title: 2001/89/ΕΚ: Απόφαση της Επιτροπής, της 23ης Ιουνίου 1999, σχετικά με την έγκριση υπό όρους της ενίσχυσης που χορηγήθηκε από τη Γαλλία στην Crédit Foncier de France (Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ) [κοινοποιηθείσα υπό τον αριθμό Ε(1999) 2035]

eurovoc_concepts:
France
State aid
aid system
control of State aid
financial institution
report

text: L 34/36 EL Επίσηµη Εφηµερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 3. 2. 2001 II (Πράξεις για την ισχύ των οποίων δεν απαιτείται δηµοσίευση) ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 23ης Ιουνίου 1999 σχετικά µε την έγκριση υπό όρους της ενίσχυσης που χορηγήθηκε από τη Γαλλία στην Crédit Foncier de France [κοινοποιηθείσα υπό τον αριθµό Ε(1999) 2035] (Το κείµενο στη γαλλική γλώσσα είναι το µόνο αυθεντικό) (Κείµενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ) (2001/89/ΕΚ) Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ, Έχοντας υπόψη: τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, και ιδίως τα άρθρα 87 και 88, τη συµφωνία για τον Ευρωπαϊκό Οικονοµικό Χώρο, και ιδίως τα άρθρα 61 και 62, Αφού έδωσε στα ενδιαφερόµενα µέρη, σύµφωνα µε τα προαναφερ- θέντα άρθρα, τη δυνατότητα να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους (1), Εκτιµώντας τα ακόλουθα: 1. ∆ΙΑ∆ΙΚΑΣΙΑ (1) Με επιστολή της 2ας Φεβρουαρίου 1996, η Επιτροπή ζήτησε πληροφορίες από τις γαλλικές αρχές σχετικά µε τη χορήγηση γραµµής ταµειακής διευκόλυνσης ύψους 20 έως 25 δισεκατοµµυρίων γαλλικών φράγκων, µέσω της Caisse des Depóts et Consignations (CDC), ώστε να καλυφθούν οι ανάγκες ρευστότητας του ειδικευµένου πιστωτικού ιδρύ- µατος Crédit Foncier de France (CFF). Οι γαλλικές αρχές απάντησαν στην Επιτροπή µε δύο επιστολές, της 29ης Φεβρουαρίου και της 21ης Μαρτίου 1996, µε τις οποίες απέστειλαν ένα µέρος των εγγράφων που είχαν ζητηθεί και την ενηµέρωναν για την προσεχή υποβολή σχεδίου αναδιάρ- θρωσης της τράπεζας από το νέο διοικητή της CFF. (2) Με επιστολή της 17ης Απριλίου 1996, η Επιτροπή ζήτησε από τις γαλλικές αρχές τις απαραίτητες πληροφορίες ώστε να συµπληρώσει την ανάλυση των κρατικών µέτρων στήριξης της τράπεζας. Στις 29 Απριλίου, το Υπουργείο (1) ΕΕ C 275 της 20. 9. 1996, σ. 2. Οικονοµικών και Εθνικής Οικονοµίας ανακοίνωνε τη στήριξη του ιδρύµατος που αντιµετώπιζε δυσχέρειες, παρέχοντας την εγγύηση του κράτους στα δάνεια της CFF και αναλαµβάνο- ντας την υποχρέωση αποκατάστασης του συντελεστή φερεγ- γυότητάς της. (3) (4) Έχοντας υπόψη ότι ορισµένα από τα µέτρα που προβλέπο- νταν για τη στήριξη της CFF ήταν πιθανό να περιέχουν στοιχεία κρατικής ενίσχυσης µε την έννοια του άρθρου 87 παράγραφος 1 της συνθήκης ΕΚ και ότι δεν µπορούσαν να θεωρηθούν, στο στάδιο εκείνο και βάσει των τότε διαθέ- σιµων πληροφοριών, συµβιβάσιµα µε την κοινή αγορά, στις 3 Ιουλίου 1996 η Επιτροπή ξεκίνησε τη διαδικασία που προβλέπεται στο άρθρο 88 παράγραφος 2 της συνθήκης ΕΚ. Με την ευκαιρία αυτή, η Επιτροπή ζήτησε συµπληρωµα- τικές διευκρινίσεις από τις γαλλικές αρχές για τα εξεταζό- µενα µέτρα ενίσχυσης. Αρχικά, η επίλυση των προβληµάτων της CFF που εξέταζαν οι γαλλικές αρχές βασιζόταν στην εφαρµογή ενός σχεδίου ανάκαµψης —το οποίο προέβλεπε τον επαναπροσανατολι- σµό της δραστηριότητας του οµίλου στη µεσοµακρο- πρόθεσµη στεγαστική πίστη και την αναδιοργάνωσή του— και τη σύµπραξη εταίρου. Ο νέος µέτοχος, χάρη στο rating του, θα επέτρεπε, αφενός, τη µείωση του κόστους αναχρη- µατοδότησης και, αφετέρου, την ανασύσταση των ιδίων κεφαλαίων. Μετά το διορισµό ενός νέου διοικητή, η τράπεζα ξεκίνησε µια ενεργό πολιτική εκχώρησης στοιχείων του ενεργητικού και αποχώρησης από µη στρατηγικές συµµετο- χές. Εξάλλου, πραγµατοποιήθηκε συµφωνία µε τα συνδικάτα ώστε να ξεκινήσει σχέδιο 600 εθελοντικών αποχωρήσεων και να µειωθεί έτσι ως τα τέλη του 1997 το προσωπικό της CFF σε 2 400 άτοµα. 3. 2. 2001 EL Επίσηµη Εφηµερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων L 34/37 (5) (6) (7) ∆εδοµένου ότι οι πρώτες προσπάθειες αναζήτησης αγο- ραστή δεν είχαν θετικά αποτελέσµατα, οι γαλλικές αρχές αποφάσισαν να εθνικοποιήσουν τη CFF. Το σχέδιο της γαλ- λικής κυβέρνησης, µε την επωνυµία «plan Arthuis» που κοινοποιήθηκε στην Επιτροπή στις 26 Ιουλίου 1996 παράλληλα µε την εθνικοποίηση, προέβλεπε την εκκαθάριση στη συνέχεια της CFF και την επαναδηµιουργία ενός δηµό- σιου οργανισµού, της Caisse Nationale du Credit Foncier de France (CNCF). Η Credit Immobilier de France (CIF) θα αγόραζε τα καταστήµατα της CFF και θα αναλάµβανε τη διαχείριση του χαρτοφυλακίου δανείων της και θα διατη- ρούσε ένα µέρος των εργαζοµένων της. Η CNCF θα λάµ- βανε 2,5 έως 2,6 δισεκακατοµµύρια γαλλικά φράγκα από το κράτος ώστε να ανακτήσει το σύνολο των στεγαστικών τίτλων της CDC και θα αναλάµβανε να διασφαλίσει τα χρέη της CFF, καθώς και την επιστροφή των στεγαστικών δανείων, µε την προοπτική µακροπρόθεσµης εκκαθάρισης δέκα περίπου ετών. Μετά την αναγγελία στις 9 Σεπτεµβρίου 1996 δηµόσιας προσφοράς εξαγοράς από την Caisse des Depóts et Consignations (CDC), για λογαριασµό του κρά- τους, η CDC κατείχε πλέον 90,6 % του κεφαλαίου της CFF, το αποταµιευτικό ταµείο του προσωπικού της CFF το 1,3 %, το συνταξιοδοτικό ταµείο των εργαζοµένων της CFF το 1,2 % και οι υπόλοιποι µέτοχοι το 6,9 %. Λαµβανοµένων υπόψη των ισχυρών αντιστάσεων του προσωπικού έναντι της CIF, το σχέδιο αυτό εγκαταλείφθηκε στη συνέχεια από τη νέα κυβέρνηση, που ανέλαβε τα καθήκοντά της τον Ιούνιο του 1996. Αντ’ αυτού, προβλεπόταν απλή πώληση της CFF σε αγοραστή. ∆εδοµένου ότι δεν είχε λάβει όλες τις πληροφορίες που ζήτησε, η Επιτροπή απέστειλε σχετικό αίτηµα στις γαλλικές αρχές µε επιστολή της στις 9 Ιουλίου 1997. Ο υπουργός Οικονοµικών απάντησε στις 17 Οκτωβρίου 1997, πληρο- φορώντας την Επιτροπή ότι η αναζήτηση µετόχου αναφοράς είχε ανατεθεί από τη CFF, µε τη συµφωνία και του κράτους, στην τράπεζα Deutsche Morgan GrenfeIl που είχε ετοιµά- σει φάκελο παρουσίασης και αποστείλει επιστολές και memoranda παρουσίασης στους δυνητικούς ενδιαφερόµε- νους οι οποίοι διέθεταν ενοποιηµένα ίδια κεφάλαια ύψους τουλάχιστον 10 δισεκατοµµυρίων γαλλικών φράγκων. Η πράξη θα αφορούσε τις µετοχές της CFF που κατείχε η CDC και, κατά προτεραιότητα, ολόκληρη τη CFF, αλλά ήταν επίσης δυνατή η υποβολή τµηµατικών ή κοινών προσφορών µε τρίτους ώστε να ολοκληρωθεί η ιδιωτικοποίηση. Η Επι- τροπή ζήτησε, µε επιστολή της 21ης Νοεµβρίου 1997, πληροφορίες για την ανακοινωθείσα συνεργασία µε εταίρο, και ιδιαίτερα την έκθεση της Deutsche Morgan Grenfell. Η Επιτροπή έλαβε την έκθεση στις 18 ∆εκεµβρίου 1997 και βάσει της σχετικής ανάλυσης ζήτησε συµπληρωµατικές πληροφορίες µε επιστολή της 26ης Ιανουαρίου 1998 για οποιοδήποτε ενδεχόµενο µέτρο στήριξης της CFF από το κράτος στο πλαίσιο της εκχώρησης. Σύµφωνα µε τον τύπο, υπέβαλαν προσφορά για την αγορά του πιστωτικού ιδρύµατος διάφοροι υποψήφιοι οι οποίοι ενδιαφέρονταν για το εµπορικό δίκτυο της CFF (αναφέρο- νται οι GE Capital, ο όµιλος Azur-GMF, τα ταχυδροµεία, οι Caisses d’epargne και οι αµερικανικές εταιρείες General Electric και General Motors). Ειδικότερα, η λύση που έδειχνε να έχει το προβάδισµα ήταν να πραγµατοποιηθεί ένας γύρος διαπραγµατεύσεων µε συµµετοχές µειοψηφίας στο κεφάλαιο της CFF γύρω από ένα βιοµηχανικό όµιλο που να διαθέτει πολύ καλή βαθµολογία. Η εξέταση των πιστωτικών λογαριασµών του οµίλου (data rooms) από τους σοβαρότερους υποψηφίους πραγµατοποιήθηκε κατά την περίοδο από τις 19 Ιανουαρίου έως τις 30 Απριλίου 1998. Το Σεπτέµβριο του 1998, µετά από πολύµηνες δια- πραγµατεύσεις, η γαλλική κυβέρνηση έθεσε τέρµα στις συζητήσεις που είχαν ξεκινήσει µε το µόνο υποψήφιο για την αγορά του πιστωτικού ιδρύµατος, το αµερικανικό κον- σόρτσιουµ GMAC-Bass. Ο λόγος της διακοπής των συζητή- σεων ήταν η άρνηση του υποψήφιου αγοραστή να αναλάβει το σύνολο της CFF και η σηµασία ορισµένων εγγυήσεων που ζητούσε η GMAC-Bass. Σύµφωνα µε τον τύπο, αναλαµ- βάνοντας ολόκληρο τον ισολογισµό της CFF (στο στάδιο αυτό περίπου 310 δισεκατοµµύρια γαλλικά φράγκα) χωρίς καµία κρατική εγγύηση, η GMAC-Bass φοβόταν πράγµατι υποβάθµιση της βαθµολογίας της από τους ειδικευµένους οργανισµούς. Για το λόγο αυτό, οι υποψήφιοι αγοραστές ζήτησαν από το κράτος να διαιρέσει στα δύο τον ισολογι- σµό της CFF και να διατηρήσει όλο το υπόλοιπο των οµολόγων που διέθεταν κρατική εγγύηση. Μετά την αποτυχία των συζητήσεων µε την GMAC για την αγορά της CFF, µε επιστολή της 18ης Σεπτεµβρίου 1998, η γαλλική κυβέρνηση ανακοίνωσε στην Επιτροπή το ξεκίνηµα νέας διαδικασίας για την οριστική επίλυση της περίπτωσης CFF. Το νέο σχέδιο, που κοινοποιήθηκε στην Επιτροπή µε επιστολή της 24ης ∆εκεµβρίου 1998, απεστάλη στην ορι- στική του µορφή µε τα τεχνικά παραρτήµατα στις 23 Μαρ- τίου 1999, και προέβλεπε τρία στάδια: χρηµατοπιστωτική αναδιάρθρωση, κεφαλαιακή ενίσχυση από την πλευρά του κράτους µέσω της CDC και έναρξη νέας διαδικασίας για τη συνεργασία µε εταίρο. Στις 24 Μαρτίου 1999, η γαλλική κυβέρνηση ανακοίνωνε την ενίσχυση του µετοχικού κεφαλαίου της τράπεζας από το κράτος µέχρι ανώτατου ποσού 1,85 δισεκακτοµµυρίων γαλ- λικών φράγκων µέσω µετοχικής προκαταβολής της CDC, µε το βραχυπρόθεσµο επιτόκιο της αγοράς. Εξάλλου, οι γαλλι- κές αρχές ανέφεραν ότι επιθυµούσαν να ολοκληρώσουν την αναζήτηση εταίρου έως τα τέλη του 1999. Ειδικότερα, µε επιστολή της 11ης Μαΐου 1999 ο διευθυντής του Υπουρ- γείου Οικονοµικών ανακοίνωνε ότι η πώληση από τη CDC της συµµετοχής της στη CFF (90,5 % του κεφαλαίου και η µετοχική προκαταβολή ύψους 1,85 δισεκατοµµυρίων γαλ- λικών φράγκων) θα πραγµατοποιηθεί στο πλαίσιο ανοιχτής, διαφανούς διαδικασίας χωρίς διακρίσεις, µε συγγραφή υπο- χρεώσεων. (8) (9) 2. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ 2. 1. Η Credit Foncier de France (10) Η Crédit Foncier de France (CFF) είναι ένα πιστωτικό συγκρότηµα µεσαίου µεγέθους. Στα τέλη του 1994 το σύνολο του ισολογισµού της ανερχόταν σε 377 δισεκατοµ- µύρια γαλλικά φράγκα και απασχολούσε 3 400 εργαζόµε- νους. Αποτελείτο από 52 εταιρείες οι οποίες δραστηριο- ποιούνταν στους τοµείς των χρηµατοδοτήσεων, της κοινω- νικής στέγης και της αγοράς ακινήτων. Εκτός του εθνικού δικτύου 145 µονίµων ή προσωρινών σηµείων πώλησης υπήρχαν και θυγατρικές στη Γαλλία και το εξωτερικό (Ηνωµένο Βασίλειο, Ισπανία, Ιταλία, Κάτω Χώρες). (11) Η CFF είναι εξειδικευµένο πιστωτικό ίδρυµα, µε την έννοια του τραπεζικού νόµου του 1984. Έτσι, εκτελεί διάφορες αποστολές δηµόσιας υπηρεσίας, όπως τη χορήγηση ορι- σµένων δανείων για ενοίκιο (επιδοτούµενα δάνεια για ενοί- κιο), την οργάνωση της αγοράς υποθηκών ή την καταβολή επιδοτήσεων στεγαστικού σε πιστωτικούς οργανισµούς L 34/38 EL Επίσηµη Εφηµερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 3. 2. 2001 ταµιευτηρίου για σχέδια και λογαριασµούς στεγαστικού ταµιευτηρίου. Η κυριότερη αποστολή δηµόσιου χαρακτήρα της CFF είχε τη µορφή χορήγησης επιδοτούµενων δανείων για την απόκτηση κύριας κατοικίας. Το κράτος κατέβαλε στη CFF επιδοτήσεις που της επέτρεπαν να χορηγεί δάνεια µε επιδοτούµενο επιτόκιο. Στον τοµέα αυτό η CFF αναλάµ- βανε το 75 % της διανοµής και το 100 % της χρηµατο- δότησης. Η αποστολή αυτή έληξε την 1η Οκτωβρίου 1995 µε την πλήρη αναδιάρθρωση της χρηµατοδότησης για την απόκτηση κατοικίας. (15) (12) Μετά την απόφαση της γαλλικής κυβέρνησης να καταργήσει τον Οκτώβριο του 1995, τη χορήγηση νέων δανείων για την αγορά κύριας κατοικίας και την αναδιάρθρωση των επιδο- τούµενων δανείων για ενοίκιο τον Οκτώβριο του 1996, η συνολική παραγωγή δανείων του επιδοτούµενου τοµέα µει- ώθηκε σηµαντικά (– 85 % την περίοδο 1994/1996). Η CFF διαχειρίζεται ακόµη το υπόλοιπο των υφισταµένων επιδο- τούµενων δανείων που περιορίζεται σιγά-σιγά βάσει των επιστροφών (τακτικών ή πρόωρων). Η ανταγωνιστική δραστηριότητα της CFF, η οποία είναι συνήθως αποδοτικό- τερη αλλά και µε υψηλότερους κινδύνους, ήταν περιορι- σµένη στο παρελθόν αλλά έλαβε ολοένα και µεγαλύτερη βαρύτητα τα τελευταία έτη, ώστε να αντισταθµίσει τη µείωση των αποστολών δηµόσιου χαρακτήρα. (13) Έως το 1994, το µεγαλύτερο µέρος του κεφαλαίου της CFF ήταν κατεσπαρµένο σε ιδιώτες (έως 59 %), ενώ το υπόλοιπο ελεγχόταν από µία οµάδα θεσµικών εθνικών µετόχων (όπως η Caisse des Dépôts et Consignations, οι Assurances Générales de France και άλλοι οργανισµοί, µε 15 % περί- που του κεφαλαίου) και ξένους επενδυτές (UBS Asset Management, Templeton Global Investors και άλλοι επεν- δυτές µε περίπου 22 % του κεφαλαίου). Το προσωπικό της CFF κατείχε περίπου 3 % του κεφαλαίου. Ωστόσο, το ίδρυµα ελεγχόταν από το κράτος, το οποίο διόριζε τον διοικητή και τους υποδιοικητές της CFF. Το κράτος αντι- προσωπευόταν επίσης στη γενική συνέλευση των µετόχων και διόριζε έναν από τους τρεις ελεγκτές, οι οποίοι ήταν αρµόδιοι για την πιστή εκτέλεση του οργανισµού· τέλος, το εκπροσωπούσε αναπληρωτής επίτροπος της κυβέρνησης. Η CFF, λόγω του νοµικού της καθεστώτος, υπόκειται σε δηµο- σίους ελέγχους οι οποίοι προστίθενται σε αυτούς που συν- ηθίζονται για τις γαλλικές ανώνυµες εταιρείες, οποίες δέχο- νται καταθέσεις του κοινού και τα λοιπά πιστωτικά ιδρύ- µατα. 2. 2. Περιγραφή της παρέµβασης του κράτους (14) Αντίθετα από τις εµπορικές τράπεζες, η CFF δεν έχει παρα- δοσιακή δραστηριότητα συλλογής καταθέσεων και χρηµατο- δοτείται µε οµολογιακά δάνεια στις εθνικές και διεθνείς αγορές οι οποίες βαθµολογούνται από τις σηµαντικότερες εταιρείες διεθνούς βαθµολόγησης. Η στεγαστική κρίση των αρχών της δεκαετίας του 1990, η κατάργηση των επιδοτού- µενων δανείων για την αγορά κύριας κατοικίας στα οποία η CFF κατείχε σχεδόν το µονοπώλιο, και ιδιαίτερα η κατα- γραφή ζηµιών και οι προβλεπόµενες ζηµίες οδήγησαν στην υποβάθµιση της µακροπρόθεσµης βαθµολογίας της «Moo- dy’s» σε «Ball» και της «Standard & Poor’s» (S & Ρ) σε Α1 (2) καθώς και την άνοδο του κόστους συλλογής, σε βαθµό που καθιστούσε αδύνατη την προσφυγή στις κεφα- λαιαγορές χωρίς να θέτει σε κίνδυνο την αποδοτικότητα του ιδρύµατος. Στις αρχές του 1996 η αναχρηµατοδότηση της τράπεζας διασφαλίστηκε µε γραµµή ταµειακής διευκόλυνσης της CDC ύψους 20 δισεκατοµµυρίων γαλλικών φράγκων, µε δυνα- τότητα επέκτασης στα 25 δισεκατοµµύρια γαλλικά φράγκα, διάρκειας δεκαοκτώ µηνών που επέτρεπε στην τράπεζα να ξεπεράσει την κρίση ρευστότητάς της. Η χρήση του 1995 έκλεισε µε κολοσσιαίες ζηµίες (10,8 δισεκατοµµύρια φρά- γκα) που οφείλονταν σε προβλέψεις ύψους 13,6 δισεκατοµ- µυρίων γαλλικών φράγκων οι οποίες συνδέονταν, σε µεγάλο βαθµό, σε κακή και ανεξέλεγκτη πολιτική έναναντι της προ- σεκτικής δραστηριότητας του ανταγωνιστικού στεγαστικού πιστωτικού τοµέα. Τα ίδια κεφάλαια του συγκροτήµατος ήταν αρνητικά κατά 2,4 δισεκατοµµύρια γαλλικά φράγκα. Η έκτακτη γενική συνέλευση της 28ης Ιουνίου 1996 µείωσε το µετοχικό κεφάλαιο σε 943 δισεκατοµµύρια γαλλικά φρά- γκα µε µείωση της ονοµαστικής αξίας των µετοχών από 200 σε 25 φράγκα. (16) 16, ∆εδοµένου ότι ο συντελεστής φερεγγυότητας µειώθηκε σε 0,5 %, η επιβίωση του ιδρύµατος διασφαλίστηκε από το ίδιο το κράτος που παρενέβη ώστε να εγγυηθεί τα χρέη και τη µελλοντική φερεγγυότητα της CFF. Ειδικότερα, το γαλ- λικό κράτος προέβλεψε τα ακόλουθα µέτρα ενίσχυσης: 1. γραµµή ταµειακής διευκόλυνσης από την Caisse des depôts et consignations (που ανήκει στο δηµόσιο κατά 100 %) ύψους 20 δισεκατοµµυρίων γαλλικών φράγκων µε δυνατότητα επέκτασης στα 25 δισεκατοµµύρια γαλ- λικά φράγκα διάρκειας δεκαοκτώ µηνών· 2. εγγύηση του δηµοσίου ώστε όλες οι δόσεις, κεφαλαίου και τόκων, των χρεών της CFF στις οποίες αντιστοιχούσε τίτλος να πληρωθούν κανονικά· 3. δέσµευση του κράτους να λάβει όλα τα απαραίτητα µέτρα ώστε να µπορέσει η CFF να συνεχίσει να ασκεί τις δραστηριότητές της στο πλαίσιο των ισχυόντων επο- πτικών κανόνων. 3. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΕΝ∆ΙΑΦΕΡΟΜΕΝΩΝ (17) Στο πλαίσιο της παρούσας διαδικασίας, κανένα άλλο ενδια- φερόµενο µέρος δεν υπέβαλε παρατηρήσεις στην Επιτροπή εντός της προβλεπόµενης προθεσµίας. 4. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΓΑΛΛΙΑΣ (18) Σε ό,τι αφορά τους όρους του δανείου που χορήγησε η CDC στη CFF, οι γαλλικές αρχές προέβαλαν διάφορα επι- χειρήµατα προκειµένου να αποδείξουν ότι η παρέµβαση είχε προσωρινό και επείγοντα χαρακτήρα και ότι οι όροι του δανείου της CDC είχαν αποτρεπτικό χαρακτήρα, λόγω της περιορισµένης διάρκειας και της σταδιακής αύξησης των επιτοκίων. (2) Η κλίµακα βαθµολόγησης της εταιρείας Standard & Poor’s είναι η ιδιαίτερα ισχυρή δυνατότητα επιστροφής δανείων· ΑΑ: ακόλουθη: ΑΑΑ: ισχυρή ικανότητα· Α: ισχυρή ικανότητα αλλά ευαισθησία στην οικον- οµική συγκυρία· ΒΒΒ: επαρκής ικανότητα αλλά µε µεγάλη ευαισθησία στην οικονοµική συγκυρία· ΒΒ και Β: κερδοσκοπικός χαρακτήρας και αβεβαιότητα πληρωµής· CCC, CC και C: επισφαλείς απαιτήσεις· D: ήδη δυσκολίες αποπληρωµής. Η κλίµακα της Moody’s για τους κινδύνους «investment grade» είναι η ακόλουθη: Αaa, Αa1, Αa2, Αa3, Α1, Α2, Α3, Βaa1, Βaa2. Οι δύο κλίµακες βαθµολόγησης δεν είναι απολύτως συγκρίσιµες ανά κατηγορία. 3. 2. 2001 EL Επίσηµη Εφηµερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων L 34/39 (19) Ως προς τη διάρκεια, οι γαλλικές αρχές υπογράµµισαν ότι το δάνειο αποπληρώθηκε στο σύνολό του και οριστικά οκτώ µήνες µετά τη χορήγησή του. Σε ό,τι αφορά τις εγγυήσεις του δανείου, η επιλογή δανείων σε τοπικές αρχές που χρησι- µοποιήθηκαν ως εγγύηση (3) προς τη CDC αποτελείτο από δάνεια άνω των δύο ετών καλής ποιότητας, δηλαδή χωρίς καθυστερήσεις ή κινδύνους νοµικών αµφισβητήσεων, ύψους 27,8 δισεκατοµµυρίων γαλλικών φράγκων. Τέλος, σε ό,τι αφορά το επιτόκιο, το πραγµατικό µέσο περιθώριο ήταν 31 µονάδες βάσης από 27 µονάδες βάσης τον Φεβρουάριο σε 41 µονάδες βάσης τον Αύγουστο. Συνεπώς, ήταν υψηλό- τερο από τα αντίστοιχα επίπεδα της διατραπεζικής αγοράς. (20) Οι γαλλικές αρχές βεβαίωσαν ότι η δέσµευση του Υπουργού Εθνικής Οικονοµίας και Οικονοµικών, της 29ης Απριλίου 1996, που επιβεβαιώνεται στην ανακοίνωση της 26ης Ιου- λίου 1996, σύµφωνα µε την οποία θα πληρωθούν όλες οι δόσεις που αφορούν τα χρέη της CFF, δεν είχε αντίστοιχη νοµική αξία µε πραγµατική εγγύηση του δηµοσίου. Όχι µόνον δεν υπάρχει ακριβής ορισµός των τεχνικών και νοµικών λεπτοµερειών αλλά, ακόµη και αν υπήρχε ρητή εγγύηση του δηµοσίου, µια ανάλογη δέσµευση θα έπρεπε να πραγµατοποιηθεί µέσω νόµου του Υπουργείου Οικονοµικών. Συνεπώς, πρόκειται περισσότερο για πολιτική δέσµευση που αφορούσε την κατάσταση της CFF µε στόχο να καθησυχάσει τις κεφαλαιαγορές. (21) (22) Επιπλέον, οι γαλλικές αρχές ανέφεραν ότι µόνο ένα µέρος των οµολογιακών δανείων —δηλαδή τα δάνεια σε ξένο νόµισµα που είχαν εκδοθεί πριν από την 1η Ιανουαρίου 1991— καλύπτονται από ρητή εγγύηση του δηµοσίου. Η εγγύηση αυτή είχε χορηγηθεί κατά τη δεκαετία του 1970 στα δάνεια των δηµόσιων οργανισµών και των ειδικευµένων πιστωτικών ιδρυµάτων ώστε να διασφαλιστεί η χρηµατο- δότηση του ισοζυγίου πληρωµών σε ένα πλαίσιο υψηλού πληθωρισµού και συναλλαγµατικών ελέγχων. Καταργήθηκε από τη γαλλική κυβέρνηση µετά τις 18 Ιανουαρίου 1991 λόγω της βελτίωσης του πληθωρισµού και της σταθερότη- τας του γαλλικού φράγκου· συνεπώς, τα δάνεια της CFF που εκδόθηκαν µετά τις 18 Ιανουαρίου 1991 χορηγήθηκαν χωρίς επίσηµη εγγύηση του δηµοσίου ή άλλου κρατικού οργανισµού. Τέλος, σε ό,τι αφορά την εγγύηση του δηµοσίου για τα στοιχεία ενεργητικού της CFF, η εγγύηση του δηµοσίου στα ενυπόθηκα δάνειά της στον τοµέα της στεγαστικής πίστης προβλέπεται από ένα νόµο της 31ης ∆εκεµβρίου 1950: οι όροι της εγγύησης αυτής καθορίζονται συµβατικά µεταξύ του κράτους και της CFF µέσω ενός µηχανισµού ο οποίος διασφαλίζει τον περιορισµένο χαρακτήρα της εγγύησης του δηµοσίου —που αφορά αποκλειστικά το 50 % της αξίας του ενυπόθηκου ακινήτου (60 % µετά το 1991)— και ενεργοποιείται µόνο σε περίπτωση ανεπάρκειας του καθαρού ποσού που παράγεται από την υποθήκη µε στόχο την κάλυψη της πίστωσης η οποία επιβαρύνει συνήθως το δανει- ζόµενο. Η σύµβαση προβλέπει επίσης από το 1991 µία «συµµετοχή» της CFF στην καλύτερη δυνατή λειτουργία του ταµείου εγγυήσεων των επιδοτούµενων δανείων. (23) Με επιστολή της 16ης Απριλίου 1999, η Επιτροπή ζήτησε από τις γαλλικές αρχές διευκρινίσεις σχετικά µε τους λόγους που οδήγησαν την επιτροπή τραπεζών να µην ζητήσει ταχεία αποκατάσταση των ιδίων κεφαλαίων της CFF. Οι γαλλικές αρχές απάντησαν µε επιστολή της 30ής Απρι- λίου 1999 ότι δεν γνώριζαν τους λόγους αυτούς, αλλά ότι θεωρούσαν πως ο εποπτικός οργανισµός ίσως προτίµησε την (3) Από τη CFF ως «securities» για το δάνειό της. ενεργό αναζήτηση ενός αγοραστή σε συνδυασµό µε την αποκατάσταση του ιδρύµατος αντί για την εκκαθάρισή του. 5. ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΩΝ ΜΕΤΡΩΝ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ (24) (25) 5. 1. Χαρακτήρας κρατικής ενίσχυσης των εν λόγω µέτρων Στην εκτίµησή της για τις χρηµατοδοτικές παρεµβάσεις των κρατών µελών, η Επιτροπή εφαρµόζει «την αρχή του ιδιώτη επενδυτή σε µια ελεύθερη οικονοµία», όπως αναφέρεται στην ανακοίνωσή της για τις δηµόσιες επιχειρήσεις (4). Η ανα- κοίνωση αυτή καθορίζει ότι υπάρχει κρατική ενίσχυση σε µια πράξη αν ένας ιδιώτης επενδυτής, ο οποίος θα δρούσε υπό συνήθεις συνθήκες ελεύθερης οικονοµίας, δεν θα είχε αναλάβει την εν λόγω πράξη. 5. 1. 1. Η γραµµή ταµειακής διευκόλυνσης της CDC Σύµφωνα µε πρωτόκολλο που υπεγράφη στις 23 Ιανουα- ρίου 1996, η CDC χορήγησε, στις 31 Μαρτίου 1997, γραµµή ταµειακής διευκόλυνσης µε τη µορφή ανανεώσιµης πίστωσης, εγγυηµένη µε την εκχώρηση δανείων σε τοπικές αρχές. Η γραµµή ταµειακής διευκόλυνσης ύψους 20 δισε- κατοµµυρίων γαλλικών φράγκων µε δυνατότητα επέκτασης στα 25 δισεκατοµµύρια γαλλικά φράγκα και διάρκειας δεκαοκτώ µηνών που χορηγήθηκε από τη CDC χρησιµοποι- ήθηκε κατά µέσο όρο για 7,9 δισεκατοµµύρια γαλλικά φράγκα από τις 31 Ιανουαρίου έως τις 30 Αυγούστου 1996, µε ανώτατο ύψος 12,4 δισεκατοµµύρια γαλλικά φράγκα στις 2 Απριλίου 1996, ηµεροµηνία κατά την οποία αποπληρώθηκε. Σε ό,τι αφορά τους όρους χορήγησης της εν λόγω γραµµής ταµειακής διευκόλυνσης, το πραγµατικό µέσο περιθώριο ανερχόταν σε 0,31 µονάδες βάσης έναντι του διατραπεζικού επιτοκίου αναφοράς που αναφερόταν στους όρους του δανείου, από 0,27 µονάδες βάσης τον Φεβρουάριο σε 0,41 µονάδες βάσης τον Αύγουστο του 1996. (26) Η γραµµή ταµειακής διευκόλυνσης είχε ως στόχο τη στήριξη της ρευστότητας της CFF σε ένα µεταβατικό στάδιο κατά το οποίο δεν ήταν ικανή να δανειστεί στις κεφαλαιαγο- ρές υπό συνήθεις εµπορικούς όρους. Ειδικότερα, από τις αρχές του 1996 και κατά τη δεύτερη εβδοµάδα του Ιανουα- ρίου του 1996, οι οµολογιακές εκδόσεις της CFF δέκα ετών σηµείωναν στην παράλληλη αγορά απόκλιση απόδοσης ρεκόρ µε περίπου 200 µονάδες βάσης (δηλαδή δύο εκατο- στιαίες µονάδες επιτοκίου) κάτω από τις αποδόσεις των κρατικών δανείων ίδιας διάρκειας. Απέναντι στην επιδείνωση της χρηµατοπιστωτικής κατάστασης της CFF, µόνο το κρά- τος, χωρίς να είναι άµεσος µέτοχος και µέσω της CDC —η οποία, πρέπει να υπενθυµιστεί, είναι δηµόσιο πιστωτικό ίδρυµα µε συµµετοχή την εποχή εκείνη περίπου 4 % στη CFF— στήριξε τη CFF, αφού οι ιδιώτες µέτοχοι είχαν αρν- ηθεί οποιαδήποτε στήριξη. (4) Ανακοίνωση της Επιτροπής στα κράτη µέλη σχετικά µε την εφαρµογή των άρθρων 92 και 93 της συνθήκης ΕΟΚ και του άρθρου 5 της οδηγίας 80/723/ΕΟΚ της Επιτροπής στις δηµόσιες επιχειρήσεις του µεταποιητικού τοµέα (ΕΕ C 307 της 13. 11. 1993, σ. 2). L 34/40 EL Επίσηµη Εφηµερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 3. 2. 2001 (27) Προκειµένου να εκτιµηθεί αν η γραµµή ταµειακής διευκό- λυνσης που χορήγησε η CDC πρέπει να θεωρηθεί κρατική ενίσχυση, πρέπει να συγκριθεί µε άλλα δάνεια που χορηγού- νται συνήθως στην αγορά των τραπεζικών ιδρυµάτων. Ειδι- κότερα, πρέπει να ελεγχθεί: Απριλίου του 1996. Αντίθετα, η εταιρεία δεν άλλαξε το «rating» για τα µακροπρόθεσµα χρέη της CFF που είχε καθοριστεί στο επίπεδο Baa1 στις αρχές του 1996, και περιορίστηκε στην αλλαγή της προοπτικής από αρνητική σε θετική µε τις δηλώσεις της κυβέρνησης στα τέλη Απριλίου. (28) (29) α) αν άλλα ιδιωτικά ιδρύµατα θα είχαν χορηγήσει τη γραµµή πιστωτικής διευκόλυνσης και β) αν οι όροι (διάρκεια, επιτόκιο και ασφάλειες) µε τους οποίους χορηγήθηκε το δάνειο ήταν προσαρµοσµένοι στους όρους της αγοράς. ιδιαίτερες συνθήκες που συνδέονται µε Εκτιµώντας τα στοιχεία αυτά, πρέπει να ληφθούν επίσης υπόψη οι τη χορήγηση της γραµµής ταµειακής διευκόλυνσης, και ιδιαί- τερα, η χρηµατοπιστωτική κατάσταση της CFF στις αρχές του 1996. Εξετάζοντας την κατάσταση της CFF την εποχή εκείνη, πρέ- πει να υπενθυµιστεί ότι —λόγω της εξάρτησης της CFF από τις κεφαλαιαγορές για τη χρηµατοδότηση των δραστη- ριοτήτων της,— προκειµένου να καθοριστεί το παθητικό επιτόκιο των δανείων της, η τράπεζα εξαρτάτο επίσης από τις βαθµολογήσεις των εταιρειών βαθµολόγησης για τη χρηµατοπιστωτική της θέση. Οι εταιρείες αυτές είχαν αρχίσει να υποβαθµίζουν τη βαθµολόγηση της CFF το 1993, αλλά η κατάσταση επιδεινώθηκε το 1995 όταν η Moody’s ανα- κοίνωσε για τη CFF βαθµολόγηση αβέβαιας χρηµατοπιστω- τικής κατάστασης. Η βαθµολόγηση αυτή αναθεωρήθηκε προς τα κάτω τον Ιανουάριο του 1996 («Ε +») προκειµένου να υπογραµµιστεί η «ιδιαίτερα αδύναµη χρηµατοπιστωτική της θέση». Ωστόσο, η µακροπρόθεσµη βαθµολόγηση, που είναι η σηµαντικότερη γιατί λαµβάνει υπόψη όχι µόνο τη χρηµατοπιστωτική κατάσταση, αλλά και οποιαδήποτε µορφή στήριξης και προστασίας από άλλους παράγοντες (ιδιαίτερα τις δηµόσιες αρχές) παρέµεινε σε σχετικά υψηλότερο επί- πεδο («Baa1»). Το γεγονός αυτό δείχνει ότι η αγορά προεξο- φλούσε στήριξη της CFF από το κράτος. Το γεγονός ένα πιστωτικό ίδρυµα να επηρεάζεται άµεσα και να προστατεύεται από το κράτος, όπως στην περίπτωση της CFF, οδηγεί σε ανώµαλη εξέλιξη του «rating» του. Μολονότι ορισµένα ιδρύµατα αντιµετωπίζουν σοβαρές χρηµατοπιστω- τικές και οικονοµικές δυσχέρειες, παρατηρούµε ότι όταν το κράτος διατηρεί µια µορφή ελέγχου για τις επιχειρήσεις αυτές, το «rating» των δανείων τους δεν υποβαθµίζεται. Για να υπογραµµίσει το φαινόµενο αυτό, η εταιρεία Moody’s ανέπτυξε το «rating» της χρηµατοπιστωτικής κατάστασης, που είναι µια εκτίµηση της εγγενούς χρηµατοπιστωτικής ισχύος, δηλαδή χωρίς να εξετάζεται καµία δυνητική µορφή εξωτερικής στήριξης ενός ιδρύµατος (5). Η εξέλιξη των «ratings» της CFF αποτελεί τυπικό παράδειγµα αυτού του φαινοµένου. Το «rating» χρηµατοπιστωτικής ισχύος της τρά- πεζας µειώθηκε από τη Moody’s από τις 30 Αυγούστου 1995 έως την 1η Μαΐου 1996 από C + σε Ε (χαµηλότερη δυνατή βαθµολόγηση) παρά την παρέµβαση του κράτους για τη στήριξη της τράπεζας µεταξύ του Ιανουαρίου και του (5) Βλέπε δηµοσίευση «Moody’s assigns bank financial strength ratings to 540 banks», Moody’s, Νέα Υόρκη, Σεπτέµβριος 1995. (30) Στο πλαίσιο της διαδικασίας, η Επιτροπή αξιολόγησε τις πληροφορίες που υπέβαλαν οι γαλλικές αρχές, και ειδικό- τερα τις παρατηρήσεις για τη διάρκεια, τις εγγυήσεις και τα επιτόκια της γραµµής ταµειακής διευκόλυνσης. (31) Η Επιτροπή διαπίστωσε ότι η CFF περιόρισε τη χρήση της πίστωσης σε οκτώ µήνες µόνο λόγω των όρων της, που προέβλεπαν κυρώσεις αποτρεπτικές για τη χρήση πέρα από το ελάχιστο απαραίτητο, µε αύξηση του βασικού επιτοκίου ανάλογα µε τη διάρκεια χρήσης της γραµµής (6). Η CFF εκµεταλλεύτηκε αυτή την περίοδο ώστε να αναζητήσει λύση στο πρόβληµα της χρέωσής της στην αγορά και να βελτιώ- σει το τη διαχείριση ενεργητικού-παθητικού. Συνεπώς, δάνειο στήριξε το ίδρυµα στις δυσχέρειες που αντιµετώπιζε σε µία κρίσιµη στιγµή της πιστωτικής του αναδιάρθρωσης, για περιορισµένη διάρκεια και περιορισµένο ποσό. (32) Σε ό,τι αφορά τις εγγυήσεις για το δάνειο, η Επιτροπή είχε ζητήσει συµπληρωµατικές πληροφορίες ώστε να ελέγξει καλύτερα την ασφάλεια των δανείων στις τοπικές αρχές που είχε χορηγήσει η CFF και χορηγήθηκαν ως εγγυήσεις για τη CDC. Η Επιτροπή επιβεβαίωσε ότι η συνολική αξία των πιστώσεων που δόθηκαν ως εγγύηση ήταν ανώτερη από το συνολικό ύψος του δανείου της CDC (7) και ότι η σχετική πράξη έλαβε υπόψη µόνο τα δάνεια σε µητροπολιτικές τοπι- κές αρχές άνω των δύο ετών χωρίς ληξιπρόθεσµες δόσεις ή κινδύνους νοµικών αµφισβητήσεων. (33) Η εγγύηση προς τη CDC είναι συνεπής µε την τρέχουσα τραπεζική πρακτική και τη συνήθη συµβατική επιµέλεια. Συνήθως, στην τραπεζική πρακτική ζητείται η παροχή εγγυήσεων µε πιστώσεις αξίας µεγαλύτερης από αυτή του δανείου: η απόκλιση µεταξύ των δύο αξιών περιλαµβάνει επίσης µία συµπληρωµατική εγγύηση υπέρ του πιστωτή που καλύπτει το στατιστικό κίνδυνο µη πλήρους αποπληρωµής. Εξάλλου, όσο περισσότερο στοιχείο κινδύνου περιέχει το δάνειο, τόσο οι σχετικές εγγυήσεις θα πρέπει να είναι ευκο- λότερα και σίγουρα ενεργοποιήσιµες. Λαµβανοµένης υπόψη της υψηλής ποιότητάς τους, τα στοιχεία ενεργητικού που δόθηκαν ως εγγύηση από τη CFF στη CDC µπορούν να θεωρηθούν αναλογική εγγύηση, παρά τον ιδιαίτερα υψηλό κίνδυνο που συνδέεται συνήθως µε δάνεια υπέρ ενός ιδρύ- µατος που αντιµετωπίζει δυσχέρειες, όπως συνέβαινε την εποχή εκείνη µε τη CFF. (34) Σε ό,τι αφορά τα επιτόκια της CDC για το εν λόγω δάνειο, η Επιτροπή διαπιστώνει ότι ζητήθηκαν µεγαλύτερα επιτόκια («spreads») σε σχέση µε τη µέση γαλλική διατραπεζική αγορά από τη CFF. Τα επιτόκια αυτά ισχύουν για τους µεσάζοντες που παρουσιάζουν το µικρότερο κίνδυνο. Το εύρος του «spread», που καθορίζεται ανάλογα µε το βαθµό κινδύνου του δανειζόµενου, η παρουσία κυρώσεων ανάλογα µε το µέγεθος και τη διάρκεια της χρήσης της γραµµής ταµειακής διευκόλυνσης αποτελούν τα στοιχεία σύµφωνα µε οποία τα (6) Κατά µέσο όρο, τα επιτόκια ήταν τα ακόλουθα: TIOP (µέσο διατραπε- ζικό επιτόκιο στο Παρίσι): + 0,25 % για τη χρήση από τις 3 Ιουνίου 1996· TIOP + 0,40 % για τη χρήση από τις 3 Ιουνίου έως την 1η Οκτωβρίου 1996· TIOP + 0,675 % για τη χρήση µεταξύ 1ης Οκτω- βρίου 1996 και 31ης Μαρτίου 1997. (7) Το καθαρό ύψος των πιστώσεων στις τοπικές αρχές ήταν 27,8 δισεκατο- µύρια γαλλικά φράγκα στις 31 ∆εκεµβρίου 1995, αφαιρουµένων των επισφαλών απαιτήσεων και των ληξιπρόθεσµων δόσεων επί συνολικού ύψους 37,6 δισεκατοµµυρίων γαλλικών φράγκων την ίδια ηµεροµηνία. 3. 2. 2001 EL Επίσηµη Εφηµερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων L 34/41 καθορίζεται αν οι συµβατικοί όροι που συνδέονται µε τα επιτόκια που ζητήθηκαν από τη CFF µπορούν να θεωρηθούν σύµφωνοι µε την τραπεζική πρακτική ή εάν περιέχουν, αντί- θετα, πλεονέκτηµα και, ενδεχοµένως, δεν θα µπορούσαν να θεωρηθούν συµβιβάσιµα µε τους κανόνες του ανταγωνι- σµού. Θεωρώντας ότι λόγω «spread» που εφαρµόστηκε, το συνολικό κόστος για τη CFF ήταν µεγαλύτερο κατά 2 περίπου δισεκατοµµύρια γαλλικά φράγκα από ό,τι θα είχε πληρωθεί µε την εφαρµογή του διατραπεζικού επιτοκίου αναφοράς, ότι οι συµβατικοί όροι του δανείου προέβλεπαν κυρώσεις µε στόχο να µην µετατραπεί de facto η γραµµή ταµειακής διευκόλυνσης σε µακροπρόθεσµη χρηµατο- δότηση, µπορούµε να θεωρήσουµε ότι τα επιτόκια που εφαρµόστηκαν για τη CFF ήταν σύµφωνα µε την τραπεζική πρακτική. (35) Ετσι, η Επιτροπή διαπίστωσε ότι οι όροι σχετικά µε τη γραµµή ταµειακής διευκόλυνσης που χορήγησε η CDC στη CFF ήταν σύµφωνοι µε την τραπεζική πρακτική για δάνειο της κατηγορίας κινδύνου ανάλογο µε αυτό που χορηγήθηκε στη CFF τον Ιανουάριο του 1996 και περιείχαν µηχανι- σµούς κυρώσεων µε στόχο να υποχρεωθεί το εν λόγω ίδρυµα να αναζητήσει ταχέως άλλες πηγές χρηµατοδότησης, λιγότερο δαπανηρές ή που να επιτρέπουν την επίλυση της ανισορροπίας ρευστότητας το συντοµότερο δυνατό, ιδιαί- τερα µέσω της πώλησης πιστώσεων από το χαρτοφυλάκιό της δανείων προς τοπικές αρχές. Λαµβανοµένων υπόψη των παραπάνω, η γραµµή ταµειακής διευκόλυνσης δεν αποτελεί ενίσχυση. 5. 1. 2. Η κρατική εγγύηση για τα χρέη της CFF (36) Στις 29 Απριλίου 1996, οι γαλλικές αρχές ανακοίνωσαν ότι η CFF υπέστη ζηµίες ύψους 10,8 δισεκατοµµυρίων γαλ- λικών φράγκων το 1995, γεγονός που οδηγούσε σε πολύ σοβαρή επιδείνωση της κατάστασής της, µε πάνω από 2 δισεκατοµµύρια αρνητικά ίδια κεφάλαια. Την ίδια ηµέρα, ο υπουργός Οικονοµικών και Εθνικής Οικονοµίας, στην ανα- κοίνωσή του, ανέφερε ότι το κράτος δεσµευόταν να πληρωθούν κανονικά όλες οι δόσεις, περιλαµβανοµένων του κεφαλαίου και των τόκων, των χρεών της CFF που αντιστοι- χούσαν σε τίτλους. Την εποχή εκείνη, η εγγύηση κάλυπτε περίπου 260 δισεκατοµµύρια γαλλικά φράγκα δανείων της CFF. (37) Μερικούς µήνες αργότερα η εγγύηση αυτή επιβεβαιωνόταν. Στην ανακοίνωσή του της 26ης Ιουλίου 1996, ο υπουργός ανέφερε ότι, «η κατάσταση του ιδρύµατος οδηγεί συνεπώς το κράτος να παρέµβει, σύµφωνα µε την υποχρέωση που ανέλαβε στις 29 Απριλίου, προς το συµφέρον των δηµοσίων οικονοµικών, του προσωπικού της Crédit Foncier de France, των κατόχων µετοχών και οµολόγων και του χρηµα- τιστηρίου του Παρισιού». ∆εδοµένου ότι απευθυνόταν στο κοινό, η δήλωση του υπουργού είχε ως στόχο να καθησυχά- σει τους συναλλασσόµενους µε τη CFF, οι οποίοι ανησυχού- σαν λόγω των σοβαρών χρηµατοδοτικών δυσχερειών του οφειλέτη τους, για την ποιότητα των χρεών του, οι οποίοι, επειδή η CFF είχε ισχυρή παρουσία στις διεθνείς αγορές, ήταν σε µεγάλο βαθµό ξένοι επενδυτές. Ωστόσο, η δήλωση του υπουργού Εθνικής Οικονοµίας και Οικονοµικών δεν προέβλεπε ούτε τον καθορισµό των χρονικών ορίων ούτε του εγγυηµένου ποσού, ούτε τον καθορισµό οποιασδήποτε αµοιβής για τη χορήγησή της. (38) Θεωρώντας ότι η κρατική εγγύηση που χορηγήθηκε για το σύνολο των χρεών της CFF µπορούσε να αποτελέσει ενί- σχυση αναδιάρθρωσης, η Επιτροπή ζήτησε συµπληρωµατικές πληροφορίες για τις δηµόσιες εγγυήσεις σε οποιαδήποτε άλλη κρατική προστασία που ίσχυε για τη CFF. (39) Η Επιτροπή αξιολόγησε τις παρατηρήσεις των γαλλικών αρχών σε ό,τι αφορά την εγγύηση για το παθητικό του ιδρύµατος· ωστόσο, θεωρεί ότι η υπουργική δήλωση δεν µπορεί να θεωρηθεί —όπως υποστηρίζουν οι γαλλικές αρχές— ως απλή πολιτική δέσµευση και όχι νοµική. Τα προτεινόµενα σχετικά επιχειρήµατα υποτιµούν την ουσια- στική εµβέλεια µιας τέτοιας δήλωσης του υπουργού Οικο- νοµικών και Εθνικής Οικονοµίας. (40) Εξετάζοντας όχι µόνο τον επιδιωκόµενο στόχο αλλά —όπως υπογραµµίζει το ∆ικαστήριο— κυρίως τα αποτελέσµατά (8) των κρατικών µέτρων στήριξης, συµπεραίνεται ότι καθησυ- χάζοντας τους πιστωτές σχετικά µε την ποιότητα των πιστώ- σεών τους, η εν λόγω δήλωση είχε ως αποτέλεσµα να µην ζητηθεί η αποπληρωµή τίτλων της CFF σε µια περίοδο σοβαρού προβλήµατος ρευστότητας, κατά την οποία το ίδρυµα δεν ήταν σε θέση να χρηµατοδοτηθεί από τις αγορές µε κανονικούς όρους. Η Επιτροπή θεωρεί ότι είχε, επιπλέον, τα ακόλουθα αποτελέσµατα. Πρώτον, να µην χρειαστεί να χρησιµοποιήσει η CFF τη γραµµή ταµειακής διευκόλυνσης της CDC για τις έκτακτες πράξεις από την πιθανή ζήτηση αποπληρωµής πιστώσεων από πιστωτές που θα ανησυχούσαν για τη χρηµατοπιστωτική κατάσταση της τράπεζας, αφαιρώ- ντας έτσι πόρους που δεν θα είχαν µπορέσει να διατεθούν για την οικονοµική και χρηµατοπιστωτική εξυγίανση του ιδρύµατος. ∆εύτερον, δόθηκε η δυνατότητα στη διοίκηση της τράπεζας να αναπτύξει και, στη συνέχεια, να υλοποιήσει το σχέδιο αναδιάρθρωσης σε µια µακροπρόθεσµη προο- πτική, λαµβανοµένης υπόψη της ασφάλειας που έδινε η στήριξη του κράτους. Τέλος, δόθηκε η δυνατότητα στη CFF να λάβει την έγκριση της επιτροπής τραπεζών ώστε να συνεχίσει να ασκεί τις δραστηριότητές της παρά τον ανε- παρκή συντελεστή φερεγγυότητας. (41) Πρέπει να υπενθυµίσουµε ότι η επιτροπή τραπεζών επέτρεψε στη CFF να λειτουργεί για µεγάλη περίοδο µε συντελεστή φερεγγυότητας πολύ κάτω από αυτόν που προβλέπουν οι κοινοτικοί εποπτικοί κανόνες. Μολονότι η κυβέρνηση δεσµεύτηκε να βελτιώσει το συντελεστή φερεγγυότητας έως το κανονικό επίπεδό του, η πραγµατική δηµόσια παρέµβαση δεν ανακοινώθηκε παρά το Μάρτιο του 1999. Είναι πιθανό ότι για να επιτρέψει τη συνέχιση της δραστηριότητας της CFF εκτός των εποπτικών κανόνων, η επιτροπή τραπεζών δεν είχε κρίνει την προσεχή αναπροσαρµογή του κεφαλαίου από την κυβέρνηση ως επαρκή, αλλά είχε ελέγξει ότι, στην περίπτωση που η δύσκολη θέση της CFF επιδεινωνόταν περαιτέρω, θα ενεργοποιείτο η κρατική εγγύηση που είχε ανακοινώσει ο υπουργός. (8) Κατά το ∆ικαστήριο, το άρθρο 87 παράγραφος 1 της συνθήκης δεν κάνει διάκριση µεταξύ των κρατικών παρεµβάσεων αλλά καθορίζει τις ενισχύσεις ανάλογα µε τα αποτελέσµατά τους: βλέπε ειδικότερα υπόθεση C-241/94, Γαλλική ∆ηµοκρατία κατά Επιτροπής, απόφαση της 26ης Σεπτεµβρίου 1996, Συλλογή 96, σ. Ι-4551. L 34/42 EL Επίσηµη Εφηµερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 3. 2. 2001 (42) Μια έµµεση επιβεβαίωση του προβληµατισµού της επι- τροπής τραπεζών σχετικά µε την αβεβαιότητα της ανασύ- στασης του κεφαλαίου της CFF από το κράτος φαίνεται από το ότι, προφανώς, η επιτροπή τραπεζών κάλεσε, το 1997 τη CDC, η οποία µετά την προσφορά εξαγοράς του τέλους του 1996 κατείχε πάνω από το 90 % του κεφαλαίου της CFF, να ενισχύσει το κεφάλαιο της CFF ώστε να τηρηθούν οι εποπτικοί συντελεστές. Ωστόσο, η CDC φαίνεται να απάντησε ότι η παρέµβασή της υπέρ της CFF περιοριζόταν στη χορήγηση της γραµµής ταµειακής διευκόλυνσης και ότι είχε τον έλεγχο της CFF µόνο για λογαριασµό του κράτους, και συνεπώς αρνήθηκε να συνεισφέρει τα απαιτούµενα νέα ίδια κεφάλαια. (46) Στη συγκεκριµένη περίπτωση, η Επιτροπή σηµειώνει τον απεριόριστο χαρακτήρα της εγγύησης του κράτους τόσο χρονικά όσο και ως προς το ύψος της, καθώς και την έλλειψη οποιασδήποτε πληρωµής για την εγγύηση αυτή. Η γενική δήλωση του υπουργού κάλυπτε όλο το παθητικό του ιδρύµατος που αντιπροσώπευαν τίτλοι, χωρίς να διευκρινίζει ούτε τη φύση ούτε το ύψος τους· ειδικότερα, δεν υπήρχε καµία διευκρίνιση ως προς το αν επρόκειτο για τα χρέη που αντιπροσωπεύονταν µόνον από τίτλους ή επίσης και για άλλα χρέη, όπως χρέη µειωµένης εξασφάλισης. (43) Ακόµη και αν η δέσµευση του κράτους δεν προέβλεπε ρητό καθορισµό των τεχνικών λεπτοµερειών, συνοδεύτηκε πάντως από συγκεκριµένες δράσεις στήριξης της CFF από το κρά- τος, το οποίο έθεσε ρητά το ίδρυµα υπό τον έλεγχό του µέσω της CDC. Μετά τη δήλωση της 29ης Απριλίου 1996 και την επιβεβαίωσή της στις 26 Ιουλίου 1996, η CDC, που είχε ήδη χορηγήσει τον Ιανουάριο του 1996 το επείγον δάνειο στη CFF, αγόραζε στο χρηµατιστήριο τον Οκτώβριο του 1996, για λογαριασµό του κράτους το 90,6 % του ιδρύµατος σε τιµή, που την εποχή εκείνη ήταν πολύ ανώ- τερη από την τιµή της αγοράς: µέχρι το ξεκίνηµα της δηµόσιας προσφοράς εξαγοράς για 70 γαλλικά φράγκα ανά µετοχή, η τιµή του τίτλου της CFF κυµαινόταν µεταξύ 29 και 40 γαλλικά φράγκα, ενώ η εταιρεία αναζητούσε αγο- ραστή. Η µεταβίβαση του ελέγχου της CFF στο τραπεζικό ίδρυµα του Υπουργείου Οικονοµικών, µολονότι προσωρινή και ενόψει µελλοντικής πώλησης, επιβεβαίωσε στο κοινό τη βούληση του κράτους να διασφαλίσει την επιβίωση του ιδρύµατος. (47) (44) Η Επιτροπή θεωρεί ότι η δήλωση του υπουργού, του Απρι- λίου 1996, ακόµη και αν δεν είχε επίσηµη νοµική µορφή, είχε ωστόσο ουσιώδη αποτελέσµατα, και θα πρέπει να θεωρ- ηθεί ως αντίστοιχη µε εγγύηση και να αξιολογηθεί βάσει του κριτηρίου του ιδιώτη επενδυτή σε ελεύθερη αγορά, όπως αναφέρει η Επιτροπή στην ανακοίνωσή της, της 13ης Νοεµ- βρίου 1993, που απηύθυνε στα κράτη µέλη (9). (45) Η εφαρµογή από την Επιτροπή του κριτηρίου του ιδιώτη επενδυτή σε ελεύθερη αγορά στις κρατικές εγγυήσεις θα πρέπει να γίνει αξιολογώντας την παρουσία ενισχύσεων, συγκρίνοντας τους όρους της εγγύησης µε αυτές που θα είχαν λάβει οι δικαιούχοι στην αγορά κατά τη στιγµή που ελήφθη η απόφαση στήριξης και που, συνήθως, εξαρτώνται από την αξιολόγηση της χρηµατοπιστωτικής κατάστασης της δικαιούχου εταιρείας και της µελλοντικής ανάπτυξής της. Ιδιαίτερα, στην περίπτωση που η κρατική στήριξη έχει τη µορφή εγγύησης, πρέπει να ελεγχθεί αν η ενεργοποίησή της δεν συνοδεύεται από ειδικούς όρους. Υπάρχει, ειδικό- τερα, παρουσία στοιχείου κρατικής ενίσχυσης όταν εγγύηση καλύπτει χρέη µιας επιχείρησης και δεν υπάρχουν όρια, ούτε χρονικά ούτε ποσοτικά, για τη χρήση από τον δικαιούχο ή/και το κόστος της δεν είναι σύµφωνο µε τους όρους που ισχύουν στην αγορά για παρόµοιες πράξεις. (9) Βλέπε υποσηµείωση 4. Ενδεχοµένως, η εγγύηση ότι θα πληρωθούν όλες οι δόσεις του χρέους της CFF να κάλυπτε και διάφορα είδη χρεών. Αν επρόκειτο µόνο για «χρέη που αντιπροσωπεύονταν από τίτλους» του ισολογισµού του 1995, θα αφορούσε σχεδόν 268 δισεκατοµµύρια γαλλικά φράγκα, διαφορετικά, θα πρέ- πει να υπολογιστούν επιπλέον και τα δάνεια µειωµένης εξα- σφάλισης και οι σχετικοί τίτλοι ύψους 9,2 δισεκατοµµυρίων γαλλικών φράγκων. Ωστόσο, βάσει των εξηγήσεων σχετικά µε την ύπαρξη του µηχανισµού στήριξης που έδωσαν οι γαλλικές αρχές, ως προς τον καθορισµό του ύψους της κρατικής ενίσχυσης, η Επιτροπή θεωρεί ότι η δηµόσια εγγύηση δεν καλύπτει το ονοµαστικό σύνολο του χρέους της CFF που αντιπροσωπεύεται από τίτλους. Πράγµατι, το ιδιαίτερο καθεστώς των εταιρειών στεγαστικής πίστης προ- βλέπει ότι τα δάνεια των εταιρειών αυτών υπάγονται σε ειδικό προνόµιο που καθορίζεται από το νόµο της 28ης Φεβρουαρίου 1852 και επιβεβαιώθηκε από το νόµο της 4ης Ιανουαρίου 1993, το οποίο καθορίζει µια σχέση µεταξύ των χρηµατοδοτήσεων και των δανείων, σχέση σύµφωνα µε την οποία το υπόλοιπο των δανείων σύµφωνα µε το καταστατικό πρέπει να είναι τουλάχιστον ίσο µε το υπόλοιπο των εγγυη- µένων χρηµατοδοτήσεων. Στην αντίθετη περίπτωση, µια εται- ρεία στεγαστικής πίστης πρέπει να προβεί στην εξαγορά των υποχρεώσεών της ώστε να τηρήσει τον περιορισµό αυτό. Οι πιστώσεις που προέρχονται από δάνεια επηρεάζονται σε κάποιο βαθµό από την αξία των ακινήτων στα οποία οι πιστωτές έχουν υποθήκη πρώτης τάξης: το ύψος των στεγα- στικών δανείων ανέρχεται αρχικά το πολύ στο 62 % της αξίας των αγαθών που καλύπτονται εναλλακτικά είτε από εγγύηση δηµόσιας αρχής, είτε από ειδικό κανονιστικό µηχα- νισµό. Λαµβανοµένου υπόψη του µηχανισµού που περι- γράφηκε για τις στεγαστικές υποχρεώσεις, η κρατική εγγύηση θα ήταν συµπληρωµατική σε σχέση µε το ειδικό προνόµιο επί των ακινήτων ή την εγγύηση δηµόσιας αρχής που βελτιώνει το επίπεδο ρευστότητας των πιστώσεων της CFF. Οι πιστωτές της CFF καθησυχάστηκαν έτσι ως προς την αποπληρωµή των πιστώσεών τους, χωρίς να χρειάζεται να κινηθούν νοµικά ώστε να ενεργοποιηθεί η εγγύηση της υποθήκης. Εξάλλου, αν το κράτος χρειαζόταν να ενεργο- ποιήσει την εγγύηση θα είχε, βάσει του ενυπόθηκου προνο- µίου, υψηλή πιθανότητα ανάκτησης ενός σηµαντικού τµήµα- τος του ποσού που θα κατέβαλε. ∆εν ισχύει το ίδιο για τα δάνεια µειωµένης εξασφάλισης που αναφέρθηκαν παραπάνω και τα οποία, από τη φύση τους, δεν επωφελούνται από κανένα προνόµιο και έχουν βαθµό ανάκτησης µόλις ανώτερο από αυτόν των ιδίων κεφαλαίων. 3. 2. 2001 EL Επίσηµη Εφηµερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων L 34/43 (48) (49) Τέλος, σε ό,τι αφορά τους όρους της εγγύησης, παρατηρείται ότι δεν καθορίστηκε ούτε όριο στη διάρκειά της ούτε οποιαδήποτε αµοιβή ή αντιστάθµιση για το κράτος. Εξάλλου, όπως υπογραµµίστηκε παραπάνω, τη στιγµή που χορηγήθηκε η εγγύηση, η κατάσταση του χρηµατοπιστωτικού ιδρύµατος ήταν τόσο άσχηµη που δεν επέτρεπε τη χορήγηση εγγύησης µε παρόµοιους όρους από ιδιώτη επενδυτή σε ελεύθερη αγορά: µόνο το κράτος ήταν διατεθειµένο να παράσχει τη στήριξή του. Η δηµόσια εγγύηση αποτελεί συνεπώς κρατική ενίσχυση. Επέτρεψε στο ίδρυµα να συνεχίσει να ασκεί τη δραστηριότητά του για τρία σχεδόν έτη υπό όρους που, κανονικά, θα εµπόδιζαν τη χορήγηση σε οποιονδήποτε άλλο οργανισµό της ίδιας άδειας άσκησης τραπεζικής και χρηµατοδοτικής δραστηριότητας. Σε ό,τι αφορά τον καθορισµό της ενίσχυσης, µπορεί να υπολογιστεί η τιµή που θα έπρεπε να καταβάλει η CFF αν χρειαζόταν να αγοράσει την εγγύηση στην αγορά. Έτσι, πρέπει να υπολογιστεί η πιθανότητα αποπληρωµής ενός χρηµατοδοτικού µέσου (δάνειο, οµολογιακό δάνειο, εγγύηση) µε παρόµοια χαρακτηρι- στικά µε την εγγύηση που χορηγήθηκε στη CFF, και ιδιαίτερα απεριόριστη διάρκεια, η πιθανότητα ανάκτησης των ενυπόθηκων δανείων, καθώς και η θεωρητική πιθανότητα πτώχευσης ιδρυµάτων µε «rating» ανάλογο µε αυτό της CFF κατά τη χορήγηση της εγγύησης (Moody’s Baa1 S & Ρ Α1). Η πιθανότητα αυτή, σε συνδυασµό µε τα στοιχεία που περιγράφονται στη συνέχεια, επιτρέπει τον υπολογισµό της απόκλισης (spread) ως προς το επιτόκιο χωρίς κινδύνους που ζητείται για ένα τραπεζικό προϊόν το οποίο έχει τα χαρακτηριστικά της εν λόγω εγγύησης. Με τον υπολογισµό αυτό η αµοιβή που το κράτος όφειλε να ζητήσει για την εν λόγω παρέµβαση καθορίζεται σε 14,6 δισεκατοµµύρια γαλλικά φράγκα. (50) Η κρατική εγγύηση για τα χρέη της CFF αποτελεί επίσης έµµεσο µέτρο στήριξης για τους πιστωτές της τράπεζας. Μετά την απόφαση του κράτους να εγγυηθεί τα δάνεια της CFF, η αξία των πιστώσεων των πιστωτών αυξήθηκε λόγω της αυξηµένης ασφάλειας αποπληρωµής που ήταν αποτέλεσµα της εγγύησης του δηµοσίου. Η πλειονότητα των δανείων της CFF αντιπροσωπεύεται από οµόλογα η κυριότητα των οποίων είναι ανώνυµη ενώ η µεταβίβασή τους δεν απαιτεί γραπτό τύπο. 5. 1. 3. Η δέσµευση του κράτους ως προς την τήρηση των εποπτικών κανόνων από τη CFF (51) Στην ίδια ανακοίνωση τύπου του υπουργού Οικονοµικών και Εθνικής Οικονοµίας στις 29 Απριλίου 1996, εκτός από τη δηµόσια δέσµευση για το παθητικό του ιδρύµατος, περιλαµβανόταν και άλλη δέσµευση του γαλλικού κράτους σχετικά µε την τήρηση των εποπτικών κανόνων από την πλευρά της CFF. Όπως υπογραµµίστηκε ήδη σχετικά µε τη δέσµευση για τα χρέη, επρόκειτο για δήλωση µε στόχο να καθησυχα- στούν οι συναλλασσόµενοι µε τη CFF. Ιδιαίτερα, στην περίπτωση αυτή, σκοπός της ήταν να ανακτήσουν την εµπιστοσύνη τους οι υπάλληλοι της τράπεζας οι οποίοι ανησυχούσαν για το µέλλον της και που, στις 22 Μαρτίου 1996, είχαν ήδη ασκήσει το δικαίωµα προειδοποίησης που προβλέπει ο νόµος της 1ης Μαρτίου 1984 σχετικά µε την πρόληψη της δυσλειτουργίας των επιχειρήσεων. (52) Ωστόσο, δεδοµένου ότι θεµελιώδης και απαραίτητη προϋπόθεση για τη συνέχιση της τραπεζικής δραστη- ριότητας είναι η διάθεση επαρκών ιδίων πόρων, η δήλωση του υπουργού συνεπαγόταν τη διάθεση χορήγησης των απαραίτητων κεφαλαίων για την επιβίωση και τη βιωσιµότητα του ιδρύµατος. Κατά τη στιγµή της υπουργικής δήλωσης οι ανάγκες σε ίδια κεφάλαια της CFF ήταν ιδιαίτερα σηµαντικές: οι σηµαντικές ζηµίες είχαν µειώσει το συντελεστή φερεγγυότητας σε 0,5 %. Κατά το ξεκίνηµα της διαδικασίας του άρθρου 88 παράγραφος 2 της συνθήκης, η ποσοτικοποίηση της ενδεχόµενης δηµόσιας αυτής παρέµβασης ήταν αδύνατη λόγω έλλειψης επαρκών πληροφοριών· ο τύπος είχε αναφέρει την εποχή εκείνη ελάχιστες ανάγκες σε καθαρά ίδια κεφάλαια ύψους 8 δισεκατοµµυρίων γαλλικών φράγκων προκειµένου να επανέλθει ο συντελεστής φερεγγυότητας στο 8 %. (53) Βάσει της οδηγίας 89/647/ΕΟΚ του Συµβουλίου, της 18ης ∆εκεµβρίου 1989 σχετικά µε το συντελεστή φερεγγυότητας των πιστωτικών ιδρυµάτων (10), όπως τροποποιήθηκε τελευταία από την οδηγία 92/30/ ΕΟΚ (11), οι εποπτικές τραπεζικές αρχές πρέπει να µεριµνούν ώστε µία τράπεζα, της οποίας ο συντελεστής φερεγγυότητας µειώνεται κάτω από το 8 %, να λαµβάνει τα απαραίτητα µέτρα για την επαναφορά στο κατάλληλο επίπεδο το ταχύτερο δυνατό, µε αύξηση του κεφαλαίου ή µείωση των υποχρεώσεών της, και σε διαφορετική περίπτωση θα της αφαιρείται η άδεια άσκησης τραπεζικών δραστηριοτήτων και θα πρέπει να παύει τις εργασίες της. Όπως υπογραµµίστηκε ήδη στις άλλες αποφάσεις της Επιτροπής για τραπεζικές υποθέσεις, οι πράξεις αυτές αύξησης του κεφαλαίου αποτελούν ενισχύσεις αν δεν γίνονται από το κράτος µέτοχο, µε τους συνήθεις όρους της αγοράς, ακόµη και αν είναι χαµηλότερες από το ενδεχόµενο κόστος εκκαθάρισης του ενισχυόµενου ιδρύµατος. Η απαίτηση ελάχιστης φερεγγυότητας αποτελεί ένα από τα κριτήρια βιωσιµότητας µιας τράπεζας και διασφαλίζει ταυτόχρονα τους ίσους όρους του ανταγωνισµού αφού, θεωρητικά, οι τράπεζες µπορούν πάντοτε να µειώσουν τις υποχρεώσεις τους ώστε να τηρήσουν τον περιορισµό της φερεγγυότητας, αντί να αυξήσουν τα ίδια κεφάλαιά τους. (10) ΕΕ L 336 της 30. 12. 1989, σ. 14. (11) ΕΕ L 110 της 28. 4. 1992, σ. 52. L 34/44 EL Επίσηµη Εφηµερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 3. 2. 2001 (54) Με τη δυνατότητα εκκαθάρισης να ισχύει πάντα, µια τέτοια αύξηση του κεφαλαίου αποτελεί ενίσχυση αν δεν πραγµατοποιείται µε τους συνήθεις όρους, που να είναι αποδεκτοί ως προς την απόδοση για έναν ιδιώτη επενδυτή. Συγκρίνοντας την παρέµβαση του κράτους µε αυτή ενός ιδιώτη σε ελεύθερη οικονοµία, ο υπολογισµός του ύψους της ενίσχυσης πρέπει να βασίζεται στη σύγκριση µεταξύ του κόστους της πράξης και την αναλογιστική της αξία. (55) Από το 1996, ακόµη και µε τους κατάλληλους λογιστικούς χειρισµούς και την πώληση ακινήτων, η CFF δεν µπόρεσε να τηρήσει τους εποπτικούς κανόνες χωρίς µέτρα αύξησης του κεφαλαίου. Με επιστολή της 24ης Μαρτίου 1999 ο υπουργός Οικονοµικών και Εθνικής Οικονοµίας ενηµέρωσε την Επιτροπή ότι βάσει των λογαριασµών για το 1998 το ύψος της αύξησης κεφαλαίου είχε καθοριστεί σε 1,85 δισεκατοµµύρια γαλλικά φράγκα. Η αύξηση κεφαλαίου θα πραγµατοποιόταν µε µετοχική προκαταβολή της CDC, µε το βραχυπρόθεσµο επιτόκιο της αγοράς. Κατά την πώληση της CFF, ο αγοραστής θα αναλάµβανε την προκαταβολή αυτή και θα την ενσωµάτωνε στο κεφάλαιο. Ωστόσο, µια αύξηση κεφαλαίου περιορισµένη σε 1,85 δισεκατοµµύρια γαλλικά φράγκα προυποθέτει απόσχιση της θυγατρικής Credit Logement (CLog) που δεν έχει ακόµη πραγµατοποιηθεί και την τήρηση του στόχου που είχε εκφράσει τη Επιτροπή Τραπεζών για ένα καθαρό συντελεστή κεφαλαίων της «κατηγορίας 1» της CFF τουλάχιστον 6 %. (56) Η ανάπτυξη της δραστηριότητας της CLog που οφείλεται στην ανάκαµψη της αγοράς των ακινήτων, σε συνδυασµό µε την ισχυρή ανάπτυξη του τοµέα ενυπόθηκων δανείων, οδήγησε σε µεγάλη αύξηση των σταθµισµένων υπολοίπων της CLog που η CFF, λαµβανοµένου υπόψη του επιπέδου της συµµετοχής της (71 %), ενοποιεί συνολικά στους λογαριασµούς της. Οι πιστώσεις της CLog έχουν µεγαλύτερο οικονοµικό κίνδυνο και, συνεπώς, αποτελούν αντικείµενο υψηλότερης εποπτικής στάθµισης που συνεπάγεται αυξηµένη ανάγκη ιδίων κεφαλαίων για τη CFF. Στην επιστολή τους στις 24 ∆εκεµβρίου 1998, οι γαλλικές αρχές ενηµέρωναν την Επιτροπή για το ξεκίνηµα διαπραγµατεύσεων µε τους άλλους µετόχους της CLog σχετικά µε τη µείωση της συµµετοχής της CFF από 71 % σε λιγότερο του 20 % ώστε να ελαφρυνθεί, κατά τους προσεχείς µήνες, η επιβάρυνση για τα ίδια κεφάλαια της CFF (12). Βάσει των πληροφοριών των γαλλικών αρχών, η Επιτροπή εκτιµά ότι οι ανάγκες σε ίδια κεφάλαια της CFF κυµαίνονται στην ψαλίδα από 1,357 δισεκατοµµύρια γαλλικά φράγκα σε 5,914 δισεκατοµµύρια γαλλικά φράγκα ανάλογα µε τις διάφορες υποθέσεις καθαρού συντελεστή που ζητούσε η επιτροπή τραπεζών και το επίπεδο συµµετοχής στην CLog που θα επιλεγεί. Πίνακας 1 — Κεφαλαιακές ανάγκες της Crédit Foncier de France Συµµετοχή στην Crédit Logement (σε εκατοµµύρια FRF) Κεφάλαια κατηγορίας 1 71 % 51 % 20 % 10 % 0 % (αµετάβλητο) καθαρός συντελεστής 4 % 1 849 1 321 1 646 1 357 1 357 καθαρός συντελεστής 5 % 3 857 3 329 1 646 1 357 1 357 καθαρός συντελεστής 6 % 5 914 5 385 1 801 1 801 1 801 Πηγή: γαλλικές αρχές (57) Βάσει των πληροφοριών που διέθετε, η Επιτροπή συµπέρανε ότι η δέσµευση του κράτους για την τήρηση των εποπτικών διατάξεων αποτελεί ενίσχυση της οποίας η συµβιβασιµότητα πρέπει να εκτιµηθεί σε συνδυασµό µε τα µέτρα αναδιάρθρωσης της CFF. Η Επιτροπή βασίζει την αξιολόγηση της ενίσχυσης στην υπόθεση αύξησης του κεφαλαίου περιορισµένης σε 1,85 δισεκατοµµύρια γαλλικά φράγκα (1,4 δισεκατοµ- µύρια γαλλικά φράγκα σε τιµές 1996), όπως κοινοποιήθηκε από τις γαλλικές αρχές, υποθέτοντας ότι η µείωση της συµµετοχής της CFF στην CLog θα είναι επαρκής για το σκοπό αυτό (βλέπε πίνακα 1). (12) Ο συντελεστής φερεγγυότητας λαµβάνει υπόψη στον παρονοµαστή τα στοιχεία του ενεργητικού σταθµισµένα µε το επίπεδο του κινδύνου. 3. 2. 2001 EL Επίσηµη Εφηµερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων L 34/45 (58) Συµπεραίνεται ότι η συνολική ενίσχυση που χορηγήθηκε στη CFF ανέρχεται σε 16 δισεκατοµµύρια γαλλικά φράγκα σύµφωνα µε την ακόλουθη ανακεφαλαίωση. Πίνακας 2 — Σύνοψη των ενισχύσεων (σε τιµές 31 ∆εκεµβρίου 1996) Μέτρα (σε δισεκατοµµύρια FRF) Ύψος της ενίσχυσης Ενισχύσεις αναδιάρθρωσης — κρατική εγγύηση — ίδια κεφάλαια 14,6 1,4 16,0 Σύνολο 5. 2. Επίδραση στις ανταλλαγές µεταξύ κρατών µελών (59) Η ελευθέρωση των χρηµατοπιστωτικών υπηρεσιών και η ολοκλήρωση των χρηµατοπιστωτικών αγορών είχαν ως αποτέλεσµα να καταστήσουν τις ενδοκοινοτικές ανταλλαγές περισσότερο ευαίσθητες σε νοθεύσεις του ανταγωνισµού. 5. 2. 1. Νόθευση του ανταγωνισµού (60) Η ενίσχυση που χορηγείται σε έναν τραπεζικό όµιλο όπως η CFF, ο οποίος χορηγεί δάνεια και άλλες χρηµατοδοτικές υπηρεσίες σε επιχειρήσεις και συλλέγει καταθέσεις από µια µεγάλη πελατεία, είναι πιθανό να νοθεύσει τον ανταγωνισµό µε άλλους πιστωτικούς οργανισµούς. Οι ενισχύσεις στους πιο ευάλωτους οργανισµούς διαδραµατίζουν αρνητικό ρόλο και συµβάλλουν στις πιέσεις για τη µείωση των περιθωρίων στον τοµέα. Οι ενισχύσεις αντιπροσωπεύουν πριµοδότηση της αναποτελεσµατικότητας και αντίκεινται στην πειθαρχία της αγοράς. Η προστασία του κράτους που είναι έτοιµο να παρέµβει σε περίπτωση δυσχερειών των πιστωτικών ιδρυµάτων, απαλλάσσει τους πιστωτές από το κίνητρο να ελέγχουν τη συµπεριφορά των οφειλετών τους. Τα πιστωτικά ιδρύµατα δεν υπόκεινται πλέον στον έλεγχο και τις κυρώσεις των αγορών. Μια τέτοια προστασία δεν είναι µόνον υπερβολική, αλλά έχει και ως συνέπεια να ενθαρρύνει στην κακή διαχείριση των πιστωτικών ιδρυµάτων. (61) Σε ό,τι αφορά ειδικότερα τη συλλογή των πόρων, τοµέα όπου ο βαθµός ανταγωνισµού είναι επίσης υψηλός, η νόθευση του ανταγωνισµού που προκλήθηκε από την ενίσχυση ήταν σηµαντική, αφού η CFF ήταν σηµαντικός δανειζόµενος στις διεθνείς χρηµατοδοτικές αγορές. Η εγγύηση του δηµοσίου που χορηγήθηκε έδωσε στη CFF ένα σηµαντικό ανταγωνιστικό πλεονέκτηµα στον τοµέα αυτόν. 5. 2. 2. Επίδραση στις ανταλλαγές µεταξύ των κρατών µελών (62) Πρέπει να υπενθυµίσουµε ότι, µολονότι καταρχάς οι τράπεζες µπορούν να προσφέρουν τις υπηρεσίες τους ελεύθερα και χωρίς διασυνοριακούς περιορισµούς, υπηρεσίες που βασίζονται κυρίως στις δραστηριότητες συλλογής καταθέσεων και χορήγησης δανείων, στην πράξη αντιµετωπίζουν εµπόδια ως προς την επέκτασή τους στο εξωτερικό. (63) Τα εµπόδια αυτά συνδέονται συχνά µε την τοπική παρουσία των εθνικών τραπεζών, που καθιστά την είσοδο στην αγορά περισσότερο δαπανηρή για τους ξένους ανταγωνιστές. ∆εδοµένου ότι η ολοκλήρωση της ενιαίας αγοράς έδωσε τη δυνατότητα στις τράπεζες να προσφέρουν τις υπηρεσίες τους και σε άλλα κράτη µέλη, οποιαδήποτε ενίσχυση χορηγείται σε µια τράπεζα, διεθνή ή εθνική, είναι πιθανό να παρεµποδίσει τη δυνατότητα αυτή. (64) Οι ενισχύσεις που έχουν ως αντικείµενο τη διάσωση τραπεζών, ακόµη και τοπικών, οι οποίες διαφορετικά θα είχαν εξαλειφθεί από την αγορά λόγω της µικρότερης αποδοτικότητάς τους και της µικρής ανταγωνι- στικής τους ικανότητας, είναι πιθανό να νοθεύσουν τον ανταγωνισµό σε κοινοτικό επίπεδο, αφού καθιστούν δυσκολότερη την είσοδο ξένων τραπεζών στη γαλλική αγορά. (65) (66) Χωρίς τις εν λόγω ενισχύσεις, η CFF θα έπρεπε πιθανότατα να εκκαθαριστεί. Στην περίπτωση αυτή, τα στοιχεία του ενεργητικού της CFF θα µπορούσαν να έχουν αγοραστεί από ξένους ανταγωνιστές που να επιθυµούσαν να αποκτήσουν σηµαντική εµπορική παρουσία στη Γαλλία. Η πελατεία της CFF θα έπρεπε να απευθυνθεί σε άλλη τράπεζα, ενδεχοµένως που να προέρχεται από άλλο κράτος µέλος. Συνεπώς, πρέπει να θεωρηθεί ότι οι ενισχύσεις προς τη CFF εµπίπτουν στο άρθρο 87 παράγραφος 1 της συνθήκης ΕΚ, αφού νοθεύουν τον ανταγωνισµό σε βαθµό που είναι πιθανό να επηρεάσει τις ενδοκοινοτικές ανταλλαγές. L 34/46 EL Επίσηµη Εφηµερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 3. 2. 2001 5. 3. Εξέταση της συµβιβασιµότητας των ενισχύσεων στην Credit Foncier µε τη συνθήκη (67) Μετά την εκτίµηση της ύπαρξης κρατικών ενισχύσεων στα µέτρα χρηµατοδοτικής στήριξης της CFF, πρέπει να εξεταστεί αν οι ενισχύσεις αυτές είναι σύµφωνες µε το κοινό συµφέρον µε την έννοια του άρθρου 87 παράγραφοι 2 και 3 της συνθήκης ΕΚ. (68) Στη συγκεκριµένη περίπτωση, πρέπει πρώτα να ληφθεί υπόψη ότι δεν πρόκειται ουτε για ενίσχυση κοινωνικού χαρακτήρα που χορηγείται σε µεµονωµένους καταναλωτές, ούτε για ενίσχυση που να διευκολύ- νει την ανάπτυξη ορισµένων γαλλικών περιοχών. ∆εν πρόκειται επίσης για ενίσχυση µε στόχο την αντιµετώ- πιση σοβαρών οικονοµικών δυσχερειών γιατί η ενίσχυση έχει ως στόχο την αντιµετώπιση δυσχερειών ενός µόνο δικαιούχου, της CFF, και όχι των δυσχερειών όλων των συναλλασσόµενων του τοµέα. (69) Η Επιτροπή θεωρεί ότι τα προβλήµατα της CFF δεν προέρχονται από συστηµική τραπεζική κρίση στη Γαλλία. Η CFF δεν είναι το µόνο τραπεζικό ίδρυµα στη Γαλλία που αντιµετωπίζει δυσκολίες, και άλλες τράπεζες, ιδιαίτερα δηµόσιες, αντιµετωπίζουν επίσης δυσκολίες. Τα αίτια όµως για τις ζηµίες της CFF είναι ιδιαίτερα και φαίνονται να συνδέονται, σε µεγάλο βαθµό, στην κακή πιστωτική πολιτική, χωρίς επαρκώς αυστηρό έλεγχο των κινδύνων στη δραστηριότητα ανταγωνιστικής στεγαστικής πίστης των θυγατρικών της. Συνεπώς, η χορηγηθείσα ενίσχυση δεν µπορεί να θεωρηθεί ότι είναι προς το συµφέρον της Κοινότητας λόγω γενικευµένης τραπεζικής κρίσης. (70) Μόνον η παρέκκλιση που προβλέπεται στο άρθρο 87 παράγραφος 3 στοιχείο γ) δεύτερο µέρος µπορεί να ληφθεί υπόψη. Η συµβιβασιµότητα των εν λόγω ενισχύσεων πρέπει να εκτιµηθεί σύµφωνα µε τους συγκεκριµένους κανόνες που αφορούν τις ενισχύσεις διάσωσης και αναδιάρθρωσης επιχειρήσεων που αντιµετωπίζουν δυσχέρειες (13). Η γενική αρχή που πρέπει να εφαρµόζεται στις κρατικές ενισχύσεις που χορηγούνται σε επιχειρήσεις οι οποίες αντιµετωπίζουν δυσχέρειες προβλέπει ότι η συµβιβασιµότητά τους εξαρτάται από διάφορες προϋποθέσεις, και ιδιαίτερα για τις ενισχύσεις αναδιάρθρωσης: 1. την πλήρη εκτέλεση σχεδίου αναδιάρθρωσης βασισµένου σε ρεαλιστικές υποθέσεις που να επιτρέπουν την αποκατάσταση εντός εύλογης προθεσµίας της ελάχιστης απαιτούµενης αποδοτικότητας των επενδε- δυµένων κεφαλαίων και τη διασφάλιση έτσι της µακροπρόθεσµης βιωσιµότητας της επιχείρησης· 2. την προσφορά επαρκών αντισταθµίσεων έναντι της νόθευσης του ανταγωνισµού, ώστε να συνάγεται έτσι ότι η ενίσχυση δεν είναι αντίθετη στο κοινό συµφέρον· 3. την αναλογικότητα της ενίσχυσης µε τους επιδιωκόµενους σκοπούς και τον περιορισµό του ύψους της ενίσχυσης στο ελάχιστο απαραίτητο ποσό για την αναδιάρθρωση, ώστε η προσπάθεια αποκατάστασης να βαρύνει στο µέγιστο δυνατό βαθµό την ίδια την επιχείρηση· 4. την πλήρη υλοποίηση του σχεδίου αναδιάρθρωσης και την εκτέλεση όλων των λοιπών υποχρεώσεων που προβλέπονται στην τελική απόφαση της Επιτροπής· 5. τη δηµιουργία ενός συστήµατος ελέγχου της προηγούµενης προϋπόθεσης. Σε εφαρµογή του πλαισίου των ενισχύσεων αναδιάρθρωσης, η Επιτροπή θεωρεί ότι τέτοιες ενισχύσεις αναδιάρθρωσης θα πρέπει κανονικά να είναι απαραίτητες µία µόνο φορά. 5. 3. 1. 1. Β ι ω σ ι µ ό τ η τ α τ η ς ε π ι χ ε ί ρ η σ η ς (71) (72) Σε επιστολή της 21ης Μαρτίου 1996, οι γαλλικές αρχές ενηµέρωναν την Επιτροπή ότι ο νέος διοικητής της CFF θα εκπονούσε σχέδιο αναδιάρθρωσης και στρατηγικής αναδιάταξης για την τράπεζα. Το σχέδιο αναµένεται να οδηγήσει στην εξυγίανση της τράπεζας και την επιστροφή της στην κερδοφορία, ενόψει της αναζήτησης εταίρου. Σε ένα πρώτο χρόνο, το σχέδιο δεν προέβλεπε αύξηση του κεφαλαίου του ιδρύµατος από το κράτος που ήλπιζε ότι τα προβλεπόµενα µέτρα του σχεδίου θα επαρκούσαν για τη δηµιουργία των απαραίτητων πόρων για την κεφαλαιακή ενίσχυση της CFF. Κατά την αναζήτηση µετόχου αναφοράς, και κυρίως µετά το 1996, η CFF ξεκίνησε µια διαδικασία εσωτερικής αναδιάρθρωσης βασισµένη στον αναπροσανατολισµό της δραστηριότητας προς την αρχική ειδικότητά της, τον πόλο της πίστης για αγορά και ενοικίαση κατοικίας, κυρίως για ιδιώτες. Η στρατηγική της επιχείρησης διαρθρώθηκε γύρω από πέντε άξονες οι οποίοι αποτέλεσαν τη βάση της νέας διάρθρωσης της οργάνωσης. Η εσωτερική αναδιάρθρωση ορθολογικοποίησε το οργανόγραµµα µέσω της οµαδοποίησης δραστηριοτήτων της ίδιας φύσης µε στόχο την αποσαφήνιση και την πραγµατοποίηση οικονοµιών κλίµα- κας. (13) Κοινοτικές κατευθυντήριες γραµµές για τις κρατικές ενισχύσεις διάσωσης και αναδιάρθρωσης επιχειρήσεων που αντιµετωπί- ζουν δυσχέρειες (ΕΕ C 368 της 23. 12. 1994, σ. 12). 3. 2. 2001 EL Επίσηµη Εφηµερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων L 34/47 (73) Η εµπορική δράση αποτέλεσε την προτεραιότητα του προσωπικού και της διεύθυνσης της CFF και απέδωσε σηµαντικά αποτελέσµατα ως προς την παραγωγή πιστώσεων στον ανταγωνιστικό τοµέα, που αυξήθηκε από 6,1 δισεκατοµµύρια γαλλικά φράγκα το 1995 σε 11,5 δισεκατοµµύρια γαλλικά φράγκα το 1998. Χάρη στις προσπάθειες του εµπορικού δικτύου της, η CFF κατέκτησε µερίδια αγοράς στον τοµέα της παραδο- σιακής παραγωγής της CFF, τα στεγαστικά δάνεια. Οι εµπορικές µέθοδοι βελτιώθηκαν µε την έναρξη λειτουργίας σχολής πωλήσεων στις αρχές του 1998. (74) Η πολιτική αναδιάρθρωσης και πώλησης στοιχείων του ενεργητικού στο πλαίσιο του αναπροσανατολισµού στη βασική της κατεύθυνση συνέβαλε παράλληλα στην εξισορρόπηση της ρευστότητας του οµίλου και την αποκατάσταση των ιδίων κεφαλαίων. Το 1996, το ίδρυµα πώλησε στοιχεία του ενεργητικού και µη στρατηγικές συµµετοχές ύψους 23 δισεκατοµµυρίων γαλλικών φράγκων ενώ ολοκλήρωσε πράξεις τιτλο- ποίησης και άµεσης πώλησης πιστώσεων σε τοπικές αρχές ύψους 22 δισεκατοµµυρίων γαλλικών φράγκων, εκ των οποίων 11 δισεκατοµµύρια γαλλικά φράγκα µέσω τιτλοποίησης. Οι πράξεις αυτές επέτρεψαν την επιστροφή της προκαταβολής της CDC και, µε την εγκατάσταση µέσων διαχείρισης ενεργητικού-παθητικού, τη µη προσφυγή µετά την κρίση του Ιανουαρίου 1996 στις κεφαλαιαγορές για τη συλλογή χρηµατοδο- τικών πόρων. (75) Η ταµειακή θέση είναι πλέον σαφώς θετική, όχι µόνο χάρη στις σηµαντικές πωλήσεις δανείων στις τοπικές αρχές και τις πωλήσεις που αφορούν άλλα στοιχεία του ενεργητικού, αλλά κυρίως χάρη στις πρόωρες αποπληρωµές της πελατείας λόγω της πτώσης των επιτοκίων στην αγορά. Το 1996, οι πρόωρες αποπληρω- µές αφορούσαν όλα σχεδόν τα υπόλοιπα δανείων, παράγοντας 26 δισεκατοµµύρια γαλλικά φράγκα που προστίθενται στα 9 δισεκατοµµύρια γαλλικά φράγκα των συµβατικών αποσβέσεων και στα 21 δισεκατοµ- µύρια γαλλικά φράγκα από την πώληση δανείων στις τοπικές αρχές. Το γεγονός αυτό επέτρεψε να αντιµετωπιστούν η παραγωγή και η αποπληρωµή τίτλων που έληγαν καθώς και άλλα χρέη, και να ενισχυθεί το χαρτοφυλάκιο τίτλων κατά 10 δισεκατοµµύρια γαλλικά φράγκα. ∆εδοµένου ότι και στις λογιστικές χρήσεις του 1997 και του 1998 παρατηρήθηκαν υψηλά ποσοστά πρόωρων αποπληρωµών, η CFF εκπλήρωσε όλες της τις υποχρεώσεις ως το 1999 διατηρώντας την παραγωγή που προβλεπόταν από το επιχειρηµατικό σχέδιο· αν χρειαστεί, η τράπεζα µπορεί να υπολογίσει σε πράξεις τιτλοποίησης ή κινητο- ποίησης του οµολογιακού χαρτοφυλακίου για να συλλέξει κεφάλαια. (76) Σε ό,τι αφορά την εξέλιξη των επισφαλών απαιτήσεων και των προβλέψεων, το σύνολο των επισφαλών υπολοίπων µειώθηκε παράλληλα µε τη µείωση του συνολικού υπολοίπου των δανείων. Οι προβλέψεις για επισφαλείς απαιτήσεις µειώθηκαν από 9,7 δισεκατοµµύρια γαλλικά φράγκα το 1995 σε 5,2 δισεκατοµµύ- ρια γαλλικά φράγκα το 1998, αντικατοπτρίζοντας την αισθητή βελτίωση της πολιτικής αυστηρής επιλογής κινδύνων που εφαρµόστηκε στο πλαίσιο των χορηγήσεων της τράπεζας (διαχείριση του κινδύνου), ως άµεσο αποτέλεσµα του αναπροσανατολισµού των δραστηριοτήτων σε τοµείς που παρουσιάζουν µικρότερους κινδύνους (στεγαστική πίστη). Σε ό,τι αφορά το σύστηµα του ελέγχου των κινδύνων και των υποχρεώσεων των θυγατρικών, η CFF αναγνώρισε ότι υπάρχουν γενικά µέσα ελέγχου, τα οποία όµως δεν ήταν στο κατάλληλο ποσοτικό και ποιοτικό επίπεδο σε σχέση µε τις απαιτήσεις µιας σύγχρονης διαχείρισης, ιδιαίτερα ενόψει της διαφοροποίησης της τράπεζας. Συνεπώς, από το 1996 η CFF επεδίωξε να βελτιώσει τον έλεγχο της µητρικής επιχείρησης επί των θυγατρικών: µια ειδική επιτροπή µεριµνά, σε µόνιµη βάση, για τη συνεκτικότητα της στρατηγικής των θυγατρικών µε αυτήν της µητρικής επιχείρησης και εξετάζει τα κοινά προβλήµατα. Ο έλεγχος της διαχείρισης των θυγατρικών προβλέπει τριµηνιαία παρακολούθηση των αποτελεσµάτων και των κυριότερων χρηµατοπιστωτικών δεικτών, καθώς και της ρευστότητας, παράλληλα µε τη συνεχή ενηµέρωση των προβλέψεων για τα ετήσια αποτελέσµατα. Ο έλεγχος συµπληρώνεται µε την παρακολούθηση των αποτελεσµάτων δραστηριότητας. Σε ό,τι αφορά τον έλεγχο των κινδύνων, δύο επιτροπές είναι αρµόδιες, αφενός, για την έγκριση των υποχρεώσεων των θυγατρικών της CFF απέναντι σε εξωτερικούς οργανισµούς του οµίλου, των οποίων το συνολικό ποσό υπερβαίνει τα 5 δισεκατοµµύρια γαλλικά φράγκα και, αφετέρου, για την αντιµετώπιση υψηλών κινδύνων, το σύνολο των οποίων ανά πελάτη στο επίπεδο του οµίλου φθάνει ή ξεπερνά τα 5 δισεκατοµµύρια γαλλικά φράγκα. (77) Ο ακόλουθος πίνακας δείχνει την εξέλιξη του ισολογισµού του οµίλου CFF από το 1995 ως το 1998. Πίνακας 3 — Ενοποιηµένος ισολογισµός του οµίλου CFF 1998 1997 1996 1995 (σε δισεκατοµµύρια φράγκα) Ενεργητικό (καθαρό) Περιουσιακά στοιχεία του δηµο- σίου Πιστώσεις επί τραπεζών Πιστώσεις επί πελατών Χαρτοφυλάκιο τίτλων Λοιπά στοιχεία του ενεργητικού Λογαριασµοί τάξεως 14,4 21,1 193,8 33,6 13,0 10,6 Σύνολο 286,5 12,4 36,8 228,2 16,6 4,8 10,7 309,5 3,1 45,5 257,4 15,6 5,0 14,0 340,6 3,7 51,4 299,3 9,9 6,3 11,4 382,0 L 34/48 EL Επίσηµη Εφηµερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 3. 2. 2001 1998 1997 1996 1995 (σε δισεκατοµµύρια φράγκα) Παθητικό Τράπεζες Πελατεία Τίτλοι Λοιπά στοιχεία του παθητικού Λογαριασµοί τάξεως Προβλέψεις για κινδύνους FRBG Χρέη µειωµένης εξασφάλισης Συµµετοχές µειοψηφίας Ενοποιηµένα ίδια κεφάλαια Ενοποιηµένο αποτέλεσµα 39,4 5,4 194,4 14,0 12,6 5,2 1,3 11,7 0,8 0,5 1,2 Σύνολο 286,5 Εκτός ισολογισµού 44,1 5,3 215,9 15,3 11,2 5,5 0,9 11,2 0,7 – 1,5 0,9 309,5 47,3 4,9 241,4 16,5 13,1 7,1 0,7 10,3 0,7 – 2,3 0,9 340,6 60,9 5,2 266,0 19,5 13,0 9,7 0,7 9,2 0,3 8,3 – 10,8 382,0 υποχρεώσεων που 142,0 122,3 114,4 112,8 Αναλήψεις δόθηκαν Αναλήψεις ελήφθησαν υποχρεώσεων που Πράξεις συναλλάγαµτος προθε- σµίας Χρηµατοπιστωτικά µέσα προθε- σµίας 0,9 69,7 1,4 78,8 107,7 102,6 20,5 67,2 73,9 1,0 75,1 75,4 (78) Μετά το 1996, τα περιθώρια βελτιώθηκαν σύµφωνα µε τους στόχους του επιχειρηµατικού σχεδίου. Οι σηµαντικότερες προσπάθειες πραγµατοποιήθηκαν ως προς το κόστος της διάρθρωσης µε σκοπό την προσαρµογή των µέσων στη µείωση του επιπέδου δραστηριότητας. Από το 1995 έως το 1998 οι θέσεις εργασίας µειώθηκαν κατά περίπου 30 % (από 3 287 µονάδες σε 2 371), επιτρέποντας τη µείωση των δαπανών προσωπικού κατά 25 %. Το σύνολο των δαπανών εκµετάλλευσης µειώθηκε κατά 22 % κατά την ίδια περίοδο. Μετά τις έκτακτες ζηµίες του 1995, ο όµιλος συσσώρευσε κέρδη τα οποία, αν και µικρού ύψους, οδήγησαν στη βελτίωση των ενοποιηµένων ίδιων κεφαλαίων. Πράγµατι, η συρρίκνωση του καθαρού τραπεζικού αποτελέσµατος που ήταν αποτέλεσµα της µείωσης του συνολικού περιθωρίου του επιτοκίου (όπως προβλεπόταν στο επιχειρηµατικό σχέδιο) εξουδετερώθηκε όχι µόνο από τη µείωση των γενικών δαπανών εκµετάλλευσης, αλλά και από τις υπεραξίες επί των πωλήσεων δανείων στις τοπικές αρχές, και µε τη µείωση των αναπροσαρµογών επί των πιστώσεων και χρηµατοδοτικών ακινητοποιήσεων (χάρη στην καλύτερη διαχείριση του κινδύνου) και τις αποσβέσεις και προβλέψεις. (79) Στον ακόλουθο πίνακα φαίνεται η εξέλιξη των ενοποιηµένων αποτελεσµάτων του οµίλου CFF. Πίνακας 4 — Λογαριασµός αποτελεσµάτων χρήσεως του οµίλου CFF Αποτελέσµατα τραπεζικής λευσης εκµετάλ- 1998 25,2 1997 28,3 1996 31,2 1995 34,2 (σε δισεκατοµµύρια FRF) Ζηµίες τραπεζικής εκµετάλλευσης – 22,2 – 24,5 – 26,8 – 29,4 Άλλα κέρδη και ζηµίες Καθαρό τραπεζικό αποτέλεσµα ∆απάνες εκµετάλλευσης εκ των οποίων δαπάνες προσωπικού Μεικτά αποτελέσµατα χρήσης Κίνδυνοι Έκτακτα κέρδη/ζηµίες Λοιποί λογαριαµσµοί Καθαρά ενοποιηµένα αποτελέσµατα 0,5 3,5 – 2,0 – 1,2 1,5 – 0,6 – 0,1 0,4 1,2 0,3 4,1 – 2,3 – 1,5 1,8 – 0,9 – 0,1 0,1 0,9 0,1 4,5 – 2,3 – 1,5 2,2 – 1,7 0,2 0,2 0,9 0,1 4,9 – 2,8 1,7 2,1 – 13,6 1,2 – 0,4 – 10,7 3. 2. 2001 EL Επίσηµη Εφηµερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων L 34/49 (80) Ωστόσο, η αξιοπιστία του επιχειρηµατικού σχεδίου αναδιάρθρωσης της CFF, που επέτρεψε την εξεύρεση, µέσω των δράσεων εξυγίανσης, της απααραίτητες ρευστότητας για τις χρηµατοδοτήσεις κατά την περίοδο των δυσχερειών και την επιστροφή στην κερδοφορία δεν ήταν αρκετή, για την αποκατάσταση του συντελεστή φερεγγυότητας του ιδρύµατος. Μολονότι, αρχικά, οι γαλλικές αρχές ανέφεραν ότι παρά τη δέσµευση της κυβέρνησης, δεν επιθυµούσαν ούτε ενίσχυση του κεφαλαίου της CFF ούτε άλλο µέτρο στήριξης της CFF, το εύρος των σχετικών κερδών δεν επέτρεψε την αποκατάσταση των ιδίων κεφαλαίων στο επίπεδο που προβλεπόταν από τους κοινοτικούς εποπτικούς κανόνες. Συνεπώς, η αποκατάσταση των ιδίων κεφαλαίων προβλεπόταν να επιβαρύνει τον αγοραστή της τράπεζας στο πλαίσιο της πώλησής της. Πίνακας 5 — Ίδια κεφάλαια του οµίλου CFF 1998 1997 1996 1995 (σε εκατοµµύρια FRF) Αµιγή κεφάλαια Συµπληρωµατικά ίδια κεφάλαια Αφαιρέσεις 6 424,0 6 424,0 – 96,0 3 304,0 3 304,0 – 126,0 1 990,0 1 990,0 – 183,0 557,0 557,0 – 194,0 Ενοποιηµένα ίδια κεφάλαια 12 752,0 6 482,0 3 797,0 920,0 Σταθµισµένοι κίνδυνοι ∆είκτης φερεγγυότητας ∆είκτης κεφαλαίων της κατηγορίας (1) 205 600,0 188 000,0 185 550,0 183 600,0 6,20 % 3,12 % 3,45 % 1,76 % 2,05 % 1,07 % 0,50 % 0,30 % (1) Ο δείκτης «Κεφάλαια κατηγορίας 1» θα πρέπει κανονικά, σύµφωνα µε τους ισχύοντες εποπτικούς κανόνες, να είναι τουλάχιστον 4 %. (81) Ωστόσο, τον Σεπτέµβριο του 1998, οι συζητήσεις που είχαν ξεκινήσει µε τον υποψήφιο για την αγορά του χρηµατοπιστωτικού ιδρύµατος, το αµερικανικό κονσόρτσιουµ GMAC-Bass, διακόπηκαν λόγω της άρνησης του αγοραστή να αγοράσει το σύνολο της CFF. Κατά τον τύπο, αγοράζοντας όλο τον ισολογισµό της CFF (στο στάδιο αυτό περίπου 310 δισεκατοµµύρια γαλλικά φράγκα) χωρίς καµία κρατική εγγύηση, η GMAC-Bass φοβόταν υποβάθµιση της βαθµολόγησής της από τις σχετικές εταιρείες. Για το λόγο αυτό, ζήτησε από το κράτος να διαιρέσει στα δύο τον ισολογισµό της CFF και να διατηρήσει για λογαριασµό του όλο το υπόλοιπο οµολόγων µε εγγύηση του δηµοσίου. (82) Το νέο σχέδιο που παρουσίασαν οι γαλλικές αρχές στις 24 ∆εκεµβρίου 1998 προβλέπει τρία στάδια: χρηµατοδοτική αναδιάρθρωση, ενίσχυση του κεφαλαίου και άνοιγµα νέας διαδικασίας αναζήτησης εταίρου. (83) Η χρηµατοδοτική αναδιάρθρωση έχει ως στόχο την επίλυση των δυσχερειών που εντοπίστηκαν κατά την προηγούµενη αναζήτηση εταίρου, και ιδιαίτερα την εγγύηση των δανείων, τα προβλήµατα διοίκησης επιχείρησης (corporate governance), τη λογιστική διαφάνεια και την αυξανόµενη ανάγκη για ίδια κεφά- λαια. Τα προβλήµατα αυτά αντιµετωπίστηκαν, αντίστοιχα, µέσω της δηµιουργίας µιας θυγατρικής εταιρείας στεγαστικής πίστης, της αλλαγής του καταστατικού της CFF, της βελτίωσης της αναγνωσιµότητας του ισολογισµού της CFF και της µείωσης της συµµετοχής της CFF στην CLog. (84) Τα στεγαστικά οµόλογα και τα αντίστοιχα στοιχεία του ενεργητικού θα µεταβιβαστούν σε ειδικευµένη θυγατρική, µε το καθεστώς εταιρείας στεγαστικής πίστης (SCF). Λαµβανοµένης υπόψη της ποιότητας των ειδικευµένων αυτών εταιρειών, η CFF θα διαθέτει ένα ασφαλές νέο µέσο αναχρηµατοδότησης, που θα επιτρέψει τον τερµατισµό της κρατικής εγγύησης. Η πραγµατοποίηση του εν λόγω σχεδίου εξαρτάται από το αν το γαλλικό κοινοβούλιο θα εγκρίνει το νόµο για την αποταµίευση και τη χρηµατοδοτική ασφάλεια, που προβλέπεται για το τέλος του τρέχοντος έτους. Η Επιτροπή αντιµετωπίζει θετικά αυτές τις νοµοθετικές διατάξεις και τη δηµιουργία της SCF από τη CFF, γιατί η εν λόγω οργανωτική διάρθρωση θα επιλύσει οριστικά το πρόβληµα των κρατικών εγγυήσεων. (85) Η Επιτροπή θεωρεί ως ιδιαίτερα σηµαντική τη µείωση της συµµετοχής που κατέχει η CFF στην CLog, λαµβανοµένων υπόψη των αποτελεσµάτων από την ενοποίηση των λογαριασµών της CLog στο συντελεστή φερεγγυότητας του οµίλου, όπως αναφέρεται στον πίνακα 1. L 34/50 EL Επίσηµη Εφηµερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 3. 2. 2001 (86) (87) (88) (89) (90) (91) Κατόπιν επιστολής του υπουργού Οικονοµικών και Βιοµηχανίας, της 24ης Μαρτίου 1999, στην οποία αναφερόταν το ποσό που θα διέθετε το κράτος για την ενίσχυση του κεφαλαίου της CFF, η Επιτροπή ζήτησε πληροφορίες προκειµένου να ελέγξει την ύπαρξη βιοµηχανικού σχεδίου ικανού να συµπληρώσει την εξυγίανση του ιδρύµατος και να ελέγξει αν το προβλεπόµενο µέτρο αντιστοιχεί στο ελάχιστο απαραίτητο επίπεδο. Εξάλλου, οι πληροφορίες που ζητήθηκαν έπρεπε να επιβεβαιώσουν τις προβλεπόµενες ηµεροµηνίες για την αλλαγή του καταστατικού της τράπεζας και τη δηµιουργία της θυγατρικής SCF. Η Επιτροπή έλαβε τις πλήρεις πληροφορίες που είχε ζητήσει στις 12 Μαΐου 1999. Το νέο σχέδιο ξεκινά από τα αποτελέσµατα του έτους 1998 για να αναπτύξει τη µελλοντική στρατηγική και τα προβλεπόµενα αποτελέσµατα του οµίλου, και εγγράφεται στο πλαίσιο της αναζήτησης αγοραστή. Το σχέδιο βασίζεται στην ανάκαµψη του πιστωτικού ιδρύµατος στους τοµείς µε τον υψηλότερο κίνδυνο και στην αποφυγή της συρρίκνωσης του καθαρού τραπεζικού αποτελέσµατος, αναζητώντας άλλες πηγές εσόδων που να αντισταθµίζουν τη µείωση των παραδοσιακών εσόδων. Το σχέδιο έλαβε υπόψη τα θεµελιώδη προβλήµατα της τράπεζας και όλες τις πτυχές της συνήθους διαχείρισης (προσωπικό, οργάνωση, µάρκετινγκ), της στρατηγικής ανάπτυξης και της χρηµατοδοτικής διάρθρωσης (ίδια κεφάλαια, ποιότητα των πιστώσεων, αποδοτικότητα, ρευστότητα) ώστε να µπορέσει η CFF να επιβεβαιώσει τη βιωσιµότητά της. Το στρατηγικό σχέδιο έχει δύο στόχους: την ολοκλήρωση του αναπροσανατολισµού στις ενυπόθηκες τραπεζικές εργασίες και την ανάπτυξη της παραγωγής στεγαστικών πιστώσεων, πώλησης υπηρεσιών και διανοµής αποταµιευτικών προϊόντων. Προκειµένου για τον πρώτο στόχο, τα σηµαντικότερα µέτρα είναι η επικέντρωση στις πιστώσεις για κοινωνική στέγη, η αναδιοργάνωση του δικτύου και η ενίσχυση των εµπορικών του εργασιών. Η CFF έχει ως στόχο να συνεχίσει την αναδιάταξή της σε τρεις άξονες: τον τοµέα των δανείων για την απόκτηση στέγης και την πληρωµή ενοικίων, ιδιαίτερα για ιδιώτες, σε συνδυασµό µε την ανάπτυξη µιας στρατηγικής συµπληρωµατικής προσφοράς αποταµιευτικών προϊόντων· την ενίσχυση της δανειοδοτικής δραστηριότητας σε ελεγχόµενους τοµείς, όπως τους επαγγελµατίες των ακινήτων και τις ειδικευµένες πιστώσεις· τέλος, την ανάπτυξη της εµπορίας υπηρεσιών µε υψηλή προστιθέµενη αξία, όπως η εµπειρογνωµοσύνη ακινήτων, η διαχείριση αγαθών, η κοινωνική στέγη και η διαχείριση χαρτοφυλακίου ακινήτων όπου διαθέτει ήδη σηµαντική επαγγελµατική πείρα. Συνολικά, βάσει των υποβληθέντων εγγράφων, το στρατηγικό σχέδιο κρίνεται κατάλληλο, αν και ορισµένες φορές φαίνεται αισιόδοξο. Πράγµατι, η µείωση της παραγωγής του επιδοτούµενου τοµέα δεν έχει ακόµη αντισταθµιστεί επαρκώς από την αύξηση του ανταγωνιστικού τοµέα, όπου η CFF κατέχει ακόµη µικρό µερίδιο αγοράς. Οι προβολές ανάπτυξης του µεριδίου αγοράς στον τοµέα αυτό φαίνονται αισιόδοξες, λαµβανοµένης υπόψη της έλλειψης ανάπτυξης της αγοράς στο σύνολό της όπως προβλέπεται στο επιχειρηµατικό σχέδιο. Ένας τέτοιος αναπροσανατολισµός δεν είναι απλός για τη CFF που εξέρχεται από µια βαθιά κρίση και θα απαιτήσει σηµαντικές προσπάθειες από το προσωπικό που δεν είχε προηγουµένως ισχυρό εµπορικό προσανατολισµό. Εξάλλου, η αύξηση των αναδιαπραγµατεύσεων και των πρόωρων αποπληρωµών των δανείων, που προκά- λεσε η µείωση των επιτοκίων και η ανάπτυξη µιας πολιτικής εξαγοράς των δανείων από τραπεζικά δίκτυα, µολονότι είχε ένα πρώτο θετικό αποτέλεσµα στη ρευστότητα της CFF, µπορεί να προκαλέσει µείωση του προϊόντος τραπεζικής εκµετάλλευσης, ιδίως στον επιδοτούµενο τοµέα που παραµένει ακόµη στο επίκεντρο της δανειοδοτικής δραστηριότητας του οργανισµού. Τέλος, η ανάλυση της ανάπτυξης αυτού του κόστους πέρα από το 1999 έχει γίνει χωρις συµπληρωµατική προσαρµογή βάσει της µείωσης του υπολοίπου για δάνεια αγοράς κατοικίας και της µικρής ακόµη αύξησης των καθαρών τραπεζικών αποτελεσµάτων. Η αύξηση των δαπανών εκµετάλλευσης δεν αντικατοπτρίζει τη συνέχιση της «τάσης» των τριών τελευταίων ετών και τις προβλέψεις του τραπεζικού τοµέα γενικά. 5. 3. 1. 2. Ο ι α ν τ ι σ τ α θ µ ί σ ε ι ς (92) Πρέπει πρώτα να υπενθυµίσουµε ότι χωρίς τις ενισχύσεις που έλαβε, η CFF θα είχε τεθεί σε εκκαθάριση. Όπως προβλέπεται στις κατευθυντήριες γραµµές της Επιτροπής για τις ενισχύσεις διάσωσης και αναδιάρ- θρωσης (14), πρέπει να ελεγχθεί αν αναζητήθηκε η λύση που συνεπάγεται τις µικρότερες δυνατές στρεβλώ- σεις για τους ανταγωνιστές. Αν είναι αναπόφευκτη µία µείζων στρέβλωση, πρέπει να απαιτηθούν σηµαντικές αντισταθµίσεις, που να είναι χρήσιµες στους ίδιους τους συναλλασσόµενους τον τοµέα ώστε να αµβλύνουν τα αρνητικά αποτελέσµατα της ενίσχυσης. (14) Βλέπε υποσηµείωση 13. 3. 2. 2001 EL Επίσηµη Εφηµερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων L 34/51 (93) (94) (95) Στο σηµείο αυτό πρέπει να σηµειωθεί ότι, σύµφωνα µε τη σχετική κοινοτική πολιτική, οι αντισταθµίσεις πρέπει να αντιπροσωπεύουν µια συµπληρωµατική προσπάθεια της ενισχυόµενης επιχείρησης σε σχέση µε τις απαραίτητες πράξεις αναδιάρθρωσης για την ανάκαµψή της. Ειδικότερα, πρόκειται για µέτρα που δεν χρηµατοδοτούνται, άµεσα ή έµµεσα, από κρατικές ενισχύσεις. Στην περίπτωση που δεν υπάρχει µείωση παραγωγικής ικανότητας, είναι δυνατόν να αναζητηθούν αντισταθµίσεις στην εκχώρηση δραστηριοτήτων, εφόσον είναι επικερδείς, ή στη µείωση της εµπορικής παρουσίας της επιχείρησης. Στον τραπεζικό τοµέα, ο περιορισµός της φερεγγυότητας που προβλέπεται από την τραπεζική νοµοθεσία (ο πυρήνας των αµιγών ιδίων κεφαλαίων και των ιδίων κεφαλαίων µε την ευρεία έννοια πρέπει να αντιπροσω- πεύει, αντίστοιχα, 4 και 8 % των στοιχείων του ενεργητικού σταθµισµένων µε τους κινδύνους) καθορίζει µία υποχρέωση που περιορίζει τη δυνατότητα ανάπτυξης των πιστωτικών ιδρυµάτων. Στην πράξη, ένας τέτοιος περιορισµός κεφαλαιοποίησης υπάρχει σε απόλυτους όρους µεσοµακροπρόθεσµα για όλες τις επιχειρήσεις, αλλά στον τραπεζικό τοµέα ασκείται κατά τρόπο µόνιµο και άµεσο. Είναι συµβατικά ποσοτικο- ποιήσιµος και δεν µπορεί να παρακαµφθεί προσωρινά στο πλαίσιο µιας στρατηγικής ανάπτυξης που ακολουθεί ένας πιστωτικός οργανισµός. Ένα πιστωτικό ίδρυµα που πληροί απλώς τον περιορισµό της φερεγγυότητας δεν διαθέτει περιθώριο ανάπτυξης όσο δεν είναι σε θέση να προσελκύσει νέα ίδια κεφάλαια ή να αυξήσει τα ίδια κεφάλαιά του µε σηµαντικά κέρδη. Έτσι, ένα αναποτελεσµατικό ίδρυµα περιορίζει την ανάπτυξή του ενώ µια τράπεζα που πραγµατοποιεί σηµαντικά κέρδη διαθέτει περιθώριο ανάπτυξης ανάλογο µε την αποδοτικότητά της. Αυτή η συνέπεια περιορισµού της ανάπτυξης των λιγότερο αποδοτικών οργανισµών λόγω του περιορισµού του συντελεστή φερεγγυότητας αντικατοπτρίζει άµεσα τη συµπληρωµα- τικότητα µεταξύ των προληπτικών εποπτικών πολιτικών και της πολιτικής ανταγωνισµού. Λόγω του περιορισµού της φερεγγυότητας, καθίσταται δυνατή η συµβατική εκτίµηση, της νόθευσης του ανταγωνισµού σε περιπτώσεις ενισχύσεων σε πιστωτικά ιδρύµατα (15). Αν οι ενισχύσεις εξοµοιώνονται µε ενισχύσεις κεφαλαίου, η νόθευση του ανταγωνισµού µπορεί να εκτιµηθεί ως στοιχεία του ενεργητικού σταθµισµένα µε τους κινδύνους. Η ενίσχυση κεφαλαίου 1 εκατοµµυρίου ευρώ, ή οποιοδήποτε µέτρο ισοδυνάµου αποτελέσµατος, επιτρέπει σε µια τράπεζα να αυξήσει τα σταθµισµένα στοιχεία του ενεργητικού ως προς τον κίνδυνο στον ισολογισµό της (λαµβανοµένου υπόψη του περιορισµού φερεγγυότητας 8 %) και άρα το επίπεδο των δραστηριοτήτων της. Η πράξη αυτή οδηγεί σε δυνητική νόθευση του ανταγωνισµού σε όρους δραστηριότητας της τάξης των 12,5 εκατοµµυρίων ευρώ (χωρίς την εν λόγω ενίσχυση, η τράπεζα δεν θα είχε µπορέσει να αυξήσει κατά 12,5 εκατοµµύρια ευρώ το ύψος των στοιχείων του ενεργητικού της σταθµισµένων µε τον κίνδυνο). Μια τέτοια σχέση συνεπάγεται επίσης ότι αν η ενίσχυση προς ένα πιστωτικό ίδρυµα υπερβαίνει τα ίδια κεφάλαιά του, η νόθευση του ανταγωνισµού είναι ανώτερη από το σύνολο των στοιχείων ενεργητικού σταθµισµένων µε τον κίνδυνο. Ο ρόλος των αντισταθµίσεων είναι, σε ένα τέτοιο πλαίσιο, να περιορίσουν τη νόθευση του ανταγωνισµού που υπολογίζεται ενδεικτικά µε τον τρόπο αυτό. (96) Στη συγκεκριµένη περίπτωση, πρέπει να υπογραµµιστεί ότι, σε ό,τι αφορά τις πληροφορίες σχετικά µε τις αντισταθµίσεις που πρόσφερε η CFF στους ανταγωνιστές και τις οποίες ζήτησε η Επιτροπή κατά το ξεκίνηµα της διαδικασίας του άρθρου 88 παράγραφος 2, οι γαλλικές αρχές παρουσίασαν στοιχεία σχετικά µε τις καταβληθείσες προσπάθειες. Η Επιτροπή δεν θεωρεί τη µείωση του καθαρού τραπεζικού προϊόντος που προβλέπει το επιχειρηµατικό σχέδιο αντιστάθµιση, γιατί είναι περισσότερο αποτέλεσµα της µείωσης της πιστωτικής δραστηριότητας στον ενισχυόµενο τοµέα, η οποία δεν έχει ακόµη αντισταθµιστεί από την αύξηση της δραστηριότητας στον ανταγωνιστικό τοµέα. (97) Ωστόσο, η Επιτροπή θεωρεί ότι η σηµαντική µείωση του ισολογισµού (από 392 δισεκατοµµύρια γαλλικά φράγκα στις 31 ∆εκεµβρίου 1995 σε 296 δισεκατοµµύρια γαλλικά φράγκα στις 31 ∆εκεµβρίου 1998, δηλαδή 25 %) δεν µπορεί να θεωρηθεί απλώς απαραίτητη για τη βιωσιµότητα και αποτέλεσµα του ηθεληµένου αναπροσανατολισµού της δραστηριότητας της τράπεζας, αλλά εµπεριέχει και ουσιώδεις προ- σπάθειες για τη µείωση της νόθευσης του ανταγωνισµού λόγω της παρέµβασης του κράτους. Οι προ- σπάθειες αυτές αντιπροσωπεύουν ειδικότερα µία σηµαντική συνεισφορά σε σχέση µε τη νόθευση του ανταγωνισµού, όπως µπορεί να εκτιµηθεί ενδεικτικά στη συγκεκριµένη περίπτωση. (98) (99) Έτσι, η Επιτροπή θεωρεί θετικό στοιχείο την απόφαση της CFF να αποχωριστεί το δίκτυό της στο εξωτερικό, θεωρώντας ότι η δραστηριότητα στο εξωτερικό, µολονότι δεν ήταν ιδιαίτερα σηµαντική, ήταν σε φάση ανάπτυξης πριν από την κρατική παρέµβαση (ένα νέο υποκατάστηµα είχε ανοίξει στην Ιταλία). Λαµβανοµένου υπόψη του ύψους της ενίσχυσης σε σχέση µε τις αντισταθµίσεις, η Επιτροπή θεωρεί ότι η CFF συνέβαλε ουσιωδώς στο κόστος της αναδιάρθρωσης και ότι προσέφερε σηµαντικές αντισταθµίσεις που επιτρέπουν τη µείωση της νόθευσης από τις ενισχύσεις στον ανταγωνισµό. (15) Βλέπε απόφαση 98/490/ΕΚ της Επιτροπής, της 20ής Μαΐου 1998, σχετικά µε τις ενισχύσεις που χορηγούνται από τη Γαλλία στον όµιλο Crédit Lyonnais, (EE L 221 της 8. 8. 1998, σ. 72). L 34/52 EL Επίσηµη Εφηµερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 3. 2. 2001 5. 3. 1. 3. Α ν α λ ο γ ι κ ό τ η τ α τ ω ν ε ν ι σ χ ύ σ ε ω ν κ α ι σ υ ν ε ι σ φ ο ρ ά τ η ς τ ρ ά π ε ζ α ς σ τ η ν ε ξ υ γ ί α ν σ η (100) Λαµβανοµένων υπόψη των παραπάνω στοιχείων, σε ό,τι αφορά την τήρηση των άλλων όρων που προβλέπο- νται από το πλαίσιο για τις ενισχύσεις αναδιάρθρωσης, η Επιτροπή θεωρεί ότι η CFF συνεισφέρει ουσιωδώς στο κόστος αναδιάρθρωσης, µε τα δικά της µέσα. (101) Ωστόσο, αν και η εξυγίανση της CFF έχει σε µεγάλο βαθµό πραγµατοποιηθεί, τα ίδια κεφάλαια παραµένουν πολύ κάτω από το ελάχιστο επίπεδο που προβλέπεται από τους σχετικούς εποπτικούς κανόνες. Το πρόβληµα αυτό αναµένεται να επιλυθεί µε την κεφαλαιακή ενίσχυση που κοινοποίησε το κράτος [περιορι- σµένη σε 1,85 δισεκατοµµύρια γαλλικά φράγκα, λαµβανοµένων υπόψη της µείωσης της συµµετοχής στην CLog (16), της οποίας η ηµεροµηνία και οι λεπτοµέρειες δεν έχουν ακόµη καθοριστεί]. Η Επιτροπή θεωρεί ότι οι εναποµένουσες αβεβαιότητες σε ό,τι αφορά την οριστική βιωσιµότητα της τράπεζας πρέπει να αρθούν µε την εξεύρεση εταίρου για την τράπεζα. (102) Η αποδοτικότητα των ιδίων κεφαλαίων της τράπεζας το 1998, που καθορίζεται µε βάση το δείκτη του ενοποιηµένου αποτελέσµατος ως προς τα ενοποιηµένα ίδια κεφάλαια (περιλαµβανοµένης και της µετοχικής προκαταβολής) ανέρχεται σε περίπου 8,4 %. Η τιµή αυτή, που είναι ακόµη κατώτερη από τη µέση αποδοτικότητα του τραπεζικού τοµέα και από τις προσδοκίες ενός ιδιώτη επενδυτή, δικαιολογεί την αναζήτηση ενός ισχυρού εταίρου, που προβλέπεται στο πλαίσιο της βραχυπρόθεσµης ιδιωτικοποίησης της τράπεζάς ώστε να ενισχυθεί η βιωσιµότητα του ιδρύµατος. (103) Το γεγονός ότι η ανασύσταση των ιδίων κεφαλαίων και η οριστική εξυγίανση της τράπεζας θα ανατεθούν σε έναν σηµαντικό εταίρο, γεγονός που θα της επιτρέψει να υλοποιήσει το επιχειρηµατικό της σχέδιο, δηµιουργεί προβλήµατα ως προς την πώληση αυτή. (104) Πέρα από την εξέταση των όρων συµβιβασιµότητας των εν λόγω ενισχύσεων, η Επιτροπή λαµβάνει επίσης υπόψη και την ιδιωτικοποίηση της τράπεζας. Σε επιστολή τους στις 12 Μαΐου 1999, οι γαλλικές αρχές ανέλαβαν τη δέσµευση να ιδιωτικοποιήσουν τη CFF έως τον ∆εκέµβριο του 1999 µε µια διαδικασία που να είναι ανοικτή, διαφανής και να µην συνιστά διακρίσεις. Η Επιτροπή σηµειώνει τις δεσµεύσεις αυτές και υπενθυµίζει ότι επανέλαβε στην ΧΧΙΙΙη έκθεσή της για την πολιτική ανταγωνισµού (17) το 1993 τις γενικές αρχές που εφαρµόζει σε περιπτώσεις ιδιωτικοποίησης, για να καθορίσει αν οι πράξεις αυτές είναι πιθανό να περιέχουν στοιχεία ενίσχυσης. Θεωρεί ότι η ιδιωτικοποίηση θα πρέπει να επιλύσει οριστικά το πρόβληµα της διοίκησης επιχείρησης που περιγράφηκε παραπάνω, και θα οδηγήσει στο µέλλον τη CFF να απευθύνεται στους ιδιώτες µετόχους της και στην αγορά για να αναζητήσει τους συµπληρωµατικούς πόρους που χρειάζεται. (105) Στο στάδιο αυτό και βάσει των διαθέσιµων πληροφοριών για την ιδιωτικοποίηση της CFF, δεδοµένου ότι η επιλογή του αγοραστή καθορίζεται από τα κριτήρια της αγοράς σε ό,τι αφορά την τιµή και το επιχειρηµα- τικό σχέδιο του αγοραστή, η Επιτροπή θεωρεί ότι η εν λόγω διαδικασία δεν φαίνεται να περιέχει συµπληρωµατικές κρατικές ενισχύσεις. (106) Η Επιτροπή δεν λαµβάνει υπόψη στην εκτίµηση των ενισχύσεων το ποσό που θα αποκοµίσει το κράτος από την ιδιωτικοποίηση της επιχείρησης: στο στάδιο αυτό, η τιµή πώλησης της CFF δεν έχει ακόµη καθοριστεί και δεν υπάρχει σχετική εκτίµηση. 6. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ (107) Λαµβανοµένων υπόψη των προηγούµενων στοιχείων και βάσει των διαθέσιµων πληροφοριών, η Επιτροπή θεωρεί ότι το σχέδιο ανάκαµψης της CFF περιέχει σηµαντικά στοιχεία κρατικής ενίσχυσης µε τη µορφή ιδιαίτερα: — εγγύησης του δηµοσίου για όλες τις δόσεις δανείων, περιλαµβανοµένων του κεφαλαίου και των τόκων, που αποτελούν τα χρέη της CFF, — της δέσµευσης του κράτους να λάβει όλα τα απαραίτητα µέτρα ώστε η CFF να µπορέσει να συνεχίσει να ασκεί τις δραστηριότητές της τηρουµένων των ισχυόντων εποπτικών κανόνων, και τελικά, µε τη µορφή προκαταβολής κεφαλαίου στη CFF. (108) Τα µέτρα αυτά εξετάστηκαν βάσει του άρθρου 87 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της συνθήκης ΕΚ, ώστε να καθοριστεί αν µπορούν να θεωρηθούν συµβιβάσιµα µε την κοινή αγορά. Για τους λόγους που εκτίθενται 62 έως 100, η Επιτροπή θεωρεί ότι οι ενισχύσεις που χορηγήθηκαν στη CFF πληρούν τις προϋποθέσεις που προβλέπονται στις κατευθυντήριες γραµµές για τις κρατικές ενισχύσεις διάσωσης και αναδιάρθρωσης των επιχειρήσεων που αντιµετωπίζουν δυσχέρειες, εφόσον τηρηθούν οι όροι που προβλέπονται στο τελευταίο κοινοποιηθέν σχέδιο. (16) Βλέπε πίνακα 1. (17) XXΙΙΙη Έκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισµού, κεφάλαιο 403, σ. 276. Οι αρχές στις οποίες αναφέρεται η Επιτροπή για να εξετάσει αν µια ιδιωτικοποίηση οδηγεί ενδεχοµένως σε κρατικές ενισχύσεις είχαν προηγουµένως αποσταλεί στις γαλλικές αρχές µε επιστολή του γενικού διευθυντή ανταγωνισµού της 14ης Ιουλίου 1993. 3. 2. 2001 EL Επίσηµη Εφηµερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων L 34/53 (109) Εξάλλου, λόγω του ύψους των ενισχύσεων, είναι απαραίτητο να παρακολουθηθεί η καλή εκτέλεση του σχεδίου, ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά τις προσπάθειες αναδιάρθρωσης, ώστε το σχέδιο ανάκαµψης που υποβλήθηκε στην Επιτροπή να υλοποιηθεί πραγµατικά και ολοκληρωτικά. Συνεπώς, οι γαλλικές αρχές πρέπει να ενηµερώνουν την Επιτροπή κάθε έξι µήνες από την ηµεροµηνία έγκρισης της παρούσας απόφασης, για την πορεία του σχεδίου καθώς και για τυχόν απόκλιση των σχετικών αποτελεσµάτων σε σχέση µε τις προβλέψεις, µέχρι την ολοκλήρωση των στόχων του σχεδίου αναδιάρθρωσης. ∆εν µπορεί να πραγµατοποιηθεί καµία τροποποίηση µε την οποία να αυξάνονται οι κ ατικές ενισχύσεις υπέρ της CFF χωρίς την προηγούµενη έγκριση της Επιτροπής. (110) Οι γαλλικές αρχές ανακοίνωσαν ότι η µετοχική προκαταβολή 1,85 δισεκατοµµυρίων γαλλικών φράγκων είναι το ελάχιστο απαραίτητο ποσό που θα επιτρέψει στη CFF να τηρήσει τις εποπτικές απαιτήσεις και ότι εναπόκειται στον αγοραστή να αυξήσει το ύψος των ιδίων κεφαλαίων σε επίπεδο που να διασφαλίζει τη µακροπρόθεσµη βιωσιµότητα της CFF. Ελλείψει ιδιωτικοποίησης και άρα αύξησης των ιδίων κεφαλαίων από τον αγοραστή, το γαλλικό κράτος θα κληθεί πιθανότατα να προβεί σε πρόσθετη ενίσχυση του κεφαλαίου της τράπεζας. Ενδεχοµένως, η Επιτροπή να θεωρήσει µια τέτοια πράξη ως συµπληρωµατική ενίσχυση. (111) Λαµβανοµένων υπόψη των παραπάνω, οι εν λόγω ενισχύσεις µπορούν να εξαιρεθούν από την απαγόρευση που προβλέπεται στο άρθρο 87 παράγραφος 1 της συνθήκης ΕΚ και στο άρθρο 61 παράγραφος 1 της συµφωνίας ΕΟΧ, αφού µπορούν να θεωρηθούν ως συµβιβάσιµες µε την κοινή αγορά, σύµφωνα µε τις διατάξεις του άρθρου 87 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της συνθήκης ΕΚ και του άρθρου 61 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της συµφωνίας ΕΟΧ, ΕΞΕ∆ΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ: Άρθρο 1 Τα µέτρα για την εξυγίανση, την αναδιάρθρωση και την ιδιωτικοποίηση της Crédit Foncier de France, ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά την εγγύηση του δηµοσίου για τα χρέη της Crédit Foncier de France που ανακοίνωσε ο υπουργός Οικονοµικών και Εθνικής Οικονοµίας στις 29 Απριλίου 1996 και την αύξηση του κεφαλαίου της Credit Foncier από την πλευρά της Caisse des Dépôts et Consignations κατά 1 850 εκατοµµύρια γαλλικά φράγκα αποτελούν κρατικές ενισχύσεις µε την έννοια του άρθρου 88 παράγραφος 1 της συνθήκης ΕΚ. Οι πράξεις αυτές των οποίων η αξία υπολογίζεται από το κράτος σε 16 δισεκατοµµύρια γαλλικά φράγκα, κηρύσσονται συµβιβάσιµες µε την κοινή αγορά και µε τη συµφωνία ΕΟΧ βάσει του άρθρου 87 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της συνθήκης ΕΚ και του άρθρου 61 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της συµφωνίας ΕΟΧ. Άρθρο 2 Η έγκριση των µέτρων που περιγράφονται στο άρθρο 1 προϋποθέτει την τήρηση από τη Γαλλία των ακόλουθων όρων: α) να διασφαλίσει την υλοποίηση όλων των µέτρων εξυγίανσης και όλων των διατάξεων που περιέχονται στο σχέδιο αναδιάρθρωσης που υποβλήθηκε στην Επιτροπή· β) να µην τροποποιήσει τους όρους που προβλέπονται στο σχέδιο αναδιάρθρωσης, αφού λάβει υπόψη τους όρους που επιβάλλονται από την παρούσα απόφαση, χωρίς την προηγούµενη έγκριση της Επιτροπής· γ) να καταργήσει τη δυνατότητα για την Crédit Foncier να επωφεληθεί από µεταφορά των φορολογικών ελλειµµάτων για τις φορολογικές ζηµίες που καλύπτονται από την κοινοποιηθείσα αύξηση κεφαλαίου. Άρθρο 3 Η Γαλλία συνεργάζεται πλήρως για τον έλεγχο της παρούσας απόφασης και υποβάλλει στην Επιτροπή τα ακόλουθα έγγραφα: α) λεπτοµερή έκθεση των γαλλικών αρχών σχετικά µε την εφαρµογή της απόφασης της Επιτροπής, την εφαρµογή του σχεδίου αναδιάρθρωσης και την ιδιωτικοποίηση της επιχείρησης. Η έκθεση αυτή θα πρέπει, ιδιαίτερα: — να εξετάζει τη βιωσιµότητα της Crédit Foncier µε την παρουσίαση των λεπτοµερών αποτελεσµάτων σε σχέση µε τις εκτιµήσεις του σχεδίου, — να περιγράφει λεπτοµερώς οποιαδήποτε κρατική παρέµβαση υπέρ της Crédit Foncier (µε τη µορφή κεφαλαιακής ενίσχυσης, χρηµατοδότησης, εγγύησης κ. λπ. ) — να αναλύει λεπτοµερώς τη διαδικασία πώλησης της Crédit Foncier. L 34/54 EL Επίσηµη Εφηµερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 3. 2. 2001 Το έγγραφο αυτό θα πρέπει να υποβάλλεται κάθε έξι µήνες από την ηµεροµηνία κοινοποίησης της απόφασης της Επιτροπής. Η τελευταία έκθεση θα υποβληθεί στην Επιτροπή µετά την ιδιωτικοποίηση της επιχείρησης· β) τους ισολογισµούς, τους λογαριασµούς αποτελεσµάτων και τα ισοζύγια (ετήσια και εξαµηνιαία) του διοικητι- κού συµβουλίου της Crédit Foncier. Η Επιτροπή µπορεί να ζητήσει την αξιολόγηση των εγγράφων αυτών και της υλοποίησης του σχεδίου από ειδικευµένους ελεγκτές. Ενδεχοµένως, οι γαλλικές αρχές και η Crédit Foncier de France να συνεργαστούν για την πραγµατοποίηση αυτών των ελέγχων. Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στη Γαλλική ∆ηµοκρατία. Άρθρο 4 Βρυξέλλες, 23 Ιουνίου 1999. Για την Επιτροπή Karel VAN MIERT Μέλος της Επιτροπής


title: Règlement (CE) n° 1333/1999 de la Commission, du 23 juin 1999, déterminant la quantité disponible pour le troisième trimestre de 1999 pour certains produits du secteur de la viande de volaille dans le cadre du règlement (CE) n° 2497/96

eurovoc_concepts:
CCT duties
Israel
association agreement
import licence
poultrymeat
tariff quota

formats: pdf print

text: 24. 6. 1999 FR Journal officiel des Communautés européennes L 157/47 RÈGLEMENT (CE) No 1333/1999 DE LA COMMISSION du 23 juin 1999 déterminant la quantité disponible pour le troisième trimestre de 1999 pour certains produits du secteur de la viande de volaille dans le cadre du règlement (CE) no 2497/96 LA COMMISSION DES COMMUNAUTÉS EUROPÉENNES, vu le traité instituant la Communauté européenne, vu le règlement (CE) no 2497/96 de la Commission, du 18 les modalités d’application décembre 1996, établissant dans le secteur de la viande de volaille du régime prévu par l’accord d’association et l’accord intérimaire entre la Communauté européenne et l’État d’Israël (1) modifié par le règlement (CE) no 1514/97 (2), et notamment son article 4 paragraphe 5, considérant que, afin d’assurer la répartition des quantités disponibles, il convient d’additionner aux quantités dispo- nibles pour la période du 1er juillet au 30 septembre 1999 les quantités reportées de la période du 1er avril au 30 juin 1999, A ARRÊTÉ LE PRÉSENT RÈGLEMENT: Article premier La quantité disponible pour la période allant du 1er juillet au 30 septembre 1999 en vertu du règlement (CE) no 2497/96 est indiquée en annexe. Article 2 Le présent règlement entre en vigueur le 1er juillet 1999. Le présent règlement est obligatoire dans tous ses éléments et directement applicable dans tout État membre. Fait à Bruxelles, le 23 juin 1999. Par la Commission Franz FISCHLER Membre de la Commission (1) JO L 338 du 28. 12. 1996, p. 48. (2) JO L 204 du 31. 7. 1997, p. 16. L 157/48 FR Journal officiel des Communautés européennes 24. 6. 1999 ANNEXE (en tonnes) Groupe I1 Quantité totale disponible pour la période du 1er juillet au 30 septembre 1999 1 050