title: 2000/513/ΕΚ: Απόφαση της Επιτροπής, της 8ης Σεπτεμβρίου 1999, σχετικά με τις ενισχύσεις που χορήγησε η Γαλλία στην επιχείρηση Stardust Marine [κοινοποιηθείσα υπό τον αριθμό Ε(1999) 3148] (Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ) (Το κείμενο στη γαλλική γλώσσα είναι το μόνο αυθεντικό)

eurovoc_concepts:
France
State aid
aid for restructuring
bank
pleasure craft
privatisation

text: L 206/6 EL Επίσηµη Εφηµερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 15. 8. 2000 II (Πράξεις για την ισχύ των οποίων δεν απαιτείται δηµοσίευση) ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 8ης Σεπτεµβρίου 1999 σχετικά µε τις ενισχύσεις που χορήγησε η Γαλλία στην επιχείρηση Stardust Marine [κοινοποιηθείσα υπό τον αριθµό Ε(1999) 3148] (Το κείµενο στη γαλλική γλώσσα είναι το µόνο αυθεντικό) (Κείµενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ) (2000/513/ΕΚ) Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ, Έχοντας υπόψη: τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, και ιδίως το άρθρο 88 παράγραφος 2 πρώτο εδάφιο, τη συµφωνία για τον Ευρωπαϊκό Οικονοµικό Χώρο, και ιδίως το άρθρο 62 παράγραφος 1 στοιχείο α), Αφού κάλεσε τους ενδιαφερόµενους να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους σύµφωνα µε τα εν λόγω άρθρα, Εκτιµώντας τα ακόλουθα: Ι (1) ∆ΙΑ∆ΙΚΑΣΙΑ ΤΟΥ ΑΡΘΡΟΥ 88 ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΣ 2 ΤΗΣ ΣΥΝΘΗΚΗΣ Η επιχείρηση µίσθωσης και εκµετάλλευσης σκαφών αναψυχής Stardust Marine (στη συνέχεια «stardust» είναι πρώην θυγατρική της Crédit Lyonnais, η οποία µεταβιβάστηκε το 1995 στο Consortium de Realisations (CDR), δηλαδή στον φορέα ανάληψης των µη αποδοτικών στοιχείων του ενεργητικού της Credit Lyonnais. Η Επιτροπή πληροφορήθηκε τον Ιούνιο του 1997 από καταγγελία ενός ανταγωνιστή της Stardust ότι το κεφάλαιο της τελευταίας είχε αναδιαρθρωθεί από το CDR και στη συνέχεια η επιχείρηση αυτή πωλήθηκε στην εταιρεία FG Marine µε διαδικασία που αµφισβητείται από τον καταγγέλλοντα, ο οποίος είχε επίσης υποβάλει προσφορά αγοράς µε υψηλότερη τιµή. Μετά από την ανταλλαγή αλληλογρα- φίας µε τις γαλλικές αρχές και µετά από συνεδρίαση µεταξύ των υπηρεσιών της Επιτροπής και του γαλλικού Υπουργείου Οικονοµικών που πραγµατοποιήθηκε στις 10 Οκτωβρίου 1997, η Επιτροπή ενη- µέρωσε, µε επιστολή της 8ης ∆εκεµβρίου 1997, τις γαλλικές αρχές για την κίνηση της διαδικασίας βάσει του άρθρου 88 παράγραφος 2 της συνθήκης. Οι γαλλικές αρχές απάντησαν στις 9 Φεβρουαρίου 1998 και παράλληλα απέστειλαν φάκελο µε τα στοιχεία που ζητούσε η Επιτροπή στην επιστολή της για κίνηση της διαδικασίας. Μετά από τη δηµοσίευση της ανακοίνωσης της Επιτροπής στην Επίσηµη Εφηµερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων (1), η Επιτροπή έλαβε στις 7 Μαΐου 1998 επιστολή εκ µέρους της «JMT et associes», η οποία είναι εταιρεία ανήκουσα στο πρώην διευθυντικό στέλεχος της Stardust. Στη συνέχεια, ο καταγγέλλων στην υπόθεση αυτή απέστειλε στην Επιτροπή συµπληρωµατικό φάκελο στις 8 ∆εκεµβρίου 1998. Η Επιτροπή διαβίβασε αυτά τα πληροφοριακά στοιχεία στις γαλλικές αρχές, οι οποίες µε τη σειρά τους διατύπωσαν τα σχόλιά τους µε επιστολές της 14ης Οκτωβρίου 1998 και της 17ης Φεβρουαρίου 1999. Μετά από δύο συνεδριάσεις µεταξύ των υπηρεσιών της Επιτροπής, του Υπουργείου Οικονοµικών και του CDR, οι οποίες πραγµατοποιήθηκαν στις 5 και 28 Μαΐου 1999, οι γαλλικές αρχές απέστειλαν στην Επιτροπή δύο συµπληρωµατικές επιστολές την 1η και στις 8 Ιουνίου 1999. (1) ΕΕ C 111 της 9. 4. 1998, σ. 9. 15. 8. 2000 EL Επίσηµη Εφηµερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων L 206/7 (2) Στην επιστολή για κίνηση της παρούσας διαδικασίας, η Επιτροπή θεώρησε ότι οι ακόλουθες πράξεις ήταν πιθανό να περιέχουν στοιχεία ενίσχυσης: — δύο εισφορές σε κεφάλαιο υπέρ της Stardust εκ µέρους της εταιρείας συµµετοχών «Altus finance» της Credit Lyonnais, η οποία κατείχε τη Stardust οι εν λόγω εισφορές πραγµατοποιήθηκαν το 1994 και 1995 και ανήλθαν συνολικά σε 153,6 εκατοµµύρια γαλλικά φράγκα, — δύο εισφορές σε κεφάλαιο υπέρ του ίδιου δικαιούχου εκ µέρους του CDR, συνολικού ποσού 348,5 εκατοµµυρίων γαλλικών φράγκων, το 1996 και το 1997, — οι συνθήκες ιδιωτικοποίησης της επιχείρησης, οι οποίες ενδέχεται να είχαν ως αποτέλεσµα τη χορήγηση ενίσχυσης στον αγοραστή FG Marine. (3) Η Επιτροπή υπογράµµισε εξάλλου κατά την κίνηση της παρούσας διαδικασίας ότι άλλες πράξεις, όπως η χορήγηση δανείων ή τρεχουσών προκαταβολών προς την εταιρεία εκ µέρους της Credit Lyonnais µέχρι το 1995, ενδέχετο επίσης να περιέχουν στοιχεία κρατικής ενίσχυσης και, εποµένως, να εξεταστούν στο πλαίσιο της παρούσας διαδικασίας. ΙΙ (4) (5) (6) ΤΑ ΜΕΤΡΑ ΣΤΗΡΙΞΗΣ ΤΗΣ STARDUST ΚΑΙ Η Ι∆ΙΩΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ Η εταιρεία Stardust ειδικεύεται στην εκµετάλλευση πλοίων, και ιδίως σκαφών αναψυχής, λιµένων για ιδιωτικά σκάφη (µαρίνες), καθώς και σε εργασίες µεσιτείας και εµπορικής αντιπροσωπείας ιστιοφόρων, καινούργιων ή µεταχειρισµένων. Κύρια δραστηριότητα της Stardust είναι η πώληση κρουαζιερών σε πλοία χωρίς πλήρωµα (bare boats) των οποίων τη διαχείριση έχει αναλάβει η ίδια τα πλοία αυτά κατέχονται από συνιδιοκτήτες «fquiritaires», οι οποίοι διαθέτουν µερίδια συνιδιοκτησίας (Liquiratsl επί των εν λόγω πλοίων. Η Stardust, η οποία ιδρύθηκε το 1989 µε σκοπό την εκµετάλλευση και τη διαχείριση µεγάλων θαλαµηγών κρουαζιέρας, επωφελήθηκε από τις δυνατότητες που προσέφερε ο νόµος «Pons» του 1986, οποίος παρέχει τη δυνατότητα µη φορολόγησης των επενδύσεων που πραγµατοποιούνται στα γαλλικά υπερπόντια εδάφη και διαµερίσµατα, όπου είναι εγγεγραµµένο ένα µεγάλο µέρος του στόλου σκαφών της Stardust. Η δέσµευση της Crédit Lyonnais έλαβε αρχικά τη µορφή δανείων και εγγυήσεων που χορήγησε η τράπεζα SBT-Batif (θυγατρική της Credit Lyonnais). Ελεγχόµενη από το 1994 από την Crédit Lyonnais µέσω της θυγατρικής της Altus Finance, αποτελεί µέρος των στοιχείων του ενεργητικού της Credit Lyonnais που µεταβιβάστηκαν στο CDR στο πλαίσιο του σχεδίου διαχωρισµού του 1995, λόγω της χαµηλής ποιότητάς τους και των προβλεπόµενων ζηµιών. Πρέπει να σηµειωθεί ότι, ως θυγατρική του CDR, η Stardust εξακολουθούσε να αποτελεί µετά το 1995 και µέχρι την ιδιωτικοποίησή της τµήµα του οµίλου Crédit Lyonnais, καθότι το CDR εξακολουθούσε µέχρι τα τέλη του 1998 να είναι θυγατρική πλήρως ελεγχόµενη από την Crédit Lyonnais, µη συµπεριλαµβανόµενη στις ενοποιηµένες καταστάσεις καθότι η Credit Lyonnais απαλλάχθηκε από τις ζηµίες της οι οποίες µεταφέρθηκαν στο δηµόσιο. Ωστόσο, η διοίκηση της Credit Lyonnais έπαυσε να έχει τον οποιονδήποτε άµεσο ρόλο στη διαχείριση της Stardust µετά τη µεταφορά της στο CDR, λόγω του πλήρους διαχωρισµού της διαχείρισης µεταξύ του CDR και της Credit Lyonnais, σύµφωνα µε την απόφαση 95/547/ΕΚ της Επιτροπής, της 26ης Ιουλίου 1995, για την υπό όρους έγκριση της ενίσχυσης που χορήγησε η Γαλλία στην Credit Lyonnais (2). Η Stardust απασχολούσε το 1996 περίπου 160 άτοµα και διέθετε συνολικά καθαρή περιουσία σύµφωνα µε τον ισολογισµό, ύψους 360 εκατοµµυρίων γαλλικών φράγκων (3). Ο κύκλος εργασιών της ανερχόταν σε 178 εκατοµµύρια γαλλικά φράγκα το 1995/96 (χρήση 1995/96 που έκλεισε στις 30 Ιουνίου 1996), µε σηµαντικές ζηµίες ύψους 147 εκατοµµυρίων γαλλικών φράγκων, από τα οποία 72 εκατοµµύρια οφειλό- νταν σε εξαιρετικούς παράγοντες. Οι ζηµίες αυτές, που υπερέβαιναν τον κύκλο εργασιών και ακολουθού- σαν άλλες πολύ σηµαντικές ζηµίες της προηγούµενης χρήσης (362 εκατοµµύρια γαλλικά φράγκα), οδήγησαν σε µια κρίσιµη κατάσταση, σε σηµείο ώστε να καταστούν αρνητικά τα ίδια κεφάλαια της εταιρείας (ήτοι -350 εκατοµµύρια γαλλικά φράγκα στις 30 Ιουνίου 1996) καθώς και η καθαρή θέση, από την οποία πρέπει ακόµη να αφαιρεθούν και οι εντός ισολογισµού πολύ σηµαντικές υποχρεώσεις έναντι των ιδιοκτητών των πλοίων που διαχειρίζεται η εταιρεία. Μια επιχείρηση που βρίσκεται στη θέση αυτή θα έπρεπε εποµένως να τεθεί υπό εκκαθάριση ή, εάν υπήρχαν αξιόπιστες προοπτικές να καταστεί εκ νέου βιώσιµη, να αυξηθεί το κεφάλαιό της, εφόσον η πράξη αυτή µπορούσε πράγµατι να εξασφαλίσει ικανοποιη- τική απόδοση στους µετόχους της. (2) ΕΕ L 308 της 21. 12. 1995, σ. 92. (3) Αριθµητικά στοιχεία στις 30 Ιουνίου 1996, ηµεροµηνία κλεισίµατος της διαχειριστικής χρήσης. L 206/8 EL Επίσηµη Εφηµερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 15. 8. 2000 (7) (8) (9) Σύµφωνα µε τις υποβληθείσες από τις αρχές πληροφορίες πριν από την κίνηση της παρούσας διαδικασίας, το CDR προέβη, µετά την εκ µέρους της Επιτροπής έγκριση του σχεδίου ενισχύσεων προς την Crédit Lyonnais µε την απόφαση 95/547/ΕΚ, σε αύξηση του κεφαλαίου της Stardust σε δύο στάδια. Η πρώτη πράξη έγινε µετά την έκτακτη γενική συνέλευση της 26ης Ιουνίου 1996. Μια πρώτη αύξηση του κεφαλαίου, κατά 259,5 εκατοµµύρια γαλλικά φράγκα, αποφασίστηκε στην έκτακτη γενική συνέλευση της 26ης Ιουνίου 1996, και πραγµατοποιήθηκε µε δύο καταβολές, τον Ιούνιο του 1996 (τα δύο τρίτα) και τον Μάρτιο του 1997 (το υπόλοιπο ένα τρίτο), αντίστοιχα. Μια δεύτερη αύξηση κεφαλαίου πραγµατοποιήθηκε κατόπιν της έκτακτης γενικής συνέλευσης της 5ης Ιουνίου 1997 και ανήλθε σε 89 εκατοµµύρια γαλλικά φράγκα. Τις δύο αυτές αυξήσεις του κεφαλαίου, που ανέρχονται έτσι σε 348,5 εκατοµµύρια γαλλικά φράγκα, κάλυψε αποκλειστικά το CDR. Επισηµαίνεται ότι καµία από τις δύο αυτές πράξεις δεν κοινοποι- ήθηκε στην Επιτροπή, η οποία δεν ενηµερώθηκε ούτε για την πραγµατοποίηση και τα αποτελέσµατα των δύο έκτακτων γενικών συνελεύσεων. Με τις δύο αυτές πράξεις ολοκληρώθηκαν δύο αυξήσεις του κεφαλαίου, πριν από τη µεταβίβαση της Stardust στο CDR και πριν από την απόφαση 95/547/ΕΚ, οι οποίες είχαν καλυφθεί από την Altus Finance, µε κεφαλαιοποίηση χρεών, τον Οκτώβριο του 1994 και τον Απρίλιο του 1995, αντίστοιχα, και ανέρχονταν σε 156,3 εκατοµµύρια γαλλικά φράγκα. Ούτε οι δύο αυτές πράξεις είχαν κοινοποιηθεί τότε στην Επιτροπή. Επίσης, από τις πληροφορίες που υπέβαλαν στην Επιτροπή οι αρχές προκύπτει ότι και άλλα µέτρα οικονοµικής στήριξης της Stardust ενδέχεται να ενείχαν στοιχεία ενίσχυσης, όπως ορισµένα δάνεια από εταιρείες του οµίλου Crédit Lyonnais και µια άτοκη τρέχουσα προκαταβολή µετόχου τον Ιούνιο του 1995. Μετά την τελευταία πράξη ανακεφαλαιοποίησης τον Ιούνιο του 1997, το CDR πώλησε τη συµµετοχή του στην εταιρεία Stardust, ήτοι 99,99 % του κεφαλαίου, στην επιχείρηση FG Marine, έναντι ποσού 2 εκατοµµυρίων γαλλικών φράγκων. Η πώληση αυτή πραγµατοποιήθηκε χωρίς ανοικτή πρόσκληση υποβολής προσφορών. Σύµφωνα µε τις αρχές, η διαδικασία που ακολουθήθηκε συνίστατο σε πραγµατοποίηση επαφών µε 20 περίπου δυνητικούς αγοραστές. Κατά τις 20 αυτές επαφές, οι επτά ενδιαφερόµενοι ζήτησαν να έχουν πρόσβαση στο σχετικό φάκελο. Τρεις από αυτούς εκδήλωσαν την πρόθεση αγοράς µεµονωµένων στοιχείων του ενεργητικού, ενώ τρεις άλλες επιχειρήσεις υπέβαλαν πραγµατική και τεκµηριωµένη προσφορά εξαγοράς του κεφαλαίου της εταιρείας Stardust. Η πώληση, σύµφωνα µε τις αρχές, έγινε στην FG Marine, της οποίας η προσφορά υπερέβαινε κατά 40 εκατοµµύρια γαλλικά φράγκα περίπου την επόµενη καλύτερη προσφορά (από προσφέροντα που αναζήτησε η τράπεζα-σύµβουλος). (10) Κατά την κίνηση της παρούσας διαδικασίας, η Επιτροπή θεώρησε ότι για την πώληση της Stardust δεν τηρήθηκαν οι αρχές µε τις οποίες διασφαλίζεται ότι επρόκειτο για µία διαδικασία ανοικτή, διαφανή και µη εισάγουσα διακρίσεις, όπως όρισε τις εν λόγω αρχές η Επιτροπή στην ΧΧΙΙΙη έκθεσή της για την πολιτική ανταγωνισµού (4), και οι οποίες επιτρέπουν να αποκλειστεί κάθε υποψία χορήγησης ενίσχυσης. Πρέπει επίσης να εξεταστούν οι λόγοι για τους οποίους οι αρχές απέρριψαν την υποβληθείσα — χωρίς να ζητηθεί — προσφορά εξαγοράς ύψους 15 εκατοµµυρίων γαλλικών φράγκων εκ µέρους του καταγγέλλοντα, παρότι το προσφερόµενο τίµηµα ήταν κατά πολύ υψηλότερο από την επιλεγείσα προσφορά της FG Marine. Για το λόγο αυτό, η Επιτροπή περιέλαβε στο πλαίσιο της παρούσας διαδικασίας και την εξέταση των συνθηκών ιδιωτικοποίησης της Stardust. ΙΙΙ ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΤΩΝ ΑΡΧΩΝ (11) (12) Στην απαντητική τους επιστολή της 8ης Φεβρουαρίου 1999, οι αρχές υποστήριζαν την άποψη ότι οι πράξεις που πραγµατοποίησε η Altus Finance σχετικά µε τη Stardust, πριν από τη µεταφορά της συµµετοχής στο CDR, έλαβαν χώρα σε κανονικές συνθήκες επενδυτή της αγοράς και ότι, δεδοµένου ότι καλύπτονται από την απόφαση 95/547/ΕΚ για την Credit Lyonnais, δεν περιέχουν κανένα στοιχείο ενίσχυσης. Οι γαλλικές αρχές θεωρούν ότι οι πράξεις αύξησης του κεφαλαίου εκ µέρους του CDR µετά την ανάληψη της Stardust ήταν σύµφωνες µε την απόφαση 95/547/ΕΚ. Εξάλλου, οι γαλλικές αρχές υπογράµµισαν ότι οι αυξήσεις κεφαλαίου της Stardust εκ µέρους του CDR, οι οποίες συνίσταντο σε µετατροπές απαιτήσεων σε κεφάλαιο, δεν οδήγησαν σε συµπληρωµατικές εισφορές κεφαλαίων και ότι το CDR προέβη στην πράξη αυτή µε σκεπτικό παρεµφερές µε εκείνο ενός ιδιώτη επενδυτή. Σύµφωνα πάντα µε τις γαλλικές αρχές, το CDR επιδίωξε µε τον τρόπο αυτό να ελαχιστοποιήσει το σχετικό κόστος για τον κρατικό προϋπολογισµό. (4) Βλέπε ΧΧΙΙΙ η έκθεση για την πολιτική ανταγωνισµού, τµήµα 403, σ. 276. Οι αρχές στις οποίες αναφέρεται η Επιτροπή στην έκθεση αυτή είχαν προηγουµένως κοινοποιηθεί στις γαλλικές αρχές µε επιστολή που απέστειλε στις 14 Ιουλίου 1993 ο γενικός διευθυντής της Γ∆ IV (Ανταγωνισµός). 15. 8. 2000 EL Επίσηµη Εφηµερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων L 206/9 (13) Όπως είχαν ήδη υποστηρίξει και πριν από την κίνηση της παρούσας διαδικασίας, οι αρχές αιτιολόγησαν τις αυξήσεις κεφαλαίου εκ µέρους του CDR υπογραµµίζοντας ότι το κόστος εκκαθάρισης της Stardust θα ήταν πολύ υψηλότερο. Προς στήριξη του επιχειρήµατος αυτού, απέστειλαν την ακόλουθη κατάσταση µε το κόστος εκκαθάρισης που θα επιβάρυνε το CDR: — ζηµίες από απαιτήσεις ύψους 228 εκατοµµυρίων γαλλικών φράγκων του CDR έναντι της επιχείρησης, — ζηµίες από απαιτήσεις ύψους 180 εκατοµµυρίων γαλλικών φράγκων του CDR έναντι των επενδυτών- κατόχων µεριδίων (quirats) και από απαιτήσεις ύψους 60 εκατοµµυρίων γαλλικών φράγκων έναντι συνιδιοκτητών πλοίων που διαχειρίζεται η Stardus, — ζηµίες από εγγυήσεις ύψους 172, 2 εκατοµµυρίων γαλλικών φράγκων από συµβάσεις µε τους συνιδιοκτήτες, των οποίων οι υποχρεώσεις µεταφέρθηκαν στο CDR. (14) Επίσης, οι γαλλικές αρχές θεώρησαν ότι, εκ των πραγµάτων αν όχι εκ του νόµου, η εκκαθάριση θα είχε αφαιρέσει πρακτικά από το CDR κάθε πιθανότητα είσπραξης των οφειλόµενων ποσών στο πλαίσιο δεκαπέντε περίπου υπό εξέλιξη δικαστικών διαδικασιών που κινήθηκαν, αµέσως ή εµµέσως, κατά του παλαιού διευθυντικού στελέχους και συµµετόχου της Stardust, του κ. Tissier. Προς στήριξη του επιχειρή- µατος αυτού, οι γαλλικές αρχές υπογράµµισαν ότι ήταν απαραίτητο να εξακολουθήσει να υφίσταται η επιχείρηση ώστε να συνεχιστούν µε ευνοϊκούς όρους οι ήδη διεξαγόµενες δικαστικές διαδικασίες επίλυσης διαφορών. (15) Οι αρχές υποστήριξαν ότι η διαφαινόµενη ανάκαµψη και ανασυγκρότηση της επιχείρησης αιτιολογούσε την — από οικονοµική άποψη — ορθότητα των αυξήσεων του κεφαλαίου της Stardust. Τόνισαν επίσης ότι, ακόµη και αν η Επιτροπή θεωρούσε τις εν λόγω εισφορές κεφαλαίου ως ενισχύσεις, οι εισφορές αυτές θα πληρούσαν τις προϋποθέσεις συµβιβάσιµου µε την κοινή αγορά οι οποίες προβλέπονται στις κοινοτικές κατευθυντήριες γραµµές για τις κρατικές ενισχύσεις στη διάσωση και στην αναδιάρθρωση των προβληµα- τικών επιχειρήσεων (5). Υποστήριξαν ιδίως ότι τα ληφθέντα µέτρα συνδέονταν µε σχέδιο αναδιάρθρωσης της επιχείρησης το οποίο διασφάλιζε την µακροπρόθεσµη βιωσιµότητά της, ότι η πράξη δεν επέφερε στρεβλώ- σεις ανταγωνισµού αντίθετες προς το κοινό συµφέρον και ότι η τυχόν διαπιστωθείσα ενίσχυση ήταν ανάλογη προς το κόστος και τα οφέλη της αναδιάρθρωσης. (16) Εξάλλου, οι γαλλικές αρχές διευκρίνισαν εκ νέου τις προϋποθέσεις µε τις οποίες η Stardust πωλήθηκε στην επιχείρηση FG Marine και κατέληξαν στο συµπέρασµα ότι η εν λόγω εκχώρηση έγινε µέσω ανοικτής διαδικασίας υποβολής προσφορών, στην οποία κάθε σηµαντικός φορέας αυτού του τοµέα δραστηριότητας µπορούσε να συµµετάσχει. Υπενθύµισαν τις πρακτικές άµεσης αναζήτησης που χρησιµοποίησε το CDR για την ανεύρεση δυνητικών υποψηφίων, τις οποίες είχαν προηγουµένως κοινοποιήσει και τις οποίες η Επιτροπή παρουσίασε στην ανακοίνωση περί έναρξης της παρούσας διαδικασίας· έτσι, η τράπεζα-σύµβου- λος του CDR ήρθε σε επαφή µε 20 ενδιαφερόµενους, εκ των οποίων οι δέκα περίπου ήταν ξένες επιχειρήσεις ή γαλλικές θυγατρικές ξένων οµίλων. Οι αρχές υποστήριξαν ότι τα κριτήρια πώλησης ανταποκρίνονταν σε συνήθη πρακτική της αγοράς και ότι η τιµή πώλησης δεν ήταν το µόνο κριτήριο σε περιπτώσεις που υπήρχαν στοιχεία εκτός ισολογισµού, όπως ασφάλειες ή κίνδυνοι από αναµενόµενες δικαστικές αποφάσεις. Οι αρχές έκριναν ότι υπήρχε πραγµατικός δεσµός υπό µορφή, αν όχι αθέµιτης συνεργασίας, τουλάχιστον αντικειµενικής σύµπτωσης συµφερόντων, µεταξύ του ανταγωνιστή της Stardust που υπέβαλε καταγγελία στην Επιτροπή και του πρώην µέλους της διοίκησης της επιχείρησης, του κ. Tissier. Θεώρησαν ότι τα συµφέροντα αυτά δεν συνέπιπταν µε εκείνα της Stardus, αλλά αντίθετα αποσκοπούσαν στην εξαφάνιση της επιχείρησης από την αγορά. (17) Οι αρχές απέστειλαν διευκρινίσεις σχετικά µε το χρονοδιάγραµµα πώλησης της επιχείρησης: η τράπεζα-σύµ- βουλος του CDR όρισε ως προθεσµία για την κατάθεση των προσφορών την 19η Φεβρουαρίου 1997· στις 6 Μαρτίου 1997 υπεγράφη πρωτόκολλο εκχώρησης (υπό την αναβλητική αίρεση της υπουργικής έγκρισης) µε τον αγοραστή και, τέλος, στις 12 Μαρτίου το CDR υπέβαλε στο Υπουργείο Οικονοµικών αίτηση για χορήγηση έγκρισης. Ο καταγγέλλων απέστειλε καθυστερηµένα (2 Απριλίου) επιστολή επαφής ενόψει υποβολής προσφοράς. Στις 4 Απριλίου, ο σύµβουλος του καταγγέλλοντα απηύθυνε στο Υπουργείο Εθνικής Οικονοµίας και Οικονοµικών επιστολή στην οποία τόνιζε ότι ήταν εξουσιοδοτηµένος να εξετάσει τις ενέργειες που πρέπει να αναληφθούν έναντι των εµπορικών πρακτικών της Stardust· σύµφωνα µε τις γαλλικές αρχές, αυτό αποτελεί απόδειξη της εχθρικής στάσης του καταγγέλλοντα. Το Υπουργείο Εθνικής Οικονοµίας και Οικονοµικών χορήγησε την έγκρισή του στις 14 Απριλίου ενώ η συγκεκριµένα προσφορά του καταγγέλλοντα απεστάλη στο CDR στις 16 Απριλίου 1997 και συνοδευόταν από προϋποθέσεις τις οποίες σήµερα αµφισβητεί ο καταγγέλλων (αυξήσεις του κεφαλαίου της επιχείρησης). (5) ΕΕ C 368 της 23. 12. 1994, σ. 12. L 206/10 EL Επίσηµη Εφηµερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 15. 8. 2000 (18) Οι αρχές αµφισβήτησαν εξάλλου το ότι τα αναφερόµενα σε επιστολή της 14ης Ιουλίου 1993, την οποία απέστειλε ο γενικός διευθυντής ανταγωνισµού της Επιτροπής, µπορούν να θεωρηθούν ότι αποτελούν νέες υποχρεώσεις και εποµένως έκριναν ότι η αναφορά στην επιστολή αυτή στο πλαίσιο της ανακοίνωσης περί κίνησης της παρούσας διαδικασίας (6) δεν ήταν ενδεδειγµένη για την εξέταση των πράξεων ιδιωτικοποίησης. Θεώρησαν ως αντίθετο προς το άρθρο 295 της συνθήκης το γεγονός ότι η Επιτροπή έκρινε κατά τεκµήριο παράνοµες πράξεις οι οποίες είναι επιπλέον σύµφωνες µε τη συνήθη πρακτική της αγοράς. (19) Οι αρχές κατέληξαν στο συµπέρασµα ότι οι διάφορες πράξεις που αποτελούν το αντικείµενο της παρούσας διαδικασίας δεν περιείχαν κανένα στοιχείο κρατικής ενίσχυσης και ότι για το λόγο αυτό δεν, συνέτρεχε, αντίθετα µε ό,τι είχε συµπεράνει η Επιτροπή στην ανακοίνωσή της περί έναρξης της παρούσας διαδικασίας, υποχρέωση κοινοποίησης βάσει του άρθρου 88 παράγραφος 3 της συνθήκης. IV ΣΧΟΛΙΑ ΤΩΝ ΕΝ∆ΙΑΦΕΡΟΜΕΝΩΝ ΜΕΡΩΝ (20) Στο πλαίσιο της παρούσας διαδικασίας, η Επιτροπή έλαβε σχόλια από την εταιρεία «JMT et associes», συσταθείσα από το πρώην διευθυντικό στέλεχος της επιχείρησης, τον κ. Tissier, τον οποίο το CDR αποµάκρυνε το 1995 από τη διεύθυνση της Stardust και ο οποίος είναι διάδικος σε πολλές διαδικασίες ενώπιον δικαστηρίων µε το CDR και τη Stardust. Ιδιαίτερα, αµφισβήτησε τους όρους διεξαγωγής της διαδικασίας ιδιωτικοποίησης της Stardust — τους οποίους έκρινε ως εισάγοντες διακρίσεις — και απέστειλε στην Επιτροπή πολυάριθµα έγγραφα προς στήριξη των ισχυρισµών του αυτών [βλέπε τµήµα V σηµείο iii)]. (21) Η Επιτροπή έλαβε επίσης, στις 8 ∆εκεµβρίου 1998, συµπληρωµατικές παρατηρήσεις από καταγγέλλοντα, τις οποίες στη συνέχεια διαβίβασε στις γαλλικές αρχές που απάντησαν µε σχετική επιστολή του Φεβρουα- ρίου 1999. Οι παρατηρήσεις αυτές περιλαµβάνουν επίσης συµπληρωµατικά πληροφοριακά στοιχεία για τους όρους ιδιωτικοποίησης της επιχείρησης, οι οποίοι περιγράφονται στη συνέχεια: V ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ ΤΩΝ ΥΠΟ ΕΞΕΤΑΣΗ ΜΕΤΡΩΝ i) Χρηµατοδότηση της επιχείρησης από τον όµιλο Credit Lyonnais πριν από την ανάληψή της από το CDR (22) Πρέπει κατά πρώτο λόγο να σηµειωθεί ότι οι ενισχύσεις που ενδεχοµένως περιλαµβάνονται στις χηρηγηθεί- σες πριν από το 1995 χρηµατοδοτήσεις της Stardust από τον όµιλο Credit Lyonnais, µέσω της εταιρείας της συµµετοχών Altus, δεν επιτρέπονται βάσει των αποφάσεων της Επιτροπής 95/547/ΕΚ και 98/490/ΕΚ σχετικά µε τις χορηγηθείσες από τη Γαλλία ενισχύσεις στον όµιλο Credit Lyonnais: δικαιούχος είναι η Stardust και όχι η τράπεζα. Το γεγονός ότι, ενδεχοµένως, τέτοιου είδους ενισχύσεις προκάλεσαν στη συνέχεια ζηµίες για την Credit Lyonnais, οι οποίες καλύφθηκαν από το κράτος στο πλαίσιο του σχεδίου διάσωσης και αναδιάρθρωσης της τράπεζας, δεν τους αφαιρεί το χαρακτήρα ενίσχυσης προς την επιχείρηση Stardust, δεδοµένου ότι η Credit Lyonnais δεν αποτελεί την οντότητα που επωφελήθηκε από την ενίσχυση στη Stardust, αλλά εκείνη µέσω της οποίας χορηγήθηκε η ενίσχυση αυτή (7). ∆εν µπορεί να θεωρηθεί ότι η Επιτροπή ενέκρινε ενίσχυση της οποίας την ύπαρξη αγνοούσε: οι διαδικασίες για την Credit Lyonnais, οι οποίες οδήγησαν στις αποφάσεις του Ιουλίου 1995 και του Μαΐου 1998, αφορούσαν τις ενισχύσεις στην τράπεζα και τις επακόλουθες στρεβλώσεις του ανταγωνισµού που διαπιστώθηκαν στον τραπεζικό τοµέα. Εξάλλου, οι εν λόγω ενισχύσεις αναλύονται στο πλαίσιο στο οποίο χορηγήθηκαν, και όχι εκ των υστέρων: εάν η Credit Lyonnais δεν είχε αντιµετωπίσει τις δυσχέρειες που οδήγησαν στη λήψη των δύο προανα- φερθεισών αποφάσεων της Επιτροπής, τα µέτρα στήριξης που είχε λάβει προηγουµένως υπέρ επιχειρήσεων όπως, η Stardust δεν θα λάµβαναν το χαρακτήρα ενίσχυσης. (6) Βλέπε υποσηµείωση 4. (7) Σύµφωνα µε τη νοµολογία σε θέµατα κρατικών ενισχύσεων, οι πόροι µιας δηµόσιας επιχείρησης όπως η Credit Lyonnais είναι κρατικοί πόροι κατά την έννοια του άρθρου 87 της συνθήκης. 15. 8. 2000 EL Επίσηµη Εφηµερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων L 206/11 (23) Οι τυχόν προκληθείσες από τις ενισχύσεις αυτές στρεβλώσεις του ανταγωνισµού, οι οποίες για το λόγο αυτό πρέπει να εξεταστούν, είναι στρεβλώσεις στο επίπεδο της Stardust και παράγουν τα αποτελέσµατά τους στον τοµέα των σκαφών αναψυχής. Πρέπει εποµένως να γίνει σαφής διαχωρισµός µεταξύ των ενισχύσεων που χορηγήθηκαν στη Stardust πριν από το 1995 και των ενισχύσεων που εγκρίθηκαν υπέρ της Credit Lyonnais. Για τους λόγους αυτούς, η Επιτροπή συµπεριέλαβε στην κινηθείσα διαδικασία την εξέταση των αυξήσεων κεφαλαίου που πραγµατοποίησε πριν από το 1995 η Altus Finance (η εταιρεία συµµετοχών της Crédit Lyonnais), υπενθυµίζοντας ότι σύµφωνα µε πάγια νοµολογία του ∆ικαστηρίου οι ενισχύσεις πρέπει να εξετάζονται σε συνάρτηση µε τα αποτελέσµατά τους. (24) Η Επιτροπή δεν δύναται εποµένως να δεχθεί το επιχείρηµα των γαλλικών αρχών, σύµφωνα µε το οποίο τα εν λόγω προγενέστερα του 1995 µέτρα καλύπτονταν από την απόφαση 95/547/ΕΚ σχετικά µε την Crédit Lyonnais. (25) Η Επιτροπή, για να εκτιµήσει εάν τα µέτρα χρηµατοδότησης υπέρ της Stardust περιέχουν στοιχεία ενίσχυσης, εξετάζει όχι τη σηµερινή κατάσταση, όπου το ιδιαίτερα αρνητικό αποτέλεσµα αυτών των χρηµατοδοτήσεων είναι γνωστό, αλλά το πλαίσιο στο οποίο η Crédit Lyonnais χορήγησε τις χρηµατοδοτή- σεις αυτές, πριν από το 1995. Από την αρχή της εταιρικής σχέσης µεταξύ της θυγατρικής της Credit Lyonnais SBT (η οποία µετά τη µεταβίβασή της στη δοµή διαχωρισµού µετονοµάστηκε σε CDR-créances) και της Stardust, η Credit Lyonnais ήταν η αποκλειστική τράπεζα της εταιρείας. Η εταιρική αυτή σχέση έλαβε διάφορες µορφές, συµπεριλαµβανοµένης της άµεσης και έµµεσης χορήγησης δανείων, ιδίως υπό µορφή χρηµατοδοτήσεων εκ µέρους της SBT προς επενδυτές που επιθυµούσαν να αποκτήσουν µερίδια συµµετοχής στα διαχειριζόµενα από την Altus πλοία, ή υπό µορφή εγγυήσεων χρηµατοδότησης των επενδύσεων αυτών. Η πρακτική αυτή περιέκλειε ιδιαίτερους κινδύνους καθότι µε τον τρόπο αυτό η SBT αναλάµβανε το σύνολο των τραπεζικών κινδύνων και µεγάλο µέρος των εκτός ισολογισµού κινδύνων της επιχείρησης. Συνεπαγόταν χρηµατοδοτικά ανοίγµατα της SBT όχι µόνον έναντι της Stardust, αλλά και έναντι των κατόχων µεριδίων στα υπό διαχείριση πλοία. Μια τέτοια ανάληψη κινδύνων θα οδηγούσε σε σύγκρουση συµφερόντων σε περίπτωση διακοπής των συµβάσεων διαχείρισης για λόγους εκκαθάρισης: σε περίπτωση διαφοράς µε τους µετόχους, τους πιστωτές και τους κατόχους µεριδίων συµµετοχής, η SBT, δηλαδή ο πιστωτής της επιχείρησης και εγγυητής των κατόχων µεριδίων συµµετοχής, θα παρουσίαζε ζηµίες σε δύο επίπεδα. Το γεγονός αυτό οδήγησε την SBT στο να υιοθετήσει µια πολιτική φυγής προς τα εµπρός και µόνιµης στήριξης ώστε να αποφευχθεί το ενδεχόµενο αυτό σε περίπτωση πτώχευσης της επιχείρησης. Τούτο επιβεβαιώνεται από το γεγονός ότι, σύµφωνα µε τις ίδιες τις γαλλικές αρχές, µια τέτοια θέση αποκλειστικού χρηµατοδότη, την οποία «κληρονόµησε» το CDR, συνεπαγόταν σύµφωνα µε τη γαλλική νοµοθεσία την κάλυψη των υποχρεώσεων εκ µέρους της Credit Lyonnais και του διαδόχου της CDR σε περίπτωσης εκκαθάρισης της επιχείρησης. (26) Μια τέτοια συµπεριφορά δεν συµβιβάζεται µε τη συνήθη — από άποψη προληπτικής εποπτείας — πρακτική µιας τράπεζας. Συγκεκριµένα, το γεγονός αυτό θα έπρεπε να οδηγήσει την Credit Lyonnais στο να περιορίσει το χρηµατοδοτικό της άνοιγµα έναντι της επιχείρησης και, από την εµφάνιση των πρώτων ήδη ενδείξεων κινδύνου, να αυξήσει τις προβλέψεις για κινδύνους και να επιδιώξει να µειώσει, αν όχι να κλείσει, το χρηµατοδοτικό της άνοιγµα. Από την ανάλυση της συµπεριφοράς της προκύπτει ότι συνέβη ακριβώς το αντίθετο, και ότι οι δυσχέρειες της Stardust οδήγησαν την Crédit Lyonnais στο να αυξήσει το άνοιγµά της έναντι της Stardust, λόγω ιδίως της κατάστασης σύγκρουσης συµφερόντων στην οποία είχε περιέλθει. Η συνεχής και µόνιµη αυτή στήριξη οδηγεί στο συµπέρασµα ότι δεν πρόκειται για µεµονωµένο διαχειριστικό σφάλµα της τράπεζας αλλά για συνεχή και σκόπιµη πρακτική πλαισίωσης της αναπτιιξιακής πορείας της επιχείρησης, η οποία είχε ως αποτέλεσµα τη χρηµατοδότηση της Stardust µε όρους ευνοϊκότερους σε σχέση µε εκείνους που η επιχείρηση αυτή θα επιτύγχανε από ιδιωτικές τράπεζες στην αγορά. Μέχρι τα τέλη του 1994, η σταθερή αυτή στήριξη εκδηλωνόταν µέσω της αδιάκοπης εµπιστοσύνης µε την οποία η τράπεζα περιέβαλε την επιχείρηση και τον τρόπο διοίκησής της. (27) Πρέπει να συναχθεί το συµπέρασµα ότι τα µόνιµα µέτρα στήριξης της επιχείρησης εκ µέρους του οµίλου Crédit Lyonnais, πριν µάλιστα από την αναδιάρθρωση κεφαλαίου του 1994, δεν είχαν το χαρακτήρα χρηµατοδοτικής συνδροµής την οποία θα είχε παράσχει µια ιδιωτική τράπεζα που δραστηριοποιείται σε συνθήκες οικονοµίας της αγοράς. Η Επιτροπή, για να προσδιορίσει το χαρακτήρα ενίσχυσης µιας πράξης χρηµατοδότησης από κρατικούς πόρους όπως συµβαίνει στην υπό εξέταση περίπτωση, εφαρµόζει την αρχή του ιδιώτη επενδυτή σε οικονοµία της αγοράς (8) και συµπεραίνει ότι πρόκειται για κρατική ενίσχυση εάν δεν τηρείται η αρχή αυτή, δηλαδή εάν ένας ιδιώτης επενδυτής, σε παρόµοιες συνθήκες, θα αποφάσιζε να µην χορηγήσει τέτοιου είδους χρηµατοδοτήσεις στην επιχείρηση. Η παρασχεθείσα στήριξη εξέρχεται των ορίων της αναµενόµενης συνετής συµπεριφοράς ενός τραπεζίτη και συνιστά κρατική ενίσχυση, καθότι οι πόροι του δηµοσίου που χορηγήθηκαν στο πλαίσιο αυτής της στηριξης, µέσω της Credit Lyonnais, ήταν κρατικοί πόροι κατά την έννοια του άρθρου 87 της συνθήκης. (8) Βλέπε ιδίως την ανακοίνωση της Επιτροπής προς τα κράτη µέλη (ΕΕ C 307 της 13. 11. 1993, σ. 3). L 206/12 EL Επίσηµη Εφηµερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 15. 8. 2000 (28) ΠΙΝΑΚΑΣ 1 ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΩΝ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΩΝ ΤΟΥ ΟΜΙΛΟΥ CREDIT LYONNAIS (ΣΥΜΠΕΡΙΛΑΜΒΑΝΟΜΕΝΟΥ ΤΟΥ CDR (1) ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΝΑΛΗΨΗ ΤΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ ΑΠΟ ΤΗ ∆ΟΜΗ ∆ΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ ΤΟ 1995 31. 12. 1993 31. 12. 1994 31. 12. 1995 31. 12. 1996 31. 6. 1997 (σε εκατοµµύρια FF) Συµµετοχή στη Stardust (εκατοστιαίο ποσοστό) Τρεχούµενος λογαριασµός ∆άνεια στη Stardust Επιµέρους σύνολο Υποχρεώσεις εκτός ισολογισµού Μη καταβεβληµένο κεφάλαιο 8 27 % 320 328 42 44 52 % 410 454 117 156 83 % 127 225 508 162 Σύνολο 370 571 670 324 99 % 228 552 181 83 816 496 0 496 181 677 (1) Το CDR ήταν, µέχρι τα τέλη του 1998, θυγατρική ελεγχόµενη κατά 100 % από την Credit Lyonnais. Πηγή: γαλλικές αρχές. (29) Οι γαλλικές αρχές διαβίβασαν εξάλλου στην Επιτροπή απόσπασµα του βιβλίου «Μεγάλα χρηµατοδοτικά ανοίγµατα» του οµίλου Altus Finance, το οποίο αφορούσε τηυ περίπτωση Stardust. Σύµφωνα µε το απόσπασµα αυτό, το χρηµατοδοτικό άνοιγµα της Altus Finance έναντι της επιχείρησης ήταν υψηλότερο και από το αναφερόµενο στον παραπάνω πίνακα 1 ποσό, καθότι ανερχόταν σε 775 εκατοµµύρια γαλλικά φράγκα στις 31 ∆εκεµβρίου 1994, λόγω της ύπαρξης, πέραν των απαιτήσεων και υποχρεώσεων που περιλαµβάνονται στον πίνακα 1, σηµαντικών εκτός ισολογισµού κινδύνων που αφορούν τον εν λόγω πελάτη. ∆εν είναι γνωστό το σύνολο του ισολογισµού στις 30 ∆εκεµβρίου 1994, καθότι η εταιρική χρήση έκλεισε στις 30 Ιουνίου 1995. Κατά την ηµεροµηνία αυτή, το σύνολο του ισολογισµού ήταν 359 εκατοµµύρια γαλλικά φράγκα, έναντι 334 εκατοµµυρίων στις 31 ∆εκεµβρίου 1993. Εποµένως, από τα στοιχεία αυτά προκύπτει ότι το επίπεδο των κινδύνων που ανέλαβε η Credit Lyonnais έναντι της επιχείρησης αυτής ήταν τουλάχιστον το διπλάσιο από το σύνολο του ισολογισµού της. (30) Σύµφωνα µε τις υποβληθείσες από τις γαλλικές αρχές πληροφορίες, όλες οι διαπιστωθείσες στις 30 Ιουνίου 1995 πιστώσεις του CDR, ύψους 348 εκατοµµυρίων γαλλικών φράγκων (δηλαδή σχεδόν το ποσό των 352 εκατοµµυρίων γαλλικών φράγκων στις 31 ∆εκεµβρίου 1995, βλέπε πίνακα 1), υπήρχαν ήδη κατά τη στιγµή της µεταβίβασης της Stardust στη δοµή διαχωρισµού. Η πρώτη πράξη εισφοράς κεφαλαίου εκ µέρους της Credit Lyonnais µέσω της εταιρείας συµµετοχών Altus πραγµατοποιήθηκε τον Οκτώβριο του 1994, και συνίστατο στην ενσωµάτωση στο κεφάλαιο της επιχείρησης πιστώσεων ύψους 37 εκατοµµυρίων γαλλικών φράγκων που η Crédit Lyonnais κατείχε, µέσω της SBT, έναντι της εν λόγω επιχείρησης. Η αύξηση αυτή κεφαλαίου έλαβε χώρα µετά από την ελλειµµατική χρήση του 1993. Λόγω της σοβαρότητας της κατάστασης, οι λογαριασµοί δεν έκλεισαν στις 31 ∆εκεµβρίου 1994 και η εταιρική χρήση παρατάθηκε κατά έξι µήνες· στο τέλος της περιόδου αυτής η διαπιστωθείσα ζηµία υπερέβαινε τα 300 εκατοµµύρια γαλλικά φράγκα, εκ των οποίων τα 200 εκατοµµύρια αντιπροσώπευαν έκτακτα αποτελέσµατα. (31) Οι αρχές τόνισαν ότι αυτή η αύξηση κεφαλαίου χορηγήθηκε στη Stardust στο πλαίσιο σχεδίων της παλαιάς διεύθυνσης της επιχείρησης µε την εταιρεία Swedish American Lines (SAL). Βάσει των επιχειρηµατικών σχεδίων που κατάρτισε το γραφείο συµβούλων ASA, κατά την ανάληψη της Jet Sea και της ΑΤΜ (σχέδιο που κοινοποιήθηκε στην Επιτροπή), οι προοπτικές κερδοφορίας της επιχείρησης ήταν θετικές. Σύµφωνα ωστόσο µε τις γαλλικές αρχές, η κατάσταση της επιχείρησης «επιδεινώθηκε το 1994, έτος κατά το οποίο ο κ. Tissier συνέχισε ττς παρακινδυνευµένες πράξεις διαφοροποίησης». Επιπλέον, όπως τονίζουν οι γαλλικές αρχές, «η παλαιά διεύθυνση (δηλαδή πριν από την τοποθέτηση νέας διεύθυνσης εκ µέρους του CDR το 1995) δεν είχε καταστρώσει εµπορική στρατηγική και δεν είχε προβεί σε εξορθολογισµό των δοµών της επιχείρησης ώστε να διασφαλιστεί η αποδοτική εκµετάλλευση των πλοίων». Οι αρχές υπογράµµισαν εξάλλου ότι κατά τη στιγµή της ανάληψης του ελέγχου της επιχείρησης εκ µέρους της Altus (τέλη 1994) από διεξαγόµενο την περίοδο εκείνη εξωτερικό έλεγχο προέκυπτε ανάγκη κάλυψης απαιτήσεων ύψους 203 εκατοµυρρίων γαλλικών φράγκων, η οποία στη συνέχεια καταλογίστηκε στους λογαριασµούς της εταιρικής χρήσης της 30ής Ιουνίου 1995 και επιδείνωσε τις ζηµίες της επιχείρησης. Σε επιστολή που απηύθυναν στην Επιτροπή στις 17 Φεβρουαρίου 1999, οι γαλλικές αρχές κατέληγαν στο συµπέρασµα ότι οι ζηµίες της επιχείρησης και οι αναγκαίες στη συνέχεια αυξήσεις κεφαλαίου οφείλονται στην προηγούµενη διαχεί- ριση της Stardust. 15. 8. 2000 EL Επίσηµη Εφηµερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων L 206/13 (32) Φαίνεται εποµένως ότι, κατά τη γνώµη των αρχών, η διαχείριση της εταιρείας δεν ήταν η δέουσα πριν από το 1995, παρά τον αισιόδοξο χαρακτήρα των προβλέψεων της εποχής εκείνης. Η Επιτροπή σηµειώνει εξάλλου ότι το 1994 η εταιρεία Stardust βρισκόταν ήδη σε κρίσιµη κατάσταση (βλέπε πίνακα 2), όπως αποδεικνυόταν από τον πραγµατοποιηθέντα στα τέλη του 1994 εξωτερικό έλεγχο, ότι οι εν λόγω πράξεις συµπληρωµατικών τραπεζικών πιστώσεων και εισφορών κεφαλαίου δεν παρουσίαζαν, δεδοµένης της κρί- σιµης κατάστασης της επιχείρησης, καµία προοπτική απόδοσης που θα µπορούσε να ικανοποιήσει έναν ιδιώτη επενδυτή και ότι πιθανότατα το µεγαλύτερο µέρος των ποσών αυτών δεν επρόκειτο να επιστραφεί. ∆εν υπάρχει εποµένως λόγος να θεωρηθεί, µε βάση τα προαναφερθέντα, ότι η ανάληψη συµπληρωµατικών κινδύνων έναντι της επιχείρησης, υπό µορφή αύξησης των δανειοδοτήσεων (τα οποία υπερβαίνουν τα 100 εκατοµµύρια γαλλικά φράγκα, βλέπε πίνακα 1) και αύξησης κεφαλαίου το 1994, ανταποκρινόταν στην αναµενόµενη συµπεριφορά ενός ιδιώτη επενδυτή. (33) Κατά τις συνεδριάσεις που πραγµατοποιήθηκαν στις Βρυξέλλες στις 5 και στις 28 Μαΐου 1999, και σε επιστολή της 1ης Ιουνίου 1999, οι γαλλικές αρχές αµφισβήτησαν εκ νέου κάθε χαρακτήρα ενίσχυσης της πράξης αυτής, η οποία, σύµφωνα πάντα µε τις γαλλικές αρχές, ήταν την περίοδο εκείνη πλήρως δικαιο- λογηµένη από την άποψη του ιδιώτη επενδυτή σε οικονοµία της αγοράς, λαµβανοµένου υπόψη του φιλόδοξου επιχειρηµατικού σχεδίου της Stardust και των ευνοϊκών προοπτικών της αγοράς σκαφών αναψυχής. Η Επιτροπή δεν είναι ωστόσο σε θέση να δεχθεί το επιχείρηµα αυτό: κατά τις προαναφερθείσες συνεδριάσεις, τόνισε ότι κατά την άποψή της καµία συνετώς ενεργούσα ιδιωτική τράπεζα και καµία εταιρεία επιχειρηµατικού κεφαλαίου δεν θα αναλάµβανε κινδύνους υπερδιπλάσιους του συνόλου του ισολογισµού της ίδιας και της αυτής επιχείρησης, ακόµη και στην περίπτωση µιας αποδοτικής και υπό ορθή διαχείριση λειτουργούσας επιχείρησης. Οι γαλλικές αρχές, οι οποίες κλήθηκαν από την Επιτροπή να παρουσιάσουν — προς στήριξη του επιχειρήµατός τους — παραδείγµατα ανάληψης παρόµοιων κινδύνων εκ µέρους ιδιώτη επενδυτή, δεν ήταν σε θέση να το πράξουν. (34) Οι αρχές υπογράµµισαν, ιδίως στην επιστολή τους της 1ης Ιουνίου 1999, ότι η καταστροφική από χρηµατοοικονοµική άποψη έκβαση των αναληφθεισών χρηµατοπιστωτικών δεσµεύσεων εκ µέρους του οµίλου Crédit Lyonnais οφειλόταν σε απάτες: — κατά την εξαγορά της εταιρείας Jet Sea το 1993, η οποία όπως αποδείχθηκε δεν διέθετε 170 αλλά µόνον 30 πλοία, υπόθεση για την οποία ασκήθηκε προσφυγή ενώπιον του Εφετείου της Φλόριδας, — σε συµφωνία µε την αµερικανο-σουηδική εταιρεία SAL, η οποία αποδείχθηκε σε αντίθεση µε ό,τι οριζόταν στη συµφωνία συνεργασίας µε τη Stardust — ότι δεν ήταν θυγατρική της ξενοδοχειακής εταιρείας Carlson Radison, γεγονός που παρεµπόδισε την υλοποίηση αυτής της συµφωνίας, — […] (*). (35) (36) Στη βάση αυτή, οι αρχές καταλήγουν στο συµπέρασµα ότι η τράπεζα εξαπατήθηκε σοβαρά, µεταξύ άλλων µέσω της κατάρτισης ψευδών ισολογισµών και ότι η Stardust δεν ήταν ο πραγµατικός δικαιούχος των χορηγηθέντων ποσών. Χωρίς να αµφισβητεί την πιθανότητα διάπραξης απατών αυτού του είδους, η Επιτροπή δεν είναι σε θέση να αποφανθεί για τον πραγµατικό χαρακτήρα των ζηµιών που υπέστη η Stardust, ο προσδιορισµός των οποίων εναπόκειται ενδεχοµένως στη δικαιοδοσία των εθνικών δικαστηρίων. Σε ένα τέτοιο ωστόσο ενδεχόµενο, οι απάτες αυτές δεν θα τροποποιούσαν την άποψη της Επιτροπής για το χαρακτήρα ενίσχυσης των υπό εξέταση πράξεων: εάν οι εν λόγω απάτες αύξησαν τις ζηµίες της Credit Lyonnais και στη συνέχεια εκείνες του CDR από τη διαχείριση της Stardust, εντούτοις δεν θέτουν υπό αµφισβήτηση το µη συνετό χαρακτήρα των χρηµατοδοτήσεων που χορήγησε η Credit Lyonnais στην επιχείρηση: από τη στιγµή που η Crédit Lyonnais αναλάµβανε υπό µορφή δανείων και εγγυήσεων κιυδύνους υπερδιπλάσιους του ισολογισµού της Stardust, ήταν αναµενόµενο να βρεθεί εκτεθειµένη όχι µόνο σε περίπτωση συνήθων οικονοµικών δυσχε- ρειών της επιχείρησης, που θα µπορούσαν π. χ. να οφείλονται σε αντιστροφή της τάσης της αγοράς, αλλά επίσης σε έκτακτα γεγονότα, όπως αυτό το είδος των περιπτώσεων απάτης. Το γεγονός ότι η παρέµβαση του κράτους επέτρεψε, ενδεχοµένως, να καλυφθούν οι ζηµίες που απορρέουν από τέτοιου είδους απάτες, δεν αφαιρεί τίποτε από το χαρακτήρα ενίσχυσης αυτών των παρεµβάσεων: στο σύνηθες πλαίσιο των δραστηριοτήτων τους, οι επιχειρήσεις οφείλουν να αντιµετωπίζουν οι ίδιες τις χρηµατοοικονοµικές συνέπειες τέτοιου είδους γεγονότων επί των ιδίων πόρων τους και η µόνη δυνατότητα που έχουν στη διάθεσή τους είναι να προσφύγουν στα δικαστήρια ώστε να αποζηµιωθούν για τις συνέπειες αυτών των απατών. Κάθε κρατική παρέµβαση µε µη επιστρεπτέα κεφάλαια, η οποία θα παρείχε τη δυνατότητα κάλυψης αυτών των συνεπειών, αποτελεί µέτρο ενίσχυσης που ελαφρύνει τα — έστω και έκτακτα για τους προαναφερθέντες λόγους — έξοδα τα οποία κανονικά επιβαρύνουν τα αποτελέσµατα µιας επιχείρησης. (*) Επιχειρηµατικό απόρρητο. L 206/14 EL Επίσηµη Εφηµερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 15. 8. 2000 (37) Οι πόροι της Credit Lyonnais — η οποία είναι δηµόσια επιχείρηση — που διατέθηκαν για την πράξη αυτή µέσω των θυγατρικών της SBT και Altus είναι κρατικοί πόροι κατά την έννοια του άρθρου 87, παράγρα- φος 1 της συνθήκης. Η Επιτροπή δεν έχει κανονικά λόγους να θεωρεί ότι κάθε χρηµατοδότηση που χορηγεί η Credit Lyonnais συνιστά κρατική ενίσχυση. Η πλειονότητα των παρεµβάσεων της τράπεζας, πριν και µετά το 1995, και παρά τις σοβαρές δυσχέρειες που αντιµετώπισε, δεν θεωρούνται ως ενισχύσεις και ανταποκρί- νονται καταρχήν σε µια εµπορική λογική αγοράς µε σκοπό την επίτευξη κέρδους που συµβάλλει στα αποτελέσµατα της τράπεζας, έστω και αν στη συνέχεια αποδείχτηκε ότι οι επενδύσεις αυτές προκάλεσαν ζηµίες. Μόνον όταν µπορεί να αποδειχτεί, όπως στην παρούσα περίπτωση, βάσει πραγµατικών περιστατικών ότι η παρέµβασή της, στο πλαίσιο στο οποίο έγινε, δεν ανταποκρινόταν στα κριτήρια ενός ιδιώτη επενδυτή σε οικονοµία της αγοράς, η Επιτροπή θεωρεί τις παρεµβάσεις αυτές ως κρατικές ενισχύσεις. (38) Λαµβανοµένων υπόψη των προαναφερθέντων στοιχείων, στην παρούσα περίπτωση αρµόζει εποµένως να θεωρηθούν ως µέτρα περιέχοντα στοιχεία ενίσχυσης, εκτός από τις ενισχύσεις που χορηγήθηκαν υπό µορφή µετατροπής απαιτήσεων σε κεφάλαιο, και οι χρηµατοδοτήσεις υπό µορφή εγγυήσεων (της επιχείρησης και των πελατών της) και δανείων που οδήγησαν την Credit Lyonnais σε ένα χρηµατοδοτικό άνοιγµα έναντι της Stardust πολύ υψηλότερο από το σύνολο του ισολογισµού της. Η εισφορά κεφαλαίου τον Οκτώβριο του 1994, ύψους 44,3 εκατοµµυρίων γαλλικών φράγκων, αντιπροσωπεύει έτσι ένα µικρό µόνο µέρος των ενισχύσεων που περιλάµβαναν οι χρηµατοδοτήσεις της Credit Lyonnais προς την επιχείρηση, για τις οποίες τις εναποµένουσες υποχρεώσεις εξόφλησης ανέλαβε το CDR (δηλαδή το κράτος, καθότι οι ζηµίες του CDR καταλογίζονται στο κράτος µέσω του µηχανισµού του συµµετοχικού δανείου εκ µέρους του «Etablisse- ment Public de Restructuration et de Financement» µετά την ανάληψη της Stardust από το CDR το 1995. ∆εδοµένης της χρηµατοοικονοµικής κατάστασης της επιχείρησης στα τέλη του 1994, των αναλαµ- βανόµενων εκ µέρους του οµίλου Credit Lyonnais χρηµατοοικονοµικών κινδύνων και των προβλεπόµενων ζηµιών στο πλαίσιο του εξωτερικού ελέγχου που πραγµατοποιήθηκε στα τέλη του 1994, τα οποία αιτιολογούσαν το σχηµατισµό νέων προβλέψεων ύψους ανώτερου των 200 εκατοµµυρίων γαλλικών φράγκων, µπορούσε ήδη από τα τέλη του 1994 να προβλεφθεί ότι οι µεταβιβασθείσες υποχρεώσεις που αντιπροσώπευαν αυτές οι ενισχύσεις ανέρχονταν σε εκατοντάδες εκατοµµύρια φράγκων. ii) Ενισχύσεις χορηγηθείσες από την Credit Lyonnais στη Stardust αλλά µεταβιβασθείσες, όσον αφορά ττς σχετικές υποχρεώσεις, στο CDR, οι οποίες διαπιστώθηκαν κατά την περίοδο ανάληψης της Stardust από το CDR (1995-1997) (39) Όπως υπογράµµισε η Επιτροπή στην απόφασή της 98/490/ΕΚ για τις χορηγηθείσες στην Credit Lyonnais ενισχύσεις οι πόροι του CDR είναι κρατικοί πόροι κατά την έννοια του άρθρου 92 της συνθήκης (9), όχι µόνο επειδή το CDR είναι 100 % θυγατρική µιας δηµόσιας επιχείρησης αλλά επίσης επειδή χρηµατοδοτεί- ται µέσω συµµετοχικού δανείου µε την εγγύηση του κράτους και οι ζηµίες του αναλαµβάνονται από το κράτος. Η Επιτροπή σηµειώνει ότι οι πράξεις αυτές δεν τυγχάνουν καµίας παρέκκλισης που να τις εξαιρεί από ττς υποχρεώσεις βάσει των άρθρων 92 και 93 της συνθήκης, και ειδικότερα ότι οι γαλλικές αρχές και το CDR δεν µπορούν να απαλλαγούν από τις υποχρεώσεις αυτές βάσει της απόφασης 95/547/ΕΚ, ούτε βάσει της παρούσας απόφασης. Υπογραµµίζεται ειδικότερα ότι οι πράξεις του CDR σε σχέση µε τις θυγατρικές του µπορεί να θεωρηθεί ότι δεν περιλαµβάνουν κανένα στοιχείο ενίσχυσης µόνον εφόσον συµµορφώνονται µε την αρχή του ιδιώτη επενδυτή σε οικονοµία αγοράς, και ότι κάθε εισφορά κεφαλαίων (ή παραίτηση από απαιτήσεις) είναι σύµφωνη µε την αρχή αυτή. Η Επιτροπή θεωρεί, στην ανακοίνωσή της προς τα κράτη µέλη (10), σχετικά µε τις αρχές που πρέπει να εφαρµόζονται για τον καθορισµό του κατά πόσον µια δηµόσια παρέµβαση πρέπει να θεωρηθεί ως ενίσχυση, ότι οι εισφορές κεφαλαίου στο πλαίσιο δηµόσιων επιχειρήσεων περιλαµβάνουν στοιχεία κρατικών ενισχύσεων εάν, σε ανάλογες περιστάσεις, ένας ιδιώτης επενδυτής, λαµβανοµένης υπόψη της προσδοκώµενης απόδοσης της εισφοράς κεφαλαίων, δεν θα προέβαινε στην εν λόγω εισφορά. Σε επιστολή της 16ης Οκτωβρίου 1997 προς τον Υπουργό Εθνικής Οικονοµίας, Οικονοµικών και Βιοµηχανίας, ο επίτροπος κ. Karel Van Miert υπενθύµισε ότι οι πράξεις του CDR που περιλαµβάνουν αναδιάρθρωση των περιουσιακών του στοιχείων, πώληση µε ζηµία ή παραγραφή των χρεών, ήταν πιθανό να περιλαµβάνουν ενισχύσεις και θα έπρεπε να έχουν κοινοποιηθεί στην Επιτροπή. Οµοίως, οι εκχωρήσεις στοιχείων του ενεργητικού του CDR που δεν πραγµατοποιούνται µέσω ανοικτών και διαφανών διαδικασιών υποβολής προσφορών πρέπει επίσης να κοινοποιούνται στην Επιτροπή. Μόνον οι πράξεις που κυµαίνονται αναµφισβήτητα κάτω από το όριο de minimis ενίσχυσης των 100 000 Ecu απαλλάσσονται από την υποχρέωση αυτή (11). (40) Τα µέτρα αύξησης του κεφαλαίου που αποφάσισε το CDR υπέρ της Stardust πρέπει για τους προανα- φερθέντες λόγους νά εξεταστούν ως τέτοια και δεν θα πρέπει να θεωρηθούν ως εγκριθέντα στο πλαίσιο του σχεδίου διάσωσης και αναδιάρθρωσης της τράπεζας, το οποίο έχει αποκλειστικό αντικείµενο τις χορηγηθεί- σες ενισχύσεις σε αυτή καθεαυτή την Crédit Lyonnais. (9) Το άρθρο 92 της συνθήκης ΕΚ µετατρέπεται από 1ης Μαΐου 1999 σε άρθρο 87 της συνθήκης ΕΚ, όπως τροποποιήθηκε από τη συνθήκη του Άµστερνταµ, και το άρθρο 93 µετατρέπεται σε άρθρο 88. (10) ΕΕ C 307 της 13. 11. 1993, σ. 3. (11) ΕΕ L 221 της 8. 8. 1998, σ. 41. 15. 8. 2000 EL Επίσηµη Εφηµερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων L 206/15 (41) (42) Στην ανακοίνωσή της σχετικά µε την κίνηση της παρούσας διαδικασίας, η Επιτροπή, βάσει των πληροφο- ριών που διέθετε, τόνιζε ότι η εισφορά κεφαλαίου ύψους 112 εκατοµµυρίων γαλλικών φράγκων στις αρχές του 1995 είχε πραγµατοποιηθεί από την εταιρεία συµµετοχών Altus. Ωστόσο, στην απάντηση που απηύθυναν προς την Επιτροπή στις 8 Απριλίου 1998 στο πλαίσιο της διαδικασίας, οι αρχές τονίζουν ότι τη δεύτερη αυτή αύξηση κεφαλαίου δεν κάλυψε η Altus αλλά το CDR. Αυτό έγινε τον Απρίλιο του 1995, µετά τη µεταβίβαση της επιχείρησης στο CDR και την αποµάκρυνση, µε απόφαση του διοικητικού συµβουλίου, του παλαιού διευθυντικού στελέχους της επιχείρησης. Η αύξηση ύψους 112 εκατοµµυρίων γαλλικών φράγκων καλύφθηκε εξ’ ολοκλήρου από το CDR, και τα σχετικά κεφάλαια διατέθηκαν πλήρως για την εξόφληση των τρεχουσών τραπεζικών προκαταβολών που είχε χορηγήσει η SBT Batif (όµιλος Crédit Lyonnais) στη Stardust. Σύµφωνα µε τις αρχές, η δεύτερη αυτή αύξηση κεφαλαίου πραγµατοποι- ήθηκε στο πλαίσιο ενός σχεδίου µείωσης των γενικών εξόδων και αναπροσανατολισµού της επιχείρησης προς τις βασικές της δραστηριότητες, δηλαδή την εµπορία και τη διαχείριση πλοίων, σε συνδυασµό µε την καθιέρωση αποτελεσµατικών µέσων διαχείρισης. Σύµφωνα µε το σχέδιο αυτό, η επιχείρηση θα επέστρεφε σε κατάσταση κερδοφορίας εντός δύο ετών. Ωστόσο, οι γαλλικές αρχές υπέβαλαν στην Επιτροπή µεταγενέ- στερο µόνο σχέδιο, του Φεβρουαρίου 1996, δηλαδή ένα έτος µετά από αυτή την αύξηση κεφαλαίου. Εξάλλου, του Ιούλιο του 1995, το CDR δέσµευσε σε άτοκο τρεχούµενο λογαριασµό χρέη της Stardust έναντι του CDR, ύψους 127,5 εκατοµµυρίων γαλλικών φράγκων. Αυτή η µετατροπή απαίτησης σε τρεχούµενο λογαριασµό, η οποία παρέχει τη δυνατότητα ελάφρυνσης των χρηµατοοικονοµικών εξόδων εκµετάλλευσης της απαλλαγείσας µε τον τρόπο αυτό επιχείρησης αποτελούσε, στο πλαίσιο στο οποίο πραγµατοποιήθηκε, και δεδοµένης της κρίσιµης χρηµατοοικονοµικής κατάστασης της επιχείρησης, µέτρο περιέχον συµπληρωµατικά στοιχεία ενίσχυσης, ποσού ίσου µε το ύψος των προαναφερθεισών απαιτήσεων των οποίων την είσπραξη αρνήθηκε το CDR. Ελλείψει ενός σχεδίου αναδιάρθρωσης, η πράξη αυτή παρουσιάζει όλα τα χαρακτηριστικά ενίσχυσης στη λειτουργία. Λαµβανοµένου υπόψη ότι το επόµενο έτος (βλέπε κατωτέρω) οι απαιτήσεις αυτές µετατράπηκαν σε κεφάλαιο, το στοιχείο ενίσχυσης που έλαβε υπόψη η Επιτροπή σχετικά µε αυτή την προσωρινή προκαταβολή συνίσταται στην ελάφρυνση χρηµατοοικονοµικών επιβαρύνσεων σχετικών µε αυτή την προκαταβολή καθ’ όλη τη διάρκειά της. (43) Η τρίτη αύξηση κεφαλαίου της επιχείρησης έγινε µετά τη γενική συνέλευση της 25ης Ιουνίου 1996 ενόψει του κλεισίµατος της εταιρικής χρήσης που έληγε στις 30 Ιουνίου 1996. Κατά το κλείσιµο των λογα- ριασµών της χρήσης 1995/96 διαπιστώθηκαν σηµαντικές ζηµίες της τάξης των 147 εκατοµµυρίων γαλλικών φράγκων (οι οποίες σηµειώθηκαν µετά από τις πρωτοφανείς ζηµίες ύψους 360 εκατοµµυρίων γαλλικών φράγκων της περιόδου 1994/95), των οποίων δηλαδή το ύψος υπερέβαινε τα τρίτα τέταρτα του κύκλου εργασιών της χρήσης 1995/96 (περίπου 178 εκατοµµύρια γαλλικά φράγκα) (βλέπε πίνακα 2). Το CDR κάλυψε την εν λόγω αύξηση µε 250,5 εκατοµµύρια γαλλικά φράγκα, εκ των οποίων τα δύο τρίτα, δηλαδή 167,8 εκατοµµύρια γαλλικά φράγκα καταβλήθηκαν αµέσως, µέσω τρέχουσας προκαταβολής ύψους 127,5 εκατοµµυρίων γαλλικών φράγκων, η οποία πραγµατοποιήθηκε τον Ιούλιο του 1995, ενώ ποσό ύψους 40,3 εκατοµµυρίων γαλλικών φράγκων χορηγήθηκε µέσω της µετατροπής του τραπεζικού χρέους της επιχείρησης στην SBT Batif, το οποίο είχε προηγουµένως µεταβιβαστεί στο CDR κατά την ανάληψη της Stardust. Σύµφωνα µε τις αρχές, η τρίτη αυτή αύξηση κεφαλαίου βασίζεται σε νέο επιχειρηµατικό σχέδιο που κατάρτισε η διεύθυνση της επιχείρησης τον Φεβρουάριο του 1996 και το οποίο οι γαλλικές αρχές υπέβαλαν στην Επιτροπή [βλέπε τµήµα VII σηµείο ii)]. (44) Η τέταρτη πράξη αύξησης του κεφαλαίου της επιχείρησης πραγµατοποιήθηκε πριν από την πώλησή της και εγκρίθηκε στις 5 Ιουνίου 1997, ηµεροµηνία κατά την οποία η έκτακτη γενική συνέλευση των µετόχων ενέκρινε επίσης την πώληση της επιχείρησης στην FG Marine. Η αύξηση αυτή κεφαλαίου, ύψους 89,5 εκατοµµυρίων γαλλικών φράγκων έγινε επίσης υπό µορφή συµψηφισµού απαιτήσεων που κατείχε το CDR έναντι της επιχείρησης και εποµένως δεν απαιτήθηκε ούτε στην περίπτωση αυτή η πραγµατοποίηση νέων επενδύσεων εκ µέρους του CDR. Όπως ανέφεραν οι γαλλικές αρχές στην Επιτροπή, το ύψος της εισφοράς αυτής αιτιολογείται από την αρνητική αξία της επιχείρησης, η οποία επιβεβαιώθηκε από την αρνητική τιµή πώλησης που πρότεινε ο αγοραστής, πριν από την αύξηση του κεφαλαίου. (45) Στην υπό εξέταση περίπτωση και σύµφωνα µε την αρχή του ιδιώτη επενδυτή που εφαρµόζει η Επιτροπή στις πράξεις εισφοράς κεφαλαίου σε κρατικές επιχειρήσεις, είναι δύσκολο να αξιολογηθεί το κατά πόσον η συµπεριφορά του CDR είναι ορθολογική από οικονοµική άποψη. Όπως σηµειώνεται στην έκθεση του ανεξάρτητου εµπειρογνώµονα ο οποίος ορίστηκε στο πλαίσιο της ιδιωτικοποίησης της επιχείρησης, «δεδο- µένου ότι κατά τις τρεις τελευταίες εταιρικές χρήσεις οι δραστηρτότητες της επιχείρησης είναι ζηµιογόνες, L 206/16 EL Επίσηµη Εφηµερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 15. 8. 2000 στην παρούσα περίπτωση δεν µπορεί να εφαρµοστεί καµία από τις µεθόδους µέτρησης της µελλοντικής αποδοτικότητας σε σχέση µε το επενδεδυµένο κεφάλαιο». Ο εµπειρογνώµονας αναφέρει ότι «δεδοµένου ότι τα προς επένδυση κεφάλαια δεν επιτρέπουν την επάνοδο σε κατάσταση ισορροπίας πρίν από την παρέλευση δύο ετατρικών χρήσεων στην καλύτερη περίπτωση, το διαφυγόν κέρδος πρέπει να περιληφθεί στην επιλεγείσα µέθοδο εκτίµησης για τα δύο θεωρητικά έτη ζηµιών, ήτοι 40 εκατοµµύρια γαλλικά φράγκα». Ο εµπειρογνώµονας, ο οποίος κατέθεσε την έκθεσή του στις 11 Μαρτίου 1997, δηλαδή τρεις µήνες πριν από την τελευταία αύξηση κεφαλαίου, κατέληγε ιδίως στο συµπέρασµα ότι η καθαρή αρνητική θέση της επιχείρησης καθιστούσε απαραίτητη την αύξηση του µετοχικού της κεφαλαίου. Ο εµπειρογνώµονας συµπέρανε ότι η επιχείρηση παρουσίαζε αρνητική αξία 182 εκατοµµυρίων γαλλικών φράγκων στις 31 ∆εκεµβρίου 1996. (46) Η Επιτροπή σηµειώνει τα επιχειρήµατα που προέβαλαν οι γαλλικές αρχές στο πλαίσιο της παρούσας διαδικασίας, και µε τα οποία υποστηρίζεται ότι το χρηµατοδοτικό άνοιγµα του CDR για την πράξη αυτή υπερέβαινε σηµαντικά το χρηµατοδοτικό της άνοιγµα ως µετόχου, και περιελάµβανε επίσης στις 31 ∆εκεµβρίου 1996: — χρηµατοδοτικό άνοιγµα ως τράπεζας της Stardust, το οποίο αφορούσε απαιτήσεις ύψους 228 εκατοµµυρίων γαλλικών φράγκων που µεταβιβάστηκαν από την Credit Lyonnais στο CDR ταυτόχρονα µε τη συµµετοχή στο µετοχικό κεφάλαιο της Stardus, — χρηµατοδοτικό άνοιγµα υπό µορφή απαιτήσεων έναντι των κατόχων µεριδίων συνιδιοκτησίας, ύψους 180 εκατοµµυρίων γαλλικών φράγκων, και υπό µορφή δανειοδοτήσεων ύψους 60 εκατοµµυρίων γαλλικών φράγκων σε συνιδιοκτήτες πλοίων διαχειριζόµενων από τη Stardus, — χρηµατοδοτικό άνοιγµα στο πλαίσιο εγγύησης συµβάσεων της επιχείρησης µε τους κατόχους µεριδίων συµµετοχών, ύψους 172,2 εκατοµµυρίων γαλλικών φράγκων. (47) Έτσι, όταν προστεθεί το σύνολο των άµεσων και έµµεσων δεσµεύσεων του CDR έναντι της Stardust, όπως αυτές παρουσιάστηκαν από τις γαλλικές αρχές, το άθροισµα ανέρχεται στο ιδιαίτερα σηµαντικό ποσό των 1 048 εκατοµµυρίων γαλλικών φράγκων στις 31 ∆εκεµβρίου 1996, από το οποίο τα 816 εκατοµµύρια γαλλικά φράγκα αντιπροσωπεύουν άµεσες δεσµεύσεις (εκ των οποίων τίτλοι και δάνεια ύψους 552 εκατοµµυρίων γαλλικών φράγκων, εγγυήσεις ύψους 181 εκατοµµυρίων γαλλικών φράγκων) και 232 εκατοµµύρια γαλλικά φράγκα έµµεσες δεσµεύσεις στο πλαίσιο των εµπορικών σχέσεων της επιχείρησης. Αυτό το υπερβολικό χρηµατοδοτικό άνοιγµα, το οποίο πρέπει να συγκριθεί µε τον ισολογισµό της 30ής Ιουνίου 1996 ο οποίος ανερχόταν µόνο σε 273 εκατοµµύρια γαλλικά φράγκα, απεικονίζει το µέγεθος του κινδύνου που ανέλαβε η Credit Lyonnai έναντι της επιχείρησης αυτής, πριν από τη µεταφορά της στο CDR, το οποίο εξέρχεται από κάθε πλαίσιο συνετής πολιτικής περιορισµού του κινδύνου που κανονικά χαρακτηρίζει τη συµπεριφορά µιας τράπεζας. (48) Οι γαλλικές αρχές αιτιολόγησαν τη συνέχιση της εκµετάλλευσης της επιχείρησης — και όχι την εκκαθάρισή της —, παρά τις ζηµίες που παρουσίαζε, λόγω της πολύ ιδιαίτερης αυτής κατάστασης στο πλαίσιο της οποίας το CDR ήταν ταυτόχρονα ο µέτοχος (σε ποσοστό 99,9 %), η µοναδική τράπεζα και ο τριτεγγυητής των εγγυήσεων που δόθηκαν στους κατόχους µεριδίων συνιδιοκτησίας των πλοίων. Σε περίπτωση εκκαθά- ρισης, το CDR δεν θα είχε µόνο την υποχρέωση να καλύψει τις σχετικές υποχρεώσεις αλλά θα έπρεπε να καταβάλει όλες τις εγγυήσεις της τράπεζας προς τους προαναφερθέντες κατόχους µεριδίων συνιδιοκτησίας. Οι αρχές υπογράµµισαν ότι οι άµεσες και έµµεσες δεσµεύσεις, στις οποίες οφείλονται οι ζηµίες που υπέστη το CDR στην υπό εξέταη περίπτωση, υπήρχαν ήδη κατά τη στιγµή της µεταβίβασης της επιχείρησης στη δοµή διαχωρισµού της Credit Lyormais και επέµειναν στο γεγονός ότι οι αυξήσεις κεφαλαίου της Stardust δεν οδήγησαν στην πραγµατοποίηση νέων επενδύσεων. Κατέληξαν στο συµπέρασµα ότι η διαχείριση της Stardust από το CDR επέτρεψε τον περιορισµό των ζηµιών, σε σύγκριση µε το εκτιµώµενο συνολικό κόστος εκκαθάρισης 915 εκατοµµυρίων γαλλικών φράγκων, µη συµπεριλαµβανοµένων των εξόδων για πωλήσεις, το οποίο υπολόγισε ο εµπειρογνώµονας που ορίστηκε στο πλαίσιο της ιδιωτικοποίησης της Stardust. (49) Η Επιτροπή, κατά την εκτίµηση του ορθολογικού, από οικονοµική άποψη, χαρακτήρα των επιλογών του µετόχου CDR, δέχεται το βάσιµο του επιχειρήµατος αναφορικά µε το συνυπολογισµό των τραπεζικών κινδύνων και των κινδύνων εκτός ισολογισµού. Σηµειώνει επίσης ότι ο ορισθείς εµπειρογνώµονας στο πλαίσιο της ιδιωτικοποίησης της επιχείρησης υπογράµµισε ότι η εναλλακττκή λύση της κατάθεσης του ισολογισµού δεν θεωρείται εφικτή, λαµβανοµένων υπόψη των υποχρεώσεων καλής εκτέλεσης που προκύ- πτουν από τις συµβάσεις µε τους κατόχους µεριδίων συνιδιοκτησίας, οι οποίοι υπερβαίνουν τους 1 000, και έναντι των οποίων οι αναληφθείσες από τη Stardust δεσµεύσεις καλύπτονται από εγγύηση του CDR. Επιπλέον, το CDR κατείχε άµεσες απαιτήσεις έναντι των συνιδιοκτητών των πλοίων, τις οποίες ο εµπει- ρογνώµονας υπολόγισε σε 180 εκατοµµύρια γαλλικά φράγκα, και τις οποίες αρχικά κατείχε ο όµιλος Credit Lyonnais αλλά τη διαχείρισή τους είχε αναλάβει η Stardust. 15. 8. 2000 EL Επίσηµη Εφηµερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων L 206/17 (50) Η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι εάν η πρωτοβουλία που ανέλαβε το κράτος, µέσω του CDR, εξεταστεί µεµονωµένα µέσα στο χρόνο και συγκεκριµένα από τη στιγµή κατά την οποία η επιχείρηση εντάχθηκε στη δοµή διαχωρισµού το 1995, θα µπορούσε να θεωρηθεί ότι ανταποκρίνεται στους στόχους υγιούς διαχείρισης, ελαχιστοποίησης των ζηµιών και διαφύλαξης της περιουσίας του κράτους. Για να είναι πειστική η επιχειρηµατολογία που προέβαλαν το CDR και οι γαλλικές αρχές, θα έπρεπε να αποδειχθεί ότι το κράτος επιδίωξε να µεγιστοποιήσει το προϊόν από την πώληση της επιχείρησης και ότι η διαδικασία πώλησης ήταν ανοικτή, διαφανής και δεν εισήγαγε διακρίσεις [βλέπε τµήµα V σηµείο iii)], κατά τρόπο ώστε το ποσό της τελευταίας αύξησης κεφαλαίου, του οποίου το ύψος αποτελεί συνάρτηση της τιµής πώλησης λόγω της προκύπτουσας από τις προσφορές εξαγοράς αρνητικής αξίας της επιχείρησης πριν από την αύξηση κεφαλαίου, θα ήταν πλήρως δικαιολογηµένο και αναµφισβήτητα δεν θα περιείχε στοιχεία κρατικής ενί- σχυσης υπέρ του αγοραστή. Ωστόσο, ακόµη και στην µη επαληθευθείσα αυτή υπόθεση, η ορθή και συνετή διαχείριση του ζητήµατος εκ µέρους του CDR δεν θα αφαιρούσε από τα υπό εξέταση µέτρα το χαρακτήρα ενίσχυσης προς τη Stardust. (51) Πράγµατι, για να εκτιµήσει την πράξη αυτή, η Επιτροπή εξετάζει το σύνολο της δράσης του κράτους έναντι της Stardust (που, για τα τελευταία πέντε έτη, συνοψίζεται στον πίνακα 1), δράση της οποίας η συνέχεια δεν θα µπορούσε να διακοπεί λόγω της πράξης ανάληψης της επιχείρησης από το CDR, θεωρώντας ότι πριν από το 1995 δεν συνέβη τίποτα. Εάν, για να θεωρηθεί µια πράξη ως µη περιέχουσα κανένα στοιχείο ενίσχυσης, αρκούσε η εκ µέρους του κράτους χορήγηση (στην παρούσα υπόθεση µέσω της Credit Lyonnais πριν από το 1995) µιας — µη κοινοποιηθείσας και παράνοµης — ενίσχυσης υπό µορφή δανείων ή διαφόρων εγγυήσεων υψηλού κινδύνου, συµπεριλαµβανοµένων των εγγυήσεων έναντι τρίτων (κατόχων µεριδίων συνιδιοκτησίας επενδυτών), σε µη κερδοφόρα επιχείρηση και στη συνέχεια, µετά τη µεταφορά της ιδιοκτησίας αυτής της επιχείρησης σε δοµή διαχωρισµού όπως το CDR ή σε οποιαδήποτε άλλη δοµή, η εκ µέρους του κράτους άρνηση είσπραξης των απαιτήσεων από την επιχείρηση και µετατροπή τους σε κεφάλαιο, ενώ είναι αποδεδειγµένο ότι πρόκειται για µετατροπή σε µη επιστρεπτέα κεφάλαια και είναι αδύνατη η αµοιβή τους καθότι προορίζονται για να καλύψουν µια καθαρή αρνητική θέση, τότε τα κράτη µέλη θα µπορούσαν εύκολα να χορηγούν ενισχύσεις και να απαλλάσσονται των συνεπειών του άρθρου 87 της συνθήκης και του προβλεπόµενου από τη συνθήκη ελέγχου εκ µέρους της Επιτροπής. (52) Στην υπό εξέταση περίπτωση, χωρίς τη µόνιµη στήριξη της Crédit Lyonnais και στη συνέχεια του CDR — πρέπει εξάλλου να υπενθυµιστεί ότι το CDR παρέµεινε µέχρι τα τέλη του 1998 µια θυγατρική κατά 100 %, µη περιλαµβανόµενη στις ενοποιηµένες καταστάσεις, της Credit Lyonnais — η επιχείρηση θα είχε κηρύξει πτώχευση, θα είχε εξαφανιστεί από την αγορά και τα περιουσιακά της στοιχεία και τα µερίδια αγοράς της θα είχαν εξαγοραστεί και καταληφθεί από τους ανταγωνιστές της. Στην έκθεση του ανεξάρτη- του εµπειρογνώµονα που ορίστηκε για την ιδιωτικοποίηση της επιχείρησης και την οποία οι αρχές παρέδωσαν στην Επιτροπή, σηµειώνεται σχετικά µε το σηµείο αυτό ότι «η στήριξη του κύριου µετόχου της παρέσχε στην εταιρεία τη δυνατότητα συνέχισης της λειτουργέας της παρά τη δυσµενή χρηµατοοικονοµιχή κατάσταση». Η στήριξη αυτή ήταν πλήρης και µόνιµη, πριν και µετά από την ανάληψη της επιχείρησης εκ µέρους του CDR. (53) Η µετατροπή σε κεφάλαιο των απαιτήσεων που κατείχε το CDR έναντι της Stardust, ακόµη και αν αιτιολογείτο πλήρως κατά τη στιγµή που πραγµατοποιήθηκε η πράξη, αποτελεί στην πραγµατικότητα την τελική υλοποίηση ενίσχυσης χορηγηθείσας κατά τη λήξη µιας συνεχούς προσπάθειας στήριξης της επι- χείρησης που είχε αρχίσει πολύ ενωρίτερα, και µάλιστα πολύ πριν από την ανάληψή της εκ µέρους του CDR. Στο σηµείο αυτό πρέπει να υπενθυµιστεί ότι, κατά την κίνηση της παρούσας διαδικασίας, η Επιτροπή είχε υπογραµµίσει ότι από τα πληροφοριακά στοιχεία που υπέβαλαν στην Επιτροπή οι αρχές προκύπτει ότι και άλλα µέτρα οικονοµικής στήριξης της Stardust ενδέχεται να ενείχαν στοιχεία ενίσχυσης, όπως ορισµένα δάνεια από εταιρείες του οµίλου Credit Lyonnaisjy και έτσι περιέλαβε τα µέτρα αυτά στο καλυπτόµενο από την παρούσα διαδικασία πεδίο εξέταση. (54) Όµως, όπως αποδείχθηκε µόλις ανωτέρω [βλέπε τµήµα V σηµείο iii)]. οι χρηµατοδοτικές συνδροµές που χορήγησε ο όµιλος Credit Lyonnais στη Stardust πριν από την ανάληψή της εκ µέρους του CDR το 1995 δεν ανταποκρίνονταν στα κριτήρια που θα είχε εφαρµόσει ένας ιδιώτης επενδυτής σε οικονοµία της αγοράς και, εποµένως, συνιστούν ενισχύσεις. Η Crédit Lyonnais προέβη σε τέτοιου είδους χρηµατοδοτικές συνδροµές στο πλαίσιο πολυάριθµων πράξεων υψηλού κινδύνου που προκάλεσαν τη σοβαρότατη κρίση η οποία οδήγησε το κράτος στο σχεδιασµό της πράξης διάσωσης και αναδιάρθρωσης της Crédit Lyormais· η πράξη αυτή εγκρίθηκε από την Επιτροπή µε τις αποφάσεις 95/547/ΕΚ και 98/490/ΕΚ. Όπως σηµείωνε η Επιτροπή στην απόφασή της 98/490/ΕΚ, «πρέπει να θεωρηθεί ότι εάν η Credit Lyonnais δεν διέθετε σε µόνιµη βάση την πλήρη άµεση ή έµµεση στήριξη του κράτους, δεν θα είχε εφαρµόσει αυτή την επικίνδυνη πολιτική». Το γεγονός ότι µια τράπεζα όπως η Credit Lyonnais, µέσω των θυγατρικών της SBT Batif και Altus, χορήγησε τέτοιες χρηµατοδοτικές συνδροµές στη Stardust δεν αποτελεί στοιχείο που αποδεικνύει ότι οι εν λόγω συνδροµές υπό µορφή δανειοδοτήσεων και διαφόρων ειδών εγγυήσεων ανταποκρίνονταν L 206/18 EL Επίσηµη Εφηµερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 15. 8. 2000 στην αναµενόµενη τραπεζική συµπεριφορά σε οικονοµία της αγοράς. Αντίθετα, µε βάση τα προηγούµενα στοιχεία, η Επιτροπή ευλόγως θεωρεί ότι οι εν λόγω συνδροµές δεν συνιστούσαν συνετές πράξεις, λόγος για τον οποίο ο όµιλος Credit Lyonnais βρέθηκε να αποτελεί τη µοναδική τράπεζα µε χρηµατοδοτικά ανοίγµατα έναντι µιας κακώς διαχειριζόµενης επιχείρησης και ενέχουσας τέτοιου είδους κινδύνους, ενώ οι ιδιωτικές τράπεζες αρνήθηκαν να εµπλακούν στην υπόθεση αυτή. (55) Πρέπει εποµένως να εξαχθεί το συµπέρασµα ότι οι µετατροπές σε κεφάλαιο απαιτήσεων που κατείχε το CDR έναντι της Stardust αποτελούν ενισχύσεις, παρότι δεν οδήγησαν, όπως υπογράµµισαν οι γαλλικές αρχές, ούτε σε νέες καταβολές κεφαλαίων, ούτε σε αύξηση, σε όρους περιουσιακών στοιχείων, του ονοµαστικού χρηµατοδοτικού ανοίγµατος του CDR έναντι της επιχείρησης. Στην πραγµατικότητα, η πράξη αυτή αντιπροσωπεύει ετεροχρονισµένες καταβολές στοιχείων ενίσχυσης που περιλαµβάνονταν στην προγενέ- στερη στήριξη εκ µέρους της Crédit Lyonnais και αποσκοπούσαν στην επέκταση της επιχείρησης. (56) Εξάλλου, σύµφωνα µε τις αρχές, τα «ακατάλληλα» στοιχεία της εκµετάλλευσης της Stardust, τα οποία προέκυψαν από διαφοροποιήσεις του παρελθόντος, είχαν αναληφθεί από το CDR, γεγονός που απάλλαξε τη Stardust, πριν από την ιδιωτικοποίησή της, από τα λιγότερο αποδοτικά και πλέον επικίνδυνα περιου- σιακά της στοιχεία. Πρόκειται συγκεκριµένα για τα δύο πλοία «Class America» και για το πλοίο «Friday Stary», καθώς και για τις διαδικασίες που είχαν κινηθεί κατά το παρελθόν ενώπιον δικαστηρίων µε αντιδίκους τους πρώην ιδιοκτήτες της επιχείρησης Jet Sea και τη διαδικασία µε αντίδικο τον πρώην πρόεδρο και τις εταιρείες του [. ]. (57) Με βάση όλα τα προαναφερθέντα στοιχεία, οι αρχές υπολογίζουν το συνολικό κόστος διαχείρισης της Stardust σε 557,9 εκατοµµύρια γαλλικά φράγκα, εκ των οποίων πρέπει να αφαιρεθούν µόνο 2 εκατοµµύ- ρια γαλλικά φράγκα που εισπράχθηκαν στο πλαίσιο της ιδιωτικοποίησης της επιχείρησης. Στο κόστος αυτό συµπεριλαµβάνονται οι πραγµατοποιηθείσες ζηµίες από την πώληση τίτλων και οι εισφορές κεφαλαίου, καθώς και οι κίνδυνοι που συνδέονται µε τα στοιχεία ενεργητικού που απέκτησε το CDR από τη Stardust, που υπολογίζονται σε 61,1 εκατοµµύρια γαλλικά φράγκα. (58) Η Επιτροπή καταλήγει στο συµπέρασµα ότι οι εισφορές µη επιστρεπτέον κεφαλαίου εκ µέρους του CDR, οι οποίες προηγήθηκαν της ανάληψης της Stardust, αντιπροσωπεύουν το ετεροχρονισµένο κόστος των ενισχύσεων που χορηγήθηκαν επί σειρά ετών στην επιχείρηση από το κράτος µε τη µορφή της στήριξης εκ µέρους της Credit Lyonnais. iii) Ενδεχόµενο χορήγησης ενισχύσεων στο πλαίσιο της διαδικασίας ιδιωτικοποίησης της επιχείρησης (59) (60) Σύµφωνα µε τις γαλλικές αρχές, ο έλεγχος των προαναφερθεισών πράξεων εκ µέρους της επιτροπής ιδιωτικοποιήσεων, του Υπουργείου Οικονοµικών και της συµβουλευτικής επιτροπής ελέγχου του CDR παρέχει στην Επιτροπή τις ζητηθείσες επαρκείς εγγυήσεις. Ωστόσο, είναι προφανές ότι το συµπέρασµα αυτό δεν συµπίπτει µε την άποψη της επιθεώρησης οικονοµικών, η οποία διατυπώνεται σε έκθεση που αναφέρε- ται σε άρθρο της εφηµερίδας Le Monde του Νοεµβρίου 1997 και που οι αρχές αρνήθηκαν να κοινοποιή- σουν στην Επιτροπή. Η έκθεση αυτή καταλήγει, σύµφωνα µε τα δηµοσιευθέντα στην προαναφερθείσα εφηµερίδα αποσπάσµατα — τα οποία δεν διέψευσαν οι αρχές — ότι «από την εξέταση των διαδικασιών πώλησης προκύπτουν πολυάριθµες ανωµαλίες οι οποίες θα έπρεπε να έχουν αποφευχθεί από το CDR και οι οποίες δηµιουργούν αµφιβολίες σχετικά µε την ισότιµη µεταχείριση των ανταγωνιστών». Ανεξάρτητα από την ποιότητα του κανονιστικού πλαισίου ελέγχου αυτών των πράξεων ιδιωτικοποίησης στη Γαλλία και του συστήµατος ελέγχου του ιδίου του CDR, για τα οποία η Επιτροπή δεν εκφέρει συνολική άποψη στην παρούσα απόφαση, η πράξη αυτή, όπως και οποιαδήποτε άλλη, πρέπει να εξεταστεί ως τέτοια και να κριθεί µε βάση τα πραγµατικά στοιχεία ώστε να ελεγχθεί εάν η διαδικασία ιδιωτικοποίησης ήταν ανοικτή, διαφανής και δεν εισήγαγε διακρίσεις και ότι δεν οδήγησε στη χορήγηση καµίας συµπληρωµατικής ενίσχυσης υπέρ της επιχείρησης ή του αγοραστή της. Για την εξέταση των όρων µε τους οποίους ιδιωτικοποιήθηκε η Stardust, η Επιτροπή ακολούθησε έτσι προσέγγιση βασιζόµενη σε πραγµατικά στοιχεία και αυστηρά περιορισµένη στην εν λόγω υπόθεση. (61) Όπως υπενθυµίζεται στην ανακοίνωση περί κίνησης της παρούσας διαδικασίας, για να προσδιοριστεί εάν µια πράξη ιδιωτικοποίησης ενδέχεται να ενέχει στοιχεία ενίσχυσης, η Επιτροπή εφαρµόζει γενικά κριτήρια που αναπτύχθηκαν µε την πάροδο του χρόνου κατά την εξέταση των µεµονωµένων περιπτώσεων και που διατυπώθηκαν στην ΧΧΙΙΙ η έκθεσή της επί της πολιτικής ανταγωνισµού του 1993 (12). Είχε επίσης υπενθυµίσει ρητά τα κριτήρια αυτά στις γαλλικές αρχές στην προαναφερθείσα επιστολή του γενικού διευθυντή ανταγωνισµού της 14ης Ιουλίου 1993. Σύµφωνα µε την επιστολή αυτή, η πώληση ορισµένων δηµόσιων επιχειρήσεων ενδέχεται να ενέχει στοιχεία κρατικής ενίσχυσης, που πρέπει να κοινοποιηθούν προηγουµένως σύµφωνα µε το άρθρο 88 της συνθήκης. (12) Βλέπε υποσηµείωση 4. 15. 8. 2000 EL Επίσηµη Εφηµερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων L 206/19 (62) Τα αναφερόµενα στην επιστολή αυτή κριτήρια είναι τα ακόλουθα: α) η παρουσία ενίσχυσης αποκλείεται και δεν χρειάζεται κοινοποίηση αν τηρούνται οι ακόλουθοι όροι: — η πώληση πραγµατοποιείται µε πρόσκληση υποβολής προσφορών ανοικτή σε όλους τους ενδιαφε- ρόµενους, µε όρους και προϋποθέσεις που δεν ενέχουν διακρίσεις και είναι διαφανείς, — η επιχείρηση µεταβιβάζεται στον πλειοδότη και — οι ενδιαφερόµενοι διαθέτουν επαρκή χρόνο για την προετοιµασία της προσφοράς τους και τους έχουν δοθεί όλες οι αναγκαίες πληροφορίες για την ακριβή αξιολόγηση των περιουσιακών στοι- χείων· β) αντίθετα, οι ακόλουθες µεταβιβάσεις πρέπει να κοινοποιούνται προηγουµένως σύµφωνα µε το άρθρο 88 παράγραφος 3 της συνθήκης ΕΚ, δεδοµένου ότι ενδέχεται να ενέχουν στοιχεία κρατικής ενίσχυσης: — κάθε πώληση µε κλειστή διαδικασία ή µε απευθείας ανάθεση, — κάθε πώληση της οποίας προηγήθηκε διαδικασία διαγραφής χρεών από το κράτος, δηµόσιες επιχειρήσεις ή οποιαδήποτε δηµόσια αρχή, — κάθε πώληση της οποίας προηγήθηκε κεφαλαιοποίηση των χρεών ή αύξηση του κεφαλαίου, — κάθε πώληση που πραγµατοποιήθηκε υπό όρους που δεν θα ήταν αποδεκτοί για µια συναλλαγή µεταξύ επενδυτών υπό κανονικές συνθήκες οικονοµίας αγοράς. (63) Στην υπό εξέταση περίπτωση, η Επιτροπή σηµειώνει ότι στην παρούσα πράξη πώλησης: — δεν υπήρξε διαδικασία πρόσκλησης υποβολής προσφορών ανοικτή σε όλους τους ενδιαφερόµενους, µε όρους και προϋποθέσεις που δεν ενέχουν διακρίσεις και είναι διαφανείς ούτε διαδικασία εξέτασης υποψηφιοτήτων, γεγονός το οποίο θα προϋπέθετε, µεταξύ άλλων, τη δηµοσίευση προκήρυξης πώλησης της επιχείρησης συνοδευόµενης από χρονοδιάγραµµα παρόµοιο για όλα τα ενδιαφερόµενα µέρη, — η επιχείρηση δεν πωλήθηκε στον πλειοδότη, δεδοµένου ότι ο καταγγέλλων κατέθεσε προσφορά τιµής ύψους 15 εκατοµµυρίων γαλλικών φράγκων η οποία ήταν ανώτερη κατά 13 εκατοµµύρια γαλλικά φράγκα από την επιλεγείσα τελικώς προσφορά της FG Marin, — το CDR ενήργησε σύµφωνα µε µέθοδο απευθείας ανάθεσης µέσω απευθείας επαφής την οποία πραγµατοποίησε η τράπεζα-σύµβουλος, χωρίς να δηµοσιευτεί πρόσκληση υποβολής προσφορών, — της πώλησης προηγήθηκε πράξη κεφαλαιοποίησης του χρέους. (64) Τα στοιχεία αυτά δεν αποτελούν εκ των προτέρων απόδειξη αλλά τεκµήριο ενίσχυσης, και για το λόγο αυτό έπρεπε να προηγηθεί κοινοποίηση, όπως αναφέρεται στην προαναφερθείσα επιστολή. Τα αµφισβητούµενα από τις γαλλικές αρχές σηµεία της επιστολής του γενικού διευθυντή ανταγωνισµού της 14ης Ιουλίου 1993 δεν συνεπάγονται νέες υποχρεώσεις για τις αρχές, αλλά απλώς διατυπώνεται σε αυτά η απαίτηση, όπως προβλέπεται από τους γενικούς κανόνες σε θέµατα κρατικών ενισχύσεων, ότι σε περίπτωση που υφίσταται αµφιβολία σχετικά µε το χαρακτήρα ενίσχυσης µιας πράξης, η πράξη αυτή θα πρέπει να κοινοποιείται στην Επιτροπή. Οι αρχές, οι οποίες µετά από την εν λόγω επιστολή του γενικού διευθυντή ανταγωνισµού γνώριζαν τη θέση της Επιτροπής, δεν µπορούσαν να αγνοούν ότι υφίσταται το ενδεχόµενο ύπαρξης ενισχύσεων στην πράξη αυτή και έπρεπε συνεπώς να την κοινοποιήσουν στην Επιτροπή. Ωστόσο, παρά το γεγονός αυτό, η πράξη δεν κοινοποιήθηκε. Η Επιτροπή σηµειώνει ότι τα προαναφερθέντα εφαρµοζόµενα κριτήρια δεν συνιστούν διακριτική µεταχείριση εις βάρος τών δηµοσίων επιχειρήσεων αντίθετη προς το άρθρο 295 της συνθήκης, όπως υποστηρίζουν σχετικά οι γαλλικές αρχές, αλλά αποσκοπούν αντίθετα στο να αποφευχθεί η διακριτική µεταχείριση υπέρ κρατικών επιχειρήσεων που εκχωρούνται µέσω πώλησης ή υπέρ των αγοραστών αυτών των επιχειρήσεων, οι οποίοι είναι ιδιωτικές επιχειρήσεις. (65) Για να καθοριστεί εάν το τεκµήριο ενισχύσεων υπέρ του αγοραστή, το οποίο υπογραµµίζεται στην ανακοίνωση περί κίνησης της παρούσας διαδικασίας, επιβεβαιώνεται από τα γεγονότα, η Επιτροπή σηµειώ- νει τα ακόλουθα στοιχεία. (66) Πρώτον, δεν µπορεί να ληφθεί υπόψη η αιτιολογία (εκπρόθεσµη υποβολή) για την άρνηση εξέτασης, εκ µέρους του CDR, της προσφοράς του καταγγέλλοντος: η προθεσµία της 19ης Φεβρουαρίου που κοινο- ποίησε η τράπεζα-σύµβουλος του CDR στους αναζητηθέντες υποψηφίους µπορούσε να είναι δεσµευτική µόνο για τους τελευταίους. Το γεγονός ότι, πλην των προαναφερθέντων υποψηφίων, εκδηλώνει το ενδιαφέρον του και ένας τουλάχιστον άλλος υποψήφιος, φαίνεται να αποδεικνύει ότι η κλειστή και µη δηµόσια διαδικασία. απευθείας ανάθεσης δεν ήταν προφανώς ενδεδειγµένη, ότι η προεπιλογή των αναζη- τηθέντων υποψηφίων δεν κάλυπτε πλήρως το πεδίο των δυνητικών υποψηφίων για µια τέτοια εξαγορά και ότι η προσφορά θα έπρεπε να διευρυνθεί και να δηµοσιευτεί σχετική προκήρυξη όπου θα αναφέρονται οι προθεσµίες για την υποβολή των προσφορών, ώστε όλα τα ενδιαφερόµενα µέρη, αναζητηθέντα ή µη αναζητηθέντα, να έχουν στη διαθεσή τους παρόµοιες δυνατότητες ενηµέρωσης και προθεσµίες. Πρέπει εξάλλου να σηµειωθεί ότι εάν, όπως υποστηρίζουν οι αρχές, η πώληση αυτή ήταν ενδεχοµένως ευρύτερα γνωστή στον κλάδο των σκαφών αναψυχής στη Γαλλία, αντίθετα µπορούν να εκφραστούν αµφιβολίες για το κατά πόσον αυτό ίσχυε για όλες τις άλλες χώρες της Κοινότητας, καθώς και εκτός του προαναφερθέντος κλάδου. L 206/20 EL Επίσηµη Εφηµερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 15. 8. 2000 (67) Όπως υπογράµµισε η Επιτροπή στην ανακοίνωσή της για κίνηση της παρούσας διαδικασίας, σε τέτοιες πράξεις ιδιωτικοποίησης δεν εναπόκειται στον πωλητή — δηµόσιο ή στους πληρεξούσιούς του — να καθορίζουν εκ των προτέρων την έκταση της αγοράς των δυνητικών αγοραστών και να περιορίζουν την αγορά αυτή αποκλείοντας έτσι ορισµένους δυνητικούς αγοραστές. Στη συγκεκριµένη περίπτωση, το γεγονός ότι η επιλεγείσα από το CDR προσφορά προέρχεται στην πραγµατικότητα από χρηµατοπιστωτικό όµιλο ο οποίος σύστησε εταιρεία ad hoc, την FG Marine, για την εξαγορά της Stardust, αποδεικνύει ότι η διερεύνηση της αγοράς των δυνητικών αγοραστών έπρεπε να διευρυνθεί πολύ εκτός του κλάδου των σκαφών αναψυχής, και ότι περιορίζοντας σε επτά χρηµατοπιστωτικούς επενδυτές τη διερεύνηση εκτός του κλάδου των σκαφών αναψυχής, το CDR και η τράπεζα-σύµβουλος του απέκλεισαν εκ των προτέρων άλλους δυνητικούς υποψήφιους. (68) ∆εύτερον, ορισµένοι µέτοχοι του αγοραστή συµµετείχαν στη διοίκηση της Stardust, και ιδίως ο πρώην υπεύθυνος του φακέλου «Stardust» στην εταιρεία συµµετοχών Altus, ο οποίος το 1995 ορίστηκε πρόεδρος της επιχείρησης µε απόφαση του νέου της ιδιοκτήτη, δηλαδή του CDR. Η διοίκηση της επιχείρησης συνήψε προφανώς συµφωνία µε επενδυτή (πρόκειται για τον όµιλο «Christian Paillot») για την εξαγορά της Stardust. Για το σκοπό αυτό, ιδρύθηκε µια νέα εταιρεία ad hoc, η FG Marine, στο µετοχικό κεφάλαιο της οποίας ο όµιλος Christian Paillot κατέχει πλειοψηφική συµµετοχή, ενώ µειοψηφική συµµετοχή κατέχουν διοικητικά στελέχη της Stardust. Εποµένως, η επιχείρηση εξαγοράστηκε βάσει προσφοράς υποβληθείσας από κοινού από το χρηµατοπιστωτικό όµιλο που κατέχει πλειοψηφική συµµετοχή στο κεφάλαιο του αγοραστή και τα διοικητικά στελέχη της Stardust τα οποία κατέχουν µειοψηφική συµµετοχή στη νέα επιχείρηση FG Marine. (69) Η Επιτροπή σηµειώνει ότι το CDR θεώρησε ότι η κατάσταση αυτή δεν οδηγούσε σε σύγκρουση συµφε- ρόντων κατά τρόπο που να αλλοιώνει την ανεξάρτητη επιλογή του αγοραστή. Αντίθετα, σε εσωτερικό σηµείωµα της 14ης Μαΐου 1997 που κοινοποιήθηκε στην Επιτροπή από το πρώην µέλος της διοίκησης της επιχείρησης στο πλαίσιο της παρούσας διαδικασίας, το CDR όχι µόνο τόνισε ότι η συµµετοχή της διοίκησης στο κεφάλαιο του πιθανού αγοραστή ήταν γνωστή από τον ∆εκέµβριο του 1996, αλλά και ότι θεωρούσε τη συµµετοχή αυτή εντελώς φυσιολογική. Μπορούν ωστόσο να διατυπωθούν ερωτηµατικά σχετικά µε τη δυνατότητα του αγοραστή να επωφεληθεί από την ακριβή γνώση της επιχείρησης εκ µέρους της διοίκησης της Stardust, µε την οποία διαθέτει εταιρική σχέση, ώστε να υποβάλει προσφορά τιµής µε βάση τα προαναφερθέντα, µπορεί να θεωρηθεί ότι η αντιµετώπιση του εν λόγω αγοραστή δεν έγινε σε ισότιµη βάση µε τους υπόλοιπους υποψήφιους. (70) (71) Σε συνάντηση που πραγµατοποιήθηκε µε το CDR και τις γαλλικές αρχές, το CDR υποστήριξε ότι η λήψη συµµετοχής, εκ µέρους της διοίκησης της πωληθείσας επιχείρησης, στο κεφάλαιο του αγοραστή αποτε- λούσε τρέχουσα πρακτική σε παρόµοιες περιπτώσεις. Για να στηρίξουν το επιχείρηµα αυτό, οι αρχές διαβίβασαν στην Επιτροπή την 1η Ιουνίου 1999 επιστολές δυνητικών αγοραστών που είχαν υποβάλει προσφορές εξαγοράς και στις οποίες δήλωναν την πρόθεσή τους να δεχθούν τη συµµετοχή της διοίκησης της επιχείρησης στο κεφάλαιο της εταιρείας-αγοραστή. Η Επιτροπή σηµειώνει ωστόσο ότι, µε βάση τα πληροφοριακά στοιχεία που υπέβαλαν οι αρχές, η FG Marine ήταν ο µόνος υποψήφιος για την εξαγορά της Stardust στο κεφάλαιο του οποίου συµµετείχε ήδη η διοίκηση της επιχείρησης κατά τη στιγµή της κατάθεσης των προσφορών. Στις υπόλοιπες προσφορές η αναφορά, την περίοδο εκείνη, στη συµµετοχή της διοίκησης στο κεφάλαιο του αγοραστή είχε απλώς το χαρακτήρα σχεδίου. Το CDR όφειλε να έχει αποκλείσει την περίπτωση σύγκρουσης συµφερόντων. Σε πράξεις του τύπου αυτού, η συµµετοχή της διοίκησης στο κεφάλαιο της πωλούµενης επιχείρησης είναι νοητή και µάλιστα φυσιολο- γική, καθότι αποδεικνύει τη θέληση να διατηρηθεί η παρουσία, η κινητοποίηση και η συνοχή της διευθύνουσας οµάδας, της οποίας η αποχώρηση θα µπορούσε να οδηγήσει σε σηµαντική µείωση της αξίας της επιχείρησης, ιδίως στην περίπτωση µιας µικρής ή µεσαίας επιχείρησης. Αντίθετα, κάθε λήψη συµµε- τοχής της διοίκησης στο κεφάλαιο της εταιρείας-αγοραστή, κατά την περίοδο που προηγείται της ιδιωτικο- ποίησης, θα πρέπει κανονικά να αποκλείεται λόγω των ανισοτήτων που η εν λόγω λήψη συµµετοχής µπορεί να προκαλέσει όσον αφορά την αντιµετώπιση των διαφόρων υποψηφίων (γεγονός το οποίο δεν αποκλείει, στη συνέχεια, τη λήψη µιας τέτοιας συµµετοχής). Ορισµένες εταιρείες, παρότι δεν υπέβαλαν καταγγελία στην υπόθεση αυτή, υπογράµµισαν τη δυσαρέσκειά τους έναντι του CDR, ιδίως όσον αφορά τον εσπευ- σµένο χαρακτήρα της διαδικασίας και τις αποσπασµατικές πληροφορίες που έλαβαν, λαµβανοµένων υπόψη των αµφισβητούµενων αυτών όρων διεξαγωγής της διαδικασίας. (72) Τρίτον, ο ανεξάρτητος εµπειρογνώµονας που ορίστηκε στο πλαίσιο της ιδιωτικοποίησης δεν αποφάνθηκε σχετικά µε την πρόταση της FG Marine. Ο εµπειρογνώµονας τονίζει ότι «δεν πραγµατοποιήσαµε καµία ανάλυση των υπολοίπων προτάσεων», Εποµένως, δεν εξέτασε ιδιαιτέρως τα υπόλοιπα στοιχεία των άλλων προτάσεων, τα οποία ήταν καθοριστικά κατά την άποψη ακόµη και του ιδίου του CDR και των αρχών, όπως οι κίνδυνοι εκτός ισολογισµού και οι συνοδεύουσες την πράξη εγγυήσεις. Εάν και άλλα στοιχεία πλην της τιµής είναι, όπως υποστηρίζουν οι αρχές, ουσιαστικά για την εξέταση µιας πράξης και για την επιλογή 15. 8. 2000 EL Επίσηµη Εφηµερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων L 206/21 του αγοραστή, επιχείρηµα το οποίο οι γαλλικές αρχές προέβαλαν στην Επιτροπή για να αιτιολογήσουν την απόρριψη της πλέον συµφέρουσας από άποψη τιµής προσφοράς που υπέβαλε ο καταγγέλλων στο CDR, τότε η Επιτροπή δεν κατανοεί γιατί η εξέταση του ορισθέντος για την πράξη αυτή ανεξάρτητου εµπειρογνώ- µονα περιορίστηκε µόνο στην προσφορά του αγοραστή. Η Επιτροπή σηµειώνει ότι η έκθεση του εµπει- ρογνώµονα ολοκληρώθηκε στις 11 Μαρτίου, δηλαδή πριν ο καταγγέλλων υποβάλει την προσφορά του στο CDR, αλλά αυτό δεν δικαιολογεί τη µη εξέτασή, εκ µέρους του εµπειρογνώµονα, των υπολοίπων τριών προσφορών που είχε ήδη λάβει το CDR. (73) Τέταρτον, σύµφωνα µε εσωτερικό σηµείωµα του CDR της 24ης Απριλίου 1997 που υποβλήθηκε από τον καταγγέλλοντα στην Επιτροπή και στη συνέχεια διαβιβάστηκε στις γαλλικές αρχές, το γεγονός ότι η εταιρεία Stardust στήριξε την ανάπτυξή της στις διατάξεις του νόµου Pons (ευνοϊκή φορολογική µεταχεί- ριση) αιτιολογεί την εφαρµογή διαδικασίας που θα ευνοεί τους γάλλους ανταγωνιστές. Το σηµείωµα αυτό καταλήγει πράγµατι στο συµπέρασµα ότι «Στις συνθήκες αυτές, φαίνεται ότι µεταξύ µιας γαλλικής και µιας αλλοδαπής προσφοράς θα πρέπει να προτιµηθεί η πρώτη». Ο λόγος αυτός είναι µεταξύ εκείνων που προβάλλει το CDR στο προαναφερθέν σηµείωµα για να εξηγήσει το λόγο για τον οποίο σκοπίµως δεν επιδιώχθηκε επαφή µε τις δύο ανταγωνίστριες εταιρείες Moorings και Sunsail: Από το σηµείωµα αυτό προκύπτει σαφώς ότι ορισµένες από τις θεµελιώδεις διατάξεις της συνθήκης παραβιάστηκαν στο πλαίσιο της πράξης αυτής. Οι γαλλικές αρχές αµφισβήτησαν, σε επιστολή της 1ης Ιουνίου 1999, τον αποκλεισµό της εταιρείας Moorings από την πρόσκληση υποβολής προσφορών και υπέβαλαν στην Επιτροπή επιστολή που απέστειλε στις 8 ∆εκεµβρίου 1997 στέλεχος της διοίκησης της Moorings από την οποία προκύπτει σαφώς ότι η εξαγορά της Stardust είχε εξεταστεί και στη συνέχεια απορρίφθηκε από τη Moorings, λόγω της έλλειψης ενδιαφέροντος. που παρουσίαζε για την εταιρεία. Η Επιτροπή σηµειώνει την επιστολή αυτή αλλά υπογραµµίζει ότι οι αρχές δεν αµφισβήτησαν την αυθεντικότητα του προαναφερθέντος σηµειώµατος του CDR. (74) Λαµβανοµένων υπόψη των προαναφερθέντων τεκµηρίων ενίσχυσης καθώς και των στοιχείων που αναφέρο- νται στις αµέσως προηγούµενες παραγράφους, η Επιτροπή καταλήγει στο συµπέρασµα ότι κατά τη διαδικασία πώλησης που ακολουθήθηκε δεν τηρήθηκαν οι απαιτήσεις περί ανοίγµατος στον ανταγωνισµό, διαφάνειας και µη εισαγωγής διακρίσεων. Με βάση τα προαναφερθέντα στοιχεία, η προσφορά της FG Marine κρίθηκε µε όρους εισάγοντες διακρίσεις. (75) Η Επιτροπή σηµείωσε εξάλλου το επιχείρηµα του καταγγέλλοντα σύµφωνα µε το οποίο η πώληση είναι νοµικώς άκυρη. Η επιχείρηση FG Marine, η οποία συστάθηκε ειδικά για την εξαγορά της Stardust, κατά τη στιγµή της σύναψης του πρωτοκόλλου πώλησης στις 6 Μαρτίου 1997 και κατά την έγκριση εκ µέρους του Υπουργείου Οικονοµικών στις 14 Απριλίου βρισκόταν υπό σύσταση και χρειάστηκε να παρέλθει ορισµένο χρονικό διάστηµα ώστε να καταχωριστεί νοµίµως στο µητρώο εµπορίου και εταιρειών — πράγµα το οποίο έλαβε χώρα µεταγενέστερα και συγκεκριµένα στις 26 Μαΐου 1997 — για να συγκληθεί τον Ιούνιο του 1997 η έκτακτη γενική συνέλευση της Stardust που επικύρωσε την πώληση στην FG Marine και την προηγηθείσα αύξηση κεφαλαίου κατά 89 εκατοµµύρια γαλλικά φράγκα. Το απόσπασµα της καταχώρισης της εταιρείας στο µητρώο εµπορίου και εταιρειών αναφέρει εξάλλου ότι η έναρξη λειτουργίας της FG Marine έγινε στις 15 Απριλίου 1997. Έτσι, η νοµική ισχύς του πρωτοκόλλου πώλησης, το οποίο συνάφθηκε στις 6 Μαρτίου µε µια υπό σύσταση επιχείρηση, η οποία δεν είχε ακόµη καταχωριστεί νοµίµως στα µητρώα, αµφισβητείται σήµερα από τον καταγγέλλοντα. (76) Οι γαλλικές αρχές υπογράµµισαν σε επιστολή της 1ης Ιουνίου 1999 ότι στο γαλλικό δίκαιο µια υπό σύσταση εταιρεία µπορεί να ενεργεί νοµίµως από τη στιγµή κατά την οποία τα κεφάλαια που απαρτίζουν το αρχικό ίδιο κεφάλαιο κατατεθούν σε τράπεζα µαζί µε σχέδιο καταστατικού, και ότι αυτή ήταν η κατάσταση κατά την ηµεροµηνία υπογραφής του πρωτοκόλλου πώλησης της 6ης Μαρτίου 1997. Προς στήριξη του ισχυρισµού τους αυτού, οι γαλλικές αρχές έστειλαν επίσης στην Επιτροπή σχετικό αποδεικτικό έγγραφο. Η Επιτροπή δεν µπορεί στο στάδιο αυτό να εξαγάγει συµπέρασµα βάσει αυτού του επιχειρήµατος εκ µέρους του καταγγέλλοντος: στο πλαίσιο του ελέγχου των ενισχύσεων, όπως αυτός προβλέπεται από τη συνθήκη, η Επιτροπή δεν οφείλει να αποφανθεί σχετικά µε το νοµότυπο χαρακτήρα της πώλησης ο σχετικός έλεγχος εµπίπτει στη δικαιοδοσία των γαλλικών δικαστηρίων. (77) Η Επιτροπή δεν είναι ωστόσο σε θέση να επιβεβαιώσει εαν η διαδικασία αυτή, παρά του εισάγοντα διακρίσεις και ελάχιστα διαφανή χαρακτήρα της, οδήγησε τελικά στη χορήγηση ενισχύσεων. Πράγµατι, το γεγονός ότι ο καταγγέλλων, υπέβαλε προσφορά ύψους 15 εκατοµµυρίων γαλλικών φράγκων, δηλαδή κατά 13 εκατοµµύρια γαλλικά φράγκα υψηλότερη από τον αγοραστή, δεν αποτελεί επαρκές στοιχείο για να αποδειχτεί η ύπαρξη ενίσχυσης ίσης µε τη διαφορά τιµής µεταξύ των δύο αυτών προσφορών. L 206/22 EL Επίσηµη Εφηµερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 15. 8. 2000 (78) Η Επιτροπή δεν αµφισβητεί ότι, όπως υπογράµµισαν οι αρχές, και άλλα στοιχεία πλην της τιµής, όπως εγγυήσεις ή κίνδυνοι εκτός ισολογισµού, µπορούν να ληφθούν υπόψη από τους ιδιώτες µετόχους σε µια πράξη πώλησης της επιχείρησης, κατά τρόπο ώστε η µη επιλογή της προσφοράς του πλειοδότη να µην αποτελεί αυτή καθεαυτή ακλόνητη απόδειξη χορήγησης ενίσχυσης, καθότι η έννοια του πλειοδότη µπορεί να ερµηνευτεί ευρύτερα, λαµβανοµένων υπόψη των διαφορών των εκτός ισολογισµού κινδύνων µεταξύ των προσφορών. Σηµειώνει εξάλλου ότι η έκθεση του ορισθέντος ανεξάρτητου εµπειρογνώµονα στο πλαίσιο της ιδιωτικοποίησης της επιχείρησης κατέληγε στο συµπέρασµα ότι η αξία της µετά από αύξηση κεφαλαίου ύψους 90 εκατοµµυρίων γαλλικών φράγκων εξακολουθούσε να είναι αρνητική (µείον 29 εκατοµµύρια γαλλικά φράγκα), ενώ η τιµή πώλησης ήταν τελικά θετική (2 εκατοµµύρια γαλλικά φράγκα). Τέλος, λαµβανοµένων υπόψη των υποβληθέντων από τις γαλλικές αρχές στοιχείων, η επίπτωση της πώλησης αυτής στους εκτός ισολογισµού κινδύνους εις βάρος του πωλητή, παρότι δύσκολα ποσοτικοποιήσιµη, ήταν ωστόσο δυνητικώς κατά πολύ ανώτερη της διαφοράς των 13 εκατοµµυρίων γαλλικών φράγκων µεταξύ των δύο προσφορών, κυρίως διότι το CDR συνεχίζει και µετά την πώληση να είναι τριτεγγυητής στο πλαίσιο εγγυήσεων που έχουν δοθεί στους κατόχους µεριδίων συνιδιοκτησίας. (79) Πράγµατι, σύµφωνα µε τις αρχές, σε περίπτωση εξαγοράς από τον καταγγέλλοντα υπήρχαν διαφόρων ειδών νοµικοί κίνδυνοι, που συνδέονταν µε τις πολυάριθµες κινηθείσες ενώπιον των δικαστηρίων διαδικασίες µε αντίδικους το CDR και τη Stardust από τη µια πλευρά και το πρώην µέλος της διοίκησης της επιχείρησης, τον κ. Tissier, από την άλλη, ενώ ορισµένα στοιχεία παρακινούσαν το CDR να θεωρήσει ότι η εξαγορά της Stardust από τον καταγγέλλοντα συνεπαγόταν αύξηση αυτών των νοµικών κινδύνων και των χρηµατοοικο- νοµικών συνεπειών τους για τον πωλητή, δηλαδή το CDR, µετά από την εν λόγω πώληση. Η Επιτροπή σηµειώνει ότι σύµφωνα µε το άρθρο 5 παράγραφος 3 του πρωτοκόλλου πώλησης της 6ης Μαρτίου 1997, τα οφέλη από όλες τις δικαστικές διαδικασίες στις οποίες αντιµέτωπη ήταν η εταιρεία και το πρώην µέλος της διοίκησής της [καθώς και τα συνδεόµενα µε αυτό φυσικά πρόσωπα και αλλοδαπές (offshore) εταιρείες] περιέρχονται στον πωλητή, δηλαδή στο CDR· έτσι, το CDR είχε κάθε λόγο να λάβει υπόψη τα εκτός ισολογισµού στοιχεία πον συνδέονταν µε αυτούς τους κινδύνους και οφέλη από τις δικαστικές διαφορές, ώστε να επιλέξει τη συνολικώς πλέον συµφέρουσα προσφορά. (80) Η Επιτροπή εξέτασε τις υπόλοιπες εγγυήσεις του πωλητή προς τον αγοραστή, οι οποίες χορηγήθηκαν στο πλαίσιο της πράξης πώλησης, και ιδίως τις εγγυήσεις επί των λογαριασµών της επιχείρησης, και θεωρεί ότι οι σχετικοί όροι δεν διαφέρουν από τους συνήθεις όρους πώλησης µιας επιχείρησης από ιδιώτη επενδυτή και ότι οι εγγυήσεις αυτές αποσκοπούν στο να περιορίσουν τις αβεβαιότητες του αγοραστή. (81) Η Επιτροπή δεν εκφράζει άποψη για αυτή καθεαυτή την ορθότητα της απόρριψης, εκ µέρους του CDR, της προσφοράς εξαγοράς της Stardust από τον καταγγέλλοντα. Επισηµαίνεται ωστόσο ότι δεν ήταν αυτοί οι — ενδεχοµένως βάσιµοι — σχετικοί µε τους κινδύνους λόγοι, οι οποίοι προβλήθηκαν από το CDR στον καταγγέλλοντα για να αιτιολογήσουν την µη αποδοχή της προσφοράς του, αλλά ένα επιχείρηµα που αφορούσε την παρέλευση των προθεσµιών, το οποίο ήταν αβάσιµο, δεδοµένου ότι οι εν λόγω προθεσµίες δεν είχαν προηγουµένως δηµοσιευτεί. Η Επιτροπή δεν δύναται εποµένως να λάβει υπόψη της το επιχείρηµα των αρχών σύµφωνα µε το οποίο ο καταγγέλλων είχε εχθρικές βλέψεις που αποσκοπούσαν στην εξαφάνιση της Stardust: το ότι ένας αγοραστής αποκτά µια επιχείρηση µαζί µε τα περιουσιακά της στοιχεία δεν προδικάζει τη µελλοντική υιοθέτηση νοµικών µορφών στο πλαίσιο των οποίων τα εν λόγω περιουσιακά στοιχεία θα αποτελέσουν το αντικείµενο εκµετάλλευσης ή πώλησης έτσι, η απαίτηση για διατήρηση της σηµερινής µορφής εκµετάλλευσης της επιχείρησης εισάγει έναν όρο που µπορεί να θεωρηθεί ότι ενέχει διακρίσεις. (82) Ο ενέχων διακρίσεις χαρακτήρας αυτής της διαδικασίας ιδιωτικοποίησης αποδεικνύει ότι το κράτος δεν επιδίωξε να µεγιστοποιήσει την τιµή πώλησης της επιχείρησης. ∆εδοµένων των προαναφερθέντων διαδικα- στικών πληµµελειών, η Επιτροπή δεν είναι σε θέση να συµπεράνει ότι η τιµή πώλησης της Stardust αντιπροσωπεύει τιµή αγοράς που συνεπάγεται την καλύτερη δυνατή αξιοποίηση της επιχείρησης και αναµφισβήτητα δεν περιέχει κανένα στοιχείο ενίσχυσης προς τον αγοραστή. Η Επιτροπή σηµειώνει ωστόσο ότι οι ενδιαφερόµενοι για την εξαγορά µιας επιχείρησης αξιοποιούν ενδεχοµένως οι ίδιοι τα ιδιαιτέρως αβέβαια στοιχεία όπως οι κίνδυνοι εκτός ισολογισµού ή η αξία των άυλων περιουσιακών στοιχείων, όπως η «φήµη και πελατεία», και ότι στην τιµή συµπεριλαµβάνουν στοιχεία τα οποία είναι αποκλειστικά δικά τους, όπως π. χ. οι εµπορικές συνέργειες µε τις δικές τους δραστηριότητες, τα οποία ένας εκ των προτέρων υπολογισµός αδυνατεί να συµπεριλάβει. ∆εδοµένης της αβεβαιότητας για το επίπεδο της τιµής αγοράς στην οποία θα είχε καταλήξει µια ανοικτή, διαφανής και µη ενέχουσα διακρίσεις διαδικασία, και ελλείψει µιας τέτοιας διαδικασίας που θα ήταν η µόνη δυνάµενη να το αποδείξει, η Επιτροπή δεν είναι σε θέση να συµπεράνει, παρά τις επισηµανθείσες διαδικαστικές πληµµέλειες, ότι ο αγοραστής έλαβε ενίσχυση στο πλαίσιο της τιµής πώλησης. 15. 8. 2000 EL Επίσηµη Εφηµερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων L 206/23 iv) Συµπέρασµα για το χαρακτήρα ενίσχυσης των υπό εξέταση µέτρων και ύψος των σχετικών ενισχύσεων (83) Η συνεχής παροχή στήριξης του κράτους προς τη Stardust, µέσω του οµίλου Credit Lyonnais και στη συνέχεια του CDR, ενέχει ενισχύσεις που απορρέουν από την εφαρµογή χρηµατοοικονοµικών όρων µη σύµφωνων προς τη συνήθη συµπεριφορά ενός ιδιώτη επενδυτή σε οικονοµία της αγοράς, και τους οποίους τόσο η Crédit Lyonnais όσο και το CDR εφάρµοσαν στο πλαίσιο των χρηµατοδοτήσεών τους προς την επιχείρηση καθ’ όλη τη διάρκεια της ανάπτυξής της και στη συνέχεια κατά τη σοβαρότατη κρίση που η εν λόγω επιχείρηση διήλθε µεταξύ 1993 και 1996. Η προαναφερθείσα µη συµφωνία των εν λόγω µέτρων χρηµατοδοτικής στήριξης προ της ανάληψης της Stardust εκ µέρους του CDR αποδεικνύεται από το εξαιρετικά υψηλό επίπεδο του χρηµατοδοτικού ανοίγµατος της Crédit Lyonnais έναντι της επιχείρησης, το οποίο στη συνέχεια περιήλθε στο CDR υπό µορφή απαιτήσεων και στοιχείων εκτός ισολογισµού, το ύψος των οποίων υπερέβαινε το ένα δισεκατοµµύριο γαλλικά φράγκα, λαµβανοµένων υπόψη των χορηγηθεισών στους πελάτες της Stardust χρηµατοδοτήσεων, δηλαδή ανέρχονταν σε ποσό περίπου τριπλάσιο του ποσού των περιουσιακών στοιχείων της επιχείρησης στα τέλη του 1996. Οι χορηγηθείσες στη Stardust ενισχύσεις µετατράπηκαν τελικά σε αυξήσεις µετοχικού κεφαλαίου εκ µέρους της Credit Lyonnais και του CDR. Οι ενισχύσεις αυτές, µη αναχθείσες στην παρούσα αξία βάσει της ηµεροµηνίας καταβολής τους, ανέρχουται σε: — 44,3 εκατοµµύρια γαλλικά φράγκα στο πλαίσιο της πρώτης αύξησης κεφαλαίου της Stardust εκ µέρους της Altus Finance τον Οκτώβριο του 1994, — ελάφρυνση χρηµατοοικονοµικών επιβαρύνσεων από τον Ιούλιο του 1995 έως τον Ιούνιο του 1996, η οποία αφορούσε την τρέχουσα προκαταβολή ύψους 127,5 εκατοµµυρίων γαλλικών φράγκων που χορήγησε το CDR στη Stardust. ∆εδοµένου ότι η τρέχουσα αυτή προκαταβολή µετατράπηκε στη συνέχεια σε κεφάλαιο, ως ηµεροµηνία πραγµατοποίησης αυτής της αύξησης κεφαλαίου θα πρέπει να θεωρηθεί εκείνη της χορήγησης της τρέχουσας προκαταβολής διότι, λαµβανοµένης υπόψη της κατά- στασης της επιχείρησης, ήταν ήδη σαφές τον Ιούλιο του 1995 ότι το CDR δεν θα ήταν σε θέση να ανακτήσει τη χορηγηθείσα αυτή προκαταβολή, — 451,8 εκατοµµύρια γαλλικά φράγκα (13) που σχετίζονται µε τις τρεις αυξήσεις κεφαλαίου της επι- χείρησης µεταξύ 1995 και 1997 εκ µέρους του CDR, και συγκεκριµένα από τότε που η Stardust περιελήφθη στη δοµή διαχωρισµού µέχρι την ιδιωτικοποίησής της. (84) Το σύνολο αυτών των ενισχύσεων εκτιµάται ότι ανέρχεται στο συνολικό ποσό των 496,3 εκατοµµυρίων γαλλικών φράγκων (το ποσό αυτό δεν έχει αναχθεί στην παρούσα αξία µε βάση τις ηµεροµηνίες καταβολής του). Τον Οκτώβριο του 1994, ηµεροµηνία κατά την οποία έλαβε χώρα η πρώτη αύξηση κεφαλαίου που εξετάζεται στο πλαίσιο της παρούσας απόφασης, η παρούσα αξία του προαναφερθέντος ποσού η οποία προκύπτει από τις χορηγηθείσες προηγουµένως (14) ενισχύσεις εκ µέρους του οµίλου Credit Lyonnais — ανερχόταν σε 450,4 εκατοµµύρια γαλλικά φράγκα. Με τις πράξεις αυτές κατέστη δυνατή η χρηµατοδότηση — µε µη επιστρεπτέα κεφάλαια, καθότι όπως αποδείχθηκε η ιδιωτικοποίηση της Stardust απέφερε µόνο 2 εκατοµµύρια γαλλικά φράγκα — του κόστους που αντιπροσώπευε για το κράτος αυτή η επανειληµµένη στήριξη προς την επιχείρηση, και αντιπροσωπεύουν εποµένως τις ενισχύσεις που περιείχαν οι προαναφερθεί- σες χρηµατοδοτικές πράξεις στήριξης της Stardust. ΣΤΡΕΒΛΩΣΗ ΤΩΝ ΣΥΝΑΛΛΑΓΩΝ ΜΕΤΑΞΥ ΤΩΝ ΚΡΑΤΩΝ ΜΕΛΩΝ VI (85) Όπως τόνισε η Επιτροπή στην ανακοίνωση µε την οποία κινήθηκε η παρούσα διαδικασία, η αγορά εκµίσθωσης σκαφών αναψυχής, κύρια δραστηριότητα της Stardust, αποτελεί µια αγορά στην οποία ανταγωνίζονται διάφορες επιχειρήσεις σε όλη την Ευρωπαϊκή Κοινότητα και έχει διεθνοποιηθεί υπό την επίδραση της ανάπτυξης των διεθνών τουριστικών ρευµάτων. Ορισµένες επιχειρήσεις δραστηριοποιούνται σε πολλές περιφέρειες της Κοινότητας, ιδίως στη Μεσόγειο και στις Γαλλικές Αντίλλες. Οι µισθωτές σκαφών αποτελούν µια πελατεία ποικίλης γεωγραφικής προέλευσης. Σύµφωνα µε τα αναφερόµενα, στην επιστολή των γαλλικών αρχών της 8ης Ιουνίου 1999, µόνο το 14 % των πελατών της Stardust προέρχεται από τη Γαλλία ενώ το 44 % από την υπόλοιπη Ευρώπη (και το υπόλοιπο 41 % από τις τρίτες χώρες), γεγονός που καταδεικνύει το υψηλό µερίδιο που αντιπροσωπεύουν οι κοινοτικές συναλλαγές στον — κύκλο εργασιών µιας επιχείρησης που δραστηριοποιείται στον τοµέα αυτό. Πρέπει εξάλλου να σηµειωθεί ότι, χωρίς τις ενισχύσεις εκ µέρους της Credit Lyonnais και του CDR, η επιχείρηση θα έπρεπε να έχει τεθεί υπό εκκαθάριση και ότι ορισµένοι κοινοτικοί ανταγωνιστές της Stardust ενδέχεται να είχαν καταλάβει τα ελευθερωθέντα µερίδια αγοράς και να έχουν υποβάλει προσφορές για την εξαγορά περιουσιακών στοιχείων, ενισχύοντας µε τον τρόπο αυτό την παρουσία τους στη γαλλική και ευρωπαϊκή αγορά µίσθωσης σκαφών αναψυχής. (13) Το ποσό αυτό συµπεριλαµβάνει την τρέχουσα προκαταβολή του Ιουλίου 1995, η οποία στη συνέχεια µετατράπηκε σε κεφάλαιο, κατά τρόπο ώστε να µην υπάρχει δυνατότητα άθροισης των δύο αυτών στοιχείων στο πλαίσιο του συνολικού υπολογισµού των ενισχύσεων. (14) Λαµβανοµένης υπόψη της διάρκειας της περιόδου κατά την οποία χορηγήθηκαν οι ενισχύσεις εκ µέρους της Credit Lyon- nais πριν από τη µεταβίβαση της Stardust για διαχωρισµό, η Επιτροπή επεµβαίνει στις 30 Οκτωβρίου 1994 (η πρώτη από τις εξεταζόµενες αυξήσεις κεφαλαίου έλαβε χώρα τον Οκτώβριο του 1994), ως τη συµβατική ηµεροµηνία αναφοράς για τον υπολογισµό της παρούσας αξίας των ενισχύσεων, βάσει του ισχύοντος τότε επιτοκίου αναφοράς, δηλαδή 8,93 %. Σύµφωνα µε τις αρχές, το 1994 είναι το τελευταίο έτος κατά τη διάρκεια του οποίου αυξήθηκαν οι δεσµεύσεις της Credit Lyonnais έναντι της επιχείρησης. L 206/24 EL Επίσηµη Εφηµερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 15. 8. 2000 (86) Από τα προηγούµενα στοιχεία προκύπτει ότι τα εν λόγω µέτρα εµπόδισαν ή ενδέχεται να εµπόδισαν τις συναλλαγές εντός της Κοινότητας. Λόγω των στοιχείων ενίσχυσης που περιέχουν αυτά τα µέτρα, οι προαναφερθείσες παρεµβάσεις θεωρούνται ότι εµπίπτουν στο πεδίο εφαρµογής του άρθρου 87 παράγρα- φος 1 της συνθήκης ΕΚ, δεδοµένου ότι ενέχουν κρατικές ενισχύσεις που νοθεύουν ή απειλούν να νοθεύσουν τον ανταγωνισµό κατά το µέτρο που επηρεάζουν τις ενδοκοινοτικές συναλλαγές. Όλα αυτά τα µέτρα έπρεπε να έχουν κοινοποιηθεί στην Επιτροπή σύµφωνα µε το άρθρο 88 παράγραφος 3 της συνθήκης και εποµένως, ελλείψει κοινοποίησης, θεωρούνται παράνοµα. VII ΕΞΕΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΙΒΑΣΙΜΟΥ ΤΩΝ ΕΝΙΣΧΥΣΕΩΝ ΜΕ ΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ (87) Όπως αναφέρει η Επιτροπή στην ανακοίνωσή της για κίνηση της παρούσας διαδικασίας τα υπό εξέταση µέτρα δεν αποτελούν ενίσχυση κοινωνικού χαρακτήρα προς µεµονωµένους καταναλωτές, ούτε ενίσχυση µε σκοπό την προώθηση σηµαντικού σχεδίου κοινού ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος δεν πρόκειται επίσης ούτε για ενίσχυση µε σκοπό την άρση σοβαρής διαταραχής της οικονοµίας. (88) ∆εδοµένου ότι δεν πρόκειται ούτε για ενίσχυση µε σκοπό την προώθηση της ανάπτυξης ορισµένων γαλλικών περιοχών, ούτε για ενίσχυση για την προώθηση της οικονοµικής ανάπτυξης περιοχών στις οποίες το βιοτικό επίπεδο είναι ασυνήθως χαµηλό ή στις οποίες επικρατεί σοβαρή υποαπασχόληση, δεν µπορούν να ληφθούν υπόψη οι παρεκκλίσεις που προβλέπονται στο άρθρο 87 παράγραφος 3 στοιχεία α) και γ) δεύτερο µέρος της πρώτης φράσης. (89) Με βάση τις υποβληθείσες από τις γαλλικές αρχές πληροφορίες, µόνον η παρέκκλιση που προβλέπεται στο άρθρο 87 παράγραφος 3 στοιχείο γ) πρώτο µέρος της πρώτης φράσης θα µπορούσε ενδεχοµένως να ληφθεί υπόψη για τις ενισχύσεις που χορήγησαν στη Stardust πριν από το 1995 η Credit Lyonnais και, από τη µεταβίβαση της επιχείρησης αυτής στη δοµή διαχωρισµού µέχρι την ιδιωτικοποίησή της, το CDR. i) Συµβιβάσιµο των εντσχύσεων που χορηγήθηκαν στο πλαίσιο των αυξήσεων κεφαλαίου της επιχείρησης πριν από τη µεταβίβασή της στο CDR (90) Οι χορηγηθείσες από την Credit Lyonnais ενισχύσεις στην επιχείρηση µέχρι το 1995 πρέπει να εξεταστούν στο πλαίσιο της ταχείας επέκτασης της επιχείρησης στις αρχές της δεκαετίας 1990. Ο κύκλος εργασιών της επιχείρησης, χάρη στη στήριξη εκ µέρους της Crédit Lyonnais, διπλασιάστηκε από το 1992 έως το 1993, πράγµα το οποίο επαναλήφθηκε κατά τη διετία 1993-1994 (το 1994 ο κύκλος εργασιών ανήλθε σε περίπου 190 εκατοµµύρια γαλλικά φράγκα, αλλά η λογιστική χρήση 18 µηνών εµφανίζει κύκλο εργασιών 292 εκατοµµυρίων γαλλικών φράγκων µέχρι τον Ιούνιο του 1995). Ο τετραπλασιασµός αυτός σε δύο έτη δsν ήταν δυνατό να γίνει µέσω αυτοχρηµατοδότησης, λαµβανοµένων υπόψη των πενιχρών αποτελεσµάτων του 1992 και των αρνητικών αποτελεσµάτων του 1993 και του 1994, αλλά µόνο χάρη στις συνδροµές του µοναδικού χρηµατοδότη του οµίλου, της Credit Lyonnais, που αναλάµβανε ολοένα και µεγαλύτερες δεσµεύσεις και χρηµατοδοτικά ανοίγµατα. Την εξέλιξη αυτή επιτάχυναν οι εξαιρετικά ευνοϊκοί όροι που συνόδευαν τις χρηµατοδοτήσεις της Credit Lyonnais, στο πλαίσιο των οποίων χορηγούντο εγγυήσεις και πιστώσεις ακόµη και στην πελατεία της Stardust, της οποίας η διαχείριση είχε ανατεθεί στην επιχείρηση. Η χρηµατοδοτική στήριξη της Crédit Lyonnais επέτρεψε στην επιχείρηση να εξαγοράσει ανταγωνιστικές επιχειρήσεις και να αυξήσει τα µερίδια αγοράς που κατείχε. Με τον τρόπο αυτό, η ιδρυθείσα το 1989 επιχείρηση, η οποία στις αρχές τις δεκαετίας 1990 ήταν ακόµη µια µικρή ΜΜΕ που διαδραµάτιζε περιθωριακό ρόλο στον τοµέα της δραστηριότητάς της κατόρθωσε, παρά τις κακές της επιδόσεις, να καταστεί µια από τις µεγαλύτερες επιχειρήσεις του τοµέα, όχι µόνο σε ευρωπαϊκό αλλά και σε παγκόσµιο επίπεδο. (91) Η επέκταση αυτή συνέπεσε µε πράξεις εξωτερικής ανάπτυξης. Το 1992, η Stardust ανέλαβε τη διαχείριση της εταιρείας ΑΤΜ, η οποία διαχειριζόταν και πωλούσε στόλο 150 σκαφών χωρίς πλήρωµα. Το 1993, η Stardust εξαγόρασε την ΑΤΜ, η οποία βρισκόταν σέ κατάσταση πτώχευσης, καθώς και την εταιρεία Jet Sea, που βρισκόταν στην ίδια κατάσταση. Μετά από τις δύο αυτές πράξεις, η Stardust διαχειριζόταν 180 πλοία και επτά λιµένες για ιδιωτικά σκάφη. Παράλληλα µε την επέκταση αυτή εφαρµόστηκε µια πολιτική που αποσκοπούσε στην αύξηση του κύρους της επιχείρησης, στο πλαίσιο της οποίας η τελευταία δεσµεύτηκε να διαθέσει δύο γαλλικά πλοία για το America Cup του 1994. Η Stardust δεσµεύτηκε να αγοράσει τα δύο αυτά πλοία µετά από πέντε έτη στο 40 % της αξίας τους, καταβάλλοντας δηλαδή 32 εκατοµµύρια γαλλικά φράγκα. 15. 8. 2000 EL Επίσηµη Εφηµερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων L 206/25 (92) Η εταιρεία ήταν αδύνατο να ελέγξει τόσο αυτή την ταχεία επέκταση όσο και την εφαρµογή της προανα- φερθείσας πολιτικής. Οι ζηµίες της, σύµφωνα µε τις γαλλικές αρχές, προέρχονται κυρίως: — από ζηµίες που συνδέονται µε την αρχική δραστηριότητα της Stardust, δηλαδή από την πώληση και τη διαχείριση πλοίων τύπου «Scorpio», που εν µέρει οφείλονται σε απερίσκεπτες αναλήψεις κινδύνων [. ], — από κακή εµπορική στρατηγική και ακατάλληλη διαχείριση, — από µη επαναλαµβανόµενα εξωτερικά γεγονότα όπως οι ζηµίες από το America Cup, τις οποίες οι γαλλικές αρχές υπολογίζουν σε 45 εκατοµµύρια γαλλικά φράγκα. (93) ΠΙΝΑΚΑΣ 2 ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ∆ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΤΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ 31. 12. 1990 (11 µήνες) 31. 12. 1991 (12 µήνες) 31. 12. 1992 (12 µήνες) 31. 12. 1993 (12 µήνες) 30. 6. 1995 (18 µήνες) 30. 6. 1996 (12 µήνες) 30. 6. 1997 (12 µήνες) (σε εκατοµµύρια FF) Κύκλος εργασιών Αποτέλεσµα εκµετάλλευσης Χρηµατοοικονοµικό απο- τέλεσµα Έκτακτο αποτέλεσµα 10,4 0,7 25,9 4,1 53,2 9,9 117,5 6,7 291,7 – 110,7 178,4 – 43,4 134,9 – 21,9 – 0,3 – 2,7 – 6,8 – 18,1 – 49 – 30,2 – 6,6 – 0,2 – 0,2 – 0,2 – 3,7 – 199,9 – 71,9 52,7 Καθαρό αποτέλεσµα 0,3 0,4 2,1 – 15,9 – 361,2 – 146,9 24,1 Πηγή: γαλλικές αρχές. (94) Η σοβαρότατη κατάσταση που προέκυψε από αυτές τις ζηµίες απορρόφησε όχι µόνο όλα τα ίδια κεφάλαια της επιχείρησης, αλλά, λόγω του ότι βρισκόταν σε στάδιο δυνητικής πτώχευσης, την κατέστησε αφερέγγυα και έναντι του µοναδικού της χρηµατοδότη-τραπεζικού φορέα, δηλαδή της Crédit Lyonnais. Η τελευταία, αντί να εξαγάγει τα επιβαλλόµενα συµπεράσµατα και να κλείσει µε ζηµία τα χρηµατοδοτικά της ανοίγµατα έναντι της Stardust, ανέλαβε ακόµη µεγαλύτερες δεσµεύσεις µέσω της χορήγησης νέων πιστώσεων το 1994 και µετατρέποντας, κατά τη διάρκεια της δεκαοκτάµηνης χρήσης από το 1994 έως και το πρώτο εξάµηνο του 1995, πιστώσεις που κατείχε η θυγατρική της Credit Lyonnais, η SBT Batiξ σε λήψεις συµµετοχών εκ µέρους της Altus finance, η οποία ήταν η εταιρεία συµµετοχών της Credit Lyonnais. Η πράξη αυτή επέτρεψε στην επιχείρηση να αποφύγει την πτώχευση αλλά παράλληλα οδήγησε την Credit Lyonnais σε ακόµη µεγαλύτερες δεσµεύσεις έναντι αυτής της επιχείρησης και, ελλείψει σχεδίου αναδιάρθρωσης, στην ουσία παρέτεινε απλώς τις προθεσµίες, δεδοµένου του ύψους των ζηµιών λόγω της κακής διαχείρισης της επιχείρησης και της χαµηλής αποδοτικότητάς της. Έτσι, οι ενισχύσεις που περιείχαν τα µέτρα στήριξης που εφάρµοσε η Crédit Lyonnais για να συµβάλει στην ανάπτυξη της επιχείρησης υπερέβησαν κατά πολύ την προαναφερθείσα αύξηση κεφαλαίου στα τέλη του 1994, ενώ η κάλυψη των ζηµιών αυτών που προέκυψαν από τις ενισχύσεις στη Stardust στην πραγµατικότητα µεταφέρθηκε στο κράτος στο πλαίσιο της δοµής διαχωρισµού και της ανάληψης της Stardust από το CDR στις αρχές του 1995. (95) Για να εκτιµηθεί το συµβιβάσιµο των µέτρων αυτών µε τη συνθήκη, πρέπει να σηµειωθεί ότι τα εν λόγω µέτρα ενίσχυσης προηγήθηκαν των αυξήσεων κεφαλαίου της επιχείρησης µεταξύ 1994 και 1997 — οι οποίες αντιπροσωπεύουν µόνο την ετεροχρονισµένη πληρωµή των στοιχείων ενίσχυσης που περιείχαν και αφορούν κυρίως την απερίσκεπτη χρηµατοδότηση της επιχείρησης από την Crédit Lyonnais κατά την περίοδο ταχείας ανάπτυξής της (1992-94). Όπως όµως αναφέρθηκε παραπάνω, η µοναδική παρέκκλιση που µπορεί να εφαρµοστεί για τα εξεταζόµενα µέτρα στήριξης είναι η παρέκκλιση του άρθρου 87 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της συνθήκης, γεγονός το οποίο προϋποθέτει ότι οι εν λόγω ενισχύσεις αποτελούν ενισχύσεις για τη διάσωση και την αναδιάρθρωση. L 206/26 EL Επίσηµη Εφηµερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 15. 8. 2000 (96) Στη συγκεκριµένη περίπτωση, οι χορηγηθείσες στη Stardust ενισχύσεις κατά κανένα τρόπο δεν χρησιµοποι- ήθηκαν για την αναδιάρθρωση της επιχείρησης αλλά είχαν κυρίως ως αποτέλεσµα την επιτάχυνση του αναπτυξιακού της ρυθµού, καθώς και τη συνεχή αύξηση των υπό τον έλεγχό της ευρισκόµενων µεριδίων αγοράς. Σύµφωνα µε το επιχειρηµατικό σχέδιο που κατάρτισε ο σύµβουλος ACA τον Οκτώβριο του 1993 και υποβλήθηκε από τις γαλλικές αρχές στην Επιτροπή στο πλαίσιο της παρούσας διαδικασίας, στόχος ήταν να καταστεί η Stardust η µεγαλύτερη εταιρεία στην ευρωπαϊκή αγορά κρουαζιερών µικρής διάρκειας. Στο σχέδιο αυτό, η ανάπτυξη της διετίας 1993-1994 θεωρείτο ως η περίοδος «απογείωσης» της επιχείρησης, την οποία επρόκειτο να ακολουθήσει µια σταθερή περίοδος ανάπτυξης από το 1995. Αυτό προϋπέθετε ότι ο στόλος θα ανέλθει από 218 πλοία το 1993 σε 355 το 1996, και παράλληλα θα αυξηθεί η αξία τους και η ανά µονάδα µεταφορική τους ικανότητα, ενώ τα πλοία αυτά θα κατανεµηθούν σε λιµένες που βρίσκονται σε µεγάλες παγκόσµιες τουριστικές ζώνες — Αντίλλες, Πολυνησία, Μεσόγειος και Ινδικός Ωκεανός — µε σκοπό την εξυπηρέτηση πελατών προερχόµενων κυρίως από την Ευρώπη και τη Βόρεια Αµερική στόχος είναι να επιτευχθεί κύκλος εργασιών ανώτερος των 300 εκατοµµυρίων γαλλικών φράγκων το 1996, δηλαδή να εξαπλασιαστεί σε σύγκριση µε τα περίπου 50 εκατοµµύρια γαλλικά φράγκα του 1992. Από τα παραπάνω προκύπτει ότι το σχέδιο του Οκτωβρίου 1993 δεν έχει τα χαρακτηριστικά ενός σχεδίου αναδιάρθρωσης που να προβλέπει την εφαρµογή αυστηρής πολιτικής για µια ορισµένη περίοδο ώστε να καταστεί δυνατή η εσωτερική ανασυγκρότηση της επιχείρησης και να αµβλυνθούν οι προκαλούµενες από τις ενισχύσεις στρεβλώσεις του ανταγωνισµού. Αντίθετα, πρόκειται για ένα φιλόδοξο αναπτυξιακό σχέδιο που αποσκοπεί στο να καταστήσει την εν λόγω ΜΜΕ µια από τις µεγαλύτερες παγκόσµιες επιχειρήσεις του τοµέα των σκαφών αναψυχής. (97) Από τα παραπάνω στοιχεία προκύπτει ότι οι χορηγηθείσες από την Credit Lyonnais ενισχύσεις κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου ανάπτυξης υπό µορφή χρηµατοδοτήσεων υψηλού κινδύνου, και τις οποίες, για τους προαναφερθέντες λόγους, η Crédit Lyonnais και το CDR µετέτρεψαν στη συνέχεια (από τα τέλη του 1994) σε αυξήσεις κεφαλαίου, δεν µπορούν να θεωρηθούν ως ενισχύσεις για την αναδιάρθρωση ή τη διάσωση της Stardust. Αντίθετα, η στρεβλωτική επίπτωση των ενισχύσεων αυτών στον ανταγωνισµό ήταν η µεγαλύτερη δυνατή καθότι αποσκοπούσαν στην ταχεία ανάπτυξη της επιχείρησης µέσω εξαγοράς ανταγωνι- στριών επιχειρήσεων και αύξησης των µεριδίων αγοράς, γεγονός το οποίο της επέτρεψε να τετραπλασιάσει τον κύκλο εργασιών της µεταξύ 1992 και 1994. (98) Οι εν λόγω ενισχύσεις είναι εποµένως παράνοµες, καθότι µη κοινοποιηθείσες, και παράλληλα δεν µπορούν να θεωρηθούν ως συµβιβάσιµες µε την κοινή αγορά. ii) Συµβιβάσιµο των ενισχύσεων που καταβλήθηκαν στο πλαίσιο των µέτρων αύξησης τον κεφα- λαίου της επιχείρησης καθώς και στο πλαίστο της ανάληψης στοιχείων ενεργητικού από το CDR µετά τη µεταβίβαση της Stardust στη δοµή διαχωρισµού (99) Οι αρχές υπογράµµισαν στην Επιτροπή ότι η επιχείρηση άρχισε να επανέρχεται σε κατάσταση αποδοτικότη- τας και ότι η επάνοδός της σε κατάσταση ισορροπίας προβλέπεται για την εταιρική χρήση 1997/98. Οι γαλλικές αρχές τόνισαν ότι οι ενέργειες αναδιάρθρωσης που εφαρµόζει η νέα διοίκηση της επιχείρησης η οποία τοποθετήθηκε από το CDR το 1995 άρχισαν να αποφέρουν αποτελέσµατα. Υπέβαλαν στην Επιτροπή έγγραφο µε τα ληφθέντα από τη νέα διοίκηση µέτρα αναδιάρθρωσης τα οποία θα επιτρέψουν στην επιχείρηση να επανέλθει σε κατάσταση αποδοτικότητας από το 1997/98 και βάσει των οποίων επελέγη ο αγοραστής. (100) Στη συνέχεια η Επιτροπή σχολιάζει τα παραπάνω επιχειρήµατα των γαλλικών αρχών. Θα πρέπει καταρχάς να σηµειωθεί ότι, εκτός από τα στοιχεία αβεβαιότητας για τις συνθήκες υπό τις οποίες έγινε η τελευταία αύξηση κεφαλαίου, η οποία δεν µπορεί να διαχωριστεί από το επίπεδο της τιµής που προσέφερε ο αγοραστής, στο πλαίσιο της προαναφερθείσας διαδικασίας, η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι η διαχείριση του ζητήµατος αυτού από το CDR φαίνεται να ανταποκρίνεται σε διαχειριστικά κριτήρια που αποσκοπούν στην αντιµετώπιση των συνεπειών από τις µη συνετές δεσµεύσεις που ανέλαβε η Credit Lyonnais και στον περιορισµό των ζηµιών που πρέπει να καλυφθούν από το κράτος. Το σηµαντικό κόστος αυτής της πράξης για το κράτος φαίνεται ότι προέκυψε ουσιαστικά από τη µη συνετή διαχείριση τόυ εν λόγω ζητήµατος εκ µέρους της Credit Lyonnais κατά τα έτη που προηγήθηκαν της µεταβίβασης της επιχείρησης στη δοµή διαχωρισµού. (101) Η Επιτροπή, όπως προανέφερε στην αξιολόγηση του χαρακτήρα ενίσχυσης των υπό εξέταση µέτρων, θεωρεί πράγµατι ότι η γενεσιουργός αιτία των ενισχύσεων αυτών δεν εντοπίζεται τόσο στις ενέργειες του CDR αυτού καθεαυτού, όσο στη µη συνετή στήριξη που παρέσχε η Credit Lyonnais στην επιχείρηση πριν από τη µεταβίβασή της στη δοµή διαχωρισµού: πράγµατι, οι ενισχύσεις χορηγήθηκαν πολύ πριν το κράτος υποχρεωθεί να καλύψει τις ζηµίες του από την πράξη αυτή µέσω του CDR. Επίσης, στην περίπτωση ενός µέτρου ενίσχυσης υπό µορφή εγγύησης, η γενεσιουργός αιτία του µέτρου ενίσχυσης δεν είναι η πράξη της πληρωµής εκ µέρους του κράτους — στην περίπτωση της εγγύησης, η ενεργοποίησή της — αλλά η ίδια η πράξη από την οποία προέρχεται αυτή η ενεργοποίηση (στην περίπτωση της εγγύησης, η χορήγησή της). 15. 8. 2000 EL Επίσηµη Εφηµερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων L 206/27 Το γεγονός ότι η Επιτροπή αξιολογεί τις τελικώς χορηγηθείσες ενισχύσεις στη Stardust βασιζόµενη στό κόστος της αύξησης κεφαλαίου και της πράξης εξαγοράς των περιουσιακών στοιχείων, που πραγµατο- ποίησε κυρίως το CDR, δεν θα µπορούσε εποµένως σε καµία περίπτωση να απαλλάξει από το χαρακτήρα ενίσχυσης τις προγενέστερες χρηµατοδοτήσεις που είχε χορηγήσει η Crédit Lyonnais στη Stardust. Όπως υπογραµµίστηκε παραπάνω, η εν λόγω στήριξη εκ µέρους του οµίλου Credit Lyonnais είχε φθάσει σε παράλογο επίπεδο και υπερέβαινε σηµαντικά το σύνολο του ισολογισµού της επιχείρησης πριν µάλιστα από τη µεταβίβαση της Stardust στο CDR. (102) Το CDR βρέθηκε έτσι αντιµέτωπο µε µια κατάσταση τόσο δυσµενή που το χρηµατοοικονοµικό αποτέλεσµα από τη µεταβίβαση της Stardust στο πλαίσιο της δοµής διαχωρισµού δεν µπορούσε παρά να ήταν ιδιαίτερα αρνητικό, ακόµη και σε περίπτωση που η διαδικασία ιδιωτικοποίησης ήταν ανοικτή στον ανταγωνισµό, διαφανής και δεν ενείχε διακρίσεις. Η Crédit Lyonnais κατέβαλε τελικά ένα πολύ µικρό µέρος των ενισχύσεων που περιλαµβάνονταν στην προαναφερθείσα µη συνετή στήριξη — και αυτό συνέβη κατά την αύξηση κεφαλαίου του 1994 ύψους 44,3 εκατοµµυρίων γαλλικών φράγκων, ήτοι λιγότερο από 10 % του συνόλου των ενισχύσεων — καθότι η χρηµατοπιστωτική εκκαθάριση αυτής της πράξης καθυστέρησε και επιβάρυνε απευθείας το κράτος, δεδοµένου ότι στο πλαίσιο της δοµής διαχωρισµού τα µη αποδοτικά περιουσιακά στοιχεία της τράπεζας µεταφέρθηκαν στο CDR. ∆ιαπιστώνεται εποµένως ότι µεσολάβησε µεγάλο χρονικό διάστηµα µεταξύ της ηµεροµηνίας χορήγησης αυτών των ενισχύσεων, δηλαδή πριν από το 1995, και της τελικής διαπίστωσης (1997) των ζηµιών που πρέπει να καλυφθούν για την οριστική εκκαθάριση της πράξης και καθορίζεται το ακριβές ποσό των ενισχύσεων που περιλαµβάνουν τα µέτρα χρηµατοδοτικής στήριξης εκ µέρους της Credit Lyormais. (103) Εποµένως, τα µέτρα αύξησης κεφαλαίου και εξαγοράς περιουσιακών στοιχείων υψηλού κινδύνου που εφαρµόστηκαν από το CDR υπέρ της επιχείρησης δεν πρέπει στην παρούσα περίπτωση να εκτιµηθούν βάσει του σχεδίου αναδιάρθρωσης που εκπόνησε η νέα διοίκηση της επιχείρησης τον Φεβρουάριο του 1996, αλλά, όπως και για την αύξηση κεφαλαίου του 1994, στο πλαίσιο εντός του οποίου πράγµατι χορη- γήθηκαν αρχικά οι ενισχύσεις στη Stardust, και ιδίως κατά τα έτη 1992, 1993 και 1994. Όπως όµως προαναφέρθηκε, η πρώτη αυτή αύξηση κεφαλαίου του 1994 δεν πληροί τις προϋποθέσεις για να θεωρηθεί ότι είναι συµβιβάσιµη µε το κοινό συµφέρον. Το ίδιο συνεπώς ισχύει και για τις ενισχύσεις που ιεταβι- βάστηκαν στο CDR. (104) Επιπλέον, πρέπει επίσης να σηµειωθεί ότι οι αρχές δεν υπέβαλαν στην Επιτροπή κανένα σχέδιο αναδιά- ρθρωσης που να εκπονήθηκε στις αρχές του 1995 και επέτρεπε να εξεταστεί το κατά πόσον συµβιβάζεται µε τη συνθήκη η αύξηση κεφαλαίου του Απριλίου 1995, ύψους 112 εκατοµµυρίων γαλλικών φράγκων. Οι γαλλικές αρχές περιορίστηκαν, στην απάντησή τους της 9ης Φεβρουαρίου 1998, να υποβάλουν έγγραφο στο οποίο εκ των υστέρων αιτιολογούσαν τα µέτρα που έλαβε την εποχή εκείνη η νέα διοίκηση της επιχείρησης. Το σχέδιο αναδιάρθρωσης που υπέβαλαν στην Επιτροπή στο πλαίσιο της παρούσας διαδικα- σίας είναι µεταγενέστερο και χρονολογείται από τον Φεβρουάριο του 1996. Από τα στοιχεία αυτά προκύπτει ότι τα µέτρα αναδιάρθρωσης λήφθηκαν καθυστερηµένα, µέσα σε ένα πολύ διαφορετικό πλαίσιο, στην ιδιαίτερη αυτή περίπτωση, σε σχέση µε εκείνο της χορήγησης των ενισχύσεων, από την αρχή της δεκαετίας 1990, εκ µέρους της Crédit Lyonnais, γεγονός το οποίο παρέσχε στη µικρή αυτή επιχείρηση την δυνατότητα να καταστεί µια από τις µεγαλύτερες εταιρείες του τοµέα των σαφών αναψυχής· η εταιρεία αυτή εξακολουθεί να παραµένει µεταξύ των µεγαλύτερων του τοµέα, ακόµη και µετά από την εφαρµογή των εν λόγω µέτρων αναδιάρθρωσης. (105) Οι γαλλικές αρχές απέστειλαν επίσης στην Επιτροπή, µε την επιστολή της 2ας Ιουνίου 1999, ένα έγγραφο που δεν έφερε ηµεροµηνία και το οποίο οι γαλλικές αρχές παρουσίαζαν ως σχέδιο αναδιάρθρωσης που τέθηκε σε εφαρµογή από το καλοκαίρι του 1995. Ωστόσο, από τα περιλαµβανόµενα στοιχεία προκύπτει σαφώς ότι το έγγραφο αυτό είναι µεταγενέστερο του 1995. Το εν λόγω σχέδιο προβάλλει τα ληφθέντα µέτρα για την αποκατάσταση της βιωσιµότητας της επιχείρησης. Ωστόσο, από τα στοιχεία που περιλαµβάνει δεν προκύπτει ότι οι χορηγηθείσες στην επιχείρηση ενισχύσεις είναι συµβιβάσιµες µε τη συνθήκη, στο βαθµό που η περιγραφόµενη στρατηγική προβλέπει ενισχυµένη παρουσία στην Ευρώπη και ισχυρή ανά- πτυξη της επιχείρησης ενώ παράλληλα δεν προβλέπει κανένα µέτρο που να αποσκοπεί στο να αµβλυνθεί ο στρεβλωτικός χαρακτήρας των ενισχύσεων που χορηγήθηκαν στην επιχείρηση. (106) Επισηµαίνεται επίσης ότι ακόµη και αν η αξιολόγηση του συµβιβάσιµου των χορηγηθεισών από το CDR ενισχύσεων γίνει ανεξάρτητα από την προ του 1995 επικρατούσα κατάσταση, περίοδο κατά την οποία χορηγήθηκαν πραγµατικά τα σχετικά ποσά, και εποµένως οι ενισχύσεις θα έπρεπε κανονικά να αξιολο- γηθούν στο πλαίσιο αυτό [παρότι η πληρωµή πραγµατοποιήθηκε σε πολλές δόσεις (15)], η Επιτροπή εξέτασε ωστόσο εάν οι ενισχύσεις αυτές µπορούσαν να θεωρηθούν ως σύµβιβάσιµες µε την κοινή αγορά. (15) Βλέπε απόφαση «Ducros» του Πρωτοδικείου, υπόθεση Τ-149/95, Συλλογή 1997, σ. ΙΙ. 2031, σηµείο 66 του σκεπτικού. L 206/28 EL Επίσηµη Εφηµερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 15. 8. 2000 (107) Πρέπει να σηµειωθεί ότι σύµφωνα µε το επιχειρηµατικό σχέδιο του Φεβρουαρίου 1996 που υπέβαλαν οι αρχές στην Επιτροπή και το οποίο σύµφωνα πάντα µε τις γαλλικές αρχές χρησίµευσε ως βάση για τις επακόλουθες αυξήσεις κεφαλαίου, η επιχείρηση έπρεπε να επικεντρώσει εκ νέου τις προσπάθειές της στη βασική της δραστηριότητα, δηλαδή στην παροχή υπηρεσιών εκµίσθωσης κρουαζιερών σε «bare boats»: προβλεπόταν ισχυρή άνοδος της τελευταίας αυτής δραστηριότητας, στο πλαίσιο µιας στρατηγικής γνωστής ως «έξοδος προς τα επάνω», δεδοµένου ότι ο στόλος των «bare boats» έπρεπε να ανέλθει από 189 πλοία στα τέλη του 1994 σε 264 στα τέλη του 1996. Από την άλλη πλευρά, οι υπόλοιπες δραστηριότητες της επιχείρησης έπρεπε να περιοριστούν. Το εν λόγω σχέδιο προέβλεπε αισθητή µείωση των ακινητοποιήσεων της επιχείρησης και του κύκλου εργασιών της, ο οποίος µεταξύ 1995 και 1997 έπρεπε να υποχωρήσει από 208 σε 162 εκατοµµύρια γαλλικά φράγκα, δηλαδή να συρρικνωθεί κατά περίπου 22 %. Η πλέον θιγόµενη δραστηριότητα ήταν η πώληση σκαφών, όπου ο σχετικός κύκλος εργασιών θα µειωνόταν από 175 σε 63 εκατοµµύρια γαλλικά φράγκα. Αντίθετα, η πλέον προσοδοφόρα δραστηριότητα, δηλαδή η εκµίσθωση «bare boats», προβλεπόταν να σηµειώσει αισθητή αύξηση, από 44 σε 99 εκατοµµύρια γαλλικά φράγκα. Έτσι, ο κύκλος εργασιών της επιχείρησης το 1997, µετά από αυτό τον περιορισµό των δραστηριοτήτων, παρέµεινε περίπου 2,5 φορές υψηλότερος από το επίπεδό του του 1992, ενώ οι ενισχύσεις της Credit Lyonnais προς τη Stardust χορηγήθηκαν στην πραγµατικότητα ήδη από την έναρξη της περιόδου (βλέπε τµήµα V). (108) Εάν εξεταστεί το σύνολο της περιόδου κατά τη διάρκεια της οποίας χορηγήθηκαν οι ενισχύσεις, προκύπτει το συµπέρασµα ότι στην πραγµατικότητα οι τελευταίες, παρά τα µέτρα που λήφθηκαν καθυστερηµένα σχετικά µε την αναδιάρθρωση και τον περιορισµό της δραστηριότητας, έδωσαν τη δυνατότητα να αυξηθεί µε έντονους ρυθµούς η δραστηριότητα της Stardust. Η αύξηση αυτή, όπως προκύπτει από σηµείωµα των γαλλικών αρχών της 8ης Ιουνίου 1999, της έδωσε τη δυνατότητα αύξησης του κύκλου εργασιών της πολύ ταχύτερης από εκείνη των δύο κυριότερων ανταγωνιστών της, της Moorings, της οποίας ο κύκλος εργασιών παρέµεινε σταθερός κατά την περίοδο αυτή, και της Sunsail, η οποία διπλασίασε τον κύκλο εργασιών της κατά την ίδια περίοδο, δηλαδή παρουσίασε αύξηση αισθητά κατώτερη από εκείνη της Stardust. Η επίδοση αυτή της Stardust στη διάρκεια της υπό εξέταση περιόδου και λαµβανοµένου υπόψη ότι επρόκειτο για µια ελάχιστα αποδοτική και κακώς διαχειριζόµενη εταιρεία, εξηγείται κυρίως από το εξαιρετικά υψηλό ποσό των ενισχύσεων που έλαβε. Χωρίς τις ενισχύσεις αυτές, η επιχείρηση θα είχε τεθεί υπό εκκαθάριση µετά από την εµφάνιση της πραγµατικής της κατάστασης, η οποία προέκυψε από το λογιστικό έλεγχο στα τέλη του 1994, και θα είχε εποµένως εξαφανιστεί από την αγορά. (109) Ένα τέτοιο σχέδιο, ακόµη και αν υποτεθεί ότι επιτρέπει να αποκατασταθεί η βιωσιµότητα της επιχείρησης και να περιοριστούν στο ελάχιστο δυνατό οι ενισχύσεις, δεν µπορούσε εποµένως, λόγω των σηµαντικών ποσών που αντιπροσώπευαν οι ενισχύσεις, και τα οποία ανέρχονταν στο τριπλάσιο σχεδόν του ετήσιου κύκλου εργασιών της επιχείρησης κατά το 1995/96, να είναι συµβιβάσιµο µε τους υφιστάµενους κανόνες σε θέµατα ενισχύσεων για την αναδιάρθρωση, οι οποίοι προβλέπουν αντισταθµίσεις που θα αµβλύνουν για τους ανταγωνιστές τις προκαλούµενες από τις ενισχύσεις στρεβλώσεις του ανταγωνισµού. Τα µέτρα αναδιάρθρωσης, τα οποία λήφθηκαν καθυστερηµένα, φαίνεται ότι ήταν τα απολύτως απαραίτητα για να αποκατασταθεί η βιωσιµότητα της επιχείρησης, ιδίως µέσω του περιορισµού των ακινητοποιήσεων και των κινδύνων στη δραστηριότητα πώλησης σκαφών. Κατά κανένα τρόπο δεν προκύπτει ότι τα µέτρα αυτά υπερέβαιναν το απολύτως απαραίτητο και ότι περιείχαν στοιχεία που θα µπορούσαν να θεωρηθούν ως µέτρο αντιστάθµισης υπέρ των ανταγωνιστών για τις προκληθείσες από τις ενισχύσεις στρεβλώσεις του ανταγωνισµού στη βασική δραστηριότητα της επιχείρησης, δηλαδή στην εκµίσθωση «bare boats». (110) Το φιλόδοξο αυτό σχέδιο επανεστίασης στη δραστηριότητα εκµίσθωσης «bare boats» εφαρµόστηκε στη συνέχεια κατά τρόπο συνεπή. Σύµφωνα µε τα τελευταία κοινοποιηθέντα από τις γαλλικές αρχές στοιχεία, ο ετήσιος καταλογισθείς αριθµός εβδοµάδων εκµίσθωσης από την επιχείρηση για τα «bare boats» ανήλθε από 1 890 κατά τη χρήση του 1993 σε 2 794 κατά τη χρήση 1995/96 και σε 3 971 για τη χρήση 1997/98, ενώ ο στόχος για το 1999 καθορίστηκε σε 4 800 εβδοµάδες, δηλαδή η κατ’ όγκο δραστηριότητα στον τοµέα αυτό πολλαπλασιάστηκε κατά 2,5 σε σχέση µε το 1993. Στο σύνολο της υπό εξέταση περιόδου (1992-1997), κατά τη διάρκεια της οποίας η Credit Lyonnais άρχισε να χορηγεί ενισχύσεις στην επιχείρηση προκειµένου να επιταχυνθεί ο ρυθµός ανάπτυξής τής, ο κύκλος εργασιών της Stardust ανήλθε από 53 εκατοµµύρια γαλλικά φράγκα σε περίπου 135 εκατοµµύρια γαλλικά φράγκα. (111) Στη συγκεκριµένη περίπτωση, οι γάλλοι και οι ευρωπαίοι ανταγωνιστές της Stardust, ιδίως εκείνοι που διαθέτουν ισχυρή παρουσία στον ίδιο τοµέα δραστηριότητας, δηλαδή στην εκµίσθωση κρουαζιερών µε «bare boats», αδυνατούσαν στην πραγµατικότητα να εντοπίσουν οποιοδήποτε ουσιαστικό στοιχείο αντι- στάθµισης στο σχέδιο αυτό και, αντίθετα µάλιστα, υπέστησαν ζηµία λόγω των χορηγηθεισών στην επιχείρηση ενισχύσεων για την επανεστίασή της στην κύρια αυτή δραστηριότητα, όπου σηµειώνει ταχύτατη ανάπτυξη. Όπως εξάλλου υπογραµµίστηκε, η πελατεία της Stardust είναι ποικίλης γεωγραφικής προέ- λευσης, καθότι το 44 % της πελατείας είναι ευρωπαϊκή (µη συµπεριλαµβανοµένης της Γαλλίας), το 14 % γαλλική, ενώ το υπόλοιπο προέρχεται από τις τρίτες χώρες, και κυρίως από τις Ηνωµένες Πολιτείες. Τα στοιχεία αυτά επιβεβαιώνουν τον ευαίσθητο χαρακτήρα των µέτρων που λήφθηκαν υπέρ της Stardust και της δυνητικής τους επίπτωσης στον ανταγωνισµό, όχι µόνο στη Γαλλία αλλά και στην υπόλοιπη Κοινότητα. Πρέπει να σηµειωθεί ότι τα µέτρα αναδιάρθρωσης που έλαβε η νέα διεύθυνση της επιχείρησης µε τη στήριξη του µετόχου της, αντί να περιέχουν αντισταθµίσεις ικανές να αµβλύνουν τις προκαλούµενες από τις ενισχύσεις στρεβλώσεις του ανταγωνισµού, αντίθετα, λόγω ακριβώς των εν λόγω ενισχύσεων, οδήγησαν σε ισχυρότατη άνοδο της δραστηριότητας της Stardust στο στρατηγικό τοµέα — αντικείµενό της. 15. 8. 2000 EL Επίσηµη Εφηµερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων L 206/29 (112) Εποµένως, από την εξέταση αυτή πρέπει να συναχθεί το συµπέρασµα ότι τα µέτρα στήριξης που έλαβε το CDR υπέρ της Stardust κατά την περίοδο 1995-1997, ακόµη και αν µπορούσαν να εξεταστούν εκ των υστέρων βάσει του σχεδίου του Φεβρουαρίου 1996, δεν πληρούν τα κριτήρια που προβλέπει το πλαίσιο κανόνων για τις ενισχύσεις υπέρ της αναδιάρθρωσης προβληµατικών επιχειρήσεων. (113) Εποµένως, οι χορηγηθείσες στην επιχείρηση ενισχύσεις κηρύσσονται ασυµβίβαστες µε το κοινό συµφέρον. VIII ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ (114) Τα µέτρα στήριξης υπό µορφή χρηµατοδοτήσεων και τραπεζικών εγγυήσεων που χορήγησε το κράτος στην επιχείρηση Stardust µέσω του οµίλου Credit Lyonnais και στη συνέχεια του CDR περιέχουν στοιχεία ενίσχυσης. Τα µέτρα αυτά είναι παράνοµα διότι δεν κοινοποιήθηκαν. Τα εν λόγω στοιχεία ενίσχυσης εντοπίζονται σε µη επιστρεπτέες χρηµατοδοτήσεις υπό µορφή αύξησης κεφαλαίου που πραγµατοποίησε η Credit Lyonnais, και στη συνέχεια υπό µορφή τρέχουσας προκαταβολής και αυξήσεων κεφαλαίου µέσω διαγραφής απαιτήσεων εκ µέρους του µετόχου που διαδέχτηκε την Crédit Lyonnais, δηλαδή του CDR, µετά τη µεταβίβαση της Stardust στη δοµή διαχωρισµού το 1995. Οι ενισχύσεις αυτές ανέρχονται, χωρίς αναγωγή στην παρούσα αξία, σε ονοµαστικό συνολικό ποσό ύψους 496,2 εκατοµµυρίων γαλλικών φράγκων. Η παρούσα αξία στι 31 Οκτωβρίου 1994 ήταν 450,4 εκατοµµύρια γαλλικά φράγκα. (115) Η µόνη δυνατή παρέκκλιση για τέτοιου είδους ενισχύσεις, η οποία προβλέπεται στο άρθρο 87 παράγραφος 3 στοιχείο γ) δεν µπορεί να εφαρµοστεί καθότι δεν πρόκειται για ενισχύσεις στην αναδιάρθρωση αλλά για ενισχύσεις οι οποίες, στο πλαίσιο εντός του οποίου χορηγήθηκαν, αποσκοπούσαν στο να πλαισιώσουν και να καταστήσουν δυνατή την ταχεία ανάπτυξη µιας µη αποδοτικής επιχείρησης, προκαλώντας έτσι στρεβλώ- σεις στον ανταγωνισµό µη συµβιβάσιµες µε το κοινό συµφέρον. (116) Εξάλλου, η Stardust ιδιωτικοποιήθηκε µε διαδικασία που δεν πληρούσε τα απαιτούµενα κριτήρια αναφο- ρικά µε το άνοιγµα στον ανταγωνισµό, τη διαφάνεια και τη µη εισαγωγή διακρίσεων, και τα οποία παρέχουν τη δυνατότητα εξάλειψης κάθε τεκµηρίου ενίσχυσης και προσδιορισµού µιας τιµής αγοράς. Η Επιτροπή σηµειώνει ότι ο προσδιορισµός µιας τέτοιας τιµής µπορεί να περιλαµβάνει στοιχεία κινδύνων εκτός ισολογισµού, έτσι ώστε η καταγγελία εκ µέρους του ανταγωνιστή ο οποίος υπέβαλε στο CDR προσφορά τιµής ονοµαστικής αξίας ανώτερης από εκείνη της προσφοράς του αγοραστή της Stardust να µην αποτελεί, αυτή καθεαυτή, επαρκές αποδεικτικό στοιχείο που να τεκµηριώνει ότι, στο πλαίσιο αυτής της συναλλαγής; χορηγήθηκε ενίσχυση στον αγοραστή. Λόγω των προαναφερθέντων στοιχείων εκτός ισολογισµού και της αβεβαιότητας σχετικά µε την πραγµατική αγοραία αξία της επιχείρησης, η οποία θα µπορούσε να καθοριστεί µε µια ανοικτή, διαφανή και µη εισάγουσα διακρίσεις διαδικασία, η Επιτροπή θεωρεί τελικά ότι δεν χορηγήθηκαν συµπληρωµατικές ενισχύσεις στην επιχείρηση ή στον αγοραστή της, στο πλαίσιο αυτής της πράξης ιδιωτικοποίησης. (117) Λόγω του ασυµβίβαστου των εν λόγω ενισχύσεων, τα σχετικά ποσά θα πρεπει να ανακτηθούν από το κράτος, είτε άµεσα, είτε µέσω του CDR του οποίου οι ζηµίες καλύπτονται από το κράτος, µέσω του µηχανισµού εγγύησης του συµµετοχικού δανείου εκ µέρους του Etablissement Public de Financement et de Restructuration (EPFR). Το ίδιο ισχύει και για τα 44,3 εκατοµµύρια γαλλικά φράγκα, τα οποία αντιπροσωπεύουν ενισχύσεις χορηγηθείσες στη Stardust από την Crédit Lyonnais τον Οκτώβριο του 1994. Η Crédit Lyonnais είχε ήδη αποζηµιωθεί κατά τη µεταβίβαση της Stardust στη δοµή διαχωρισµού για τις προκληθείσες από την πράξη αυτή ζηµίες και εναπόκειται εποµένως στο κράτος, το οποίο αναλαµβάνει την τελική επιβάρυνση, να ανακτήσει τις χορηγηθείσες στη Stardust ενισχύσεις. Τυχόν ανάκτηση του ποσού αυτού ύψους 44,3 εκατοµµυρίων γαλλικών φράγκων από την Credit Lyonnais θα ήταν αντίθετη προς την υποχρέωση για περιορισµό, στο αυστηρά απαραίτητο επίπεδο, των ενισχύσεων προς την τράπεζα, στο πλαίσιο του σχεδίου αναδιάρθρωσής της. ∆εδοµένου ότι το εγκριθέν από την Επιτροπή σχέδιο τον Μάιο του 1998 δεν προέβλεπε τέτοιου είδους συµπληρωµατικούς πόρους προερχόµενους από επιχειρήσεις όπως η Stardust, στις οποίες η τράπεζα χορήγησε ενδεχοµένως ενισχύσεις, η Crédit Lyonnais δεν µπορεί να επωφεληθεί από την ανάκτηση αυτή. L 206/30 EL Επίσηµη Εφηµερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 15. 8. 2000 (118) Η ανάλυση και η ανάκτηση των ενισχύσεων στη Stardust δεν επηρεάζουν το ποσό των ενισχύσεων προς την Credit Lyonnais, οι οποίες εγκρίθηκαν µε τις αποφάσεις 95/547/ΕΚ και 98/490/ΕΚ: το ύψος των εν λόγω εγκεκριµένων ενισχύσεων παραµένει αµετάβλητο. Κάθε τυχόν αύξηση ή µείωση των πραγµατικών ενισχύ- σεων προς την Credit Lyonnais λόγω των υπολογισθεισών ενισχύσεων προς τη Stardust και της ανάκτησής τους από το CDR δεν επηρεάζει το ποσό που ενέκρινε η Επιτροπή µε την απόφασή της 98/490/ΕΚ για τις ενισχύσεις εκ µέρους του γαλλικού δηµοσίου προς την Credit Lyonnais, στο πλαίσιο της οποίας λαµβάνονται υπόψη, όπως εξηγείται στην εν λόγω απόφαση (16), τα στοιχεία αβεβαιότητας όσον αφορά το ποσό των ενισχύσεων προς την Credit Lyonnais: πράγµατι, οι ενισχύσεις αυτές προς τη Stardust, οι οποίες είναι κατώτερες των 500 εκατοµµυρίων γαλλικών φράγκων (χωρίς αναγωγή στην παρούσα αξία), δεν µπορούν να µεταβάλουν το περιθώριο αβεβαιότητας και πρόνοιας (45 δισεκατοµµύρια γαλλικά φράγκα) που λήφθηκε υπόψη από την Επιτροπή στην απόφασή της 98/490/ΕΚ. Εξάλλου, µε βάση το σκεπτικό της ίδιας αυτής απόφασης, στο οποίο λαµβάνεται επίσης υπόψη η υποχρέωση να εξασφαλιστεί η βιωσιµότητα της τράπεζας και να περιοριστούν οι ενισχύσεις στο απολύτως απαραίτητο ύψους, παραµένουν αµετάβλη- τες οι υποχρεώσεις του κράτους µέλους αναφορικά µε τις απαιτούµενες αντισταθµίσεις υπό µορφή εκχωρήσεων περιουσιακών στοιχείων και αποχώρησης της τράπεζας από ορισµένους τοµείς δραστηριότη- τας, ΕΞΕ∆ΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ: Άρθρο 1 Οι αυξήσεις κεφαλαίου της Stardust Marine ύψους 44,3 εκατοµµυρίων γαλλικών φράγκων που πραγµατοποίησε η Altus Finance τον Οκτώβριο του 1994, ύψους 112 εκατοµµυρίων γαλλικών φράγκων εκ µέρους του CDR τον Απρίλιο του 1995, η τρέχουσα προκαταβολή ύψους 127,5 εκατοµµυρίων γαλλικών φράγκων εκ µέρους του CDR από τον Ιούλιο του 1995 έως τον Ιούνιο του 1996, οι αυξήσεις κεφαλαίου ύψους 250,5 εκατοµµυρίων γαλλικών φράγκων τον Ιούνιο του 1996 και 89 εκατοµµυρίων γαλλικών φράγκων τον Ιούνιο του 1997 εκ µέρους του CDR, αποτελούν µέτρα κρατικής ενίσχυσης κατά την έννοια του άρθρου 87 παράγραφος 1 της συνθήκης. Τα µέτρα αυτά, συνολικής παρούσας αξίας 450,4 εκατοµµυρίων γαλλικών φράγκων στις 31 Οκτωβρίου 1994, δεν µπορούν να κηρυχθούν συµβιβάσιµα µε την κοινή αγορά κατά την έννοια του άρθρου 87 παράγραφοι 2 και 3 της συνθήκης και µε το άρθρο 61 παράγραφοι 2 και 3 της συµφωνίας ΕΟΧ. Άρθρο 2 Η Γαλλία υποχρεούται να απαιτήσει από τη Stardust να επιστρέψει στο κράτος, ή στο CDR, το ποσό των 450,4 εκατοµµυρίων γαλλικών φράγκων που αντιστοιχεί στο στοιχείο ενίσχυσης των υπό εξέταση µέτρων, σε παρούσα αξία στις 31 Οκτωβρίου 1994. Από την ηµεροµηνία αυτή, επί του εν λόγω ποσού υπολογίζονται τόκοι βάσει του επιτοκίου αναφοράς που καθορίζει η Επιτροπή για τον υπολογισµό του καθαρού ισοδυνάµου επιχορήγησης των ενισχύσεων στη Γαλλία. Η Γαλλία ενηµερώνει την Επιτροπή εντός προθεσµίας δύο µηνών από την κοινοποίηση της παρούσας απόφασης για τα µέτρα που έλαβε για την εφαρµογή της. Άρθρο 3 Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στη Γαλλική ∆ηµοκρατία. Άρθρο 4 Βρυξέλλες, 8 Σεπτεµβρίου 1999. Για την Επιτροπή Mario MONTI Μέλος της Επιτροπής (16) ΕΕ L 221 της 8. 8. 1998, σσ. 52-61