title: 1999/605/EG: Beschikking van de Commissie van 11 mei 1999 betreffende de steun die in Italië wordt toegekend in de suikersector (kennisgeving geschied onder nummer C(1999) 1363) (Slechts de tekst in de Italiaanse taal is authentiek)

eurovoc_concepts:
Italy
State aid
aid for restructuring
sugar industry

formats: html pdf print

text: L 236/14 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen 7. 9. 1999 II (Besluiten waarvan de publicatie niet voorwaarde is voor de toepassing) COMMISSIE BESCHIKKING VAN DE COMMISSIE van 11 mei 1999 betreffende de steun die in Italië wordt toegekend in de suikersector (kennisgeving geschied onder nummer C(1999) 1363) (Slechts de tekst in de Italiaanse taal is authentiek) (1999/605/EG) DE COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN, Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeen- schap, inzonderheid op artikel 88, lid 2, eerste alinea, Na de belanghebbenden overeenkomstig voornoemd artikel van het Verdrag te hebben verzocht hun opmerkingen te maken (1), Overwegende hetgeen volgt: (1) (2) (3) (4) I. PROCEDURE Op 15 februari 1995, 27 juni 1995 en 27 juli 1995 heeft de Commissie een klacht ontvangen betreffende steun die door Italië zou zĳn toegekend aan bedrĳven die eigenaar zĳn van twee suikerfabrieken. Bĳ brief van 22 augustus 1995 heeft de permanente vertegenwoordiging van Italië bĳ de Europese Unie de betrokken steunmaatregelen bĳ de Commissie aange- meld. Bĳ brief van 25 november 1996 heeft de Commissie Italië in kennis gesteld van haar besluit om de proce- dure van artikel 88, lid 2, van het Verdrag in te leiden ten aanzien van de in titel II beschreven steunmaatre- gelen. De Commissie verzocht Italië bĳ deze brief tevens haar opmerkingen binnen een maand na de kennisge- ving van de brief mee te delen. Het besluit van de Commissie om de procedure in te leiden, is bekendgemaakt in het Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen (2). De Commissie heeft de andere andere belanghebbenden verzocht hun opmerkingen in verband met de betrokken steunmaatregelen mee te delen binnen één maand na deze bekendmaking. lidstaten en de (1) PB C 88 van 19. 3. 1997, blz. 4. (2) Zie voetnoot 1. (5) (6) (7) (8) (9) Italië heeft bĳ brief van 3 april 1997 voorafgaande opmerkingen meegedeeld. Op 8 juni 1998 heeft Italië uitvoerige opmerkingen meegedeeld in verband met de door de Commissie ingeleide procedure. Op 17 april 1997 heeft de Commissie opmerkingen ontvangen van een bedrĳf dat werkzaam is in dezelfde sector als de twee bedrĳven waaraan de betrokken steun is toegekend en zĳ heeft deze opmerkingen aan Italië meegedeeld. II. BESCHRĲVING VAN DE STEUNMAATREGELEN De steun waarvoor de Commissie de procedure heeft ingeleid, is toegekend aan bedrĳven die eigenaar zĳn van twee suikerfabrieken, één te Celano (zie onderdeel A) en één te Castiglion Fiorentino (zie onderdeel B). De betrokken steun is toegekend nadat de Commissie eerder de in de onderdelen A en B omschreven steun- maatregelen van de overheid had goedgekeurd als steun voor herstructurering van de twee bedrĳven. De tussen haakjes vermelde data hebben betrekking op de Interministerieel Comité voor de besluiten van het economische programmering (het „CIPE”) waarbĳ de betrokken steun is toegekend. Alle steun is verleend via RIBS SpA (hierna „RIBS” genoemd), een openbare naamloze vennootschap voor steunverlening in de agrolevensmiddelensector. Volgens de door Italië verstrekte gegevens wordt de juridische grondslag voor het verlenen van de steun gevormd door de wetten nr. 700/83 en nr. 209/90 die de steunverlening door RIBS regelen en voorzien in een nationaal herstructureringsplan voor de suikersector in Italië, hoewel sommige van de steunmaatregelen niet beantwoorden aan het type van de steunmaatregelen waarin bĳ deze wetten is voorzien. 7. 9. 1999 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen L 236/15 Het nationaal plan voor de herstructurering van de suikersector 1984/1985-1989/1990 en de verlening ervan (14) (10) Bĳ brief van 15 mei 1984 had de Commissie Italië haar besluit aangaande het nationaal plan voor de herstruc- turering van de suikersector voor de jaren 1984/1985 tot en met 1989/1990 (hierna „PN 84/90” genoemd) meegedeeld. Omdat in dit plan slechts een algemene beschrĳving van de doelstellingen en van enkele voor- waarden was gegeven, zonder details die het mogelĳk hadden moeten maken om de verenigbaarheid van de steunmaatregelen concreet te beoordelen, had de Commissie, toen zĳ de Italiaanse autoriteiten meedeelde dat zĳ geen bezwaar had tegen wet nr. 700/83, zich evenwel het recht voorbehouden om de specifieke uitvoeringsplannen van voornoemde wet, die afzon- derlĳk moesten worden aangemeld overeenkomstig artikel 88, lid 3, van het Verdrag, achteraf aan een onderzoek te onderwerpen. (11) Op basis van het PN 84/90 heeft Italië twee specifieke steunverleningsplannen aangemeld voor de herstructu- rering van, respectievelĳk, de suikerfabriek van Castig- lion Fiorentino en van de installaties van Celano en Strongoli. De twee projecten zĳn door de Commissie goedgekeurd bĳ brief van 13 december 1984 en 5 augustus 1985. (12) De betrokken twee plannen hadden betrekking op, respectievelĳk: voor de uitvoering van investeringen voor de herstruc- turering van de suikerfabriek van Castiglion Fiorentino: a) een participatie van RIBS in het kapitaal van de vennootschap Zuccherificio SpA („Castiglionese”) voor een bedrag van 12 miljard ITL; Castiglionese b) de toekenning van een lening met rentesubsidie door de RIBS aan deze vennootschap voor een bedrag van 24 miljard ITL; voor de uitvoering van investeringen voor de herstruc- turering van de suikerfabrieken van Celano en Stron- goli: a) een participatie van RIBS in het kapitaal van de vennootschap Nusam SpA („Nusam”) voor een bedrag van 10 miljard ITL; b) de toekenning van een lening met rentesubsidie door RIBS aan deze vennootschap voor een bedrag van 35 miljard ITL. De looptĳd van dit eerste nationaal plan voor de herstructurering van de suikersector werd verlengd tot het einde van het verkoopseizoen 1990/1991. De Commissie heeft deze verlenging goedgekeurd bĳ brief van 20 juni 1991 en verklaarde zich principieel akkoord met de aanpassing van het plan van 1984 voor de periode van 1991/1992 tot en met 1995/1996, waarbĳ zĳ zich opnieuw het recht voorbehield om haar standpunt over de maatregelen die ter uitvoering van het herstructureringsplan zouden worden genomen en die ook moesten worden aangemeld uit hoofde van artikel 88, lid 3, van het Verdrag, te herzien. (13) de verzocht beschikking desbetreffende de In Commissie Italië ook geen verbintenis aan te gaan ten aanzien van de potentiële begunstigden van de steun voordat zĳ een uitspraak over de in het herstructure- ringsplan bedoelde maatregelen had gedaan. De steun- maatregelen waarop de onderhavige beschikking betrek- king heeft, moeten worden gezien in deze context, omdat ze zĳn toegekend tĳdens de uitvoeringsperiode van het nationaal plan voor herstructurering van de suikersector en Italië van oordeel is dat zĳ in overeen- stemming zĳn met dit plan. A. Steun voor de fabriek van Celano (15) De steun voor de herstructurering van de suikerfabriek van Celano is aanvankelĳk toegekend aan Nusam, en vervolgens aan de vennootschap Sadam Abruzzo SpA (hierna „Sadam Abruzzo” genoemd) van de Sadam- groep die op 17 december 1991 het bedrĳf dat in vereffening was, van Nusam heeft gekocht nadat ze het vanaf 11 augustus 1989 had gehuurd. Het betreft de in de overwegingen 15. 1 tot en met 15. 6 vermelde maat- regelen: (15. 1) Bĳ besluit van het Interministerieel Comité voor de economische programmering („CIPE-besluit”) van 12 april 1988 is steun verleend in de vorm van een partici- patie in het kapitaal van de Nusam, de eigenaar van de suikerfabriek van Celano, voor een bedrag van 5 miljard ITL. Tot deze nieuwe participatie is besloten ter gelegen- heid van de verhoging van het aandelenkapitaal van de vennootschap na een vermindering (van 26 tot 13 miljard ITL) van dit aandelenkapitaal om de verliezen van het bedrĳf te dekken. Ook deze nieuwe participatie is aangewend om exploitatieverliezen te dekken. achteraf (15. 2) Bĳ besluit van het CIPE van 12 september 1989 is een steun toegekend, in de vorm van borgstelling voor 2 miljard ITL, aan Sadam Abruzzo, die huurder was en achteraf eigenaar is geworden van de betrokken suiker- fabriek; de garantie, die is toegekend toen Sadam Abruzzo de fabriek van Nusam in huur heeft genomen, garandeerde de verplichtingen van deze laatste ten over- staan van de crediteuren. (15. 3) Bĳ besluit van het CIPE van 2 februari 1990 is steun in de vorm van een borgstelling voor 11 verleend, miljard ITL aan Sadam Abruzzo. Het bedrag van de borg kwam overeen met de uitgaven die Sadam Abruzzo had gedaan voor investeringen voor rekening van de eigenaar (Nusam) in de periode waarin zĳ de fabriek in huur had. (15. 4) Een steun van 2,5 miljard ITL is toegekend in de vorm van een participatie in de inbreng van nieuw kapitaal in Nusam, nadat een deel van het kapitaal was gebruikt om de exploitatieverliezen te dekken. De participatie is uitgevoerd door af te zien van de terugbetaling van een deel van de aan Nusam verstrekte hypothecaire lening voor hetzelfde bedrag. (15. 5) Bĳ besluit van het CIPE van 26 juli 1990 heeft RIBS de opdracht gekregen om alle maatregelen te nemen die nodig waren om het faillissement van Nusam te voor- komen en de verkoop van de fabriek van Celano, die eigendom was van deze laatste, aan Sadam Abruzzo mogelĳk te maken („specifiek steunplan 1990”). L 236/16 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen 7. 9. 1999 De volgende maatregelen zĳn genomen: a) er werd afgezien van de hypotheek op de fabriek in Celano als zekerheid voor de residuele schuld van 17,504 miljard ITL van Nusam aan RIBS. Hierdoor werd het krediet omgezet in een niet-bevoorrecht (chirografisch) krediet, waardoor Nusam het faillisse- ment kon voorkomen en in aanmerking kwam voor de procedure van het gerechtelĳk akkoord (concor- dato preventivo) (3); b) de achterstelling van het — niet-bevoorrecht geworden — krediet ten opzichte van de andere niet-bevoorrechte kredieten. Dit krediet is door het faillissement van Nusam op 29 december 1997 volledig verloren gegaan; c) verkoop van de fabriek van Celano, eigendom van Nusam, aan Sadam Abruzzo door de overname door Sadam Abruzzo van de betaling van de residuele schuld ten overstaan van RIBS van 15 miljard ITL (op dezelfde voorwaarden); d) toekenning van een nieuw uitstel van betaling van de vorenvermelde schuld van 15 miljard ITL van vĳf jaar (gedurende welke Sadam alleen de verlaagde rente hoeft te betalen). (15. 6) Bĳ hetzelfde besluit van het CIPE van 26 juli 1990 is de volgende steun toegekend: a) steun in de vorm van een deelneming in het kapitaal van Sadam Abruzzo voor een bedrag van 8 miljard ITL; b) lening met verlaagde rentevoet van 11 miljard ITL die door RIBS aan Sadam Abruzzo is toegekend. B. Steun ten behoeve van de suikerfabriek van Castig- lion Fiorentino (16) Alle steun is verleend aan de vennootschap Castiglio- nese, waarvan het aandelenkapitaal was verdeeld tussen RIBS en Federconsorzi SpA (meerderheidsaandeel- houder). Na vereffening van laatstgenoemde vennoot- schap en wegens de moeilĳkheden die daardoor waren ontstaan voor de door deze vennootschap gecontro- leerde bedrĳven, zĳn de aandelen van Federconsorzi SpA verkocht aan de vennootschap SECI SpA („SECI”) en is Castiglionese op 29 juli 1992 opgenomen in de groep Sadam. De volgende steun is verleend. (16. 1) Op 2 augustus 1991 is steun verleend in de vorm van een borgstelling ten gunste van Castiglionese, eigenaar van de suikerfabriek van Castiglion Fiorentino, voor de opening van een kredietlĳn van 41 miljard ITL om de kosten van het bietenseizoen 1991 te dekken. (17) (18) (19) (16. 2) Bĳ besluit van 16 april 1992 heeft het CIPE een steun- verleningsplan („specifiek steunplan 1992”) ten gunste van Castiglionese goedgekeurd om de financiële situatie opnieuw gezond te maken (de vennootschap had in (20) (3) Deze procedure is alleen mogelĳk indien de debiteur kan voldoen aan alle preferente vorderingen en 40 % van de chirografische vorderingen. augustus 1991 gevraagd onder toezicht gesteld). De volgende maatregelen zĳn uitgevoerd: te worden a) verlenging voor een nieuwe periode van tien jaar van de in 1984 voor 12 miljard ITL genomen parti- cipatie (de steun die door deze eerste participatie werd gevormd, is door de Commissie goedgekeurd); b) omzetting in kapitaal van een deel (20 miljard ITL) van de lening tegen verlaagde rentevoet die in 1984 door RIBS aan Castiglionese is toegestaan (de steun die werd gevormd door het toestaan van de lening was door de Commissie goedgekeurd); c) herschikking van de terugbetaling van het resterende deel van de lening van 24 miljard ITL over een periode van 15 jaar; d) nieuwe participatie van RIBS in het kapitaal van Castiglionese voor een bedrag van 10 miljard ITL; e) toekenning door RIBS aan Castiglionese van een lening van 20 miljard ITL tegen een verlaagde rente- voet; f) terugkoop van de onder a), b) en d) vermelde aandelen van RIBS door Sadam Abruzzo tegen hun nominale waarde. III. MOTIVERING VOOR HET INLEIDEN VAN DE PROCEDURE De argumenten waarop het besluit van de Commissie om de in artikel 88, lid 2, bedoelde procedure in te leiden, berust, kunnen als volgt worden samengevat. De steun die door RIBS is verleend ter uitvoering van de vorenvermelde besluiten van het CIPE maakt geen deel uit van de plannen tot herstructurering van de suiker- sector die in 1984 en 1991 door de Commissie zĳn goedgekeurd. specifieke Deze steun is evenmin vermeld in de specifieke steun- plannen, zoals door de vorenvermelde structurerings- plannen wordt geëist. De steunplannen hadden overigens, krachtens artikel 88, lid 3, van het Verdrag aan de Commissie moeten worden gemeld, aangezien deze, toen zĳ haar principiële goedkeuring hechtte aan de betrokken plannen, zich uitdrukkelĳk het recht had voorbehouden om de verenigbaarheid van de in deze plannen bepaalde maatregelen te toetsen aan de bepalingen van het Verdrag. Het argument van Italië dat het mogelĳk is om a poste- riori het bestaan van een oorzakelĳk verband tussen de door de RIBS verleende steun en de uitvoering van investeringen door de begunstigde bedrĳven aan te tonen, kan niet worden aanvaard. De Commissie heeft geen verband tussen de verleende steun en de uitge- voerde investeringen kunnen vinden. 7. 9. 1999 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen L 236/17 (21) Men kan derhalve niet stellen dat de steun is verleend op grond van artikel 46 van Verordening (EEG) nr. 1785/81 van de Raad van 30 juni 1981 houdende een gemeenschappelĳke ordening der markten in de sector suiker (4), laatstelĳk gewĳzigd bĳ Verordening (EG) nr. 1148/98 van de Commissie (5), die bepaalt dat (zoals een soortgelĳke bepaling van Verordening (EEG) nr. 1254/89 van de Raad (6), gewĳzigd bĳ Verordening (EG) nr. 260/96 van de Commissie (7), die geldt voor de verkoopseizoenen 1989/1990 en 1990/1991) de steun voor de herstructurering van de suikerbietensector in Italië aan de volgende voorwaarden moet voldoen: — de maatregelen moeten noodzakelĳk zĳn wegens uitzonderlĳke omstandigheden in verband met de in Italië lopende herstructureringsplannen voor de suikersector; — de maatregelen moeten overeenstemmen met deze herstructureringsplannen. (22) (23) Buiten het juridisch kader op basis van artikel 46 van Verordening (EEG) nr. 1785/81 kunnen de betrokken steunmaatregelen niet worden beschouwd als investe- ringssteun, noch — gelet op de situatie waarin de begunstigden zich bevonden op het ogenblik dat de diverse steunmaatregelen zĳn vastgesteld — als steun aan bedrĳven in moeilĳkheden. Overeenkomstig de regels inzake investeringssteun in de sector verwerking en afzet van landbouwproducten, valt deze steun onder het verbod tot het verlenen van steun voor investeringen in de suikersector. (24) Wat betreft de regels inzake steunverlening voor de redding en de herstructurering van bedrĳven in moei- lĳkheden, is de Commissie tot het besluit gekomen dat deze regels, noch de criteria die voor de landbouwsector gelden, in acht waren was genomen op het tĳdstip dat de procedure is ingeleid, en dat de communautaire kaderregeling voor reddings- en herstructureringssteun aan ondernemingen in moeilĳkheden (8) evenmin in acht waren genomen. Deze kaderregeling is in 1997 gewĳzigd om rekening te houden met de specifieke criteria die gelden voor de landbouwsector (9). IV. OPMERKINGEN VAN DE BELANGHEBBENDEN (25) (26) Bĳ brief van 17 april 1997 heeft een particuliere onder- neming de Commissie opmerkingen meegedeeld in het kader van de op grond van artikel 88, lid 2, ingeleide procedure. De betrokken onderneming produceert en verhandelt zelf ook bietsuiker en is dus een recht- streekse concurrent van de groep Sadam. Dit bedrĳf deelt de mening van de Commissie, zowel over de feiten als over de juridische interpretatie ervan, namelĳk dat alle door de Commissie onderzochte steunmaatregelen ten gunste van de suikerfabrieken van Celano en Castiglion Fiorentino, die momenteel (4) PB L 177 van 1. 7. 1981, blz. 4. (5) PB L 159 van 3. 6. 1998, blz. 38. (6) PB L 126 van 9. 5. 1989, blz. 1. (7) PB L 34 van 13. 2. 1996, blz. 16. (8) PB C 368 van 23. 12. 1994. (9) PB C 283 van 19. 9. 1997, blz. 2. eigendom zĳn van Sadam, neerkomen op steunmaatre- gelen die uiteindelĳk Sadam ten goede komen. Laatstge- noemde is eigenaar geworden van twee fabrieken, die in Celano, die eigendom was van Nusam en die in Castig- lion Fiorentino, die eigendom was van Castiglionese, tegen speciaal gunstige voorwaarden die in een markt- economie niet aanvaardbaar zĳn. (27) Op de volgende punten wĳkt de mening van deze particuliere onderneming evenwel af van die van de Commissie: — zĳ is het niet eens met de conclusie van de Commissie met betrekking tot het besluit van het CIPE van 6 augustus 1987, waarbĳ RIBS werd gemachtigd de lening tegen verlaagde rentevoet ten gunste van de suikerfabriek van Celano te verhogen tot 35 miljard ITL. Zĳ is van mening dat de niet- toepassing van het besluit van het CIPE en de daaruit de bedragen waarin dit besluit voorzag, niet volstaan om te kunnen stellen dat de betrokken maatregel is, omdat de aankondiging geen steunmaatregel alleen dat deze middelen beschikbaar waren, het voor Nusam mogelĳk heeft gemaakt om leningen bĳ de banken los te krĳgen die het bedrĳf anders niet zou hebben gekregen; voortvloeiende niet-uitkering van — de Commissie zou bovendien geen rekening hebben gehouden met het concurrentievervalsende effect van de in het besluit van het CIPE van 12 april 1988 vervatte maatregelen, ook al zĳn deze niet uitgevoerd, omdat de bekendmaking van dit besluit Nusam in staat zou hebben gesteld andere leningen van de banken los te krĳgen. (28) (29) De bewĳsvoering van de betrokken onderneming lĳkt ervan uit te gaan dat de aankondiging van de beschik- baarheid van nieuwe middelen voor het begunstigde bedrĳf hetzelfde effect heeft gehad als het toekennen van een staatsgarantie. Uit geen enkele van de beschikbare gegevens kan indien deze evenwel worden geconcludeerd dat, aankondiging niet had plaatsgevonden, het betrokken bedrĳf geen leningen zou hebben kunnen loskrĳgen bĳ de banken of dat de leningen die het heeft gekregen zĳn toegekend tegen een lagere rentevoet dan die welke normaal door de financiële instellingen voor soortge- lĳke leningen aan andere bedrĳven zĳn toegepast. V. OPMERKINGEN VAN ITALIË (30) Italië heeft bĳ brief van 3 april 1997 voorafgaande opmerkingen meegedeeld. Op 8 juni 1998 heeft dit land uitvoerige opmerkingen met betrekking tot de door de Commissie ingeleide procedure meegedeeld, die wĳ hierna samenvatten. L 236/18 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen 7. 9. 1999 (31) (32) (33) (34) (35) Volgens Italië passen de in deel II vermelde steunmaat- regelen, die zĳn toegekend op grond van de besluiten van het CIPE, in het nationaal plan voor de herstructu- rering van de suikersector dat door de Commissie is goedgekeurd bĳ de beschikking van 15 mei 1984 (PN 84/90), en dat later is verlengd en aangepast voor de periode van 1991/1992 tot en met 1995/1996 (de verlenging en de aanpassing van het plan PN 91/96 zĳn door de Commissie goedgekeurd bĳ de beschikking van 20 juni 1990). Deze steunmaatregelen vormen meer bepaald de samenhangende voortzetting van de maatre- gelen waarin is voorzien bĳ de twee specifieke steun- plannen die door de Commissie zĳn goedgekeurd bĳ de beschikkingen van 13 december 1984 voor de suikerfa- briek van Castiglion Fiorentino en van 5 augustus 1985 voor de suikerfabriek van Celano. De specifieke steun- plannen waren door de Commissie goedgekeurd omdat ze in overeenstemming waren met het plan voor de herstructurering van de aan de Commissie was gemeld en door deze was goedgekeurd. suikersector dat Italië is van oordeel dat de door de Commissie goedge- keurde sectorplannen de maatstaf vormen voor de wettigheid van de maatregelen die bĳ vorenvermeld besluit van het CIPE zĳn vastgesteld, zulks in overeen- stemming met de jurisprudentie van het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen die is vervat in het arrest van 5 oktober 1994 in zaak C 47/91 — Italië/ Commissie („Italgrani”) (10). Volgens deze jurisprudentie kan de Commissie, wanneer zĳ te maken krĳgt met een individuele steunmaatregel waarvan wordt beweerd dat hĳ ingevolge een eerder goedgekeurde steunregeling is toegekend, deze niet zonder meer rechtstreeks aan het Verdrag toetsen. Zĳ moet zich om te beginnen (. ) beperken tot een onder- zoek of de steunmaatregel door de algemene regeling wordt gedekt en aan de in de beschikking tot goedkeu- ring voorwaarden van voldoet (11). regeling gestelde deze In hetzelfde arrest bevestigt het Hof bovendien dat „indien de Commissie, na een aldus beperkt onderzoek, vaststelt dat de individuele steunmaatregel in overeen- stemming is met haar beschikking tot goedkeuring van de regeling, hĳ als een goedgekeurde, dus als een bestaande steunmaatregel moet worden behandeld” (12). Het feit dat de Commissie de goedkeuring van de twee sectorale plannen afhankelĳk heeft gesteld van de voor- waarde dat de afzonderlĳke steunplannen vooraf dienen te worden aangemeld, is, volgens Italië, slechts een procedurevoorschrift. De vaststelling dat niet is voldaan aan de verplichting tot voorafgaande melding zou volgens deze lidstaat geen enkele invloed hebben op de beoordeling van de verenigbaarheid van de steun met de sectorplannen. Deze nalatigheid zou inzonderheid op geen enkele wĳze kunnen beletten dat de betrokken steunmaatregelen worden beschouwd als toegestane (36) (37) (38) (39) (40) steunmaatregelen, en dus als bestaande maatregelen in de zin van artikel 88, lid 1, van het Verdrag, waarop dus het bepaalde in lid 3 van datzelfde artikel niet van toepassing is. De door de Commissie betwiste steunmaatregelen zouden dus moeten worden beschouwd als herstructu- reringsmaatregelen, omdat ze de rentabiliteit van de begunstigde bedrĳven op middellange termĳn hebben hersteld, zonder het verbod op het overschrĳden van de productiequota, dat in de beschikkingen tot goedkeu- ring van de sectorplannen was vastgesteld, te over- treden. Volgens de Italiaanse autoriteiten zou bovendien het beginsel van evenredigheid tussen de uitgekeerde steun en de kosten en baten van de herstructurering in acht zĳn genomen. Zĳ hebben een aantal gegevens twee bedrĳven verstrekt om te bewĳzen dat de daadwerkelĳk economisch en financieel leefbaar zĳn geworden. Italië heeft er tevens op gewezen dat de steun die in de betrokken periode aan de twee suikerfabrieken is verleend, in evenredigheid is met de investeringen die er zĳn uitgevoerd. Inzonderheid in de suikerfabriek van Celano, waarvoor het plan voorzag in investeringen voor 93,8 miljard ITL (waarvan 62,8 miljard in het specifiek plan van 1985 (13) dat door de Commissie is goedgekeurd), zouden daadwerkelĳk investeringen zĳn gedaan voor 105,9 miljard ITL, met een bĳdrage van RIBS voor een totaal van 84 miljard ITL (waarvan 50 miljard waarin was voorzien in het specifiek plan van 1985). Het subsidie-equivalent steun zou 42,34 % bedragen indien men uitgaat van de in het plan vermelde investeringen en 35,81 % indien men uitgaat van de werkelĳk uitgevoerde investeringen. van deze In de suikerfabriek van Castiglion Fiorentino, waarvoor het plan voorziet in investeringen voor 109,5 miljard ITL (waarvan 62 miljard ITL (14) waarin was voorzien bĳ het specifiek plan van 1984 dat door de Commissie is goedgekeurd), zouden daadwerkelĳk investeringen zĳn uitgevoerd voor 126,5 miljard ITL, met een bĳdrage van RIBS van in totaal 66 miljard ITL (waarvan 36 miljard waarin reeds was voorzien in het specifiek plan van 1984). Het subsidie-equivalent van deze steun bedraagt 44,51 % indien men uitgaat van de in het plan opgenomen investeringen en 36,06 % indien men uitgaat van de werkelĳk uitgevoerde investeringen. Volgens Italië hadden de uitgevoerde investeringen niet alleen betrekking op de technologische modernisering van de fabrieken, maar ook op de verbetering van de productiecapaciteit (uitgedrukt in het tonnage suiker- bieten per dag dat kan worden verwerkt). De Italiaanse te autoriteiten hebben gegevens verstrekt om dit bewĳzen. (10) Jurispr. 1994, blz. I-4635. (11) Ibidem, punt 24 van de motivering. (12) Ibidem, punt 25 van de motivering. (13) Deze bedragen hebben betrekking op de steun aan de twee suiker- fabrieken die toen eigendom waren van Nusam (Celano en Stron- goli). (14) Zie voetnoot 13. 7. 9. 1999 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen L 236/19 (41) Italië is daarom van oordeel dat de herstructurering van de twee suikerfabrieken niet heeft geleid tot verschui- vingen in de concurrentieverhoudingen die bestonden voor de uitvoering van de betrokken maatregelen, noch tot een verhoging van de suikerproductiequota in Italië. De steun zou namelĳk niet ten goede zĳn gekomen van een bepaalde onderneming, maar zou hebben bĳge- dragen tot de herstructurering van twee suikerfabrieken, in het kader van de uitvoering van de in de sector- plannen bepaalde doeleinden, waarbĳ geen rekening is gehouden met wie de eigenaar van de fabrieken was. (42) Het nationaal plan PN 84/90 voorzag namelĳk in de volgende maatregelen: (44) (45) a) de steun van RIBS zou het specifieke instrument voor de herstructurering van de suikersector zĳn geweest; b) RIBS zou de steun hebben verleend volgens speci- fieke plannen die voor ieder van de te herstructu- reren bedrĳven waren opgesteld; c) RIBS zou gebruik hebben gemaakt van de instru- menten waarin is voorzien bĳ wet nr. 700/83, namelĳk en participaties, leningen tegen verlaagde rentevoet; participatieleningen d) de steun van RIBS zou de participatie van de bieten- telers in het kapitaal van de verwerkende bedrĳven beter tot waarde hebben moeten brengen, om aldus te komen tot een meer evenwichtig agro-industrieel evenwicht; e) als fundamentele doelstellingen van het plan moesten de doelmatigheid en de vaststelling van economische beheerscriteria, zowel wat het land- bouwgedeelte als wat het industriële gedeelte betreft, worden overwogen; f) de productie in Midden-Italië zou moeten worden geconcentreerd in de suikerfabriek van Castiglion Fiorentino, en de fabriek van Cecina zou moeten worden gesloten; (46) g) in Zuid-Italië zou Celano één van de fabrieken zĳn die in bedrĳf zouden blĳven, terwĳl die van Capua en Avezzano zouden worden gesloten; h) er zou een beroep kunnen worden gedaan op de steun van RIBS om de eigendomsstructuur van de fabrieken te herschikken, teneinde de doeltreffend- heid van de gehele sector te verbeteren. Volgens Italië blĳkt uit de specifieke steunplannen voor de investeringen in Celano en Castiglion Fiorentino, die door het CIPE zĳn goedgekeurd, duidelĳk dat het met de overheidssteun beoogde doel de herstructurering van landbouw en industrie in de suikerbieten- en suiker- sector is waarin is voorzien in de nationale sector- plannen en in artikel 46, lid 4, van Verordening (EEG) nr. 1785/81. Volgens Italië is het doel van de industriële herstructure- ring bereikt door, onder meer, de verwerkende activiteit in de twee betrokken suikerfabrieken samen te brengen en de drie andere fabrieken van Cecina, Avezzano en Latina te sluiten, en doordat de technische, economi- sche en financiële concentratie van de verwerkende acti- viteit in één enkel bedrĳf schaalvoordelen heeft opgele- verd en heeft geleid tot het behoud van arbeidsplaatsen zonder een beroep te moeten doen op de sociale vangnetten van de overheid. Het doel van de partici- patie van de bietentelers aan het beheer van de indu- striële activiteit is bereikt door de participatie van de nationale financiële vennootschap van de bietentelers, de Finbieticola, in het aandelenkapitaal van de onderne- ming die eigenaar is van de fabriek in Castiglion Fioren- tino. De bedrĳven die steun van RIBS hebben gekregen, zĳn blĳvend rendabel geworden en kunnen voldoen aan de voorwaarden voor terugbetaling van de leningen en de participaties van RIBS. Het doel van de instandhou- ding van de agrarische voorzieningsgebieden (en dus ook van het inkomen van de marktdeelnemers in de bietensector) is bereikt zonder de productiecapaciteit van deze gebieden te vergroten. Indien de steunmaatre- gelen niet waren uitgevoerd, zouden deze gebieden uiteen zĳn gevallen omdat de andere verwerkende installaties zich op meer dan 250 km van Celano en Castiglion Fiorentino bevinden en de communautaire bepalingen tot vaststelling van de interventieprĳs voor suiker slechts voorzien in een vergoeding van de trans- portkosten van suikerbieten voor een afstand van maxi- maal 50 km. In een meer algemene context vestigt Italië er de aandacht op dat de Commissie voorstander is van de privatisering van overheidsbedrĳven: volgens de Itali- aanse autoriteiten heeft de steun zowel voor de suiker- fabriek in Celano (eigendom van Nusam, een vennoot- schap met participaties van regionale overheidsinstel- lingen), als voor de fabriek in Castiglion Fiorentino (eigendom van Castiglionese, een vennootschap die wordt gecontroleerd door Federconsorzi), geleid tot een echte privatisering. (43) In de aanpassing van het nationaal plan 84/90 (PN 91/96) werd geconstateerd dat de steun van RIBS voor de uitvoering van het sectorplan van 1984 participaties omvatte voor een totaalbedrag van 84 miljard ITL en financieringen voor een totaalbedrag van 327 miljard ITL. Tevens werd geconstateerd dat de steun moest worden beperkt tot de bestaande fabrieken, werd beves- tigd dat de totstandbrenging van een industriecentrum voor de verwerkende industrie in centraal Italië moest worden voortgezet en werden de nieuwe middelen voor de steunverlening van RIBS vastgesteld op basis van specifieke steunplannen. (47) De Italiaanse autoriteiten beweren dat geen steun is verleend voor de aankoop van de twee suikerfabrieken. (48) De eigendomsoverdracht is inderdaad in beide gevallen gebeurd in het kader van een vereffeningsprocedure onder het toezicht van de bevoegde faillissementsrecht- bank. Om het even welke andere belanghebbende had op dezelfde voorwaarden op het verkoopaanbod kunnen ingaan en de steun van RIBS aan de kopers is verleend nadat het eigendomsrecht was overgedragen. L 236/20 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen 7. 9. 1999 Naleving van de communautaire richtsnoeren voor reddings- en herstructureringssteun aan onderne- mingen in moeilĳkheden van Strongoli. Ook werd vastgesteld dat de omvang van de financiële lasten in verband met de schuldenlast van het bedrĳf op korte termĳn te hoog was. (49) Ten aanzien van de naleving van de voorwaarden die zĳn bepaald in de communautaire richtsnoeren voor reddings- en herstructureringssteun aan ondernemingen in moeilĳkheden, heeft Italië de volgende opmerkingen meegedeeld. — Herstel van de rentabiliteit: de door RIBS verleende steun maakt deel uit van een specifiek technisch en financieel herstructureringsplan om de levensvat- baarheid van het bedrĳf op lange termĳn te herstellen. is dit doel In het onderhavige geval bereikt: de ondernemingen die de steun hebben ontvangen zĳn opnieuw industrieel, economisch en financieel doeltreffend geworden. — Vermĳding van buitensporige vervalsing van de mededin- ging door de herstructureringssteun: deze voorwaarde zou in acht zĳn genomen omdat de productiecapa- citeit na de steunverlening door RIBS het aan Italië in de toegewezen nationale quotum, noch het plannen aan de bietenproductiegebieden toegewezen quotum overschrĳdt. Bovendien heeft de steun van RIBS, doordat de herstructurering van de twee suikerfabrieken vergezeld ging van de sluiting van andere installaties in de omgeving, geen invloed gehad op de bietenproductie in de betrokken gebieden. — De steun van RIBS die is verleend vóór de specifieke interventieplannen van 1990 en 1992, moet worden beschouwd als reddingssteun in de zin van de desbetreffende communautaire richtsnoeren. Het zouden namelĳk tĳdelĳke maatregelen zĳn die tot doel hebben de begunstigde ondernemingen te helpen in afwachting van hun herstructurering. (50) (51) Steun voor de herstructurering van de suikerfabriek in Celano Volgens Italië moet alle steun van RIBS die is verleend aan de suikerfabriek van Celano, worden beoordeeld in het licht van de volgende overwegingen. In het boekjaar 1988 was de financiële situatie van Nusam, eigenaar van de suikerfabrieken van Celano en Strongoli, zodanig dat het onmogelĳk was om de doel- einden te verwezenlĳken die waren vastgesteld in het besluit tot vaststelling van het specifiek plan van 1984, dat in 1985 door de Commissie was goedgekeurd. Het boekjaar 1988 was namelĳk afgesloten met een totaal verlies van bĳna 16 miljard ITL, waarvan van 6 miljard ITL exploitatieverliezen voor de fabriek in Strongoli. (52) Uit een analyse van de financiële gegevens bleek dat het mogelĳk was de suikerfabriek van Celano (waarvan de exploitatiebalans voor hetzelfde jaar een positief saldo van ongeveer 2,8 miljard ITL vertoonde) in bedrĳf te houden, maar dat dit onmogelĳk was voor de fabriek (53) (54) In een beschrĳving van de situatie van het bedrĳf, die na de goedkeuring van de balans 1988 aan de minister van Landbouw is aangeboden, werd erop gewezen dat op korte termĳn een financiering van 39 miljard ITL nodig was (bovenop de schuld aan RIBS voor de terugbetaling van de lening van 35 miljard ITL die was toegestaan in het kader van het specifieke steunplan van 1984). Gezien deze situatie nam de minister van Landbouw het principiële besluit om de twee suikerfabrieken los te koppelen, teneinde te voorkomen dat het vermoedelĳke faillissement van Nusam zou leiden tot de sluiting van de fabriek in Celano, en het beheer ervan toe te vertrouwen aan Sadam, de vennootschap die de fabriek huurde. (55) Met het oog op de tenuitvoerlegging- van deze bepa- lingen gaf het CIPE, bĳ de besluiten van 12 september 1989 en 2 februari 1990 (zie de overwegingen 15. 2 en 15. 3) RIBS toestemming om, enerzĳds, aan Sadam een borg te verlenen voor een bedrag van 2 miljard ITL om de verplichtingen van Nusam ten opzichte van de belas- tingdiensten te garanderen, en anderzĳds, een borg te verlenen voor de schuld van Nusam ten opzichte van Sadam voor de investeringen die deze laatste tĳdens de huurperiode had uitgevoerd (11 miljard ITL). (56) Om het mogelĳk te maken de suikerfabriek van Stron- goli te huren, hetgeen niet mogelĳk zou zĳn geweest indien het faillissement van de vennootschap zou zĳn uitgesproken, heeft de aandeelhoudersvergadering van Nusam op 2 maart 1990 besloten de verliezen van het boekjaar 1988/1989 (31,037 miljard ITL) aan te zuiveren met, onder meer, het aandelenkapitaal (26 miljard ITL) en een deel van het krediet van RIBS (1,542 miljard ITL) om te zetten. De vergadering besloot tevens het aandelenkapitaal van Nusam te herstellen door een ander deel van het krediet van RIBS (954 miljoen ITL) om te zetten en dit bedrag aan te vullen met betalingen (zie van andere aandeelhouders (1,530 miljard ITL) overweging 15. 4). (57) Op 18 oktober 1990 heeft Nusam bĳ de rechtbank van Rome een verzoek ingediend om te worden toegelaten tot de procedure van het preventief gerechtelĳk akkoord met afstand van goederen. Het verzoek voor een gerechtelĳk akkoord ging vergezeld van het aanbod tot aankoop van de suikerfabriek van Celano door Sadam, die deze fabriek huurde. (58) Het aanbod tot aankoop omvat de volgende bepalingen: a) een aankoopprĳs van 26 miljard ITL, waarvan 15 miljard ITL beantwoordt aan de overname door de koper van een deel van de restschuld van Nusam ten opzichte van RIBS (15) en 11 miljard ITL aan het besluit om af te zien van het krediet ten aanzien van Nusam voor een bedrag dat overeenkomt met de uitgaven van Sadam voor investeringen die zĳn uitgevoerd in de periode waarin deze de fabriek huurde; (15) Het resterende deel van dit krediet (17,504 miljard ITL) is verloren gegaan toen Nusam failliet is verklaard. 7. 9. 1999 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen L 236/21 b) teruggave aan RIBS van de aan Sadam verleende borgstelling; c) de overname door de nieuwe eigenaar van het perso- neel van de suikerfabriek van Celano. Bĳ vonnis van 18 juli 1991 bekrachtigde de faillisse- mentsrechtbank het preventief akkoord en gaf zĳ toestemming voor de opstelling van het contract voor de verkoop van de fabriek van Nusam aan Sadam Abruzzo SpA van de groep Sadam. Volgens Italië is de gehele verkoopprocedure afgewik- keld onder toezicht van de rechtbank, die ook andere aanbiedingen tot aankoop vanwege eventuele andere belangstellenden in overweging had kunnen nemen. De suikerfabriek van Strongoli is aan het einde van het seizoen 1992 door Nusam gesloten. Het is in deze context dat de in het besluit van het CIPE van 26 juli 1990 (zie de overwegingen 15. 5 en 15. 6) bedoelde steunmaatregelen moeten worden beoordeeld omdat het maatregelen zĳn om het faillissement van Nusam en, bĳgevolg, de versnippering van de activi- teiten van Celano (goodwill, productiequota, voorzie- ningsgebied, personeel) te voorkomen. Het voornoemde besluit van het CIPE en het specifiek steunplan zouden namelĳk de verwezenlĳking van de doelstelling van het sectorplan, en met name de concentratie van de verwer- kende activiteit, de instandhouding van het suikerbie- tenareaal en de voltooiing van de technische herstructu- rering van de fabrieken hebben gewaarborgd. De Commissie is van oordeel dat de door Sadam voor de suikerfabriek betaalde prĳs lager is dan de werkelĳke waarde van het goed, terwĳl volgens Italië de berekende waarde van 31,8 miljard ITL in feite het resultaat is van een „materiële” evaluatie van de goederen, die geen rekening hield met de negatieve rentabiliteit („badwill”) van Nusam ten tĳde van het contract. Het bĳ voornoemd besluit vastgestelde nieuwe speci- fieke plan verplichtte Sadam bovendien investeringen uit te voeren voor een bedrag van tientallen miljarden ITL. b) verhoging van de kristallisatiecapaciteit van 480 tot 800 ton per dag, waardoor kon worden bespaard op de kosten voor de opslag van het vloeibare product; c) vermindering van het energieverbruik van 402 tot 320 kg stookolie per ton suiker; d) bouw van een installatie voor het drogen van de pulp. (67) Wat de in de besluiten van het CIPE van 12 april 1988 en 28 juni 1990 (zie de overwegingen 15. 1 en 15. 4) bedoelde steunmaatregelen betreft, namelĳk de partici- patie van RIBS in de tweevoudige herkapitalisering van Nusam, de eerste maal voor 5 miljard ITL in 1988 en de tweede maal voor 25 miljard ITL in 1990, is Italië van oordeel dat deze gerechtvaardigd zĳn door het feit dat het steunplan van 1985 voor de fabriek van Celano (die door de Commissie is toegestaan) in 1987 is gewĳ- zigd door een verhoging van het volume van de geplande investeringen (extra investeringen voor 13 miljard ITL). Deze steunmaatregelen zouden overigens ook tot doel hebben gehad de belangen van RIBS als aandeelhouder van Nusam te vrĳwaren en de uitvoering van de nieuwe doelstellingen van het herziene sector- plan (inzonderheid de totstandbrenging van het suiker- centrum in Midden-Italië) niet in gevaar te brengen. (68) De in de overwegingen 15. 2 en 15. 3 vermelde steun- maatregelen (besluiten van het CIPE van 12 september 1989 en 2 februari 1990) hebben de vorm van garan- ties die door RIBS zĳn toegekend aan Sadam, de huurder van de suikerfabriek, om de fiscale verplich- tingen van Nusam in verband met haar activiteit in de periode vóór de verhuring van de fabriek en de schuld van Nusam ten opzichte van Sadam voor de investe- ringen die deze laatste in de huurperiode heeft uitge- te garanderen (de borgstellingen bedroegen voerd, respectievelĳk 2 miljard ITL en 11 miljard ITL). In verband daarmee vestigt Italië er de aandacht op dat de door RIBS verleende borgstellingen geen daadwerkelĳke overdracht van financiële middelen met zich hebben gebracht omdat geen beroep is gedaan op de borgstel- lingen en zĳ bovendien niet waren verleend voor leningen, maar om contractuele verplichtingen te garan- deren. De twee borgstellingen zouden door Sadam aan RIBS zĳn „teruggegeven” (sic) ter gelegenheid van de aankoop van de suikerfabriek van Celano. (59) (60) (61) (62) (63) (64) (65) Gelet op hetgeen vooraf gaat zouden de maatregelen die zĳn genomen ter uitvoering van het besluit van het CIPE van 26 juli 1990, moeten worden beschouwd als een herstructureringsplan dat gericht is op de moderni- sering van de fabriek, de vermindering van de produc- tiekosten en het herstel van de rentabiliteit op middel- lange termĳn. (69) (66) De herstructurering van de installaties van de suikerfa- briek van Celano omvat de modernisering van alle productiefasen. De investeringen hebben de volgende resultaten opgeleverd: a) verhoging van verwerkingscapaciteit van 3 700 tot 7 500 ton suikerbieten per dag, hetgeen het mogelĳk maakt de gehele bietenproductie van het betrokken gebied te verwerken na de sluiting van de fabrieken van Avezzano en Latina; Steun voor de herstructurering van de suikerfabriek van Castiglion Fiorentino Volgens Italië zou de steun in de vorm van een garantie, waarin is voorzien in het besluit van het CIPE van 2 augustus 1991 (zie overweging 16. 1), gerechtvaardigd zĳn door de crisis van Federconsorzi, de belangrĳkste aandeelhouder van de vennootschap Castiglionese, met de daaruit voortvloeiende intrekking van de bankkre- dieten die waren verstrekt aan de gecontroleerde onder- nemingen. Met name in het begin van het seizoen 1991/1992 heeft de vennootschap Castiglionese de procedure van de „amministrazione controllata” (surse- ance van betaling) moeten aanvragen en heeft zĳ de betaling van de bieten aan de bietentelers niet kunnen garanderen. L 236/22 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen 7. 9. 1999 (70) (71) (72) (73) (74) (75) De borgstelling voor 41 miljard ITL die door RIBS aan Castiglionese was toegestaan, was dus bedoeld om de leningen te garanderen die eventueel door de banken aan Castiglionese zouden worden toegestaan om de bietentelers te betalen. Zĳ is overigens niet gebruikt voor daadwerkelĳke kredietlĳnen bĳ de banken, maar heeft in feite gediend als een „externe” waarborg ten aanzien van de bietentelers, omdat de banken aan Castiglionese voorschotten hebben toegekend die slechts waren gewaarborgd doordat de te produceren suiker als onderpand diende. Volgens Italië moet ook de steun van RIBS die is toege- kend bĳ het besluit van het CIPE van 16 april 1992 (zie overweging 16. 2), worden beschouwd als steun ter uitvoering van de nationale plannen PN 1984/1990 en PN 1991/1996. Zĳ zouden tot doel hebben gehad de continuïteit van de verwerkingsactiviteit in de enige suikerfabriek in het bietenteeltgebied van Toscane en Umbrië te garanderen, zonder de steun die RIBS reeds had verleend aan de fabriek van Castiglion Fiorentino, in het gedrang te brengen (door de crisis van Federcon- sorzi was de terugbetaling van de leningen met verlaagde rentevoet in gevaar gekomen). Italië betwist inzonderheid de analyse van de Commissie dat de op basis van voornoemd besluit verleende steun moet worden beschouwd als steun aan Sadam voor de aankoop van de suikerfabriek van Castiglion Fiorentino, en wel om de volgende redenen. De verkoop van de aandelen van de vennootschap Zuccherificio SpA, die eigendom was van Federcon- sorzi, is gebeurd onder toezicht van de faillissements- rechtbank van Rome in het kader van het gerechtelĳk akkoord van Federconsorzi. Omdat de verkoop heeft plaatsgevonden overeenkomstig de door de rechtbank vastgestelde regeling en nadat alle belanghebbenden waren uitgenodigd om deel te nemen, is het volgens de Italiaanse autoriteiten duidelĳk dat elke andere gega- digde op dezelfde voorwaarden als Sadam de door RIBS toegekende steun had kunnen ontvangen. De voor- noemde verkoopregeling en aankondiging van de inschrĳving waarop Sadam en de enige andere onderne- ming die belangstelling had getoond, zĳn uitgenodigd, zĳn aan de Commissie meegedeeld. De bĳ besluit van het CIPE van 16 april 1992 goedge- keurde steun was dus niet gericht op één welbepaalde begunstigde, maar was beschikbaar voor om het even welke gegadigde die aan de in het besluit bepaalde voorwaarden zou hebben voldaan en die op het aanbod tot verkoop zou zĳn ingegaan. De verlenging van de participatie van RIBS in het kapi- taal van Castiglionese (overeenkomstig de geldende wetgeving is deze mogelĳkheid afhankelĳk van de voor- waarde dat de bietentelers deelnemen in het kapitaal van de begunstigde vennootschap) is toegestaan na de overdracht door Sadam aan Finbieticola van 35 % van de aandelen van Castiglionese tegen dezelfde verkoop- prĳs. Finbieticola SpA heeft bovendien 35 % van de aandelen overeenkomend met de door RIBS uitgevoerde kapitaalverhoging aangekocht (betaling in 15 jaar zonder rente) en heeft zich ertoe verbonden bĳ de afloop van deze periode van 15 jaar na de overdracht van de aandelen, nogmaals 35 % over te nemen van de aandelen die RIBS had aangekocht bĳ zĳn eerste partici- patie in het kapitaal van Castiglionese. (76) De herstructurering van de installaties van de suikerfa- briek van Castiglion Fiorentino heeft betrekking op de modernisering van enkele installaties en de vervanging van andere. De uitgevoerde investeringen hebben de volgende resultaten gehad: a) toename van de verwerkingscapaciteit van 3 500 tot 8 500 ton suikerbieten per dag, hetgeen het mogelĳk maakt om, na de sluiting van de verwerkende fabriek van Cecina, toch de gehele bietenproductie van het gebied te verwerken; b) verhoging van de kristallisatiecapaciteit van 400 tot 850 ton per dag, waardoor kon worden bespaard op de opslagkosten voor het vloeibare product; c) vermindering van het energieverbruik van 368 tot 302 kg stookolie per ton suiker; d) herstructurering en vergroting van de capaciteit van de installaties voor het persen en het drogen van pulp; e) aanpassing van de installaties aan de milieuvoor- schriften. (77) Volgens Italië heeft de steun die in de loop der jaren door RIBS aan Nusam, Castiglionese en Sadam Abruzzo is verleend voor de herstructurering van de suikerfa- brieken van Celano en Castiglion Fiorentino, het mogelĳk gemaakt de volgende doelstellingen te verwe- zenlĳken: a) voltooiing van de steunplannen, die anders niet hadden kunnen worden voltooid, hetgeen een zeer nadelige invloed zou hebben gehad op de investe- ringen die reeds door RIBS in de begunstigde onder- nemingen waren gedaan; b) concentratie van het technisch, economisch, finan- cieel en commercieel beheer in één enkel bedrĳf, met daaruit voortvloeiende schaalvoordelen; c) vorming van een suikercentrum in Midden-Italië, één van de doelstellingen van het nationaal sectorplan, waardoor het mogelĳk was het beheer van de betrokken bietenarealen te globaliseren, de gemid- delde afstand voor de aanlevering van de bieten te verkleinen en de voorwaarden voor de oogst van de grondstoffen te wĳzigen om ze beter in overeen- stemming te brengen met de eisen van de produ- centen; d) deelneming van de landbouwers aan het beheer van de verwerkende onderneming (alleen voor de suiker- fabriek van Castiglion Fiorentino); e) behoud van de werkgelegenheid; f) herstel van de levensvatbaarheid van de bedrĳven; g) herstructurering van de productiecapaciteit (de hoeveelheid bieten die per dag kan worden verwerkt in de betrokken voorzieningsgebieden is gedaald als gevolg van de sluiting van drie fabrieken te Cecina, Avezzano en Latina). 7. 9. 1999 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen L 236/23 (78) (79) (80) De steun die door RIBS is verleend aan de in overwe- ging 76 vermelde bedrĳven zou dus enerzĳds bestemd zĳn om uitsluitend investerings- en moderniserings- plannen te financieren (met uitsluiting van steun voor de bedrĳfsvoering) en, anderzĳds, volledig in overeen- stemming zĳn met het in de sectorplannen gestelde doel, namelĳk het in bedrĳf houden van de twee suiker- fabrieken van Celano en Castiglion Fiorentino, teneinde het voortbestaan van de door de sluiting van andere verwerkingsinstallaties getroffen bietenarealen te garan- deren. VI. BEOORDELING VAN DE STEUN Toepassing van artikel 87, lid 1, van het Verdrag Overeenkomstig artikel 44 van Verordening (EEG) nr. 1785/81 zĳn de artikelen 87, 88 en 89 van het Verdrag van toepassing op de sector productie en afzet van suiker. De Commissie is van oordeel dat de diverse voordelen die door RIBS zĳn toegekend aan de ondernemingen Nusam, Sadam Abruzzo en Castiglionese steunmaatre- gelen van de staat zĳn waarvoor het bepaalde in artikel 87, lid l, van het Verdrag geldt. Zĳ zĳn gefinancierd met staatsmiddelen (het kapitaal van RIBS is voor 100 % overheidskapitaal) en vervalsen de mededinging doordat ze bepaalde bedrĳven bevoordelen ten opzichte van hun concurrenten. Volgens de door de Italiaanse autori- teiten verstrekte informatie had de verleende steun tot doel de suikerproductie van de betrokken gebieden te concentreren in de twee voornoemde fabrieken, door de sluiting van andere fabrieken in hetzelfde gebied. Steun- maatregelen van deze aard kunnen ook het handelsver- keer tussen de lidstaten beïnvloeden omdat zĳ de natio- nale landbouwproductie bevoordelen door de uitvoer van het product uit de betrokken lidstaat te vergemak- kelĳken of de invoer van hetzelfde product uit andere lidstaten te bemoeilĳken. Economische gegevens betreffende de suikersector in Italië (1) Hoeveelheden (in miljoen ton) Waarde (miljoen ECU) Invoer uit de andere lidstaten (suiker) Invoer uit de andere lidstaten (isoglucose) Uitvoer naar de andere lidstaten (suiker) Uitvoer naar de andere lidstaten (isoglucose) Suikerbieten (productie) Italië EU-15 Waarde van de productie Italië EU-15 (1) Bron: Eurostat 1997. 281,2 209,3 25,0 11,1 57,8 7,4 13,3 120,7 44,5 2,3 5 613 713 (81) (82) (83) (84) (85) (86) Krachtens artikel 46 van Verordening (EEG) nr. 1785/ 81 mag in Italië, in afwĳking van de voorschriften inzake de staatssteun in de suikersector, nationale steun worden verleend indien deze steun wegens uitzonder- lĳke voorwaarden in verband met de in de regio lopende herstructureringsprogramma's voor de suiker- sector vereist is. Relevantie van de jurisprudentie in de zaak „Ital- grani” De Commissie is van oordeel dat de opmerkingen van Italië met betrekking tot de voor de beoordeling van de steun te gebruiken criteria niet in aanmerking kunnen worden genomen. Uit de jurisprudentie in de zaak „Ital- grani”, waaraan Italië refereert (bevestigd door het arrest van het Gerecht van eerste aanleg van 6 juli 1995 (gevoegde zaken 447/93, 448/93 en 449/93 — Aitec/ Commissie) (16)) kan worden afgeleid dat de betrokken steunmaatregelen moeten worden beoordeeld in het licht van de concurrentieregels van het Verdrag. In het aangehaalde arrest „Italgrani” heeft het Hof van Justitie geoordeeld dat de Commissie, indien ze een individuele steunmaatregel onderzoekt waarvan wordt beweerd dat hĳ is vastgesteld op basis van een reeds goedgekeurde steunregeling, deze maatregel niet recht- streeks aan het Verdrag mag toetsen, maar voordat zĳ een procedure inleidt, alleen moet nagaan of de steun in de algemene regeling past en in overeenstemming is met de in haar beschikking tot goedkeuring van de steunregeling bepaalde voorwaarden (zie de overwe- gingen 32 en 33). Het Hof heeft evenwel ook bepaald dat deze verplich- ting alleen bestaat in het geval dat de Commissie, bĳ de goedkeuring van de algemene regeling, geen voorbe- houd heeft gemaakt ten opzichte van het onderzoek van de individuele gevallen waarin de regeling wordt toegepast. In het vorengenoemde arrest van 6 juli 1995 heeft het Gerecht van eerste aanleg bepaald (17) dat de individuele aanmeldingsplicht die de worden vastgesteld ter uitvoering van de door de Commissie goedgekeurde regeling, een voorbehoud op de goedkeuring vormt die vergelĳkbaar is met het voor- behoud in het arrest in de zaak „Italgrani”. steunmaatregelen voor Het blĳkt dus duidelĳk dat de goedkeuring van de natio- nale herstructureringsplannen voor de suikersector in ItaIië (PN 84/90 en PN 91/96), die afhankelĳk was gesteld van de uitdrukkelĳke voorwaarde dat de indivi- duele gevallen waarin de regeling werd toegepast, dienden te worden aangemeld, niet kan worden beschouwd als een goedkeuring van alle steunmaatre- gelen die in het kader van voornoemde plannen zĳn uitgevoerd. (16) Jurispr. 1995 II-1971. (17) Ibidem, punt 129 van de motivering. L 236/24 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen 7. 9. 1999 (87) (88) (89) Uit het voorgaande blĳkt dat, hoewel de Commissie moet verifiëren dat de betrokken steunmaatregelen zĳn vastgesteld overeenkomstig de aanduidingen van de nationale plannen PN 84/90 en PN 91/96, deze verifi- catie haar in geen enkel geval kan ontslaan van de verplichting om de verenigbaarheid ervan te onder- zoeken met de concurrentieregels die van toepassing zĳn op de verschillende soorten steunmaatregelen die zĳn vastgesteld. Het onderzoek naar de overeenstemming van de maat- regelen met de nationale sectorplannen omvat twee aspecten: in de eerste plaats moet worden geverifieerd of de verleende steun past in één van de steuncatego- rieën waarin door de plannen is voorzien, en in de tweede plaats, of de doelstellingen en de gevolgen daarvan overeenstemmen met die waarin door de plannen is voorzien. Het resultaat van deze beide verifi- caties moet in beide gevallen positief zĳn om te kunnen stellen dat de steun in overeenstemming is met de nationale sectorplannen. Vorm van de steun De verschillende vormen waarin steun kan worden verleend en die nauwkeurig in de sectorplannen en in de voorschriften inzake de steunverlening van RIBS in de suikersector zĳn beschreven, omvatten het nemen van participaties in het kapitaal van ondernemingen, participatieleningen en leningen tegen verlaagde rente- voet. Er is niet voorzien in het verlenen van steun in de vorm van overheidsgaranties of in het afstand doen van kredieten of van kredietgaranties. Evenmin is voorzien in de mogelĳkheid dat RIBS instemt met het gebruik van het kapitaal van de ondernemingen waarin wordt geparticipeerd om verliezen ervan te dekken, en op die manier afstand doet van het recht op vergoeding van het geïnvesteerde kapitaal, noch dat RIBS tussenbeide komt in de liquidatieprocedures om de verkoop van bepaalde goederen tegen abnormaal gunstige voor- waarden mogelĳk te maken. (90) De volgende steunmaatregelen die door RIBS zĳn verleend, passen derhalve niet in de steuncategorieën waarin in de nationale sectorplannen is voorzien: 1. de in de overwegingen 15. 2, 15. 3 en 16. 1 bedoelde steunmaatregelen: garanties ten gunste van Sadam Abruzzo, toegestaan in de periode waarin deze onderneming de fabriek van Celano huurde en garantie ten gunste van Castiglionese voor de lening die deze diende aan te gaan om de activiteit van de suikerfabriek in het seizoen 1991 op te starten; 2. de in overweging 15. 5 bedoelde steunmaatregelen: tussenkomst van RIBS in de procedure voor een preventief akkoord van Nusam (afstand van de kredietgaranties, van het krediet, instemming met de overdracht van de residuele schuld van Nusam aan Sadam in ruil voor de fabriek van Celano). achterstelling (91) Deze steunmaatregelen kunnen dus, alleen reeds wegens het feit dat hun vorm niet overeenkomt met die waarin in de betreffende nationale bepalingen is voorzien, niet worden beschouwd als zĳnde in overeenstemming met de nationale sectorplannen van de jaren 1984 tot en (92) (93) (94) (95) (96) (97) met 1990 en van 1991 tot en met 1996; zĳ moeten dus uitsluitend worden beoordeeld in het licht van de algemene criteria. Steunmaatregelen waarin niet is voorzien door een specifiek steunplan Enkele van de steunmaatregelen zĳn bovendien niet opgenomen in de specifieke steunplannen zoals door de nationale sectorplannen is voorgeschreven: tot de verle- ning ervan was namelĳk pas besloten nadat dringende en toevallige problemen waren geconstateerd, maar de betrokken maatregelen waren niet gerechtvaardigd door een ruimer opgezette programmering. Na de inleiding van de in artikel 88, lid 2, van het Verdrag bedoelde procedure heeft Italië de Commissie de twee besluiten van het CIPE van 26 juli 1990 en van 16 april 1992 betreffende respectievelĳk de goedkeu- ring van het nieuwe ontwerp voor een steunmaatregel ten gunste van Nusam voor de fabriek van Celano en het nieuwe ontwerp voor een steunmaatregel ten gunste van Castiglionese voor de fabriek van Castiglion Fioren- tino aangemeld. De door RIBS uitgevoerde steunmaatregelen waarin niet is voorzien bĳ bovengenoemde besluiten, vallen dus ook buiten het programmeringskader van de nationale sectorplannen. Ook in dit geval gaat het om borgstel- lingen (zie de overwegingen 15. 2, 15. 3 en 16. 1) en om het nemen van participaties ten gunste van Nusam die zĳn uitgevoerd vóór de vaststelling van het besluit van het CIPE van 26 juli 1990 (zie de overwegingen 15. 1 en 15. 4). Om deze redenen is de Commissie van oordeel dat de maatregelen die worden gevormd door het verlenen van borgstelling door RIBS (zie de overwegingen 15. 2, 15. 3 en 16. 1), het nemen van participaties in het kapitaal van Nusam (de overwegingen 15. 1 en 15. 4) en de tussenkomst van RIBS in de procedure van het gerech- telĳk akkoord van deze vennootschap (overweging 15. 5) niet in overeenstemming zĳn met de nationale sectorplannen. Reddingssteun Volgens Italië zouden de maatregelen die niet beant- woorden aan de steuncategorieën waarin in de natio- nale sectorplannen is voorzien en waarin niet is voor- zien in een specifiek steunplan (zoals door de nationale voorgeschreven), moeten worden plannen wordt beschouwd als reddingssteun in de zin van de betrokken communautaire richtsnoeren. Dit argument kan niet worden aanvaard. Volgens de communautaire en herstructureringssteun aan ondernemingen in moeilĳk- heden moet de steun aan de volgende eisen voldoen: richtsnoeren reddings- voor a) hĳ moet bestaan uit kassteun in de vorm van een kredietgarantie of af te lossen kredieten tegen een rente gelĳk aan de marktrente; 7. 9. 1999 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen L 236/25 b) hĳ moet qua bedrag beperkt zĳn tot het strikt nood- zakelĳke voor de voortzetting van de exploitatie van de onderneming (bĳvoorbeeld dekking van de loon- kosten, lopende leveringen); c) hĳ moet worden uitgekeerd voor de periode (over het algemeen niet langer dan zes maanden) die noodzakelĳk is voor de vaststelling van de noodza- kelĳke en mogelĳke herstelmaatregelen; d) hĳ moet zĳn gerechtvaardigd door dringende sociale redenen nadelige gevolgen voor de situatie van de industrie in de andere lidstaten hebben. ongerechtvaardigde geen en (98) Uit de beschikbare gegevens blĳkt dat voor geen enkele van de kwestieuze steunmaatregelen aan voornoemde eisen is voldaan. In geen enkel geval zĳn de leningen, de participaties en de borgstelling van RIBS verleend tegen betaling van een rente of een premie die gelĳk is aan de marktrente. Aangezien de deelnemingen in het kapitaal aan het einde van de overeengekomen periode zĳn terugge- kocht tegen de nominale waarde bedraagt de toegepaste rentevoet 0 % (18). De lening van 11 miljard ITL, bĳvoorbeeld, is aan Sadam Abruzzo toegestaan voor een periode van 15 jaar (tegen een rentevoet van 2,025 % voor de eerste vĳf jaar en 8,1 % voor de overige tien jaar). Voor het verlenen van de garanties lĳkt geen enkele premie te zĳn betaald. De steun is niet uitsluitend bestemd voor het dekken van de loonkosten en de kosten die nodig zĳn om het bedrĳf te laten functioneren in de korte periode die nodig is voor de opstelling van een herstructurerings- plan. Alle steunmaatregelen hebben bovendien een looptĳd die langer is dan de periode van zes maanden die in de in overweging 96 bedoelde richtsnoeren is bepaald. Italië heeft ten slotte geen enkel bewĳs geleverd van het bestaan van dringende sociale moeilĳkheden die het verlenen van de steun noodzakelĳk hebben gemaakt. Steunmaatregelen waarin in de nationale sector- plannen is voorzien (99) De andere steunmaatregelen voor de herstructurering van de suikerfabrieken van Celano en Castiglion Fioren- tino (de overwegingen 15. 6 en 16. 2) die door RIBS zĳn verleend, hebben betrekking op het nemen van partici- paties in het kapitaal en leningen tegen verlaagde rente- voet, waarin in de sectorplannen is voorzien. de doelstellingen betreft, (100) Wat de overeenstemming van de nationale sector- de plannen met Commissie akkoord kunnen gaan met de argumenten die Italië heeft aangevoerd om aan te tonen dat de betrokken steunmaatregelen tot doel en tot gevolg hebben gehad dat bepaalde in de nationale sector- zĳn plannen verwezenlĳkt, inzonderheid die betreffende de totstand- brenging van een suikerproductiecentrum in de regio's programmadoelstellingen beschreven zou (18) De referentierentevoet in Italië bedroeg 14,66 % in 1990 en 14,4 % in 1992. van Castiglionese, maar niet van Midden-Italië. Andere doelstellingen daarentegen zĳn slechts ten dele verwezenlĳkt: het doel van een deelneming van de landbouwers aan het beheer van de suikerfabrieken is namelĳk alleen verwezenlĳkt in het geval voor Sadam Abruzzo. Voorts hadden krachtens de aanduidingen in de nationale plannen, de specifieke steunprojecten voor vestigingen in de Mezzogiorno moeten voorzien in bepalingen voor de invoering van aanvullende of vervangende suikerproductie. Daartoe had RIBS vooraf een economisch-financiële en haalbaarheidsstudie moeten uitvoeren. Men stelt echter vast dat in geen enkel van de specifieke steunplannen die door Italië zĳn meegedeeld, wordt verwezen naar de uitvoering van een dergelĳke studie, noch naar de resul- taten ervan, noch naar evaluaties die RIBS in verband daarmee zou hebben uitgevoerd. activiteiten voor de (101) In ieder geval, om de hierboven uiteengezette redenen, is de overeenstemming van deze maatregelen met de nationale sectorplannen alleen onvoldoende om te besluiten dat de steunmaatregelen verenigbaar zĳn met de gemeenschappelĳke markt. Dat is trouwens ook de reden waarom de Commissie, bĳ haar onderzoek van de betrokken nationale maatregelen, slechts een principieel akkoord had kunnen geven over de verwezenlĳking van de daarin vermelde doelstellingen (herstructurering van de suikersector) en Italië had verzocht om de afzonder- lĳke steunprojecten voor de definitieve goedkeuring overeenkomstig de artikelen 87 en 88 van het Verdrag bĳ haar in te dienen. (102) De Commissie moet dus voor alle steunmaatregelen waarop de onderhavige beschikking betrekking heeft nagaan of de afwĳkingen bedoeld in de leden 2 en 3 van artikel 87 van het Verdrag erop kunnen worden toegepast en of zĳ voldoen aan artikel 46 van Verorde- ning (EEG) nr. 1785/81, krachtens hetwelk de steun- maatregelen moeten zĳn gerechtvaardigd door uitzon- derlĳke omstandigheden in verband met de in Italië lopende herstructureringsprogramma's in de suiker- sector. (103) Het standpunt van Italië is hoofdzakelĳk gebaseerd op twee argumenten: de steunmaatregelen zĳn verenigbaar met de communautaire richtsnoeren en de steun is niet groter dan de maximale steunintensiteit die normaal in aanmerking wordt genomen voor het beoordelen van de steun voor investeringen in de sector verwerking en afzet van landbouwproducten. (104) Italië beweert dat alle onderzochte steunmaatregelen kunnen worden beschouwd als zĳnde verenigbaar met de communautaire richtsnoeren voor staatssteun voor de redding en de herstructurering van bedrĳven in moeilĳkheden. (105) Het lĳkt dienstig een afzonderlĳk onderzoek te wĳden aan de steun die is verleend, enerzĳds aan Nusam en Sadam Abruzzo voor de herstructurering van de fabriek van Celano en, anderzĳds, aan Castiglionese (voor en na de opneming van deze onderneming in de groep Sadam) voor de herstructurering van de fabriek van Castiglion Fiorentino. L 236/26 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen 7. 9. 1999 (106) De evaluatie heeft tot doel in beide gevallen na te gaan, in de eerste plaats of er wel degelĳk een echt herstructu- reringsplan is en, in de tweede plaats, wanneer dit het geval is, of de communautaire richtsnoeren in acht zĳn genomen. Steun aan Nusam en aan Sadam Abruzzo voor de fabriek van Celano Begunstigde van de steun (107) In het geval van de fabriek van Celano dient vooraf een bĳkomend probleem te worden onderzocht, namelĳk wie precies de begunstigde van de door RIBS toege- kende steun is. (108) Volgens Italië zou de overheidssteun zĳn verleend los van de eigendomssituatie van de fabriek en dus aan de economische eenheid (productie van suiker in de instal- laties te Celano), die eerst werd beheerd door Nusam en daarna door de nieuwe vennootschap Sadam Abruzzo. (109) Dit argument moet worden afgewezen. (110) De theorie van de continuïteit wordt weerlegd door de constatering dat de steun is toegekend in de loop van de eerste fase, d. w. z. die welke voorafgaat aan het besluit van het CIPE van 26 juli 1990, aan Nusam als eigenaar van de twee fabrieken, die van Celano en die van Strongoli, en daarna, ter uitvoering van het genoemde CIPE-besluit, aan Sadam Abruzzo. de slechts (111) De Commissie zou het argument van de continuïteit van kunnen „onderneming Celano” aanvaarden in de veronderstelling dat de eigendoms- overdracht niet alleen betrekking zou hebben gehad op de installaties (zoals ook is gebeurd) maar ook op de andere elementen van de commerciële onderneming, met inbegrip van, eventueel, de schuldenlasten in verband met de economische activiteit. Met andere woorden, alleen een opvolging in de eigenlĳke zin van het woord had het standpunt van Italië kunnen recht- vaardigen. Op grond van de door Italië verstrekte infor- matie heeft Sadam evenwel, met de procedure van het gerechtelĳk akkoord, niet alle rechten en verplichtingen van Nusam in verband met de productieactiviteit van de fabriek van Celano overgenomen. (112) Nusam heeft trouwens na de verkoop van de fabriek van Celano aan Sadam haar activiteit voortgezet in de fabriek van Strongoli (de onderneming is op 29 december 1997 failliet verklaard). (113) De Commissie is derhalve van oordeel dat, in tegenstel- ling tot wat Italië beweert, in een oordeel over de steun die door RIBS aan de fabriek van Celano is verleend, een onderscheid moet worden gemaakt tussen de steun die is verleend aan Nusam en die welke is verleend aan Sadam Abruzzo. (114) Ten slotte moet dan nog worden geverifieerd of het geheel van deze steunmaatregelen, zoals Italië beweert, kan worden beschouwd als een herstructureringsplan dat voldoet aan de communautaire richtsnoeren. Steun aan Nusam (115) Wat de steun aan Nusam betreft, die om de hierboven in de overwegingen 88, 89 en 90 uiteengezette redenen (in overweging 15. 1 bedoelde steun, participatie van 5 miljard ITL in overweging 15. 4 bedoelde steun, partici- patie van 2,5 miljard ITL) geen deel uitmaakt van een nationaal sectorplan, deze is zonder enige twĳfel een steun aan een bedrĳf in moeilĳkheden. Deze participa- ties zĳn in werkelĳkheid kapitaalverhogingen die volgen op kapitaalverminderingen die zĳn gebruikt om exploi- tatieverliezen van de onderneming aan te zuiveren. Ze voldoen niet aan het beginsel van de particuliere belegger omdat, daar ze bedoeld waren om exploitatie- verliezen te dekken, de mogelĳkheid om een aanvaard- baar rendement te verkrĳgen, minimaal was. Het betreft in ieder geval gerichte steun van RIBS ten gunste van het kapitaal van Nusam, waartoe telkens per geval is beslist na de constatering dat het bedrĳf in financiële moeilĳkheden was en niet op basis van een document dat kan worden omschreven als een herstructurerings- plan. (116) De in overweging 15. 5, onder a) en b), bedoelde maat- regelen (afstand van de hypotheek, achterstelling van het krediet tot niet-bevoorrecht krediet) zĳn formeel genomen ten gunste van Nusam. Daar zĳ evenwel in een ruimer verband deel uitmaken van de maatregelen waarin is voorzien bĳ het besluit van het CIPE van 26 juli 1990 (betreffende de aankoop van de installatie van Celano door Sadam Abruzzo), moeten de consequenties ervan ook worden onderzocht in het kader van de beoordeling van de door RIBS ter uitvoering van dat besluit uitgevoerde maatregelen. (117) Deze maatregelen voldoen niet aan de voorwaarden om te kunnen worden beschouwd als steunmaatregelen in de zin van de betreffende communautaire richtsnoeren (overwegingen 96-98). (118) Voornoemde communautaire richtsnoeren schrĳven voor dat de herstructureringssteun moet worden verleend ter uitvoering van een herstructureringsplan dat het mogelĳk maakt of binnen een redelĳk tĳdsbe- stek de economische en financiële levensvatbaarheid van de onderneming duurzaam te herstellen op grond van realistische veronderstellingen inzake de omstandig- heden waaronder de onderneming in de toekomst zal functioneren. De steun moet gekoppeld zĳn aan een herstructureringsprogramma dat in bĳzonderheden aan de Commissie moet worden voorgelegd. (119) Uit de beschikbare gegevens blĳkt duidelĳk dat de aan Nusam verleende steun geen deel uitmaakte van een herstructureringsplan dat het herstel van de econo- misch-financiële levensvatbaarheid van de onderneming tot doel had. Het is een steun die erop gericht was en als resultaat heeft gehad het voortbestaan van de onder- neming, die ernstige financiële moeilĳkheden kende, veilig te stellen, zonder dat de redenen voor deze moei- lĳkheden op passende wĳze zĳn onderzocht, teneinde maatregelen te kunnen nemen om te komen tot een intern herstel van Nusam door de oorzaken van de moeilĳkheden weg te nemen. 7. 9. 1999 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen L 236/27 (120) Om deze redenen kan de betrokken steun niet worden beschouwd als herstructureringssteun in de zin van de betreffende communautaire richtsnoeren. (121) Het tweede argument van Italië is dat de steun investe- ringen in de fabriek van Celano mogelĳk zou hebben gemaakt. (122) Aan de Commissie zĳn evenwel geen gegevens meege- deeld die het mogelĳk maken het bestaan van een inves- teringsplan en het onmisbaar verband tussen het verlenen van de steun en de uitvoering van investe- ringen door Nusam te verifiëren. Italië heeft niet aange- toond dat de steun aan Nusam is verleend om deze in te voeren of, met staat andere woorden, dat deze investeringen (die overigens niet nader zĳn omschreven) zonder de betrokken steun niet had kunnen worden uitgevoerd. te stellen investeringen uit (123) Daarom moet de steun die wordt gevormd door de deelneming in het kapitaal van Nusam voor een bedrag van 5 miljard ITL, respectievelĳk 2,5 miljard ITL, worden beschouwd als steun voor de bedrĳfsvoering aan de begunstigde onderneming. (124) Gelet op deze overwegingen en inzonderheid op de financiële situatie van Nusam, is de waarde van de steun die in aanmerking moet worden genomen die van een subsidie die niet hoeft te worden terugbetaald, voor een bedrag overeenkomend met de vorengenoemde twee opeenvolgende participaties (2,5 miljard ITL en 5 miljard ITL), die nooit aan RIBS zĳn terugbetaald. Er dient overigens op te worden gewezen dat de participa- ties van RIBS in het kapitaal van Nusam definitief verloren zĳn gegaan na het faillissement van deze laatste op 29 december 1997. Deze steun moet worden beschouwd als steun voor de bedrĳfsvoering die strĳdig met de constante praktĳk van de Commissie met betrekking tot de toepassing van de artikelen 87, 88 en 89 van het Verdrag (arrest van het Gerecht van eerste aanleg, 8 juni 1995, zaak T-459/93 — Siemens/ Commissie (19)). (125) Gelet op bovenstaande overwegingen, kan de betrokken steun niet in aanmerking komen voor één van de in artikel 87, leden 2 en 3, van het Verdrag bedoelde uitzonderingen. Steun aan Sadam Abruzzo als huurder van de fabriek van Celano De borgstellingen (126) Het betreft twee borgstellingen verleend aan Sadam Abruzzo in de periode waarin deze onderneming de fabriek van Celano in huur had (steun bedoeld in de overwegingen 15. 2 en 15. 3). (127) Om de hierboven in punt 95 uiteengezette redenen, valt deze steun niet onder de nationale sectorplannen. (19) Jurisp. 1995, blz. II-1675. (128) Zoals de Commissie bĳ de inleiding van de procedure heeft verklaard, moet deze steun worden getoetst aan de criteria die gelden voor staatsgaranties (20). Italië heeft naar aanleiding van het bezwaar van de Commissie geen enkel element verstrekt om aan te tonen dat deze criteria in dit geval in acht zĳn genomen. (129) Ook de bewering van de Italiaanse autoriteiten dat nooit een beroep is gedaan op de twee borgstellingen is niet relevant, omdat het voordeel dat wordt gevormd door de overheidsgarantie beschikbaar wordt op het ogenblik dat de garantie wordt verleend en niet uitslui- tend wanneer er daadwerkelĳk een beroep op wordt gedaan. Overeenkomstig punt 38 van de mededeling van de Commissie betreffende de toepassing van de artikelen 87 en 88 van het EG-Verdrag en van artikel 5 van Richtlĳn 80/273/EEG van de Commissie op open- bare bedrĳven in de industriesector (21), die in het geval van de garanties zowel van toepassing zĳn op openbare bedrĳven als op particuliere bedrĳven, moet de overeen- stemming van dergelĳke maatregelen worden beoor- deeld op het ogenblik waarop ze worden verleend. De beoordeling van het steunelement dat in de garanties is vervat, is bovendien afhankelĳk van de financiële situ- atie van de begunstigde bedrĳven. (130) Daar het borgstellingen betreft die zĳn verleend aan een onderneming die niet in financiële moeilĳkheden was, is de waarde ervan niet gelĳk aan de gegarandeerde bedragen (2 + 11 miljard ITL), maar wel aan de markt- prĳs die Sadam zou hebben moeten betalen voor garan- ties met eenzelfde risicogehalte die door financiële instellingen zouden zĳn verleend. (131) De Commissie blĳft dus op het standpunt dat zĳ had ingenomen toen ze de procedure heeft ingeleid. Zĳ is van oordeel dat de steun die door RIBS aan Sadam is verleend in de vorm van borgstellingen niet onder één leden 2 en 3, van het Verdrag van de in artikel 87, bedoelde uitzonderingen valt, omdat ze steun voor de bedrĳfsvoering zĳn, die niet voldoet aan de voor- waarden die zĳn bepaald in de communautaire regels voor de steun die wordt verleend in de vorm van garan- ties, noch aan de criteria die in de communautaire richtsnoeren voor staatssteun aan bedrĳven in moeilĳk- heden zĳn vastgesteld. Steun in verband met de overname door Sadam van Nusam van de fabriek van Celano (132) Het besluit van het CIPE van 26 juli 1990 voorzag in een aantal interventie- en steunmaatregelen om het fail- lissement van Nusam te voorkomen en de verkoop van de fabriek in Celano door Nusam aan Sadam Abruzzo mogelĳk te maken (specifiek steunplan 1990). De volgende maatregelen zĳn uitgevoerd: a) Nusam heeft afgezien van de hypotheek op de fabriek van Celano, die gold als zekerheid voor de betaling van de restschuld van 17,504 miljard ITL aan de RIBS; (20) Brief van de Commissie aan de lidstaten van 5 april 1989 en 12 oktober 1989. (21) PB C 307 van 13. 11. 1993, blz. 3. L 236/28 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen 7. 9. 1999 b) achterstelling van het krediet, dat daardoor een niet- bevoorrecht krediet was geworden, na de andere niet-bevoorrechte kredieten. Als gevolg van het fail- lissement van Nusam op 29 december 1997 is dit krediet definitief verloren gegaan; c) verkoop van de fabriek van Celano door Nusam aan Sadam Abruzzo, die de terugbetaling van de reste- rende schuld van 15 miljard ITL aan RIBS voor haar terugbetalingsvoor- rekening nam (op dezelfde waarden); d) verlening van een nieuw uitstel van terugbetaling van vĳf jaar (vrĳstelling van betaling van de rente) voor de terugbetaling van voornoemde schuld van 15 miljoen ITL; e) steun in de vorm van een participatie in het kapitaal van Sadam Abruzzo voor een bedrag van 8 miljard ITL; f) lening tegen verlaagde rentevoet voor een bedrag van 11 miljard ITL toegestaan door RIBS aan Sadam Abruzzo. (133) Deze steunmaatregelen maken deel uit van een specifiek steunplan in de zin van de nationale sectorplannen. De Commissie is evenwel de mening toegedaan dat niet alle steunmaatregelen in overeenstemming zĳn met de sectorplannen omdat, zoals gezegd, enkele van de maat- regelen die door RIBS ter uitvoering van voornoemd besluit van het CIPE ten uitvoer zĳn gelegd, niet beant- woorden aan de categorieën van steunmaatregelen (deelname in het kapitaal, participatieleningen, leningen tegen verlaagde rentevoet) die ter beschikking van RIBS zĳn gesteld om de herstructurering in de suikersector in Italië te vergemakkelĳken. (134) De eerste van de steunmaatregelen van RIBS waarin het besluit van het CIPE van 26 juli 1990 (zie overweging 15. 5, onder a) en b)) voorzag, had tot doel het faillisse- ment van Nusam te voorkomen en de verkoop van de fabriek van Celano door deze onderneming aan Sadam Abruzzo, die toen de huurder van de fabriek was, mogelĳk te maken. Om dit doel te bereiken zag RIBS af van de hypotheek op het krediet van 17,504 miljard ITL die was verstrekt aan Nusam, waardoor het mogelĳk was een verzoek om toelating tot de proce- dure van het gerechtelĳk akkoord in te dienen. Het is belangrĳk op te merken dat, zonder de achterstelling van het hypothecair krediet van RIBS, de door de Itali- aanse regelgeving bepaalde voorwaarden waaronder een in moeilĳkheden tot de procedure van het bedrĳf gerechtelĳk akkoord kan worden toegelaten, niet zouden zĳn vervuld. Om tot deze procedure te worden toegelaten, moeten de debiteuren inderdaad in staat zĳn al hun bevoorrechte kredieten (zoals het hypothecair krediet van RIBS) en 40 % van de niet-bevoorrechte kredieten terug te betalen. De inleiding van de faillisse- mentsprocedure zou in dat geval de sluiting van het contract tot verkoop van de fabriek aan Sadam onmo- gelĳk hebben gemaakt, omdat alle activiteiten van Nusam onder gerechtelĳk toezicht zouden zĳn geplaatst in het kader van een procedure voor de liquidatie van de onderneming, die desnoods ook tot de sluiting van de fabriek had kunnen leiden (zie opmerkingen van Italië, overweging 54). (135) Deze maatregelen zouden eventueel kunnen worden beschouwd als een steunmaatregel die geen steun in de zin van artikel 87, lid 1, van het Verdrag bevat, voor- zover hĳ gediend heeft om de verkoop van de onderne- ming mogelĳk te maken onder voorwaarden die verenigbaar zĳn met het beginsel van de particuliere belegger in een markteconomie. Dit leek in werkelĳk- heid echter niet het geval te zĳn geweest. Het enige voordeel dat RIBS met alle in het besluit van het CIPE van 26 juli 1990 opgenomen maatregelen heeft kunnen behalen is dat Sadam nog een schuld (lening tegen verlaagde rentevoet) van 15 miljard ITL bĳ Nusam is aangegaan. Voor de aflossing van deze lening tegen verlaagde rentevoet is echter een nieuw uitstel van aflos- sing toegestaan voor een periode van vĳf jaar. Boven- dien dient erop te worden gewezen dat, daar de activa van Nusam, met inbegrip van die in de fabriek van Celano (die volgens een expertise van onafhankelĳke adviseurs een waarde had van 31,8 miljard ITL), de van 17,504 miljoen ITL over- hypotheekwaarde schreden, een deel van de tweede lening van 15 miljard ITL aan RIBS had moeten worden terugbetaald. (136) Daar echter niet is aangetoond dat de andere particu- liere crediteuren van Nusam zich op dezelfde wĳze zouden hebben gedragen en afstand zouden hebben gedaan van hun vorderingen, is de Commissie van oordeel dat een dergelĳke handelswĳze niet kan worden geacht vergelĳkbaar te zĳn met die van een particulier belegger in een markteconomie. Het besluit van het CIPE van 26 juli 1990, dat voorziet in de afstand van de kredieten van RIBS en de achterstelling ervan, is verge- zeld van een besluit tot verkoop van de fabriek aan Sadam Abruzzo en van andere steunmaatregelen van de Staat ten gunste van dezelfde onderneming. Bovendien gaat de afstand van RIBS-kredieten niet vergezeld van een afstand van kredieten door de andere particuliere crediteuren van Nusam. Naar analogie van de medede- ling van de Commissie betreffende de deelneming van overheidsinstanties van onderne- mingen (22) moet, om te voorkomen dat de maatregel staatssteun omvat, de afstand van kredieten door de overheid evenredig zĳn met de afstand van kredieten door particuliere schuldeisers. in het kapitaal (137) Deze maatregel moet dus worden beschouwd als staats- steun, omdat het een gedraging betreft die voor een particulier belegger, die volgens de in een markteco- nomie normale gebruiken handelt, niet aanvaardbaar is. (138) Dit gezegd zĳnde, dient de werkelĳke begunstigde van de steun te worden bepaald. Formeel was Nusam de begunstigde. De Commissie is echter van oordeel dat deze onderneming geen enkel financieel voordeel heeft gehad bĳ de steun. Dienaangaande dient eraan herin- nerd dat op het ogenblik van de achterstelling van de schuld, Nusam zich in een hachelĳke financiële situatie bevond en daarna failliet is gegaan. Anderzĳds is door de achterstelling van het krediet de totale schuldenlast van Nusam niet verminderd. Het economisch effect van deze operatie is dat de rangorde van de crediteuren van de onderneming wordt gewĳzigd. Door afstand te doen (22) Bulletin 9-1984. 7. 9. 1999 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen L 236/29 van de hypotheek doet RIBS afstand van de voorrang die zĳn krediet had en valt het terug tot de laatste plaats, na al de andere crediteuren van Nusam. De operatie levert voor Nusam geen enkel voordeel op omdat zĳ hoe dan ook al haar crediteuren moet terug- betalen voor zover zĳ daartoe de middelen heeft. (139) De achterstelling en de afstand van dit krediet maken deel uit van een geheel van financiële maatregelen, waartoe op dezelfde datum is besloten, en die alleen tot doel hadden de overdracht van de fabriek van Celano van Nusam aan Sadam mogelĳk te maken. In normale marktomstandigheden en zonder de tussenkomst van RIBS, zou een dergelĳke overdracht hebben plaatsge- vonden tegen marktprĳzen om ervoor te zorgen dat de crediteuren van Nusam een zo groot mogelĳk deel van hun geld zouden terugkrĳgen. Om de bovenvermelde redenen is de Commissie van oordeel dat de door Sadam voor de overdracht van de fabriek van Celano betaalde prĳs onder de marktprĳs ligt (zie overwegingen 141 tot en met 148). Daarom is de Commissie van oordeel dat de operatie alleen tot doel had de over- dracht van de suikerfabriek van Celano van Nusam aan Sadam mogelĳk te maken tegen abnormaal gunstige voorwaarden. Dat wordt bevestigd door de opmerk- ingen van Italië (overweging 54), waarin wordt gezegd dat de Minister van Landbouw had besloten te voor- komen dat het waarschĳnlĳke faillissement van Nusam zou leiden tot de sluiting van de fabriek van Celano en het beheer ervan over te dragen aan Sadam. Het besluit van de minister is genomen vóór het besluit van het CIPE. De Commissie trekt daaruit de conclusie dat een deel van de formeel aan Nusam verleende steun in werkelĳkheid een steun aan Sadam is voor de aankoop van de fabriek van Celano. De waarde van de steun komt overeen met het verschil tussen de marktprĳs van deze fabriek en de werkelĳke prĳs die door Sadam is betaald. (140) Deze conclusie laat echter niet toe te besluiten dat het enige economische effect van de achterstelling van het hypothecair krediet van 17,504 miljard ITL tot een niet-bevoorrecht krediet alleen Sadam ten goede is gekomen. Op basis van de door Italië verstrekte infor- matie, was de Commissie van mening dat deze maat- regel ook een steun aan de andere crediteuren van Nusam vormde. Het voornaamste effect van de achter- stelling van het krediet was dan ook een wĳziging in de rangorde van de crediteuren in het kader van de proce- dure van het preventieve gerechtelĳk akkoord. Omdat alleen bedrĳven die alle bevoorrechte kredieten en 40 % van de geografische kredieten kunnen terugbetalen voor deze procedure in aanmerking komen, heeft de Commissie geoordeeld dat de achterstelling van het krediet het voor de crediteuren van Nusam mogelĳk heeft gemaakt om een groter deel van de kredieten terug te krĳgen dan zĳ normaal zouden hebben gekregen. Door de afstand van RIBS van zĳn eigen krediet van 17,504 miljard ITL, zouden alle schuldeisers namelĳk ten minste 40 % van hun krediet hebben kunnen terugkrĳgen. Als Nusam daarentegen failliet was gegaan, zou het niet mogelĳk zĳn geweest de vereffe- ning van alle prioritaire schulden en 40 % van de niet- bevoorrechte schulden te garanderen. (141) Wat de prĳs betreft die door Sadam voor de aankoop van de fabriek is betaald, had de Commissie bĳ het inleiden van de procedure geconstateerd dat deze niet overeenkwam met de werkelĳke waarde van de fabriek van Celano zoals die bleek uit de evaluatie die was uitgevoerd door de door RIBS en Nusam gezamenlĳk aangestelde deskundige. Daarin werd de waarde van de over te dragen onroerende goederen namelĳk bepaald op 31,8 miljard ITL. (142) Italië heeft noch het bestaan van deze waardebepaling, noch het geraamde bedrag betwist. In de bewĳsvoering van Italië wordt verklaard dat de waardebepaling uitslui- tend betrekking had op onroerende goederen en dat geen rekening was gehouden met het bestaan van een in de balans van (bad-will) negatieve rentabiliteit Nusam. (143) De Commissie begrĳpt echter niet, en Italië heeft er ook geen verklaring voor gegeven, hoe de „bad-will” van Nusam een invloed had kunnen uitoefenen op de waar- debepaling van de fabriek van Celano, omdat Sadam met de aankoop van de installaties ook de verplich- tingen van de vroegere eigenaar in verband met de economische activiteit van de fabriek heeft overge- nomen. Met andere woorden Italië verklaart niet op welke wĳze de door de deskundigen geraamde prĳs is verlaagd van 31,8 miljard ITL tot het door Sadam geboden bedrag. (144) Alleen een openbare verkoop zou het mogelĳk hebben gemaakt om de juiste marktwaarde van de overge- dragen fabriek te kennen. Bĳ gebreke van een dergelĳke verkoopprocedure, kan de Commissie niet anders dan concluderen dat de marktprĳs van de fabriek van Celano hoger is dan de door Sadam betaalde prĳs. (145) Ten opzichte van het door de deskundigen geraamde bedrag van 31,8 miljard ITL, heeft Sadam als aankoop- prĳs voor de fabriek van Celano het volgende aange- boden: a) afstand van zĳn eigen krediet ten aanzien van Nusam voor een bedrag overeenkomend met de investeringen die in de fabriek van Celano zĳn gedaan in de periode waarin de fabriek werd gehuurd (11 miljard ITL) en b) overname van de schuld (lening tegen verlaagde rentevoet) van 15 miljard ITL van Nusam ten aanzien van RIBS. Voor de terugbetaling van deze schuld heeft RIBS aan Sadam een nieuwe aflossings- vrĳe periode van vĳf jaar toegestaan. (146) De nominale waarde van het aanbod (26 miljard ITL) is reeds lager dan het bedrag van de vorenvermelde raming (–5,8 miljard ITL). (147) Bovendien moet het volgende in overweging worden genomen: a) de economische waarde van de afstand, door Sadam, van de schuld die Nusam aan haar had, komt niet overeen met het bedrag van de lening zelf. Uit de beschikbare informatie blĳkt dat, daar het een niet- bevoorrecht krediet betrof, de vooruitzichten voor terugbetaling op het ogenblik dat de afstand werd gedaan aanzienlĳk minder gunstig waren, en dat in de meest pessimistische hypothese slechts 40 % van het bedrag van de lening (d. w. z. 4,4 miljard ITL) had kunnen worden geïnd; L 236/30 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen 7. 9. 1999 b) de waarde van de overname van de lening tegen verlaagde rentevoet die door RIBS aan Nusam was verleend moet derhalve worden aangepast rekening houdende met de gunstige voorwaarden die zĳn toegestaan voor de terugbetaling van deze lening (rentesubsidie, aflossingsvrĳe periode). (152) (148) Gelet op hetgeen voorafgaat is de Commissie van oordeel dat de verkoop van de fabriek van Celano aan Sadam Abruzzo niet heeft plaatsgevonden onder normale marktvoorwaarden en dat het verschil tussen de in het besluit van het CIPE van 26 juli 1990 bepaalde prĳs en de door de deskundigen bepaalde prĳs (31,8 miljard ITL) een staatssteun ten gunste van Sadam Abruzzo is. (149) (150) Evaluatie van de steun ten gunste van Sadam Abruzzo Herstructureringssteun In de eerste plaats is het nuttig na te gaan of, zoals Italië beweert, deze steun kan worden beschouwd als steun voor de herstructurering van een bedrĳf in moeilĳk- heden in de zin van de communautaire richtsnoeren voor reddings- en herstructureringssteun aan onderne- mingen in moeilĳkheden en, vooral, of Sadam Abruzzo voor dergelĳke steun in aanmerking kwam. In de betreffende communautaire richtsnoeren zĳn de bedrĳven die voor de reddings- en herstructurerings- steun in aanmerking komen gedefinieerd als „bedrĳven die niet in staat zĳn uit hun moeilĳkheden te komen, noch met eigen middelen, noch door het nodige kapi- te verkrĳgen of door taal van de aandeelhouders leningen”. is ook bepaald dat Voorts „ondernemingen die reddings- of herstructureringssteun van hun regering ontvangen, over het algemeen financieel zwak staan, slechte bedrĳfsresultaten in het verleden en door sombere toekomstperspectieven”. in de schulden- toenemend rentabiliteit, en rentelast), komen worden De ondernemingen die voor deze steunmaatregelen in aanmerking richtsnoeren beschreven aan de hand van typische symptomen (verminderende verlies, stĳgende symptomen die duidelĳk niet kunnen slaan op een pas opgerichte onderneming. Dat geldt eveneens voor nieuwe onderne- mingen die zĳn opgericht om de activiteiten van een onderneming in moeilĳkheden over te nemen in het kader van een procedure van gerechtelĳk akkoord (in het onderhavige geval was Nusam in die periode reeds op de rand van het faillissement, dat toen kon worden uitgesteld maar niet kon worden voorkomen door de steun die is verleend door RIBS). Punt 2. 3 van de betref- fende communautaire richtsnoeren bepaalt namelĳk dat veranderingen van eigenaar van de gesteunde onderne- ming geen invloed hebben op de beoordeling van de steun. (151) Volgens de richtsnoeren inzake regionale steunmaatre- gelen (23) kan de steun voor de overname van een vesti- ging, die is gesloten of die zonder de overname zou zĳn gesloten, een voordeel voor de ondernemingen in moei- lĳkheden inhouden, dat overeenkomstig de desbetref- richtsnoeren moet worden fende communautaire (23) PB C 74 van 10. 3. 1998, blz. 9. onderzocht. In het onderhavige geval is de Commissie van oordeel dat de steun aan Nusam niet voldoet aan de in de communautaire richtsnoeren bepaalde voor- waarden (zie overwegingen 116, 117 en 118). Sadam Abruzzo is juridisch en financieel onafhankelĳk van Nusam. De door RIBS verleende steun is derhalve niet bestemd om schulden uit het verleden aan te zuiveren of om een situatie te saneren die een gevolg is van een slecht beheer in het verleden. De steun was dus in werkelĳkheid niet bestemd voor de herstructurering van een bedrĳf in moeilĳkheden. De Italiaanse autori- teiten hebben bovendien geen enkele reden aangegeven om Sadam Abruzzo te kunnen beschouwen als een bedrĳf in moeilĳkheden. (153) Daarom is de Commissie van oordeel dat de betrokken steun niet kan worden getoetst aan de communautaire richtsnoeren voor bedrĳven in moeilĳkheden. (154) Wat het tweede argument van Italië betreft, namelĳk dat de steun de uitvoering van investeringen in de betrokken fabrieken mogelĳk zou hebben gemaakt, moet de betrokken steun worden getoetst aan de criteria voor de steun voor investeringen in de sector verwerking en afzet van landbouwproducten. Overeenstemming met het sectorplan (155) Vooraf dient het volgende te worden opgemerkt: in deze sector past de Commissie bĳ de beoordeling van steunmaatregelen die de overheid wil toekennen normaal de sectorale beperkingen toe die gelden voor het onderzoek van de communautaire cofinancierbaar- heid in de zin van de diverse verordeningen van de Gemeenschap die in de loop der jaren zĳn vastgesteld met het oog op de verbetering van de omstandigheden voor de verwerking en de afzet van landbouwproducten (Verordeningen (EEG) nr. 355/77 (24), (EEG) nr. 866/ 90 (25) en (EG) nr. 951/97 (26) van de Raad). Deze werk- wĳze van de Commissie is „gecodificeerd” met de vast- stelling van de richtsnoeren inzake staatssteun voor investeringen voor de verwerking en de afzet van land- bouwproducten (27). (156) Eén van de vorenvermelde sectorale beperkingen is het verbod op steunverlening in de suikersector. (157) De Commissie heeft evenwel krachtens artikel 46 van Verordening (EEG) nr. 1785/81 en bĳ de goedkeuring van de nationale herstructureringsplannen voor de suikersector in Italië een afwĳking op deze beperking toegestaan voor de steunmaatregelen in verband met de uitzonderlĳke behoeften van deze plannen (dit was met name het geval voor de steun voor investeringen in de vestigingen van Celano, Strongoli en Castiglion Fioren- tino, waarin was voorzien in de eerste specifieke steun- plannen ten gunste van Nusam en Castiglionese, die in 1984 en in 1985 door de Commissie zĳn goedge- keurd). Deze afwĳkingen zĳn geval per geval door de Commissie beoordeeld bĳ elke aanmelding van een specifiek plan. (24) PB L 51 van 23. 2. 1977, blz. 1. (25) PB L 91 van 6. 4. 1990, blz. 1. (26) PB L 142 van 2. 6. 1997, blz. 22. (27) PB C 29 van 2. 2. 1996, blz. 4. 7. 9. 1999 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen L 236/31 (158) De Commissie is van oordeel dat deze steun, om de hiervoren uiteengezette redenen, niet in overeenstem- ming is met de nationale sectorplannen omdat hĳ niet beantwoordt aan een van de instrumenten die daarin zĳn opgenomen voor de herstructurering van de suikersector in Italië. De steun kan derhalve niet in aanmerking komen voor de in artikel 46 van Verorde- ning (EEG) nr. 1785/81 bedoelde afwĳking voor steun die wordt verleend wegens uitzonderlĳke omstandig- heden in verband met de in Italië lopende herstructure- ringsprogramma's voor de suikersector. (159) Uit deze toetsing van de steunmaatregel aan de alge- mene criteria inzake staatssteun blĳkt dat de betrokken steunmaatregel moet worden beschouwd als steun voor de aankoop van een bestaande fabriek, hoewel hĳ volgens Italië moet worden beschouwd als investerings- steun. voordeel vormt voor de belanghebbende partĳ (of, eventueel, partĳen), kan niet worden beschouwd als steun om een initiële investering in de communautaire betekenis van het woord te verwezenlĳken. Overeen- komstig de richtsnoeren inzake regionale steunmaatre- gelen (28), waarin de positie wordt uiteengezet die de Commissie normaliter aanneemt voor de specifieke sector van de regionale steunmaatregelen, „wordt onder initiële investering verstaan, een investering in vast kapi- taal ten behoeve van de oprichting van een nieuwe vestiging, de uitbreiding van een bestaande vestiging, of het starten van een activiteit die een fundamentele wĳzi- ging in het product of in het productieproces van een bestaande vestiging meebrengt rationalisering, herstructurering of modernisering)”. In het onderhavige geval zĳn deze voorwaarden niet vervuld. (door (163) In ieder geval gaat het om uitgaven die op het ogenblik dat de steun is uitgekeerd, reeds waren gedaan. Investeringssteun (160) Het specifiek steunplan dat bĳ het besluit van het CIPE van 26 juli 1990 is goedgekeurd voorzag in een reeks steunmaatregelen ten gunste van Sadam Abruzzo, met name in een compensatie van de volgende „investe- ringen”: a) 15 miljard ITL die zĳn gebruikt voor de aankoop van de fabriek van Celano; b) 11 miljard ITL voor investeringen die zĳn uitgevoerd door Sadam Abruzzo in de periode waarin deze huurder was van de fabriek (hetgeen het bestaan van een krediet voor de overeenkomstige waarde van Sadam Abruzzo ten aanzien van Nusam verklaart); c) 20 miljard ITL nieuwe investeringen (uitvoerig beschreven in het specifiek steunplan). (161) De Commissie is van oordeel dat deze uitgavencatego- rieën niet alle kunnen worden beschouwd als toelaat- bare investeringen in de zin van de communautaire regeling inzake staatssteun. (162) Wat betreft het bedrag van 15 miljard ITL (de prĳs die door Sadam Abruzzo voor de aankoop van de fabriek van Celano is „betaald”), en onverminderd hetgeen hier- boven reeds is uiteengezet over de steuncategorieën en de beoordeling van de steun die is verleend voor de aankoop van deze fabriek, herhaalt de Commissie haar standpunt ten aanzien van de steun die is verleend om de eigendomsoverdracht van een bestaand goed te bevorderen. Een dergelĳke steun, die geen enkel voor- deel heeft voor de sector als geheel, maar alleen een Wat derhalve de investeringen betreft die door Sadam Abruzzo zĳn uitgevoerd vóór de toekenning van de steun bĳ het CIPE-besluit van 26 juli 1990 (voor een bedrag van 11 miljard ITL), deze komen niet in aanmer- king voor investeringssteun wegens het fundamentele principe inzake staatssteun volgens hetwelk, om met de gemeenschappelĳke markt verenigbaar te kunnen zĳn, de aan een onderneming uitgekeerde steun noodzakelĳk moet zĳn om het beoogde doel te bereiken. Dat beginsel sluit dus uit dat een steun in aanmerking komt die, omdat hĳ wordt uitgekeerd nadat het verhoopte effect heeft plaatsgevonden (in dit geval de uitvoering van de investeringen) niet meer het nodige stimulerende effect kan hebben (Arrest van het Hof van Justitie van 17 september 1980 — zaak 730/79 — Philip Morris/ Commissie (29)). (164) Als investeringsuitgaven waarin in het specifieke steun- plan van 1990 voor de fabriek van Celano is voorzien, komen dus alleen in aanmerking de uitgaven die betrek- king hebben op de nieuwe investeringen die waren gepland, d. w. z. de investeringen die bĳ de vaststelling van het besluit van het CIPE terzake nog niet waren uitgevoerd. (165) Deze uitgaven, die 20 miljard ITL bedragen, zĳn de enige die voldoen aan de voorwaarden om voor staats- steun in aanmerking te komen uit hoofde van artikel 46 van Verordening (EEG) nr. 1785/81 en van de beschik- kingen van de Commissie tot goedkeuring van de natio- nale sectorplannen: het betreft namelĳk uitgaven waarin is voorzien in het kader van een specifiek steunplan en die gerechtvaardigd zĳn door uitzonderlĳke behoeften in verband met de bovengenoemde nationale plannen (in het specifieke steunplan wordt gesteld dat ze nood- zakelĳk zĳn voor de herstructurering van de onderne- ming). Eventuele steunmaatregelen voor de uitvoering van deze uitgaven zouden dus bĳ de toetsing aan de artikelen 87 en 88 van het Verdrag een gunstig oordeel hebben kunnen krĳgen, wegens de afwĳking waarin is voorzien bĳ artikel 46 van Verordening (EEG) nr. 1785/ 81. (28) Zie voetnoot 24. (29) Jurispr. 1980, blz. 2671. L 236/32 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen 7. 9. 1999 (166) Daar de fabriek van Celano is gelegen in een gebied dat op het ogenblik dat de steun is verleend, onder doelstel- ling 1 viel, had het totale bedrag van de steun dat aan Sadam had mogen worden verleend voor de uitvoering van de nieuwe investeringen waarin is voorzien in het specifieke steunplan, moeten worden beperkt tot 75 % van de subsidiabele uitgaven (dit is de steunintensiteit die van toepassing is op investeringssteun in de sector verwerking en afzet van landbouwproducten in doel- stelling 1 — regio's). De waarde van de betrokken steun is gelĳk aan 15 miljard ITL in subsidie-equivalent. (167) De steun die Sadam Abruzzo op basis van het besluit van het CIPE van 26 juli 1990 heeft ontvangen, kan als volgt worden beoordeeld: (168. 1) Verlaging van de prĳs voor de aankoop van de fabriek van Celano. Deze steun is gelĳk aan het verschil tussen de geschatte waarde van de fabriek (31,8 miljard ITL) en de daadwer- kelĳk door Sadam betaalde prĳs. Het werkelĳke bedrag van deze prĳs wordt verkregen door de werkelĳke waarde van de lening van 15 miljard ITL die aan Sadam is overgedragen (of de nominale waarde van de lening min de steun die wordt vertegenwoordigd door de waarde van de verlaging van de rentevoet ten opzichte van de marktrente op dat ogenblik en het uitstel van aflossing van de lening dat is toegestaan), op te tellen bĳ de waarde die wordt vertegenwoordigd door de afstand van een krediet die, om redenen die hierboven reeds zĳn uiteengezet, moet worden geraamd op 4,4 miljard ITL. Deze steun is volstrekt onverenigbaar met de gemeenschappelĳke markt. (168. 2) Nieuwe participatie van RIBS in het kapitaal van Sadam Abruzzo voor een bedrag van 8 miljard ITL. Daar het een kapitaalparticipatie betreft die is gekocht tegen de nominale waarde, moet de waarde van deze participatie worden berekend door dit bedrag te beschouwen als een lening tegen een rentevoet van 0 %, voor een duur die gelĳk is aan de duur van de partici- patie, met een aflossingsvrĳe periode die duurt zolang de lening duurt. De rentevoet die moet worden gebruikt als basis voor de berekening van het brutosubsidie-equi- valent van deze steun is de communautaire referentie- voet die op het tĳdstip van de operatie voor Italië gold (14,66 %). (168. 3) Lening tegen verlaagde rentevoet voor een bedrag van 11 miljard ITL. Het brutosubsidie-equivalent van deze steun (waarin de verlaging van de rentevoet en de vrĳstelling van terug- betaling moeten worden verwerkt) wordt berekend door als referentievoet de communautaire referentievoet aan te houden die voor Italië gold op de datum dat de lening is toegekend ( 14,66 %). 75 %), die wettelĳk aan Sadam Abruzzo had kunnen worden verleend als investeringssteun. Beoordeling van de steun aan de andere crediteuren van Nusam (170) De achterstelling en de afstand door RIBS van het hypo- thecair krediet van 17,504 miljard ITL, dat is omgezet in een niet-bevoorrecht krediet, vormt niet alleen een staatssteun ten gunste van Sadam Abruzzo, maar ook een steun ten gunste van de andere crediteuren van Nusam (zie overweging 139). autoriteiten geen andere (171) Gelet op de relevante communautaire richtsnoeren, is dit geen investeringssteun, noch steun voor de herstruc- turering van bedrĳven in moeilĳkheden. Aangezien de Italiaanse rechtsgronden hebben voorgesteld en de Commissie er ook geen andere heeft gevonden, moet de betrokken steun worden beschouwd als steun voor de bedrĳfsvoering, die de Commissie normaliter strĳdig acht met de arti- kelen 87, 88 en 89 van het Verdrag (zie overweging 124). Deze steun moet dus worden beschouwd als onverenigbaar met de gemeenschappelĳke markt. Steun aan Castiglionese voor de fabriek van Castig- lion Fiorentino Garantie (172) De opening van een kredietlĳn van 41 miljard ITL ten gunste van de onderneming Castiglionese voor de uitgaven voor de afwikkeling van het productieseizoen 1991 (zie overweging 16. 1) ging vergezeld van een staatsgarantie. (173) Voor een dergelĳke steun in de vorm van een garantie gelden, voor zover ze van toepassing zĳn, de argu- menten die reeds zĳn vermeld in de overwegingen 126- 131. Het is een steun voor de bedrĳfsvoering die niet voldoet aan de voorwaarden die zĳn bepaald in de communautaire regels inzake steun in de vorm van garanties, noch aan die inzake steun voor bedrĳven in moeilĳkheden. Specifiek steunplan (besluit van 16 april 1992) (174) Ook met betrekking tot de steun die aan Castiglionese is verleend ter uitvoering van het specifieke steunplan dat is goedgekeurd bĳ het besluit van het CIPE van 16 april 1992, voert Italië aan dat deze in overeenstem- ming is met de richtsnoeren voor steunmaatregelen ten gunste van bedrĳven in moeilĳkheden, omdat het herstructureringssteun is, en dat de steun verenigbaar is, omdat het investeringssteun betreft. Overeenstemming met de communautaire richtsnoeren inzake staatssteun voor de herstructurering van bedr¶ven in moeil¶kheden (169) De in de overwegingen 168. 2 en 168. 3 bedoelde steun is onverenigbaar met de gemeenschappelĳke markt omdat de waarde ervan, uitgedrukt in brutosubsidie- equivalent, hoger is dan 15 miljard ITL (20 miljard x (175) De Commissie is van oordeel dat de steun ten gunste van Castiglionese niet in overeenstemming is met de communautaire richtsnoeren inzake staatssteun voor de herstructurering van bedrĳven in moeilĳkheden. 7. 9. 1999 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen L 236/33 1. Het is geen herstructureringsplan in de zin van de commu- nautaire richtsnoeren (176) Om Castiglionese uit de moeilĳkheden te helpen, voorzag het specifieke steunplan van 1992 in de verle- ning van steun in diverse vormen, enerzĳds om de financiële schuldenlast ten aanzien van RIBS te vermin- deren (verlenging van de door RIBS in 1984 genomen participatie, omzetting in kapitaal van een deel van het krediet — 20 miljard ITL — op een totaal van 24 miljard ITL ten aanzien van RIBS, herschikking van de resterende schuld over 15 jaar) en, anderzĳds, om het bedrĳf nieuwe middelen ter beschikking te stellen (nieuwe deelneming voor een beperkte duur voor 10 miljard ITL en nieuwe lening met verlaagde rentevoet voor 20 miljard ITL). (177) Overeenkomstig de communautaire richtsnoeren moet een plan voor de herstructurering van bedrĳven in moeilĳkheden het mogelĳk maken binnen een redelĳke termĳn de economische en financiële levensvatbaarheid van het bedrĳf op duurzame wĳze te herstellen, op basis van realistische hypotheses inzake het functio- neren van het bedrĳf in de toekomst. Het bĳ het besluit van het CIPE van 26 april 1992 goedgekeurde speci- fieke steunplan kan niet worden geacht aan deze defi- nitie van een herstructureringsplan te voldoen. (178) De steun voor de herstructurering moet namelĳk zĳn gekoppeld aan een programma voor de sanering van de onderneming dat met alle nodige bĳzonderheden bĳ de Commissie moet worden ingediend. Bovendien moet het herstel van de rendabiliteit van het bedrĳf voorna- melĳk worden verkregen door interne maatregelen waarin in het herstructureringsplan is voorzien. (179) Het specifiek steunplan van 1992 omvat echter alleen een opsomming van de financiële behoeften van Castig- lionese, zonder dat getracht wordt na te gaan welke de oorzaken van de moeilĳkheden waren, die voortvloeien uit het vroegere beheer van de onderneming: er wordt alleen gewag gemaakt van externe factoren, zoals de wĳzigingen in de communautaire regelgeving in de suikersector en het negatieve effect van de GATT-onder- handelingen op deze sector, inzonderheid van de daaruit voortvloeiende vermindering van de steunverle- ning door de Gemeenschap. (180) Het plan bevat bĳgevolg geen enkele maatregel om de onderneming te saneren. De begunstigde van de steun die is verleend op basis van het specifieke steunplan 1992 is namelĳk alleen verplicht de continuïteit van de bietenteelt in het toeleveringsgebied te garanderen en de herstructurering van de installaties te voltooien. Deze maatregelen kunnen niet worden beschouwd als herstel- maatregelen in de zin van de communautaire regeling. (181) In het plan dat na de inleiding van de procedure bĳ de Commissie is ingediend, wordt evenmin gewag gemaakt van de voorwaarden waaronder de onderneming in de toekomst zal worden beheerd, of wel in zodanig vage bewoordingen dat onmogelĳk kan worden geverifieerd of de hypotheses inzake de levensvatbaarheid op lange termĳn van de onderneming wel realistisch zĳn. (182) De Commissie is dan ook van oordeel dat het specifieke steunplan 1992 geen herstructureringsplan in de zin van de relevante communautaire richtsnoeren is, omdat het geen enkele precieze aanduiding bevat om de oorzaken van de moeilĳkheden van de onderneming en het bestaan van interne saneringsmaatregelen, alsmede de doeltreffendheid van de voorgestelde en vastgestelde oplossingen, te kunnen verifiëren. 2. Het voorkomen van onnodige verstoringen van de concur- rentie (183) Alle herstructureringsplannen moeten maatregelen bevatten om de ongunstige gevolgen van de steun voor de concurrenten zoveel mogelĳk te beperken. (184) Wanneer er, zoals in het onderhavige geval, een overca- paciteit is op de markt waarop de begunstigde werk- zaam is, zal het herstructureringsplan, in evenredigheid met de grootte van het ontvangen bedrag, moeten bĳdragen tot de herstructurering van de sector die zorgt voor de voorziening van deze markt in de Gemeen- schap, door een onomkeerbare vermindering van de productiecapaciteit of door de sluiting van installaties. (185) De suikersector heeft al jaren te kampen met een struc- turele overcapaciteit. Dat is de reden waarom in het kader van Verordening (EEG) nr. 1785/81 een systeem van nationale productiequota is ingesteld dat het verlenen van om het even welke nieuwe steun aan investeringen in deze sector verbiedt. Dit verbod getuigt van de constante bezorgdheid geen enkele toename van de productiecapaciteit in een zo gevoelige sector toe te staan. (186) Het specifieke steunplan van 1992 voorziet in geen enkele vermindering van de productiecapaciteit van de begunstigde onderneming. (187) De in de communautaire richtsnoeren bepaalde regel, dat de begunstigde van herstructureringssteun moet overgaan tot een onomkeerbare vermindering van de productiecapaciteit en de sluiting van installaties, kan worden afgezwakt wanneer wordt aangetoond dat een vermindering van de capaciteit zou kunnen leiden tot een duidelĳke verslechtering van de marktstructuur omdat ze, bĳvoorbeeld, een monopolie- of oligopoliesi- tuatie in de strikte betekenis van het woord tot gevolg zou kunnen hebben. In het onderhavige geval is dit niet aangetoond. (188) (189) Italië bevestigt in dat verband dat de voorwaarde die bĳ de goedkeuring van de nationale sectorplannen door de Commissie is opgelegd en volgens welke de herstructu- reringssteun in geen geval mocht leiden tot een over- schrĳding van het aan Italië toegewezen nationale productiequotum voor suiker, in acht is genomen. Laatstgenoemde voorwaarde verschilt evenwel van die welke in punt 3, onder ii), van de communautaire richt- snoeren is bepaald en die tot doel heeft een vrĳe mede- dinging in stand te houden in een markt, ongeacht of deze al dan niet is onderworpen aan kwantitatieve beperkingen die globaal zĳn vastgesteld op het niveau van elke lidstaat. L 236/34 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen 7. 9. 1999 (190) Italië verklaart ook dat de verhoging van de productie- capaciteit in de fabriek van Castiglion Fiorentino (van 3 700 tot 7 500 ton verwerkte suikerbieten per dag) het mogelĳk zou hebben gemaakt alle suikerbieten te verwerken die worden geteeld in het toeleveringsgebied dat de fabriek vroeger deelde met een andere suikerfa- briek die was gevestigd in Cecina, na de sluiting van deze fabriek. De voorwaarden voor het sluiten van deze fabriek en de eventuele samenhang tussen deze fabriek en het herstructureringsplan van Castiglionese zĳn niet meegedeeld. (191) Hieruit moet dus worden geconcludeerd dat het bestaan van feitelĳke gegevens op basis waarvan kan worden afgeweken van de regel volgens welke in gevallen van deze aard de herstructurering vergezeld moet gaan van de vermindering van de productiecapaciteit, niet is aangetoond. 3. Steun in verhouding tot de kosten en baten van de herstructurering (192) Volgens dit derde criterium moet de herstructurerings- steun tot het voor de uitvoering van de herstructurering strikt noodzakelĳke minimum worden beperkt. Aan dit criterium is voldaan indien verschillende voorwaarden vervuld zĳn. Enerzĳds moet de begunstigde van de steun, hetzĳ met eigen middelen, hetzĳ via externe commerciële financiering tegen marktvoorwaarden, een belangrĳke bĳdrage leveren aan het herstructurerings- plan. Voorts mag de steun de financiële lasten van de onderneming niet zo overmatig verlichten, dat de begunstigden de extra middelen die zouden kunnen worden gebruikt voor geen agressieve, marktvervalsende verband houden met het herstructureringsproces. Tenslotte mag de steun evenmin worden gebruikt voor de financiering van nieuwe investeringen die niet nodig zĳn voor de herstructurering. activiteiten die krĳgen over beschikking (193) In het onderhavige geval is aan deze voorwaarden niet voldaan. (194) Uit de beschikbare informatie blĳkt namelĳk dat de herstructurering is gefinancierd met middelen die uitsluitend door RIBS zĳn verstrekt. In het besluit van het CIPE van 26 april 1992 en in het specifieke steun- plan dat op grond van dat besluit is goedgekeurd, wordt op geen enkele wĳze melding gemaakt van kosten van de herstructurering die ten laste van de begunstigde zouden komen. De enige verplichting die de Zuccheri- ficio Castiglionese moest vervullen om voor de finan- ciële bĳdrage (waarvan het bedrag niet nader was gespe- cifieerd) in aanmerking te komen, was dat de herstruc- turering van de installaties moest worden voltooid. In dit geval betreft het een deelneming van de begunstigde aan investeringsuitgaven (waarvan het grootste deel niet onmisbaar was voor het herstel van de rentabiliteit binnen een redelĳke termĳn) en niet in deelneming („geen belangrĳke bĳdrage” zoals in de richtsnoeren is bepaald) in de algemene kosten voor de herstructure- ring van de onderneming. (195) Voorts moet uit de beschikbare informatie worden geconcludeerd dat de aan Castiglionese ter uitvoering van het specifieke steunplan 1992 verleende steun het mogelĳk heeft gemaakt niet alleen een deel van de totale schuld van de onderneming ten aanzien van RIBS, overeenkomend, met 32 miljard ITL, in aandelen- kapitaal om te zetten, met de verplichting de aandelen terug te kopen tegen de nominale waarde — na 10 of 15 jaar, naargelang van het geval — en de terugbetaling van de resterende schuld (4 miljard ITL) te spreiden tegen gunstige voorwaarden, maar ook investeringen uit te voeren voor een totaalbedrag (dat in het specifieke interventieplan is vermeld) van 47,5 miljard ITL. (196) Deze investeringen waren echter niet alle noodzakelĳk voor de herstructurering. Overeenkomstig hetgeen in het specifieke steunplan van 1992 was vermeld, werden investeringen voor in totaal 10 miljard ITL dringend noodzakelĳk geacht om de voortzetting van de activiteit in de fabriek van Castiglion Fiorentino mogelĳk te maken. Het specifieke steunplan van 1992 voorzag echter in investeringen voor 2,5 miljard ITL voor de 15 jaar waarin de steun van RIBS zou worden verleend (in totaal 37,5 miljard ITL) voor de „normale technologi- sche modernisering” van de installaties: deze investe- ringen kunnen niet worden beschouwd als noodzakelĳk in de zin van de richtsnoeren inzake herstructurerings- steun. (197) Gelet op hetgeen voorafgaat is de Commissie van oordeel dat de betrokken steun in te grote mate de financiële lasten van de Zuccherificio Castiglionese heeft verlicht, waardoor deze onderneming onder meer in staat werd gesteld een investeringsplan te financieren dat niet beperkt was tot de maatregelen die strikt vereist waren voor de herstructurering. (198) Daarom moet worden geconcludeerd dat deze steun niet in overeenstemming is met de relevante commu- nautaire richtsnoeren. (199) Op dezelfde manier als voor de steun die door Nusam aan Sadam Abruzzo is verleend, moet ook de gegrond- heid worden onderzocht van het tweede argument dat Italië heeft aangevoerd en volgens hetwelk de aan Castiglionese verleende steun zou kunnen worden toegestaan omdat het investeringssteun is. Om als te verenigbaar met de gemeenschappelĳke markt kunnen worden beschouwd moet in de eerste plaats worden nagegaan of de steun wel noodzakelĳk is voor de herstructurering van de suikersector in Italië en, in de tweede plaats, of de steun niet hoger is dan de maximale steunintensiteit die voor dit soort steun gold in het betrokken gebied op het tĳdstip dat de steun is verleend. (200) Wat de eerste van deze twee voorwaarden betreft, kunnen wĳ hier volstaan met de bewoording die in het specifiek steunplan 1992 is gebruikt en volgens welke een deel (37,5 miljard ITL) van de investeringen bestemd was voor de normale technologische moderni- sering van de installaties. De Commissie beschikt echter over geen enkel element om te kunnen beoordelen of de steun die is verleend voor de uitvoering van deze investeringen noodzakelĳk was voor de herstructurering van de onderneming of voor de herstructurering van de suikersector in Italië. 7. 9. 1999 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen L 236/35 (201) Dit geldt echter niet voor de investeringen die in het specifiek steunplan zĳn aangemerkt als onmisbaar voor de voortzetting van de activiteit van de suikerfabriek. Deze uitgaven, die 10 miljard ITL belopen, zĳn de enige die voldoen aan de eisen om voor staatssteun in aanmerking te komen op grond van artikel 46 van Verordening (EEG) nr. 1785/81 en van de beschik- kingen van de Commissie tot goedkeuring van de natio- nale sectorplannen: zĳ passen inderdaad in een specifiek steunplan en zĳn gerechtvaardigd door uitzonderlĳke omstandigheden in verband met de sectorplannen (het specifieke steunplan acht ze namelĳk onmisbaar voor het verwezenlĳken van de herstructurering). De even- tueel voor de uitvoering van deze investeringen verleende steun had dus, gelet op de afwĳking waarin is voorzien bĳ artikel 46 van Verordening (EEG) nr. 1785/ 81, geacht kunnen worden te voldoen aan het bepaalde in de artikelen 87 en 88 van het Verdrag. (202) Daar de fabriek van Castiglion Fiorentino is gelegen in een gebied dat niet onder doelstelling 1 valt (ook niet op het tĳdstip dat de steun is toegekend), had het totale bedrag van de steun die aan Castiglionese had kunnen worden toegekend voor de uitvoering van nieuwe inves- teringen waarin in het specifieke steunplan was voor- zien, beperkt moeten zĳn tot 55 % van de subsidiabele uitgaven (dit is de maximale steunintensiteit die geldt voor investeringen in de sector verwerking en afzet van landbouwproducten in de regio's die niet onder doel- stelling 1 vallen). (203) De waarde van de overeenkomstige steun bedraagt dus 5,5 miljard ITL in brutosubsidie-equivalent (10 miljard × 55 %). (204) Wat de berekening van de waarde van de steun betreft, is de Commissie van oordeel dat, zelfs indien Castiglio- nese had kunnen worden beschouwd als een onderne- ming in moeilĳkheden, deze waarde niet kan overeen- stemmen met het totale bedrag van de leningen en participaties van RIBS. De Commissie beschikt namelĳk over geen enkel gegeven om te concluderen dat ten tĳde van de toekenning van de leningen en de participaties, Castiglionese niet in staat zou zĳn geweest ze terug te betalen. Bovendien zĳn, volgens de Italiaanse autori- teiten, de termĳnen voor de terugbetaling strikt in acht genomen. De waarde van de steun die aan Castiglionese is toegekend op basis van het besluit van het CIPE van 16 april 1992 moet worden berekend zoals uiteengezet in de overwegingen 204. 1, 204. 2 en 204. 3: (204. 1) Verlenging van de participatie van 12 miljard ITL die in 1984 is genomen met een extra periode van tien jaar. (204. 2) Waarde van de omzetting in kapitaal van een lening van 20 miljard ITL en van de participatie in het kapitaal van de onderneming voor een bedrag van 10 miljard ITL. Bĳ de berekening van deze waarde wordt er rekening mee gehouden dat elke participatie overeenkomt met een lening tegen een rente van 0 % en met een looptĳd gelĳk aan die van de participatie, met een aflossingsvrĳe periode die gelĳk is aan de duur van de lening. De rentevoet waarop de berekening van het brutosubsidie- equivalent is gebaseerd is de communautaire referentie- rente op het tĳdstip dat de steun is toegekend (14,4 %). Eventuele zĳn verbonden aan de omzetting in kapitaal van de schuld van 20 miljard ITL moeten vanzelfsprekend ook in de berekeningen worden opgenomen (bĳvoorbeeld, het kwĳtschelden van de rente die was verschuldigd op de datum waarop de schuld is omgezet). voordelen financiële andere die (204. 3) Herschikking van de resterende schuld van 4 miljard ITL en de lening tegen verlaagde rentevoet van 20 miljard ITL. Het subsidie-equivalent van deze steun, die rekening houdt met de verlaging van de rentevoet en de aflos- singsvrĳe periode die is toegestaan, moet worden bere- kend aan de hand van de communautaire referentieren- tevoet op het tĳdstip dat de steun is toegekend (14,4 %). (205) Het deel van de in overweging 204 bedoelde steun dat groter is dan het bedrag van 5,5 miljard ITL in bruto- subsidie-equivalent waarop Castiglionese wettelĳk aanspraak had kunnen maken als investeringssteun, is derhalve niet verenigbaar met de gemeenschappelĳke markt. Steun voor de aankoop van Castiglionese (206) De bĳ het besluit van het CIPE van 16 april 1992 goedgekeurde maatregelen niet worden beschouwd als steun voor de aankoop van een over- heersend belang in Castiglionese. kunnen (207) Deze maatregelen waren namelĳk niet bestemd voor een bepaalde begunstigde maar voor potentiële gega- digden van de openbare verkoopprocedure, voor zover ze voldeden aan de in het besluit bepaalde eisen. Er heeft een openbare verkoopprocedure plaatsgevonden onder het toezicht van de faillissementsrechtbank van Rome in het kader van het preventief gerechtelĳk akkoord voor Federconsorzi en alle belanghebbenden zĳn uitgenodigd tot de aanbesteding. De waarde van deze participatie is gelĳk aan die van een lening tegen een rente van 0 % gedurende tien jaar, met vrĳstelling van de aflossing van het kapitaal voor een periode van dezelfde duur (tien jaar). De rente die voor de berekening van het brutosubsidie-equivalent van deze steun in aanmerking moet worden genomen is de communautaire referentierente op het tĳdstip dat de steun is uitgekeerd (14,4 %). VII. CONCLUSIES (208) De steun waarop de onderhavige beschikking betrek- king heeft en die niet aan de Commissie is gemeld overeenkomstig het bepaalde in artikel 88, lid 3, van het Verdrag, is onwettig omdat hĳ is verleend voordat de Commissie zich over de verenigbaarheid ervan met de gemeenschappelĳke markt had uitgesproken. L 236/36 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen 7. 9. 1999 (209) Hĳ is bovendien, om de hiervoren uiteengezette redenen, onverenigbaar met de gemeenschappelĳke markt omdat hĳ onder het in artikel 87, lid 1, van het Verdrag bedoelde verbod valt en niet in aanmerking komt voor een van de in de leden 2 en 3 van dat artikel bepaalde uitzonderingen. (210) Ingeval de steun onverenigbaar is met de gemeenschap- pelĳke markt, moet de Commissie gebruik maken van de mogelĳkheid die haar is toegekend bĳ het arrest van het Hof van Justitie van 12 juli 1973 in de zaak 70/72 — Commissie/Duitsland (30), bevestigd bĳ de arresten van 24 februari 1987, zaak 310/85 — Deufil/ Commissie (31) en van 20 september 1990, zaak C-5/89 — Commissie/Duitsland (32), en de lidstaat aanmanen van de begunstigde alle onwettig verleende steun terug te vorderen. Deze terugvordering is noodzakelĳk om de vorige situatie te herstellen en de financiële voordelen die de begunstigden van de steun ten onrechte zouden hebben genoten vanaf de datum waarop de steun is toegekend, ongedaan te maken. (211) De steun moet worden terugbetaald overeenkomstig de Italiaanse recht zĳn procedures die daartoe in het bepaald. De terug te betalen bedragen moeten door Italië worden berekend overeenkomstig de in deze beschikking uiteengezette aldus verkregen bedrag wordt een rente berekend vanaf het tĳdstip dat de steun is verleend totdat hĳ daadwerkelĳk is terugbetaald. De rente wordt berekend op basis van de marktrente, rekening houdende met de rente die wordt gebruikt voor de berekening van het subsidie- equivalent in het kader van de regionale steunmaatre- gelen. criteria. Over het (212) De onderhavige beschikking laat de maatregelen die de Commissie eventueel zal nemen in verband met de financiering van het gemeenschappelĳk landbouwbeleid in het kader van het Europees Oriëntatie- en Garantie- fonds voor de Landbouw (EOGFL) onverlet, HEEFT DE VOLGENDE BESCHIKKING GEGEVEN: Artikel 1 De volgende maatregelen die door Italië via het over- 1. heidsbedrĳf RIBS SpA zĳn verleend zĳn onverenigbaar met de gemeenschappelĳke markt: a) steun aan Nusam SpA in de vorm van een participatie in het kapitaal van de onderneming voor 5 miljard ITL (12 april 1988), respectievelĳk 2,5 miljard ITL (2 februari 1990); b) steun aan Sadam Abruzzo SpA in de vorm van een open- bare borgstelling voor gegarandeerde bedragen van 2 miljard ITL (12 september 1989), respectievelĳk 11 miljard ITL (2 februari 1990); (30) Jurispr. 1987, blz. 813. (31) Jurispr. 1987, blz. 901. (32) Jurispr. 1990, blz. 1-3437. c) de steun waarin is voorzien bĳ het besluit van het CIPE van 26 juli 1990: declassering en achterstelling van een krediet van 17,504 miljard ITL ten gunste van Sadam Abruzzo SpA en van andere schuldeisers van Nusam SpA, alsmede verla- ging van de aankoopprĳs voor de fabriek van Celano, met inbegrip van de voordelen verbonden aan de overneming van de schuld van 15 miljard ITL, ten gunste van Sadam Abruzzo SpA; d) steun aan de Zuccherificio Castiglionese SpA in de vorm van een openbare borgstelling voor een gegarandeerd bedrag van 41 miljard ITL (2 augustus 1991). 2. De volgende steun die door Italië is toegekend via het overheidsbedrĳf RIBS SpA op 26 juli 1990 aan Sadam Abruzzo SpA is onverenigbaar met de gemeenschappelĳke markt voor het gedeelte dat, uitgedrukt in brutosubsidie-equi- valent, het bedrag van 15 miljard ITL overschrĳdt: a) steun in de vorm van het nemen van een participatie in het kapitaal van de onderneming voor een bedrag van 8 miljard ITL; b) steun in de vorm van een lening tegen verlaagde rentevoet voor een bedrag van 11 miljard ITL. 3. De steun die door Italië is toegekend via het overheidsbe- drĳf RIBS SpA op 16 april 1992 aan de Zuccherificio Castiglio- nese SpA is onverenigbaar met de gemeenschappelĳke markt voor het gedeelte, uitgedrukt in brutosubsidie-equivalent, dat 5,5 miljard ITL overschrĳdt: a) steun in de vorm van een verlenging van de termĳn van een participatie voor een bedrag van 12 miljard ITL met een extra termĳn van tien jaar; b) steun verleend in de vorm van omzetting van een krediet van 20 miljard ITL in aandelenkapitaal; c) steun in de vorm van de herschikking van een schuld van 4 miljard ITL; d) steun in de vorm van het nemen van een participatie in het kapitaal van de onderneming voor een bedrag van 10 miljard ITL; e) steun in de vorm van een lening tegen verlaagde rentevoet voor een bedrag van 20 miljard ITL. Artikel 2 1. Italië neemt alle dienstige maatregelen om van de respec- tieve begunstigden de in artikel 1 bedoelde steun die reeds wederrechtelĳk zou zĳn uitgekeerd, terug te vorderen binnen twee maanden na de kennisgeving van deze beschikking. De terugvordering vindt plaats volgens het 2. Italiaanse recht. Over de terug te vorderen bedragen wordt bovendien een rente berekend vanaf de datum waarop ze ter beschikking van de begunstigden zĳn gesteld totdat ze daadwerkelĳk zĳn terug- betaald. De rente wordt berekend op basis van de rentevoet die als referentie geldt voor de berekening van het subsidie-equiva- lent in het kader van de regionale steunmaatregelen. 7. 9. 1999 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen L 236/37 Artikel 3 Artikel 4 1. Italië stelt de Commissie binnen twee maanden na de datum van de kennisgeving van deze beschikking in kennis van de wĳze waarop het subsidie-equivalent van de terug te vorderen steun is berekend. 2. Italië stelt de Commissie binnen twee maanden na de kennisgeving van deze beschikking in kennis van de maatre- gelen die zĳn genomen om aan deze beschikking gevolg te geven. Deze beschikking is gericht tot de Italiaanse Republiek. Gedaan te Brussel, 11 mei 1999. Voor de Commissie Franz FISCHLER Lid van de Commissie