard gaan met het opzetten van een duurzame en meerjarige samenwerking in een juridische vorm die in één van de lidstaten van de Unie is erkend. Om de samenwerkingsovereenkomst voor steun in aanmerking te doen komen dienen actoren uit ten minste zeven aan het programma deelnemende landen bij de uitvoering van de acties van het programma «Cultuur 2000» te worden betrokken. van de De communautaire steun bedraagt maximaal 60% van de begroting van de «culturele samenwerkingsovereenkomst». De steun mag niet minder bedragen dan 200 000 ecu en niet meer dan 350 000 ecu per jaar. Deze steun kan met maximaal 20% worden verhoogd om de netwerk- en beheerskosten van de samenwerkingsovereenkomst te kunnen dekken. 2. Grote acties Dit zijn acties van aanzienlijke omvang en met een grote draagwijdte die veel weerklank vinden bij de burgers van de Gemeenschap en die ertoe bijdragen dat zij zich niet alleen meer bewust worden van het feit dat zij tot eenzelfde gemeenschap behoren, maar ook van de grote culturele verscheidenheid binnen Europa. Onder deze acties vallen met name: Q • a de Culturele hoofdstad van Europa, waarvan de selectieprocedure wordt bepaald bij Besluit. van het Europees Parlement en de Raad van. , het opzetten van een cultureel Festival van de Europese Unie op het gebied van de podiumkunsten in het land dat het voorzitterschap van de Unie waarneemt, de invoering van zogeheten "Europadagen" in bepaalde grote, internationaal gerichte culturele manifestaties, waardoor kunstenaars of intellectuelen uit andere lidstaten of uit met het programma «Cultuur 2000» geassocieerde landen daaraan kunnen deelnemen, 21 • a • o • de aandacht vestigen op evenementen, monumenten of plaatsen van opmerkelijk cultureel belang die representatief zijn voor een gemeenschappelijke culturele stroming, die gelegen zijn op het grondgebied van de Unie, van Europees belang zijn, een grote symbolische waarde hebben en toegankelijk zijn voor de burgers, de erkenning van grote artistieke talenten, het stimuleren van de culturele dialoog zowel binnen als buiten de Gemeenschap door de organisatie van een Cultureel Forum van de Europese Unie, van de grensoverschrijdende verbreiding van grote evenementen dankzij de nieuwe de technologieën grensoverschrijdende uitzending van culturele evenementen (debatten, artistieke voorstellingen, kunstwerken, enz. ) via de televisiestations (steun voor de «ontvangst», voor vertaling, nasynchronisatie, ondertiteling, enz. ), informatiemaatschappij; hieronder ook valt de de organisatie van vernieuwende acties die tegelijkertijd betrekking hebben op het onderwijs, de kunsten en de cultuur. De steun van de Gemeenschap voor deze acties mag niet minder bedragen dan 200 000 ecu en niet meer dan 1 miljoen ecu. 3. Specifieke acties De Gemeenschap ondersteunt jaarlijks samenwerkingsacties die uitgaan van de culturele actoren van verschillende lidstaten en baseert zich hierbij op prioriteiten die zijn vastgesteld na advies van het in artikel 4 van het onderhavige besluit bedoelde Comité. Deze acties, waarbij actoren uit ten minste vier lidstaten zijn betrokken, hebben een vernieuwend en experimenteel karakter en hebben met name tot doel: • • Q Q • de opkomst en de bloei van nieuwe culturele expressievormen - zoals de cultuur van de natuur, de cultuur van de solidariteit, de wetenschappelijke cultuur, de vredescultuur en dergelijke - naast de traditionele cultuur te bevorderen; ervoor te zorgen dat niet alleen de cultuur beter toegankelijk wordt voor de Europese burgers, in hun sociale en regionale diversiteit, met inbegrip van de minst bedeelden en jongeren, maar dat ook hun deelname aan de cultuur wordt vergroot; aan de verschillende soorten publiek aangepaste multimediaproducten te vervaardigen, om zo de kunstwerken en het Europees erfgoed voor iedereen beter waarneembaar en toegankelijker te maken; initiatieven, uitwisseling van ervaringen of samenwerking tussen de culturele en sociaal-culturele actoren die werkzaam zijn op het gebied van de sociale integratie, en in het bijzonder jongeren, te stimuleren. De uitstraling van de Europese culturen in derde landen bevorderen door met name de samenwerking tussen in derde landen aanwezige culturele instellingen en/of diensten van de lidstaten over thema's van Europees belang te stimuleren. 22 De steun van de Gemeenschap voor specifieke acties mag niet minder bedragen dan 50 000 ecu en niet meer dan 100 000 ecu. II Coördinatie met de andere communautaire instrumenten voor steun op cultureel gebied De Commissie zorgt via de samenwerkingsovereenkomsten, de grote acties en de specifieke acties voor de coördinatie met de overige communautaire instrumenten voor steun op cultureel gebied. Dit met name om de samenwerking tussen sectoren met gemeenschappelijke en gelijkgerichte belangen te bevorderen en te organiseren. Het gaat hierbij om sectoren als: cultuur en toerisme (door middel van het cultureel toerisme), cultuur en onderwijs (met name door op lagere en middelbare scholen audiovisuele en multimediaproducten over de Europese cultuur te vertonen waarbij het commentaar wordt uitgesproken door scheppende en andere kunstenaars) cultuur en werkgelegenheid, waar het scheppen van banen in de cultuur, met name in nieuwe culturele centra wordt bevorderd, cultuur en buitenlandse betrekkingen, statistieken op cultureel gebied met het oog op de uitwisseling van op communautair niveau vergelijkbare statistische gegevens. III Communicatie Dit aspect wordt expliciet genoemd door de begunstigden van communautaire steun, en wel op de meest zichtbare manier, in elk document voor informatie of communicatie met betrekking tot de ondernomen en uitgevoerde actie. IV Technische bijstand en begeleidende maatregelen Bij de uitvoering van het programma «Cultuur 2000» kan de Commissie een beroep doen op organisaties voor technische bijstand waarvan de financiering wordt opgenomen in de algehele begroting van het programma. Zij kan eveneens een beroep doen op deskundigen of netwerken van deskundigen. Bovendien kan de Commissie overgaan tot het uitvoeren van een evaluatiestudie en tot het organiseren van seminars, colloquia en andere bijeenkomsten van deskundigen teneinde de uitvoering van het programma te vergemakkelijken. De Commissie kan eveneens overgaan tot het uitvoeren van acties met betrekking tot informatie, publicatie en verspreiding. V Contactpunten De Commissie en de lidstaten organiseren en versterken de wederzijdse uitwisseling van informatie die van belang is voor de uitvoering van het programma «Cultuur 2000» via culturele contactpunten die belast zijn met: de zorg voor de promotie van het programma «Cultuur 2000»; het bevorderen van een ruimere deelname van beroepsbeoefenaars aan de acties; het instandhouden van de betrekkingen met de verschillende steun verlenende instellingen van de lidstaten om ervoor te zorgen dat de acties van het programma «Cultuur 2000» en de nationale steunmaatregelen elkaar aanvullen. 23 EXPLICIETE INTEGRATIE VAN DE CULTURELE ASPECTEN IN HET OPTREDEN EN HET BELEID VAN DE GEMEENSCHAP Beleidsdocument van de Commissie Volgens artikel 128, lid 4, moet er bij de uitoefening van communautaire bevoegdheden rekening worden gehouden met de culturele aspecten en moeten de eigen doelstellingen van de genomen maatregelen in overeenstemming worden gebracht met de culturele doelstellingen (besluit van de Commissie van 17. 10. 97) en met name met: de eerbiediging van de culturele verscheidenheid, het stimuleren van het scheppend werk en de ontwikkeling op cultureel gebied, en het leveren van een bijdrage aan samenwerking en uitwisseling op cultureel gebied. De door de Commissie in aanmerking genomen beleidslijnen voor de integratie van de culturele aspecten in het optreden en. het beleid van de Gemeenschap voor de periode 2000-2004 kennen drie hoofdactielijnen die betrekking hebben op: een wetgevend kader dat gunstig is voor de cultuur, de culturele dimensie van het steunbeleid, de cultuur in de buitenlandse betrekkingen van de Gemeenschap. 1. Een cultuurbevorderend wetgevend kader Voor verschillende terreinen van het culturele leven bestaan er voorschriften of besluiten op Europees niveau die de voornoemde doelstellingen nastreven. A Bevordering van de culturele verscheidenheid In deze tijd waarin een steeds verdere mondialisering van de economie optreedt, die de oorzaak zou kunnen blijken te zijn van een steeds grotere uniformiteit op het gebied van de taal en de cultuur of zelfs een bron van nivellering, bestaat er in onze samenlevingen een grote identiteit. De Europese behoefte aan bevestiging en eerbiediging van de culturele Gemeenschap, waarbinnen een aantal uiteenlopende en oorspronkelijke culturen aanwezig zijn die elkaar door de eeuwen heen verrijkt hebben, is vastbesloten de eerbiediging van de culturele verscheidenheid binnen de door haar gevormde open culturele ruimte mogelijk te maken. Het Verdrag betreffende de Europese Unie maakt deze eerbiediging van de culturele verscheidenheid tot een verplichting (artikel 3p en 128, lid 1, van het EG-Verdrag) die nog eens versterkt is door het Verdrag van Amsterdam: in het nieuwe artikel 128, lid 4, wordt bepaald : «de Gemeenschap houdt bij haar optreden uit hoofde van andere bepalingen van dit Verdrag rekening met de culturele aspecten, met name om de culturele verscheidenheid te eerbiedigen en te bevorderen». 24 Verder is het Hof van Justitie gevoelig gebleken voor de specifieke behoeften die het behoud en de valorisatie van de culturele identiteit met zich meebrengen. Zo was het Hof bijvoorbeeld van mening dat «het EEG-Verdrag zich er niet tegen verzet dat een lidstaat een beleid voert tot bescherming en stimulering van de taal van een lidstaat» (Arrest Groener) en dat «de instandhouding en de ontwikkeling van het nationale historische en" artistieke erfgoed» dwingende redenen van algemeen belang waren die een beperking van het vrij verrichten van diensten konden rechtvaardigen (Arrest «Toeristengidsen»). Het beleid inzake het boek en het lezen In zijn besluit van 22 september 1997 (97/C305/02) betreffende grensoverschrijdende vaste boekenprijzen in Europese taalgebieden, verzocht de Raad de Commissie «een onderzoek te verrichten naar de betekenis van artikel 128, lid 4, voor de toepassing van de Verdragsartikelen die verband kunnen houden met grensoverschrijdende vaste boekenprijzen en, in voorkomend geval, aan te geven op welke wijze vaste boekenprijsregelingen/afspraken binnen homogene taalgebieden toegepast kunnen worden». Als reactie op dit verzoek laat de Commissie een grondige studie verrichten naar het probleem van de boekenprijzen en naar de manieren waarop het schrijven en verspreiden van boeken kan worden gestimuleerd; Zij zal daarna besluiten of een initiatief op dit gebied nodig mocht zijn. Steunmaatregelen van de staten ten behoeve van de cultuur Op basis van artikel 92, lid 3, sub d, dal bepaalt dat «met de gemeenschappelijke markt verenigbaar kunnen zijn steunmaatregelen om de cultuur en de instandhouding van het culturele erfgoed te bevorderen, wanneer door deze maatregelen de voorwaarden inzake het handelsverkeer en de mededingingsvoorwaarden in de Gemeenschap niet zodanig worden veranderd dat het gemeenschappelijk belang wordt geschaad», neemt de Commissie voor ieder geval apart een beslissing over de toepasselijkheid van de in artikel 92, lid 3, voorziene afwijking van het verbod van de steunmaatregelen in artikel 92, lid 1. Zij houdt bij haar besluiten rekening met de specifieke omstandigheden van ieder geval en iedere betrokken markt door de nagestreefde culturele doelstellingen in haar overwegingen te betrekken totdat de door de Commissie overwogen richtlijnen inzake steun aan deze sector zijn goedgekeurd. zijn door hun Bescherming van natuurmonumenten en culturele plaatsen. Natuurmonumenten die door menselijk ingrijpen zijn ontstaan geven een beeld van een cultuur. Het zijn plaatsen die schoonheid, hun bevoorrecht (wetenschappelijke) functie of de (historische of legendarische) herinneringen die ermee verbonden zijn. Telkens wanneer de Gemeenschap op grond van haar beleid structureel ingrijpt, dient zij deze natuurmonumenten en bijzondere plaatsen te eerbiedigen en het mogelijk te maken dat de culturele verscheidenheid blijft bestaan. Er kan worden overwogen op basis van artikel 128 een aanbeveling te doen om aan deze doelstelling tegemoet te komen. (kunstzinnige of schilderachtige) Audiovisueel beleid. Bij de toepassing van de richtlijn «televisie zonder grenzen» van 30 juni 1997 wordt bijzondere aandacht besteed aan de bepalingen met betrekking tot de eerbiediging van werken (reclame-kaderregeling) en van de verscheidenheid van talen en culturen door middel van maatregelen ter bevordering van audiovisuele werken. Er zal in de loop van het jaar 2002 een onderzoek naar de invloed van deze maatregelen worden gedaan. 25 B Stimuleren van scheppend werk en culturele ontwikkeling Scheppend werk is de belangrijkste dimensie van iedere culturele activiteit. Het brengt de maatschappij tot leven en vormt hierbinnen een stuwende kracht. De culturele bezigheden van de burgers worden erdoor gevoed. Ook is hel steeds meer een factor die de werkgelegenheid bevordert. De Gemeenschap erkent de belangrijke rol van diegenen die scheppend bezig zijn en wil creativiteit en culturele ontwikkeling bevorderen. Daartoe oefent de Gemeenschap diverse bevoegdheden uit. Auteursrechten en naburige rechten Recentelijk zijn op internationaal niveau twee nieuwe WIPO-verdragen9 angenomen op het gebied van intellectuele eigendom. Daarnaast worden momenteel onderhandelingen gevoerd over twee ontwerp-protocollen bij deze verdragen, die respectievelijk betrekking hebben op databanken en op audiovisuele interpretaties of uitvoeringen. Op communautair niveau keurde de Commissie op 10 december 199710 een voorstel voor een richtlijn goed «betreffende de harmonisatie van bepaalde aspecten van het auteursrecht en de naburige rechten in de informatiemaatschappij», waarin een aantal onlangs aangenomen internationale verplichtingen in de communautaire rechtsorde worden overgenomen. Dit initiatief heeft betrekking op een aantal aspecten van het auteursrecht en de naburige rechten, zoals het reproductierecht, het recht van mededeling aan hel publiek, de rechtsbescherming van de integriteit van technische systemen voor identificatie en beveiliging van werken alsmede het distributierecht en het beginsel van de uitputting. In tegenstelling tot de twee WIPO-verdragen omvat dit initiatief ook de audiovisuele omgeving. Genoemd voorstel voor een richtlijn betreft geen andere vraagstukken zoals de morele rechten van schrijvers, de harmonisatie ten aanzien van de kopie voor eigen gebruik, de aansprakelijkheid en het toepasselijk recht en het recht op digitale radio-uitzending en het beheer van rechten. Voorts is gepland dat het komende voorstel voor een richtlijn inzake elektronische handel de aansprakelijkheidskwesties op horizontale wijze bestrijkt, met name de aansprakelijkheid voor inbreuken op het auteursrecht. In dit stadium wordt echter nog niet overwogen dit voorstel ook betrekking te laten hebben op de kwestie van het toepasselijk recht, met name voor wat betreft het auteursrecht. Wat de morele rechten betreft, kan op grond van artikel 128, lid 5, een aanbeveling worden overwogen ten aanzien van de bescherming van de persoonlijkheid van scheppers en hun scheppingen. De Raad en het Europees Parlement bestuderen thans een nieuwe harmonisatierichtlijn over de verkooprechten (PB C 178 van 21 juni 1996) ten behoeve van de auteur van een oorspronkelijk kunstwerk en het gewijzigde voorstel is op 13 maart 1998 door de Commissie goedgekeurd. Dit houdt in dat de makers een economisch recht hebben wanneer hun originele werk wordt doorverkocht door veilingmeesters, veilinghuizen of andere vertegenwoordigers. Deze verdragen zijn aangenomen door de diplomatieke conferentie over vraagstukken inzake het auteursrecht en de naburige rechten die onder toezicht van de Wereldorganisatie voor de Intellectuele Eigendom (WIPO) op 20. 12. 1996 in Genève werd gehouden. COM (97)628 van 10. 12. 97. 26 Belasting op cultuurgoederen en -diensten. Op dit moment hebben de lidstaten uit hoofde van Richtlijn 92/77 van 19 oktober 1992 de vrijheid om al dan niet een verlaagd BTW-tarief te laten gelden voor het overgrote deel van de cultuurgoederen en -diensten (boeken, auteursrechten en naburige rechten, tentoonstellingen, entreeprijzen voor bioscoop, museum of schouwburg, televisiediensten. ). Wat de belasting op cultuurgoederen betreft, wordt op dit moment gesproken over de toepassing van het lage BTW-tarief op discs en andere multimedia-dragers enerzijds en op werkzaamheden tot behoud en restauratie van historische monumenten anderzijds. De Commissie zal zich hierover beraden in het kader van haar werkprogramma voor de invoering van een nieuw gemeenschappelijk BTW-stelsel en voor de modernisering van het huidige BTW-stelsel. Sponsoring door het bedrijfsleven. Het probleem van bedrijfssponsoring houdt gedeeltelijk verband met het probleem van de directe belastingen. Het is dus wenselijk om op Europees niveau een gunstig klimaat voor bedrij fssponsoring te scheppen, door met name de uitwisseling en verspreiding van informatie over nationale fiscale maatregelen ten behoeve van de sponsoring van culturele activiteiten te bevorderen. Een communautaire aanbeveling op basis van artikel 128 kan worden overwogen om de nationale maatregelen in de goede richting te leiden. C Bijdragen aan culturele samenwerking en uitwisseling Het vrije verkeer van personen, goederen, diensten en kapitaal, een van de pijlers van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, is bepalend voor de realiteit en vitaliteit van de culturele ruimte die de Europeanen gemeen hebben. In dit opzicht dient nog bepaalde voortgang te worden geboekt op de volgende twee terreinen: Het vrije verkeer van personen met een beroep in de culturele sector. Om te onderzoeken wat de juridische, administratieve en praktische problemen zijn die burgers tegenkomen bij de uitoefening van hun recht om zich in een andere lidstaat te vestigen en daar te gaan werken, heeft de Commissie een «groep op hoog niveau» opgericht. Het verslag dat deze groep op 18 maart 1997 bij de Commissie heeft ingediend laat zien welke problemen onder meer kunstenaars en andere beroepsbeoefenaars in de culturele sector tegenkomen bij de uitoefening van hun recht op vrij verkeer. Deze personen met een beroep in de culturele sector «stuiten vaak op uiterst ingewikkelde problemen, met name vanwege de vaak erg korte duur van hun reizen en de logheid van de verschillende procedures waarmee deze reizen gepaard gaan». Het verslag benadrukt tenslotte dat het van belang is om het vrije verkeer van beroepen in de culturele sector te bevorderen en roept op tot een «specifieke actie om beter rekening te kunnen houden met de bijzondere positie van kunstenaars en andere beroepsbeoefenaars in de culturele sector». De Commissie zal een gedetailleerde lijst opmaken van de belemmeringen die het vrije verkeer en de transnationale mobiliteit van kunstenaars en andere beroepsbeoefenaars in de culturele sector in de weg staan en de schepping en verspreiding van cultuurgoederen hinderen en zal zo nodig de adequate maatregelen treffen om de obstakels voor het vrije verkeer uit de weg te ruimen. 27 Het vrije verkeer van cultuurgoederen en -diensten. Er zijn communautaire maatregelen getroffen om ongeoorloofde handel in cultuurgoederen binnen de interne markt te voorkomen en de nationale kunstschatten van de lidstaten te beschermen. Deze maatregelen hebben betrekking op de uitvoer van cultuurgoederen" en de teruggave van cultuurgoederen die op onrechtmatige wijze buiten het grondgebied van de lidstaat zijn gebracht12. Voor de bescherming van cultuurgoederen met de status van nationale kunstschatten in de Unie is het noodzakelijk om de samenwerking tussen culturele overheden en andere bevoegde instanties van de lidstaten op communautair niveau verder uil te breiden. De Commissie zal alles in het werk stellen om deze samenwerking te bevorderen. 2. De culturele dimensie van het steunbeleid Dit tweede deel is bedoeld om een duidelijker beeld te geven van de relatie tussen het beleid op cultureel gebied en het interne beleid van de Gemeenschap op andere gebieden- steunbeleid - en om te zorgen voor samenhang tussen de doelstellingen en middelen van de communautaire instrumenten die een zekere invloed hebben op de cultuur en de doelstellingen en middelen van de culturele actie van de Gemeenschap. Met het oog hierop worden operationele actielijnen voorgesteld die de integratie van de cultuur in de betreffende communautaire instrumenten bevorderen en een betere coördinatie van deze instrumenten mogelijk maken. Deze integratie heeft betrekking op de culturele gebieden waarop de verschillende interne beleidslijnen invloed kunnen uitoefenen: culturele ontwikkeling en culturele ruimtelijke ordening; opleiding en verbreiding van kennis. A Culturele ontwikkeling en culturele ruimtelijke ordening Een aantal communautaire beleidslijnen dragen bij tot de culturele ontwikkeling en bevorderen een evenwichtige en duurzame culturele ordening van de Gemeenschap. De acties zullen in de periode 2000-2004 worden uitgebreid. Onderzoek en technologische ontwikkeling spelen een sleutelrol bij de bevordering van de creativiteit, groei en werkgelegenheid in de verschillende culturele sectoren en zijn nauw verbonden met onderwijs, opleiding, toerisme, media en vrije tijd. Het 5e Kaderprogramma voor onderzoek en technologische ontwikkeling13 (1998-2002) dat momenteel door de Raad en het Europees Parlement wordt onderzocht, beoogt tegemoet te komen aan de verlangens van de burgers bij de aanvang van de 2Ie eeuw. Het 5C Kaderprogramma zoals voorgesteld door de Commissie beoogt onderzoek en ontwikkeling op culturele gebieden te stimuleren en te versterken door specifieke programma's en vooral centrale acties uit te voeren. Deze programma's en acties zullen binnenkort het onderwerp zijn van voorstellen van de Commissie zijn. Verordening (EEG) nr. 3911/92 van 9 december 1992, aangevuld door Verordening nr. 752/93 van 30 maart 1993. Richtlijn 93/7/EEG van 15 maart 1993. Voorstel voor een besluit van het Europees Parlement en de Raad inzake het 5e kaderprogramma van de Europese Gemeenschap voor onderzoek, technologische ontwikkeling en demonstratie-activiteiten (1998-2000) - interinstitutioneel dossier nr. 97/0119 (GOD) d. d. 6 februari 1998. 28 Twee thematische programma's die met name op cultuur betrekking hebben, zijn: «Behoud van het ecosysteem», met als centrale actie «de stad van morgen en het cultureel erfgoed». Deze centrale actie heeft tot doel de evenwichtige ontwikkeling van het stadsmilieu volgens een in milicutermen algehele aanpak, door het gebruik van geavanceerde organisatiemodellen waarin met name de volgende zaken samengaan: de verbetering van de kwaliteit van hel bestaan, het herstel van maatschappelijke evenwichten, de bescherming en de instandhouding van het cultureel erfgoed en het vestigen van de aandacht op dit cultureel erfgoed om zo te komen tot een duurzame exploitatie van de sociaal-economische mogelijkheden hiervan op het gebied van werkgelegenheid en toerisme. «De praktische informatiemaatschappij» op het gebied van cultuur. De centrale actie «multimedia-inhoud en -instrumenten» beoogt de diensten en producten van de informatiemaatschappij meer functioneel, bruikbaar en acceptabel te maken teneinde de culturele en taalkundige verscheidenheid te bevorderen, bij te dragen tot de valorisatie van het Europees cultureel erfgoed, de creativiteit te stimuleren, en de doeltreffendheid van de onderwijs- en opleidingsstelsels verder te ontwikkelen, met name met betrekking tot levenslang leren. Er zij op gewezen dal de verschillende Europese inhoudindustricen een steeds belangrijker onderdeel van de economie vormen. Het is dan ook belangrijk gunstige voorwaarden inhoudproducenten hun concurrentiepositie kunnen behouden of verbeteren. Dit is met name belangrijk voor de ontwikkeling van het audiovisueel beleid van de Europese Unie alsmede van culturele acties op het vlak van uitgave, muziek en erfgoed. te creëren zodat de verschillende Europese De leidinggevende rol van Europa op het gebied van multimedia-inhoud moet worden bevestigd teneinde de ontplooiing van haar creativiteit en haar cultuur te vergemakkelijken. Meer in het algemeen zal binnen het 5e Kaderprogramma voor onderzoek en ontwikkeling horizontaal onderzoek worden gedaan naar sociaal-economische problemen. Ook vormen deze problemen het onderwerp van een centrale actie. Gezien het feit dat de culturele dimensie een integrerend onderdeel vormt van sociaal-economisch onderzoek, wordt bijzondere aandacht besteed aan het Europese integratieproces, de globalisering en de technologische ontwikkelingen op het gebied van informatie en communicatie. Het structuurbeleid vormt een belangrijk middel om de culturele ontwikkeling en de culturele ruimtelijke ordening te bevorderen. Bij de uitvoering van dit beleid voor de nieuwe programmeringsperiode (2000-2006) zal de Commissie, met inachtneming van de conclusies van haar Mededeling over «Cohesie- en cultuurbeleid, een bijdrage aan de werkgelegenheid»14, cultuur als een volwaardig onderdeel van het regionale en lokale ontwikkelingsbeleid beschouwen. Dankzij de steun van de Structuurfondsen aan de cultuur is het mogelijk om belangrijke culturele troeven (bijvoorbeeld het cultureel erfgoed) in stand te houden en te ontwikkelen en om productieve investeringen te doen in culturele industrieën en producten. COM(96)512. 29 Op deze wijze kan zowel aan de operationele programma's van de Europese regio's als aan de Programma's voor communautair initiatief15 een culturele dimensie worden gegeven. Bij de voorbereiding van de nieuwe «guidelines» van de Structuurfondsen kan rekening worden gehouden met culturele aspecten. Projecten mei een cultureel karakter komen voor steun in aanmerking als ze werkgelegenheid scheppen en geïntegreerd zijn in regionale of lokale ontwikkelingsstrategieën. Wat de ontwikkeling van het platteland betreft, dient in het beleid voor de diversificatie van activiteiten op het platteland naar behoren rekening te worden gehouden met de mogelijkheden die door de activiteiten met een cultureel karakter worden geboden. Deze activiteiten zouden de volgende gebieden bestrijken: bevordering van de identiteit van het grondgebied; exploitatie - in de zin van duurzame ontwikkeling - van het inheemse culturele erfgoed (het fysieke, folkloristische, taalkundige erfgoed, enz. ); vorming van blijvende culturele infrastructuren (ecologische musea, culturele centra. ); organisatie van specifieke culturele activiteiten. Wat het toerisme betreft, zijn tot dusver de meeste initiatieven van de Gemeenschap ontwikkeld op basis van Besluit nr. 92/421 /EEG van de Raad, waarin wordt bepaald dat: "het beleid van de Gemeenschap heeft ten doel haar cultuurbezit beter voor toeristische doeleinden aan te wenden alsook een grondiger kennis van de culturen, tradities en leefwijzen van de Europeanen te bevorderen". Dit besluit onderstreept uitdrukkelijk de nauwe band tussen toerisme en cultuur en meer in het bijzonder tussen toerisme en cultureel erfgoed. Geschat wordt namelijk dat 30% van toeristische reizen van culturele aard zijn. De rol van de Gemeenschap hierbij is de toeristische initiatieven een Europese dimensie te geven door in het bijzonder uitwisseling van informatie, know-how en goede methoden te ondersteunen door middel van transnationale projecten. Deze actiegebieden zijn opgenomen in het eerste meerjarenprogramma voor het Europees toerisme «Philoxenia» (1997-2000) van de Commissie, dat overigens nog niet door de Raad is goedgekeurd. B Opleiding en verspreiding van kennis Daarnaast vormt de beroepsopleiding een van de doelstellingen waardoor het sociale beleid van de Gemeenschap in het kader van het Europees Sociaal Fonds en van andere met het werkgelegenheidsbeleid samenhangende initiatieven, indirect van invloed is op de cultuur. Van de vele steun die door het ESF is verleend heeft een deel betrekking op de beroepsopleiding in de culturele sector, zowel op het gebied van het eigentijds scheppend werk als op dat van de instandhouding van cultureel erfgoed (bijvoorbeeld opleiding van kunstenaars, acteurs, enz. en die van medewerkers van musea, bewakers van archeologische plaatsen, personeel in de toeristische sector die verband houdt met de aandacht voor het cultureel erfgoed. ). Het ESF beoogt ook de met cultuur en ambachtelijke activiteiten samenhangende werkgelegenheid dynamischer te maken door de oprichting van plaatselijke coöperaties te ondersteunen. Volgens de Hervorming van de Structuurfondsen 2000-2006 komen er in plaats van dertien nu drie communautaire initiatieven: grensoverschrijdende, transnationale en interregionale samenwerking om de economische ontwikkeling van de regio's te stimuleren en een harmonieuze en evenwichtige ruimtelijke ordening in Europa te bevorderen; landbouwontwikkeling; transnationale samenwerking voor nieuwe methoden ter bestrijding van alle vormen van discriminatie en ongelijkheid in de toegang tot de arbeidsmarkt. 30 De cultuur zal dan ook, vanwege de economische waarde en als bron van sociale ontwikkeling en werkgelegenheid, een actiegebied van het Europees Sociaal Fonds (2000-2006) blijven. Het beleid inzake onderwijs en opleiding van de Gemeenschap vormt een belangrijke bijdrage tot de kennis en verspreiding van de Europese cultuur en geschiedenis. De Mededeling van de Commissie "Voor een Europa van de kennis" (2000-2006)16 noemt drie prioriteiten die in meerdere opzichten een culturele dimensie vormen: kennis, burgerschap en bekwaamheid. In dit licht kunnen de toekomstige programma's Socrates II, Leonardo da Vinci II en Jeugd voor Europa IV de culturele dimensie verder bevorderen op het gebied van de culturele vorming, de artistieke en culturele opleiding, de opleiding van opleiders op deze gebieden, cultureel vrijwilligerswerk en het gebruik van nieuwe technologieën om toegang te kunnen krijgen tot de mogelijkheden van de informatiemaatschappij. Met deze culturele aspecten kan rekening gehouden worden door verbetering van de bekwaamheden van het onderwijspersoneel op cultureel gebied en vooral op het gebied van de kunst; door maatregelen ter bevordering van de mobiliteit van studenten in kunstvakken en sociale wetenschappen; door acties ter bevordering van taalverwerving en aanmoediging van het verwerven van bekwaamheden in de beroepsopleiding, met name op het gebied van traditionele en nieuwe beroepen in de kunst èn op het gebied van met de cultuur samenhangende nieuwe technologieën. Economisch gezien heeft de culturele sector in de EU een omvang bereikt die de ontwikkeling van vergelijkbare culturele statistieken op basis van'reeds op het niveau van de lidstaten in haar bestaande bronnen rechtvaardigt. De Commissie (Eurostat) heeft daarom Vijfjarenprogramma (1998-2002) een speciaal onderdeel opgenomen, gericht op het uitwerken van vergelijkbare statistieken van culturele gegevens, waardoor het mogelijk moet worden de communautaire steunverlening op cultureel gebied de definiëren, te begeleiden en te evalueren. Op het gebied van de telecommunicatie, de informatiemarkt en de valorisatie van onderzoek is het optreden van de Gemeenschap ook gericht op verbetering van de kennis en de verspreiding van de cultuur door middel van de programma's: Toepassingen in de telematica (TAP) dat van invloed is op de media, audiovisuele middelen, bibliotheken, musea, galerieën, enz. ; Technologieën en diensten van de geavanceerde communicatie (ACTS) dat onder andere de ontwikkeling en het gebruik van deze diensten in de culturele sector ondersteunt; Meertalige programma's (MLPA en MLIS) voor de ontwikkeling van computertoepassingen op taalgebied; TEN-TELECOM ter bevorderingen van de verwezenlijking en ontwikkeling van transeuropese communicatienetwerken, en tot slot INFO 2000 dat onder meer de productie van culturele inhoud in multimedia-producten bevordert. COM(97) 563 final. 31 3. Cultuur in de buitenlandse betrekkingen van de Gemeenschap leidt De mondialisering van de economische betrekkingen en communicatienetwerken automatisch tot de mondialisering van de culturele vraagstukken. Daarom dient hieraan een bijzonder belang te worden toegekend. De Gemeenschap ontwikkelt tegenover deze verschijnselen een aanpak die gebaseerd is op de volgende vijf punten: a) b) c) d) e) in het kader van grote internationale handelsorganisaties ziet zij erop toe dat de Gemeenschap en de lidstaten de mogelijkheid behouden alle adequate maatregelen te treffen om de culturele verscheidenheid te respecteren en te bevorderen en de creativiteit en de ontwikkeling op cultureel gebied in Europa aan te moedigen; zij ontwikkelt kaders waarbinnen een evenwichtige culturele samenwerking met andere gebieden in de wereld tot stand kan komen zodat de culturele dialoog wordt bevorderd. In de bilaterale en multilaterale samenwerkingsovereenkomsten van de Gemeenschap, zoals bijvoorbeeld het euro-mediterraan partnerschap, wordt de culturele dimensie steeds uitdrukkelijker geformuleerd; zij bevordert de culturele ontwikkeling in ontwikkelingslanden. Zo wordt bij de toepassing van de Overeenkomst van Lomé in bijna de helft van de nationale indicatieve programma's voor de Afrikaanse landen, de landen uit het Caribisch gebied en de Stille Oceaan, de culturele sector als een onderdeel van de economische ontwikkeling gezien; zij opent haar culturele programma's voor deelname van Europese landen die kandidaat zijn voor toetreding tot de Europese Unie; zij bevordert de uitstraling van Europese culturen naar derde landen en de versterking van de culturele banden met onderdanen van de Gemeenschap die in deze landen verblijven. 32 FINANCIEEL MEMORANDUM KADERPROGRAMMA VOOR CULTUUR VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAP (2000-2004) (Eén enkel programmering;- en financieringsinstrument voor culturele samenwerking: « Cultuur 2000 ») 33 1. NAAM VAN DE ACTIE 2. BETROKKEN BEGROTINGSLIJN 3. WETTELIJKE BASIS 4. BEGROTINGSKENMERKEN 4. 1 Indeling van de uitgave, rubriek financiële vooruitzichten 4. 2 Duur van de actie en voorwaarden voor verlenging 5. NOODZAAK VAN STEUNVERLENING DOOR DE GEMEENSCHAP EN BEOOGDE DOELSTELLINGEN 5. 1 Doel en algemene doelstellingen 5. 2. Operationele doelstellingen 5. 3 Doelgroep 6. OVERWOGEN ACTIVITEITEN EN MODALITEITEN VOOR STEUN UIT DE BEGROTING 6. 1 Soorten acties 6. 2 Soorten uitgaven 6. 3 Effect van de experimentele acties 7. FINANCIËLE GEVOLGEN 7. 1. Acties die deel uitmaken van gestructureerde meerjarige samenwerkingsovereenkomsten 7. 2 Grote acties met Europese en/of internationale uitstraling 7. 3 Specifieke en vernieuwende acties in de Gemeenschap en/of derde landen 7. 4 Totale kosten 34 8. FOLLOW-UP EN EVALUATIE 8. 1 Indicatoren 8. 2. Selectiecriteria 8. 3 Follow-up 8. 4. Evaluatie 8. 5. Interne coördinatie 9. FRAUDEBESTRIJDING 10. ADMINISTRATIEVE UITGAVEN 10. 1 Weerslag op het aantal banen 10. 2 Totale financiële weerslag op het menselijk potentieel 10. 3. Overige huishoudelijke uitgaven 35 1. NAAM VAN DE ACTIE Kaderprogramma voor cultuur van de Europese Gemeenschap 2000-2004 (Eén enkel programmerings- en financieringsinstrument voor culturele samenwerking: «Cultuur 2000») 2. BETROKKEN BEGROTINGSLIJN B3-200X Kaderprogramma voor cultuur van de Europese Gemeenschap 3. • • WETTELIJKE BASIS Voorstel voor een Besluit van het Parlement en de Raad tot instelling van één enkel programmerings- en financieringsinstrument voor culturele samenwerking. Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, inzonderheid artikel 128 van dit Verdrag. 4. BEGROTINGSKENMERKEN 4. 1 Indeling van de uitgave, rubriek financiële vooruitzichten • • • NVU GK Rubriek 3 van de financiële vooruitzichten. 4. 2 Duur van de actie en voorwaarden voor verlenging Het kaderprogramma loopt van 2000 tot en met 2004. De Commissie presenteert te gelegener tijd een evaluatie van de resultaten teneinde te kunnen vaststellen welke de financiële consequenties van een eventuele verlenging tot na het jaar 2004 zijn. 5. NOODZAAK VAN STEUNVERLENING DOOR DE GEMEENSCHAP EN BEOOGDE DOELSTELLINGEN 5. 1 Doel en algemene doelstellingen Het Kaderprogramma voor cultuur van de Europese Gemeenschap bevordert het bereiken van de doelstellingen welke voortvloeien uit artikel 128 van het Verdrag. In artikel 1 van het voorstel voor een besluit worden de volgende doelstellingen specifiek aangegeven: de wederzijdse kennis van de cultuur en de geschiedenis van de Europese volkeren waarbij de nadruk wordt gelegd op het gemeenschappelijke culturele erfgoed evenals de culturele dialoog; 36 het scheppend werk, de transnationale verbreiding van de cultuur en het vrije verkeer van kunstenaars en kunstwerken; de bevordering van de culturele verscheidenheid en de ontwikkeling van nieuwe culturele expressievormen; de bijdrage van de cultuur aan de sociaal-economische ontwikkeling; het vestigen van de aandacht op het culturele erfgoed van Europees belang; de uitstraling van de Europese culturen naar derde landen en de dialoog met andere culturen in de wereld. Het doel van het kaderprogramma financieringsinstrument te bundelen. is eveneens om de middelen in één enkel Met het oog op de uitbreiding van de Europese Gemeenschap zal een groot deel van het voor voor programma samenwerkingsovereenkomsten - waarbij landen betrokken zijn die kandidaat zijn voor toetreding tot de Gemeenschap. bijzonder in het gericht acties steun zijn op - 5. 2. Operationele doelstellingen Op basis van de analyse van de behoeften, van de in het veld gesignaleerde problemen en van de sectoren die mogelijkerwijs een grote toegevoegde waarde voor Europa hebben, komen uit de uitgevoerde evaluaties de volgende specifieke doelstellingen voor het kaderprogramma naar voren: • • • vergroting van het aantal langdurige samenwerkingsovereenkomsten (voor één of meerdere sectoren) en uitbreiding van het aantal culturele netwerken, waardoor met name een betere wederzijdse kennis van de cultuur en de geschiedenis van de Europese volkeren kan worden verkregen en waardoor het mogelijk wordt het scheppend werk (ongeveer 60 overeenkomsten/netwerken); bevorderen Europees niveau op te het scheppen van grote kunstwerken en het vestigen van de aandacht binnen en buiten de Unie op deze kunstwerken en op het Europees cultureel erfgoed, alsook de transnationale verspreiding van dit alles door middel van grote acties (ongeveer honderd grote acties); de ontwikkeling van nieuwe culturele uitdrukkingsvormen en een grotere betrokkenheid van de achtergestelde bevolkingsgroepen bij het culturele gebeuren via specifieke en vernieuwende acties (iets meer dan 600 specifieke acties). 5. 3 Doelgroep eerste instantie van manifestaties, actoren In schouwburgdirecteuren, enz. ) en via hen de uitvoerende en scheppende kunstenaars. Anderzijds alle Europese burgers, in het bijzonder de achtergestelde bevolkingsgroepen en jongeren. (organisatoren culturele de 37 6. OVERWOGEN ACTIVITEITEN EN MODALITEITEN VOOR STEUN UIT DE BEGROTING 6. 1 Soorten acties Er worden drie soorten acties voorgesteld om tegemoet te komen aan de doelstellingen van het programma: • • • acties samenwerkingsovereenkomsten ; deel die uitmaken van gestructureerde meerjarige grote acties met Europese en/of internationale uitstraling; specifieke en vernieuwende acties binnen de Gemeenschap en/of in de derde landen. 6. 2 Soorten uitgaven • • • • Bijdragen in de vorm van medefinanciering van projecten (manifestaties, scheppend werk, uitwisselingen, onderwijs, enz. ) Bijdragen voor het opzetten van structuren en netwerken op cultureel gebied en de exploitatiekosten daarvan Financiering van overeenkomsten voor technische bijstand Financiering van onderzoek, publicaties, bijeenkomsten van deskundigen en evaluaties 6. 3 Effect van de experimentele acties In het voorontwerp van de begroting 1999 worden door de Commissie experimentele acties voorgesteld die tot doel hebben nieuwe ideeën in het kaderprogramma uit te proberen, met name: wat betreft de samenwerkingsovereenkomsten: • • • het in netwerken opnemen van actoren om zo sectorale en multisectorale projecten te kunnen uitvoeren de ontwikkeling van een Europees forum het tot stand brengen van een netwerk tussen universiteiten - wat betreft de grote acties: • • • de festivals in de landen die het voorzitterschap van de Unie bekleden de Europadagen in het kader van culturele manifestaties de grensoverschrijdende televisie-uitzending van grote culturele evenementen 38 • het in een netwerk opnemen van de culturele instellingen van de lidstaten voor acties buiten de Unie wat betreft de acties gericht op maatschappelijke integratie: • het tot stand brengen van een netwerk achtergestelde bevolkingsgroepen. tussen culturele werkers voor Van de opgedane ervaring zal bij de uitvoering van het nieuwe programma gebruik worden gemaakt. Zo nodig zal ook met de resultaten rekening worden gehouden in de fase van de besluitvorming met betrekking tot dit programma. 7. FINANCIËLE GEVOLGEN 7. 1. • • • • • Acties samenwerkingsovereenkomsten deel die uitmaken van gestructureerde meerjarige co-productie van kunstwerken culturele manifestaties (tournees, festivals, enz. ) acties waarbij meerdere culturele disciplines zijn betrokken bijscholing en mobiliteit van diegenen die een beroep in de culturele sector uitoefenen kennis van de cultuur en de geschiedenis van de verschillende volkeren Deze overeenkomsten dienen aan de volgende voorwaarden te voldoen: • • • deelname van ten minste zeven landen looptijd van driejaar gemiddelde kosten per eenheid voor de financiering van de acties: 275 000 ecu per jaar Bij de vaststelling van deze kosten wordt uitgegaan van de ervaring die is opgedaan bij de financiering van vergelijkbare overeenkomsten/netwerken binnen de bestaande programma 's (bijvoorbeeld 200 000 ecu in het kader van het Raphaël-programma) en van de wens het aantal deelnemers uit te breiden (bijvoorbeeld zeven in plaats van de huidige vijf). • • • gemiddelde kosten per eenheid voor het functioneren van de structuur en voor het opzetten van een netwerk: 55 000 ecu per jaar (20% van 275 000 ecu) financiering ofwel: samenwerkingsovereenkomst met een looptijd van 3 jaar: 1 000 000 ecu gemiddelde kosten totale voor de van een selectie op basis van oproepen tot het indienen van voorstellen is de bedoeling Het programma 60 samenwerkingsovereenkomsten tot stand worden gebracht (op basis van zes belangrijke kunstvormen die ongeveer 20 culturele uitdrukkingsvormen bestrijken en de totstandbrenging van gemiddeld drie culturele samenwerkingsovereenkomsten). gedurende looptijd van dat het de 39 7. 2 Grote acties met Europese en/of internationale uitstraling Culturele hoofdstad van Europa Festival in het land dat het voorzitterschap van de Unie bekleedt Europadagen die deel uitmaken van internationaal gerichte culturele manifestaties de aandacht vestigen op evenementen, monumenten of plaatsen van opmerkelijk Europees cultureel belang erkenning van grote talenten televisie-uitzending van culturele evenementen Deze grote acties dienen aan de volgende voorwaarden te voldoen: symbolische waarde mogelijkheid van meerjarige acties (1, 2 of 3 jaar) gemiddelde kosten: 500 000 ecu per jaar, en meer in het bijzonder: - - - - - Culturele hoofdstad van Europa: 1 miljoen ecu (subsidie voor de stad, voorbereidende actie, beheer van de actie). Hierbij is uitgegaan van de ervaring op dit moment Festivals in het land dat het voorzitterschap van de Unie bekleedt: standaardkosten voor de grote Europese festivals I 500 000 ecu, oftewel 750 000(50%) In de festivals opgenomen Europadagen: ongeveer 1/3 van de standaardkosten van een festival, dus 500 000 ecu Thematische acties: uitgaande van de ervaringen op dit moment (Acropolis, Chiado, berg At hos, pelgrimsroute naar Santiago de Compostela. ): 300 000 tot 400 000 ecu per jaar Grote talenten: uitgaande van de standaardkosten van een prijs: 200 000 ecu voor de organisatie van prijsuitreikingen voor het belonen van grote Europese kunstenaars TV co-producties: uitgaande van de ervaring op het gebied van informatieve co-producties: 250 000 ecu per onderwerp • selectie op basis van een dossier Het is de bedoeling dat het kaderprogramma ongeveer twintig acties per jaar financiert. 40 7. 3 Specifieke en vernieuwende acties in de Gemeenschap en/of derde landen • • • • scheppend werk en manifestaties op het gebied van nieuwe culturele expressievormen voor de burgers: toegang tot en deelname aan de cultuur, met name voor de minst bedeelden en jongeren vervaardiging van multimediaproductcn uitwisseling en samenwerking tussen de culturele en sociaal-culturele actoren die werkzaam zijn op het gebied van sociale integratie Deze specifieke acties dienen aan de volgende voorwaarden te voldoen: • • • deelname van ten minste vier landen looptijd van 1 tot 2 jaar gemiddelde kosten: 80 000 ecu In de huidige programma 's bedragen de gemiddelde kosten 45 000 ecu per actie. Bij de voorgestelde gemiddelde kosten is rekening gehouden met het feit dat minder versnippering optreedt en een grotere samenwerking bestaat (meer deelnemende landen). • selectie op basis van oproepen tot het indienen van voorstellen Het is de bedoeling dat gedurende de looptijd van het programma 630 acties worden gefinancierd, dus 125 acties per jaar. De acties zullen betrekking hebben op de opkomst van nieuwe kunstvormen (50), op cultuur binnen minder bedeelde bevolkingsgroepen (50) en op het betrekken van culturele aspecten bij andere beleidslijnen (25). 41 GESPECIFICEERD KOSTENOVERZICHT 2000 2001 2002 2003 2004 TOTAAL IN MILJOENEN ECU 1. Samenwerkingsovereenkomsten • aantal gestarte acties per jaar • aantal lopende acties • kredieten (1 miljoen ecu per actie) 2. Grote acties - Culturele hoofdsteden - Festivals Voorzitterslanden (2 per jaar) - Europadagen (5 per jaar) - Thematische acties • aantal gestarte acties per jaar • aantal lopende acties • kredieten (1 miljoen ecu per actie) 12 12 12 2,5 1,5 2 2 2 2 12 24 12 1 1,5 2 2 4 2 12 36 12 1 1,5 2 3 7 3 12 36 12 1 1,5 2 3 8 3 12 36 12 1 1,5 2 3 9 3 - Beloning voor grote talenten (2 per jaar) 0,4 0,4 0,4 0,4 0,4 - TV 1 2 2 TOTAAL 9,4 8,9 9,9 2 9,9 2 9,9 60 60 6,5 7,5 10 13 13 2 9 48 3. Specifieke acties • aantal gestarte acties per jaar • kredieten (0,08 miljoen ecu per actie) 120 9,6 125 10 125 10 130 10,4 130 10,4 630 50,4 4. Beheer • BTB(,) • onderzoeken, publicaties, bijeenkomsten deskundigen, • evaluatie 0,5 0,8 1 0,8 TOTAAL 1,3 1,8 1 0,8 0,2 2 1 0,8 1,8 1 0,4 0,3 1,7 4,5 3,6 0,5 8,6 TOTAAL 32,3 32,7 33,9 34,1 34 167 De beheerskosten hebben betrekking op een bureau voor technische bijstand, onderzoeken, publicaties, bijeenkomsten van deskundigen en evaluaties. De Commissie kan gebruik maken van juridische deskundigheid door een beroep te doen op een permanent netwerk van specialisten op het gebied van de juridische aspecten van de cultuur. "' Bureaus voor technische bijstand: voor dit bedrag is een voorziening getroffen in deel B van de begroting voor evaluatie en follow-up van de dossiers. De huishoudelijke uitgaven worden gedekt door een financiering van 0,3 miljoen ecu per jaar uit deel A van de begroting (zie onder 10. 2). 42 7. 4 Totale kosten Hieronder worden de totale kosten vermeld, waarbij is uitgegaan van de gespecificeerde berekening in de bijlage: 2000 2001 2002 2003 2004 Totaal % 12 12 12 12 12 60 Samenwerkingsover- eenkomsten Grote acties Specifieke acties Programmabeheer 9,4 9,6 1,3 8,9 10 1,8 9,9 10 2 9,9 10,4 1,8 9,9 10,4 1,7 48 50,4 8,6 167 TOTAAL 32,3 32,7 33,9 34,1 34 35,9 28,7 30,3 5,1 100 8. F O L L O W - UP EN E V A L U A T IE 8. 1 Indicatoren Hieronder worden de voornaamste analysegegevens vermeld op basis waarvan het mogelijk is de resultaten en het effect van het programma te meten en af te zetten tegen de doelstellingen: voor de geïntegreerde acties: aantal het samenwerkingsovereenkomsten; gefinancierde (sectorale of multisectorale) het aantal bij deze overeenkomsten en netwerken betrokken actoren; het deel dat deze actoren uitmaken van het geheel van actoren binnen elk specifiek gebied; de levensduur van de opgezette of onderhouden netwerken; hel aantal acties op universitair niveau; voor de grote acties: het aantal door het programma gefinancierde culturele projecten en evenementen en de kwaliteit hiervan; het aantal bij deze projecten betrokken actoren; een analyse van de berichtgeving in de algemene media (gericht op het grote publiek) en de vakbladen (gespecialiseerde bladen en tijdschriften) omtrent de grote acties; 43 - voor de specifieke acties: • • • het aantal bij deze acties betrokken nieuwe culturele uitingen; het aantal ontwikkelde projecten; de deelname van achtergestelde bevolkingsgroepen en jongeren aan deze projecten; Daarnaast, voor alle acties tezamen: • • • de deelname van het publiek; de toegevoegde waarde van culturele en sociaal-economische aard die voortvloeit uit de operationele synergieën en partnerschappen die tot stand zijn gekomen, waarbij in het bijzonder wordt gelet op het scheppen van werkgelegenheid op het gebied van kunst en cultuur; acties/overeenkomsten/netwerken waarbij landen zijn betrokken die kandidaat zijn voor toetreding. 8. 2. Selectiecriteria • • • • • • • • de toegevoegde waarde op Europees niveau (zie ook onder 8); het aantal lidstaten dat via de actoren bij de projecten is betrokken (voor actie 1 bijvoorbeeld moeten ten minste zeven lidstaten bij de projecten zijn betrokken); het aantal gebieden waarop de sectoroverschrijdende projecten betrekking hebben (ten minste drie); het aantal kunstwerken/van het erfgoed deel uitmakende zaken/andere zaken waarop de projecten betrekking hebben; de vaststelling van de omvang van het publiek dat minimaal moet worden bereikt; de minimum bestaansduur van de overeenkomsten/netwerken (ten minste drie jaar); de vaststelling van ondergrenzen voor de begrotingen van de projecten; het effect van de projecten op de economie (bijvoorbeeld in termen van het scheppen van werkgelegenheid). 8. 3 Follow-up De follow-up van de actie zal worden uitgevoerd met behulp van een aantal permanente instrumenten die met name tot doel hebben de indicatoren te meten en na te gaan in welke mate rekening wordt gehouden met de selectiecriteria. 44 Deze metingen en afwegingen vinden met name plaats tijdens: • • • het vergelijkend onderzoek naar de voordelen en de verdiensten van de ingediende projecten; het volledige actieverslag waarin de technische en financiële balans van de activiteiten wordt opgemaakt; de evaluaties. Vanwege de aard van deze indicatoren wordt verwacht dat het meten hiervan geen problemen oplevert. De Commissie zal voor de uitvoering van het programma worden bijgestaan door een raadgevend comité dat bestaat uit vertegenwoordigers van de lidstaten. 8. 4. Evaluatie Evaluaties zijn gepland voor het jaar 2002 (tussentijdse evaluatie) en voor het jaar 2004, aan het einde van het programma. 8. 5. Interne coördinatie In de mededeling van de Commissie van oktober 1997 worden de interne coördinatiemaatregelen vastgesteld die moeten garanderen dat bij het optreden van de Gemeenschap met culturele aspecten rekening wordt gehouden. DG X draagt zorg voor de coördinatie. Voorafgaand aan de selectie van nieuwe projecten worden de betrokken diensten geraadpleegd. 9. FRAUDEBESTRIJDING Alle juridische verplichtingen (overeenkomsten, verdragen, enz. ) voorzien in mogelijkheden voor controle door de diensten van de Commissie en de Rekenkamer. Voordat tot enige uitkering kan worden overgegaan, dienen de bij de aard van de uitgave passende bewijsstukken, boekhoudkundige en financiële overzichten te worden overgelegd. Er is voorzien in drie controleniveaus: controle op basis van het dossier, controle op basis van de stukken en controle ter plaatse. Er worden interne audits uitgevoerd ter controle van de werkzaamheden van de bureaus voor technische bijstand. 45 10. ADMINISTRATIEVE UITGAVEN 10. 1 Weerslag op het aantal banen Soorten banen Bij het beheer van de actie aan te stellen personeel tijdelijke ambten Vaste ambten Ambtenaren of tijdelijke functionarissen Andere middelen Totaal A B C 6 2 10 18 2 1 0 3< i> 6 Waarvan duur door gebruikmaking van extra menselijk potentieel Door gebruikmaking van het binnen hetDGofde betrokken dienst aanwezig menselijk potentieel X X X X 10. 2 Totale financiële weerslag op het menselijk potentieel Ambtenaren Tijdelijke functionarissen Andere middelen (begrotingslijn A-7002) Bedragen Rekenmethode 9 720 000 1 620 000 1 500 000(l) 18 x 108 000 ecu x 5 jaar 3 x 108 000 ecu x 5 jaar 3 x 100 000 ecu x 5 jaar Totaal 12 840 000" (l) Financiering van de huishoudelijke uitgaven van de bureaus voor technische bijstand: 0,3 miljoen ecu per jaar uit hoofde van begrotingslijn A-7002, als tegenprestatie voor bestaande adviseurs. Door gebruikmaking van de bestaande middelen voor het beheer van de actie (berekening gebaseerd op de titels A-l, A-2, A-4, A-5 en A-7). 10. 3. Overige huishoudelijke uitgaven Begrotingslijn (nr. en benaming) A-7031 Bedragen 146 250 Wijze van berekening 15 vertegenwoordigers van lidstaten x 650 ecu x 3 bijeenkomsten per jaar x 5 jaar Totaal | 146 250 j De kredieten komen ten laste van de bestaande begroting van DG X. 46 ISSN 0254-1513 COM(98) 266 def. DOCUMENTEN NL 16 01 09 Catalogusnummer : CB-CO-98-308-NL-C ISBN 92-78-36024-4 Bureau voor officiële publikaties der Europese Gemeenschappen L-2985 Luxemburg 4