title: Verslag van de Commissie - Werkgelegenheid in Europa 1998 - Banen voor mensen - mensen voor banen: van aanbevelingen naar uitvoering van beleid

eurovoc_concepts:
EU employment policy
economic growth
fight against unemployment
labour market
report

text: COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN COMMISSE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN Brussel, 20. 11. 1998 Brussel, 20. 11. 1998 Brussel, 20. 11. 1998 COM(1998)666def. COM(1998)666def. COM( 1998) 666 def. VERSLAG VAN DE COMMISSIE VERSLAG VAN DE COMMISSIE VERSLAG VAN DE COMMISSIE Werkgelegenheid in Europa 1998 Werkgelegenheid in Europa 1998 Werkgelegenheid in Europa 1998 Banen voor mensen — mensen voor banen: van Banen voor mensen — mensen voor banen: van Banen voor mensen — mensen voor banen: van aanbevelingen naar uitvoering van beleid aanbevelingen naar uitvoering van beleid aanbevelingen naar uitvoering van beleid Banen voor mensen — mensen voor banen: samenvatting Banen voor mensen — mensen voor banen: samenvatting Het verslag Werkgelegenheid in Europa 1998 laat de laatste ontwikkelingen in de werkgelegenheid en op de arbeidsmarkt zien en analyseert de factoren die ten grondslag liggen aan de ontwikkeling van het werkge legenheidsbeleid en de opstelling van de beleidsaanbe velingen voor 1999. Het volledige effect van het werkgelegenheidsbeleid en van meer algemene maatre gelen voor het creëren van een werkgelegenheidsvrien delijke omgeving, zal pas op de middellange termijn worden gevoeld. Het werkgelegenheidsbeleid strekt zich uit over vele jaren en blijvende voortgang zal per manente inzet van de lidstaten vereisen. Recente ontwikkelingen in banen en inzetbaarheid De ontwikkelingen en de vooruitzichten zijn bemoedi gend en laten de positieve resultaten van het in de afgelopen jaren gevoerde beleid zien. Zij duiden ook op veranderingen in de werking van de arbeidsmarkt en op voortdurende uitdagingen die moeten worden getrot seerd om de bestaande kansen op meer en betere banen te benutten. - De economische groei herstelde in 1997 en steeg met 2,7%. De vooruitzichten op een langer durende ge zonde economische groei blijven goed, ondanks de slechter wordende externe economische omstandig heden. - De werkgelegenheid steeg met ca. 800. 000 banen in 1997, waardoor de totale werkgelegenheid is geko men op 149 miljoen en de netto-arbeidsparticipatie op 60,5%. - Vrouwen namen 62% van de banengroei in 1997 voor hun rekening, een kleine achteruitgang in vergelij king met de voorgaande jaren, en het verschil tussen de seksen in netto arbeidsparticipatie is gedaald van 26% punten in 1990 tot 20% punten. - De laatste jaren zijn de reële lonen minder toegeno men dan de productiviteit, waardoor investeringen rendabeler zijn geworden en de arbeidsinkomens quote in de Unie (60%) nu aanzienlijk lager is dan in de VS (66%) en Japan (67%). - Terwijl het herstel van de werkgelegenheid sterker is dan in de jaren 70 en zwakker dan in de jaren 80, is de demografische situatie geheel verschillend, met de komende jaren een veel tragere groei van de bevolking in de arbeidsgeschikte leeftijd. - Voor de vijfde keer in zes jaar nam het aantal vol tijdbanen af en bestond de hele banengroei uit deel tijdarbeid. - De werkloosheid bedroeg medio 1998 nog 10,2%, en het percentage langdurige werkloosheid bleef onge wijzigd op 5%. - De vermindering van de werkloosheid sinds 1994 is grotendeels ten goede gekomen aan mannen en het verschil in werkloosheid tussen mannen en vrouwen bedraagt nu 3% punten. - In 1997 had ca. 47% van de werkloze mannen en vrouwen ouder dan 25 jaar geen andere onderwijs kwalificatie dan basisscholing, en terwijl de banen voor hooggeschoolden tussen 1992 en 1997 met meer dan 2% per jaar groeiden, nam de handarbeid aan zienlijk af. Aanbevelingen voor het werkgelegenheidsbeleid 1999 - verdieping van de strategie Zelfs wanneer de wereldeconomie langzamer dan ver wacht zou groeien, blijft de macro-economische basis van Europa sterk. Krachtige uitvoering van het werk gelegenheidsbeleid, gecombineerd met succesvolle voortzetting van het macro-economische beleid, zoals in de globale richtsnoeren voor het econo vastgelegd misch beleid, moet dus leiden tot de gewenste groei van de netto arbeidsparticipatie in Europa tot boven het huidige niveau. De vier zuilen waarop de aanbevelingen voor het werkgelegenheidsbeleid rusten verschaffen het kader voor de noodzakelijke maatregelen. Bevordering van de inzetbaarheid Het dichten van de kloof tussen gevraagde en aangebo den vaardigheden op de arbeidsmarkt vereist een drie- Banen voor mensen mensen voor banen: samenvatting voudige aanpak vanwege de drie dimensies van inzet baarheid: - jongeren moeten de vaardigheden en competenties krijgen die relevant zijn voor de vraag op de arbeids markt en die kunnen worden aangepast aan veran deringen daarin; - werklozen en met name langdurig werklozen moe ten de middelen krijgen om hun vaardigheden en kennis te verbeteren en/of bij te werken om effectief op de arbeidsmarkt te kunnen concurreren; - regeringen, sociale partners en personen moeten zich gezamenlijk inspannen voor de totstandkoming van een maatschappij waarin het levenslang leren een integraal onderdeel van het sociaal beleid is. De preventieve aanpak van de eerste zuil, gebaseerd op snelle identificatie van degenen die het grootste risico lopen, en vroegtijdige maatregelen om hun problemen op te lossen, is bedoeld als frontale aanpak. Met name de eerste drie aanbevelingen zijn wezenlijk voor de aanpak van het kwalificatieprobleem van werklozen en jongeren, gedefinieerd in de ruime zin van niet alleen formele kwalificaties, maar ook van arbeidsvaardigheid en werkervaring. Stimulering van het ondernemerschap De cultuur van het ondernemerschap is in de EU niet zo goed ontwikkeld als in de Verenigde Staten. Onder nemerschap als beroep moet worden gestimuleerd en ondernemerskennis moet in de leerplannen van het onderwijs worden opgenomen. Het zorgen voor een sta biele macro-economische omgeving is van wezenlijk belang voor het verminderen van onzekerheid en het scheppen van de omstandigheden waarin bedrijven kunnen bloeien. Arbeid van zelfstandigen en het mkb zijn van cruciaal belang voor de toekomstige ontwikkeling van de werk gelegenheid in de Europese Unie. Werkgevers en zelf standigen vormen 13% van de totale werkgelegenheid (exclusief landbouw), terwijl het mkb goed is voor onge veer de helft van alle banen in de economie, met 19% in de publieke sector, 25% in grote bedrijven en de rest in de landbouw. Bevordering van het aanpassingsvermogen van bedrijven en hun werknemers Modernisering van de organisatie van het werk is van groot belang voor de verbetering van de productiviteit van de Europese bedrijven, de kwaliteit van de arbeid en de inzetbaarheid van de arbeidskrachten. Europa moet niet de weg volgen van 'social dumping', maar van hoge beroepsvaardigheid, groot vertrouwen en hoge kwaliteit om de productiviteit te verbeteren en op brede schaal voorspoed te brengen. Opleiding is daartoe de sleutel. Mensen moeten de vaardigheid en competentie krijgen om zich goed te kunnen aanpassen aan veran deringen in hun werk. De modernisering van het werk moet zijn gebaseerd op een aanpak van samenwerking ('partnerschap') tussen de sociale partners in bedrijven, en tussen de sociale partners en regeringen voor het tot stand brengen van het juiste kader. Een grotere aanpassing van bedrijven moet samengaan met meer vooruitgang bij het deregu leren van goederen- en dienstenmarkten om een grotere productiviteit en meer arbeidsplaatsen te krijgen. Bevordering van gelijke kansen voor vrouwen en mannen De verkleining van het sekseverschil in werkloosheid door het actief streven naar een hogere netto arbeids deelname van vrouwen is een essentieel onderdeel van het vergroten van de totale netto arbeidsdeelname in de Unie. Hoewel verhoging van het onderwijsniveau de participatie van vrouwen bevordert, is het duidelijk dat gezinsomstandigheden de participatie nog steeds sterk beïnvloeden. Aan de vraagzijde zijn flexibele werkrege- lingen belangrijk, maar de ontwikkeling van voorzie n i n g en en de groei van sommige v o r m en v an dienstverlening zijn de belangrijkste factoren in Noord- Europa geweest om vrouwen makkelijker op de arbeids markt te krijgen. Het Europese werkgelegenheidsbeleid vraagt van de lidstaten het verschil in werkgelegenheid tussen de geslachten te verkleinen — uitgaande van veranderin gen in de samenstelling van de arbeidsmarkt — de toegankelijkheid van voorzieningen te vergroten, en vrouwen en mannen in staat te stellen om na een periode van afwezigheid opnieuw te gaan werken. Een betere integratie van het sekseperspectief in het ar beidsmarktbeleid is één middel om de gewenste ontwik kelingen beter tot hun recht te laten komen. Bevordering van de werkgelegenheid door andere communautaire maatregelen Het Verdrag van Amsterdam noemt nadrukkelijk het effect van andere communautaire maatregelen op de werkgelegenheid. In dit verslag komen twee beleidster reinen aan de orde waarop dit effect van bijzonder belang is. & Banen voor mensen — mensen voor banen: samenvatting ter /on moeten zijn, of dal. aanvullende maatregelen voor een groter werkgelej;enheidsefleel. van de. striichi rele maatregelen hetzelfde elfect zouden moeten heb ben. De Commissie heeft aan de Europese Raad van Wenen enkele rapporten over het werkgelegenheidsbeleid voorgelegd om op de ingeslagen weg verder te kunnen gaan. Het gezamenlijke rapport over de werkgelegen heid evalueert de voortgang in de uitvoering van het beleid. Het verslag van de werkgelegenheidssituatie (het participatie rapport) analyseert de ontwikkeling in de netto participatie in Europa en vergelijkt deze met die in de VS. Deze rapporten liggen ten grondslag aan het voorstel van de Commissie voor de beleidsaanbeve lingen 1999 van het werkgelegenheidsbeleid. - Activering van het arbeidsmarktbeleid — een we zenlijk onderdeel van het werkgelegenheidsbeleid door de hervorming van de overheidsuitgaven is dooi de Europese Raad van Florence speciaal benadrukt. Succesvolle ervaring in sommige lidstaten laat zien dat het nodig en mogelijk is om de overheidsbeste dingen te hervormen zonder afbreuk te doen aan de doelstelling van consolidatie van de begroting. - De totale werkgelegenheidseffecten van een ander milieubeleid en nieuwe prioriteiten zullen het resul taat zijn van positieve en negatieve effecten van de omschakeling op nieuwe activiteiten en nieuwe tech nologieën. Regeringen moeten een grote rol spelen in het creëren van een situatie waarin prijzen de kosten van milieuschade weergeven en waarin be slissingen over investeringen — en dus over banen groei — worden genomen in een duurzaam perspectief. Uitbreiding van de Unie De uitbreiding van de Unie zal van invloed zijn op de werkgelegenheid in zowel de bestaande lidstaten als de kandidaat-landen. Op het ogenblik van toetreding zul len het Verdrag van Amsterdam en het werkgelegen- h e i d s b e l e id d e el u i t m a k en v an h et acquis communautaire. De toetreding tot de Unie zal aanpas singen van de arbeidsmarkt en het arbeidsmarktbeleid vereisen en vooral de aanpassing van instituties en instellingen van beleidsontwikkeling om de toepassing van de aanbevelingen mogelijk te maken. De Unie steunt deze aanpassingen actief. De weg vooruit Het Europese werkgelegenheidsbeleid is een proces op de middellange termijn, dat een krachtige toepassing van de aanbevelingen gedurende een aantal jaren zal vereisen. Het is daarom niet nodig de basis van het werkgelegenheidsbeleid en de aanbevelingen te veran deren, maar wel de strategie te consolideren door het aanbrengen van kleine aanpassingen die lacunes opvul len en rekening te houden met de voortdurende veran deringen op de arbeidsmarkt. De vier zuilen waarop de aanbevelingen rusten, vormen het kader waar binnen de lidstaten hun inspanningen kunnen richten op die gebieden, die het grootste obstakel vormen voor een werkgelegenheidsvriendelijke arbeidsmarkt in Europa, om zodoende de netto arbeidsdeelname te vergroten. Het belang van het vraagstuk van de werkgelegenheid en de rol van het macro-economisch en structureel beleid zijn duidelijk: het vergroten van de netto arbeids participatie over een periode van vijfjaar tot 65% zou een groei van de werkgelegenheid van 1,6% per jaar inhouden, hetgeen betekent dat de groeivoet 0,6% gro Banen voor mensen — mensen voor banen: van aanbevelingen naar uitvoering van beleid Banen voor mensen — mensen voor banen: van aanbevelingen naar uitvoering van beleid De goedkeuring van de aanbevelin gen voor het werkgelegenheidsbe leid tegen het einde van 1997 hield de erkenning in van werkgelegen heid als expliciete doelstelling van de Europese Unie en het begin van de daadwerkelijke uitvoering van de werkgelegenheidsbepalingen van het Verdrag van Amsterdam. Het Verdrag bepaalt dat "de lidsta ten. het bevorderen van werkgele genheid beschouwen als een zaak van gemeenschappelijk belang en hun maatregelen op dit gebied zul len coördineren". Verder schrijft het voor dat "bij het bepalen en uitvoe ren van beleid en maatregelen van de Gemeenschap rekening wordt gehouden met de doelstelling van een hoog niveau van werkgelegen heid". De vier zuilen waarop de beleids aanbevelingen voor de werkgele genheid steunen zijn een uitvloeisel van algemene doelstellingen op het gebied van werkgelegenheid en ar beidsomstandigheden, zoals vast gelegd in het Verdrag. Het gaat om het bezit en de verbetering van 'een geschoolde, goed opgeleide, gemoti veerde en flexibele beroepsbevol king en arbeidsmarkten die op economische veranderingen in kun nen spelen' als belangrijkste doel stellingen van een gecoördineerd werkgelegenheidsbeleid, om de be vordering van gelijke kansen voor m a n n en en vrouwen en om de belangrijke doelstelling van het sti m u l e r en van werkgelegenheid- scheppend ondernemerschap in Europa. missie in de rapporten Werkgele genheid in Europa van de afgelopen jaren, en in het bijzonder op de noodzaak om de netto arbeidsparti cipatie in Europa dichter bij het ni- v e au v an o n ze b e l a n g r i j k s te handelspartners en andere even ontwikkelde economieën te bren gen. De aanbevelingen voor de werkgelegenheid zijn gericht op de gevonden oorzaken van de lage net to arbeidsparticipatie in Europa: het onvermogen van de Europese economie om grote schokken op te vangen en het gebrek van de Euro pese arbeidsmarkt aan structurele veranderingen, die nodig zijn om hen die hun baan verloren in terug lopende sectoren, weer op te kun nen nemen. De komende m a a n d en en jaren moeten de Commissie en de Unie aandacht besteden aan drie kwes ties. In de eerste plaats heeft de Com missie haar voorstellen voor de her ziening van de aanbevelingen voor het werkgelegenheidsbeleid in 1999 gepresenteerd. Dit beleid en de daarop gebaseerde aanbevelingen beogen op de middellange termijn de ingrijpende veranderingen op de Europese arbeidsmarkt tot stand te brengen, die nodig zijn om blijvend banen te genereren. De voorstellen van de Commissie worden geken merkt door consolidatie: meer ver dieping en aanscherping van de aanbevelingen op basis van de erva ringen in het eerste jaar, en geen ingrijpende herziening, die nodig noch geëigend is. Het beleid en de aanbevelingen steunen op de analyse van de Com In de tweede plaats zal de Commis sie doorgaan met het bevorderen van de werkgelegenheid die voort vloeit uit ander communautair be leid, zoals bedoeld in artikel 127 van het Verdrag van Amsterdam. In 1998 en 1999 zal de aandacht daar bij met voorrang worden gericht op een beperkt aantal zaken. Dit zijn de herstructurering van overheids uitgaven voor activerend arbeids m a r k t b e l e i d, de i n v l o ed v an belastingen op het ontstaan van werkgelegenheid en werkgelegen heid en milieu. In de derde plaats is de Europese Unie onderhandelingen begonnen met de kandidaat-landen over hun toetreding. De uitbreiding van de Unie met deze landen zal belangrij ke gevolgen hebben voor de werkge- l e g e n h e i d, zowel w at b e t r e ft effecten voor de huidige lidstaten, als ook, en dat is belangrijker, wat het vermogen van de kandidaat- landen betreft om de werkgelegen- heidsaanbevelingen over te nemen en uit te voeren. De Commissie is begonnen met het opstellen van een reeks overzichten van het werkgele genheidsbeleid in deze landen om na te gaan of zij daartoe in staat zijn en om de vereiste maatregelen te bepalen. Het vcrskxgWcrkgelcgenfwid in Eu ropa van dit jaar behandelt al deze kwesties. In het eerste deel worden de voornaamste ontwikkelingen in de economie en de werkgelegen heidssituatie van de Unie beschre ven. Het tweede deel gaat over de verschillende zuilen waarop de aan bevelingen voor de werkgelegen heid rusten en de er achter liggende analyse. In het derde deel worden de voornaamste boodschappen ge bracht voor stroomlijning van de ^ Banen voor mensen — mensen voor banen: van aanbevelingen naar uitvoering van beleid werkgelegenheid op de drie gekozen gebieden, die prioriteit hebben. Het laatste deel bevat voor het eerst een analyse van de ontwikkeling van de werkgelegenheid in de kandi daat-landen en het doel van de overzichten van het werkgelegen heidsbeleid. De voornaamste ontwikkelingen in 1997 Een meer gedetailleerde analyse van de hier vermelde ontwikkelin gen staat in het hoofdverslag en in een afzonderlijk verslag van de werkgelegenheidssituatie in de lid staten, dat aan de Europese Raad van Wenen zal worden voorgelegd. De Europese economie behoudt haar kracht De groei bleef in 1997 krachtig met een stijging van het BBP van 2,7% tegenover 1,8% in 1996. Ondanks een internationale omgeving die veel minder gunstig bleek dan ver wacht, worden de vooruitzichten op economisch herstel bevestigd door de geleidelijke verschuiving van ex port naar binnenlandse vraag als de drijvende kracht daarvoor. Volgens 1 Verandering in de werkgelegenheid en het BBP in de Unie, 1975-97 Jaarlijkse verandering in % —Werkgelegenheid — BBP. met iwee jaar vertraging de prognoses van de herfst van 1998 zal het BBP in de EU in 1998 met 2,9% en in 1999 met 2,4% groeien. in deze t w ee Bij een trendmatige groei van de ar beidsproductiviteit van bijna 2% per jaar is de werkgelegenheid in 1997 opnieuw toegenomen en de verwach ting is een groei in 1998 van 1,2% en in 1999 van 0,9%, wat correspon deert met ongeveer 2,8 miljoen nieu we b a n en j a a r. Aangezien de deelneming aan het arbeidsproces, vooral van vrouwen, zal toenemen, zou de netto arbeids participatie licht kunnen stijgen van 60,5% in 1997 tot 61,1% in 1999. (De cijfers over werkgelegenheid en werkloosheid komen overeen met de benchmark-reeksen die door Eurostat worden gepubliceerd voor tijdreeksanalyses. Vooreen gedetail leerde beschrijving van deze reek sen, zie de statistische bijlage bij het hoofdverslag over Werkgelegenheid in Europa. ) Het werkloosheidsper centage, dat in 1997 met 0,2% is ge daald van een niveau van 10,8% in 1996, zal naar verwachting verder dalen tot gemiddeld 10,0% in 1998 en 9,5% in 1999. Deze ontwikkelingen zijn een be scheiden stap in de richting van ver wezenlijking van de doelstelling van een hoog werkgelegenheidsni veau, als bedoeld in artikel 2 van het Verdrag en zoals bevestigd door de werkgelegenheidstop te Luxem burg (november 1997). Banengroei kan alleen voortkomen uit het posi tieve verschil in groei van het BBP en groei van de arbeidsproductivi teit, waarbij de laatste een sleutel rol speelt in het behoud van het concurrentievermogen. Een hoog werkgelegenheidsniveau hangt dus rechtstreeks af van een blijvend grote productiegroei (grafiek 1). KMI' en daarin) passende Uuvnont wikkelingen hebben de basis van de Europese economie versterkt: de in flatie is laag, de overheidsfinanciën zijn gezond, en de winstgevendheid, het concurrentievermogen en het vertrouwen van het bedrijfsleven zijn hoog en nemen toe. Het vooruit zicht van de EMU maakt een macro- economische beleidsmix mogelijk die gunstig is voor een vrij hoge groei over een lange periode. In een derge- lijke context zijn alle determineren de f a c t o r e n, en met n a me de monetaire voorwaarden (waaronder de rentevoeten op lange termijn en de wisselkoersen) gunstig voor een gezonde toeneming van de vraag. De inspanningen uit het verleden leve ren nu het verwachte positieve resul taat op, in het bijzonder voor de vergroting van de kapitaalgoederen voorraad (bedrijven-enquêtes laten een geplande verhoging van 9% zien in de reële investeringen van de ver werkende industrie in de EU in 1998). De vooruitzichten voor blijvende groei zijn gebaseerd op het positieve effect op de binnenlandse vraag van lage rentevoeten, waardoor de EU- economie — die meer en meer een economische eenheid gaat vormen — minder kwetsbaar wordt voor exter ne schokken. Er moet echter reke ning worden gehouden met enige externe bedreiging van de groei door de Aziatische en Russische crises, die de bedrijvigheid kunnen afrem men. Afhankelijk van de omvang van de financiële crisis elders moe ten de vooruitzichten voor de werk gelegenheid misschien worden bijgesteld als het klimaat van ver trouwen gaat afnemen, de dynamiek in de binnenlandse vraag in de EU vermindert en haperende extra EU- vraag niet meer wordt opgevangen. \i 1975 1977 1979 1981 1983 1985 1987 1989 1991 1993 1995 1997 Het huidige herstel dat nu al een aantal jaren aanhoudt, heeft gunsti ge gevolgen voor investeringen, die leiden tot een uitbreiding van zowel de capaciteit als de werkgelegen heid. De aangehouden convergentie inspanningen in het kader van de Mede door de met de EMU ontstane verbetering van het macro-econo mische klimaat is een gunstige ont- w i k k e l i ng v an de g r o ei op middellange termijn een goede mo gelijkheid, die nu moet worden be nut om de banen te genereren (, Banen voor mensen — mensen voor banen: van aanbevelingen naar uitvoering van beleid waaraan in de EU zo'n grote behoef te bestaat. Hoewel de invoering van de euro op zichzelf niet het werkloosheidspro bleem zal oplossen, zijn de voorde len ervan niet beperkt tot een grotere inzichtelijkheid van prijzen en de uitschakeling van wissel- koerskosten en -risico's. Het beleid met betrekking tot de EMU zal waarschijnlijk de oude obstakels voor duurzame groei en meer ar beidsplaatsen in de Unie helpen weg te nemen. Het is echter weinig waarschijnlijk dat de werkloosheid snel zal afne men. Structureel beleid, dat veel ge makkelijker uit te voeren is bij hoge economische groei en dan meestal ook effectiever is, moet een sleutelrol spelen bij de verbetering van het con currentievermogen, de verminde r i ng v an groei b e l e m m e r e n de spanningen, de verzekering dat de ontwikkeling uit milieu-oogpunt duurzaam is en de omzetting van groei in banen. Om volledig effectief te zijn moet structureel beleid echter samenhangen met gezond macro- economisch beleid. Daarom is het es sentieel dat de collectieve uitgaven voor structurele hervormingen on der controle blijven en niet leiden tot lenen op grote schaal. Als de nodige middelen uit de economische groei komen, zouden het arbeidsmarkt- en begrotingsbeleid (grotere loondiffe- rentiatie in collectieve overeenkom sten, anderere werkregelingen, vermindering van de indirecte loon kosten van laaggeschoolde werkne mers) de arbeidsintensiteit van de groei kunnen verhogen en daarmee de netto arbeidsparticipatie. De werkgelegenheid neemt op bescheiden schaal toe De werkgelegenheid is in 1997 op nieuw gestegen, en wel met 800. 000 banen, iets meer dan de stijging met 600. 000 in 1996, maar minder dan K e r n g e g e v e ns v o or 1997 Bruto arbeids- p a r t i c i p a te Netto arbeids- participatie Werkloosheids- percentage Werkloosheids- percentage jongeren Percentage langdurige werkloosheid Arbeidsinkomensquote % deeltijdarbeid % tijdelijke arbeidskrachten % werkend 45 uur per week of meer* EU Laagst Hoogst VS Japan 67,8 58,4 82,3 77,2 77,2 60,5 48,6 77,5 73,4 74,6 10,6 3,7 20,8 4,9 3,4 21,0 6,7 38,8 11,3 6,7 5,2 0,6 10,8 0,4 0,7 60,5 16,9 12,2 54,4 4,6 2,1 66,3 37,9 33,6 65,9 67,1 n. b. n. b. n. b. n. b. 12,5 1,3 28,3 n. b. n. b. n. b. : Vergelijkbare gegevens niet beschikbaar * Werknemers in industrie en dienstverlening Verandering in de werkgelegenheid en bevolking 15- 64 in de Unie, 1970-2005 Miljoen D Bevolking van 15-64 • Werkgelegenheid 3,0 2,5 2,0 1,5 1,0 0,5 0,0 0,5 -1,0 1,5 -2,0 -2,5 -3,0 1970 1975 1980 1985 1990 1995 2000 2005 Banen voor mensen — mensen voor banen: van aanbevelingen naar uitvoering van beleid de groei met 1 miljoen in 1995. Het totale aantal werkenden in de Unie bedraagt nu 149 miljoen, het groot ste aantal sinds 1992 en circa 2 mil joen boven het dieptepunt van 1994, maar nog wel onder de piek van 151 miljoen in 1991. Hoewel het herstel zwakker is dan in de jaren 80, is het sterker dan in de jaren 70 en in de laatste drie jaren heeft de Unie de helft van de aan het begin van de jaren 90 verloren gegane banen te rug gewonnen. Thans is echter nog niet de groei van de werkgelegen heid bereikt die nodig is voor een grote daling van het hoge niveau van werkloosheid, en om iedereen die dat wenst een baan te bezorgen. De demografische vooruitzichten verschillen echter enigszins van die in het verleden (grafiek 2). De netto arbeidsdeelname in de Unie is in 1997 met 1/2% slechts marginaal gestegen tot 60,5% van de bevolking in de arbeidsgeschikte leeftijd, maar daarmee ligt zij nog 2% punten onder het cijfer voor 1991 (grafiek 3). Zowel historisch als internationaal bezien blijven de successen van de Unie gering op het gebied van de werkgelegenheid. De huidige netto arbeidsdeelname ligt iets hoger dan in het begin van de jaren 80, maar onder de 64% in het midden van de jaren 70. Daarente gen bleef de netto arbeidsdeelname in zowel de VS als Japan voortdu rend toenemen (circa 74% in 1997). Het verschil in succes blijkt zowel uit verschil in werkloosheid (grafiek 4) als arbeidsparticipatie (tabel). De potentiële werkgelegenheidsre- serve is het hoogst onder vrouwen, oudere mannen en jongeren. Het verschil in netto arbeidsdeelname in de eerste twee groepen komt groten deels door de lagere bruto arbeids participatie, die is ingezakt door een tekort aan banen, en minder door hoge werkloosheid. In een periode van hoge groei zou het mogelijk moe ten zijn om een deel van dit arbeids- p o t e n t i e el te m o b i l i s e r en en diegenen aan een baan te helpen die willen werken, maar zelf weinig kans maken op het vinden van werk. Het verschil in netto arbeidspartici patie tussen de EU en de VS ligt niet in de landbouw, de industrie of openbaar bestuur, maar in de dien stensector. Het komt vooral tot uitdrukking in drie sectoren: ge meenschapsvoorzieningen (maat s c h a p p e l i j ke d i e n s t v e r l e n i n g, gezondheidszorg, onderwijs, e. d. ), zakelijke dienstverlening en distri butie, en horeca. Verschillen tussen lidstaten in netto arbeidsparticipa tie zijn eveneens terug te voeren op de omvang van deze sectoren. De werkgelegenheid in al deze sec toren van dienstverlening is in Eu ropa aanzienlijk kleiner dan in de VS. Dit blijkt niet alleen op te gaan voor laag geschoold, maar ook voor hoog geschoold werk: 3% punten van het verschil in netto arbeids participatie is terug te vinden in horeca en distributie, maar een even groot percentage in gemeen schapsvoorzieningen en zakelijke dienstverlening. In de VS zijn naar verhouding minder mensen werk zaam in het openbaar bestuur, maar dit wordt meer dan gecompen seerd in 'gemeenschapsvoorzienin gen' als onderwijs, gezondheidszorg en maatschappelijke dienstverle ning en zelfs in recreatie. De verschillen tussen de lidstaten in banengroei in de diensten, en in de genoemde sectoren in het bijzon der, zijn eveneens groot. In drie lid staten — Duitsland, Frankrijk en Italië — die samen 50% van alle werkgelegenheid in de EU voor hun relening nemen, is de groei in deze sectoren lager dan gemiddeld. Deeltij darbeid blijft toenemen Voor de vijfde keer in de afgelopen zes jaar nam in 1997 het aantal vol tijdbanen in de Unie niet toe. Het aantal werknemers in voltijd is zelfs gedaald en het aantal deeltijdbanen nam dus meer toe dan het totaal aantal banen (grafiek 5). De groei van de deeltijdarbeid heeft ertoe ge leid dat het gemiddeld aantal ge- 3 Percentage werkenden in de Unie, de Verenigde Stoten en Japan, 1975-97 4 Werkloosheidspercentage» in de Unie, de Verenigde Staten en Japan, 1975-97 5 Verandering in voltijd- en deeltijdbanen, 1987-97 % van de bevolking 15 64 % vd boroopsbovolkinq Japan 80 75 70 65 60 55 12 10 8 6 4 2 Y'EU "\ \y Japan X v;m (to lolnlis wcrti<){:tiK)i)nhim1 in tiel tvr,i',|;i;n r-, Büooltiid DVolti|dartX'id WS 19/7 1979 1981 198. 1I9ffi I9B7 1989 1991 1*0 19% 1997 19/'. 19// 19/9 19H1 19H:i I'M'. 19H/ 1989 1991 199. 1 199S 199/ 189 r mi 1991 IW 1991 l'PM \<Hf, l'Wfi 199/ 2 1. 5 1 0,5 0 -0. 5 -1 •1,5 2 *> Banen voor mensen — mensen voor banen: van aanbevelingen naar uitvoering van beleid werkte uren per week van alle werk zame personen in de laatste driejaar is verminderd. De daling zou echter nog groter zijn geweest als de groei van de deeltijdarbeid niet vergezeld was gegaan van een toename van het gemiddelde aantal gewerkte uren van de voltijds werkenden. In voltijdequivalenten (d. w. z. na her wegen van elke werkende met de gewerkte uren in verhouding tot de uren in de volledige werkweek) nam de werkgelegenheid in de Unie daar om in de drie j a ar van 1994-97 slechts met 1/2% toe, terwijl het aan tal mensen met een baan met 1% steeg. Aangezien de bevolking in de arbeidsgeschikte leeftijd in deze pe riode licht steeg, bleef de netto ar beidsdeelname in VTE ongewijzigd. De netto arbeidsdeelname in VTE lag niet alleen onder het niveau van 1990 aan het einde van de periode van hoge banengroei, maar ook on der dat van 1986 aan het einde van de recessie in het begin van de jaren 80. Blijvend hoge werkloosheid Het effect van het lage tempo van banengroei in de Unie in de laatste jaren komt tot uitdrukking in het blijvend hoge werkloosheidspercen tage, dat in mei 1998 nog steeds 10,2% bedroeg. Hoewel dit het laag ste cijfer is sinds januari 1993, is het slechs 1,1% minder dan in de piek van 1994. In slechts één lidstaat (Oostenrijk) is de werkloosheid gro ter dan eenjaar geleden, al blijft deze in enkele lidstaten aanzienlijk hoger dan vóór de recessie aan het begin van de jaren 90 (in Duitsland twee keer zo hoog, in Finland en Zweden vier keer zo hoog). De werkloosheid neemt ook in Japan toe, tot 4,1% in april. In de VS heeft de aanhoudende economische groei geleid tot een ver dere vermindering van de werkloos heid en het werkloosheidscijfer van 4,5% in augustus 1998 was (met uit zondering van dat in april) het laag ste in de laatste dertig jaar. Kenmerken van de arbeidsmarkt in de lidstaten Minder jeugdwerkloosheid Aan het begin van de jaren 80 toen de werkloosheid steeg tot het hoge niveau dat nog steeds bestaat, was de veruit meest getroffen groep de jongeren onder de 25 jaar. Als gevolg van deels de aandacht van het beleid voor de jonge werklozen, deels de afname van het aandeel van de jongeren in de bevolking en deels het feit dat jongeren langer onderwijs volgen, is het aandeel van de werklozen onder 25 jaar in het totaal gedaald van 45% in het midden van de jaren 80 tot circa 25% nu. De meest uitgesproken daling heeft zich voor gedaan onder de jongeren onder de 20 jaar die in 1986 goed waren voor meer dan 22% van de totale werkloosheid, maar in 1997 voor slechts 7%. Het aandeel van de 20- tot 24-jarigen in de totale werkloosheid is daarentegen hoog gebleven met 18% in 1997 tegenover 22%. in 1986, het dubbele van hun aandeel in de bevolking van 15-64 jaar. De hoogste percent ages worden aangetroffen in Spanje en Finland, waar zij nog meer dan 30% bedragen, en de laagste in Luxemburg en Oostenrijk, beide onder de 7%. Meer werklozen in de meest actieve leeftij dsklasse Werkloosheid is gedurende het laatste decennium een meer wijdverbreid probleem geworden in andere leeftijdsgroepen. Werknemers uit de meest actieve leeftijdsklasse, tussen 25 en 49 jaar, vertegenwoordigen nu bijna 60% van de werklozen in de Unie (meer dan hun aandeel in de bevolking in de arbeidsgeschikte leeftijd) tegenover 45% 11 jaar geleden. Meer oudere werklozen: het geval van Duitsland Het aandeel van personen van 50 jaar en ouder dat werkloos is, steeg eveneens: van 10% tot meer dan 15% van het totaal. Dit komt vooral door de stijging in één land, Duitsland, waar het aandeel van oude en de jonge werklozen precies tegen overgesteld is aan dat in andere landen — 30% is 50 jaar of ouder en slechts 12% is jonger dan 25 jaar, en deze ontwik keling is in het laatste decennium versneld. Hoewel het relatieve aantal werklozen van 50 jaar of ouder in de nieuwe Lander hoger is dan in het westen, is het verschil vrij klein (33% tegenover 29%»). Het aandeel is echter sinds 1991 aan zienlijk gestegen en de toename lijkt door te gaan. Geen wijziging in de langdurige werkloosheid Het percentage langdurige werkloosheid bleef in 1997 in de Unie ongewijzigd op iets meer dan 5%, waarbij 49% van de werklozen één jaar of langer geen werk had. Het aandeel van degenen die meer dan twee jaar werkloos waren, bleef ook ongewijzigd op 30%. Hoewel de langdurige werkloosheid het hoogst is in Spanje, neemt zij het snelst toe in Zweden (waar zij tussen 1996 en 1997 verdubbelde tot 3%) en Italië waar zij van 5% in 1992 steeg tot 8% (meer dan twee derde van de werklozen). 3 Banen voor mensen — mensen voor banen: van aanbevelingen naar uitvoering van beleid De werkloosheid onder mannen is sterker gedaald dan onder vrouwen. Sinds de piek van 10,2% in maart 1994 is de werkloosheid onder man nen gedaald tot 8,8% in mei 1998, terwijl die onder vrouwen met min der dan 1% is afgenomen van 12,8% in maart 1994 tot 12,0% in mei 1998. De kloof tussen de geslachten is daardoor nog iets breder geworden. Het werkloosheidspercentage van jongeren tot 25 jaar is nu al geduren de vele jaren meer dan twee keer zo hoog als dat van volwassenen, met 19,8% in mei 1998 tegenover 8,7% van 25 jarigen en ouder (zie kader). De daling van de werkloosheid onder mannen is niettemin voor een groot deel te danken aan de lagere werk loosheid onder jongeren, voor wie de werkloosheid sinds 1994 met 3%- punten is gedaald, in tegenstelling tot een afname met slechts 1%-punt voor jonge vrouwen. Nieuwe banen voor vrouwen Vrouwen waren goed voor 62% van de in de Unie tussen 1996 en 1997 ontstane banengroei, iets minder dan in voorgaande jaren. De werk gelegenheid voor mannen steeg met 0,3%, de eerste positieve groei sinds 1995, terwijl de groei van de werk gelegenheid voor vrouwen met 0,8% minder snel steeg dan in de voor gaande twee jaren (met 1% in elk van deze jaren). In totaal is de werk gelegenheid van vrouwen sinds 1994 vier keer zo snel gegroeid als die van mannen. In 1997 is de netto arbeidsdeelname van vrouwen tot bijna 51% gestegen en het verschil met de mannen gedaald van 26 pro centpunten in 1990 tot 20 procent punten in dat jaar. Lonen en arbeidskosten Loonstijgingen die uitgaan boven de groei van de arbeidsproductivi teit leiden al gauw tot een toename van de inflatie of een beperking van de werkgelegenheidsgroei, of tot beide. Met een economisch beleid in de gehele Unie dat erop is gericht om de inflatie laag te houden en met monetaire autoriteiten die weige ren om excessieve loonstijgingen te accomoderen, zullen loonsverhogin gen die boven de productiviteits groei uitstijgen, waarschijnlijk tot verlies van banen leiden en tot ho gere werkloosheid. staten, maar neemt de laatste jaren toe in relatie tot zowel het BBP als de interne handel. Deze groei is ver gezeld gegaan van een nog grotere toename van de uitvoer van goede ren naar de rest van de wereld (van 7% van het BBP van de Unie in 1991 naar 10% in 1997 — en dus tot een toenemend handelsoverschot), die de nadelige gevolgen voor de werk gelegenheid van de stijgende invoer heeft teniet gedaan. Het is echter moeilijk om de schuld voor het huidige lage tempo van ba nengroei aan excessieve loonsver hogingen in het algemeen te geven. Sinds de jaren 80 zijn de reële ar beidskosten per werknemer in de Unie veel minder gestegen dan de groei van het BBP per werkende (1,8% per jaar) en slechts iets meer dan in de VS. Tussen 1994 en 1997 was de groeivoet van de reële ar beidskosten per werknemer in de Unie maar de helft van die van de arbeidsproductiviteit. De arbeids inkomensquote is daarom in de meeste lidstaten gedaald; in de Unie tot gemiddeld ruim 60%, dui delijk onder het niveau in de VS (66%) en Japan (67%). Deze vermindering van het aandeel van de arbeid in het BBP en de grotere winstgevendheid lijken nog geen groot effect op de werkgelegen heid te hebben gehad. In 1998 zal dat echter naar verwachting veran deren door een verschuiving van be stedingen naar investeringen en voorraad vorming, die naar schat ting 1% punt aan de groei van het BBP zullen bijdragen. Hiermee lijkt te worden bevestigd dat investerin gen uiteindelijk reageren op groei van de winst. Mondialisering en werkgelegenheid De invoer van goederen uit de rest van de wereld kwam in 1995 over een met circa 8% van het BBP in de Unie en bedraagt slechts de helft van de interne handel tussen de lid Tezelfdertijd is de invoer van dien sten uit de rest van de wereld de laatste tien jaar weinig veranderd (gelijk aan 2% van het BBP van de Unie, zodat de invoer van goederen en diensten overeenkomt met circa 11% van het BBP van de Unie), ter wijl de handel in diensten tussen de lidstaten is toegenomen (van 3% van het BBP in 1985 tot 3,7% in 1995). Dit kan komen door de latere liberalisatie van de handel in dien sten dan in die van goederen in de Gemeenschap, en door het voortbe staan van belemmeringen op de we r e l d m a r k t, h o e w el ook d ie geleidelijk minder worden. Hoewel het aandeel van de Unie op de wereldmarkt (exclusief de EU) lijkt af te nemen (van 36% in 1990 tot 31% in 1996) wordt het effect daarvan op de omvang van de uit voer door de groei van deze markt gecompenseerd. Dit geldt in het bij zonder voor de Oost-Aziatische eco nomieën, waaronder China, die een steeds belangrijkere afzetmarkt voor de Europese producenten zijn gaan vormen (zij namen in 1996 13% van de uitvoer van goederen uit de Unie naar de rest van de wereld t e g e n o v er voor h un r e k e n i n g, slechts 9% in 1990). Hoewel de voor uitzichten wijzen op een verdere af name van het aandeel van de Unie in de wereldhandel in de komende jaren, gezien de industrialisering van ontwikkelingslanden om de kloof in inkomen per hoofd met de ontwikkelde landen te dichten, is er geen reden om aan te nemen dat dit nadelig zou zijn voor het inkomen en de werkgelegenheid in Europa. io Banen voor mensen — mensen voor banen: van aanbevelingen naar uitvoering van beleid Waar het voor de Europese produ centen en arbeidsplaatsen om gaat, is dat de groei van de uitvoer op peil blijft in relatie tot de groei van de invoer van buiten de Unie, zoals in het verleden het geval is geweest. Dat betekent niet dat de grotere importpenetratie van de Europese markt de laatste jaren geen gevol gen voor de werkgelegenheid heeft gehad. De afzonderlijke bedrijfstak ken waarin dit gebeurde, hebben arbeidsplaatsen verloren zien gaan en de toenemende uitvoer heeft niet altijd direct geleid tot compenseren de banengroei elders, wegens de stijgende a r b e i d s p r o d u c t i v i t e it (deels gestimuleerd door een ster kere externe concurrentie). De groei van de uitvoer is echter indirect van belang geweest voor de werkgele genheid door het genereren van in- t ot k o m en d at h e e ft g e l e id arbeidsplaatsen in andere sectoren van de economie, in het bijzonder de dienstensector. In de praktijk zijn de industriële sectoren met stijging van de invoer enerzijds en de uitbreiding van de uitvoer anderzijds, grotendeels de zelfde. De samenstelling van de uit voer van de EU naar derde landen verschilt niet significant van de sa menstelling van de invoer uit deze landen en is in het recente verleden niet veel veranderd. In 1996 be stond circa 30% van de uitvoer van goederen van de Unie naar de rest van de wereld uit basisproducten van de industrie, slechts iets min der dan in 1990 en ongeveer even veel a ls h et a a n d e el v an die producten in de invoer van de Unie. Werktuigen en technologisch hoog waardige producten waren goed voor circa 50% van de uitvoer van fabrikaten van de Unie naar derde landen, hetgeen slechts iets hoger is dan het aandeel van deze producten in de invoer van buiten de Unie (47%). Deze cijfers leiden tot een aantal conclusies: ten eerste dat de uitvoer van basisproducten, zoals verwerk te voedingsmiddelen, kleding of meubilair, nog steeds een belangrij ke bron van inkomsten uit de bui tenlandse handel vormt voor de meeste hoog ontwikkelde landen, zoals de lidstaten van de Unie; en ten tweede dat de ontwikkelde lan den ertoe neigen soortgelijke pro ducten uit en in te voeren. Zij leiden er echter ook gemakkelijk toe een derde conclusie over het hoofd te zien, namelijk dat de uit- en inge voerde goederen in waarde per een heid en in ontwerp aanzienlijk kunnen verschillen, ook als zij in dezelfde bedrijfstak worden gepro duceerd; bijvoorbeeld (uitgevoerde) designkleding en (ingevoerde) goed kope en in massa geproduceerde kledingstukken. Ten vierde heeft de handel in dien sten, in tegenstelling tot de produc tie en de werkgelegenheid ervan, weinig neiging tot uitbreiding ge toond in vergelijking met de handel in goederen. Dit weerspiegelt de ei gen aard van de diensten, die een obstakel vormt voor de handel, een obstakel dat echter op het punt staat minder belangrijk te worden als gevolg van de informatietechno logie en de vooruitgang op het ge bied van de telecommunicatie. De concurrentie in de dienstensector heeft echter niet zozeer de vorm aangenomen van handelsstromen, als wel van directe investeringen in bedrijven om diensten te kunnen leveren op markten in de gehele we reld, maar vooral in ontwikkelde economieën, deels ter ondersteu ning van de uitvoer van fabrikaten. In de vijfde plaats vormt de Aziati sche crisis wegens de mondialise ring van de economie een mogelijke bedreiging voor de groei in Europa. Hoewel de Oost-Aziatische regio slechts 19% van de totale uitvoer van de Unie naar derde landen ver tegenwoordigt, zou de uitbreiding van de recessie naar andere delen van de wereld — in de ontwikke lingslanden deels veroorzaakt door sterke daling van energieprijzen en prijzen van primaire producten -— kunnen leiden tot een duidelijke v e r m i n d e r i ng van de mondiale vraag naar producten uit de Unie. Europa heeft echter de mogelijk heid om de nadelige effecten van de crisis op te vangen door interne ex pansie, die niet alleen ten goede zal komen aan de lidstaten, maar ook aan de wereldeconomie in haar ge heel. Aanbevelingen voor het werkgelegenheidsbelei d in 1999 — verdieping van de strategie De aanbevelingen zijn gebaseerd op vier zuilen die de hoofdlijnen van het werkgelegenheidsbeleid weer geven: - verbetering van de inzetbaar heid - bevordering van het onderne merschap - bevordering van aanpassings vermogen - gelijke kansen voor vrouwen en mannen De belangrijkste doelstelling van het beleid is de vergroting van de 6 Verandering in werkgelegenheid naar beroep, 1992-97 Eenvoudige beroepen 5,0 4. 0 3. 0 2. 0 1,0 0. 0 1. 0 2. 0 3. 0. l,i;irli|k',(. ' u(T,l(Kli'iiii(| in "/. , tl B a n en voor m e n s en — m e n s en voor b a n e n: v an aanbevelingen n a ar uitvoering van beleid 'Voorkomen is beter dan genezen' Wanneer vandaag iemand in de Europese Unie werkloos wordt, is de kans groot dat hij dat blijft en langdurig werkloos wordt. Het is wel duidelijk geworden dat de aanpak van dit probleem het beste in een vroeg stadium kan geschieden, wil men voorkomen dat de betrokkene langdurige werkloos wordt. De ervaring van de afgelopen jaren, gestaafd door de analyse met een model van de in- en uitstroom van langdurig werklozen, leert dat de preventie van de instroom het meest effectief is om het probleem kleiner te maken. In verscheidene lidstaten is de afname van de inzetbaarheid na 6-12 maanden werkloosheid opvallend en de laatste jaren niet verbeterd. In 1997 vond meer dan twee derde (69%) van de mannen en bijna drie vierde van de vrouwen (74%), die een jaar tevoren werkloos waren geworden, geen baan in de loop van het jaar. De preventieve aanpak, zoals vastgelegd in de eerste twee aanbevelin gen, is een combinatie van twee zaken: vroegtijdige identificatie en vroegtijdige actie. Vroegtijdige identificatie om de inspanning te richten op werklozen die het grootste gevaar lopen om langdurig werkloos te worden, en vroegtijdige actie om de oorzaken daarvan weg. De nieuwe start waarvan in de aanbevelingen sprake is, biedt geen garantie op een baan. Het houdt in dat de betrokkenen mogelijkheden en reële kansen krijgen op een baan op de gewone arbeidsmarkt. Dit moet gebeuren voordat kennis en vaardigheid beginnen af te nemen en het afglijden naar uitsluiting inzet. Een nieuwe start houdt een hele reeks maatregelen in die op de individuele situatie zijn toegesneden. Dit kan het aanbieden van een baan, opleidingsmogelijkheden, werkerva ring, vrijwilligerswerk, aan persoonlijke begeleiding gekoppelde individuele actieplannen, bijstand bij het zoeken naar werk of rehabili tatie omvatten. Het vereist een nieuwe aanpak van openbare dienstverlening om personen niet te laten 'slagen' voor langdurige werkloosheid, maar tot vroegtijdige identificatie en vroegtijdige actie over te gaan. Langdurige werkloosheid is een groot risico voor jongeren die geen onderwijs of opleiding meer volgen, zonder een minimaal kwalificatie niveau te hebben behaald. Zonder specifieke maatregelen om dit te corrigeren zal er altijd een aanzienlijk aantal jongeren blijven bestaan dat moeilijkheden ondervindt op de arbeidsmarkt. Het krijgen van werkervaring is een cruciale eerste stap. De kans om terug te keren op de arbeidsmarkt neemt aanzienlijk af naarmate de werkloosheid langer duurt. Door het nemen van activeren de maatregelen en het afbreken van perioden van langdurige werkloosheid kan de inzetbaarheid van werklozen in stand worden gehouden en kunnen zij zich kwalificeren voor nieuwe banen en vaca tures snel vervullen. Uit de ervaring in verschillende lidstaten is gebleken dat om effectief te zijn de activering in een vroeg stadium dient plaats te vinden. vroegtijdige Conclusie: Door het voeren van vroegtijdige actie na van de hele beroepsbevolking wor identificatie kan de inzetbaarheid worden den gewaarborgd van de drie beste verbeterd. Als men erin zou slagen de prestaties te evenaren, zou de langdurige werkloosheid van 5% tot 2% lidstaten kunnen worden verminderd. Een beleid van niet gedogen zou haar helemaal doen van de arbeidsmarkt en dewerking verdwijnen. netto a r b e i d s p a r t i c i p a t ie in de U n ie tot een niveau d at dichter ligt bij d at van onze v o o r n a a m s te h a n d e l s p a r t n e r s, om a l d us h et potentieel v an E u r o p a 's o n d e r b e n u t te a r b e i d s k r a c ht te b e n u t t e n. U it de door de C o m m i s s ie o p g e s t e l de r a m i n g en blijkt d at een verhoging van de net to a r b e i d s d e e l n a me h a a l b a ar is on der de j u i s te v o o r w a a r d en en bij h et j u i s te beleid: Elk van de vier zuilen is ontworpen om h i e r a an bijdragen, m a ar geen e r v an is op zichzelf voldoende. Zij v o r m en s a m en h et k a d er voor een g e ï n t e g r e e r de s t r a t e g ie die blijvend actie vereist. De a n a l y se die t en g r o n d s l ag ligt a an de vier onderde len van de s t r a t e g ie wordt hieron d er uiteengezet. Bevordering van de inzetbaarheid De voorgaande r a p p o r t en Werkge legenheid in E u r o pa hebben de be tekenis b e n a d r u kt van h et verschil t u s s en g e v r a a g de en a a n g e b o d en kennis en v a a r d i g h e d en als obsta kel voor een efficiënte w e r k i ng van de a r b e i d s m a r kt in E u r o p a. De werkgelegenheid is steeds m e er ge c o n c e n t r e e rd in hoger geschoolde beroepen en de grootste daling doet zich voor in ongeschoolde eenvoudi ge beroepen (grafiek 6). Uit de voor sommige l i d s t a t en b e s c h i k b a re ge gevens blijkt d at v a c a t u r es s t e e ds m e er b e t r e k k i ng hebben op hoger geschoolde beroepen. Aan deze behoefte a an meer scho ling en a an m e er relevante en flexi bele kwalificaties w o r dt v o l d a an door het g r o t er a a n t al personen d at na de basisscholing onderwijs en be roepsopleiding volgt. E en onevenre dig groot a a n t al w e r k l o z e n, m et n a me l a n g d u r ig w e r k l o z e n, be schikt e c h t er niet over de p a s s e n de v a a r d i g h e d en om m et succes op de a r b e i d s m a r kt te c o n c u r r e r en en een v e r o n t r u s t e nd groot a a n t al jonge r en v e r l a at de school zonder formele onderwijs- of beroepskwalificaties. Il Banen voor mensen — mensen voor banen: van aanbevelingen naar uitvoering van beleid In 1997 had circa 47% van de werk loze mannen en vrouwen ouder dan 25 jaar geen andere onderwijs ge volgd dan basisonderwijs. Als gevolg hiervan heeft de Com missie een drievoudige a a n p ak voorgesteld: verbetering van initi eel onderwijs en opleiding van jon geren om hen aan een baan te helpen en om hen in staat te stellen later nieuwe uitdagingen het hoofd te bieden; een positieve aanpak van vermeerdering van vaardigheden en kennis van werkenden tijdens hun hele beroepsleven, en een actief o p l e i d i n g s p r o g r a m ma voor de werklozen, in het bijzonder de lang durig werklozen. De vlotte overgang van jongeren naar werk hangt af van een combi natie van factoren. De verbetering van het initiële onderwijs- en oplei dingsstelsel om een solide basis voor beroeps vaardigheden te krij gen is een sleutelfactor. Preventie van vroegtijdige schooluitval en steun aan degenen met leermoei lijkheden vormen een prioriteit. Jongeren moeten ook de voor de werkplek relevante vaardigheden en competenties verwerven en leer- lingplaatsen en werkgebonden op l e i d i n g s m a a t r e g e l en k u n n en hiervoor van groot nut zijn. De werklozen en in het bijzonder de langdurig werklozen moeten hun inzetbaarheid kunnen handhaven en vergroten door gebruik te maken van de beschikbare middelen om vaardigheden en competenties te verbeteren. Vroegtijdige identifica tie en vroegtijdige maatregelen zijn middelen om het beleid scherper te richten op de reïntegratie van de werklozen en te voorkomen dat zij langdurig werkloos worden. De eer ste zuil waar de aanbevelingen op rusten, heeft betrekking op deze preventieve aanpak (zie kader). De eerste drie beleidsaanbevelin gen zijn van fundamenteel belang voor het terugdringen van de werk loosheid en het verkleinen van de kloof tussen gevraagde en aangebo den vaardigheden op de arbeids markt. Volgens deze aanbevelingen is het aan de lidstaten om de werk lozen, en speciaal de jongeren en de langdurig werklozen, de kennis bij te brengen die zij nodig hebben om weer aan het werk te komen. Maar de werklozen hebben ook de verant woordelijkheid om van de aangebo den kansen en prikkels gebruik te maken. In deze context verwijzen de vaardigheden en kennis niet al leen naar de opleiding, maar ook meer algemeen naar de geschikt heid om te werken en de opgedane ervaring, vaardigheden die essenti eel zijn als werklozen op de arbeids m a r kt w i l l en b l i j v en en d i e, wanneer zij ontbreken, mogelijke werkgevers afschrikken. Deze aan bevelingen betreffen één van de drie elementen van het beleid om de kloof tussen gevraagde en aangebo den vaardigheden te verkleinen, namelijk de verbetering van de in zetbaarheid van de werklozen. Stimulering van het ondernemerschap Er bestaat geen tekort aan potenti ële ondernemers in Europa, noch gedijen onze nieuwe bedrijven, hoe wel vele mislukken, gemiddeld min- d er goed d an die v an o n ze concurrenten. Toch is een beter kli maat nodig om bedrijven gemakke lijk te kunnen oprichten, en waarin lering kan worden getrokken uit mislukkingen voor succes iin de toe komst. Al te vaak is in Europa de mislukking van het eerste opgezet te bedrijf ook meteen de laatste po ging. Een dergelijke stigmatisering moet verdwijnen. Werkgevers en zelfstandigen verte genwoordigden 15% van de totale werkgelegenheid in 1997, al is circa een vijfde van hen werkzaam in de landbouw, waar de boer (met mis schien enkele familieleden) ge woonlijk de enige is die betaalde arbeid verricht. De meeste lidstaten met een hoog aandeel zijn ook de landen waarin het aandeel van de landbouw in de werkgelegenheid nog zeer hoog is, hoewel ook andere factoren van invloed zijn op de aard van de zelfstandige arbeid, zoals het belastingstelsel en de industriële structuur. Zelfstandige arbeid heeft op zichzelf weinig van doen met ondernemer schap in de zin van het oprichten van een bedrijf en het in dienst ne men van werknemers. De meeste zelfstandigen hebben een eenmans bedrijf zonder werknemers en in veel gevallen zijn de zelfstandigen zelf "werknemer" van de (kleine) be drijven die zij hebben opgericht. De rol van het mkb is bijgevolg cruciaal voor een goed begrip van het proces van het ondernemerschap in de Unie. In de Unie als geheel vertegenwoor digden bedrijven met niet alleen een eigenaar, maar met minder dan 250 werknemers, 46% van de totale werkgelegenheid (exclusief land bouw) in 1994; meer dan de helft daarvan betrof bedrijven met min der dan 10 werknemers. Het belang van het mkb voor de werkgelegen heid varieert sterk van sector tot sector; 77% van de werkgelegenheid in de horeca is in bedrijven van min der dan 50 werknemers. Er bestaat een soortgelijk aandeel (78%) in de persoonlijke dienstverlening en in de bouw (74%) en een iets kleiner aandeel (69%) in de detailhandel, maar met grotere verschillen tus sen de lidstaten. In Italië bijvoor beeld v e r t e g e n w o o r d i g d en de bedrijven met minder dan 50 werk nemers meer dan 90% van de totale in de laatstge werkgelegenheid noemde sector, terwijl in het VK grote bedrijven (250 of meer werk nemers) goed waren voor 40% van de werkgelegenheid. Grote bedrijven zijn daarentegen de belangrijkste werkgever in het ver voer, de financiële dienstverlening, de gezondheidszorg, het onderwijs en de water- en de energievoorzie ning. In de twee overige grote secto- O Banen voor mensen ••— mensen voor banen: van aanbevelingen naar uitvoering van beleid ren — de verwerkende industrie en de zakelijke dienstverlening—is de werkgelegenheid gelijker verdeeld over verschillende grootteklassen van bedrijven. De potentiële bijdrage van het mkb aan de groei van de werkgelegen heid hangt in hoge mate af van de sector waartoe het behoort. Drie van de sectoren met de hoogste groei in het verleden (zakelijke d i e n s t v e r l e n i n g, p e r s o o n l i j ke dienstverlening, hotels en restau rants) worden gekenmerkt door een groot aandeel van het mkb in de werkgelegenheid en de toekomstige banengroei zal waarschijnlijk af hangen van de groei van het mkb. De onder deze zuil vallende aanbe velingen zijn gericht op verschillen de aspecten van groei en bloei van het mkb en van zelfstandigen, met in acht neming van het feit dat het tot arbeidsplaatsen leidende onder nemerschap een complex van facto ren inhoudt met betrekking tot de structuur van elke lidstaat en het administratieve en regelgevende kader. Het doel moet het wegnemen zijn van de als zodanig ervaren of reële obstakels voor het oprichten van bedrijven, met name kleine en middelgrote, die een belangrijke bron van nieuwe banen zijn. Bevordering van het aanpassingsvermogen van de bedrijven en hun werknemers De organisatie van het werk en de arbeidstijd worden in toenemende mate getoetst op hun bijdrage aan grotere flexibiliteit in de bedrijven en een betere werking van de ar beidsmarkt om meer banen te krij gen. Zoals hierboven aangegeven, ging het bij de meeste in Europa in de jaren 90 ontstane arbeidsplaatsen om deeltijdbanen. In de drie jaren tussen 1994 en 1997 nam het aantal deeltijdbanen in de Unie met circa 2,4 miljoen toe, een stijging van iets meer dan 10% (meer dan 3% per jaar), terwijl het aantal voltijdba nen met 125 000 afnam. De ver schuiving naar deeltijdarbeid gold voor zowel mannen als vrouwen, vooral voor mannen waarvan het aantal part-timers in deze driejaar met 20% toenam. Zweden was het enige land in de Unie waar het aan tal mannen en vrouwen in deeltijd arbeid afnam. De verschuiving naar deeltijdar beid van zowel mannen als vrouwen was bijzonder uitgesproken in de lidstaten waar het herstel van de productie trager is verlopen en de werkloosheid is blijven stijgen of slechts licht gedaald (Duitsland, Frankrijk, Italië, Oostenrijk en Por tugal). Dit strookt met het feit dat een onevenredig groot aantal banen van mannen en vrouwen die eerder werkloos waren, deeltijdbanen zijn; 14% in het geval van mannen, meer dan het dubbele van alle werkende mannen in de Unie, en 40% in het geval van vrouwen, bijna een derde meer dan gemiddeld voor werkende vrouwen. De tijdens de huidige periode van economisch herstel ontstane extra banen zijn niet alleen deeltijdba nen, maar ook vaak tijdelijke in plaats van vaste. Hoewel het aan deel van werknemers met een over eenkomst voor bepaalde tijd in plaats van een standaardarbeids o v e r e e n k o m st vrij l a ag blijft (slechts circa 12% of 15 miljoen ba nen in de gehele Unie) is het gestaag blijven stijgen. Het saldo aan extra banen voor mannen tussen 1994 en 1997 was gelijk aan het aantal tij delijke banen; voor vrouwen was dat 40%. Voor werklozen wordt het steeds waarschijnlijker dat alleen banen voor bepaalde tijd beschik baar zullen zijn. In 1997 kreeg 56% van zowel mannen als vrouwen met een baan na een periode van werk loosheid een tijdelijke baan — te g e n o v er 50% in 1994. Hoewel sommige van deze banen na een proefperiode in permanente banen kunnen zijn omgezet, laten het hoge percentage en de toename ervan, die overal in de Unie voorkomen, de veranderingen op de arbeidsmarkt zien. De bevordering van aanpassingen op de arbeidsmarkt hangt sterk af' van een van de andere uitgangs punten van de aanbevelingen: de partnerschapsaanpak. Voor alle aanbevelingen die op deze zuil rus ten bestaat behoefte aan een part- t u s s en de s o c i a le n e r s c h a p: partners en tussen de sociale part ners en de regeringen — ze moeten elk hun rol vervullen. Het nieuwe aanpassingsproces in bedrijven moet parallel lopen met de voortzetting van de structurele hervorming van markten voor zo wel goederen en diensten, als ar beid. De d e r e g u l e r i ng van de goederen- en dienstenmarkten kan leiden tot een grotere productiviteit en meer arbeidsplaatsen, in reactie op de behoeften van consumenten aan een grotere flexibiliteit van be drijven. Tezelfdertijd is een meer flexibele werkorganisatie nodig om in te spelen op de behoeften van bedrijven en hun werknemers. Een dergelijk proces is reeds aan de gang: de enige categorie van laagge schoolde banen die de laatste jaren groeide, is die van verkopers en d i e n s t v e r l e n e nd personeel, een groot gedeelte daarvan in de detail handel. Circa twee derde van deze banengroei is naar vrouwen gegaan en een groot deel daarvan betreft deeltijdbanen, als gevolg van de langere openingstijden van win- kels. Het aantal supermarkten dat 24 uur per etmaal en 7 dagen per week (hoewel niet altijd beide tege lijk) open is, neemt in. sommige; lid staten toe. De aanbevelingen respecteren de beginselen waarvan de Commissie bij haar voorstellen op dit gebied steeds is uitgegaan. De invoering van nieuwe werkpatronen moet toe gespitst zijn op de afzonderlijke 1% Banen voor mensen — mensen voor banen: van aanbevelingen naar uitvoering van beleid werkplek en het resultaat van on derhandelingen tussen de sociale partners. Regeringen moeten be staansvoorwaarden scheppen voor het florerende flexibele bedrijf: de lidstaten moeten waar nodig de regels voor diverse contractuele betrekkingen veranderen. Dit bete kent geen deregulering van arbeids markten, maar de mogelijkheid van verschillende vormen van arbeids overeenkomsten, alle op voet van gelijkheid zonder voordelen van de een boven de ander. Dit kan verder gaan dan de wettelijke erkenning van dergelijke overeenkomsten en een herziening inhouden van rege lingen op het gebied van belastin gen en sociale zekerheid, aangezien deze een grotere barrière voor flexi bele arbeidsvormen kunnen opwer pen dan de regelgeving zelf. Bevordering van gelijke kansen Ondanks de snelle groei van de werkgelegenheid van vrouwen en hun arbeidsparticipatie gedurende de laatste jaren en de voortdurende afname van de arbeidsparticipatie van mannen in alle leeftijdsgroe pen, bestaan er nog steeds aanzien- lijk de geslachten op de arbeidsmarkt: in netto arbeidsdeelname, in werk loosheid, in vertegenwoordiging in beroepen en in sectoren. v e r s c h i l l en t u s s en Gemiddeld is de netto arbeidsdeel name van vrouwen (51%) circa 20% lager dan van mannen in de Unie, overeenkomend met circa 24 mil joen mensen. Dit verschil is sterk afgenomen van 40 miljoen in 1975 tot 32 miljoen in 1985, ondanks een aanzienlijke stijging van de totale werkgelegenheid in die periode, en als deze ontwikkeling verder gaat zou het kunnen dalen tot circa 18 miljoen in 2005. Terwijl het verschil in netto ar beidsdeelname van jonge mannen en vrouwen slechts 6% bedraagt, loopt het voor vrouwen boven de 25 jaar op tot meer dan 22%. De ver groting van de netto arbeidsdeelna me van vrouwen en de verkleining van deze kloof tussen de geslachten is een opdracht op lange termijn, die vereist dat de netto arbeidsdeelna me van vrouwen in de jongere leef tijdsgroepen — in het bijzonder in de meest actieve leeftijdsklassen — wordt vergroot en vrouwen worden aangemoedigd om langer aan het werk te blijven. Een hele reeks van factoren blijkt van invloed te zijn op de arbeidspar ticipatie van vrouwen. Vooral een hoger onderwijsniveau gaat samen met een hoge arbeidsparticipatie, terwijl de gezinsomstandigheden — huwelijk of de geboorte van het eer ste kind — een zeer negatieve in vloed uitoefenen. Het belasting- en uitkeringsstelsel kan ook een rol spelen. Aan de vraagzijde is de be schikbaarheid van deeltijdwerk van invloed, maar de belangrijkste fac tor is de ontwikkeling van bepaalde sectoren van dienstverlening. Een combinatie van een grotere flexibi liteit in bepaalde sectoren (detail handel, zorgsector) die vrouwen in staat stelt hun gezins- en beroeps- verantwoordelijkheden te combine ren, en de uitbreiding van het aantal banen in andere sectoren (medische dienstverlening en on derwijs, zakelijke dienstverlening) die vrouwen meer mogelijkheden bieden, draagt bij aan een hogere netto arbeidsdeelname. Zoals hierboven vermeld, is de werkloosheid onder vrouwen de laatste jaren nauwelijks vermin derd, ondanks de groei van het aan tal werkende vrouwen. Voor een groot deel is dit het gevolg van de grotere bruto arbeidsparticipatie van vrouwen. Toch zou het slechten van de muren die verhinderen dat vrouwen toegang krijgen tot dezelf de banen als mannen, kunnen hel pen om het verschil in werkloosheid te verkleinen. Sectorale en beroepssegregntie zijn obstakels die de keuzemogelijkhe den beperken van vrouwen die de arbeidsmarkt willen betreden. 59% van de vrouwen is werkzaam in slechts 6 sectoren, die alle tot de dienstverlening behoren (in de VS bedraagt dit cijfer 62% en de secto ren zijn dezelfde), tegenover een cijfer van 41% voor mannen in sec toren die tot zowel de industrie als de dienstverlening behoren. Wat de beroepen betreft is de segre gatie minder duidelijk afgelijnd, maar er zijn aanwijzingen dat het zogenaamde "glazen plafond" wel degelijk bestaat. In de topberoepen — managers en bestuurders — is 10% van de mannen werkzaam tegenover slechts 6% vrouwen, het geen wijst op de grote moeilijkhe den die vrouwen ondervinden bij het krijgen van topbanen. De aanbevelingen zijn opgesteld met het doel het verschil tussen de geslachten te verkleinen, rekening houdend met structurele verande ringen en in de wetenschap dat cul turele en historische invloeden ook belangrijke factoren zijn voor de ar beidsparticipatie van vrouwen. Maar veranderingen kunnen snel plaatsvinden: in 1986 was het hu welijk in veel lidstaten heel belang rijk voor het bepalen w a n n e er vrouwen stopten met werken. In 1997 was het huwelijk nog steeds de belangrijkste factor in vier lidstaten (België, Griekenland, Spanje en Ita lië), maar het gemiddelde verschil in de netto arbeidsdeelname tussen alleenstaande en getrouwde vrou wen tussen 30 en 40 jaar zonder kinderen is gedaald van 19 procent punten tot 7 procentpunten. De ge boorte van het eerste kind blijft de belangrijkste factor in de meeste lidstaten, waarbij het gemiddelde verschil in de netto arbeidsdeelna me tussen getrouwde vrouwen met en zonder kinderen nog ruim boven de 20 procentpunten ligt, hoewel dit varieert van slechts 0,4% in België tot meer dan 30% in Duitsland. Daarom moet alle aandacht worden gericht op het opheffen van de be lemmeringen voor de ontplooiing f5 Banen voor mensen — mensen voor banen: van aanbevelingen naar uitvoering van beleid van de achterliggende trendmatige ontwikkelingen voor een betere in tegratie van het sekseperspectief in het arbeidsmarktbeleid. Bevordering van de werkgelegenheid door andere communautaire beleidsmaatregelen Het Verdrag van Amsterdam stelt terecht dat bijna elke beleidsmaat regel op een of andere wijze van invloed is op de werkgelegenheid — sommige meer dan andere, direct of indirect. De volledige analyse van het effect van al dit beleid is een taak op lange termijn; eerst zal de aandacht worden gericht op de ge bieden die reeds als van groot be lang zijn aangemerkt in hetzij het Witboek, Groei, concurrentiever mogen en werkgelegenheid, hetzij door de Europese Raad zelf. Hervorming van de overheidsuitgaven De overheidsuitgaven hebben grote invloed op de werkgelegenheid, via indirect effecten op de economische bedrijvigheid, directe effecten op activiteiten die de overheid zelf fi nanciert, en effecten van arbeids m a r k t b e l e i d, zowel a c t i v e r e nd beleid, als passief beleid in de vorm van uitkeringen. Zo ongeveer de laatste vijftien jaar hebben de directe overheidsbeste dingen aan goederen en diensten de neiging gehad af te nemen in ver houding tot de uitkeringen, wat gro tendeels een afspiegeling is van de groei van de sociale zekerheid die, met inbegrip van de gezondheids zorg, goed is voor bijna 60% van de alle uitgaven in de collectieve sec tor. De directe bestedingen waren in 1997 gemiddeld circa 1% van het BBP lager dan in 1980. De daling vond geheel na 1990 plaats en is volledig te wijten aan lagere inves teringen in vaste activa, die afna men van 3% van het BBP in 1980 tot 2% in 1997. De bijdrage van de Staat aan de investeringen is niet beperkt tot in frastructuur-projecten. De investe ringen in het onderwijs, die van groot belang zijn voor geschoolde en flexibele arbeidskrachten, zijn één van de belangrijkste middelen van regeringen om bij te dragen aan het concurrentievermogen van de Euro pese economieën op lange termijn en, aldus, aan hun toekomstig po tentie voor groei en het scheppen van werkgelegenheid. Het onder wijs is ook een belangrijke directe bron van nieuwe banen. De werkge legenheid in het onderwijs is in de tien jaar tussen 1986 en 1996 in de Unie met bijna 2% per jaar toegeno men, hoewel de stijging tijdens de huidige opleving enigszins is ver traagd en het onderwijs nu bijna 7% van de totale werkgelegenheid voor haar rekening neemt. Terwijl het aantal jongeren in de Unie afneemt, is het aantal ouderen aan het toenemen. Binnen de leef tijdsgroep van 65 jaar en ouder neemt het aandeel van de 75 jarigen en ouder eveneens sterk toe. Als gevolg daarvan gaat de opwaartse druk op de pensioenbetalingen ver gezeld van een groeiende vraag naar medische dienstverlening en langdurige verzorging. De uitgaven voor gezondheidszorg per hoofd zijn in de leeftijdsklasse van 65 jaar en ouder gemiddeld meer dan twee keer groter dan voor personen in de leeftijdsklasse jonger van 65 jaar, en voor de personen van 75 jaar of ouder zijn zij vier à vijf keer groter. De komende 10 à 15 jaar wordt ver wacht dat het aantal personen van 65 jaar of ouder in de Unie met meer dan 1% per jaar zal toenemen en het aantal van 75 jaar of ouder met meer dan 2%. De gezondheidszorg en de maat schappelijke dienstverlening zijn, zoals het onderwijs, een belangrijke bron van banengroei. Tussen 1986 en 1996 steeg de werkgelegenheid op deze terreinen in de Unie met meer dan 2% per jaar. Een verdere groei hangt af' van het door de lid staten gevolgde beleid en van de wijze waarop de vraag naar hoog waardige gezondheidszorg wordt verzoend met het streven naar be perking van de overheidsuitgaven. Gemiddeld beliepen de uitgaven voor sociale zekerheid in 1995, in clusief gezondheidszorg, in de Unie 28% van het BBP (voor 70% uitke ringen), waarvan circa 60% (over eenkomend met circa 17% van het BBP van de Unie) waarschijnlijk naar gepensioneerden is gegaan. Gezien de te verwachten groei van het aantal personen van 65 jaar en ouder in de Unie in de volgende 20 à 25 jaar, is het beleid niet alleen geconcentreerd op pensioenregelin gen, maar ook op vervroegde uittre ding, die vooral van mannen sterk is gestegen sinds de hoge werkloos heid en de schaarste aan banen in de jaren zeventig. In 1995 bedroegen de werkloos heidsuitkeringen slechts 8% van de totale uitgaven aan sociale zeker heid in de Unie, minder dan 2% van het BBP, al gaat een soortgelijk be d r ag ook n a ar de arbeidsonge schiktheidsuitkeringen, die in veel gevallen in feite worden gegeven aan personen zonder werk. Met de sociale uitkeringen en de huursub sidies liepen de uitkeringen en over drachten aan de werklozen in de arbeidsgeschikte leeftijd op tot circa 6% van het BBP. Tijdens de Euro pese Raad van Florence kwamen de lidstaten overeen een grotere prio riteit toe te kennen aan de 'active ring' van het beleid, om mensen die in staat zijn te werken aan een baan te helpen in plaats van alleen inko menssteun te verlenen, als zij zon der werk zijn. Het doel is om van dergelijke passieve maatregelen, zo breed mogelijk gedefinieerd, over te stappen op activerende arbeids- marktmaatregelen, bestaande uit het verstrekken van opleiding, om- /t Banen voor mensen — mensen voor banen: van aanbevelingen naar uitvoering van beleid scholing, loopbaanbegeleiding en hulp bij het zoeken naar werk. Tot dusver wijzen slechts weinig te kenen op een verschuiving van de uitgaven in deze richting in de lidsta ten. In het algemeen bedroegen de overheidsuitgaven voor arbeids- marktmaatregelen in de Unie in 1997 slechts iets meer dan 3% van het BBP. Daarvan ging circa 65% naar werkloosheidsuitkeringen en 35% (iets meer dan 1% van het BBP) naar activerende maatregelen om de inzetbaarheid te vergroten of hulp te bieden bij het zoeken naar werk. Dit is iets meer dan in 1994 aan het einde van de recessie, toen activeren de maatregelen goed waren voor 33% van het totaal, maar minder dan in 1990, toen zij 37% van het totaal uitmaakten. Milieu en werkgelegenheid Een versterking van maatregelen ter bescherming van het milieu is thans een noodzakelijke voorwaar de voor duurzame economische ont wikkeling. Tegelijkertijd moet ervoor worden gezorgd dat het mi lieu- en het werkgelegenheidsbeleid elkaar versterken. Dit was de bood schap van de Commissie over mi lieu en werkgelegenheid, die in november 1977 werd aangenomen (COM(97)592). Deze houdt aanzien lijke structurele wijzigingen in en verschuiving van werkgelegenheid tussen activiteiten, wat voor de Eu ropese Unie zowel een probleem als een uitdaging vormt. De EU-economieën worden nog steeds gekenmerkt door onderbenut ting van arbeid en overbenutting van natuurlijke hulpbronnen, zodanig dat de productie- en consumptiepa tronen niet duurzaam kunnen zijn. De wijze waarop goederen en dien sten worden geproduceerd, zijn ge baseerd op investeringsbeslissingen en prijsverhoudingen uit het verle den, toen de zorg voor het milieu minder belangrijk was. De regeringen in Europa moeten een vitale rol spelen bij het creëren van een wettelijk en fiscaal kader dat ervoor zorgt dat de prijzen in de economie de sociale kosten van de verontreiniging, de milieuschade en de uitputting van niet-duurzame bronnen volledig weerspiegelen, zo dat de juiste signalen aan zowel pro ducenten als consumenten worden gegeven voor een gedrag dat voldoet aan de eisen van het milieu. Zij zijn ook verantwoordelijk voor een per spectief op lange termijn waarin in v e s t e r i n g s b e s l i s s i n g en over de infrastructuur genomen worden, waarbij de duurzaamheid van de ontwikkeling in het oog wordt ge houden. Een dergelijke strategie hangt af van de omschakeling van oude verontreinigende technolo gieën en 'end-of-pipe'-maatregelen op nieuwe schone technologieën. Deze omschakeling kan het best worden doorgevoerd wanneer nieu we investeringsbeslissingen wor den genomen, zodat met nieuwe milieunormen vanaf het begin reke ning kan worden gehouden. De voordelen van een dergelijke strategie zijn het grootst in sectoren w a ar de milieuzorg h et m e e st urgent is en waar nieuwe investe ringen, samen met passend ar b e i d s m a r k t b e l e i d, h et grootste effect kunnen sorteren. De verwer kende industrie blijft door het ge bruik van energie en grondstoffen, en de productie van gevaarlijk af val, verantwoordelijk voor veron treiniging. De transportsector blijft wegens de groei van het verkeer een negatieve invloed op het milieu ui toefenen, ondanks verbeteringen aan motoren en brandstoffen. In de energiesector oefent de fossiele brandstofcyclus een grote negatieve invloed uit. De auto speelt een rol op al deze gebieden: de helft van het energie verbruik van een auto tijdens zijn levensduur vindt tijdens de produc tie plaats en de andere helft bij het gebruik ervan. De noodzaak om do milieu-effecten van de energiesector a an te pakken is erkend in de overeenkomst van Kyoto om de CO^-uitstoot tegen 2010 in vergelijking met 1990 met 8% te verminderen. De verwezenlij king van deze doelstelling zal een aanzienlijke toename vereisen van het gebruik van energie-efficiënte en hernieuwbare technologieën, die op hun beurt werkgelegenheid zul len scheppen. Uitbreiding van de Unie Het vooruitzicht van de uitbreiding van de Unie met 11 kandidaat-lan den heeft aanzienlijke gevolgen voor de werkgelegenheid, zowel in de kandidaat-landen zelf als in de bestaande lidstaten. De integratie van de Midden- en Oost-Europese landen in EU-markten voor goede ren, kapitaal en arbeid, tezamen met de geleidelijke ontwikkeling naar een markteconomie, heeft in de kandidaat-landen reeds structu rele veranderingen op de arbeids markt en in de werkgelegenheid teweeggebracht, hoewel nog veel te doen valt. De omstandigheden op en de struc tuur van de arbeidsmarkten, varië- fysieke rend van mobiliteit en verplaatsing van arbeidskrachten tot lonen, sociale premies, arbeids voorwaarden en inkomensverde ling, verschillen aanzienlijk in de MOE-landen en tussen deze landen en de EU. Tezelfdertijd ligt het ge middelde werkloosheidscijfer met circa 10% dicht bij dat van de Unie, hoewel er zoals in de Unie aanzien lijke verschillen zijn tussen landen, variërend van circa 15% in Bulga rije, Letland en Litouwen tot circa 6% in Roemenië en 5% in de Tsjechi sche Republiek. Zoals in de Unie zal de afname van de bevolkingsgroei op middellange termijn nog grotere mogelijkheden voor banengroei en inkomensgroei bieden, en bijdragen aan de vermin- I) Banen voor mensen •— mensen voor barton: van aanbevelingen naar uitvoering van beleid Eind 1998 zal de Commissie haar voorstellen voor de aanbevelingen voor het werkgelegenheidsbeleid in 1999 indienen. In de huidige om standigheden ziet zij geen aanlei i n g r i j p e n de een d i ng voor herziening van de aanbevelingen, waarbij zij vasthoudt aan de vier- zuilen-aanpak, zoals vervat in de aanbevelingen van 1998. De strate gie is ontworpen voor een periode van enkele jaren, en jaarlijkse wij zigingen moeten beperkt blijven en gebaseerd zijn op de ervaringen van lidstaten en de analyses van de Commissie bij de jaarlijkse tenuit voerlegging van de aanbevelingen. De onderliggende rechtvaardiging voor zowel de oorspronkelijke stra tegie als voor de geplande kleine wijzigingen in 1999 zijn hierboven aangegeven. Het resultaat hangt ten zeerste af van een juiste en per manente uitvoering op de middel lange termijn l i d s t a t e n, zodanig dat de combinatie van ma cro-economische en werkgelegen- h e i d s s t r a t e g i e, s t e u n e nd op de positieve economische situatie van interne markt en economische en monetaire unie, vrucht begint te dragen in termen van werkgelegen heid en werkloosheid. in de dering van de werkloosheid en de verschillen in inkomen per hoofd van de bevolking tussen de aspirant-lan den en de lidstaten. Aangezien de b e s t a a n de inkomensverschillen geen aanleiding hebben gegeven tot massale migratiestromen, is er geen enkele reden om aan te nemen dat dergelijke stromen in de toekomst zullen ontstaan. De uitbreiding van de Unie biedt tevens nieuwe mogelijkheden voor de bestaande lidstaten en de kandi daat-landen. De handel tussen de kandidaat-landen en de EU is sinds het begin van het overgangsproces substantieel toegenomen. In 1996 was de waarde van de totale invoer van de EU uit deze landen vier keer zo hoog als in 1985, terwijl de EU- uitvoer naar deze landen het zes voudige bedroeg van de waarde in 1985. De EU voert reeds een derde meer naar deze landen uit dan zij invoert. Deze uitbreiding van de handel zal waarschijnlijk eerder toe- dan afnemen. Eén van de belangrijkste uitdagin gen voor deze landen is het opzetten van passende structuren om de over gang naar een moderne arbeids markt in goede banen te leiden. Dit omvat het vermogen om de aanbeve lingen voor het werkgelegenheidsbe leid over te nemen en uit te voeren. Dit proces wordt door de Unie onder steund met overzichten van het werkgelegenheidsbeleid om de nood zakelijke veranderingen in de ont wikkeling en de uitvoering van het beleid vast te kunnen stellen. De weg vooruit De Europese werkgelegenheids- strategie begint reeds invloed uit te oefenen op het werkgelegenheids beleid in Europa. De door de lidsta ten vóór de Europese Raad van Cardiff ingediende nationale plan nen van actie vormen het bewijs van hun betrokkenheid bij de strategie. n ISSN 0254-1513 COM(98) 666 def. DOCUMENTEN NL 04 05 10 17 Catalogusnummer : CB-CO-98-669-NL-C Bureau voor officiële publikaties der Europese Gemeenschappen L-2985 Luxemburg i]


title: Reglamento (CE) nº 2513/98 de la Comisión de 20 de noviembre de 1998 que modifica el Reglamento (CE) nº 1501/95 por el que se establecen determinadas disposiciones de aplicación del Reglamento (CEE) nº 1766/92 del Consejo en lo que respecta a la concesión de las restituciones a la exportación y a las medidas que deben adoptarse en caso de perturbación en el sector de los cereales

eurovoc_concepts:
export refund
malt

formats: html pdf print

text: L 313/16 ES Diario Oficial de las Comunidades Europeas 21. 11. 98 REGLAMENTO (CE) No 2513/98 DE LA COMISI(cid:222)N de 20 de noviembre de 1998 que modifica el Reglamento (CE) no 1501/95 por el que se establecen determi- nadas disposiciones de aplicaci(cid:155)n del Reglamento (CEE) no 1766/92 del Consejo en lo que respecta a la concesi(cid:155)n de las restituciones a la exportaci(cid:155)n y a las medidas que deben adoptarse en caso de perturbaci(cid:155)n en el sector de los cereales LA COMISI(cid:222)N DE LAS COMUNIDADES EUROPEAS, Visto el Tratado constitutivo de la Comunidad Europea, Visto el Reglamento (CEE) no 1766/92 del Consejo, de 30 de junio de 1992, por el que se establece la organizaci(cid:155)n com(cid:156)n de mercados en el sector de los cereales (1), cuya (cid:156)ltima modificaci(cid:155)n la constituye el Reglamento (CE) no 923/96 de la Comisi(cid:155)n (2), y, en particular, el apartado 11 de su art(cid:146)culo 13, Considerando que, en aplicaci(cid:155)n del Reglamento (CE) no 1501/95 de la Comisi(cid:155)n (3), cuya (cid:156)ltima modificaci(cid:155)n la constituye el Reglamento (CE) no 2094/98 (4), para calcular la restituci(cid:155)n a la exportaci(cid:155)n de los productos trasformados es necesario conocer los coeficientes de transformaci(cid:155)n que deben aplicarse; que, de hecho, esos coeficientes corresponden a las cifras que figuran el anexo I del citado Reglamento; que, habida cuenta de la evolu- ci(cid:155)n t(cid:130)cnica del sector, debe efectuarse una adaptaci(cid:155)n de las cifras previstas para la malta no torrefacta y la malta torrefacta; que el Reglamento (CE) no 2094/98 ha actuali- zado dichos coeficientes; Considerando que los nuevos coeficientes son aplicables a partir del 1 de septiembre de 1998; que, no obstante, para los certificados de exportaci(cid:155)n de malta tramitados durante el mes de septiembre, los coeficientes v(cid:145)lidos con anterioridad a la modificaci(cid:155)n prevista por el presente Reglamento permanecen aplicables para el c(cid:145)lculo del aumento mensual; Considerando que las medidas previstas en el presente Reglamento se ajustan al dictamen del Comit(cid:130) de gesti(cid:155)n de los cereales, HA ADOPTADO EL PRESENTE REGLAMENTO: Art(cid:146)culo 1 Las cifras «1 300» y «1 520» mencionadas en la (cid:156)ltima columna del anexo I del Reglamento (CE) no 1501/95 para las maltas no torrefactas de los c(cid:155)digos NC 1107 10 19 y 1107 10 99 y para la malta torrefacta del c(cid:155)digo NC 1107 20 00 se sustituir(cid:145)n, respectivamente, por las cifras «1 270» y «1 490». Art(cid:146)culo 2 Queda derogado el Reglamento (CE) no 2094/98. Art(cid:146)culo 3 El presente Reglamento entrar(cid:145) en vigor el d(cid:146)a de su publicaci(cid:155)n en el Diario Oficial de las Comunidades Europeas. Ser(cid:145) aplicable a partir del 1 de septiembre de 1998. Sin embargo, en el caso de los certificados de exportaci(cid:155)n tramitados entre el 1 y el 30 de septiembre de 1998, el importe del aumento mensual se calcular(cid:145) bas(cid:145)ndose en los coeficientes de transformaci(cid:155)n vigentes antes del 1 de septiembre de 1998. El presente Reglamento ser(cid:145) obligatorio en todos sus elementos y directamente aplicable en cada Estado miembro. Hecho en Bruselas, el 20 de noviembre de 1998. Por la Comisi(cid:155)n Franz FISCHLER Miembro de la Comisi(cid:155)n (1) DO L 181 de 1. 7. 1992, p. 21. (2) DO L 126 de 24. 5. 1996, p. 37. (3) DO L 147 de 30. 6. 1995, p. 7. (4) DO L 266 de 1. 10. 1998, p. 61


title: Lovgivningsmæssig beslutning med Europa-Parlamentets udtalelse om forslag til Europa-Parlamentets og Rådets direktiv om ændring af Rådets direktiv 92/109/EØF om fremstilling og markedsføring af visse stoffer, der benyttes ved ulovlig fremstilling af narkotika og psykotrope stoffer (KOM(98)0022 C4-0081/98 98/0017(COD)) (Fælles beslutningsprocedure - førstebehandling)

eurovoc_concepts:
chemical industry
chemical product
committee (EU)
drug addiction
free movement of goods
market approval
offence
psychotropic substance
retail price

formats: html print