title: 1999/242/EG: Beschikking van de Commissie van 3 maart 1999 in een procedure op grond van artikel 85 van het EGhyphenVerdrag (IV/36.237 - TPS) (kennisgeving geschied onder nummer C(1999) 387)

eurovoc_concepts:
France
economic concentration
merger control
pay television
restriction on competition
television

text: L 90/6 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen 2. 4. 1999 II (Besluiten waarvan de publicatie niet voorwaarde is voor de toepassing) COMMISSIE BESCHIKKING VAN DE COMMISSIE van 3 maart 1999 in een procedure op grond van artikel 85 van het EG-Verdrag (IV/36. 237 (cid:190) TPS) (kennisgeving geschied onder nummer C(1999) 387) (Slechts de tekst in de Franse taal is authentiek) (1999/242/EG) DE COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN, Overwegende hetgeen volgt: Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, Gelet op Verordening nr. 17 van de Raad van 6 februari 1962, eerste verordening over de toepassing van de arti- kelen 85 en 86 van het Verdrag (1), laatstel¶k gew¶zigd b¶ de Akte van Toetreding van Oostenr¶k, Finland en Zweden, en met name op de artikelen 2, 6 en 8, Gezien het verzoek om een negatieve verklaring en de aanmelding met het oog op vr¶stelling, die op 18 oktober 1996 overeenkomstig de artikelen 2 en 4 van Verordening nr. 17 door T(cid:130)l(cid:130)vision Fran(cid:135)aise 1, France T(cid:130)l(cid:130)vision Entreprises, France T(cid:130)l(cid:130)com, de Compagnie Luxembour- geoise de T(cid:130)l(cid:130)diffusion, M(cid:130)tropole T(cid:130)l(cid:130)vision, en Lyon- naise des Eaux werden ingediend voor een aantal overeen- komsten tot oprichting van de onderneming T(cid:130)l(cid:130)vision par satellite; Gezien de bekendmaking, overeenkomstig artikel 19, lid 3, van Verordening nr. 17, van het essenti(cid:137)le gedeelte van het verzoek en de aanmelding (2), Na raadpleging van het Raadgevend Comit(cid:130) voor mede- dingingsregelingen en economische machtsposities, I. DE FEITEN A. Inleiding (1) (2) De eerste contacten met de Commissie over de onderhavige transactie dateren van de zomer van 1996, waarb¶ het de bedoeling van de part¶en was om op grond van Verordening (EEG) nr. 4064/89 van de Raad van 21 december 1989 betreffende de controle op concentraties van ondernemingen (3), laatstel¶k gew¶zigd b¶ Verordening (EG) nr. 1310/ 97 (4), deze transactie aan te melden. De Commissie heeft de part¶en echter meegedeeld dat T(cid:130)l(cid:130)vision par satellite geen gemeenschappel¶ke onderne- ming vormt in de zin van een aan de gezamenl¶ke vennoten onderworpen zeggenschap van haar onderneming. Op 18 oktober 1996 hebben de part¶en derhalve de transactie b¶ de Commissie aangemeld met het verzoek om een negatieve verklaring en/of een vr¶stelling op grond van Verordening nr. 17. satellite, hierna De overeenkomsten tot oprichting van de onderne- ming T(cid:130)l(cid:130)vision par „TPS” genoemd, z¶n b¶ de Commissie aangemeld door de reeds genoemde part¶en: T(cid:130)l(cid:130)vision Fran(cid:135)aise 1, hierna „TF1” genoemd, France T(cid:130)l(cid:130)vision Entre- prises, France T(cid:130)l(cid:130)com, M(cid:130)tropole T(cid:130)l(cid:130)vision, hierna „M6” genoemd, de Compagnie Luxembour- geoise de T(cid:130)l(cid:130)diffusion, hierna „CLT” genoemd en (1) PB 13 van 21. 2. 1962, blz. 204/62. (2) PB C 65 van 28. 2. 1998, blz. 5. (3) PB L 395 van 30. 12. 1989, blz. 1; verordening gerectificeerd in PB L 257 van 21. 9. 1990, blz. 13. (4) PB L 180 van 9. 7. 1997, blz. 1. 2. 4. 1999 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen L 90/7 Lyonnaise des Eaux, voortaan „Suez Lyonnaise des Eaux” genoemd. De onderneming TPS is opgericht in de vorm van een „Soci(cid:130)t(cid:130) en nom Collectif”, een vennootschap onder firma naar Frans recht. Het doel van TPS is de totstandbrenging en het beheer van een digitaal platform voor de distributie per satelliet van audiovisuele programma’s en diensten tegen betaling in Frankr¶k. De maatschappel¶ke doelstelling van TPS maakt het mogel¶k haar acti- viteiten naar de overige Franstalige gebieden in Europa uit te breiden. Op 13 maart 1998 hebben de part¶en b¶ de Commissie aanmelding gedaan van een w¶ziging in de vennootschapsverhoudingen die zich na de aanmelding van de overeenkomsten heeft voorge- daan. CLT heeft zich uit TPS teruggetrokken en haar belangen z¶n aan M6 Num(cid:130)rique en Lyon- naise Satellite verkocht, die nu elk een 25 %- belang in TPS hebben. Op het t¶dstip van de aanmelding waren de belangen van de vennoten van TPS in hun onder- neming als volgt verdeeld: (cid:190) TF1 D(cid:130)veloppement: 25 %, (cid:190) France T(cid:130)l(cid:130)vision Entreprises: (cid:190) M6 Num(cid:130)rique: (cid:190) Soci(cid:130)t(cid:130) pour le Num(cid:130)rique Francophone (CLT): (cid:190) Lyonnaise Satellite: 25 %, 20 %, 20 %, 10 %. Na de terugtrekking van de Soci(cid:130)t(cid:130) pour le Num(cid:130)- rique Francophone z¶n de belangen als volgt verdeeld: (cid:190) TF1 D(cid:130)veloppement: 25 %, (cid:190) France T(cid:130)l(cid:130)vision Entreprises: (cid:190) M6 Num(cid:130)rique: (cid:190) Lyonnaise Satellite: 25 %, 25 %, 25 %. TF1 D(cid:130)veloppement is voor 100 % eigendom van TF1. Het kapitaal van France T(cid:130)l(cid:130)vision Entre- prises is verdeeld over France T(cid:130)l(cid:130)com (66 %) en France T(cid:130)l(cid:130)vision (34 %), die op hun beurt voor gel¶ke delen eigendom z¶n van de openbare televi- sieomroepen France 2 en France 3. M6 Num(cid:130)rique en Lyonnaise Satellite z¶n 100 %-dochteronderne- mingen van, respectievel¶k, M6 en Suez Lyonnaise des Eaux. Op 27 juli 1998 hebben de part¶en voorts een aanvulling op de TPS-overeenkomsten aangemeld, waarb¶ het beding werd geschrapt dat betrekking had op de verbintenis van de kabelexploitanten met belangen in TPS om hun aanbod met dat van het digitale platform te co(cid:148)rdineren. De reikw¶dte van het non-concurrentiebeding is op verzoek van de Commissie b¶ twee aanvullende overeenkom- sten van 17 september 1998 beperkt; voorts is b¶ (3) (4) (5) (6) (7) (8) (9) aanvullende overeenkomst van 17 september 1998 een bepaling met betrekking tot een eventuele exclusieve distributie van de ketens „Arte” en „La Cinqui(cid:138)me” geschrapt. B. De part¶en 1. TF1 TF1 exploiteert het eerste ongecodeerde Franse televisienet met straalverbindingen. De onderne- ming heeft een zendvergunning die in 1996 werd vernieuwd. TF1 wordt tevens via de kabel in het Franstalig gedeelte van Belgi(cid:137) en in Luxemburg gedistribueerd. Met een deelneming van 39 % heeft de Bouygues- groep, die hoofdzakel¶k in de bouw- en onroerend- goedsector actief is, de feitel¶ke zeggenschap over TF1. De voornaamste activiteit van TF1 is het ongeco- deerd uitzenden van televisieprogramma’s van alge- mene aard. Daarnaast is TF1 via haar dochteronder- nemingen actief in de sectoren reclameregie en -diensten, de film- en audiovisuele productie, de verkoop van programmarechten, het uitzenden van twee themaketens, alsmede in het uitgeven en distribueren van afgeleide producten en diensten. In 1996 beliep de omzet van de Bouygues-groep wereldw¶d 11 180,5 miljoen ECU, terw¶l de omzet van TF1 over dezelfde periode 1475,8 miljoen ECU bedroeg. 2. France T(cid:130)l(cid:130)vision France T(cid:130)l(cid:130)vision bestaat uit France 2 en France 3, twee naamloze vennootschappen die volledig in handen van de Franse staat z¶n en die het tweede en het derde straalverbindingennet van de Franse televisie exploiteren. Volgens het lastenboek en de taken van openbare dienstverlening zoals die voor beide vennootschappen in de wet z¶n omschreven. France 2 en France 3 worden ongecodeerd uitge- zonden en gedeeltel¶k uit het k¶k- en luistergeld dat elk televisietoestel bezittend huishouden moet betalen, en gedeeltel¶k uit reclameopbrengsten gefinancierd. (10) France 2 en France 3 zenden in Frankr¶k program- ma’s van algemene aard uit en, wat France 3 betreft, ook regionale en plaatsel¶ke programma’s. Beide ketens worden tevens via de kabel in Belgi(cid:137) en in Luxemburg gedistribueerd. (11) Naast de activiteiten van de beide ketens op het gebied van uitzending van programma’s van alge- mene aard z¶n z¶, via verscheidene deelnemingen en dochterondernemingen, b¶ de volgende audio- visuele activiteiten betrokken: reclameproductie, audiovisuele en filmproductie, verkoop van audio- visuele rechten, uitzending van themaketens (op cultureel en educatief gebied), en productie en distributie van afgeleide producten en diensten. L 90/8 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen 2. 4. 1999 (12) In 1996 behaalde France 2 een omzet van 760,3 miljoen ECU en France 3 een van 784,7 miljoen ECU. 3. France T(cid:130)l(cid:130)com France T(cid:130)l(cid:130)com is van oudsher d(cid:130) telecommunica- tieonderneming in Frankr¶k. Z¶ werd in 1997 gedeeltel¶k geprivatiseerd, waardoor thans 25 % van het kapitaal in handen is van, respectievel¶k, kleine particuliere aandeelhouders, institutionele beleggers en het personeel. France T(cid:130)l(cid:130)com exploi- teert diensten op het gebied van (vaste en mobiele) spraaktelefonie, openbare netwerken, eindappara- tuur (telefoons en faxapparaten, telefooncentrales), kabelnetwerken en telematica- en multimediadien- sten. (21) (22) (13) (14) (15) „Viac- France T(cid:130)l(cid:130)com is cess”-technologie op het gebied van de voorwaarde- l¶ke toegang, die door TPS en door het concurre- rende platform AB-Sat wordt gebruikt. eigenaar van de In de kabeldistributiesector exploiteert France T(cid:130)l(cid:130)com C(cid:131)ble, een dochteronderneming van France T(cid:130)l(cid:130)com, een net van meer dan 1,2 miljoen aansluitingen, wat neerkomt op een commerci(cid:137)le penetratiegraad (5) van 23 %. Wat het aantal abon- nees betreft, bestr¶kt France T(cid:130)l(cid:130)com C(cid:131)ble onge- veer 29,5 % van de sector. (16) In 1996 behaalde de France T(cid:130)l(cid:130)com-groep een omzet van 23 049,13 miljoen ECU. 4. M6 (17) M6 is een vennootschap naar Frans recht die op 26 februari 1987 een zendmachtiging kreeg voor de exploitatie van een nationale terrestrische televisie- keten. De belangr¶kste aandeelhouders z¶n CLT en Suez Lyonnaise des Eaux. Haar zendmachtiging is in 1996 verlengd met ingang van 1 maart 1997. (18) M6 is tevens actief in verscheidene audiovisuele sectoren, waaronder reclameproductie, de productie van films en van audiovisuele werken, de verkoop van exploitatierechten van audiovisuele filmpro- gramma’s, de exploitatie van themaketens, het uitgeven van platen, t¶dschriften en video’s, en telewinkelen. (19) In 1996 behaalde M6 een omzet van 315,93 miljoen ECU. 5. Suez Lyonnnaise des Eaux (20) Het aandelenkapitaal van Suez Lyonnaise Des Eaux was in oktober 1997 verspreid over: Electrafina (GBL) (10 %), Cr(cid:130)dit Agricole (7,6 %), AXA-UAP (6,2 %), CDC (4,5 %), Saint-Gobain (4 %), Cogema (5) De verhouding tussen aantal abonnees en aantal aansluitingen. (3 %) en het personeel (1,1 %); de rest (63,6 %) is in handen van kleine particuliere aandeelhouders. Suez Lyonnaise des Eaux is actief op de gebieden van waterdistributie, reiniging, energie, openbare werken, infrastructuurconcessies en financi(cid:137)le dien- sten. Het bedr¶f is tevens aanwezig in de commu- nicatiesector, voornamel¶k via M6, waarvan het 34,45 % van het aandelenkapitaal in bezit heeft, en Lyonnaise ook Communications, die in Frankr¶k een kabelnet met meer dan 1,5 miljoen aansluitingen exploiteert, wat neerkomt op een commerci(cid:137)le penetratiegraad van 18,8 %. Wat het aantal abonnees betreft, verte- genwoordigt Lyonnaise Communications in Frank- r¶k ongeveer 26 % van de sector. dochteronderneming via de 1996 bedroeg In „pro de forma”-omzet van Suez Lyonnaise Des Eaux (de fusie geschiedde op 19 juni 1997) 26 394,52 miljoen ECU. geconsolideerde C. De relevante markten 1. De productmarkten (23) De aangemelde transactie heeft voornamel¶k gevolgen voor de betaaltelevisiemarkt, waarop TPS actief is. Als samensteller van enkele themaketens die in haar aanbod z¶n opgenomen, is TPS ook actief op de markt voor uitzendrechten en de markt voor de distributie en exploitatie van themaketens. (24) De markt voor technische diensten die met betaal- televisie z¶n verbonden, moet eveneens in aanmer- king worden genomen, voor zover het statutaire doel van TPS de ontwikkeling, distributie, aankoop en verkoop van allerhande systemen voor de toegangscontrole en het beheer en de verkoop van abonneebeheersystemen omvat. 1. 1. De markt voor betaaltelevisie (25) Zoals 94/922/EG van uit Beschikking de Commissie (6), beschikking van de Commissie van 7 oktober 1996 (Bertelsmann/CLT) (7) en Beschik- king 99/153/EG van de Commissie (Bertelsmann/ Kirsch Premi(cid:138)re) (8) bl¶kt, is de markt voor betaal- televisie een productmarkt die onderscheiden moet worden van die voor vr¶ toegankel¶ke televisie, ongeacht of deze geheel of gedeeltel¶k uit reclame- opbrengsten wordt gefinancierd. Terw¶l b¶ onge- codeerde televisie de commerci(cid:137)le betrekkingen tussen de omroeporganisatie en de aanbieder van reclame (de adverteerder) centraal staan, gaat het b¶ betaaltelevisie om de commerci(cid:137)le relatie tussen de omroeporganisatie en de k¶ker als abonnee. De (6) PB L 364 van 31. 12. 1994, blz. 1, overwegingen 32 en 33; zaak nr. IV/M. 779 (cid:190) Bertelsmann/CLT van 7 oktober 1996; zaak nr. IV/M. 993 (cid:190) Bertelsmann/Kirch/Premi(cid:138)re van 27 mei 1998. (7) PB C 364 van 4. 12. 1996, blz. 3. (8) PB L 53 van 27. 2. 1999, blz. 1. 2. 4. 1999 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen L 90/9 mededingingsvoorwaarden voor deze beide soorten televisie z¶n derhalve verschillend. B¶ ongeco- deerde televisie z¶n de belangr¶kste parameters het k¶kersaandeel en de reclametarieven, terw¶l b¶ betaaltelevisie de voornaamste elementen uit een programmering die moet z¶n opgevat om doel- groepen aan te trekken en waarvan de eerste uitzending van films en de uitzending van sport- evenementen de p¶lers vormen, en uit het abonne- mentstarief bestaan. Andere kenmerken van betaal- televisie z¶n dat de k¶ker over een decoder moet beschikken om de programma’s te kunnen decryp- teren, dat de verkoop via een distributeursnet of via „direct marketing” verloopt, en dat de exploitant de beschikking moet hebben over een systeem voor abonneebeheer en over een voor de toegangscon- trole. (28) Van oudsher werden de betaaltelevisiediensten van Canal+ via straalverbinding uitgezonden. Ook tegenwoordig heeft het via straalverbinding opere- rende Canal+ verreweg het grootste abonneebe- stand (ongeveer 3,5 miljoen in september 1998), en satelliet hoewel Canal+ ook via kabel ontvangen kan worden. Evenals het geval is b¶ kabel en satelliet, spitst het programma-aanbod van betaaltelevisie via straalverbinding zich toe op films en sport, wordt het aanbod verkocht via een distri- butienet, wordt eindapparatuur gebruikt die een decodeersysteem omvat, en is een systeem voor abonneebeheer nodig. (26) De relevante productmarkt voor betaaltelevisie kan niet worden onderverdeeld in analoge en digitale televisie, zoals de Commissie reeds heeft vastge- steld (9). Digitale betaaltelevisie is slechts een tech- nologische ontwikkeling van analoge betaaltele- visie. Hoewel de beide technologie(cid:137)n momenteel b¶ zowel satelliet- als kabeltelevisie in Frankr¶k naast elkaar bestaan, moet worden verwacht dat analoge televisie in de toekomst door digitale tele- visie zal worden vervangen. In dit opzicht is het geval CanalSatellite Analogique interessant: toen een deel van haar abonnees op digitale betaaltele- visie overgestapt was, heeft CanalSatellite besloten de activiteiten met haar in oktober 1998, ofwel iets meer dan twee(cid:137)neenhalf jaar na de introductie van haar digitale „boeket”, te staken. Hoe dan ook heeft betaaltelevisie, ongeacht of de analoge of de digitale technologie wordt gebruikt, dezelfde kenmerken: noodzaak van een systeem voor de toegangscontrole, dezelfde distri- butiew¶ze, abonneebeheer, programmakeuze, enzo- voorts (10). analoge „boeket” (27) Betaaltelevisiediensten kunnen in Frankr¶k over de ether (straalverbinding), per satelliet of via de kabel worden geleverd. (9) Zie noot 8. (10) Uit een vergel¶king van de tarieven uit 1996 bl¶kt dat de pr¶s van een abonnement op Canal+ analoog via de ether (175 FRF) dicht b¶ het abonnementstarief voor CanalSatellite Num(cid:130)rique per satelliet ligt (98 FRF voor het basisabonne- ment + 55 FRF voor het film- + 30 FRF voor het muziek- aanbod). (29) De abonnementen op themaketens via de kabel bestaan, of deze nu analoog of digitaal z¶n, evenals b¶ de satelliet, uit „pakketten”: een basisaanbod en een aantal keuzemogel¶kheden. De kabelexploi- tanten bieden voor het overgrote deel ketens aan die ook deel uitmaken van het aanbod van de satel- lietplatforms, waardoor hun aanbod een mengeling van de door CanalSatellite, TPS (11), AB-Sat en Canal+ uitgezonden biedt. Het programma-aanbod van de kabelexploitanten is daarom vergel¶kbaar met dat via satelliet. Boven- dien moet worden opgemerkt dat elk van de satel- lietplatforms overal in Frankr¶k hetzelfde tariefbe- leid toepassen en in hun tarieven geen onderscheid maken naar gelang z¶ al dan niet in bekabeld gebied opereren. ketens televisiehuishoudens) bedraagt (30) De penetratiegraad van de kabel in Frankr¶k is laag: de commerci(cid:137)le penetratiegraad in de sector betaaltelevisie, uitgezonderd de „antennedienst” die slechts ongecodeerde ketens van algemene aard omvat, bedraagt iets meer dan 22 % (aantal abon- nees/aantal contactdozen voor aansluiting) en de algemene penetratiegraad (aantal kabelabonnees/ ongeveer aantal 10 %. Anderz¶ds is satelliettelevisie in de gebieden met kabel, waar de consument de keuze heeft tussen kabel en satelliet, dat wil zeggen in de stede- l¶ke gebieden, algemeen onderworpen aan een flatge- aantal beperkingen (reglementen voor bouwen, gemeentel¶ke verordeningen), die samen- hangen met het aanbrengen van de schotelantenne en die in het voordeel van de kabel werken. Deze aspecten vormen echter geen voldoende redenen (11) Hierb¶ moet evenwel worden aangetekend, dat het Num(cid:130)ri- C(cid:131)ble-net, dat in handen is van Canal+, niet de TPS-filmke- tens aanbiedt. L 90/10 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen 2. 4. 1999 om onderscheid te maken tussen een eventuele kabel- en een satellietmarkt. Dat de penetratiegraad van de satelliet in gebieden met kabel gering of zeer gering is, l¶kt juist erop te w¶zen dat betaalte- levisie via de kabel, waar voorhanden, een substi- tuut voor betaaltelevisie via de satelliet is, omdat de consumenten de voorkeur geven aan het gemak van een kabelaansluiting boven de doorgaans voor het plaatsen van een schotelantenne vereiste forma- liteiten. Derhalve kan worden geconcludeerd dat de markt voor betaaltelevisie in Frankr¶k thans drie mogel¶kheden voor uitzending kent: via straalver- binding, via de satelliet en via de kabel. (31) Volgens de gegevens van de Franse „conseil sup(cid:130)- rieur de l’audiovisuel” (CSA) waren de drie satelliet- ketens (CanalSatellite, TPS et AB-Sat) in juni 1998 goed voor 15 % van de abonnees in Frankr¶k en bedienden de kabel 28 % en Canal+ via straalver- binding 57 % van de abonnees. 1. 2. De markt voor technische diensten die met betaaltelevisie verband houden (32) Voor betaaltelevisieactiviteiten is een speciale infra- structuur nodig om de uitzendingen te kunnen coderen en om decryptie door de geoorloofde k¶ker mogel¶k te maken. Hiertoe is het nodig om b¶ elke abonnee eindapparatuur te plaatsen. B¶ digitale betaaltelevisie heeft deze eindapparatuur doorgaans functies voor de demodulatie van het satelliet- of kabelsignaal, de decompressie van het digitale signaal, de scheiding van de verschillende ketens, de decryptie van het ge(cid:137)ncrypteerde signaal, het beheer van de toegangscontrole, en een „inter- face” voor bankkaarten. (33) De exploitant van betaaltelevisie moet immers kunnen beschikken over een systeem voor voor- waardel¶ke toegang, waarmee gecodeerde gegevens informatie kunnen worden verzonden welke bevatten over de programma’s waarvoor het abon- nement geldt en over de abonnees die deze programma’s mogen ontvangen, alsmede de televi- siesignalen zelf. Tot het systeem behoort doorgaans ook een chipkaart die de abonnee ter beschikking wordt abonneegegevens kunnen worden ontc¶ferd en aan de eindappara- tuur worden doorgegeven. gesteld, waarmee de 1. 3. De markt voor uitzendrechten voor, met name, films en sport (34) Algemeen wordt erkend dat films en sport de twee populairste producten van betaaltelevisie uitmaken. De betreffende rechten z¶n noodzakel¶k om een voldoende aantrekkel¶k programma-aanbod te kunnen samenstellen dat potenti(cid:137)le abonnees ertoe kan bewegen voor de ontvangst van televisiedien- sten te betalen. Deze programma’s z¶n dus de lokproducten voor betaaltelevisie. In de onderha- vige zaak is het niet noodzakel¶k om na te gaan of er afzonderl¶ke markten voor de uitzendrechten van films en voor die van sportevenementen bestaan. „betaaltelevisie”, en (35) Wat films betreft, z¶n de verworven rechten te onderscheiden in rechten op „ongecodeerde uitzen- „pay-per-view”, ding”, „near- „video-on-demand” (12). video-on-demand” Volgens de chronologie van de media in Frankr¶k kunnen de rechten voor ongecodeerde uitzending ten vroegste 36 maanden na de via de ether premi(cid:138)re van een film in de bioscopen worden ge(cid:137)xploiteerd. De rechten voor betaaltelevisie z¶n 12 maanden na de premi(cid:138)re verkr¶gbaar. In het geval van coproducties z¶n deze term¶nen korter. B¶ betaaltelevisie via satelliet of kabel kunnen de betaaltelevisierechten worden onderverdeeld in rechten voor de „eerste periode” en in die voor de „tweede periode”. Deze trend is op gang gebracht door de Hollywood-studio’s, maar heeft nog geen navolging gevonden b¶ de Franse producenten en distributeurs. Voorts moet worden opgemerkt dat er geen onderscheid wordt gemaakt naar analoge of naar digitale exploitatie van de rechten. (36) Ook de rechten op sportevenementen kunnen in rechten voor „ongecodeerde uitzending”, „betaalte- levisie” en „pay-per-view” worden onderverdeeld. 1. 4. De markt voor verkoop en exploitatie van themaketens (37) De themaketens z¶n onmisbaar voor de totstand- brenging van een betaaltelevisieaanbod. Hoewel ook bepaalde, Franse of buitenlandse, ketens van algemene aard via kabel of satelliet worden uitge- zonden, moet worden vastgesteld dat deze geen voor betaaltelevisie specifieke programmacategorie uitmaken. (12) Onder „betaaltelevisie” wordt tot een geheel van programma’s of verstaan, de ge(cid:137)ncrypteerde transmissie, op ongeacht welke w¶ze, van audiovisuele programma’s tegen betaling van een abonnement dat toegang geeft tot een keten. „Pay-per-view” biedt toegang tot afzonderl¶ke ge(cid:137)ncrypteerde programma’s tegen betaling per uitzending, op een door de exploitant geprogrammeerd t¶dstip. „Near-video-on-demand” omvat een „pay-per-view”-dienst die op verscheidene ketens toegankel¶k is (multiplex). B¶ „video-on-demand” tenslotte, heeft de consument toegang tot een programma tegen beta- ling per uitzending op een door hemzelf te kiezen t¶dstip. 2. 4. 1999 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen L 90/11 (38) Deze markt maakt een sterke expansie door wegens de invoering van de digitale technologie, waarb¶ door toepassing van compressie veel meer ketens en diensten dan b¶ de analoge technologie kunnen worden doorgegeven. (39) Deze markt, die van oorsprong een klein aantal voor de kabel in Frankr¶k bestemde ketens omvatte, bestaat nu uit meer dan 140 themaketens, zowel Franse als andere Europese en niet-Europese ketens die via satelliet en kabel ge(cid:137)xploiteerd worden. 2. Relevante geografische markten (40) Momenteel wordt het TPS-aanbod uitsluitend in Frankr¶k verkocht. Het is echter niet uitgesloten dat de distributie in de toekomst ook naar andere Franstalige Europese landen zal worden uitgebreid, zoals ook in de aangemelde overeenkomsten wordt gesteld. Het is voor de onderhavige zaak echter niet noodzakel¶k om na te gaan of de relevante geogra- fische markt de Franse dan wel de Franstalige Europese markt is. 3. Structuur van de markten 3. 1. De markt voor betaaltelevisie (44) De oudste concurrent op de markt voor betaaltele- visie in Frankr¶k is Canal+. Deze betaaltelevisie- dienst, die in 1984 werd ge(cid:139)ntroduceerd, is voorna- mel¶k analoog via straalverbinding te ontvangen, maar wordt ook in een digitale multiplex-versie (Canal+ blauw, geel en groen) via de satelliet en analoog en digitaal via de kabel aangeboden. Canal+ telt thans in totaal 4,3 miljoen abonnees. In de programmering wordt, als „premium”-kanaal, het accent gelegd op exclusieve televisiepremi(cid:138)res van bioscoopfilms en op belangr¶ke sportevene- menten. Canal+ geniet een zeer grote bekendheid in Frankr¶k en beschikt door haar jarenlange erva- ring over zeer veel „knowhow” op het gebied van betaaltelevisiediensten. (45) De Canal+-groep is ook actief op het gebied van de kabeldistributie en heeft een belang van 76,6 % in het kabelnet Num(cid:130)riC(cid:131)ble, die ongeveer 21 % van de kabelsector in Frankr¶k vertegenwoordigt. (41) Hetzelfde geldt voor de markt voor technische diensten die verband houden met betaaltelevisie, waarover Commissie reeds heeft opgemerkt dat deze nauw met het aanbod van betaaltelevisie (13) verbonden z¶n. (46) (42) Met betrekking tot de markt voor de verkoop van themaketens moet worden opgemerkt dat er welis- waar buitenlandse ketens in Frankr¶k worden aangeboden, maar dat de opname daarvan in satel- liet- en kabelboeketten op hoogstens nationaal niveau wordt overeengekomen en georganiseerd. In 1992 is CanalSatellite, een onderneming die voor 70 % in handen is van Canal+, begonnen met de analoge uitzending van een boeket betaalte- levisieketens via de satelliet. De diensten van CanalSatellite Num(cid:130)rique z¶n in 1996 ge(cid:139)ntrodu- ceerd. Eind 1997 telde CanalSatellite Analogique nog ongeveer 100 000 abonnees, terw¶l CanalSatel- lite Num(cid:130)rique reeds 650 000 abonnees had geworven. CanalSatellite Analogique heeft besloten haar activiteiten per oktober 1998 te staken. Canal- Satellite Num(cid:130)rique had eind juni 1998 900 000 abonnees en verwachtte in de herfst van 1998 het miljoen te halen. schaal op mondiale (43) Wat de geografische markt voor de verwerving van uitzendrechten betreft, kan de inkoop van rechten gebeuren en weliswaar verwerven bepaalde exploitanten deze rechten voor meer dan (cid:130)(cid:130)n gebied tegel¶k, maar moet ook worden vastgesteld dat deze rechten nog overwe- gend op nationale basis, of hoogstens op basis van taalgebied worden aangekocht. Zo heeft de Commissie in haar Beschikking 89/536/EEG (14) vastgesteld dat de uitzendrechten voor films in het algemeen voor een bepaalde taalversie en voor een bepaald gebied waarop de uitzending is gericht, worden verleend. Het is voor de onderhavige zaak echter niet noodzakel¶k om na te gaan of de rele- vante geografische markt voor de verwerving van uitzendrechten de Franse of de Franstalige Euro- pese markt is. (47) Uitgaande van het abonneebestand was de Canal+-groep, die de „premium”-keten „Canal+”, CanalSatellite en het kabelnet Num(cid:130)riC(cid:131)ble omvat, eind juni 1998 goed voor ongeveer 70 % van de Franse betaaltelevisiemarkt. (48) De Canal+-groep is ook aanwezig op diverse buitenlandse betaaltelevisiemarkten, en wel in Spanje, Itali(cid:137), de Noordse landen, Franstalig Belgi(cid:137), Vlaanderen, Nederland, Polen en Afrika. In het merendeel van deze landen heeft de groep digitale platforms voor „premium”-ketens in voorbereiding of heeft deze reeds ge(cid:139)ntroduceerd. In totaal had de groep per eind juni 1998 in Europa 10,3 miljoen abonnees (15). (13) Zie voetnoten 6 en 8. (14) PB L 284 van 3. 10. 1989, blz. 36. (15) Satellifax van 24 juli 1998. L 90/12 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen 2. 4. 1999 (49) In april 1996 is de AB-groep, die voornamel¶k actief is in de productie van programma’s en de distributie van televisierechten, op de Franse markt met nog een boeket gestart, dat uit een twintigtal via de satelliet te ontvangen betaaltelevisieketens bestaat, die door de groep z¶n samengesteld. Eind juni 1998 meldde het boeket dat het over 100 000 abonnees beschikte. In maart 1997 heeft AB-Sat een Simulcrypt-overeenkomst met CanalSatellite gesloten, waardoor de abonnees van de beide boe- ketten de programma’s van de beide exploitanten kunnen ontvangen met slechts (cid:130)(cid:130)n digitaal eindap- paraat en maar (cid:130)(cid:130)n chipkaart. AB-Sat en CanalSa- tellite hebben voorts een overeenkomst getekend, waarb¶ CanalSatellite bepaalde ketens van AB-Sat, en met name de sportketen, zal uitzenden. Ook is in juli 1998 een overeenkomst met TPS gesloten voor de opname van een AB-Sat-keten in het basis- pakket van TPS, met een keuzemogel¶kheid voor v¶f andere ketens. (50) TPS telde eind juli 1998 457 000 abonnees en rekende voor het eind van dat jaar op ongeveer 600 000 abonnees. (51) Op de markt voor betaaltelevisie z¶n de belang- r¶kste kabelexploitanten, die aan het in 1982 door de Franse regering gestarte „Plan-C(cid:131)ble” deel- nemen: France T(cid:130)l(cid:130)com, Lyonnaise C(cid:131)ble, die beide vertegenwoordigd z¶n in TPS, en Num(cid:130)ri- C(cid:131)ble, dat in handen is van Canal+. Deze exploi- tanten hadden eind maart 1998 een abonneeaantal van, respectievel¶k, 442 000 (6,22 % van de betaal- televisiemarkt) voor France T(cid:130)l(cid:130)com, 439 212 (6,18 % van de betaaltelevisiemarkt) voor Lyon- naise Communications en 357 210 (5,1 % van de In betaaltelevisiemarkt) totaal vertegenwoordigen deze drie exploitanten ongeveer 80 % van de kabelsector. De overige 20 % bestaat uit een aantal kleinere kabelmaat- schapp¶en. voor Num(cid:130)riC(cid:131)ble (16). 3. 2. De markt voor met betaaltelevisie verband houdende diensten (52) De aangemelde overeenkomsten bepalen dat TPS systemen voor toegangscontrole en abonneebeheer kan ontwikkelen en verkopen. Voor haar activi- teiten heeft TPS evenwel vooralsnog voor het Viac- (16) Ontleend aan Avica, januari 1998. De c¶fers hebben uitslui- tend betrekking op abonnees die een individueel contract met de kabelexploitant hebben; de abonnees op de „antenne- dienst” vallen hier dus niet onder. Deze dienst omvat de ongecodeerde ketens en vormt geen betaaltelevisiedienst in de eigenl¶ke zin des woords, omdat er geen directe relatie tussen de abonnee en de kabelexploitant bestaat, aangezien de kosten van deze dienst tezamen met de overige lasten van het woongebouw in rekening wordt gebracht. cess-toegangssysteem gekozen, waarvoor een licen- tieovereenkomst met France T(cid:130)l(cid:130)com is gesloten. Haar abonneebestand beheert TPS daarentegen zelf. (53) France T(cid:130)l(cid:130)com is op de markt actief als ontwerper en eigenaar van het Viaccess-systeem voor voor- waardel¶ke toegang (een digitale versie van het Eurocryptsysteem). Z¶ concurreert hiermee met de Canal+-groep, die eigenaar is van het toegangssys- teem Mediaguard en de digitale Mediasat-appara- tuur heeft ontwikkeld. (54) Het Viaccess-systeem wordt ook gebruikt door AB-Sat, die een licentieovereenkomst met France T(cid:130)l(cid:130)com heeft gesloten, en door de kabelexploitant Lyonnaise Communications. 3. 3. De markt voor uitzendrechten, met name voor bioscoopfilms en sport (55) De TPS-overeenkomst bepaalt dat in de toekomst ook filmketens en een „pay-perview”-dienst zullen worden aangeboden, waarvoor productiebedr¶ven zullen worden opgericht (17). TPS Cin(cid:130)ma, een volle dochteronderneming van TPS, biedt thans drie filmketens aan, alsmede een keten voor kinderen, dat vr¶wel uitsluitend tekenfilms zal uitzenden. De „pay-per-view”-diensten, waarb¶ films en sporteve- nementen worden uitgezonden, worden samenge- steld door Multivision, welke onderneming voor 78 % in handen is van TPS en voor het overige deel in handen van France T(cid:130)l(cid:130)com en van Suez Lyonnaise des Eaux. (56) Via haar productiebedr¶ven voor deze ketens en diensten zal TPS dus actief worden op de markt films en voor sport. televisierechten, met name voor en betaaltelevisie- (57) Wat de filmrechten betreft, heeft TPS met v¶f grote studio’s overeenkomsten gesloten Amerikaanse „pay-per- voor view”-rechten; in drie gevallen gaat het hierb¶ echter om rechten voor een „tweede-periode-betaal- televisie” (na uitzending door Canal+). TPS heeft ook de „pay-per-view”-rechten voor het tennistoer- nooi Roland-Garros, en op voetbalgebied voor de Europese Kampioensliga een aantal wedstr¶den van het Franse voetbalcuptoernooi. en voor voor (17) Een productiebedr¶f van themaketens verwerft doorgaans de uitzendrechten, concipieert de programma’s en beheert en verkoopt de aldus vormgegeven ketens. 2. 4. 1999 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen L 90/13 (58) Haar voornaamste concurrenten op dit gebied z¶n, met name wat films betreft, Canal+ en de thema- ketens waarin Canal+ belangen heeft, voorna- mel¶k via de onderneming Multith(cid:130)matiques. De Canal+-groep heeft een b¶zonder sterke positie op deze markt. Als „premium”-zender, waarvan het imago met name rond televisiepremi(cid:138)res van kwali- teitsfilms is opgebouwd, heeft Canal+ overeen- komsten met v¶f van de zeven belangr¶kste studio’s van Hollywood en met Polygram voor de verwerving van exclusieve rechten voor eerste uitzending via betaaltelevisie. Canal+ zou rechten bezitten die ongeveer 87 % van de Hollywood- productie in termen van bezoekersaantallen („box in Frankr¶k vertegenwoordigen (18). Ook office”) moet worden opgemerkt dat de pr¶s die Canal+ op basis van haar 4,3 miljoen abonnees heeft betaald, voor de onderhandelingen tussen distribu- van betaaltelevisierechten de en kopers teurs bodempr¶s vormt. (59) Bovendien is de Canal+-groep eigenaar van het filmarchief UGC DA/CANAL+ DA, dat 4 800 speelfilms, alsmede fictie, teken- en andere anima- tiefilms alsmede documentaires, omvat. aankoop van audiovisuele producties (TV-series, televisiefilms, tekenfilms en programma’s) (20). (63) Wat nieuwe Franse films betreft, waren 73 van de in totaal 163 geproduceerde films in 1997 een coproductie met een of meer van de algemene ketens. Canal+ had vooraf de betaaltelevisie- rechten van 134 van deze films gekocht (21) en TPS de rechten op vier ervan (22). (64) Als samenstellers z¶n de vennoten van TPS eveneens op deze markt actief. van themaketens 3. 4. De markt voor de verkoop en exploitatie van themaketens (65) De markt voor de verkoop en exploitatie van themaketens is een markt die in volle ontwikkeling verkeert, met name door de komst van de digitale platforms. (60) Wat de betreft, beschikt sportrechten de Canal+-groep over de uitsluitende encryptie- en „pay-per-view”-rechten voor het voetbalkampioen- schap van Frankr¶k en van bepaalde voetbalkampi- oenschappen van andere Europese landen. Ook encryptie- bezit Canal+ de uitsluitende en „pay-per-view”-rechten voor uitzendingen van „Formule 1”-races. Voor andere sporten z¶n de rechten van Canal+ vaak beperkter (gedeelde rechten met de ongecodeerde ketens). (61) Hoewel de AB-groep voornamel¶k actief is in de sector productie van programma’s en distributie van rechten en meer dan 30 000 uur aan program- ma’s bezit (19), opereert AB-Sat eveneens op de markt voor zendrechten voor de verwerving van rechten op fictie en sportevenementen. (62) Ook de ketens van algemene aard z¶n op deze markt actief, zowel voor de verwerving van rechten op sportuitzendingen voor ongecodeerde program- mering als voor de verwerving van rechten op cata- logusfilms of op nieuwe films, vooral, waar het Franse films betreft, via coproductie. De ketens van algemene aard z¶n met name zeer actief b¶ de (18) Advies nr. 98-A-14 van de „Conseil de la Concurrence” (Raad voor Mededinging) van 31. 8. 1998 betreffende de fusie/over- name van Havas door Compagnie G(cid:130)n(cid:130)rale des Eaux (cid:190) Zie het offici(cid:137)le blad: „Bulletin officiel de la concurrence, de la consommation et de la r(cid:130)pression des fraudes” van 7. 10. 1998. (19) Presentatie van de AB-groep, september 1997. exploitanten (66) De van oudsher bestaande ketens (de zogenoemde „kabelketens”) telden onder hun aandeelhouders de betaaltelevisie, belangr¶kste Canal+ en de drie belangr¶kste kabelexploitanten, Lyonnaise des Eaux (nu Suez Lyonnaise des Eaux), G(cid:130)n(cid:130)rale des Eaux en, in mindere mate, France T(cid:130)l(cid:130)com. Het merendeel van de exploitanten van ongecodeerde televisie heeft eveneens belangen in themaketens, z¶ het in geringere mate. van (67) Sinds de opkomst van de satellietplatforms hebben alle exploitanten van betaaltelevisie een belang verworven in de op de markt aanwezige themake- tens. (68) Het aantal deelnemingen van de grootste part¶en op deze markt is vr¶ homogeen. De Canal+-groep is echter een belangr¶ke marktdeelnemer, omdat z¶ deelnemingen heeft in de oudste keten, die de grootste penetratiegraad op de kabel en het grootste aantal abonnees hebben (23). (20) De Franse regelgeving verplicht de algemene ketens om 15 % van hun omzet te investeren in de aankoop van audio- visuele producties die van oorsprong Franstalig z¶n en 3 % van hun omzet moeten benutten voor de ontwikkeling van Franstalige en Europese filmproducties. aankoop van filmproducties (21) Op Canal+ rust de verplichting om 9 % van haar omzet in van de oorsprong Franstalig z¶n. (22) CNC Info nr. 268, april 1998. (23) Verslag van de „Conseil sup(cid:130)rieur de l’audiovisuel”, „La t(cid:130)l(cid:130)vi- investeren die te sion (cid:133) p(cid:130)age par satellite”, augustus 1997. L 90/14 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen 2. 4. 1999 (69) Ook een aantal buitenlandse ondernemingen z¶n op de markt actief, zoals Amerikaanse ketens als CNN, ABC en NBC, en sinds enige t¶d ook Arabischtalige ketens die via TPS worden aange- boden, en een aantal kabelexploitanten. De Holly- wood-studio’s (Disney, Fox, Paramount, Universal) z¶n ook aanbieders van themaketens, waarvan de uitzending voorwerp van onderhandelingen vormt en soms wordt opgelegd in (cid:130)(cid:130)n „pakket” met de filmrechten. D. De transactie: de aangemelde overeen- komsten (70) Er z¶n vier overeenkomsten aangemeld. De voor- naamste beginselen betreffende de werking van TPS z¶n vervat in de overeenkomst van 11 en 18 april 1996 en z¶n naderhand concreter en gestruc- tureerd vastgelegd in het op 19 juni 1996 onderte- kende vennotenakkoord en in de statuten van TPS en TPS Gestion, hierna „TPSG” genoemd, die op dezelfde datum werden ondertekend. (71) Deze overeenkomsten en de hieronder genoemde contractuele bepalingen z¶n voor tien jaar van kracht. 2. Doelstellingen van de TPS-overeenkom- sten (76) Overeenkomstig de aangemelde overeenkomsten heeft TPS ten doel een betaaltelevisieaanbod van programma’s en diensten te ontwerpen, te ont- wikkelen en te exploiteren die bestemd z¶n voor Franstalige Europese televisiek¶kers. Dit programma-aanbod zal digitaal per satelliet worden uitgezonden om rechtstreeks door satellietschotels en kabelnetten te worden ontvangen. Het vennoot- schapsdoel bestr¶kt alle activiteiten die met deze activiteit verband kunnen houden, en met name: (cid:190) aankoop, verkoop, marketing, verkoopbevorde- ring en uitzending van televisieprogramma’s en -diensten; (cid:190) aankoop, verhuur en terbeschikkingstelling van de technische diensten die nodig z¶n voor de routering van en de toegang tot de digitale diensten; (cid:190) ontwikkeling, marketing, aankoop en verkoop van alle toegangscontrolesystemen en beheer en marketing van abonnementssystemen; (cid:190) onderhandeling over overeenkomsten inzake de productie, coproductie en de totstandbrenging van televisieprogramma’s en -diensten voor TPS. 1. Beheer van TPS 3. Contractuele bepalingen (72) Het beheer van TPS is toevertrouwd aan een tweede vennootschap, TPSG, die juist dezelfde structuur heeft als TPS. (73) TPSG wordt bestuurd door een raad van bestuur, die uit twaalf leden bestaat, waarvan er drie door TF1, drie door France T(cid:130)l(cid:130)vision Entreprises en zes door M6 Num(cid:130)rique en Lyonnaise Satellite worden benoemd. De raad van bestuur moet voorafgaande goedkeuring geven voor elk besluit dat met name betrekking heeft op w¶zigingen van de activiteiten van TPS en TPSG, belangr¶ke w¶zigingen van het voorlopige ontwikkelings- en exploitatieplan van TPS, de vaststelling van de jaarl¶kse exploitatie- en investeringsbegroting, het algemene beleid ten aanzien van de samenstelling van het digitale aanbod, het tariefbeleid, enzovoort. De raad van bestuur besluit b¶ gewone meerderheid over alle aangelegenheden betreffende het commerci(cid:137)le beleid van TPS. De voorzitter heeft geen doorslag- gevende stem. (77) 3. 1. Non-concurrentiebeding (aanvullende bepa- lingen voor artikel 11 van de overeenkomst van 11 en 18 april 1996 en artikel 5. 3 van het vennotenakkoord van 19 juni 1996: „Exclu- sieve rechten”) Behalve voor de gevallen die op de datum van sluiting van de overeenkomsten reeds bestaan, en voor de verkoop van nieuwe programma’s en dien- sten waarvoor geen overeenkomst met TPS bestaat, verbinden de part¶en zich ertoe zich, zolang z¶ vennoot in TPS z¶n, te onthouden van enige deel- neming, rechtstreeks of onrechtstreeks, uit welke hoofde ook, in ondernemingen waarvan de activi- teit of maatschappel¶ke doelstelling gelegen is in de verspreiding en het op de markt aanbieden van audiovisuele, digitale of satellietprogramma’s en -diensten tegen betaling, die voor een Franstalig Europees publiek bestemd z¶n. (74) Geconcludeerd moet derhalve worden dat de vennoten van TPS geen gezamenl¶ke zeggenschap over het commerci(cid:137)le beleid van de vennootschap uitoefenen. 3. 2. Beding betreffende de programma’s en dien- sten van TPS (artikel 6 van de overeenkomst van 11 en 18 april 1996: „Programma’s en diensten die tot het digitale aanbod behoren”) (75) In het geval van overdracht van deelnemingen in TPS of in TPSG geldt een voorkoopregeling ten gunste van de oorspronkel¶ke partners. (78) 3. 2. 1. Om TPS de voor haar activiteiten benodigde programma’s te leveren, verbindt elk der part¶en en diensten die de zich ertoe de ketens 2. 4. 1999 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen L 90/15 betrokken part¶ exploiteert of waarover z¶ binnen de betrokken productie-onderneming daadwer- kel¶k beslissingsmacht heeft, alsmede de program- ma’s en diensten die de part¶ zelf kan cre(cid:137)ren, b¶ voorrang aan TPS aan te bieden. TPS beschikt ook over een recht van eerste keuze, tegen de beste voorwaarden die de concurrenten bieden, voor alle programma’s en diensten die de vennoten van TPS aan derden mochten aanbieden. Indien TPS tot aankoop besluit, past TPS, ongeacht of het uitslui- tende of niet-uitsluitende rechten betreft, op deze diensten financi(cid:137)le en contractuele voorwaarden toe die ten minste gel¶kwaardig z¶n aan die, welke elders voor deze programma’s en diensten kunnen worden verkregen. (79) B¶ de aankoop van deze ketens en diensten beslist TPS zelf naar eigen inzicht of z¶ zich al dan niet ertoe wil verbinden al deze diensten, al dan niet op basis van exclusiviteit, in haar digitale aanbod op te nemen, met dien verstande dat de part¶en beves- tigen dat het hun doel is op exclusieve basis over de ketens en diensten in het digitale aanbod van TPS te kunnen beschikken. (80) Aangezien de algemene ketens een specifieke behandeling genieten, die in het navolgende wordt beschreven, hebben deze bepalingen slechts betrek- king op themaketens en televisiediensten waarin de vennoten van TPS zeggenschap hebben. (81) 3. 2. 2. Volgens een bepaling die specifiek voor de algemene ketens geldt (TF1, France 2, France 3 en M6) geldt, zullen deze exclusief door TPS worden uitgezonden, die de met het transport en de met uitzending verbonden technische kosten voor haar rekening zal nemen, maar niet daarvoor zal betalen. Het oorspronkel¶ke contract voorzag in de moge- l¶kheid van een exclusieve distributie van de ketens „Arte” en „La Cinqui(cid:138)me”, maar de part¶en hebben deze bepaling geschrapt. (82) Wanneer een van de algemene ketens door een externe beperking van wet- of regelgevende aard niet langer exclusief door TPS mag worden uitge- zonden, zou die keten de satelliet- en transport- kosten voor eigen rekening moeten nemen. 3. 3. Bepaling betreffende de kabel (artikel 5 van de overeenkomst van 11 en 18 april 1996: „Co(cid:148)rdinatie met het aanbod via de kabel”) in TPS z¶n, (83) Deze bepaling, krachtens welke de kabelexploi- tanten die vennoot zich ertoe verbonden om b¶ voorrang de programma’s en diensten van het TPS-aanbod, en met name de „pay-per-view”-diensten, via hun net aan te bieden en om onderling overleg te voeren over de co(cid:148)rdi- natie van dit aanbod met dat van de programma’s is op verzoek van de en diensten via de kabel, Commissie door de part¶en geschrapt. Een aanvul- lende overeenkomst b¶ de overeenkomst van 11 en 18 april 1996 is op 27 juli 1998 b¶ de Commissie aangemeld. E. Opmerkingen van derden (84) Naar aanleiding van de publicatie van de bekend- making overeenkomstig artikel 19, lid 3, van Veror- dening nr. 17 heeft een aantal derden hun opmer- kingen kenbaar gemaakt. Het merendeel daarvan had betrekking op het kabelbeding. Deze belang- hebbende derden hebben er met klem op gewezen dat de toepassing van deze clausule ertoe leidt dat de positie van de onafhankel¶ke ketens verzwakt. Gelet op de geringe omvang van de kabelsector in Frankr¶k en de positie van de beide kabelexploi- tanten die vennoot in TPS z¶n en tezamen 56 % van deze sector in handen hebben, zal voor hun levensvatbaarheid de beperktere beschikbaarheid van de onafhankel¶ke ketens voor hun kabelnet tot hun kabelnet een ernstige bedreiging vormen. (85) Zoals reeds opgemerkt, hebben de part¶en b¶ de TPS-overeenkomst de bepaling betreffende de kabel geschrapt en hebben op 27 juli 1998 b¶ de Commissie een aanvulling van de overeenkomst aangemeld, die ertoe strekt dat de bepaling per 2 april 1998 zal z¶n geschrapt. (86) Een aantal derden heeft ook opmerkingen kenbaar gemaakt over het de vennoten aan TPS verleende voorkeursrecht voor de programma’s en diensten die z¶ exploiteren. De term „programma’s” kan aanleiding geven tot een ruime interpretatie, waar- door deze clausule in de prakt¶k ertoe zou leiden dat TPS niet alleen een voorkeursrecht kr¶gt voor de nationale ketens (waarvoor een afzonderl¶ke bepaling geldt) en voor de themaketens en interac- tieve diensten die door de part¶en z¶n geprodu- ceerd en ge(cid:137)xploiteerd, maar ook voor alle uit- vennoten van TPS zendrechten waarover de beschikken, zal genieten. Het voorkeursrecht voor de uitzend- rechten zou een duidel¶k uitsluitingseffect hebben op niet met TPS verbonden samenstellers van themaketens. van eerste keuze een recht (87) De Commissie is van mening dat deze bepaling restrictief moet worden uitgelegd en zich dient te beperken tot louter de audiovisuele ketens en dien- sten die door de vennoten van TPS worden gepro- duceerd en ge(cid:137)xploiteerd. TPS heeft dus geen enkel zendrechten van haar voorkeursrecht op de vennoten. De part¶en b¶ de overeenkomsten hebben b¶ brief van 9 oktober 1998 deze interpre- tatie bevestigd. L 90/16 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen 2. 4. 1999 (88) Met betrekking tot de bepaling betreffende de exclusieve aanwezigheid van de algemene ketens op TPS hebben de belanghebbenden benadrukt dat het feit dat deze ketens deel uitmaken van het aangeboden boeket, een aanzienl¶k concurrentie- voordeel betekent. Volgens een studie van Audi- cabsat-M(cid:130)diam(cid:130)trie die in januari 1998 is verricht, trekken deze ketens in Frankr¶k traditioneel de grootste aantallen k¶kers: 90 % van het totale k¶kerspubliek voor alle w¶zen van uitzending, en 75,1 % via de kabel. Bovendien betekent de vaak matige kwaliteit van de ontvangst van via straalver- binding uitzendende ketens door een groot aantal huishoudens (door sommigen op ruim 8 miljoen geschat) dat de mogel¶kheid om deze ketens in digitale kwaliteit te kunnen ontvangen, voor het publiek zeer aantrekkel¶k is. In de gebieden waar de ontvangst via straalverbinding slecht is, bestaat er dus een ernstig risico dat de mededinging wordt uitgeschakeld ten gunste van TPS. (89) Ten slotte hebben sommige derden opgemerkt dat de samenstelling van de kring van vennoten aanlei- ding kan geven tot problemen uit het oogpunt van de mededinging. In dit verband moet worden opgemerkt dat het project slechts verwezenl¶kt kon worden door de aanwezigheid van alle vennoten van TPS, die niet alleen de financi(cid:137)le capaciteit hebben ingebracht die noodzakel¶k is voor de investeringen ten behoeve van de introductie van TPS en de verliezen die daaruit voortvloeien, maar ook zeer veel kennis en „knowhow” hebben aange- dragen, wat onmisbaar is om een goede positie op de markt te kunnen veroveren. (90) De Commissie heeft deze opmerkingen bestudeerd, die eerder door haar ontvangen opmerkingen bevestigen. Deze bezwaren z¶n reeds met de part¶en besproken en b¶ het onderzoek van de aangemelde overeenkomsten heeft de Commissie hiermee rekening gehouden. Met uitzondering van de clausule betreffende de kabel, die door de part¶en is geschrapt, waren de opmerkingen voor de Commissie derhalve geen aanleiding om het standpunt, dat z¶ in de bekendmaking had aange- kondigd en dat hierna verder wordt behandeld, inhoudel¶k te w¶zigen. II. JURIDISCHE BEOORDELING A. Toepassing van artikel 85, lid 1, op TPS (91) B¶ de TPS-overeenkomst richten de part¶en een onderneming op die niet aan de gezamenl¶ke zeggenschap van haar vennoten onderworpen is. De overeenkomst tot oprichting van deze onderne- ming is op zich niet mededingingsbeperkend in de zin van artikel 85, lid 1. (92) De Commissie heeft opmerkingen van derden ontvangen, die hun bezorgdheid uitten over het risico van onderling afgestemde gedragingen van de vennoten van TPS, en met name van de radio- omroepen, en heeft daarom de gevolgen van de oprichting van TPS voor de verschillende relevante productmarkten onderzocht, waarb¶ z¶ tot de conclusie is gekomen dat er van een risico voor co(cid:148)rdinatie tussen de verschillende vennoten in TPS geen sprake is. TPS buiten (93) Op de markt voor betaaltelevisie z¶n de TPS- niet vennoten-radio-omroepen aanwezig. De voornaamste activiteiten van de vennoten zelf behoren tot de markt voor ongeco- deerde televisie, waar z¶ elkaar ook na de oprich- ting van TPS zeer heftig beconcurreren. De beide kabelexploitanten die part¶ z¶n b¶ de TPS-over- eenkomst kunnen evenmin als werkel¶ke concur- renten op de markt voor betaaltelevisie worden beschouwd, in de mate waarin z¶ in verschillende geografische gebieden actief z¶n en de overlapping tussen betaaltelevisie per kabel en die per satelliet in Frankr¶k zeer gering is, zoals hiervoor is aange- geven. (94) Op de markt voor met betaaltelevisie verbonden technische diensten, concurreert France T(cid:130)l(cid:130)com thans nog met geen enkele andere vennoot in TPS. (95) Op de markt voor televisiezendrechten, en met name die voor films en sport, waar de ongeco- deerde radio-omroepen die vennoot in TPS z¶n, zeer actief z¶n wat de verwerving van rechten op ongecodeerde uitzending betreft, is er weinig risico van co(cid:148)rdinatie, zolang ongecodeerde televisie- uitzendingen (cid:190) en de concurrentie die daarvan het gevolg is (cid:190) het grootste deel van hun activiteiten in TPS zullen verwerven ook betaaltelevisierechten als exploi- tanten van themaketens. Opgemerkt dient echter te worden dat geen van de vennoten rechtstreeks filmketens exploiteert of controleert en dat, wat sport betreft, naast Canal+ slechts TF1 aandeel- houdster van Eurosport is. uitmaken (24). De vennoten alleen dat betaaltelevisie- (24) Bepaalde derden hadden de Commissie in kennis gesteld van hun bezorgdheid over eventuele samenspanning tussen de omroepen die vennoot in TPS z¶n, b¶ de verwerving van uitzendrechten, onder verw¶zing naar de „TCM”-zaak b¶ w¶ze van voorbeeld. TCM was opgericht door een aantal zenders die ook vennoot in TPS z¶n (TF1, M6 en CLT, die zich later heeft teruggetrokken) b¶ gelegenheid van de sluiting van een algemene overeenkomst met de Paramount-studio. Deze over- eenkomst, die van vitaal belang was voor de totstandbrenging van filmketens, en dus voor de introductie van TPS, bepaalde niet en „pay-per-view”-rechten zouden worden gekocht, maar ook de rechten op ongeco- deerde uitzendingen die door TCM z¶n verworven en waar- voor de vennoten de financi(cid:137)le lasten dragen. Met betrekking tot de oprichtingsovereenkomst van TCM heeft de Commissie een administratief schr¶ven verzonden, omdat z¶ van mening was dat deze niet mededingingsbeperkend was indien de TCM-activiteiten zich beperken tot het sluiten van overeen- komsten die onmisbaar voor de werking van TPS z¶n, temeer daar de part¶en zich ertoe hebben verplicht alle rechten voor ongecodeerde en zonder discriminatie op de markt aan te bieden en door te verkopen. tegen marktvoorwaarden uitzendingen 2. 4. 1999 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen L 90/17 (96) Op de markt voor de verkoop van themaketens is er weliswaar in zoverre een zekere mate van concurrentie tussen de vennoten in TPS en TPS zelf, dat z¶ alle in wisselende mate deelnemingen in themaketens bezitten. Wat de satelliettelevisie betreft, is elk risico van co(cid:148)rdinatie van hun mede- dingingsgedrag reeds uitgesloten door de clausule waarb¶ aan TPS een voorkeursrecht wordt toege- kend voor de eigen themaketens vennoten. Wat de distributie van themaketens via de kabel betreft, laat een co(cid:148)rdinatie van de vennoten in TPS zich moeil¶k voorstellen, met name wat de hoogte van de pr¶zen betreft, gelet op de bestaande verschillen in commerci(cid:137)le waarde van de verschillende ketens. Bepaalde ketens z¶n veel ouder en populairder en hebben daarom een hogere commerci(cid:137)le waarde dan de recenter opge- richte, waarvan de bekendheid nog gering is. De pr¶sverschillen vari(cid:137)ren gemiddeld van 6 FRF per abonnee per maand tot 2 FRF per abonnee per maand naargelang de keten, terw¶l de pr¶s van filmketens tot 20 FRF kunnen oplopen. van haar B. Toepassing van artikel 85, lid 1, van het verdrag op de contractuele bepalingen (97) De navolgende bepalingen worden in het onder- staande behandeld: 1) het non-concurrentiebeding (artikel 11 van de overeenkomst van 11 en 18 april 1996 en artikel 5. 3 van het vennotenakkoord, zoals gew¶zigd b¶ de twee aanvullende overeenkomsten van 17 september 1998); 2) de bepaling waarb¶ TPS een recht van eerste keuze wordt toegekend voor de programma’s en diensten die door haar eigen vennoten worden geproduceerd en ge(cid:137)xploiteerd (artikel 6 van de overeenkomst van 11 en 18 april 1996); 3) de bepaling in artikel 6 van de overeenkomst van 11 en 18 april 1996 betreffende de exclu- sieve opname van de algemene ketens in het TPS-boeket. 1. Het non-concurrentiebeding kan, in de door de beide aanvullende overeenkomsten van 17 september 1998 beperkte vorm, voor de naar verwachting benodigde aanloop- fase van de onderneming als een nevenre- strictie b¶ de oprichting van TPS worden beschouwd. (98) TPS is door de vennoten gekozen als middel om tot de betaaltelevisiemarkt in Frankr¶k door te dringen. B¶ de introductie van TPS bestonden er aanzienl¶ke tw¶fels over haar kansen op succes. De zware investeringen die nodig z¶n, de moeil¶kheid om zich op een markt te vestigen die gedomineerd wordt door een ervaren part¶, die reeds over een aanzienl¶k abonneebestand beschikt, de moeil¶ke toegang tot kwaliteitsprogramma’s, de grote onze- kerheid over de reactie van de consumenten op een uitbreiding van het betaaltelevisieaanbod, maakten het TPS-project b¶zonder riskant. Onder deze omstandigheden is het logisch dat de part¶en zich t¶dens de aanloopfase volledig voor dit project inzetten om een positie voor deze nieuwe part¶ op de betaaltelevisiemarkt te kunnen veroveren. (99) Het non-concurrentiebeding kan dus t¶dens de cruciale introductieperiode van het platform als een nevenrestrictie b¶ de oprichting van TPS worden beschouwd die gedurende deze periode mededin- gingsbevorderend werkt en b¶draagt tot de komst van een nieuwe marktpart¶ op de betaaltelevisie- in Frankr¶k gedurende deze periode. markt Uitgaande van de gegevens die TPS heeft verstrekt over het bedrag van de voor de introductie van het platform noodzakel¶ke investeringen en van de verwachtingen over de gecumuleerde verliezen, over het t¶dstip waarop financieel evenwicht wordt bereikt, over het aantal daarvoor benodigde abon- nees en over het abonneeverlies, alsmede de resul- taten die de onderneming de eerste 18 maanden heeft geboekt, kan de duur van de aanloopfase op drie jaar worden geschat. De clausule valt derhalve gedurende de eerste drie jaar van haar toepassing niet onder artikel 85, lid 1. 2. De bepaling betreffende de programma’s en diensten (artikel 6 van de overeenkomst) legt de part¶en de verplichting op alle themaketens en audiovisuele diensten die z¶ exploiteren of waarover z¶ daadwer- kel¶k binnen het betrokken productiebe- dr¶f kunnen beslissen, b¶ voorrang aan TPS aan te bieden. De part¶en verbinden zich eveneens ertoe voor alle programma’s en diensten die z¶ aan derden aanbieden TPS tegen de beste voorwaarden een recht van eerste keuze te verlenen, waarb¶ TPS de mogel¶kheid heeft om deze ketens en diensten op al dan niet exclusieve basis af te nemen. (100) Deze bepaling behelst vier afzonderl¶ke elementen: een voorkeursrecht ten gunste van TPS, dat de moedermaatschapp¶en bindt; een recht van eerste keuze ten gunste van TPS, dat eveneens de vennoten van de vennootschap bindt; de verplich- ting voor TPS om aan haar vennoten b¶ aanvaar- ding van een keten of van een audiovisuele dienst de beste marktvoorwaarden te bieden; en ten slotte de mogel¶kheid voor TPS om een keten of dienst exclusief over te nemen, welke bepaling de part¶en bindt. L 90/18 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen 2. 4. 1999 (101) Men kan zich afvragen of de verplichting voor de vennoten om hun themaketens b¶ voorrang aan TPS aan te bieden geen b¶komende bepaling is die uit de oprichting van het platform voortvloeit; niet- temin leidt deze bepaling, die voor tien jaar geldt, tot een beperking van het aanbod van themaketens en van televisiediensten. Uit dien hoofde valt de onderzochte bepaling onder de toepassing van artikel 85, lid 1. 3. De bepaling in artikel 6 van de overeen- komst betreffende de programma’s en diensten, welke de exclusieve verspreiding van de algemene ketens (cid:190) TF1, France 2, France 3 en M6 (cid:190) via TPS betreft, verdient een nadere analyse. (102) Deze bepaling verleent aan TPS het recht om exclusief de algemene ketens gecodeerd en met digitale kwaliteit via de satelliet uit te zenden, waarb¶ deze ketens tevens via de kabel worden gedistribueerd en dan over het algemeen in de „antennedienst” worden aangeboden. (103) Deze ketens trekken in Frankr¶k traditioneel de grootste aantallen k¶kers: 90 % van het totale k¶kerspubliek voor alle w¶zen van uitzending, en 75,1 % van het k¶kerspubliek via de kabel. (104) Er is ook vraag naar uitzending van de algemene ketens in digitale kwaliteit. Dit zou grotendeels te verklaren z¶n door een specifieke Franse situatie in verband met de ontvangst van uitzendingen via straalverbinding. Hoewel verreweg de meest gang- bare vorm van uitzending, is de ontvangst van straalverbinding in sommige uitzendingen via streken van Frankr¶k van een soms middelmatige en zelfs gebrekkige kwaliteit. Volgens een studie van M(cid:130)diam(cid:130)trie over de periode november- december 1997 (25) zouden 9 254 000 van de 22 330 000 huishoudens die een televisietoestel bezitten, zich in gebieden bevinden waar de ontvangstkwaliteit van de algemene ketens slecht is. Deze c¶fers hebben evenwel slechts indicatieve waarde omdat z¶ niet alleen betrekking hebben op de vier algemene ketens die exclusief door TPS worden uitgezonden, maar ook op Arte en la Cinqui(cid:138)me, waarvan de penetratiegraad 80,6 % van de huishoudens bedraagt, en op Canal+ via de ether, dat door ongeveer [. ] (*) huishoudens in slechte omstandigheden wordt ontvangen. (105) Op grond van de voor rekening van die onderne- ming uitgevoerde enqu(cid:136)tes werd geraamd wat de aantrekkingskracht van de algemene ketens in het TPS-boeket is: [. ] (*) van de ondervraagden zou wegens de aanwezigheid van de algemene ketens in (25) M(cid:130)diam(cid:130)trie (cid:190) Suivi bimestriel de l’initialisation (cid:190) novembre-d(cid:130)cembre 1997. (*) Gedeelten van deze tekst z¶n bewerkt om ervoor te zorgen dat zakengeheimen niet worden bekendgemaakt. Die gedeelten z¶n aangeduid met vierkante haken. het boeket besloten hebben een abonnement te nemen. (106) Hoewel het niet om een afzonderl¶ke categorie programma’s gaat, en evenmin om een onderdeel- type dat voor de betaaltelevisie essentieel is (cid:190) met de twee andere digitale boeketten werd immers, in het geval van CanalSatellite met groot succes, gestart zonder algemene ketens in hun aanbod (cid:190), hebben deze ketens derhalve onmiskenbaar een belang en aantrekkingskracht voor de k¶kers, waarvan TPS als enige prof¶t trekt. (107) De voor deze vier ketens voor de duur van de overeenkomst, met andere woorden gedurende tien jaar, geldende exclusiviteit vormt derhalve (cid:190) zelfs in de beperkte vorm van gecodeerde uitzending met digitale kwaliteit via de satelliet (cid:190) een beper- king van de concurrentie, aangezien de concur- renten van TPS de toegang tot aantrekkel¶ke programma’s wordt ontzegd. (108) De conclusie dient dan ook te z¶n dat artikel 85, lid 1, op artikel 6 van de overeenkomst van 11 en 18 april 1996 van toepassing is. (109) De toezegging van France T(cid:130)l(cid:130)vision dat z¶ zou trachten TPS de exclusieve uitzending van de ketens Arte en La Cinqui(cid:138)me te bezorgen, is klaar- bl¶kel¶k niet nagekomen, aangezien TPS met deze ketens een niet-exclusieve overeenkomst heeft gesloten. Overigens hebben de part¶en deze bepa- ling b¶ een aanvullende overeenkomst van 17 september 1998 geschrapt. C. Gevolgen voor de handel tussen lidstaten (110) De TPS-overeenkomsten bepalen dat het platform ten doel heeft alle Franstalige Europese huishou- in de eerste plaats Frankr¶k, dens te bedienen: In het later ook Belgi(cid:137) en Luxemburg. maar aanbod z¶n trouwens ook een aantal ketens uit andere lidstaten opgenomen. De TPS-overeenkom- sten zullen derhalve een merkbare invloed hebben op het handelsverkeer tussen lidstaten op de markt voor betaaltelevisie. (111) De markt voor het verwerven van televisierechten zal eveneens nadelig be(cid:139)nvloed worden door de oprichting van TPS, in zoverre deze onderneming zich van als programma’s moet voorzien b¶ houders van Euro- pese rechten. van themaketens samensteller D. Toepassing van artikel 85, lid 3 (112) Zoals hierboven is aangetoond, vallen de bepa- lingen betreffende de programma’s en diensten vennoten van TPS zeggenschap waarover de hebben, alsmede de exclusieve uitzending van alge- mene ketens via TPS onder artikel 85, lid 1, van het Verdrag. 2. 4. 1999 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen L 90/19 (113) B¶gevolg dient te worden nagegaan of die bepa- lingen aan de voorwaarden voor de toepassing van artikel 85, lid 3, voldoen. VERBETERING VAN DE PRODUCTIE EN VAN DE VERDELING DER PRODUCTEN EN VOORDEEL VOOR DE GEBRUIKERS 1. Uitbreiding van het aanbod (cid:190) toename van de distributie en de productie (114) Door de geslaagde start van een nieuw platform op de markt voor betaaltelevisie te bevorderen, maken de bepalingen betreffende het voorkeursrecht van TPS op de themaketens en audiovisuele diensten die door de vennoten worden geproduceerd of waarover deze zeggenschap hebben, alsmede de bepalingen betreffende de exclusieve uitzending van de algemene ketens de komst van een nieuwe marktdeelnemer mogel¶k en verruimen z¶ voor de Franse televisiek¶kers het aanbod van betaaltelevi- siediensten. (115) Voorts leidt de oprichting van een nieuw platform automatisch tot de ontwikkeling van nieuwe themaketens en van nieuwe diensten: TPS heeft vier ketens geproduceerd, de vennoten hebben er ook vier in het leven geroepen en met buitenlandse ketens, met name Arabischtalige, z¶n contracten gesloten over de uitzending ervan via het platform. Zowel op het gebied van de productie van nieuwe ketens, die de aankoop van rechten en de productie van programma’s meebrengt, als op het gebied van uitzendingen heeft de oprichting van TPS duidel¶k een gunstige invloed gehad op de toename van de productie en de distributie van producten. (116) In het algemeen heeft de introductie van concur- rentie op de markt voor betaaltelevisie ten gevolge dat de exploitanten ertoe worden aangespoord hun assortiment programma’s en diensten steeds verder te ontwikkelen en te verbeteren. (117) De toename van het aantal themaketens leidt even- eens tot een uitbreiding van het voor de kabel beschikbare programma-aanbod. De over de satel- lietboeketten uitgezonden ketens worden immers over het algemeen door de kabelnetten overge- nomen. De kabeldistributie wordt dus daardoor eveneens verbeterd. 2. Voordelen voor de gebruiker (118) Door de komst van een nieuwe marktdeelnemer mogel¶k te maken, leiden de beide bovenge- noemde bepalingen tot een verruiming van het aanbod en tot de ontwikkeling van nieuwe, op het gebruik van een nieuwe technologie berustende diensten, hetgeen voor de k¶kers alleen maar voor- delig kan z¶n. (119) Voorts is de zeer pittige concurrentiestr¶d die sinds de oprichting van TPS tussen dit platform en CanalSatellite/Canal+ aan de gang is, ook de gebruikers ten goede gekomen. Het eerste tastbare resultaat van deze concurrentie z¶n de promotie- aanbiedingen en de voordelige financi(cid:137)le voor- waarden voor de abonnees: het abonnement op CanalSatellite Num(cid:130)rique, dat in 1996 153 FRF bedroeg voor het basispakket + filmketens + muziekaanbod, kostte begin 1997, in het kader van een aanbod dat geldig was voor het eerste abonne- mentsjaar, 130 FRF (basispakket + 4 filmketens + Disney Channel), hetgeen overeenkomt met de „TPS het introductiepr¶s compleet” in dezelfde periode; een abonnement op het basispakket van CanalSatellite kostte 50 FRF per maand in plaats van 98 FRF voor iedere abonnee van Canal+ digitaal in de herfst van 1997. Ook de speciale aanbiedingen b¶ de start van TPS (een gratis abonnement gedurende vier maanden) gaven aanleiding tot andere acties van CanalSatel- lite (b¶ voorbeeld een gratis schotelantenne, die ook door TPS wordt aangeboden). abonnement voor (120) De komst van TPS op de markt en de daaruit voortvloeiende concurrentie hebben derhalve op de pr¶zen en voorwaarden voor de eindgebruiker een gunstige invloed gehad. 3. Onmisbaarheid van de beperkingen a) De bepaling betreffende de ketens en televisie- diensten van TPS (121) Om zeker te z¶n van een minimumprogrammering en in het b¶zonder van de nodige themaketens om een behoorl¶k aanbod samen te stellen en dit op de markt te brengen, heeft TPS gebruik moeten maken van de ketens en diensten die door haar aandeelhouders worden geproduceerd of waarover dezen zeggenschap hebben. Zo z¶n ketens zoals onder meer LCI, S(cid:130)rie Club, Teva, Festival door de diverse aandeelhouders van TPS voor opneming in het boeket aangeboden. (122) Zonder een bevoorrechte toegang tot deze ketens zou TPS verplicht z¶n zelf een groot aantal ketens te produceren, hetgeen de toch al hoge kosten van het starten van het platform de pan had doen uitr¶zen, of anders had TPS zich tot andere ketens moeten wenden. De themaketens die in Frankr¶k het meeste bekendheid genieten, worden echter exclusief door CanalSatellite uitgezonden en z¶n dus niet beschikbaar, althans voor enige t¶d; en indien het theoretisch al mogel¶k zou z¶n geweest de door AB-Sat, een 100 % dochter van CanalSatel- lite, geproduceerde ketens over te nemen, zou dit geen enkele zin hebben gehad, aangezien het gaat om twee platformen die gel¶kt¶dig op de markt komen en een eigen imago moeten opbouwen en dus hun aanbod moeten differenti(cid:137)ren. De bevoor- rechte toegang tot de themaketens van haar vennoten is voor TPS als nieuwkomer op de markt, L 90/20 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen 2. 4. 1999 die concurrentie ondervindt van een reeds aanwe- zige en gevestigde exploitant welke over een aantrekkel¶k en zeer uitgebreid programmapakket beschikt, in de aanvangsfase derhalve van b¶zonder te kunnen groot belang om een identiteit verwerven en een continu(cid:139)teit van het aanbod te kunnen garanderen. B¶ de raming van de periode gedurende welke TPS van dit voorkeursrecht gebruik moet kunnen maken, heeft de Commissie rekening gehouden met de prognoses en gegevens die door de part¶en z¶n verstrekt, zoals het bedrag van de noodzakel¶ke investeringen voor de intro- ductie van TPS, de verwachtingen over de gecumu- leerde verliezen, over het t¶dstip waarop financieel evenwicht wordt bereikt, over het aantal daarvoor benodigde abonnees en over het abonneeverlies, alsmede met de resultaten die de onderneming de eerste achttien maanden heeft geboekt. Op basis van deze gegevens, die in de huidige context van de markt en in het licht van de krachtverhouding tussen TPS enerz¶ds en Canal+ en CanalSatellite anderz¶ds z¶n beoordeeld, heeft de Commissie geconcludeerd dat de minimale periode gedurende welke het onderzochte voorkeursrecht voor TPS onmisbaar moet worden geacht, drie jaar bedraagt. (126) Overigens liggen de kosten voor nieuwe marktdeel- nemers zeer hoog, aangezien de pr¶s van de rechten voor betaaltelevisie van het aantal abonnees afhangt en de huidige 4,3 miljoen abonnees van Canal+ door de distributeurs van rechten in aanmerking worden genomen voor de vaststelling van de referentiepr¶s in Frankr¶k. (127) AB-Sat van haar kant beschikt, als producent en distributeur van rechten, over een archief van meer dan 30 000 programma-uren en heeft partner- schapscontracten gesloten met bepaalde Ameri- kaanse studio’s. In dit verband valt op te merken dat AB-Sat ervoor heeft gekozen geen platform te lanceren dat rechtstreeks met CanalSatellite concurreert, gebaseerd op de exclusieve eerste vertoning van films en op zeer populaire sporten, maar eerder op een complementair aanbod mikt. (128) Op het gebied van sport, en met name van het in Frankr¶k zeer populaire voetbal, zou TPS volgens een studie van Eurostat over de rechten op 132 wedstr¶den per jaar beschikken, terw¶l CanalSatel- lite de rechten op 242 wedstr¶den van de Franse nationale de France) zou hebben verworven (26). voetbalcompetitie (championnat b) De bepaling betreffende de exclusieve versprei- ding van de vier algemene ketens (123) Als nieuwe marktdeelnemer die moet optornen tegen een gevestigde concurrent die op het ogen- blik van de start van TPS reeds 4,2 miljoen abon- nees van Canal+ en 350 000 abonnees van Canal- Satellite Analogique bediende en die in februari 1996 met CanalSatellite Num(cid:130)rique was gestart, heeft TPS een aanzienl¶ke handicap om zich een plaats op de markt te veroveren. (124) Op het gebied van de verwerving van filmrechten en rechten op sportuitzendingen via „pay-per-view” moet TPS eveneens tegen de machtspositie van Canal+ optornen. (125) Ten opzichte van de Amerikaanse studio’s bevindt TPS zich immers in een veel zwakkere positie dan Canal+, die gedurende twaalf jaar in Frankr¶k de enige partner van de Amerikaanse producenten is geweest. TPS is erin geslaagd met twee studio’s een algemene overeenkomst te sluiten en contracten te sluiten over de verwerving van de televisierechten voor haar filmketens, meestal voor de „tweede periode”, nadat de films reeds op Canal+ z¶n vertoond. De situatie is nog steeds zeer oneven- wichtig als men uitgaat van de waarde van de films (aantal entreekaartjes in Frankr¶k): Canal+ bezit de rechten op 85 % van de Hollywood-productie, tegen 15 % voor TPS. (129) Om een aantrekkel¶k aanbod te kunnen samen- stellen, dat van dat van haar concurrenten verschilt, en om de moeil¶ke toegang tot film- en sport- rechten te omzeilen, speelt TPS de exclusieve opneming van de algemene ketens in haar aanbod uit om zo een „totaalaanbod” te cre(cid:137)ren. (130) De exclusieve verspreiding van de algemene ketens differentieert nu juist het boeket van TPS van de andere. Wegens de problemen met de ontvangst van uitzendingen via straalverbinding in sommige streken van Frankr¶k vormt dit in die gebieden tevens een belangr¶k lokproduct. (131) Zonder dit lokproduct zou het ondenkbaar z¶n dat TPS met succes op de markt voor betaaltelevisie in Frankr¶k kan doordringen en tot een echt alterna- tief voor de groep Canal+/CanalSatellite zou uitgroeien, met name omdat het filmaanbod van TPS minder exclusieve premi(cid:138)res omvat dan dat van Canal+ en omdat CanalSatellite exclusief het merendeel van de oudste en bekendste ketens in Frankr¶k, die b¶gevolg ook het meeste abonnees kunnen lokken, uitzendt. Overigens zond CanalSa- tellite in het verleden ook ketens uit waarvan sommige vennoten tevens aandelen hebben in TPS (LCI, Eurosport en Paris Premi(cid:138)re, welke laatste niet door TPS wordt uitgezonden (27)), en zal z¶ dit ook in de toekomst bl¶ven doen. (26) Advies nr. 98-A-14 van de Conseil de la concurrence (Raad voor de mededinging) van 31 augustus 1998 over de fusie/ overname van de onderneming Havas door de Compagnie G(cid:130)n(cid:130)rale des Eaux. (27) Paris Premi(cid:138)re, waarvan Suez Lyonnaise des Eaux de grootste aandeelhouder is, wordt exclusief door CanalSatellite uitge- zonden. 2. 4. 1999 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen L 90/21 (132) Hieruit kan worden geconcludeerd dat de exclu- sieve uitzending van de algemene ketens als lokproduct en als differenti(cid:137)rende factor in het aanbod van TPS onmisbaar is, wil TPS op de Franse markt voor betaaltelevisie een plaats kunnen veroveren. (133) Logischerw¶s zal de onmisbaarheid van deze exclu- siviteit evenwel mettert¶d verminderen, aangezien TPS abonnees zal b¶winnen, ervaring zal opdoen op het gebied van betaaltelevisie, die haar in staat stelt haar aanbod te verbeteren om aan de verwach- tingen van de k¶kers tegemoet te komen en dezen aan zich te binden, en haar bekendheid zal vergroten. De goede resultaten die TPS in haar eerste 18 maanden activiteit heeft geboekt, welke boven de oorspronkel¶ke verwachtingen liggen (457 000 abonnees in juli 1998) terw¶l de aanvan- kel¶ke prognose [. ] luidde, bevestigen aan de ene kant dat de opname van de vier algemene ketens in het pakket als lokproduct en differenti(cid:137)- rende factor werkt, en aan de andere kant dat TPS sneller dan voorzien een plaats op de markt kan veroveren ten opzichte van haar concurrenten Canal+ en CanalSatellite, welke laatste weliswaar zelf ook resultaten boekt die duidel¶k beter z¶n dan de aanvankel¶ke prognoses. (134) De in de overeenkomst vastgestelde duur van tien jaar voor de uitsluitende rechten voor de algemene ketens acht de Commissie te lang, aangezien de vestiging van TPS op de markt voor het einde van deze periode haar beslag dient te kr¶gen. Ander- z¶ds is het voor een spoedige vestiging op de markt en een daadwerkel¶ke concurrentie van dit nieuwe platform zeer belangr¶k dat TPS zo snel mogel¶k een abonneebestand kan opbouwen, met name door het onderscheidend element dat door de vier algemene ketens gevormd wordt. Hoewel de ontwikkeling van de markt en de marktdeelnemers zich moeil¶k laat voorspellen (cid:190) zoals bl¶kt uit de resultaten van CanalSatellite en TPS, die gunstiger uitvallen dan verwacht (cid:190), heeft de Commissie een reeks financi(cid:137)le en commerci(cid:137)le gegevens gebruikt om het t¶dvak te schatten gedurende welke het redel¶k is dat TPS over uitsluitende rechten voor de algemene ketens beschikt. Hierb¶ heeft de Commissie onder meer rekening gehouden met het bedrag van de noodzakel¶ke investeringen voor de introductie van TPS, de verwachtingen over de gecumuleerde verliezen, over het t¶dstip waarop financieel evenwicht wordt bereikt, over het aantal daarvoor benodigde abonnees en over het abonnee- verlies. Deze gegevens z¶n beoordeeld in de huidige context van de markt en in het licht van de krachtverhouding tussen TPS enerz¶ds en Canal+ en CanalSatellite anderz¶ds. Op basis hiervan heeft de Commissie geconcludeerd dat het t¶dvak gedu- rende welke voor TPS het onderzochte voorkeurs- recht onmisbaar moet worden geacht, ten minste drie jaar dient te bestr¶ken. 4. De mededinging wordt voor een wezenl¶k deel van de betrokken producten niet uitgeschakeld (135) Verre van de concurrentie uit te schakelen, bevor- dert de TPS-overeenkomst deze juist. De ontwikke- ling van een markt voor betaaltelevisie wordt daar- door immers sterk gestimuleerd, met name door het ontstaan van een pittige concurrentiestr¶d tussen CanalSatellite et TPS, welke er tussen Canal- Satellite en AB-Sat nooit zou komen: zoals eerder vermeld, is AB-Sat door de aard van haar program- matie immers geen rechtstreekse concurrent voor Canal+ en CanalSatellite. (136) De op de markt voor betaaltelevisie behaalde resul- taten tonen aan dat de concurrentie allesbehalve uitgeschakeld is: Canal+ is erin geslaagd in 1997 100 000 nieuwe abonnees te werven, terw¶l men had kunnen denken dat de „premium”-keten z¶n plafond had bereikt. CanalSatellite van haar kant zit ruim boven haar prognoses: 900 000 abonnees einde juni 1998, terw¶l dit resultaat eerst in [. ] werd verwacht. Einde juni 1998 vertegenwoordigde het gezamenl¶ke aantal abonnees van Canal+, CanalSatellite Analogique, CanalSatellite Num(cid:130)- rique en het kabelnet Num(cid:130)riC(cid:131)ble ongeveer 70 % van het totaal aantal abonnees op betaaltelevisie- diensten in Frankr¶k. (137) Het bl¶ft aantal kabelabonnees eveneens toenemen: 358 456 abonnees b¶ Num(cid:130)ric(cid:131)ble in juli 1998 (tegen 235 680 in mei 1997); 504 162 abonnees b¶ France Telecom C(cid:131)ble (tegen 258 310 in mei 1997); 416 665 abonnees b¶ Lyonnaise C(cid:131)ble (tegen 300 156 abonnees in mei 1997) (28). Het is duidel¶k dat de ontwikkeling van de satel- lietsector een b¶zonder gunstige invloed heeft gehad op de kabelsector. De massale reclamecam- pagnes voor satelliettelevisie hebben met name de bekendheid van de themaketens vergroot. (138) Er is b¶gevolg geen enkele reden om aan te nemen dat door de oprichting van TPS de concurrentie zou kunnen worden uitgeschakeld op de markt voor betaaltelevisie of op de andere markten voor de aankoop van rechten of het op de markt brengen van themaketens, waarop integendeel de concurrentie door de komst van een nieuwe markt- deelnemer wordt verscherpt. (28) T¶dschrift Ecran Total, nrs. 176 en 232. L 90/22 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen 2. 4. 1999 E. Duur van de vr¶stelling Artikel 3 (139) Overeenkomstig artikel 8 van Verordening nr. 17 wordt een beschikking op grond van artikel 85, lid 3, voor een bepaalde term¶n gegeven. Overeen- komstig artikel 6 van die verordening kan de datum met ingang waarvan de beschikking in werking treedt niet vroeger z¶n dan die van de aanmelding. (140) Op grond van die artikelen dient de in deze zaak te geven beschikking ten aanzien van de bepaling van artikel 6 van de overeenkomst van 11 en 18 april 1996 betreffende themaketens en televisiediensten alsmede ten aanzien van de bepaling van datzelfde artikel 6 van de overeenkomst van 11 en 18 april 1996 betreffende de exclusieve uitzending van de vier algemene ketens via TPS met ingang van de datum van de aanmelding te gelden en gedurende een inloopperiode van drie jaar, hetgeen de Commissie heeft vastgesteld op basis van ramingen in het licht van de in de overwegingen 121 tot en met 134 genoemde elementen, dit wil zeggen tot en met 15 december 1999, aangezien TPS begonnen is haar aanbod vanaf midden december 1996 op de markt te brengen, HEEFT DE VOLGENDE BESCHIKKING GEGEVEN: Artikel 1 Op grond van de inlichtingen waarover z¶ beschikt, stelt de Commissie vast dat er voor haar geen reden is om ten aanzien van de oprichting van TPS door TF1, France T(cid:130)l(cid:130)vision Entreprises, M6 en Suez Lyonnaise des Eaux op te treden uit hoofde van artikel 85, lid 1, van het EG-Verdrag. Artikel 2 Er is voor de Commissie geen reden om gedurende de aanloopperiode, dit wil zeggen tot 15 december 1999, uit hoofde van artikel 85, lid 1, van het EG-Verdrag op te treden ten aanzien van het non-concurrentiebeding dat is opgenomen in de aanvulling tot w¶ziging van artikel 11 van de overeenkomst van 11 en 18 april 1996 en in artikel 5. 3 van het vennotenakkoord. Overeenkomstig artikel 85, lid 3, van het EG-Verdrag worden de bepalingen van artikel 85, lid 1, van het EG- Verdrag buiten toepassing verklaard gedurende een periode die loopt van de datum van de aanmelding tot en met 15 december 1999, ten aanzien van de bepaling betreffende de themaketens en de televisiediensten van TPS, die in artikel 6 van de overeenkomst van 11 en 18 april 1996 is opgenomen, alsmede ten aanzien van de bepaling betreffende de exclusieve uitzending van de vier algemene ketens via TPS, die eveneens in artikel 6 van genoemde overeenkomst is opgenomen. Artikel 4 Deze beschikking is gericht tot: 1. T(cid:130)l(cid:130)vision Fran(cid:135)aise 1 33, rue Vaugelas F-75015 PARIS 2. France 2 Maison France T(cid:130)l(cid:130)vision 7, esplanade Henri de France F-75907 PARIS CEDEX 15 3. France 3 Maison France T(cid:130)l(cid:130)vision 7, esplanade Henri de France F-75907 PARIS CEDEX 15 4. France Telecom 6, place d’Alleray F-75015 PARIS 5. M(cid:130)tropole T(cid:130)l(cid:130)vision 16, cours Albert 1er F-75008 PARIS 6. Suez Lyonnaise des Eaux 72, avenue de la Libert(cid:130) F-92000 NANTERRE Gedaan te Brussel, 3 maart 1999. Voor de Commissie Karel VAN MIERT Lid van de Commissie


title: WRITTEN QUESTION No. 559/99 by Karl HABSBURG-LOTHRINGEN Possible misappropriation of EU funds (World Vision)

eurovoc_concepts:
Austria
EU control
EU programme
Member of the European Parliament
donation
fraud against the EU
fund (EU)
professional ethics
use of aid

formats: html pdf print

text: C 348/40 Official Journal of the European Communities EN 3. 12. 1999 (1999/C 348/049) WRITTEN QUESTION P-0559/99 by Karl Habsburg-Lothringen (PPE) to the Commission Subject: Possible misappropriation of EU funds (World Vision) (3 March 1999) There have been recurrent reports, particularly in the Austrian media, in connection with a scandal concerning donations to World Vision, of the misappropriation of EU funds and intervention by Members of the European Parliament. Has the Austrian World Vision organisation misappropriated EU funds, or were the funds used properly? Was there really intervention by Members of the European Parliament, and if so, who were they? Joint answer to Written Questions P-0223/99, E-0313/99 and P-0559/99 given by Mrs Bonino on behalf of the Commission (20 April 1999) Upon learning of the legal proceedings against World Vision Austria (WVA) at the end of November 1998, the Commission contacted the Austrian judicial authorities offering to cooperate on the aspects involving Community funds. It also asked to be kept informed of the findings on these aspects, in line with the provisions of national law. With the permission of the Austrian judicial authorities, a financial control visit took place in January 1999 to the field headquarters of WVA’s implementing partner in Sarajevo (World Vision International BiH) where financial documentation for the Community funded aid projects is kept. The audit was limited to the control and testing of Commission (ECHO) financed operations. No irregularity was found in respect of the use of ECHO funds by this non-governmental organisation. As far as humanitarian projects are concerned, contacts between the Commission and WVA, before, during and after the implementation, were mainly managed between World Vision’s offices in Bosnia-Herzegovina and the Commission’s (ECHO) office in Sarajevo, and were of a purely operational nature. No contacts of the sort mentioned were used to secure humanitarian funding of WVA backed projects in Bosnia. Its proposals were judged on their own merits and assessed in conformity with the relevant criteria. Control of the implementation of these projects was carried out by the Commission’s (ECHO) office in Sarajevo with technical assistance from the International management group (IMG) there. In respect of two of the three contracts with WVA, the Commission made final payments to WVA in September and October 1998 of euro 38 900 and euro 30 383 respectively. This was shortly before news of the legal proceedings reached the Commission. The Austrian authorities subsequently blocked the bank accounts of WVA. As an additional control, the Commission wrote to the legal adviser of WVA to ask about the status of these payments and whether he was aware of any irregularities that might affect Community funds. As a precaution a final payment under the third contract with WVA for approximately euro 100 000 has been suspended. This payment will remain suspended until the legal adviser replies with clarification. In addition to projects in the area of humanitarian aid, WVA has received contracts under the Obnova, Phare and Tacis programmes in Bosnia, Romania and Mongolia as follows: (Euros) Programme Action Contract Amount Obnova Integrated return programme for the return of refugees and displaced persons in the Maglaj and Zavidovici municipalities, Bosnia Phare: Partnership Village renewal in Romania Phare: Partnership Micro-enterprise in the community (Romania) Phare: Partnership Training and Consulting for micro-enterprise (Romania) Tacis: Partnership and Cooperation Community forestry development, Mongolia 3 539 370 57 480 118 480 153 000 118 160