title: Avviż dwar l-applikazzjoni tar-regoli ta' kompetizzjoni għall-ftehim ta' dħul dwar fil-qasam tat-telekomunikazzjonijiet qafas ta' xogħol, swieq relevanti u prinċipji (98/K 265/02)Test b'relevanza għaż-ŻEE.

eurovoc_concepts:
competition law
competition policy
easement
telecommunications

text: 08/Vol. 1 MT Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 255 31998Y0822(01) C 265/2 IL-ĠURNAL UFFIĊJALI TAL-KOMUNITAJIET EWROPEJ 22. 8. 1998 Avviż dwar l-applikazzjoni tar-regoli ta’ kompetizzjoni għall-ftehim ta’ dħul dwar fil-qasam tat-telekomunikazzjonijiet QAFAS TA’ XOGĦOL, SWIEQ RELEVANTI U PRINĊIPJI (98/K 265/02) (Test b’relevanza għaż-ŻEE) PREFISS Fl-industrija ta’ telekomunikazzjoni, il-Ftehim ta’ dħul huma kruċjali sabiex iħallu lill-parteċipanti fis-suq il-benefiċċju ta’ liberalizzazzjoni. L-għanijiet ta’ dan l-avviż huma tlieta: — jistabilixxi prinċipji ta’ dħul li jinbtu mil-liġi tal-Komunità dwar il-kompetizzjoni kif jidher minn numru kbir ta’ deċiżjonijiet tal-Kummissjoni sabiex tkattar ċertezza akbar fis-suq u kondizzjonijiet aktar stabbli għall-inizjattivi fl-invetsiment u kummerċ fl-oqsma tat-telekomunikazzjonijiet u multimedia: — tfisser u tiċċara r-relazzjoni bejn il-liġi tal-kompetizzjoni u l-leġislazzjoni speċifika ta’ dan il-qasam taħt il-qafas ta’ l-Artikolu 100a (partikolarment din tirrelata għar-relazzjoni bejn ir-regoli tal-kompetizzjoni u d-disposizzjonijiet leġislattivi ta’ network miftuħ; — jispjega kif ir-regoli tal-kompetizzjoni, jkunu applikati f’manjiera konsistenti bejn l-oqsma nvoluti fid-disposizzjonijiet tas-servizzi ġodda, u partikolarment għall-kwistjonijiet ta’ dħul u portali f’dan il-qasam. INTRODUZZJONI 1. u networks f’ambjent fis-servizzi Issa giet stabbilita l-iskeda għal-liberalizzazzjoni sħiħa fil- qasam tat-telekomunikazzjonijiet, u ħafna mill-Istati Membri sa l-1 ta’ Jannar 1998 kellhom ineħħu l-aħħar ostakoli għad- disposizzjonijiet tat- kompetittiv telekomunikazzjonijiet għall-konsumatur (1). Bħala riżultat ta’ din il-liberalizzazzjoni jitwieled it-tieni set ta’ prodotti u servizzi relatati kif ukoll il-ħtieġa għad-dħul tal-faċilitajiet meħtieġa sabiex jipprovdu dawn is-servizzi. F’dan il-qasam, tat- telekomunikazzjonijiet għall-pubbliku switched tan-network huwa eżempju tipiku ta’ dħul, għalkemm mhux l-uniku tiddefinixxi wieħed. tat- t-trattament Il-Kummissjoni tal-Ftehim li tad-dħul ser fil-qasam interkonnessjoni stqarret tad-Direttivi (1) Skond id-Direttiva tal-Kummissjoni 96/19/KE u 96/2/KE (ċitata fin- nota f’qiegħ il-paġna 3), ċertu Stati Membri jistgħu jitolbu deroga mil- liberalizzazzjoni sħiħa għal ċertu perjodu taż-żmien. Dan l-avviż huwa mingħajr preġudizzju għal dawn id-derogi, u l-Kummissjoni tieħu qies ta’ l-eżistenza ta’ dawn id-derogi meta tapplika r-regoli ta’ kompetizzjoni tal-ftehim ta’ dħul, kif imfissra f’dan l-avviż. Ara: Id-Deċisjoni tal-Kummissjoni 97/114/KE ta’ 27 ta’ Novembru 1996 li tikkonċerna l-perjodi ta’ l-implimentazzjonijiet addizzjonali mit- tal- għall-implimentazzjoni luba mill-Irlanda Kummissjoni 90/388/KEE u 96/2/KE rigward kompetizzjoni sħiħa fis-swieq tat-telekomunikazzjonijiet (ĠU L 41, tat-12. 2. 1997, p. 8); Id-Deċisjoni tal-Kummissjoni 97/310/KE ta’ 12 ta’ Frar 1997 li tik- konċerna l-għoti ta’ perjodi addizzjonali għall-implimentazzjoni għar-Repubblika tal-Portugal għall-implimentazzjoni tad-Direttivi tal- Kummissjoni 90/388/KEE u 96/2/KE rigward kompetizzjoni sħiħa fis-suq tat-telekomunikazzjonijiet (ĠU L 133, ta’ l-24. 5. 1997, p. 19); Id-Deċisjoni tal-Kummissjoni 97/568/KE ta’ l-14 ta’ Mejju 1997 dwar l-għoti ta’ perjodu ta’ implimentazzjoni addizzjonali lil-Lussemburgu għall-implimentazzjoni tad-Direttiva 90/388/KEE rigward kompetiz- tas- zjoni sħiħa fis-suq tat-telekomunikazzjonijiet 26. 8. 1997, p. 7); Id-Deċisjoni tal-Kummissjoni 97/603/KE ta’ l-10 ta’ Ġunju 1997 tik- konċerna l-għoti ta’ perjodu addizzjonali għall-implimentazzjoni lil tal-Kummissjoni Spanja tat- 90/388/KEE telekomunikazzjonijiet (ĠU L 243, tal-5. 9. 1997, p. 48). Id-Deċisjoni tal-Kummissjoni 97/607/KE ta’ 18 ta’ Ġunju 1997 li tik- konċerna l-għoti ta’ perjodu addizzjonali għall-implimentazzjoni lill- Greċja għall-implimentazzjoni tad-Direttiva 90/388/KEE rigward kompetizzjoni sħiħa fis-suq tat-telekomunikazzjonijiet (ĠU L 245, tad-9. 9. 1997, p. 6). għall-implimentazzjoni kompetizzjoni (ĠU L 234, tad-Direttiva rigward fis-suq sħiħa taħt ir-regoli teleomunikazzjonijiet tal-kompetizzjoni (2). Għaldaqstant, dan l-avviż, jindirizza l-kwistjoni kif ir-regoli tal-kompetizzjoni u proċedura jgħoddu għall-Ftehim tad- dħul fil-kuntest għall-armonizzazzjoni bejn ir-regolamenti tal-KE u nazzjonali fil-qasam tat-telekomunikazzjoni. 2. ta’ taħt regolatorju armonizzazzjoni għall-liberalizzazzjoni fid-Direttivi tat- Il-qafas telekomunikazzjoni dwar jikkonsisti il-liberalizzazzjoni maħruġa taħt l-Artikolu 90 tat-Trattat u d-Direttivi l-Artikolu 100a, magħdud partikolarment il-qafas ta’ dsiposizzjonijiet ta’ network miftuħ (ONP). Il-qafas ta’ l-ONP jipprovdi regoli ta’ armonizzazzjoni għad-dħul u interkonnessjoni għan-networks tat-telekomunikazzjonijiet u s-servizzi tat-telfonija bil-vuċi. Il-qafas dwar il-liberalizzazzjoni u armonizzazzjoni huwa l-bażi ta’ kull azzjoni meħuda mill-Kummissjoni fl-applikazzjoni tar-regoli tal-kompetizzjoni. Kemm il-leġislazzjoni ta’ liberalizzazzjoni (l-Artikolu 90 tad-Direttivi) (3) u l-leġislazzjoni dwar l mil-leġislazzjoni previst legali (3) d-Direttiva (2) Komunikazzjoni permezz tal-Kummissjoni ta’ 3 ta’ Mejju 1995 lill- Parlament Ewropew u lill-Kunsill, Konsultazzjoni fuq il-Karta l-Ħadra fuq il-liberalizzazzjoni ta’ l-infrastruttura tat-telekomunikazzjonijiet cable television networks, KUM(95) 158 finali. Id-Direttiva tal-Kummissjoni 88/301/KEE ta’ 16 ta’ Mejju 1988, fuq il-kompetizzjoni fis-swieq tat-telekomunikazzjonijiet ma’ tagħmir tat- terminal (ĠU L 131, tas-27. 5. 1988, p. 73); Id-Direttiva tal-Kummissjoni 90/388/KEE ta’ 28 ta’ Ġunju 1990 fuq il-kompetizzjoni tat-telekomunikazzjonijiet fis-swieq tas-servizzi (ĠU L 192, ta’ l-24. 7. 1990, p. 10) (‘id-Direttiva tas-Servizzi); Id-Direttiva tal-Kummissjoni 94/46/KE ta’ 13 ta’ Ottubru 1994, temenda 90/388/KEE partikolarment rigward il-komunikazzjonijiet tas-satelliti (ĠU L 268, tad-19. 10. 1994, p. 15); Id-Direttiva tal-Kummissjoni 95/51/KE ta’ 18 ta’ Ottubru 1995 li tar- temenda d-Direttiva 90/388/KEE restrizzjonijiet għad- fuq disposizzjonijiet tat-telekomunikazzjonijiet tas-servizzi diġa liberaliz- zati (ĠU L 256, tas-26. 10. 1995, p. 49); Jannar 1996 li Id-Direttiva tal-Kummissjoni 96/2/KE ta’ 16 ta’ temenda d-Direttiva 90/388/KEE rigward komunikazzjonijiet mobbli u perosnali (ĠU L 20, tas-26. 1. 1996, p. 59); Id-Direttiva tal-Kummissjoni 96/19/KE ta’ 13 ta’ Marzu 1996 li temenda d-Direttiva 90/388/KEE rigward l-implimentazzjoni tal- kompetizzjoni sħiħa fis-swieq tat-telekomunikazzjonijiet (ĠU L 74, tat-22. 3. 1996, p. 13) (id-“Direttiva ta’ Kompetizzjoni Sħiħa”). rigward l-abolizzjoni l-użu tal-cable 88/301/KEE id-Direttiva television networks 256 MT Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 08/Vol. 1 3. 4. tal-KEE l-għanijiet tal-kompetizzjoni -armonizzazzjoni (id-Direttivi ta’ l-ONP) (1) huma mmirati sabiex jiżguraw l-ilħuq ta’ tal-Komunità kif imniżżla fl-Artikolu 3 tat-Trattat, u speċifikament, it-twaqqif ta’ ‘sistema biex tiżgura li l-kompetizzjoni fis-suq intern mhix imfixxkla u suq intern karatterizzat mit-tneħħija ta’ l-ostakoli għall-moviment ħieles ta’ oġġetti, persuni, servizzi u kapital, bejn l-Istati Membri. Il-Kummissjoni ppublikat linji ta’ Gwida fuq l-applikazzjoni tar-regoli fil-qasam tat-telekomunikazzjonijiet (2). L-għan ta’ dan l-avviż huwa sabiex jibni fuq dawk il-linji ta’ Gwida, li ma jsemmux espli- ċitament kwistjonijiet dwar id-dħul. Fil-qasam tat-telekomunikazzjoni, fuq il-liberalizzazzjoni u armonizzazzjoni tħalli u tissimplifika l-kompiti tal-kumpanniji tal-Komunità li jidħlu f’attivitajiet ġodda fis-swieq ġodda u konsegwentement din iż-żieda fil- kompetizzjoni tat- telekomunikazzjoni. L-impriżi ma għandhomx jipperikolaw jew dawn jirrestrinġuhom: Għaldaqstant ir-regoli tal-kompetizzjoni tal- Komunità huma essenzali sabiex jiżguraw li dan l-iżvilupp jit- lesta. Fl-ewwel stadji, min jidħol ġdid irid ikun garantit id-dritt għad-dħul l-operaturi responsabbli mit- telekomunikazzjonijiet (TOs). Diversi awtoritajiet, fil-livelli reġjonali, nazzjonali u Komunitarji għandhom sehem fir- regolazzjoni ta’ dan il-qasam. Sabiex jitħaddem sew il-proċess tal-kompetizzjoni fis-suq intern, irid ikun hemm żgur kordi- nazzjoni effetiva bejn dawn l-istituzzjonijiet. tan-networks ta’ leġislazzjoni pratiċċitajiet għall-utenti il-vantaġġi benefiċċju abbużivi tkun ta’ bi 5. Taqsima I ta’ dan l-avviż tniżżel il-qafas legali u d-dettalj kif il-Kummissjoni għandha l-ħsieb biex tevadi l-ħtieġa ta’ proċeduri doppji fil-waqt li tħares id-drtittijiet ta’ l-impriżi u l-utenti taħt ir-regoli tal-kompetizzjoni. F’dan il-kuntest, (1) permezz tar-regoli (ĠU L 199, huwa mwaqqaf fl-għalqa tas-servizzi tas-26. 7. 1997, p. 32) tat-telekomunikazzjonijiet Ftehim ta’ interkonessjoni huma l-aktar forma sinifikanti ta’ ftehim ta’ dħul fil-qasam tat-telekomunikazzjoni. Qafas bażiku għall-Ftehim ta’ interkonessjoni fuq id-disposizzjonijiet tan-network miftuħ (ONP), u l-applikazzjoni tar- regoli ta’ kompetizzjoni għandhom jinqraw kontra dan l-isfond: Id-Direttiva 97/13/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill ta’ l-10 ta’ April 1997 fuq qafas komuni għall-awtorizzazzjonijiet u liċenzi individwali (ĠU L 117, tas-7. 5. 1997, p. 15) (id-‘Direttiva tal-Liċenzi); ta’ Id-Direttiva 97/33/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill 30 ta’ Ġunju 1997 fuq l-interkonessjoni fit-telekomunikazzjonijiet rigward l-iżgurar tas-servizz universali u l-interoperabilità mill- applikazzjoni tal-prinċipji tad-disposizzjonijiet tan-network miftuħ (ONP) (id ‘Direttiva ta’ l-Interkonezzjoni); Direttiva tal-Kunsill 90/387/KEE ta’ 28 ta’ Ġunju 1990 fuq l-istabbiliment tas-suq intern għas-servizzi tat-telekomunikazzjonijiet mill-implimentazzjoni tan-network miftuħa tad-disposizzjonijiet (ĠU L 192, ta’ l-24. 7. 1990, p. 1) (id ‘Direttiva tal-Qafas); Id-Direttiva tal-Kunsill 92/44/KEE tal-5 ta’ Ġunju 1992 fuq l-applikazzjoni tad-disposizzjonijiet tan-network miftuħ għall-kirja tal-linji (ĠU L 165, tad-19. 6. 1992, p. 27) (id ‘Direttiva dwar il-Kirja tal-Linji); Id-Direttiva 95/62/KEE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-13 ta’ Diċembru 1995 fuq l-applikazzjoni tad-disposizzjonijiet tan-network miftuħ tat-telefonija bil-vuċi (ĠU L 321, tat-30. 12. 1995, p. 6) mib- dula bid-Direttiva 98/10/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill ta’ 26 ta’ Frar 1998 fuq l-applikazzjoni tad-disposizzjonijiet tan-network miftuħ (ONP) għat-telefonija bil-vuċi u servizzi universali għat- telekomunikazzjonijiet ta’ l-1. 4. 1998, p. 24) (id ‘Direttiva dwar it-Telefonija bil-Vuċi); Id-Direttiva 97/66/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-15 ta’ Diċembru 1997 li tikkonċerna l-ipproċessar tad-data personali u tal- proġettazzjoni tal-privatezza fil-qasam tat-telekomunikazzjonijiet (ĠU L 24, tat-30. 1. 1998, p. 1) (id ‘Direttiva dwar il-Proġettazzjoni tad-Data). f’ambjent kompetittiv (ĠU L 101, (2) ĠU C 233, 06. 09. 91, p. 2. qed biex sforz tħeġġeġ tagħmel il-Kumimissjoni applikazzjoni deċentralizzata tar-regoli tal-kompetizzjoni fil- qrati nazzjonali u fl-awtoritajiet nazzjonali bil-għan li r-rimedji jinkisbu f’livell nazzjonali, kemm-il darba f’xi każ partikolari l-Komunità ma jkollhiex interess sinifikanti. Fil- qasam tat-telekomunikazzjonijiet, il-proċeduri speċifiċi fil- qafas ta’ l-ONP primarjament jaħsbu biex isolvu l-problemi għad-dħul l-ewwel nett, fuq livell diċentralizzat, u nazzjonali, b’possibilità aktar, f’ċertu ċirkostanzi għall-konċilljazzjoni fuq li livell Komunitarju. Taqsima l-Kummissjoni ħadet fid-definizzjoni ta’ suq f’dan il-qasam. fuq liema Taqsima tal- l-Kummissjoni kompetizzjoni: hija timmira biex tgħin lill-parteċipanti li qegħdin fis-suq tat-telekomunikazzjonijiet għat-tfassil tal- Ftehim ta’ dħul tagħhom bl-ispjegazzjoni tar-rekwiżiti legali fil-kompetizzjoni. Il-prinċipji misjuba f’dan l-Avviż ma jġħoddux biss għal-linji fissi tat-telekomunikazzjoni, imma wkoll għat-telekomunikazzjonijiet kollha, magħduda żoni u komunikazzjonijiet bħal komunikazzjonijiet mobbli. tagħti d-dettalji fl-applikazzjoni tal-prinċipji tiddefinixxi tas-satellita tar-regoli permezz l-linja timxi III II fuq applikazzjoni 6. Dan l-avviż huwa bbażat fuq l-esperjenza tal-Kummissjoni f’diversi każijiet (3), u ċerti studji mwettqa għan-nom tal- Kummissjoni f’dan il-qasam (4) Sakemm dan l-avviż huwa bbażat tal- kompetizzjoni, il-prinċipji misjuba f’dan l-Avviż ikunu, sa fejn hu xieraq meta jinqalgħu problemi simili f’żoni oħra, ikunu applikati l-istess, bħal ġeneralment fi kwistjonijiet ta’ dħul fil-qasam tal-komunikazzjonijiet diġitali. Similarment, numri ta’ prinċipji li jinsabu fit-Trattat – ikunu ta’ relevanza għal kull kumpannija li tgawdi posizzjoni dominanti inklużi dawk f’oqsma oħra barra mit-telekomunikazzjonijiet. tar-regoli ġenerali 7. Dan l-avviż huwa bbażat fuq kwistjonijiet li qamu fl-istadji inizjali ta’ transazzjoni minn monopolji għal swieq kompe- tat- il-konverġenza tittivi. Meta tittieħed telekomunikazzjonijiet, ta’ ix-xandir l-informatika (5), u ż-żieda tal-kompetizzjoni f’dawn is-swieq, joħorġu kwistjonijiet oħra. Tista’ tqum il-ħtieġa li l-iskopijiet u l-prinċipji mniżżla f’dan l-avviż jgħoddu wkoll għal dawn l-oqsma l-ġodda. fl-oqsma t-teknoloġija u 8. (3) Il-prinċipji mniżżlin f’dan id-dokument ikunu jgħoddu għal kull prattika ta’ barra l-Komunità sakemm dawn il-prattiki jkollhom effett fuq il-kompetizzjoni fil-Komunità u jaffetwaw il-kummerċ bejn l-Istati Membri. Waqt li tapplika r-regoli tal- kompetizzjoni, il-Kummissjoni għandha l-obbligu li żżomm l-obbligi tal-Komunità taħt il-ftehim ta’ WTO dwar ma’ Fiż-żona tat-telekomunikazzjonijiet, notabilment: Id-Deċisjoni tal-Kummissjoni 91/562/KEE tat-18 ta’ Ottubru 1991, Eirpage (ĠU L 306, tas-7. 11. 1991, p. 22); Id-Deċisjoni tal-Kummissjoni 96/546/KE u 96/547/KE tas-17 ta’ Lulju 1996, Atlas u Phoenix (ĠU L 239, tad-19. 9. 1996, p. 23 u p. 57); u Id-Deċisjoni tal-Kummissjoni 97/780/KE ta’ 29 ta’ Ottubru 1997, Unisource (ĠU L 318, ta’ l-20. 11. 1997, p. 1). Hemm ukoll numru ta’ kawżi pendenti li jinvolvu kwistjonijiet ta’ dħul. (4) Aspetti tal-kompetizzjoni dwar Ftehim ta’ interkonessjoni fit-taqsima tat-telekomunikazzjonijiet, Ġunju 1995; Aspetti tal-kompetizzjoni dwar id-dħul mill-provdituri tas-servizzi tat-telekomunikazzjonijiet, Diċem- għall-riżorsi bru 1995. Ara wkoll Aspetti tal-Kompetizzjoni dwar Aċċess tal- Prezzijiet, Diċembru 1995. l-operaturi ta’ (5) Ara l-Karta l-Ħadra tat-3 ta’ Diċembru 1997 tal-Kummissjoni dwar l-oqsma fuq il-Konverġjoni tat-Telekomunikazzjonijiet, Media u Informazzjoni tat-Teknoloġija u l-implikazzjonijiet għar-Regolament – Approċċ lejn soċjeta ta’ informazzjoni (KUM(97) 623). 08/Vol. 1 MT Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 257 it-telekomunikazzjonijiet (1). Il-Kummissjoni tinnota wkoll li hemm diskussjonijiet għadejjin dwar is-sistema tar-rati internazzjoali ta’ kontabbilità fil-kuntest ta’ l-ITU. Dan l-avviż huwa mingħajr tal- Kummissjoni f’dawn id-diskussjonijiet. għall-posizzjoni preġudizzju 9. Dan l-avviż bl-ebda mod ma jirrestrinġi d-drittijiet li jgawdu l-individwi u l-impriżi permezz tal-liġi tal-Komunità, u min- għajr preġudizzju għal kull interpretazzjoni li tista’ tingħata mill-Qorti tal-Ġustizzja jew mill-Qorti ta’ Prim Istanza tal- Komunitajiet Ewropej dwar ir-regoli tal-kompetizzjoni tal- Komunità. Dan l-avviż ma għandux jitqies li huwa analiżi komprensiv tal-problemi kollha li huma possibli fil- kompetizzjoni f’dan il-qasam: diġa jeżistu problemi oħra u x’aktarx jinqalgħu oħrajn fil-futur. 10. Il-Kummissjoni tikkonsidra jekk l-avviż preżenti għandux ikun emendat jew miżjud fid-dawl ta’ l-esperjenza miksuba matul l-ewwel perjodu ta’ Telekomunikazzjoni fl-Ambjent liberalizzat. TAQSIMA I – QAFAS TA’ XOGĦOL 1. Regoli tal-kompetizzjoni u regolamenti għall-oqsma speċifiċi 11. F’sens wiesgħa problemi ta’ dħul jistgħu jkunu trattati f’livelli differenti u fuq bażi ta’ diversi disposizzjonijiet ta’ oriġini nazzjonali u kif ukoll Komunitarji. Meta dak li jipprovdi s-servizz jħabbat wiċċu ma’ problemi ta’ dħul bħal rifjut m’hux ġustifikat ta’ TO sabiex jissupplixxi (jew fuq termini raġonevoli) kirja ta’ linja meħtieġa mill-applikant sabiex jagħti servizz lill-klijenti jikkonsidra tiegħu, għaldaqstant numru ta’ rotot minn fejn jieħu rimedju. Generalment, il-partijiet offiżi jgawdu minn numri ta’ benefiċċji, meta jfittxu rimedju fuq livell nazzjonali, għal anqas fl-istadju iniz- jali. Fuq livell nazzjonali, l-applikant għandu primarjament żewġ għażliet, (1) proċeduri regolati nazzjonali speċifiċi issa stabbiliti skond il-liġi jżommu mad- Disposizzjonijiet tan-Network Miftuħ (ara n-nota f’qiegħ il-paġna 4), u (2) azzjoni taħt il-liġijiet nazzjonali u/jew Komunitarji quddiem qorti nazzjonali jew quddiem awtorità nazzjonli għall-kompetizzjoni (2). tal-Komunità u li jista’ (2) (1) Ara d-Deċisjoni tal-Kunsill 97/838/KE tat-28 ta’ Novembru 1997 li tikkonċerna l-konklużjoni għan-nom tal-Komunità Ewropea, rigward materji li jaqgħu fil-kompetenza tagħha, tar-riżultati tan-negozjati tal- WTO fuq is-servizzi bażiċi tat-telekomunikazzjonijiet (ĠU L 347, tat- 18. 12. 1997, p. 45). Fil-każ ta’ l-ONP id-Direttiva dwar il-Kirja tal-Linji, fl-ewwel stadju jidher li l-utent aggravat jitħalla jappella lill-Awtorità Regolatorja Nazzjonali. Din tista’ toffri numru ta’ vantaġġi. Fiż-żona tat- telekomunikazzjonijiet fejn l-esperjenza uriet li kumpanniji ħafna drabi eżitanti li jidhru bħala l-ilmentaturi kontra t-TO fuq min huma jiddependu ħafna mhux biss rigward il-punti speċifiċi tal-Kunflitt imma wkoll f’sens aktar wiesgħa u fit-tul, il-proċeduri li jidhru taħt l-ONP huma għażla attraenti. Aktar minn hekk il-proċeduri ta’ l-ONP ikopru medda akbar ta’ problemi dwar id-dħul milli jkunu jistgħu jilħqu fuq il-bażi tar-regoli tal-kompetizzjoni. Finalment, dawn il-proċeduri l-vantaġġ tal-prossimità u familjarità ma proċeduri nazzjonali amministrattivi; l-ilsien huwa fattur ieħor li għandu jingħata qies tiegħu. Taħt id-Direttiva ta’l-ONP dwar il-Kirja tal-Linji, jekk soluzzjoni ma tinstabx fuq livell nazzjonali, it-tieni stadju huwa organizzat fuq livell Ewropew (proċedura ta’ konċiljazzjoni). Ftehim bejn il-partijiet invo- luti irid jintlaħaq fiż-żmien xahrejn, u jekk hu possibbli u jaqblu l-partijiet estensjoni ta’ xahar ieħor. jistgħu joffru lill-utenti (3) L-NRA hija bord regolatorju nazzjonali għat-telekomunikazzjonijiet maħluq mill-Istat Membru fil-kuntest tad-direttiva dwar is-servizzi kif emendata, u l-qafas ta’ l-ONP. Il-lista tal-NRAs hija pubblikata rego- larment fil-Ġurnal Uffiċjali tal-Komunitajiet Ewropej, u kopja ta’ l-aħħar lista tista’ tinstab fuq http://www. ispo. cec. be. 12. L-ilmenti magħmulin lill-Kummissjoni taħt ir-regoli tal- kompetizzjoni minflok quddiem l-qrati nazzjonli jew b’żieda magħhom, awtoritajiet nazzjonali għall-kompetizzjoni u/jew awtoritajiet regolatorji nazzjonali taħt il-proċeduri ta’ l-ONP ikunu trattati skond il-prijorita li jkun ħaqqhom skond l-urġenza, noviltà u n-natura transitorja tal-problema nvoluta u għandu jittieħed kont li jkunu skansati proċeduri doppji (ara punti 23 et seq. ). r-regoli tapplika 13. Il-Kummissjoni tirrikonoxxi l-fatt li l-awtoritajiet nazzjonali tar-regolatur (NRAs) (3) għandhom kompiti differenti, u jaħdmu f’qafas legali differenti mill- Kummissjoni meta ta’ l-aħħar qiegħdha tal-kompetizzjoni. L-ewwel, l-NRAs taħdem taħt liġijiet nazzjonali, għalkemm timplimenta diversi drabi l-liġi Ewropea. It-tieni, dik il-liġi, ibbażata bħal ma hi fuq konsiderazzjonijiet politiċi tat- telekomunikazzjonijiet, jista’ jkollha għanijiet differenti għal, imma konsistenti ma’, l-għanijiet politiċi tal-kompetizzjoni tal-Komunità. Il-Kummissjoni kemm hu possibli tikopera mal-NRAs, u l-NRAs għandhom ukoll jikoperaw bejniethom partikolarment meta jkunu qed jittrataw kwistjonijiet transkonfini (4). Taħt awtoritajiet nazzjonlai, inklużi awtoritajiet tar-regolatur u awtoritajiet tal- kompetizzjoni, għandhom l-obbligu li ma japprovawx l-ebda prattika jew ftehim li jmur kontra l-liġi tal-kompetizzjoni tal- Komunità. tal-Komunità, il-liġi isolvu l-problemi 14. Ir-regoli tal-kompetizzjoni tal-Komunità mhux suffiċjente- ment fil-qasam tat- għandhom telekomunikazzjoni. Għaldaqstant signifikament ċirku u rwol wiesa’ fir-regolazzjoni tal-qasam. Għandu jkun innotat ukoll li bħala materja tal-liġi tal- Komunità, l-NRAs iridu jkunu indipendenti (5). l-NRAs kollha 15. Hu importanti li jkun innotat ukoll li d-Direttivi ta’l-ONP jim- ponu fuq it-TOs li għandhom ċertu saħħa fis-suq ċertu obligazzjonijiet dwar it-trasparenza u non-diskriminazzjoni li jmorru lil’ hinn minn dawk li normalment ikunu mposti taħt l-Artikolu 86 tat-Trattat. Direttivi l-ONP iniżżlu obligazzjonijiet dwar it-trasparenza, obbligazzjonijiet dwar il-provista u l-prattiki tal-prezzijiet. Dawn l-obbligazzjonijiet huma nfurzati permezz ta’ l-NRAs, li għandhom ukoll ġuris- dizzjoni li jieħdu l-passi meħtieġa sabiex jiżguraw kompetiz- zjoni effettiva (6). ta’ 16. B’relazzjoni ma’ l-Artikolu 86, dan l-avviż huwa miktub, għall-konvenjenza, f’ħafna rispetti daqs li kieku kien hemm operatur tat-telekomunikazzjoni wieħed li jokkupa posiz- zjoni dominanti. Dan mhux neċessarjament ikun il-każ fl-Istati Membri kollha: per eżempju networks ġodda tat- telekomunikazzjoni li joffru żieda ta’ firxa wiesa’, aktar ma jmorru aktar jiżviluppaw. Għandu jinżamm f’moħħ kulħadd li dawn in-networks alternattivi fit-telekomunikazzjoni jistgħu, jew fl-aħħar mill-aħħar jistgħu, ikunu kbar u estensivi biżżej- jed sabiex jieħdu parti jew kif ukoll jissostitwixxu n-networks ta’ L-eżistenza nazzjonali l-posizzjoni eżistenti. u (4) L-Artikoli 9 u 17 tad-Direttiva dwar l-Interkonessjoni. (5) L-Artikolu 7 tad-Direttiva tas-Servizzi (ara n-nota f’qiegħ il-paġna 3), u l-Artikolu 5a tad-Direttiva dwar il-Qafas ta’ l-ONP (ara n-nota f’qiegħ il-paġna 4). Ara wkoll il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill- Parlament Ewropew u lill-Kunsill fuq l-istatus u l-implimentazzjoni tad-Direttiva 90/388/KEE fuq il-kompetizzjoni fis-swieq tas-servizzi tat-telekomunikazzjonijiet (ĠU C 275, ta’ l-20. 10. 1995, p. 2). Ara wkoll is-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Komunitajiet Ewro- pej fil-każ K-91/94, Thierry Tranchant u Telephones Stores (1995) ECR I-3911. Id-Direttiva ta’ l-Interkonnessjoni ċitata fin-nota f’qiegħ il-paġna 4, l-Artikolu 9(3). (6) 258 MT Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 08/Vol. 1 l-operaturi kompetittivi fis-suq tkun ta’ relevenza sabiex tkun stabbilita jekk teżistix posizzjoni dominanti waħda jew posiz- zjoni dominanti konġunta: referenzi għall-posizzjonijiet dominanti eżistenti f’dan l-avviż għandhom jinqraw b’din f’moħħna. 17. Meta jitqiesu r-responsabilitajiet tal-Komunità fil-politika tal- kompetizzjoni, il-Kummissjoni trid isservi l-interessi ġenerali tal-Komunità. Ir-riżorsi amministrattivi disponibbli għall- Kummissjoni biex twettaq il-kompiti tagħha huma limitati u ma tistax tużahom biex tittratta mal-każijiet kollha li jiġu quddiemha. Għaldaqstant il-Kummissjoni hija obbligata, b’mod ġenerali, tieħu dawk il-miżuri organizzattivi meħtieġa sabiex twettaq il-kompiti tagħha, partikolarment biex tistabbilixxi l-prijoritajiet (1). 18. Għaldaqstant il-kummissjoni indikat li għandha l-ħsieb, li tuża’ il-poteri tad-deċiżjonijiet tagħha, biex tikonċentra fuq in-notifiki, ilmenti u proċeduri tagħha stess li għandhom partikolarment signifikat politiku, ekonomiku jew legali għall-Komunità (2). F’każ partikolari fejn hemm nuqqas ta’ dawn il-karatteristiċi, normalment in-notifiki ma jkunux trattati bil-mezz ta’ deċiżjoni formali, imma minflokk b’ittra (suġġett għall-kunsens tal-partijiet), u l-ilmenti normali għandhom, bħala regola, jkunu trattati mill-qrati nazzjonali jew awtoritajiet relevanti oħra. F’dan il-kuntest, għandu jkun innutat effetivi direttament (3) sabiex il-liġi tal-kompetizzjoni tal-Komunità tkun infurzata fil-qrati nazzjonali. Kif ukoll fejn liġijiet oħra tal-kommunità ġew rispettati, dawn ma jneħħux il-ħtieġa li jitħarsu r-reġoli tal-kompetizzjoni tal-Komunità (4). tal-kompetizzjoni r-regoli huma li 19. Awtortiajiet nazzjonali oħra, partikolarment NRAs waqt li jaħdmu fil-qafas tal-ONP, għandhom ġurisdizzjoni fuq ċertu Ftehim ta’ dħul li għandhom ikunu notifikati lilhom). Madan- kollu, notifikazzjoni ta’ ftehim lill-NRA ma tfissirx li ma hemmx ħtieġa li l-Kummissjoni tkun notifikata. L-NRAs iridu jassiguraw li l-azzjonijiet meħudin minnhom huma konsis- tenti mal-liġi tal-Kommunità (5). Dan id-dmir jitlob minnhom li joqgħodu lura minn xi azzjoni li tista’ ddgħajjef il-protezzjoni effettiva tad-drittijiet tal-liġijiet tal-Kommunità taħt ir-regoli tal-kompetizzjoni (6) Għaldaqs- tant, jistgħu ma japprovawx arranġamenti li huma kuntrarji għar-regoli l-awtoritajiet nazzjonali jaġixxu b’mod li jdgħajjfu dawk id-drittijiet, l-Istat Membru jista’ hu stess ikun responsabbli għal dawk li soffrew danni minn din l-azzjoni (8). B’żieda ma’ dan, l-NRAs taħt tal-kompetizzjoni (7). tal-kompetizzjoni Jekk (1) Sentenzi tal-Qorti ta’ Prim Istanza tal-Komunitajiet Ewropej: Case T-24/90, Automec v. Commission (1992) ECR II-2223, at paragraph 77 and Case T-114/92 BEMIM (1995) ECR II-147. Każ T-24/90, Automec v. Commission (1992) ECR II-2223, fil-paragrafu 77 u l-Każ T-114/92 BEMIM (1995) ECR II-147. (2) Avviż fuq il-koperazzjoni bejn il-Qrati Nazzjonali u l-Kummissjoni fl-applikazzjoni ta’ l-Artikoli 85 u 86 tat-Trattat tal-KE (ĠU C 39, tat- 13. 2. 1993, p. 6, fil-paragrafu 14). Avviż fuq il-koperazzjoni bejn l-Awtortitajiet tal-Kompetizzjoni Naz- zjonali u l-Kummissjoni (ĠU C 313, tal-15. 10. 1997, p. 3). (3) Każ 127/73, BRT v. SABAM (1974) ECR 51. (4) Każ 66/86, Ahmed Saeed (1989) ECR 838. (5) Huma ma għandhomx, per eżempju, iħeġġu jew jinfurzaw jew jap- provaw ir-riżultati ta’ imġieba li tmur kontra l-kompetizzjoni: — Ahmed Saeed, ara n-nota f’qiegħ il-paġna 18; — Każ 153/93, tal-Ġermanja v. Delta Ir-Repubblika Federali Schiffahrtsges. (1994) ECR I-2517, — Każ 267/86, Van Eycke (1988) ECR 4769. id-direttiva ta’ l-ONP għandhom ġurisdizzjoni biex jieħdu passi biex jassiguraw kompetizzjoni effettiva (9). 20. Bħala prinċipju Ftehim ta’ dħul jirregolaw id-disposizzjonijiet ta’ ċerti servizzi bejn impiżi indipendenti u li ma jirriżultawx ħolqien ta’ entità awtonoma li tkun distinta mill-partijiet għall-Ftehim. Ftehim ta’ dħul ġeneralment għalhekk huma barra mill-iskop tar-Regolament ta’ Għaqda (10). 21. Taħt il-Kummissjoni ir-Regolament Nru (11), tista’tieħu azzjoni fuq materja relatata ma’ xi Ftehim ta’ dħul permezz ta’ notifikazzjoni minn waħda mill-partijiet jew aktar invo- luti fi (12) fuq ftehim ta’ dħul, permezz ta’ ilment kontra ftehim ta’ dħul li huwa ristrett jew kontra l-imġieba ta’ kumpannija dominanti fuq l-għoti jew rifjut ta’ dħul (13), u jew fuq l-inizjattiva tal-Kummissjoni rigward dak l-għoti rifjut, jew permezz ta’ inkjesta f’dak il-qasam (14). Kif ukoll, ilmentatur jista’ jitlob lill-Kummissjoni li tieħu miżuri tem- poranji f’ċirkostanzi fejn hemm ir-riskju urġenti li l-ħsara lill- ilmentatur jew lill-interess pubbliku (15) tkun waħda serja u irreparabbli. Madankollu għandu jitqies, li f’każijiet li ma jistennewx dewmien sabiex jitwaqqaf il-ksur kemm jista’ jkun malajr, jittieħdu proċeduri quddiem il-qrati nazzjonali milli proċeduri quddiem il-Kummissjoni (16). jaqbel li 22. Hemm numru ta’ oqsma fejn Ftehim ikunu suġġetti kemm għar-regoli ta’ kompetizzjoni jew għall-miżuri speċifiċi ta’ dak is-settur kemm nazzjonali jew Ewropew, l-aktar il-miżuri tas-Suq Intern. Fil-qasam tat-telekomunikazzjoni, id-Direttivi ta’ l-ONP għandhom il-fini li jistabbilixxu reġim regolatorju għall-Ftehim ta’ dħul. Meta jittieħed qies tar-regoli dettaljati ta’ l-ONP u l-fatt li jistgħu joħorġu ‘l barra mill-ħtiġiet ta’ l-Artikolu joperaw fil-qasam tat- li telekomunikazzjoni għandhom ikunu mgħarfa li l-ħarsien tal-Komunità ma mar-regoli jożenorawhomx mill-obbligi tagħhom sabiex iħarsu l-obbligi imposti fuqhom fil-kuntest ta’ l-ONP, u vice versa. kompetizzjoni impriżi 86, ta’ (6) Każ 13/77, GB-Inno-BM/ATAB (1977) ECR 2115, fil-paragrafu 33: — “għalkemm huwa veru li l-Artikolu 86 huwa dirett lejn intrapriżi, imma huwa veru wkoll li t-Trattat jimponi obbligu fuq l-Istati Membri biex ma jadotawx jew iżommu fis-seħħ xi miżura li tista’ iċċaħħad id-disposizzjoni ta’ l-effetti tagħha. ” (7) Għal aktar obbligi dwar l-awtoritajiet nazzjonali ara: Każ 103/88, Fratelli Costanzo (1989) ECR 1839. Ara Ahmed Saeed, ċitat fin-nota f’qiegħ il-paġna 18: jipprojbixxi — “L-Artikolu 5 u 90 tat-Trattat tal-KE għandu jkun interpretat bħala (i) jħeġġu il-konklużjoni tal-Ftehim fuq it-tariffi li jmorru kontra l-Arti- kolu 85(1) jew l-Artikolu 86 tat-Trattat, skond il-każ; (ii) ma jħal- lux, l-approvazzjoni minn dawk l-awtoritajiet ta’ tariffi li jirriżul- taw minn dawn il-Ftehim”. l-awtoritajiet nazzjonali milli (8) Każi konġunti-6/90, u K-9/90 Francovich (1991) ECR I-5357; Każi konġunti K-46/93, Brasserie de Pêcheur v. il-Ġermanja u Każ K-48/93, R v. Segretarju ta’ l-Istat u Trasport ex parte Factortame u oħrajn (1996) ECR I-1029. (9) Per eżempju, premessi 18 tad-Direttiva dwar il-Kirja tal-Linji u l-Arti- kolu 9(3) tad-Direttiva ta’ l-ONP dwar l-Interkonnessjoni, ara n-nota f’qiegħ il-paġna 4. (10) Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 4064/89 tal-21 ta’ Diċembru 1989 dwar il-kontroll tal-konċentrazzjonijiet bejn l-impriżi (ĠU L 395, tat- 30. 12. 1989, p. 1); verżjoni korretta (ĠU L 257, tal-21. 9. 1990, p. 13). (11) Regolament tal-Kunsill Nru 17 tas-6 ta’ Frar 1962, L-Ewwel Regola- ment jimplimenta l-Artikoli 85 u 86 tat-Trattat (ĠU C 13, tal- 21. 2. 1962, p. 204). (12) L-Artikolu 2 u 4(1) tar-Regolament Nru 17. (13) L-Artikolu 3 tar-Regolament Nru 17. (14) L-Artikolu 3 u 12 tar-Regolament Nru 17. (15) Każ 792/79R, Camera Care v. il-Kummissjoni (1980) ECR 119. Ara wkoll il-Każ T-44/90, La Cinq v. il-Kummissjoni (1992) ECR II-1. (16) Ara punt 16 ta’ l-Avviż ċitat fin-nota f’qiegħ il-paġna 16. 08/Vol. 1 MT Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 259 2. L-azzjoni tal-Kummissjoni rigward il-Ftehim ta’ dħul (1) 23. Meta meħudin kollha f’daqqa l-Ftehim ta’ dħul huma ta’ sini- fikat kbir, u għaldaqstant huwa xieraq li l-kummissjoni kemm jista’ jkun tgħid ċar f’liema qafas legali tal-Komunità dawn il-Ftehim għandhom jiġu konklużi. Ftehim ta’ dħul li għandhom klawsoli restrittivi jinvolvu kwistjonijiet li jaqgħu taħt l-Artikolu 85. Ftehim li jinvolvu mpriżi dominanti jew li għandhom monopolju jinvolvu kwistjonijiet li jaqgħu taħt l-Artikolu 86: interessi li joħorġu mid-dominanza ta’ waħda jew aktar mill-partijiet ġeneralment fil-kuntest ta’ ftehim par- tikolari jkunu ta’ signifikanza akbar milli minn dawk li jaqgħu taħt l-Artikolu 85. Notifiki lill-Kummissjoni. 24. Il-Kummissjoni fl-applikazzjoni tar-regoli tal-kompetizzjoni, tibni fuq id-Direttivi ta’ l-ONP li għal-livell nazzjonali stabbi- lew qafas ta’ azzjonijiet permezz tal-NRAs. Fejn Ftehim jaqgħu fl-Artikolu 85(1), u jekk iridu jibbenefikaw mill- eżenzjoni taħt l-Artikolu 85(3), dawn għandhom ikunu noti- fikati Fejn ftehim huma notifikati, il-Kummissjoni għandha l-ħsieb li titratta ma’ xi wħud minn- hom permezz ta’ deċiżjonijiet formali, wara publiċità xierqa fil-Ġurnal Uffiċjali tal-Komunitajiet Ewropej, u skond il-prinċipji mniżżla hawn taħt. La darba l-prinċipji legali ġew stabbiliti b’mod ċar, il-Kummissjoni mbagħad tipproponi li tittratta ma’ notifiki li jqajmu l-istess kwistjonijiet permezz ta’ ittri ta’ komfort. 3. Ilmenti 25. Persuni naturali jew legali b’interess leġittimu jistgħu, taħt ċertu ċirkostanzi, jagħmlu lment mal-Kummissjoni, jitolbu lill-Kummissjoni li tieħu deċiżjoni sabiex twaqqaf ksur ta’ l-Artikolu 85 jew l-Artikolu 86. Ilmentatur jista’ jitlob ukoll sabiex l-Kummissjoni fejn riskju kbir ta’ ħsara serja u rreparabbli (2) tieħu miżuri temporanji. Ilmentatur li beħ- siebu jressaq ilment għandu għażliet oħra li huma l-istess jew aktar effettivi, bħal azzjoni quddiem il-qorti nazzjonali. F’dan il-kuntest, għandu jkun innotat li proċeduri quddiem il-qrati nazzjonali joffru vantaġġi konsiderevoli għall-individwi u kumpanniji, partikolarment (3): — qrati nazzjonali jistgħu jittrattaw ma’ u jiddeċiedu l-ħlas tal- jirriżulta minn ksur tar-regoli għad-danni li kompetizzjoni, — ġeneralment il-qrati nazzjonali jistgħu jadottaw miżuri temporanji u t-terminazzjoni ta’ xi ksur, aktar malajr milli tista’ tagħmel il-Kummissjoni, — huwa possibli quddiem il-qrati nazzjonali, li tgħaqqad il-liġi tal-Komunità u ilment taħt ilment taħt nazzjonali ma’ xulxin, il-liġi — il-qorti nazzjonali tista’ tiddeċiedi li l-ispejjeż legali jridu jitħallsu mill-applikant rebbieħ. Barra minn hekk, il-prinċipji regolatorji nazzjonali kif armo- nizzati taħt id-Direttivi ta’ l-ONP joffru azzjonijiet kemm fuq livell nazzjonali u, jekk meħtieġ, fuq livell tal-Komunità. 3. 1. U ż u t a ’ p r o ċ e d u r i k e m m n a z z j o n a l i k i f u k o l l t a ’ l - O N P Fl-evalwazzjoni 26. Kif hemm indikat aktar ‘il fuq (4) il-Kummissjoni tieħu qies l-interess tal-Komunità f’kull każ li jinġieb għall-attenzjoni tal-Komunità, ta’ tagħha. il-Kummissjoni teżamina “… is-sinifikat ta’ l-allegat ksur rigward il-funzjoni tas-suq komuni, tiġi stabbilita l-eżistenza probabbli l-istħarriġ meħtieġ sabiex l-aħjar kondizzjonijiet possibli, il-kompiti tagħha li tiżgura li l-Artikoli 85 u 86 qegħdin jit- ħarsu ma …” (5). tal-ksur u l-iskop ta’ l-interess twettaq, taħt F’din l-valutazzjoni element essenzali ieħor huwa kemm imħallef nazzjonali huwa f’posizzjoni li jipprovdi rimedju effettiv għall-ksur ta’ l-Artikolu 85 jew 86. Din tista’ tkun dif- fiċli, per eżempju, jinvolvu elementi extra- territorjali. f’każijiet li (1) L-Artikolu 2 jew l-Artikolu 4(1) tar-Regolament Nru 17. (2) Camera Care u La Cinq, hemm riferenza għaliha fin-nota f’qiegħ il-paġna 29. (3) Ara punt 16 ta’ l-Avviż ċitat fin-nota f’qiegħ il-paġna 16. (4) Ara punt 18. (5) Ara Automec, ċitat fin-nota f’qiegħ il-paġna 15, fil-paragrafu 86. 260 MT Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 08/Vol. 1 27. L-Artikolu 85(1) u l-Artikolu 86 tat-Trattat jipproduċu effetti diretti fir-relazzjoni ta’ bejn individwi li għandhom jiġu sal- vagwardjati mill-qrati nazzjonali (1). Rigward azzjonijiet qud- diem l-NRA, id-Direttiva ta’ l-ONP ta’ l-Interkonessjoni tip- provdi li din l-awtorità għandha l-poter li tintervjeni u tordna tibdiliet rigward l-eżistenza u l-kontenut tal-Ftehim ta’ dħul. L-NRAs għandhom jieħdu kont ‘il-ħtieġa li jħeġġu suq kompetittiv u jistgħu jimponu kondizzjonijiet fuq parti waħda jew aktar, inter alia, sabiex jiżguraw kompetizzjoni effettiva (2). 28. Il-Kummissjoni stess tista’ tkun infurmata bit-tilwima jew konformi mar-regoli ta’ kompetizzjoni, jew konformi mal- proċedura ta’ konċiljazzjoni ta’ l-ONP. Diversi proċeduri jistgħu jwasslu għall-stħarriġ doppju li ma jkunx meħtieġ permezz tal-Kummissjoni u l-awtoritajiet nazzjonali. Fejn l-ilment l-Artikolu 3 tar- Regolament Nu 17 u sakemm quddiem awtorità jew qorti relevanti Ewropea jew nazzjonali hemm azzjonijiet relatati, ġeneralment id-Direttur-Ġenerali għall-Kompetizzjoni ma jibdiex jimxi wara xi investigazzjoni dwar l-eżistenza ta’ xi ksir taħt l-Artikoli 85 jew 85 tat-Trattat. Madankollu, din hija suġġetta għall-punti li ġejjin. isir mal-Kummissjoni taħt 3. 2. J i ġ u s a l v a g w a r d j a t i d - d r i t t i j i e t t a ’ l - i l m e n t a t u r. 29. Impriżi huma ntitolati għall-protezzjoni effettiva tad-drittijiet tagħhom fil-liġi tal-Komunità (3). Jekk il-proċeduri nazzjonali tal- jitħallew jittieħdu fit-tul essaġerat dwar Kummissjoni, mingħajr tal- jiddgħajjfu. Fil-qasam tat- kwistjoni, dawk id-drittijiet telekomunikazzjonijiet, huma relativament qosra, u kull dewmien sostanzjali sabiex jintlaħaq ftehim dwar tilwima ta’ dħul fil-prattika tista’ tfisser għall-rifjut ta’ dħul, għaldaqstant tiġi jġudikata minn qabel id-deċiżżjoni propja tal-każ. l-azzjoni sodisfaċenti riżoluzzjoni il-perjodi tiġdid ta’ l-ilmentatur jkunu salvagwardjati. Jekk il-kwistjoni ma tkunx laħqet din ir-riżoluzzjoni mbagħad, prima facie, id-drittijiet tal-partijiet ma jkunux qegħdin jiġu protetti effettivament, u l-Kummissjoni l-ilmentatur, wara l-konsultazzjoni u f’koperazzjoni ma’ l-awtortià fil-kwistjoni, tagħha fil-każ skond il-proċeduri tibda l-investigazzjoni normali tagħha. Ġeneralment, meta diga jkun hemm azzjoni għaddejja taħt il-proċeduri ta’ konċiljazzjoni il-Kummissjoni ma tibdhiex l-istħarriġ tagħha. talba fuq ta’ 31. Kif ukoll, il-Kummissjoni trid tħares lejn kull każ fil-mertu tiegħu: tieħu azzjoni jekk tħoss li f’każ partikolari, hemm interess sostanzjali tal-Komunità li jaffettwa, jew wisq pro- babbli jaffettwa, il-kompetizzjoni f’numru ta’ Stati Membri. 3. 3. M i ż u r i t e m p o r a n j i 32. Rigward xi talba għall-miżuri temporanji, l-eżistenza jew il-possibilità ta’ proċeduri nazzjonali hija relevanti għall- mistoqsija jekk hemmx riskju serju u ħsara rreparabbli. Prima facie, dawn il-proċeduri għandhom, ineħħu r-riskju ta’ din il-ħsara u għaldaqstant ma jkunx xieraq għall-Kummissjoni li tagħti miżuri temporanji fin-nuqqas ta’ evidenza li r-riskju xorta waħda jibqa’. 33. Huwa fattur importanti d-disponibbilità u l-kriterja ta’ att temporanju inġuntiv li l-Kummissjoni trid tieħu qies sabiex tilħaq prima facie din il-konklużjoni. Jekk att temporanju inġuntiv ma kienx disponibbli, jew liema att probabbilment ma kienx adegwat sabiex jipproteġi d-drittijiet ta’ l-ilmentatur taħt tikkonsidra li l-proċedrui nazzjonali ma neħħewx ir-riskju tal-ħsara, hi għaldaqstant tkun tista’ tibda bl-eżaminazzjoni tagħha tal- każ. il-Kummissjoni tal-Komunità, il-liġi 30. Għaldaqstant il-Kummissjoni hija tal-fehma li tilwima ta’ dħul quddiem l-NRA għandha tinqata’ fiż-żmien raġonevoli, ġene- ralment ma taqbiżx is-sitt xhur minn meta għall-ewwel darba il-każ ikun inġieb għall-attenzjoni ta’ dik l-awtorità. Din ir-riżoluzzjoni tista’ tieħu x-xejra jew ta’ deċiżjoni finali ta’ ta’ l-azzjoni jew xejra oħra ta’ serħan fejn id-drittijiet 4. Stħarriġ minn inizjattiva proprja u inkjesti fl-oqsma (1) BRT v. SABAM, ċitat fin-nota f’qiegħ il-paġna 17. (2) L-Artikoli 9(1) u (3) tad-Direttiva ta’ l-ONP fuq l-Interkonessjoni. (3) Każ 14/83, Von Colson (1984) ECR 1891. 34. Jekk ikun hemm il-ħtieġa, il-Kummissjoni tiftaħ l-istħarriġ fuq inizjattiva proprja. Tista’ wkoll tiftaħ inkjesta f’xi qasam, 08/Vol. 1 MT Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 261 suġġetta kompetizzjoni tal-Kumitat għall-Pariri ta’ Stat Membru. għall-konsultazzjoni ma’ l-awtortià tal- (b) li l-ksur ta’ l-Artikolu 85 hu partikolarment wieħed serju. Riċentement il-Kummissjoni pubblikat linji ta’ gwida kif il-penali jkunu kkalkulati (6). 5. Penali 35. Il-Kummissjoni ta’ tista’ Fejn Ftehim ġew notifikati l-imprizi kollha mxerrdin mad-dinja timponi penali sa 10 % tal-qligħ annwali li intenzjonalment jew bi traskuraġni kisru l-Artikolu 85(1) jew l-Artikolu 86 (1). skond ir-Regolament Nu 17 għall-eżenzzjoni taħt l-Artikolu 85(3), l-ebda penali ma tista’ tingħata mill-Kummissjoni għall- attivitajiet deskritti fin-notifikazzjoni (2) għall-perjodu li jiġi il-Kummissjoni tista’ tirtira wara n-notifika. Madankollu, l-immunità tal-penali billi tinforma lill-impriżi konċernati li, wara stħarriġ preliminari, hija tal-fehma li japplika l-Arti- kolu 85(1) tat-Trattat u l-applikazzjoni ta’ l-Artikolu 85(3) m’hix ġustifikata (3). 36. Id-Direttiva ta’ l-Interkonessjoni ta’ l-ONP għandha żewġ disposizzjonijiet partikolari li huma relevanti għall-penali taħt ir-regoli ta’ kompetizzjoni. L-ewwel, hija tipprovdi li Ftehim ta’ interkonessjoni iridu jkunu komunikati lil NRAs relevanti u jkun disponibbli lill-terzi persuni nteressati, bl-eċċezzjoni ta’ dawk il-partijiet li jittrattaw dwar l-istrateġija kummerċjali tal-partijiet (4). It-tieni, hija tipprovdi li l-NRA irid ikollha numru ta’ poteri li tkun tista’ tuża’ sabiex tinfluwenza jew temenda l-Ftehim ta’ interkonessjoni (5). Dawn id-disposizzjonijiet jiżguraw li pub- bliċità xierqa tingħata lill-Ftehim, u tipprovdi lill-NRA bl-opportunità li tieħu passi, fejn xieraq, sabiex tiżgura kom- petizzjoni effettiva fis-suq. 37. Fejn ftehim kien innotifikat lil xi NRA, imma ma kienx inno- tifikat lill-Kummissjoni, ġeneralment il-Kummissjoni bħala kwistjoni ta’ politika ma tikkonsidrax li hi ħaġa xierqa li tim- poni penali fir-rispett ta’ ftehim, ukoll jekk il-ftehim fl-aħħar mill-aħħar juri jiksru l-Arti- li għandu kondizzjonijiet li kolu 85. Madankollu, penali tkun xierqa, per eżempju fejn: (a) il-ftehim juri li għandu disposizzjonijiet li jiksru l-Arti- kolu 86; u/jew 38. Notifikazzjoni li lill-NRA m’hix minflok notifikazzjoni jistgħu jitfgħu lment lill-Kummissjoni, lill- Kummissjoni u ma tillimitax il-possibilità lill-partijiet interes- sati jew inkella sabiex il-Kummissjoni tibda l-istħarriġ minn jeddha fil- Ftehim ta’ dħul. L-anqas din in-notifikazzjoni ma tillimita d-dritt li persuna jiftaħ proċeduri fil-qrati nazzjonali għad- danni u għall-ħsara li ġew ikkawżati mill-Ftehim li jmorru kontra kompettitivita (7). PARTI II - SWIEQ RELEVANTI 39. Waqt li jkun qiegħed isir l-istħarriġ ta’ każijiet fil-qafas kif imniżżel fil-Parti I (aktar ‘il fuq), il-Kummissjoni tibbaża ruħha fuq l-approċċ li tagħti hi lid-denefizzjoni tas-swieq relevanti kif imniżżla fl-Avviż tal-Kummissjoni fit-tifsira tas- suq relevanti għall-għanijiet tal-kompetizzjoni tal-Komunità (8). tal-liġi 40. Ditti huma suġġetti għall-tlett għejun prinċipali li huma mar- buta mal-kompetizzjoni; talba ta’ sostituzzjoni, provvvista sostitwita u kompetizzjoni potenzali, bl-ewwel waħda ssaw- war l-aktar forza dixxiplinarja immedjata u effettiva fuq dak il-provditur ta’ xi prodott jew servizz. Għaldaqstant talba sos- titwita hija l-għodda ewlenija użata sabiex tfisser il-prodott relevanti tas-suq fuq liema r-restrizzjonijiet tal-kompetizzjoni għall-għanijiet ta’ l-Artikolu 85(1) u l-Artikolu 86 jistgħu jkunu identifikati. 41. Provvista sostitwita tista’ tintuża f’ċirkostanzi xierqa sabiex tgħin aktar l-identifikazzjoni tas-swieq relevanti. Fil-prattika ma jistax ikun hemm distinazzjoni ċara mill-potenzal tal- kompetizzjoni. Provvista tal- kompetizzjoni jintuzaw għal għan sabiex tkun determinata jekk l-impriża għandhiex posizzjoni dominanti jew jekk ir-restrizzjoni tal-kompetizzjoni hijiex sinifikanti fit-tifsira ta’ l-Artikolu 85, tal- kompetizzjoni. jew jekk hemmx xi eliminazzjoni sostitwita u l-potenzal (1) L-Artikolu 15(2) tar-Regolament Nru 17. (2) L-Artikolu 15(5) tar-Regolament Nru 17. (3) L-Artikolu 15(6) tar-Regolament Nru 17. (4) L-Artikolu 6(ċ) tad-Direttiva ta’ l-ONP fuq l-Interkonessjoni. (5) Inter alia, fl-Artikolu 9 tad-Direttiva ta’ l-ONP fuq l-Interkonessjoni. (6) Linji ta’ gwida fuq il-metodu dwar l-iffissar ta’ penali mposti skond l-Artikolu 15(2) tar-Regolament Nru 17 u l-Artikolu 65(5) tat-Trattat tal-KEFA (ĠU C 9, ta’ l-14. 1. 1998, p. 3). (7) Ara n-nota f’qiegħ il-paġna 22. (8) ĠU C 372, 09. 12. 97, p. 5. 262 MT Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 08/Vol. 1 42. Fl-analiżi tas-swieq relevanti huwa meħtieġ li wieħed iħares lejn is-suq fuq perjodu qasir. It-taqsimiet li ġejjin niżlu l-prinċipji bażiċi li huma ta’ rele- vanza partikolari għat-taqsima tat-telekomunikazzjoni. 47. Il-Kummissjoni tqis li l-prinċipji taħt il-liġi tal-kompetizzjoni li jirregolaw dawn is-swieq, ikun liema jkun is-suq partiko- lari, jibqgħu l-istess. Meta jittieħed qies tal-pass li qiegħdha tinbidel bih it-teknoloġija f’dan il-qasam, kull tentattiv biex tingħata defenizzjoni f’dan l-avviż ta’ prodotti partikolari fis- swieq tista’ tkun m’hux eżatta jew irrelevanti minħabba t-tibdil li jseħħ malajr. Id-defenizzjoni ta’ suq ta’ prodott par- tikolari – per jekk il-faċilitajiet minn fejn oriġinat it-telefonata u t-twaqqif tat- tas-suq – telefonata humiex parti mill-istess faċilitajiet l-aħħjar mod li ssir hija billi jsir eżami dettaljat ta’ każ individwali. id-determinazzjoni eżempju, ta’ 1. Is-suq relevanti tal-prodott 1. 1. I s - s e r v i z z i t a s - s u q 43. Taqsima 6 tal-Form A/B tiddefinixxi s-suq relevanti tal- prodott kif ġej: relevanti “Prodott tas-suq hemm imsawrin fih dawk il-prodotti kollha u/jew servizzi li huma meqjusa bħala li jin- jew sostitiwiti mill-konsumatur, minħabba bidlu l-karatteristiċi tagħhom u l-użu il-prezzijiet maħsub tagħhom”. tal-prodott, 48. Din tista’ tkun definuta bħala d-disposizzjoni tas-servizz ta’ telekomunikazzjoni ta’ l-utenti. Telekomunikazzjonijiet tas- servizzi differenti jitqiesu li jkunu jistgħu jiġu sostitwiti jekk juru ammont suffiċjenti ta’ tibdil għall-utent finali, dan ikun ifisser li tista’ teżisti kompetizzjoni effettiva bejn min jip- provdi dawn is-servizzi. 44. Il-liberalizzazzjoni tal-qasam tat-telekomunikazzjoni tista’ twassal għall-ħolqien tat-tieni tip ta’ suq, dak ta’ dħul għall- faċilitajiet li bħalissa huma meħtieġa sabiex jipprovdu dawn is-servizzi liberali. Eżempju tipiku ta’ dan id-dħul hija l-interkonessjoni ta’ telekomunikazzjoni switched tan-network għall-pubbliku. Mingħajr l-interkonessjoni, ma jkunx kum- merċjalment possibli għall-terzi persuni sabiex jipprovdu, per eżempju, servizzi komprensivi telefoniċi bil-vuċi. 45. Għaldaqstant, huwa ċar, li fil-qasam tat-telekomunikazzjoni hemm ta’ lanqas żewġ tipi ta’ swieq li għandhom ikunu jkunsidrati – dak ta’ servizz li fl-aħħar ikun provdut lill-utenti u dak ta’ dħul għal dawk il-faċilitajiet meħtieġa li fl-aħħar jip- provdu servizz lill-utenti (informazzjoni, network fiżiku, eċċ. ). Fil-kuntest ta’ kull każ partikolari, ikun meħtieġ li tiddefinixxi d-dħul relevanti u s-swieq ta’ servizzi, bħal interkonessjoni ta’ network tat-telekomunikazzjoni għall-pubbliku, u disposiz- zjoni tas-servizzi ta’ telefonija bil-vuċi tal-pubbliku, rispetti- vament. 1. 2. D ħ u l g ħ a l l - f a ċ i l i t a j i e t 49. Għal min jipprovdi s-servizz sabiex jipprovdi s-servizz lill- utienti finali ħafna drabi huwa meħtieġ dħul għal wieħed jew aktar (‘il fuq jew l isfel) faċilitajiet. Per eżempju, sabiex twas- sal fiżikament is-servizz lill-utenti finali, jinħtieġ dħul għall- punti ta’ terminazzjoni tan-network ta’ telekomunikazzjoni għal liema l-utenti finali huma mqabbda. Dan id-dħul jista’ jintlaħaq fil-livell fiżiku minn infrastruttura lokali permezz ta’ dedikazzjoni jew infrastruttura maqsuma lokalment, jew tip- provdi hija stess jew tikri minn infrastruttura li tipprovdi lokalment. Tista’ tintlaħaq ukoll jew minn jipprovdi dan is-servizz li għandu diġa dawn l-utenti finali bħala abbonati, jew minn interkonessjoni tal-provditur li għandu dħul dirett jew indirett għall-punti tat-terminazzjoni relevanti. 46. Meta jkun xieraq, il-Kummissjoni tuża l-eżami ta’ suq rele- vanti li jsir billi wieħed jistaqsi jekk, dawk kollha li jipprovdu s-servizz għollewx il-prezzijiet tagħhom minn 5 sa 10 %, il-profitt kollettiv tagħhom għoliex. Skond dan it-test, jekk il-profitti tagħhom għolew, is-suq kunsidrat huwa suq rele- vanti separat. 50. B’żieda ta’ l-aċċess fiżiku, il-provditur tas-servizz sabiex ikun jista’ joffri s-servizz tiegħu lill-utenti finali jista’ ikun jeħtieġ dħul għall-faċilitajiet oħrajn: per eżempju, il-provditur tas- servizz ikun jista’ jagħmel is-servizzi tiegħu mgħarufa ma’ l-utenti finali. Meta organizzazzjoni li tipprovdi s-servizzi tad- jkollha posizzjoni dominanti bħall-informazzjoni direttorju, jinbet tħassib simili ma’ kwistjonijiet fiżiċi ta’ dħul. 08/Vol. 1 MT Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 263 51. F’ħafna każijiet, tkun imħassba bil- kwistjonijiet ta’ dħul fiżiku, meta dak li jinħtieġ hu dħul għall- faċilitajiet tan-network ta’ TO dominanti (1). il-Kummissjoni 52. Xi wħud mit-TOs jista’ jkollhom it-tentazzjoni li jirreżistu li jipprovdu d-dħul lil terzi li jipprovdu servizz jew operaturi oħrajn ta’ networks, partikolarment f’żoni fejn is-servizz propost ikun f’kompetizzjoni ma’ servizz provdut mit-TO stess. Ħafna drabi din ir-reżistenza tidher biċ-ċar f’dewwmien essaġerat biex jingħata dan id-dħul, nuqqas ta’ rieda biex jit- ħalla d-dħul jew jitħalla biss taħt kondizzjonijiet żvantaġġużi. Hija l-funzjoni tar-regoli tal-kompetizzjoni jiżguraw li dawn is-swieq prospettivi ta’ dħul jitħallew jiżviluppaw, u TOs ma jitħallewx jużaw il-kontroll fuq id-dħul sabiex joħonqu l-izvilupp tas-swieq ta’ servizzi. li 53. Għandu jkun misħuq li fil-qasam tat-telekommunikazzjoni, il-liberalizzazzjoni tista’ twassal għall-iżvilupp ġdid, networks fuq alternattivi id-definizzjoni tas-suq ta’ dħul l-operaturi tat- telekommunikazzjonijiet. fl-aħħar mill-aħħar iwettqu impatt li tinvolvi li 2. Suq ġeografiku relevanti 54. Swieq relevanti ġoegrafiċi huma defenuti fil-Form A/B kif ġej- jin: “Fis-suq ġeografiku relevanti hemm imsawwar fih iż-żona ta’ dawk l-impriżi konċernati li huma nvoluti fil-provvista jew domanda ta’ prodotti jew servizzi, fejn il-kondizzjonijiet tal- kompetizzjoni huma biżżejjed ta’ natura waħda u li jistgħu jkunu distinti minn żoni ġirien minħabba li l-kondizzjonijiet ta’ kompetizzjoni huma differenti f’dawk iż-żoni. ” 55. Rigward id-disposizzjonijiet tat- telekomunikazzjoni u swieq ta’ dħul, is-suq ġeografiku rele- vanti ikun dik iż-żona fejn il-kondizzjonijiet oġġettivi tal- tas-servizzi (1) Id-definizzjoni il-Kompetizzjoni Sħiħa hija ta’ interkonessjoni mogħtija fid-Direttiva fuq u/jew jew oħra differenti jikkonsistu kollha jew parti liema disposizzjonijiet routing “…… it-tagħqid fiżiku u loġiku tal-faċilitajiet tat-telekomunikazzjoni ta’ jipprovdu networks tat-telekomunikazzjonijiet organizzazzjonijiet li u/jew servizzi tat-telekomunikazzjonijiet, sabiex iħallu l-utenti ta’ waħda mill-organizzazzjonijiet li jikkomunikaw ma’ l-utenti ta’ l-istess orga- nizzazzjoni jew sabiex ikollhom id-dħul għas- servizzi provduti minn terzi organizzazzjonijiet. ” Servizzi tat-telekomunikazzjonijiet fid-Direttiva fuq il-Kompetizzjoni Sħiħa u id-Direttivi ta’ l-ONP huma definuti bħala “servizzi, trasmissjoni telekomunikazzjonijiet. ” Għaldaqstant hija tinkludi networks ta’ CATV. Network tat-telekomunikazzjonijiet hija definita bħala “…………… l-apparat tat-trasmissjoni u, meta applikabbli, apparat ta’ l-iswitching u riżorsi oħra li jħallu l-ġarr tas-sinjali bejn punti ta’ termi- nazzjoni permezz tal-fili, permezz tar-radju, permezz ta’ mezzi ottiċi jew elettromanjetiċi” Network tat-telekomunikazzjonijiet hija definita bħala “…………… l-apparat tat-trasmissjoni u, meta applikabbli, apparat ta’ l-iswitching u riżorsi oħra li jħallu l-ġarr tas-sinjali bejn punti ta’ termi- nazzjoni permezz tal-fili, permezz tar-radju, permezz ta’ mezzi ottiċi jew elettromanjetiċi. ” t-trasmissjoni tax-xandir u fin-network tas-sinjlai tas-sinjali fit- tat- kompetizzjoni li japplikaw għal dak li jipprovdi s-servizz huma simili, u l-kompetituri ikunu jistgħu joffru s-servizzi tagħhom. Għaldaqstant għall-provdituri tass-servizz ikun meħtieġ li jkunu eżaminati l-possibilitajiet sabiex ikollhom dħul għall-utent taħt f’kull parti kondizzjonijiet simili u ekonomikament vijabbli. Huma ta’ relevanza partikolari l-kondizzjonijiet regolatorji bħal termini tal-liċenza, u kull drittijiet esklussivi jew speċjali li huma propjeta tal-kompetituri lokali tal-providituri li għandhom id-dħul (2). ta’ din iż-żona, finali PARTI III – PRINĊIPJI 56. Il-Kummissjoni tapplika l-prinċipji li ġejjin f’każ li jkollha quddiema. 57. Il-Kummissjoni rrikonoxxit li ‘l-Artikoli 85 u 86…… jikkos- titwixxu liġi fis-seħħ u enforzabbli mal-Komunità kollha. Ma għandhomx iqumu konflitti ma’ regoli oħra tal-Komunità minħabba li l-forom tal-liġijiet tal-Komunità jiffurmaw qafas regolatorju koerenti…… huwa ovvju li attijiet tal-Komunità adottati fil-qasam tat-telekomunikazzjoni għandhom ikunu interpretati f’manjiera konsistenti mar-regoli ta’ kompetiz- zjoni, sabiex tkun żgurata l-aqwa implimentazzjoni ta’ kull aspett politiku tat-telekomunikazzjonijiet tal-Komunità…… Din tapplika, inter alia, għar-relazzjoni bejn ir-regoli ta’ kom- petizzjoni applikabbli għall-impriżi u r-regoli ta’ l-ONP (3). 58. Għalhekk, ir-regoli ta’ kompetizzjoni jibqgħu japplikaw f’dawk iċ-ċirkostanzi fejn disposizzjonijiet oħra tat-Trattat jew leġislazzjoni sekondarja huma applikabbli. Fil-kuntest tal-Ftehim ta’ dħul, is-suq intern u disposizzjonijiet tal- kompetizzjoni tal-liġi tal-Komunità, it-tnejn huma impor- tanti u infurzati f’dan flimkien għall-aħħjar il-qasam. Għaldaqstant meta jsir studju taħt ir-regoli tal- kompetizzjoni, il-Kummissjoni tfittex li tibni kemm hu pos- tal- sibbli stabbiliti leġislazzjoni. Wieħed għandu jżomm f’moħħġu wkoll li numru ta’ prinċipji tal-liġi dwar il-kompetizzjoni mniżżlin hawn isfel huma wkoll koperti b’regoli speċifiċi fil-kuntest tal-qafas ta’ l-ONP. Applikazzjoni kif suppost ta’ dawn ir-regoli ħafna drabi telimina l-ħtieġa ta’ l-applikazzjoni tar- regoli tal-kompetizzjoni. fl-armonizzazzjoni fuq il-prinċipji funzzjoni ta’ 59. Rigward il-qasam tat-telekomunikazzjoni, għanda tingħata attenzjoni għall-ispejjeż ta’ l-obbligazzjonijiet universali tas- servizz. 90(2) tat-Trattat jista’ jiġġustifika eċċezzjonijiet għall- prinċipji ta’ 85 l-obbligazzjonijiet universali tas-servizz huma materji rego- latorji. Il-qasam li japplika għalih l-Artikolu 90(2) ġie speċi- fikat fil-qasam tat- telekomunikazzjonijiet, u f’dan il-kuntest il-Kummissjoni tapplika r-regoli ta’ kompetizzjoni. tad-Direttivi fl-Artikolu Id-dettalji l-Artikoli 86. 90 u (2) Id-Deċisjoni tal-Kummissjoni 94/894/KE tat-13 ta’ Diċembru 1994, Eurotunnel (ĠU L 354, tal-21. 12. 1994, p. 66). (3) Ara Linji ta’ Gwida ċitati fin-nota f’qiegħ il-paġna 5, fil-paragrafi 15 u 16. 264 MT Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 08/Vol. 1 60. L-Artikoli 85 u 86 tat-Trattat japplikaw fil-manjiera normali għall-Ftehim jew prattiċitajiet li ġew approvati jew awtoriz- zati permezz ta’ awtorità nazzjonali (1), jew meta l-awtorità nazzjonali talbet għad-dħul ta’ termini fi ftehim fuq talba ta’ wieħed jew aktar mill-partijiet involuti. telekomunikazzjonijiet, per eżempju, ġeneralment ikun meħ- tieġ interkonessjoni man-network ta’ tat-telekomunikazzjoni switched pubblika. Ġeneralment dħul għal dan in-network dej- jem ikun f’idejn it-TO dominanti. Rigward Ftehim ta’ dħul, dominanza li toħroġ mill-kontroll tal-faċilitajiet tkun l-aktar relevanti għall-valutazzjoni tal-Kummissjoni. 61. Madankollu, jekk xi NRA kienet talbet għal xi termini li huma kuntrarji għar-regoli tal-kompetizzjoni, fil-prattika l-impriżi nvoluti ma jkunux penalizzati, għalkemm l-Istat Membru ikun qiegħed jikser l-Artikolu 3(g) u l-Artikolu 5 tat-Trattat (2) u għaldaqstant ikun suġġett għar-rikuża mill- Kummissjoni taħt l-Artikolu 169. B’żieda ma’ dan, jekk impriża għandha drittijiet speċjali jew esklussivi li jaqgħu fit- tifssira ta’ l-Istat, intalbet jew kienet awtorizzata minn regolatur nazzjonali sabiex tidħol f’imġieba li toħloq abbuż tal-posizzjoni domi- nanti tagħha, l-Istat Membru jkun ukoll qed jikser l-Arti- kolu 90(1) u l-Kummissjoni tista’ tadotta deċiżjoni fejn teħ- tieġ waqqfa mill-ksur (3). jew impriża propjeta ta’ l-Artikolu 90, 64. Kumpannija sew jekk hi jew mhijiex dominanti ma tiddependix biss fuq id-drittjiet legali mogħtija lil dik il-kumpannija. Is-sempliċiment tmiem tal-monopolji legali ma jwassalx għat-tmiem tad-dominanza. Tabilħaqq, minkejja d-Direttivi ta’ liberalizzazzjoni, l-iżvilupp ta’ kompetizzjoni effettiva minn network alternattiv tal-provdturi b’kapaċità u lħuq ġeografiku adegwat jieħu żmien. 62. NRAs ta’ ta’ użu jkun stretti għall-interpretazzjoni jistgħu jitolbu standards trasparenza, obbligazzjonijiet li jissuplixxu u prattiki tal-prezzijiet fis-suq, partikolarment fi stadju bikri tal-liberalizzazzjni fejn dan hu meħtieġ. Meta hu xieraq, leġislazzjoni bħal qafas ta’ l-ONP jista’ tar-regoli tal-kompetizzjoni (4). Meta jittieħed qies li l-obbligu jaqa’ fuq tiżgura possibilment kompetizzjoni effettiva, l-NRA li applikazzjoni tal-kompetizzjoni hija meħtieġa għall-interpretazzjoni xierqa tal-prinċipji ta’ l-ONP. Wieħed għandu jinnota li ħafna mill-kwistjonijiet imniżżlin hawn taħt huma wkoll koperti bir-regoli taħt id-Direttiva tal- Kompetizzjoni Sħiħa u d-Direttivi ta’ Liċenzar ta’ l-ONP u l-Protezzjoni infurzar effettiv ta’ dan il-qafas regolatorju ma għandux iħalli jqumu kwistjonijiet ta’ kom- petizzjoni mniżżlin hawn taħt. tar-regoli tad-Data: ta’ prova tal-Ġustizzja fit-Tetra Pak (5) hija 65. Is-sentenza tal-Qorti x’aktarx wkoll fil-qasam tat- telekomunikazzjonijiet. Il-Qorti rriteniet li meta tqis kemm huma qrib ta’ xulxin is-swieq dominanti u dawk li mhumiex, u meta jittieħed qies is-share għoli tas-suq fis-suq dominanti, Tetra Pak kien “f’sitwazzjoni mqabbla ma’ dik li għandha posizzjoni dominanti fis-swieq meħudin kollha f’daqqa”. improtanti relatati: applikabbli Il-Każ Tetra Pak l-aktar li ffoka kien fuq is-swieq l-istess, l-analiżi hija orizzontali imma, għas-swieq vertikali li huma relatati fil-qrib li jkunu komuni fil-qasam tat-telekomunikazzjoni. Fil-qasam tat- telekomunikazzjonijiet, ħafna drabi jagħti l-każ li l-operatur partikolari jkollu posizzjoni b’saħħita fuq is-swieq ta’ ta’ dik l-infrastruttura, u fuq swieq tan-naħa ta’ l-infrastruttura. L-infiq fl-infrastruttura jikkostittwixxi wkoll l-akbar nefqa unika fl-operazzjonijiet fin-naħa ta’ isfel. Aktar minn hekk, ħafna drabi l-operaturi jsibu ma’ wiċċhom l-istess kompetituri kemm fuq l-infrastruttura u fis-swieq fin-naħa ta’ isfel. isfel 1. Dominanza (l-Artikolu 86) 63. Sabiex impriża tipprovdi servizz fis-suq fil-qasam tat- telekomunikazzjoni, jista’ jkollha bżonn dħul għal diversi tat- faċilitajiet. Għad-disposizzjoni tas-servizzi 66. Għaldaqstant huwa possibbli jitbassru numru ta’ sitwazzjonijiet fejn ikun hemm swieq relatati qrib ħafna ta’ xulxin, flimkien ma’ operatur li għandu saħħa kbira fis-suq ta’ l-anqas fuq wieħed minn dawk is-swieq. li (1) Id-Deċisjoni tal-Kummissjoni 82/896/KEE tal-15 ta’ Diċembru 1982, AROW/BNIC (ĠU L 379, tal-31. 12. 1982, p. 19). (2) Ara n-nota f’qiegħ il-paġna 18. (3) Każijiet konġunit K-48 u 66/90 l-Olanda u oħrajn v. il-Kummissjoni, (1992) ECR I-565. (4) Ara Ahmed Saeed, ċitat fin-nota f’qiegħ il-paġna 18, fejn leġislazzjoni dwar is-suq intern li tirrelata dwar l-ipprezzar intużat bħala għajnuna sabiex ikun stabbilit il-livell tal-prezzijiet li għandu jkun ikkonsidrat bħala wieħed inġust għall-għanijiet ta’ l-Artikolu 86. 67. Jekk dawn iċ-ċirkostanzi huma preżenti, ikun xieraq għall- Kummissjoni li ssib li dak l-operatur partikolari kien f’sitwazzjoni mqabbla ma’ dak li jżomm posizzjoni domi- nanti fis-swieq meħudin kollha f’daqqa. (5) Fuq kull suq, Tetra Pak sabet ma’ wiċċa l-istess potenzal ta’ konsu- maturi u kompetituri attwali. Każ K-333/94 P, Tetra Pak Internatio- nal SA v. Il-Kummissjoni (1996) ECR I-5951. 08/Vol. 1 MT Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 265 68. Fil-qasam tat-telekomunikazzjoni, il-kunċett ta’ “faċilitajiet essenzali” f’ħafna każijiet ikunu ta’ relevanza sabiex jiddeter- minaw id-dmirijiet ta’ TOs dominanti. L-espressjoni faċilitajiet essenzali hija użata biex tiddeskrivi faċilità jew infrastruttura li hija essenzali biex tilħaq il-konsumatur u/jew tħalli l-kompetituri jwettqu l-kummerċ tagħhom, u li ma jistgħux ikunu kkuppjati b’mezzi raġonevoli (1). 69. Kumpannija li tikkontrolla d-dħul ta’ faċilità essenzali tgawdi posizzjoni dominanti fis-sens ta’ l-Artikolu 86. Kuntrarja- ment, kumpannija tista’ tgawdi posizzjoni dominanti skond l-Artikolu 86 mingħajr ma tikkontrolla l-faċilità essenzali. 1. 1. S w i e q t a s - s e r v i z z i 70. Wieħed mill-fatturi użati sabiex titkejjel is-saħħa tas-suq ta’ impriża huwa l-bejgħ attribwit ma’ dik l-impriża, espress bħala persentaġġ tal-bejgħ totali fis-suq għall-servizzi sostit- witi fiż-żona ġeografika relevanti. Rigward is-servizzi tas-suq, il-Kummissjoni tiżen, inter alia, il-valur tal-bejgħ iġġenerat jew l-użu intern ta’ mill-bejgħ tas-servizzi sostitwiti l-infrastruttura in-konsiderazzjoni il-kondizzjonijiet kompetittivi u l-istruttura tal-provvista u d-domanda fis-suq. lokali (2), jittieħdu 1. 2. D ħ u l g ħ a l l - f a ċ i l i t a j i e t iġifieri sitwazzjonijiet, interkonnessjoni ta’ żewġ networks jirrelata għal numru ta’ 71. Il-kunċett ta’ “dħul” kif hemm referenza għalih fil-punt 45 jista’ jinkludi d-disponibbilità ta’ linji fissi sabiex dak li jipprovdi s-servizz jitħalla jibni n-network tiegħu stess, u interkonnessjoni fis-sens propju, tat- telekomunikazzjoni, per eżempju mobbli u fissi. Rigward id-dħul hu probabbli li l-operatur responsabbli jibqa’ domi- nanti għal xi żmien wara li tkun twettqet il-liberalizzazzjoni legalment. jikkontrolla l-faċilitajiet, ħafna drabi huwa l-akbar provditur, u fil-passat ma nħassitx il-ħtieġa li tiddistingwi bejn il-ġarr tal-qasam tat- telekomunikazzjonijiet u d-disposizzjoni ta’ dawn is-servizzi għall-utenti finali. Tradizzjonalment, operatur li huwa wkoll il-provditur tas-servizz ma talabx lill-operatur tiegħu li isfel biex iħallas għad-dħul, u qiegħed fin-naħa ta’ responsabbli, L-operatur li (1) Ara wkoll id-definizzjoni nkluża fil-“Rabta addizzjonali fuq il-prinċipji regolatorji permezz tal-Komunitajiet Ewropej u l-Istati Membri tagħhom użati mill-Grupp tat-telekomunikazzjonijiet bażiċi fil-kuntest tan-negozzjati ta’ l-Organizzazzjoni Dinjija tal-Kummerċ (WTO)”: “Faċilitajiet essenzali telekomunikazzjonijiet pubbliċi u servizzi li: jfissru faċilitajiet tat-trasport tan-network tat- (a) huma esklussivament jew predominentement provduti minn fornitur wieħed jew numru limitati; u (b) hu li ma humiex kapaċi jkunu sostitwiti ekonomikament jew tek- nikament sabiex jipprovdu servizz. ” (2) Każ 6/72 Continental Can (1973) ECR 215. għaldaqstant ma tkunx faċli li tikkalkula d-dħul li jrid jkun allokat għall-faċilità. F’każ fejn operatur qiegħed jipprovdi kemm id-dħul u s-servizzi huwa meħtieġ kemm jista’ jkun s-separazzjoni ta’ l-introjtu bħala l-bażi għall-kalkulazzjoni ta’ l-ishma tal-kumpannija ta’ liema suq huwa nvolut. L-Arti- jindirizza din kolu 8(2) tad-Direttiva ta’ Interkonessjoni il-materja billi jintroduċi rekwiżit għall-kontijiet separati għall-“attivitajiet relatati ma’ l-interkonessjoni – jkopri kemm servizz ta’ interkonessjoni provdut internament u servizz ta’ interkonessjoni provdut lill-oħrajn – u attivitajiet oħra”. tal-Kummissjoni dwar Il-proposti tar-Rikomandazzjoni il-Kontijiet Separati fil-kuntest ta’ jkunu l-Interkonessjoni wkoll ta’ għajnuna f’dan ir-rigward. 72. Is-sinifikanza ekonomika sabiex jinkiseb id-dħul tiddependi fuq il-medda koperta minn network b’liema l-interkonessjoni hija mfittxa. Għaldaqstant, b’żieda ma’ l-użu ta’ figuri ta’ turnovers, tieħu qies il-Kummissjoni, meta hu possibli, in-numru tal-konsumaturi li nkitbu għas-servizzi offruti mill- kumpannija dominanti mqabbla ma’ dawk li huma maħsu- bin li jkunu provduti mill-provditur tas-servizz li talab għad- dħul. Kif xieraq, is-saħħa tas-suq ta’ impriża jitkejjel minn numru ta’abbonati li huma mqabbdin ma’ punti ta’ terminaz- zjoni tan-network ta’ dik l-impriża mfisser bħala persentaġġ tan-numru totali ta’ abbonati li huma mqabbdin ma’ punti tat-telekomunikazzjoni fiż-żona relevanti ġeografika Provvista sostitwita suffiċċjenti 73. Kif intqal fil-punt 41, provvista sostitwita hija wkoll relevanti għall-kwistjoni ta’ dominanza. Market share ta’ aktar minn 50 % (3) ġeneralment huwa sabiex juri d-dominanza, għalkemm jkunu eżaminati fatturi oħra. Per eżempju, il-Kummissjoni teżamina l-eżistenza ta’ dawk li jip- provdu n-network, jekk hemm, fiż-żona ġeografika relevanti sabiex tistabbilixxi jekk din l-alternattiva ta’ infrastrutturi humiex mimlija biżżejjed sabiex jipprovdu kompetizzjoni lil network responsabbli u kemm ikun possibbli li provdituri ġodda ta’ dħul jidħlu fis-suq. (3) F’dan il-kuntest għandu jkun innutat li taħt il-qafas ta’ l-ONP orga- nizzazzjoni tista’ tkun notifikata li għandha setgħa sinifikanti fis-suq. L-istabbilita ta’ organizzazzjoni jekk għandhiex jew ma għandhiex saħħa sinifikanti fis-suq tiddependi minn numru ta’ fatturi, imma l-preżunzjoni tal-bidu hija li organizzazzjoni li għandha azzjoni fis- suq ta’ aktar minn 25 % ġeneralment tkun ikkonsidrata li għandha setgħa sinifikanti fis-suq. Il-Kummissjoni tieħu qies jekk impriża gietx notifikata bħala li għandha setgħa sinifikanti fis-suq taħt ir-regoli ta’ l-ONP fl-estimi tagħha taħt ir-regoli tal-kompetizzjoni. Madankollu, hija ħaġa ċara, li l-kunċett ta’ setgħa sinifikanti fis-suq ġeneralment tiddeskrivi posizzjoni ta’ setgħa ekonomika f’suq anqas minn dik ta’ dominanza: il-fatt li impriża għandha setgħa sinifikanti fis-suq taħt ir-regoli ta’ l-ONP ġeneralment ma twassalx għall-preżunzjoni ta’ dominanza, għalkemm f’sitwazzjoni partikolari, din tista’ turi li hu l-każ. Wieħed mill-fatturi jittieħed konsiderazzjoni tiegħu, madankollu, huwa jekk id-definizzjoni ta’ suq użata fil-proċeduri ta’ l-ONP hijiex xierqa li tintuża fl-applikazzjoni tar-regoli tal-kompetizzjoni. importanti għandu li 266 MT Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 08/Vol. 1 Fatturi relevanti oħrajn 74. B’żieda mad-data tal-market share, u provvista sostitwita, sabiex ikun stabbilit jekk operatur huwiex dominanti, il-Kummissjoni tista’ teżamina wkoll jekk l-operatur għandux xi privileġġ għad-dħul tal-faċilitajiet li ma jistgħux raġonevol- ment ikunu dupplikati fiż-żmien xieraq, kemm jekk għar- raġunijiet legali jew minħabba li n-nefqa tkun għalja. 75. Billi jipprovdu d-dħul l-kompetituri ta’ dawk li jdhru u jisfidaw id-dominanza ta’ l-incumbent, jilagħbu parti impor- tanti sabiex ikun determinat is-saħħa tas-suq, l-iskop tad- drittijiet li jirċievu mill-awtoritajiet ta’ l-Istati Membri u mill- medda tat-territorju tagħhom. Il-Kummissjoni ssegwi mill- qrib it-taqliba fis-suq rigward dawn il-kwistjonijiet u fl-istudju tagħha dwar il-kwistjonijiet ta’ dħul taħt ir-regoli ta’ kompe- tizzjoni, tieħu qies ta’ xi tibdil fil-kondizzjonijiet tas-suq. 1. 3. D o m i n a n z a k o n ġ u n t a 76. L-Artikolu 86 jgħamilha ċara li dan l-Artikolu japplika wkoll meta iżjed minn kumpannija waħda taqsam posizzjoni domi- nanti. Iċ-ċirkostanzi fejn teżisti posizzjoni konġunta, u li qiegħda tkun abbużata, għada ma hix ċara biżżejjed mill- ġurisprudenza tal-ġudikatura tal-Komunità jew mill-prattika tal-Kummissjoni, u l-liġi għada qiegħda tiżviluppa. 77. Il-kliem ta’ l-Artikolu 86 (“abbuż minn impriża waħda jew aktar”) iddeskrivew xi ħaġa differenti mill-projbizzjoni ta’ Ftehim li jmorru kontra l-kompetizzjoni jew prattiki mift- hiema fl-Artikolu 85. Li tistqarr xi ħaġa oħra tmur kontra l-prinċipji ġenerali ta’ l-interpretazzjoni ta’ Trattat, u l-kliem jispiċċa mingħajr għan u fil-prattika ma jkollux effett. Madan- kollu, dan ma jeskludix l-applikazzjoni parallela ta’ l-Arti- kolu 85 u 86 għall-istess ftehim jew prattika, bħal ma stqarrew f’diversi każijiet il-Kummissjoni u l-Qorti (1), l-anqas hemm xi ħaġa li jżomm lill-Kummissjoni milli tieħu azzjoni taħt waħa mid-disposizzjonijiet biss, meta japplikaw it-tnejn li huma. 78. Żewġ kumpanniji, kull waħda minnhom dominanti f’suq nazzjonali separat, m’humiex l-istess bħal żewġ kumpanniji konġunti. Sabiex żewġ kumpanniji ikunu f’posizzjoni konġunta dominanti, huma flimkien għandhom ikollhom l-istess posizzjoni rigward il-klijenti tagħhom u l-kompetituri bħalma kumpannija waħda jkollha kieku qiegħda f’posizzjoni dominanti. B’referenza għall-qasam tat- tinkiseb telekomunikazzjoni, dominanza konġunta tista’ permezz tat- fl-infrastruttura telekomunikazzjonijiet li jilħaq l-istess suq ġeografiku. jew aktar operaturi żewġ ta’ 79. B’żieda ma’ dan, huwa meħtieġ għal żewġ kumpanniji sabiex ikollhom dominanza konġunta, għalkemm m’hux bilfors, li ma jkunx hemm bejn dawn il-kumpanniji fis-suq relevanti kompetizzjoni effettiva. Dan in-nuqqas ta’ kompetizzjoni fil- prattika jista’ jkun dovut għall-kuntatti bħal Ftehim ta’ koperazzjoni li l-kumpanniji għandhom, jew Ftehim dwar l-interkonessjoni. Madankollu, il-Kummissjoni, ma tqisx li kemm it-teorija ekonomika jew il-liġi tal-Komunità jimpli- kaw li dawn il-kuntatti huma legalment meħtieġa għall- eżistenza ta’ posizzjoni dominanti konġunta (2). Kuntatt eko- nomiku huwa suffiċjenti jekk hemm tip ta’ interdipendenza li ħafna drabi tiġi minn sitwazzjonijiet oligopolistiċi. Ma jid- hirx li hemm xi raġuni fil-liġi jew fit-teorija ekonomika xi ħtieġa għall-kuntatt ekonomiku ieħor bejn il-kumpanniji konġunti dominanti. Dan qiegħed jingħad, għax fil-qasam fil- tat-telekomunikazzjoni dawn il-kuntatti ħafna drabi prattika jeżistu fejn TOs nazzjonali diffċli ma jkollhomx diversi tipi ta’ kuntatti bejniethom. television. Minhabba 80. Bħala eżempju jista’ jittieħed dħul għal-loop lokali, f’xi Stati Membri din fil-futur qarib tista’ tkun ikkontrollata minn żewġ operaturi – it-TO responsabbli u l-operatur tal-cable. Sabiex il-konsumatur ikun provdut b’servizz partikolari, huwa meħ- tieġ id-dħul għal-loop lokali kemm ta’ TO jew l-operatur tal- cable u partikolarment ir-relazzjoni ta’ bejniethom, huwa possibbli li l-ebda operatur ma jżomm posizzjoni dominanti: madan- kollu, flimkien, jistgħu jżommu monopolju konġunt dwar id-dħul għal dawn il-faċilitajiet. Aktar ‘il quddiem, żviluppi fit-teknoloġija jistgħu jwasslu għal-loop lokali ta’ mekkaniżmi ta’ dħul oħra li jkunu vijabbli, bħall-networks ta’ enerġija: l-eżistenza ta’ dawn il-mekkaniżmi jittieħed qies tagħhom sabiex tkun determinata l-eżistenza tal-posizzjonijiet domi- nanti jew posizzjonijiet dominanti konġunti. ċ-ċirkostanzi tal-każ (1) Każ 85/76 Hoffmann-La Roche (1979) ECR 461. Id-Deċisjoni tal-Kummissjoni 89/113/KEE tal-21 ta’ Diċembru 1988, Decca Navigator System (ĠU L 43, tal-15. 2. 1989, p. 27). (2) Id-Deċiżjoni tal-Kummissjoni 92/553/KEE ta’ 22 ta’ Lulju 1992, Nestlé/Perrier (ĠU L 356, tal-5. 12. 1992, p. 1). 08/Vol. 1 MT Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 267 2. Abbuż ta’ dominanza 81. L-applikazzjoni ta’ l-Artikolu 86 tippresupponi l-eżistenza tal-posizzjoni dominanti u xi rabta bejn il-posizzjoni domi- nanti u l-allegatament imġieba abbużiva. Kemm-il darba jkun meħtieġ fil-qasam tat-telekomunikazzjoni li jkunu eżaminati numru ta’ swieq assoċċjati, wieħed jew aktar jitsgħu jkunu dominanti minn operatur partikolari. F’dawn iċ-ċirkostanzi, fejn possibilment hemm numru kbir ta’ sitwazzjonijiet jistgħu jagħtu lok għall-abbuż: — imġieba fuq is-suq dominanti li għandhom effett fuq is-suq dominanti (1), — imġieba fuq is-suq dominanti li għandhom effett fuq swieq minbarra s-suq dominanti (2), — imġieba fuq suq minbarra s-suq dominanti u għandhom effett fuq is-suq dominanti (3), — imġieba fuq suq minbarra s-suq dominanti u għandhom effett fuq suq minbarra s-suq dominanti (4). 82. Għalkemm iċ-ċirkostanzi fattwali u ekonomiċi tal-qasam tat- telekomunikazzjonijiet huma ħafna drabi ġodda, f’ħafna każijiet huwa possibbli l-applikazzjoni ta’ prinċipji stabbiliti tal-liġi tal-kompetizzjoni. Meta tħares lejn problemi ta’ kom- petizzjoni f’dan il-qasam, huwa importanti li wieħed iżomm f’moħħu l-ġurisprudenza tad- deċiżjonijiet tal-Kummissjoni fuq, per eżempju, is-setgħa tas- suq, diskriminazzjoni u l-irbit. eżistenti u l-prattiċita 2. 1. R i f j u t g ħ a l l - g ħ o t i t a ’ d ħ u l g ħ a l l - f a ċ i l i t a j i e t u a p p l i k a z z j o n i t a ’ t e r m i n i m ’ h u x f a v o r e v o l i 83. Rifjut sabiex jingħata dħul jista’ jkun projbit taħt l-Artikolub 86 jekk ir-rifjut isir permezz ta’ kumpannija li hi dominanti minħabba l-kontroll tagħha fuq il-faċilitajiet, bħal it-TOs (1) L-aktar sitwazzjoni komuni. (2) Każijiet konġunti 6/73 u 7/73 Commercial v. il-Kummissjoni (1974) ECR 223 u l-Każ 311/84 CBEM v. CLT and IPB (1985) ECR 3261. Solvents (3) Każ K-62/86, AKZO v. il-Kummissjoni (1991) ECR I-3359 u Każ T-65/89 BPB Industries u British Gypsum v. il-Kummissjoni (1993) ECR II-389. (4) Każ K-333/94 P, Tetra Pak International v. il-Kummissjoni (1996) ECR I-5951. F’dan ir-raba’ każ, l-applikazzjoni ta’ l-Artikolu 86 tista’ tkun iġġustifikata biss b’ċirkostanzi speċjali (Tetra Pak, fil-paragrafi 29 u 30). responsabbli ġeneralment ikunu jħarsu fil-futur. Rifjut jsita’ jkollu “l-effett tal-grad tal- kompetizzjoni li għada teżisti fis-suq jew it-tkabbir ta’ dik il-kompetizzjoni” (5). il-manteniment jtellef li Rifjut ikun abbużiv biss jekk ikollu effetti esplojtji jew li ma jkunux kompetittivi. Fil-qasam tat-telekomunikazzjonijiet is-swieq tas-servizzi fil-bidu jkollu ftit players kompetittivi u għaldaqstant jaffettwaw il-kompetizzjoni f’dawk is-swieq. Fil-każijiet kollha tar-rifjut, kull ġustifikazzjoni tkun eżaminata bir-reqqa sabiex tkun determinata jekk hijiex oġġettiva. ġeneralment ir-rifjuti 84. Ġeneralment hemm tlett xenarji relevanti: (a) rifjut sabiex jingħata dħul għal-għan ta’ servizz fejn operatur ieħor ingħata dħul mill-provditur ta’ dak id-dħul sabiex jaħdem fuq dak is-suq tas-servizzi; (b) rifjut sabiex jingħata dħul għall-għan ta’ servizz fejn l-ebda operatur ieħor ingħata dħul mill-provditur ta’ dak id-dħul sabiex jaħdem fuq dak is-suq tas-servizzi; (ċ) irtirar ta’ dħul minn konsumatur eżistenti. Diskriminazzjoni 85. Għal ewwel xenarju ta’ hawn fuq, huwa ċar li rifjut għall- konsumatur ġdid fiċ-ċirkostanzi fejn sid ta’ faċilitajiet domi- nanti diġa qiegħed iforni konsumatur wieħed jew aktar li joperaw fl-istess linja tan-naħa ta’ isfel tas-suq jikkostitwixxi trattament diskriminatorju li, jekk jirrestrinġi l-kompetizzjoni fuq dak is-suq, ikun abbuż. Meta operaturi ta’ networks joffru l-istess, jew simili, servizzi bl-imnut bħala l-parti li titlob jkollhom l-inċentiv u id-dħul, l-opportunità li jirrestrinġu l-kompetizzjoni u jabbużaw mill- posizzjoni dominanti tagħhom b’dan il-mod. jkun hemm żgur, ġustifikazzjonijiet għal dan ir-rifjut – per eżempju, rigward applikazzjonijiet li jippreżentaw riskju potenzali ta’ kreditu. Ir-rifjut fl-assenza ta’ xi għanijiet ġusti- fikati, ġeneralment jitqies bħala abbuż tal-posizzjoni domi- nanti fis-suq ta’ dħul. it-tnejn li huma jista’ Jista’ (5) Każ 85/76, Hoffmann-La Roche (1979) ECR 461. 268 MT Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 08/Vol. 1 86. F’termini ġenerali, l-obbligu tal-kumpannija dominanti huwa li tipprovdi dħul b’tali mod u manjiera li l-prodotti u s-servizzi offruti lill-kumpanniji tan-naħa ta’ isfel ikunu disponibbli daqs dawk mogħtija jinkludu operazzjonijiet tagħhom stess. lill-partijiet oħrajn, li Faċilitajiet essenzali 87. Għat-tieni sitwazzjoni hawn fuq imsemmija, il-mistoqsija li tqum hija jekk il-provditur ta’ dħul għandux l-obbligu li jidħol f’kuntratt mal-provditur tas-servizz sabiex iħalli lill- provditur tas-servizz jopera f’suq ġdid. Meta ma hemmx kwistjonijiet dwar ir-restrizzjonijiet tal-kapaċità u meta l-kumpannija li tirrifjuta li tipprovdi dħul għall-faċilitajiet tagħha ma provdietx dħul għal dik il-faċilità, kemm għaliha stess fin-naħa ta’ isfel tas-suq jew għal xi kumpannija oħra li topera fuq dak is-suq ta’ servizzi, għalhekk ma hux ċar x’għanijiet oħra ġustifikati jista’ jkun hemm. faċilità trid tagħti dħul 88. Fil-qasam tat-trasport (1), il-Kummissjoni saħqet li ditta li f’ċerti tikkontrolla essenzali ċirkostanzi (2). L-istess prinċipju japplika fil-qasam tat- telekomunikazzjonijiet. Jekk ma kienx hemm possibbilitajiet kummerċjali alternattivi għad-dħul mitlub, sakemm id-dħul jingħata, il-parti li talbet id-dħul ma tkunx tista’ topera fis- f’dan il-każ jillimita suq tas-servizz. Għaldaqstant rifjut l-iżvilupp ta’ swieq ġodda, jew prodotti ġodda f’dawk is-swieq, kuntrarjament għall-Artikolu 86(b), jew jimpedixxi l-iżvilupp tal-kompetizzjoni fis-swieq eżistenti. Rifjut li jkollu dawn l-effetti probabilment ikollu effetti abbużivi. tad-dħul tas-servizzi tat-telekomunikazzjoni tabilħaqq monopolji ta’ infrastruttura tan-network għall-ħafna servizzi fil-Komunità. Fejn ukoll restrizzjonijiet diġa, jew dalwaqt jitneħħew, kompetizzjoni fin-naħa ta’ isfel tas-suq tibqa’ tiddependi fuq il-prezzijiet u l-kondizzjonijiet tan-network aktar b’saħħithom li bil-mod ‘il mod jirriflettu is-setgħa tas-suq fil- kompetizzjoni. Meta jittieħed qies tal-pass tat-tibddil fit- teknoloġija fil-qasam tat-telekomunikazzjoni, huwa possib- bli li jitbassru sitwazzjonijiet fejn kumpanniji jfittxu li joffru prodotti jew servizzi ġodda li ma humiex f’kompetizzjoni ma prodotti jew servzzi diġa offruti mill-operatur dominanti li għandu d-dħul, imma għal-liema dan l-operatur ma għandux ir-rieda li jipprovdi d-dħul. 90. Il-Kummissjoni trid tiżgura li ta’ ambjent l-iżvilupp kompetittiv l-kontroll fuq il-faċilitajiet gawditi mill-operaturi responsabbli ma humiex użati biex itellfu fit- telekomunikazzjonijiet. Kumpannija dominanti f’suq tas- servizzi u li twettaq abbuż kontra l-Artikolu 86 f’dak is-suq tista’ tintalab, sabiex iġġib fit-tmiemu dak l-abbuż, tforni dħul għall-faċilitajiet tagħha lil wieħed jew aktar kompetituri f’dak tabbuża mill- is-suq. Partikolarment, kumpannija tista’ posizzjoni dominanti tagħha jekk bl-azzjonijiet tagħha ma tħallix il-ħruġ ta’ prodott jew servizz ġdid. 91. Għall-Kummissjoni l-punt tluq ta’ l-analiżi huwa ta’ l-identifikazzjoni ta’ suq eżistenti jew potenzali għal-liema qed jintalab id-dħul. Sabiex ikun stabbilit jekk id-dħul għan- dux ikun ordnat taħt ir-regoli tal-kompetizzjoni, għandu jit- tieħed qies ta’ xi ksur tal-kumpannija dominanti ta’ l-obbligu tagħha biex ma tiddiskriminax (ara isfel) jew ta’ l-elementi li ġejjin, meħudin kollha f’daqqa: 89. Ħafna drabi l-prinċipju li jobbliga kumpanniji dominanti li jidħlu f’kuntratt f’ċerti ċirkostanzi huwa relevanti fil-qasam tat-telekomunikazzjonijiet. Fil-preżent, hemm monopolji jew (a) Ġeneralment sabiex kumpanniji jikkompetu f’dak is-suq relevanti dħul għall-faċilità fil-kwistjoni hija essenzali (3). (1) Id-Deċiżjoni tal-Kummissjoni 94/19/KE tal-21 ta’ Diċembru 1993, Sea Containers v. Stena Sealink - Interim measure (ĠU L 15, tat- 18. 1. 1994, p. 8). Id-Deċiżjoni tal-Kummissjoni 94/119/KEE tal-21 ta’ Diċembru 1993, Port ta’ Rødby (id-Danimarka) (ĠU L 55, tas-26. 2. 1994, p. 52). (2) Ara wkoll (fost oħrajn): Sentenzi tal-Qorti tal-Ġustizzja u l-Qorti ta’ Prim’ Istanza: Każijiet 6 u 7/73 Commercial Solvents v. il-Kummissjoni (1974) ECR 223; Każ 311/84, Télémarketing (1985) ECR 3261; Każ K-18/88 RTT v. GB-Inno (1991) ECR I-5941; Każ K-260/89, Elliniki Radiophonia Teleorassi (1991) ECR I-2925; Każijiet T-69, T-70 u T-76/89, RTE, BBC u ITP v. il-Kummissjoni (1991) ECR II-485, 535, 575; Każ K-271/90, Spanja v. il-Kummissjoni (1992) ECR I-5833; Każijiet K-241 u 242/91 P, RTE u ITP Ltd v. il-Kummissjoni (Magill), (1995) ECR I-743. Id-Deċiżjonijiet tal-Kummissjoni: Id-Deċiżjoni tal-Kummissjoni 76/185/KEFA tad-29 ta’ Ottubru 1975, National Carbonising Company (ĠU L 35, ta’ l-10. 2. 1976, p. 6). Id-Deċiżjoni tal-Kummissjoni 88/589/KEE ta’ l-4 ta’ Novembru 1988, London European/Sabena (ĠU L 317, ta’ l-24. 11. 1988, p. 47). Id-Deċiżjoni tal-Kummissjoni 92/213/KEE ta’ 26 ta’ Frar 1992, Bri- tish Midland v. Aer Lingus (ĠU L 96, ta’ l-10. 4. 1992, p. 34); B& I v. Sealink (1992) 5 CMLR 255; KE Bulletin, Nru 6 - 1992, punti 1. 3. 30. Il-kwistjoni kollha għaldaqstant hija x’inhu essenzali. Ma hux biżżejjed li l-posizzjoni tal-kumpannija li għamlet it-talba għad-dħul tkun aktar vantaġġuża jekk jingħata d-dħul – imma rifjut ta’ dħul irid iwassal għall-proposti ta’ l-attivitajiet magħmula jew impossibli jew serjament u li ma jistgħux ikunu ekonomiċi. Għalkemm, per eżempju, mill-1 ta’ Lulju 1996 infrastrut- tura alternattiva tkun użata għas-servizzi ta’ liberalizzaz- zjoni, irid jgħaddi ftit żmien qabel din f’ħafna każijiet ta’ sodisfaċenti tkun l-operatur responsabbli. Fil-preżent din l-infrastruttura alternattiva ma toffrix l-istess medda ġeografika kompatta bħal dik tat-TO’s responsabbli min-networks; għall-faċilitajiet alternattiva (3) Ikun inutli li turi li kompetitur wieħed kellu l-ħtieġa għad-dħul ta’ faċiltià sabiex jikompeti fin-naħa ta’ isfel tas-suq. Ikun meħtieġ li jint- wera li d-dħul hu meħtieġ għal kullħadd ħlief għall-kompetituri eċċezzjonali sabiex id-dħul isir obbligatorju. 08/Vol. 1 MT Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 269 (b) hemm biżejjed kapaċità biex tipprovdi l-aċċess; id-dħul ikun rifjutat jew sar aktar diffiċli u s-servizzi fin-naħa ta’ isfel tas-swieq ġewx limitati. (ċ) is-sid tal-faċilità jonqos milli jissodisffa d-domanda fuq servizz eżistenti jew prodott tas-suq, iwaqqaf il-ħruġ ta’ jew itellef servizz jew servizz il-kompetizzjoni potenzali jew suq relevanti; jew prodott, fuq servizz eżistenti, ġdid potenzali 94. Tlett elementi importanti li jirrelattaw għad-dħul li jistgħu jkunu manipulati mill-provditur tad-dħul sabiex, fl-aħħar mill-aħħar, jipprovdi d-dħul huma l-ħin, l-konfigurazzjoni teknika u l-prezz. jirrifjuta milli (d) il-kumpannija li qiegħda tifittex id-dħul hija preparata li tħallas il-prezz raġjonevoli u mhux diskriminat u xort’oħra taċċetta f’kull rispett termini u kondizzjonijiet ta’ dħul m’hux diskriminatorji; 95. It-TOs dominanti għandhom l-obbligu li jqisu t-talbiet għad- dħul b’effiċjenza: dewmien żejjed, bla ebda spjegazzjoni u li m’hux ġustifikat biex titwieġeb talba għad-dħul jista’ joħloq abbuż. Partikolarment, madankollu, il-Kummissjoni tfittex li tqabbel it-tweġiba ta’ talba għad-dħul ma’: (e) ma hemm l-ebda ġustifikazzjoni oġġettiva għar-rifjut sabiex ma jkunx provdut id-dħul. (a) żmien u l-kondizzjonijiet ta’ l-perjodu normali applikabbli meta l-parti tal- twieġeb tagħti dħul li faċilitajiet tagħha lis-sussidjarji tagħha jew l-operatur tal- fergħa; jew il-ħtieġa għall-faċilità ta’ F’dan il-kuntest ġustifikazzjoni relevanti tista’ tinkludi d-diffikulta li tipprovdi dħul lill-kumpannija li għamlet it-talba, sid li daħal f’investiment immirat għall-introduzzjoni ta’ prodotti jew servizzi ġodda li jkollu biżżejjed ħin u opportunità li juża’ l-faċilità sabiex idaħħal fis-suq dak il-prodott jew servizz ġdid. Madankollu, ġustifikazzjoni għandha tkun eżaminata bir-reqqa kollha u jittieħed kull każ għalih, fil-qasam tat-telekomunikazzjonijiet hija partikolarment importanti li l-benefiċċji ta’ l-utenti finali li jistgħu jinbtu minn ambjent kompetittiv ma jkunux imxejna minn azzjonijiet tal-monopolisti ta’ qabel ta’ l-Istat toħroġ u tiżviluppa l-kompetizzjoni. għalkemm kull sabiex ma tithallix 92. Biex ikun stabbilit jekk seħħx xi ksur ta’ l-Artikolu 86, għandu jittiħed qies kemm tas-sitwazzjoni fattwali u taż-żona ġeografika, u, fejn relevanti, ir-relazzjoni bejn id-dħul mitlub u l-konfigurazzjoni teknika tal-faċilità. (b) t-tweġibiet fi Stati Membri oħra ta’ talbiet għad-dħul ta’ faċilitajiet simili; (ċ) l-ispjegazzjoni mogħtija għad-dewmien dwar talbiet għad-dħul. 96. Kwistjonijiet ta’ konfigurazzjoni teknika jkunu eżaminati bir- reqqa sabiex tkun determinata jekk humiex ġenwini. Fil- prinċipju, r-regoli tal-kompetizzjoni jeħtieġu li l-parti li tit- lob id-dħul trid tingħata dħul fl-aktar punta xierqa għall-parti li qiegħda titlob, sakemm dan il-punt ikun teknikament pos- sibbli għall-provditur ta’ dħul. Kwistjonijiet ta’ possibilità teknika jistgħu jkunu għanijiet ġustifikati biex tkun rifjutata l-provvista – per eżempju, it-traffiku għal-liema d-dħul jinki- relevanti għall- seb irid jissodisffa l-istandards infrastruttura – jew jista’ jkun hemm kwistjonijiet tal-kapaċita li tirrestrinġi, fejn jistgħu jqumu kwistjonijiet tar-razzjon (1). tekniċi 97. Prezz eċċessiv għad-dħul, barra li huwa abbużiv minnu nnifsu (2), jista’ ukoll ikun effettiv sabiex ikun rifjutat id-dħul. 93. Il-kwistjoni tal-ġustifikazzjoni oġġettiva titlob partikolarment analiżi dejqa f’dik iż-żona. B’żieda biex tkun stabbilita jekk f’xi każ partikolari fejn tqanqlu xi diffikultajiet humiex serji biż- żejjed sabiex ikun ġustifikat ir-rifjut għad-dħul, l-awtoritajiet relevanti iridu jiddeċiedu jekk dawn id-diffikultajiet humiex biżżejjed li jgħelbu l-ħsara li saret lill-kompetizzjoni jekk (1) Kif innotata fil-punt 91. (2) Ara punt 105. 270 MT Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 08/Vol. 1 studjati 98. Hemm numri ta’ elementi ta’ dawn it-testijiet li jiħtieġu jkunu tat- bir-reqqa. telekomunikazzjonijiet il-kwistjonijiet tal-prezzijiet jistgħu jkunu faċilitati permezz taħt id-Direttivi ta’ l-ONP li jkollhom sistema trasparenti ta’ kon- tabilità ta’ l-infiq. l-obbligazzjonijiet Fil-qasam ta’ L-irtirar tal-provvista 99. Għat-tielet sitwazzjoni msemmija fil-punt 84, deċisjonijiet tal-Kummissjoni ta’ qabel u l-ġurisprudenza tal-Qorti kienu mħassba bl-irtirar ta’ provvisti mill-kompetituri tan-naħa ta’ isfel. Fil-Commercial Solvents, il-Qorti qalet li “impriża li għandha posizzjoni dominanti fis-suq fil-materja prima u li, bil-għan li tirriserva din il-materja prima għall- manifattura tad-derivattiv tagħha, tirrifjuta li tforni klijent, li hu stess huwa l-manifattur ta’ dawn id-derivattivi, u għaldaqstant tirriskja li telimina l-kompetizzjoni kollha fil- konfront ta’ dan il-klijent, tkun qiegħdha tabbuża mill- posizzjoni tagħha fis-sens ta’ l-Artikolu 86ċ” (1). 100. Għalkemm dan il-każ ittratta l-irtirar ta’ prodott, ma hemm l-ebda differenza bejn dan il-każ u l-irtirar ta’ dħul. It-tmiem unilateral tal-Ftehim ta’ dħul iqajmu kwistjonijiet simili għal dawk eżaminati fil-konfront tar-rifjutar. Irtirar ta’ dħul mill- konsumatur eżistenti ġeneralment ikun abbużiv. Ukoll, raġunijiet oġġettivi jistgħu jingħataw għall-ġustifikazzjoni tat-terminazzjoni. Kull waħda minn dawn ir-raġunijiet għandha fuq proporzzjonata tkun il-kompetizzjoni ta’ l-irtirar. għall-effetti 2. 2. F o r o m o ħ r a t a ’ a b b u ż 101. F’din iż-żona r-rifjuti li jkun provdut id-dħul huwa wieħed mill-forom possibbli. Abbużi jistgħu jqumu ukoll fil-kuntest ta’ meta jingħata d-dħul. Abbuż jista’ jinħoloq meta l-operatur tkun waħda diskriminatorja jew l-imġieba ta’ l-azzjoni ta’ l-operatur tillimita s-suq jew l-iżvilupp tekniku. Li ġejjin huma xi ftit eżempji li jistgħu jitwettqu. Konfigurazzjoni ta’ network jagħmel 102. Konfigurazzjoni tan-network minn operatur dominanti tan- network li id-dħul aktar diffiċli għall-provditur tas-servizz (2) jista’ jwassal għall-abbuż sakemm tkun oġġet- tivament ġustifikata. Ġustifikazzjoni oġġettiva waħda tkun tan-network iġġib ‘il quddiem meta l-konfigurazzjoni l-effiċjenza tan-network kollu (1) Każijiet 6 u 7/73, Commercial Solvents (1974) ECR 223. (2) Sabiex jintqal, l-użu tan-network sabiex jilħqu l-konsumaturi tagħ- hom. R a b t a 103. Dan huwa ta’ interess partikolari fejn jinvolvi l-irbit ta’ ser- vizzi fejn it-TO hu dominanti ma’ dawk li ma humiex (3). Fejn l-operatur dominanti tan-network vertikalment integrat jobbliga l-parti li talbet id-dħul biex tixtri servizz wieħed jew aktar (4) mingħajr ġustifikazzjoni xierqa, din tista’ teskludi r-rivalita tal-provdituri dominanti ta’ dħul milli joffru dawk l-elementi tal-pakett indipendentement. Dan ir-rekwiżit jista’ jikkostitwixxi abbuż taħt l-Artikolu 86. Il-Qorti rriteniet li “… kif ukoll fejn il-bejgħ ta’ żewġ prodotti huwa marbut skond l-użanza kummerċjali jew hemm rabta naturali bejn dawn iż-żewġ prodotti, dan il-bejgħ jista’ jikkostitwixxi abbuż taħt it-tifsira ta’ l-Artikolu 86 kemm-il darba m’hux ġustifikati oġġettivament…” (5). L-ipprezzar 104. Sabiex tkun stabbilita jekk hemmx problema tal-prezzijiet taħt ir-regoli tal-kompetizzjoni, ikun meħtieġ li jintwera li l-infiq u l-introjtu huma allokati kif xieraq. Allokazzjoni m’hux xierqa ta’ l-infiq u indħil fit-trasferiment tal-prezzijiet jistgħu jintużaw bħala mekkaniżmu sabiex ibiddlu l-xbieha tal-prezzijiet eċċessivi, prezzijiet għoljin ħafna jew prezzi- jiet magħfusin. Prezzar eċċessiv 105. Il-problema tal-prezzijiet dwar id-dħul tal-provdituri tas- servizz għall-faċilitajiet ta’ l-operatur dominanti ħafna drabi ddur fuq il-prezzijiet għoljin ħafna (6): Fin-nuqqas ta’ alter- imfittxija nattiva oħra vijabbli għall-faċilità ta’ dħul (3) Din ukoll qiegħdha trattata taħt il-qafas ta’ l-ONP: ara l-Artikolu 7(4) tad-Direttiva ta’ l-Interkonessjoni, l-Artikolu 12(4) tad-Direttiva fuq it-Telefonija bil-Vuċi u l-Anness II tad-Direttiva fuq il-Qafas ta’ l-ONP. Inklużi dawk li huma superfluwi għall-parti li titlob d-dħul, jew aktar dawk li jistgħu jsawwru servizzi li dik il-parti stess tkun tixtieq tip- provdi lill-klijenti tagħha. (4) (5) Tetra Pak International, ċitata fin-nota f’qiegħ il-paġna 63. (6) Il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni tas-27 ta’ Novembru 1996 fuq l-Istudju ta’ Kriterji għall-Iskemi Nazzjonali għall-Infieq u l-Iffinanzjar tas-Servizz Universali u Linji ta’ Gwida għall-Operazzjoni ta’ dawn l-Iskemi jkunu relevanti sabiex ikunu stabbiliti l-limiti għal liema obbligazzjoni tas-servizz universali jkun jista’ jintuża’ sabiex ikunu jġġustifikati ħlasijiet addizzjonali relatati mal-qsim ta’ l-infieq net fid- (KUM(96) 608). Ara wkoll disposizzjoni ir-referenza ta’ l-obbligazzjoni tas-servizz universali fil-punt 59. tas-servizz universali 08/Vol. 1 MT Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 271 jew li mill-provdituri tas-servizz, għandu l-monopolju jista’ jitħajjar li jżomm prezz eċċessiv. l-operatur dominanti 106. Id-definizzjoni mogħtija mill-Qorti tal-Ġustizzja ta’ prezz eċċessiv hija “eċċessiv fil-konfront tal-valur ekonomiku tas- servizz provdut” (1). B’żieda ma’ dan il-Qorti għamlitha ċara li wieħed mill-metodi kif tista’ tkun ikkalkulata hija kif ġej: fejn tqabbil ta’ data m’hux disponibbli, ċirkostanzi, awtoritajiet regolatorji fittxew li jistabbilixxu x’kien ikun il-prezz kompetittiv fejn jeżisti suq kompetittiv (6). F’każ xieraq, analiżi bħal dan jista’ jittieħed qies tiegħu mill- Kummissjoni sabiex tistabbilixxi prezz eċċessiv. inter alia, “Dan l-eċċess jista’, jkun kalkulat, ikun stabbilit oġġettivament billi jsir paragun bejn il-prezz tal-bejgħ tal-prodott fil-kwistjoni u l-infiq tiegħu għall-produzzjoni” (2). jekk hu possibbli li 107. Ħu meħtieġ li l-Kummissjoni tistabbilixxi x’inhu l-infiq att- wali għall-prodot relevanti. Għaldaqstant hija fundamentali jekk allokazzjoni xierqa tal-prezzijiet sabiex tistabbilixxi prezz huwiex eċċessiv. Per eżempju, meta kumpannija tintrabat f’numru ta’ attivitajiet, ikun meħtieġ li jkunu allo- kati diversi nfieq lil diversi attivitajiet, flimkien ma kontribuzzjoni xierqa lejn infiq komuni. Jista’ jkun xieraq li dwar l-Kummissjoni l-allokazzjoni ta’ l-infiq propju fejn din hija suġġetta għal xi tilwima. l-metodoloġija tistabbilixxi 108. Il-Qorti indikat ukoll li sabiex ikun stabbilit x’jikkostitwixxi prezz eċċessiv, jista’ jittieħed qies tal-liġijiet tal-Komunità li jwaqqfu l-prinċipji għal dak il-qasam tal-prezzijiet partikolari (3). 109. Kif ukoll, bħala indikazzjoni ta’ prezz eċċessiv jista’ jsir tqab- bil ma’ żoni ġeografiċi oħra: Il-Qorti rriteniet li jekk hu pos- jisir bejn il-prezzijiet għall-ħlasijiet sibbli t-tqabbil minn kumpannija dominanti, u ħlasijiet fi swieq li huma miftuħa għall-kompetizzjoni (4) Tqabbil bħal dan jista’ jservi bħala bażi sabiex wieħed jara jekk il-prezzijiet għall-ħlasijiet minn kumpannija dominanti humiex ġusti (5). F’ċerti jista’ (1) Każ 26/75, General Motors Continental v. il-Kummissjoni (1975) ECR 1367, fil-paragrafu 12. (2) Każ 27/76, United Brands Company u United Brands Continental BV v. il-Kummissjoni (1978) ECR 207. (3) Ahmed Saeed, ċitat fin-nota f’qiegħ il-paġna 18, fil-paragrafu 43. (4) Każ 30-87, Corinne Bodson v. Pompes funèbres des régions libérées (1988) ECR 2479. Ara wkoll: Każijiet konġunti 110/88, 241/88 u 242/88 François Lucazeau u oħrajn v. Société des Auteurs, Compositeurs et Editeurs de Musique (SACEM) u oħrajn (1989) ECR 2811, fil-paragrafu 25: “Meta impriża li tħaddan posizzjoni dominanti timponi skali ta’ ħlasi- jiet għas-servizzi tagħha li huma għola minn dawk ta’ Stati Membri oħra u fejn sar paragun fuq bażi konsistenti fuq il-livell tal-ħlasijiet, dik id-differenza għandha titqies bħala indikazzjoni ta’ abbuż mill- posizzjoni dominanti. F’dan il-każ hija l-impriża fil-kwistjoni li għandha referenza għan-nuqqas tiġġustifika d-differenza permezz ta’ ta’ fl-Istat Membru konċernat u ugwaljanza bejn is-sitwazzjoni s-sitwazzjoni eżistenti fl-Istati Membri l-oħra kollha. ” (5) Ara r-regoli ta’ l-ONP u r-Rakomandazzjoni tal-Kummissjoni fuq liberalizzat tat-test) u fuq tat-12. 3. 1998, p. 42 (Rakomandazzjoni p. tat-telekomunikazzjonijiet (Rakomandazzjoni tad-19. 3. 1998, l-Interkonessjoni (ĠU L 73, ĠU C 84, il-Komunikazzjoni). f’suq 3 Prezz predatorju inġustament baxxi 110. Ikun hemm prezz predatorju, meta kumpannija dominanti tbigħ prodott jew servizz bi prezz aktar baxx milli event- walment iqum għall-perjodu mdaqqas ta’ żmien, bil-ħsieb li jxekkel id-dħul, jew tqaċċat rivali mill-kummerċ, u b’hekk iżżid aktar is-saħħa kumpannija dominanti tkun tista’ jkunu tagħha fis-suq u aktar tard il-profitti tagħha li jiksru l-Arti- akkumulaw. Prezzijiet kolu 86(a). Din il-problema tista’, per eżempju, tinħoloq fil- każ ta’ infrastrutturi tan-network tat-telekomunikazzjonijiet differenti li huma f’kompetizzjoni bejniethom, meta operatur dominanti jista’ jkollu t-tendenza li jżomm prez- zijiet inġustament baxxi għad-dħul sabiex tkun eliminata l-kompetizzjoni minn infrastrutturi (li joħorġu) provdituri oħra. Generalment prezz huwa abbuziv meta huwa anqas mill-infieq varjabbli ta’ kumpannija dominanti jew anqas jmur kontra minn nefqa totali u parti minn pjan li l-kompetittivita (7). Fl-industrija tan-network applikazzjoni sempliċi tar-regoli msemmija hawn fuq ma jirriflettux ir-realta ekonomika ta’ l-industriji tan-network. 111. Din ir-regola kienet stabbilita fil-kaz ta’ AKZO fejn il-Qorti tal-Gustizzja fissret x’inhuma spejjeż varjabbli bħala “dawk li jinbiddlu skond il-kwantitajiet produttivi” (8) u spjegat l-argument wara dawn ir-regoli kif ġej: “Impriża dominanti ma għanda l-ebda interess li tapplika dawn il-prezzijiet ħlief sabiex telimina l-kompetituri biex b’hekk tieħu vantaġġ mill-posizzjoni monopolistika tagħha biex tkun tista’ tgħolli l-prezzijiet tagħha, minħabba li kull bejgħ jiġġenera telf, l-aktar l-ammont totali ta’ l-ispejjeż fissi (f’kelma oħra, dawk li jibqgħu konstanti minkejja l-kwantitajiet produttivi) u, ta’ lanqas, parti mill-ispejjeż varjabbli li jirrelattaw għall-unit produttiv. ” 112. Sabiex servizz jew grupp ta’ servizz iħalli l-qligħ, operatur irid jadotta strateġija ta’ prezzijiet fejn it-total tal-ispejjeż addizzjonali biex jipprovdi dak is-servizz jew grupp ta’ ser- vizzi huma koperti bid-dħul addizzjonali maqlugħ bħala riżultat tad-disposizzjoni ta’ dak is-servizz jew grupp ta’ ser- vizzi. Meta operatur dominanti jiffissa prezz għall-prodott partikoalri jew servizz li bejn wieħed u ieħor huwa anqas minn nefqa totali għall-proviżjoni ta’ dak is-servizz, l-operatur irid jiġġustifika dan il-prezz f’termini kummerċ- jali: operatur dominanti li jibbenifika mill-politika ta’ prez- zijiet bħal dawn ikun qed iwettaq abbuż biss jekk iddgħajjef wieħed jew aktar mill-kompetituri tiegħu. (6) Per eżempju, fil-kalkulazzjoni tagħhom fit-tariffi ta’ l-interkonessjoni. (7) AKZO, ċitat fin-nota f’qiegħ il-paġna 62. (8) AKZO, paragrafu 71. 272 MT Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 08/Vol. 1 113. Kif indikat il-Qorti tal-Ġustizzja f’AKZO, il-Kummissjoni trid tistabbilixxi dak il-prezz baxx li kumpannija tkun tista’ tagħmel qligħ billi ddgħajjef jew telimina wieħed jew aktar kompetituri. Strutturi ta’ nfieq fl-industrija tan-network hemm it-tendenza li tkun differenti mill-ħafna industriji oħrajn minħabba li ta’ l-ewwel għandhom aktar nfieq kbir komuni u konġunt. 114. Per eżempju, tas-servizzi tat- fil-każ tad-disposizzjoni telekomunikazzjoni, prezz li huwa l-istess għan-nefqa varjabbli ta’ servizz jista’ jkun sostanzjalment aktar baxx mill-prezz li l-operatur jinħtieġ sabiex ikopri l-ispejjeż talli qed jipprovdi s-servizz. Sabiex ikun applikat it-test ta’ l-AKZO għall-prezzijiet li għandhom ikunu applikati mill- operatur fuq medda taż-żmien, u li jiffurmaw il-bażi tad- deċiżżjoni ta’ l-operatur biex jinvesti, in-nefqa kkonsidrata għandha jiżdiedu għad- disposizzjoni tas-servizz. Fl-analiżi tas-sitwazzjoni, għandha tingħata konsiderazzjoni għall-perjodu ta’ żmien xieraq għall-analiżi ta’ l-infieq. F’ħafna każijiet, hemm raġuni biż- żejjed biex la lanqas qasir u lanqas l-aktar twil ma huma xierqa. tinkludi l-infieq totali li 115. F’dawn iċ-ċirkostnazi, il-Kummissjoni ħafna drabi tkun trid teżamina bejn wieħed u ieħor l-infiq li jiżdied għas-servizz provdut, u bejn wieħed u ieħor tkun tird teżamina l-infieq li jikber fuq perjodu ta’ aktar minn sena. 116. Jekk iqum il-każ, ir-regoli ta’ l-ONP u r-rakomandazzjonijiet tal-Kummissjoni u trasparenza jgħinu sabiex jiżguraw l-applikazzjoni effettiva ta’ l-Artikolu 86 f’dan il-kuntest. kontabilità il-ħtiġijiet dwar ta’ Għafsa fil-prezz 117. Meta l-operatur fis-suq tas-servizzi u prodotti huwa domi- nanti, prezz magħfus johloq abbuż. Prezz magħfus jista’ jidher mill-kummerċ bla qligħ ta’ l-operazzjonijiet fin-naħa ta’ isfel ta’ l-istess kumapnnija dominanti fuq il-bażi tal- prezz mitlub lill-kompetituri tagħha minn kumpanniji aktar għolja tal-kumpannija dominanti. Tista’ tinħeba estensjoni fin-naħa ta’ isfel li tkun qed tagħmel telf jekk l-operatur dominanti alloka infiq għall-operazzjonijiet tiegħu ta’ dħul li għandhom ikunu allokati kif suppost għall-operazzjonijiet jew b’xort’oħra ma jkunx iddetermina sew aktar baxxi, l-organizzazzjoni. it-trasferiment fuq Ir-Rakomandazzjonijiet tal-prezzijiet ġewwa tal-Kummissjoni is-Separazzjoni tal-Kontijiet fil-kuntest ta’ l-Interkonessjoni tindirizza din il-kwistjoni billi tirrakomanda separazzjoni tal-kontijiet għall-oqsma differenti fil-kummerċ ġewwa operatur dominanti vertikalment integrat. Il-Kummissjoni tista’, f’każijiet xierqa, titlob lill-kumpannija dominanti sabiex tipproduċi kontijiet verifikati separatament, li jittrat- taw l-aspetti kollha meħtieġa tal-kummerċ tal-kumapnnija dominanti. Madankollu, l-eżistenza ta’ kontijiet separati ma hijiex garanzija li abbuż ma jeżistix: Il-Kummissjoni, fejn hu xieraq, teżamina l-fatti ta’ kull każ għalih. 118. F’ċirkostanzi xierqa, prezz magħfus jista’ jidher billi tintwera li l-marġni ta’ differenza bejn il-prezz għad-dħul miżmum lill-kompetituri li huma fin-naħa ta’ isfel fis-suq (jinkludu jekk ikun hemm l-operazzjonijiet fin-naħa ta’ isfel ta’ l-istess kumpannija dominanti) u l-prezz li l-operatur tan-network iżomm fis-suq tan-naħa ta’ isfel huwa insuffiċċjenti sabiex iħalli provditur ta’ servizz raġonevoli u effiċċjenti jikseb qligħ normali fis-suq baxx (kemm-il darba l-kumpannija dominanti tista’ turi li l-operazzjoni fin-naħa ta’ isfel tagħha hija eċċezzjonalment effiċjenti) (1). 119. Jekk kellhom iqumu kull wieħed minn dawn ix-xenarji, il-kompetituri li jinsabu fin-naħa ta’ isfel fis-suq iħabtu wiċċ- hom ma prezz magħfus li fl-aħħar mill-aħħar jkollhom iħallu s-suq. Diskriminazzjoni ta’ Ftehim differenti 120. Provditur ta’ dħul dominanti jista’ ma jiddiskriminax bejn ta’ dħul meta din il-partijiet id-diskriminazzjoni tirrestrinġi l-kompetizzjoni. Xi diffe- renza bażata fuq l-użu li għandu jsir mid-dħul aktar milli differenzi bejn l-operazzjonijiet għall-provditur stess għad- dħul, jekk id-diskriminazzjoni tidher li għanda l-potenzal li tirrestrinġi jew ittellef attwalment il-kompetizzjoni, tmur kontra l-Artikolu 86. Din id-diskriminazzjoni tista’ tieħu jinkludu l-forma li timponi kondizzjonijiet differenti, jew xort’oħra tagħmel l-ħlasijiet ta’ prezzijiet differenti, differenzi din id-diskriminazzjoni tkun oġġettivament ġustifikata, per eżempju fuq il-bażi ta’ nfiq jew konsiderazzjonijiet tekniċi oħra jew il-fatt li l-utenti qed joperaw fuq livelli differenti. tirrestrinġi Din id-diskriminazzjoni Ftehim ta’ x’aktarx dħul, ħlief bejn fejn li (1) Id-Deċiżjoni tal-Kummissjoni 88/518/KEE ta’ 18 ta’ Lulju 1988, Napier Brown/British Sugar (ĠU L 284, tad-19. 10. 1988, p. 41): il-marġni bejn l-industrija u prezzijiet bl-imnut tnaqqset sal-punt fejn ix-xejjer ta’ l-ingrossa b’operazzjonijiet ta’ l-ippakkjar effiċjenti daqs ta’ dak li jforni bl-ingrossa ma setgħax iservi s-suq bl-imnut bi qligħ. Ara wkoll National Carbonising Company ċitata fin-nota f’qiegħ il-paġna 66. 08/Vol. 1 MT Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 273 l-kompetizzjoni fin-naħa ta’ isfel tas-suq fejn il-kumpannija li talbet id-dħul kienet qed tfittex li topera, fejn tista’ tillimita l-possibilità għal dak l-operatur li jidħol fis-suq jew ikabbar l-operazzjonijiet tiegħu f’dak is-suq (1). interkonessjoni provduta u/jew il-kondizzjonijiet tal-liċenza nazzjonali relevanti ……” (sakemm dawn id-differenzi ma jirriżultawx f’distorsjoni tal-kompetizzjoni). setgħet ta’ effetti swieq fin-naħa tħalli 121. Meta d-diskriminazzjoni kienet bejn operaturi li kienu rela- tati qrib xulxin fi isfel, din fuq id-diskriminazzjoni simili il-kompetizzjoni. Fejn jeżistu żewġ prodotti distinti fin-naħa ta’ isfel tas-swieq, imma prodott wieħed jitqies bħala sostitut għall-ieħor ħlief għall-fatt li kien hemm differenza fil-prezz bejn iż-żewġ prodotti, diskriminazzjoni fil-prezz mitlub lill- provdituri tnaqqas il-kompetizzjoni eżistenti tagħha. Per eżempju, għalkemm is-servizzi tat-telefonija bil-vuċi fissi u mobbli tikkostitwixxu swieq separati tal-prodotti, is-swieq x’aktarx jikkonverġu. Ħlasijiet ta’ prezzijiet aktar għolja fl-interkonessjoni lill-operaturi mobbli mqabbla ma’ operaturi fissi ikun hemm it-tendenza li jxekkel din il-konverġenza, u għaldaqstant ikollha effett fuq il-kompetizzjoni. Effetti simili fuq il-kompetizzjoni huma x’aktarx fis-swieq oħra tat-telekomunikazzjonijiet. ta’ dawn iż-żewġ prodotti fil-preżent probabbilment jew il-potenzal tista’ F’kull eventwalità ikun diffiċli biex tiġġustifika din id-diskriminazzjoni meta hemm bħala obbligazzjoni l-iffissar tal-prezzijiet relatati ma’ l-infiq. 122. L-Artikolu 86(ċ) rigward id-diskriminazzjoni tal-prezzijiet, jipprojbixxi diskriminazzjoni nġusta minn ditta dominanti bejn inkluż diskriminazzjoni bejn il-konsumaturi fuq il-bażi jekk jaqblu jew ma jaqblux li esklussivament jittrattaw ma’ din id-ditta dominanti. il-konsumaturi id-ditta (2) dik ta’ 123. L-Artikolu 7 tad-Direttiva ta’ l-Interkonessjoni jiddisponi li u termini differenti, “tariffi għall- interkonessjoni jistgħu għall-kategoriji ta’ organizzazzjoni- jiet differenti jkunu ffissati li huma awtorizzati li jipprovdu networks u servizzi, fejn dawn id-differenzi jistgħu jkunu ta’ oġġetivament kondizzjonijiet ġustifikati il-bażi tat-tip fuq (1) Madankollu, meta l-kapaċità ta’ infrastruttura ma tkunx utilizzata, iż-żamma ta’ prezzijiet differenti għad-dħul jiddependi mid- domanda fis-swieq differenti li jkunu fin-naħa ta’ isfel tas-suq jistgħu jkunu ġustifikati sal-limitu li dawn id-differenzi f’ċertu swieq iħallu żvilupp aħjar, u fejn din id-differenza ma tirrestrinġix jew itellef il-kompetizzjoni. F’dan il-każ, il-Kummissjoni tanalizza l-effetti glo- bali ta’ din id-differenza fil-prezzijiet fuq is-swieq kollha. li (2) Każ K-310/93 P, BPB Indutries und British Gypsum v. il-Kummissjoni (1995) ECR I-865, f’p. 904, japplika għad-diskriminazzjoni permezz tal-BPB fost il-klijenti fis-suq relatat tal-ġibs niexef. fit-tagħwiġ jirriżultawx id-differenzi regolatorji. L-Artikolu 86 ma 124. Għall-każ partikolari għandu jkun determiant jekk jekk dawn tal- kompetizzjoni. Huwa importanti li wieħed jiftakar li l-Arti- koli 85 u 86 jittrattaw ma’ kompetizzjoni u mhux ma’ materji jistax iħalli kumpannija dominanti tittratta differenti ma’ kategorji ta’ konsumaturi differenti, ħlief meta din hija riżultat tal- kondizzjonijiet tas-suq u l-prinċipji ta’ l-Artikolu 86. Għall- kuntrarju, l-Artikolu 86 jipprojbixxi kumpanniji dominanti mill jiddiskriminaw bejn operazzjonijiet simili fejn din id-diskriminazzjoni jkollha effett fuq il-kompetizzjoni. dewmien, 125. Diskriminazzjoni mingħajr oġġettivi ġustifikati rigward kull aspett jew kondizzjonijiet ta’ ftehim ta’ dħul jista’ joħloq abbuż. Diskriminazzjoni tista’ tkun relatata ma’ elementi routing (3), bħall-ipprezzar, numerazzjoni, restrizzjonijiet fuq l-użu tan-network li jeċ- ċedi l-ħtiġiet essenzali u l-użu tad-data tan-network tal- konsumatur. Madankollu, l-eżistenza tad-diskriminazzjoni li kull każ ikun tista’ tkun biss determianta fuq il-bażi meqjus għalih. Id-diskriminazzjoni tmur kontra l-Arti- kolu 86 tirriżulta jew le minn jew tidher mit-termini ta’ ftehim partikolari ta’ dħul. tekniku, dħul 126. F’dan il-kuntest, hemm obbligu ġenerali fuq l-operatur tan- network li jittratta mal-konsumatur indipendenti daqs li kieku qed jittratta mas-sussidjarju tiegħu jew mas-servizz fin-naħa ta’ jekk l-operazzjonijiet humiex imqabbla, tilgħab parti importanti r-rwol tan-natura u t-talbiet tal-konsumatur. Prezzijiet dif- ferenti għall-konsumaturi fuq livell differenti (per eżempju, ingrossa imnut) mhux bilfors joħolqu diskriminazzjoni. tiegħu. Sabiex ikun determinat isfel 127. Kwistjonijiet ta’ diskriminazzjoni jistgħu jqumu fi rispett ta’ tittieħed konfigurazzjoni l-importanza tagħha fil-kuntest ta’ aċċess. dħul, meta teknika ta’ Il-grad ta’ soffistikazzjoni teknika ta’ dħul: restrizzjonijiet fuq it-tip jew “livell” fil-ġerarkija tan-network ta’ skambju nvolut fl-aċċess jew il-kapaċitajiet tekniċi ta’ dan l-iskambju huma sinifikanti fil-kompetizzjoni diretta. Dawn jistgħu jkunu faċilitajiet disponibbli li jappoġġjaw konessjoni jew it-tip ta’ interface u sistema ta’ sinjali użata biex tiddetermina it-tip ta’ servizz disponibbli għall-parti li qed titlob l-aċċess (per eżempju, informazzjoni tal-faċilitajiet tan-network). (3) Jingħad, għal-lista preferuta ta’ korrispondenza ta’ l-operaturi tan- network. 274 MT Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 08/Vol. 1 In-numru u/jew il-lokazzjoni ta’ punti ta’ konessjoni: il-ħtieġa ta’ kollezzjoni u distribuzzjoni tat-traffiku fl-iswiċċ għall-żoni partikolari li jservi dirett dik iż-żona aktar milli livell aktar għoli fil-ġerarkija tan-network jista’ jkun importanti. Il-parti li titlob l-aċċess tidħol fi spejjeż oħra jew billi tipprovdi links f’distanza akbar miċ-ċentru ta’ l-iswitching tagħha jew tkun obbligata li tħallas ħlasijiet għoljin għall-ġarr. terzi persuni, per eżempju mill-esklussività ta’ waħda jew iż-żewġ partijiet tal-ftehim. Kif ukoll, meta parti waħda hija dominanti, kondizzjonijiet tal-ftehim ta’ dħul jista’ jsaħħaħ jew għall-estensjoni ta’ dik dik il-posizzjoni dominanti, il-posizzjoni dominanti għall-suq relatat, jew tista’ tikkostittwixxi esplojtazzjoni illegali tal-posizzjoni domi- nanti minħabba l-imposizzjoni tat-termini nġusti. Dħul ugwali: Huwa fattur kruċjali għall-kompetizzjoni fit- l-konsumaturi tal- telekomunikazzjonijiet il-possibilità li parti li qed tagħmel it-talba għad-dħul li jiksbu s-servizzi provduti permezz tal-provditur tad-dħul li jużaw l-istess numru ta’ dialed digits bħal ma huma użati mill-klijenti tal- provditur tas-servizz. Għanijiet ġustifikati 128. Ġustifikazzjonijiet jistgħu jinkludu fatturi relatati ma’ l-operazzjonijiet attwali tan-network propjeta tal-provditur tad-dħul, jew restrizzjonijiet fil-liċenza konsistenti ma’, per eżempju, il-materja tas-suġġett tad-drittijiet tal-propjeta intellettwali. 2. 3. A b b u ż i d o m i n a n t i m i n n p o s i z z j o n i j i e t k o n ġ u n t i 129. Fil-każ ta’ imgieba konġunta dominanti (ara punti 76 et seq. ) minn waħda fost in-numru ta’ kumpanniji konġunti dominanti tista’ tkun abbużiva, ukoll jekk l-oħrajn m’hux qed jaġixxu bl-istess mod. 130. B’żieda ma’ rimedji taħt ir-regoli ta’ kompetizzjoni, jekk l-ebda operatur ma kellu r-rieda li jikkonċiedi d-dħul, u jekk ma kienx hemm l-ebda ġustifikazzjoni kemm teknika jew kummerċjali għar-rifjut, wieħed jistenna li l-NRA ssolvi din il-problema billi tordna kumpannija waħda jew aktar biex toffri d-dħul, taħt it-termini relevanti tad-Direttiva ta’ l-ONP jew taħt il-liġi nazzjonali. għall-kompetizzjoni. Obbligazzjonijiet 132. Meta d-dħul fil-prinċipju mhux limitat, Ftehim ta’ dħul pro- babbilment fit-tifsira ta’ l-Artikolu 85(1) ma jkunux ta’ res- trizzjoni ta’ esklussività fil-kuntratti li jipprovdu dħul għall-kumpannija waħda x’aktarx jirrestrinġu l-kompetizzjoni għax jillimittaw id-dħul ta’ l-infrastruttura għall-kumpanniji oħra. Minħabba li ħafna minn networks jifilħu aktar milli utent singlu jkollu bżonn, din ġeneralment tat- telekomunikazzjonijiet. tkun il-każ fis-settur 133. Ftehim ta’ dħul ta’ jista’ isfel. Ftehim ta’ dħul jkollhom effetti sinifikanti favur il-kompetizzjoni minħabba li jistgħu jtejjbu d-dħul tas-suq tan-naħa ta’ interkonessjoni huma essenzali għall-interoperabilità tas- servizzi ikabbru l-kompetizzjoni fis-suq tan-naħa ta’ isfel għas-servizzi, li għoli milli valur miżjud x’aktarx l-infrastruttura lokali. infrastruttura, għaldaqstant fil-kuntest tinvolvi aktar u 134. Madankollu, hemm, potenzal ovvju għall-effetti ta’ kontra l-kompetizzjoni ta’ ċertu Ftehim ta’ dħul jew klawsoli fihom stess. Ftehim ta’ dħul, per eżempju, jistgħu: (a) iservu bħala mezz għall-kordinazzjoni tal-prezzijiet; (b) iservu bħala mezz għat-tqassim tas-swieq; (ċ) ikollhom effett esklużjonarju fuq terzi persuni (1); (d) iwasslu għall-iskambju ta’ kummerċjali bejn il-partijiet. informazzjoni sensittiva 3. Ftehim ta’ dħul (l-Artikolu 85) 135. Ir-riskju tal-kordinazzjoni tal-prezzijiet hija partikolarment fil-qasam tat-telekomunikazzjonijiet minħabba akuta 131. Restrizzjonijiet tal-kompetizzjoni inklużi fi jew jirriżultaw minn Ftehim ta’ dħul jistgħu jkollhom żewġ effetti distinti: restrizzjoni tal-kompetizzjoni bejn iż-żewġ partijiet tal- ftehim ta’ dħul, jew restrizzjoni tal-kompetizzjoni minn (1) Id-Deċiżjoni tal-Kummissjoni 94/663/KE tal-21 ta’ Settembru 1994, Night Services (ĠU L 259, tas-7. 10. 1994, p. 20); Id-Deċiżjoni tal- Kummissjoni 94/894/KE, ara n-nota f’qiegħ il-paġna 48. 08/Vol. 1 MT Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 275 ta’ jammontaw l-interkonessjoni ħafna drabi l-ħlasijiet għall-50 % jew aktar tan-nefqa totali tas-servizzi provduti, u meta interkonessjoni ma’ operatur dominanti ġeneral- ment tkun meħtieġa. F’dawn iċ-ċirkostanzi, l-iskop għall- prezz tal-kompetizzjoni huwa limitat u r-riskju (u s-serjeta) fil-kordinazzjoni tal-prezz jikorrispondi akbar. kontra jiżguraw li l-informazzjoni ma tintużax għall-għanijiet li jmorru Sakemm dawn l-kompetizzjoni. is-salvagwardji huma lesti u jaħdmu sew, fil-prinċipju ma għandu jkun hemm l-ebda raġuni għaliex sempliċi Ftehim ta’ interkonessjoni għandhom jinqabdu permezz ta’ l-Arti- kolu 85(1). 136. Aktar minn hekk, Ftehim ta’ interkonessjoni bejn l-operaturi tan-networks jistgħu taħt ċertu ċirkostanzi ikunu ta’ strument għall-qsim fis-suq bejn in-network ta’ l-operatur li jipprovdi d-ddħul u l-operatur tan-network li qed ifittex id-dħul, minn flok l-emerġenza tal-kompetizzjoni tan-network bejniethom. 137. F’ambjent ta’ liberalizzazzjoni tat-telekomunikazzjonijiet, it-tipi ta’ restrizzjonijiet tal-kompetizzjoni ta’ hawn fuq jiġu mgħassa mill-awtoritajiet nazzjonali u l-Kummissjoni taħt ir-regoli ta’l-kompetizzjoni. Id-dritt tal-partijiet li jilmentaw mal-Kummissjoni li soffru minn xi imġieba li tmur kontra l-kompetizzjoni ma huwiex affettwat mir-regolamenti nazzjonali. Klawsoli li jaqgħu fl-Artikolu 85(1) 138. Il-Kummissjoni identifikat ċerti tipi ta’ restrizzjonijiet li għandhom is-saħħa li jiksru l-Artikolu 85(1) tat-Trattat u għaldaqstant individwali. Dawn il-klawsoli għandhom x’jaqsmu l-aktar mal-qafas kummerċ- jali tad-dħul. jinħtieġu eżenzjoni 139. Fil-qasam hija tat-telekomunikazzjoni, inirenti fl-interkonessjoni li l-partijiet jiksbu ċerti konsumaturi u informazzjoni tat-traffiku dwar il-kompetituri tagħhom. F’ċertu każijiet dan l-iskambju ta’ informazzjoni jinfluwenza l-imġieba kompetittiva ta’l-impriżi konċernati, u faċilment tista’ tintuża’ mill-partijiet għall-prattiki kollusivi, bħal qsim tas-suq (1). teħtieġ li l-informazzjoni riċevuta minn organizzazzjoni li qed tfittex interkonessjoni tkun użata biss għall-għanijiet li tkun ġiet supplita. Sabiex timxi mar-regoli tal-kompetizzjoni u d-Direttiva ta’ l-Interkonessjoni, l-operaturi għandhom jin- troduċu salvagwardji sabiex jiżguraw li informazzjoni konfidenzali tkun żvelata biss lil dawk il-partijiet tal- interkonessjoni, u fil-Ftehim ta’ kumapnniji nvoluti l-Interkonessjoni Id-Direttiva ta’ 140. Jinħtieġu analiżi taħt l-Artikolu 85(3) Ftehim ta’ esklussività, per eżempju meta t-traffiku jitwassal esklussivament minn network tat-telekomunikazzjonijiet ta’ waħda mill-partjiet jew t-tnejn li huma aktar milli minn network tal-partijiet liema l-Ftehim ta’ dħul ġew konklużi l-oħrajn ma’ similarment. Jekk ma titressaq l-ebda ġustifikazzjoni għal dan ir-routing, klawsola bħal din hija projbita. Madankollu, klawsoli ta’ esklussività bħal dawn ma humiex parti inirenti tal-Ftehim ta’ interkonessjoni. 141. Ftehim ta’ dħul li kienu konklużi b’għan li jmur kontra l-kompetizzjoni wisq probabbli ma jaderixxux mal-kriterji ta’ eżenzjoni individwali taħt l-Artikolu 85(3). 142. Aktar minn hekk, Ftehim ta’ dħul jista’ jkollhom impatt fuq l-istruttura kompetittiva tas-suq. IL-ħlasijiet lokali għad-dħul ħafna drabi jagħmlu parti konsiderevoli minn nefqa totali ta’ servizz provdut lill-utent finali mill-parti li talbet id-dħul, bil-konsegwenza li jħallu għan żgħir għall-kompetizzjoni fil-prezzijiet. Minħabba l-ħtieġa sabiex ikun salvagwardjat dan il-limitu ta’ grad tal-kompetizzjoni, il-Kummissjoni għaldaqstant tagħti attenzjoni partikolari sabiex tara bir- reqqa kollha l-Ftehim ta’ dħul fil-kuntest ta’ l-effett li wisq probabbli jkollhom fis-suq relevanti sabiex tassigura li dawn ilFtehim ma jservux bħala mezz li jaħsbu indirettament l-iffissar jew l-kordinazzjoni tal-prezz finali għall-utent finali, meta dawn l-elementi jikkostittwixxu wiehed mill- aktar ksur seju ta’ l-Artikolu 85 tat-Trattat (2). Din tkun ta’ tħassib partikolari fis-swieq oligopolistiċi. għall-kompetizzjoni. 143. B’żieda ma’ dan, klawsoli li jinvolvu diskriminazzjoni li jwasslu għall-esklussjoni ta’ terzi persuni huma ta’ restriz- hija zjoni d-diskriminazzjoni l-kwalità jew aspett ieħor kummerċjali tad-dħul għad-detriment tal-parti li titlob id-dħul, li ġeneralment jimmiraw għall-favoriżmu nġust ta’ l-operazzjonijiet tal-provditur tad-dħul. tirrigwarda l-prezz, importanti L-aktar li (1) Każ T-34/92, Fiatagri UK u New Holland Ford v. il-Kummissjoni (1994) ECR II-905; Każ K-8/95 P, New Holland Ford v. il-Kummissjoni, sentenza ta’ 28 ta’ Mejju 1988, għadha mhix rapurtata; Każ T-35/92, John Deere v. il-Kummissjoni (1994) ECR II-957; Każ K-7/95 P, 28 ta’ Mejju 1988, għadha mhix rapurtata. (Każijiet li jinvolvu applikazzjonijiet miġjuba kontra d-Deċiżjoni tal- Kummissjoni 92/157/KEE tas-17 ta’ Frar 1992, UK Agricultural Trac- tor Registration Exchange) (ĠU L 68, tat-13. 3. 1992, p. 19). John Deere v. il-Kummissjoni, sentenza ta’ (2) Każ 8/72, Vereniging van Cementhandelaaren v. il-Kummissjoni (1972) ECR 977; Każ 123/85, Bureau Natioanl Interprofessionnel du Cognac v. Clair (1985) ECR 391. 276 MT Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 08/Vol. 1 ta’ l-istadju ta’ żvilupp ta’ dominanza ġeneralment jaffettwaw l-istruttura tas-suq, li jwasslu għar-riperkussjonijiet fil-kummerċ bejn l-Istati Membri. l-liberalizzazzjoni, abbużi 148. Każijiet f’din iż-żona li jinvolvu kwistjonijiet taħt l-Arti- kolu 86 wisq probabbli jirrelataw jew għall-klwasoli abbużivi fi Ftehim ta’ dħul, jew rifjut għall-konklużżjoni ta’ ftehim ta’ dħul fuq termini xierqa jew xejn. Il-kriterja mniżżla hwan fuq sabiex ikun determinat jekk ftehim ta’ dħul huwiex kapaċi jaffettwa l-kummerċ bejn l-Istati Membri tkun ugwalment relevanti hawnhekk. KONKLUŻJONIJIET 149. Il-Kummissjoni tikkonsidra li r-regoli ta’ kompetizzjoni u r-regolamenti speċifiċi tas-settur jiffurmaw numru ta’ miżuri koerenti sabiex jiżguraw suq f’ambjent liberat u kompetittiv għas-swieq ta’ telekomunikazzjonijiet fil-Komunità. 150. Sabiex tittieħed azzjoni f’dan il-qasam, il-Kummissjoni tim- mira li tneħħi proċeduri doppji li ma jkunux meħtieġa, partikolarment proċeduri ta’ kompetizzjoni u regoli ta’ proċedura nazzjonali/Kommunitarji kif imniżżla taħt il-qafas ta’ l-ONP. 151. Meta jkunu nvokati tal-kompetizzjoni, il-Kummissjoni tikkonsidra liema swieq huma relevanti u tappplika l-Artikoli 85 u 86 skond il-prinċipji mniżżlin hawn fuq. r-regoli 4. Effett fuq il-kummerċ bejn l-Istati Membri 144. L-applikazzjoni taż-żewġ l-Artikoli 85 u l-Artikolu 86 jip- presupponu effett fuq il-kummerċ bejn l-Istati Membri. 145. Sabiex ftehim ikollu effett fuq il-kummerċ bejn l-Istati Membri, għandu jkun possibbli għall-Kummissjoni li “tbassar bi grad suffiċċjenti ta’ probabbilità fuq il-bażi ta’ numru ta’ fatturi oġġettivi tal-liġi jew tal-fatt li l-ftehim fil- kwistjoni jista’ jkollu influwenza, diretta jew indiretta, att- wali jew potenzali, fuq il-mod ta’ kummerċ bejn l-Istati Membri” (1). Ma hux meħtieġ għal kull restrizzjoni tal-kompetizzjoni fil- ftehim li tkun kapaċi taffettwa l-kummerċ (2), sakemm l-ftehim meħud kollu f’daqqa ma jurix hekk. 146. Rigward ta’ dħul il-Ftehim fil-qasam tar-restrizzjonijiet tat- telekomunikazzjoni, il-Kummissjoni tikkonsidra mhux biss l-effett dirett fuq il-kummerċ fl-Istat fis-suq ta’ dħul, imma wkoll l-effett fuq l-kummerċ fl-Istat fis-servizzi tat-telekomunikazzjoni fin- naħa ta’ isfel. Il-Kummissjoni tikkonsidra wkoll il-potenzal ta’ dawn il-Ftehim sabiex tagħlaq suq ġeografiku li jista’ ma jħallix impriżi oħra diġa stabbiliti fi Stati Membri milli jik- kompetu f’dan is-suq ġeografiku. tal-kompetizzjoni 147. Ftehim tad-dħul tat-telekomunikazzjonijiet normalment jaf- fettwaw l-kummerċ bejn l-Istati Membri minħabba li s-servizzi provduti minn fuq in-network huma negozjati madwar il-Komunità u l-Ftehim ta’ dħul jistgħu jirregolaw l-abbilità tal-provditur tas-servizz jew operatur li jipprovdi kull fejn is-swieq huma ġeneralment nazzjonali, bħal ma huwa l-każ preżenti meta jittieħed servizz. Ukoll (1) Każ 56/65, STM (1966) ECR 235, p. 249. (2) Każ 193/83, Windsurfing International v. il-Kummissjoni (1986) ECR 611