title: Regionsudvalgets udtalelse om «Det Europæiske Sprogår 2001»

eurovoc_concepts:
European language
European symbol

text: 6. 6. 2000 DA De Europæiske Fællesskabers Tidende C 156/33 Regionsudvalgets udtalelse om »Det Europæiske Sprogår 2001« (2000/C 156/06) REGIONSUDVALGET har — under henvisning til Kommissionens forslag til Europa-Parlamentets og Rådets afgørelse om Det Europæiske Sprogår 2001 (KOM(1999) 485 endelig udg. ), under henvisning til Kommissionens beslutning af 25. oktober 1999 og Rådets beslutning af 30. novem- ber 1999 om i henhold til EF-traktatens artikel 149 og 150 at anmode om Regionsudvalgets udtalelse, under henvisning til præsidiets beslutning af 15. september 1999 om at henvise det forberedende arbejde til Underudvalg 7 »Uddannelse, Erhvervsuddannelse, Kultur, Ungdom, Sport, Borgernes Rettigheder«, under henvisning til forslag til Regionsudvalgets udtalelse (CdR 465/99 rev. 1), som blev vedtaget af Underudvalg 7 den 3. december 1999 med Roberto Pella (I-PPE) som ordfører — og ud fra følgende betragtninger: Ifølge præamblen til EF-traktaten er medlemsstaterne »besluttet på at tilskynde til, at deres folk opnår det højst mulige videnniveau gennem bred adgang til uddannelse og vedvarende ajourføring heraf«, ifølge artikel 18 i EF-traktaten har enhver unionsborger ret til »at færdes og opholde sig frit på medlemsstaternes område«, og evnen til at anvende fremmede sprog er af afgørende betydning for i praksis at kunne gøre fuldt brug af denne ret, Rådets konklusioner af 12. juni 1995 vedrørende sproglig mangfoldighed og flersprogethed i Den Europæiske Union fremhæver, at »sproglig mangfoldighed bør bevares og flersprogethed fremmes i EU ved lige stor respekt for alle EU-sprog og under behørig hensyntagen til subsidiaritetsprincippet«, Europa- Parlamentets og Rådets afgørelse 2493/95/EF, vedtaget den 23. oktober 1995, hvormed 1996 blev gjort til Det Europæiske Uddannelsesår — Livslang Uddannelse, gør opmærksom på, hvor stor en rolle livslang uddannelse spiller for udviklingen af færdigheder, herunder sproglige, i et menneskes liv, foranstaltningerne i Socrates-programmet, der blev oprettet den 14. marts 1995 ved Europa-Parlamentets og Rådets afgørelse 819/95/EF, ændret den 23. februar 1998 ved afgørelse 576/98/EF, har bidraget til forbedring af sprogkendskabet i EU og dermed til større forståelse og solidaritet blandt EU’s befolkninger, Leonardo da Vinci-programmet, der blev oprettet den 6. december 1994 ved Europa-Parlamentets og Rådets afgørelse 94/819/EF, har på grundlag af resultaterne fra Lingua-programmet støttet aktiviteter med henblik på udvikling af sproglige færdigheder som led i erhvervsuddannelsesforanstaltninger; denne støtte vil fortsætte i anden fase, der blev oprettet den 26. april 1999 ved Rådets afgørelse 99/382/EF, et flerårigt program, der skal fremme EU’s sproglige mangfoldighed i oprettet ved Rådets afgørelse 96/664/EF af 21. november 1996, informationssamfundet, blev den sproglige mangfoldighed i Europa repræsenterer en kulturarv, som der bør værnes om — på den 32. plenarforsamling den 16. -17. februar 2000 (mødet den 17. februar) vedtaget følgende udtalelse. C 156/34 DA De Europæiske Fællesskabers Tidende 6. 6. 2000 1. Indledning 1. 1. Det Europæiske Sprogårs indhold 1. 1. 1. afgørelse om at udpege år 2001 til Det Europæiske Sprogår. Regionsudvalget bifalder Kommissionens forslag til 1. 1. 2. Denne positive holdning skyldes, at Kommissionen allerede ved talrige lejligheder har givet udtryk for, at den kulturelle mangfoldighed i de forskellige medlemsstater er et centralt element i den europæiske kulturarv. For at forstå, hvilken strategisk værdi udpegelsen af 1. 1. 3. år 2001 til europæisk sprogår har for gennemførelsen af en egentlig union mellem EU’s befolkninger, må man være opmærksom på, at det sprog, der tales af et samfunds borgere, er et centralt, distinktivt element i den kulturelle identitet. 1. 1. 4. Kommissionen opstiller som mål 4 i sin hvidbog af 1995 »Almen uddannelse, erhvervsuddannelse: Undervise og lære: På vej mod det kognitive samfund«, at alle opnår færdighed i tre EU-sprog, og Kommissionens grønbog af 1996, »Almen uddannelse, erhvervsuddannelse, forskning: hindringer for mobiliteten« konkluderer, at for at EU’s borgere kan nyde godt af de beskæftigelsesmæssige og personlige muligheder, det indre marked giver dem, er det en forudsætning, at de lærer mindst to EU-sprog. For at lære en anden kultur at kende, kræver det først og fremmest, at man kan det pågældende sprog. Hvis man ser bort 1. 1. 5. fra de rimelige overvejelser vedrørende en persons objektive mulighed for at lære to EU- sprog — hvilket Regionsudvalget i mange tilfælde anser for at være vanskeligt at gennemføre i virkeligheden — er det overordnede budskab, som bør udbredes i alle medlemsstater- ne, at man for at lære en anden kultur at kende bliver nødt til at lære det pågældende sprog. 1. 2. Den eksisterende EU-indsats inden for sprogundervisning og tilsvarende -uddannelse: ligheder og forskelle i målsætninger i Socrates- og Leonardo-programmerne forhold til 1. 2. 1. EU har allerede iværksat særlige programmer, der sigter mod at forbedre den økonomiske og sociale samhørig- hed i medlemsstaterne: Socrates- og Leonardo da Vinci-pro- grammerne, som indeholder foranstaltninger med henblik på styrkelse af sprogindlæringen. 1. 2. 2. Lingua-foranstaltningerne inden for Socrates omfat- ter støtte til sproglæreres første uddannelsesforløb og efter- og videreuddannelse, udvikling af nyt undervisningsmateriale samt fælles undervisningsprojekter, herunder udveksling af unge. 1. 2. 3. Leonardo da Vinci fremmer udviklingen af erhvervs- rettede sprogfærdigheder via tværnationale pilotprojekter og udvekslingsprogrammer. For begge programmers vedkom- mende gives de mindst udbredte, indlærte og underviste fællesskabssprog højeste prioritet. De initiativer, Kommissionen i sit forslag har udpeget 1. 2. 4. som de bedst egnede til at indgå i den vifte af aktioner, der skal iværksættes i løbet af Det Europæiske Sprogår, stemmer på visse punkter overens med de to ovennævnte programmers mål, men adskiller sig radikalt derfra på andre punkter. 1. 2. 5. I 2001 vil der blive sat fokus på alle EU-sprogene, især de sprog, der på nuværende tidspunkt ikke er særligt udbredte, og på minoritetssprog i overensstemmelse med Det Europæiske Års kernebudskab om, at alle sprog er ligeværdige. 1. 2. 6. På dette punkt ligger aktionerne således til en vis grad i forlængelse af allerede igangværende projekter, selv om Socrates og Leonardo kun omhandler EU-sprogene samt irsk og luxembourgsk. Der er derimod forskel på målgrupperne. 1. 2. 7. Aktionerne under Socrates- og Leonardo da Vinci- programmerne har pga. de begrænsede midler kun været rettet mod klart afgrænsede befolkningsgrupper i EU (lærere og andre undervisere, elever, beslutningstagere og akademiske eksperter), mens aktionerne i forbindelse med Det Europæiske År vil være rettet mod den almene befolkning. 1. 2. 8. Dette faktum gør Det Europæiske Sprogår til en af de største aktioner, der er iværksat på EU-plan til fremme af den europæiske integration. 1. 2. 9. Regionsudvalget har allerede givet udtryk for, at det ser yderst positivt på iværksættelsen af undervisnings- og uddannelsesprogrammerne Socrates og Leonardo. I anden fase af Socrates-programmet vil der blive indledt en ny aktion, der skal fremme sproglig mangfoldighed og forbedre kvaliteten af sprogundervisning og -indlæring. I anden fase af Leonardo da Vinci -programmet vil der også ske en yderligere synliggørelse og prioritering af sprog og sprogindlæring. Regionsudvalget udtrykker ønske om, at den anden fase af de to ovennævnte programmer, som indledes i 2000, fuldt ud integreres i forberedelserne forud for Det Europæiske Sprogår 2001. 6. 6. 2000 DA De Europæiske Fællesskabers Tidende C 156/35 2. Generelle bemærkninger 2. 3. Beskrivelse af de planlagte aktioner 2. 1. Sprogårets mål og formål 2. 3. 1. S t ø r r e a k t i o n e r 2. 1. 1. Regionsudvalget er generelt set enig i de mål og midler, der opstilles til gennemførelse af initiativerne i forbin- delse med Det Europæiske Sprogår. De grundlæggende mål er: — at skabe større bevidsthed om den sproglige mangfoldig- heds værdi i Den Europæiske Union, — at henlede opmærksomheden hos en så stor del af befolkningen som muligt på fordelene ved at besidde færdigheder i flere sprog, hvoraf skal fremhæves reel fri bevægelighed i EU samt forbedring af jobmulighederne og de europæiske virksomheders konkurrenceevne på verdensmarkedet, — at anspore til livslang indlæring af sprog og andre færdighe- der med tilknytning hertil, — at indsamle og formidle information om sprogundervis- ning og -indlæring. 2. 1. 2. Formålet med dette tiltag er at gennemføre følgende principper, der er knæsat i traktaten om Den Europæiske Union: — at fremme indbyrdes kendskab til de forskellige kulturer, hvis mangfoldighed udgør Europas sande rigdom, — at fremme borgernes frie bevægelighed inden for Den Europæiske Union. 2. 2. Målgrupper 2. 2. 1. Det overordnede sigte med Det Europæiske Sprogår er at henvende sig til så mange personer som muligt, dvs. til den almene befolkning i EU, for at overbevise hver enkelt, uanset alder, social baggrund og uddannelse, om betydningen af sprogindlæring. Denne brede målgruppe vil således bl. a. omfatte: — personer, der lever i en bestemt region, eller som taler en særlig dialekt, — personer, der lever i nærheden af sproggrænser, — faggrupper, — skoleelever, — forældre med børn i den undervisningspligtige alder, — arbejdsmarkedets parter, — arbejdsløse. Regionsudvalget understreger, at handicappede også bør indgå i målgruppen. Regionsudvalget bifalder forslaget om, at initiati- 2. 3. 1. 1. verne i forbindelse med Det Europæiske Sprogår skal omfatte sprogdage med store engangsarrangementer, og forslaget om at opfordre sprogundervisningsinstitutioner til at arrangere dage med åbent hus. Det vil være en god idé at afholde en række fælles arrangementer i alle medlemsstaterne, bl. a. ved sprogårets indledning og afslutning. 2. 3. 1. 2. Regionsudvalget mener, at de store engangsarran- gementer bør tilrettelægges således, at de ikke er løsrevet fra sammenhængen og dermed ude af stand til at appellere til den brede befolkning. Arrangementerne bør endvidere være underholdende og interaktive snarere end didaktiske, f. eks. gennem indslag på forskellige sprog. Desuden vil det være vigtigt at sikre, at de større aktioner får en passende fjernsyns- dækning. 2. 3. 1. 3. Regionsudvalget finder det positivt, at mange af de aktioner og aktiviteter på europæisk plan, som finder sted i løbet af Det Europæiske År, ikke vil vedrøre specifikke sprog, men have til formål at formidle et bredt budskab om sproglig mangfoldighed og fremme af sprogindlæring generelt. 2. 3. 2. S p e c i f i k k e a k t i o n e r 2. 3. 2. 1. tioner: Efter planen iværksættes følgende specifikke ak- — udformning af et logo, som målgruppen let kan genkende, og et kort og koncist slogan, der er tilpasset de forskellige sprog og kulturer. Kommissionen vil søge at udvikle logoet i samarbejde med Europarådet. Logoet vil kunne anvendes af såvel projekter, der samfinansieres af EU, som projekter, der finansieres fuldt ud af lokale institutioner, men som er i overensstemmelse med Det Europæiske Sprogårs mål, i til — anvendelse af TV, der synes at være det medie, der vil være første omgang at skabe opmærksomhed i bedst befolkningen. På grund af de høje omkostninger vil direkte køb af reklametid være udelukket, men det vil måske være muligt at opnå gratis sendetid, — afholdelse af konkurrencer på europæisk plan for skoleele- ver og voksne, — oprettelse af en hjemmeside på Internet, der udelukkende skal give oplysninger om Det Europæiske Sprogår. Hjem- mesiden skal indeholde alt informationsmateriale udgivet i anledning af Sprogåret og have links til Kommissionens, Europarådets og landenes egne hjemmesider. Der bliver på hjemmesiden mulighed for interaktivitet med befol- kningen, C 156/36 DA De Europæiske Fællesskabers Tidende 6. 6. 2000 — afholdelse af udstillinger og messer, — interviews og pressekonferencer, — udarbejdelse af massereklamer, f. eks. plakater, foldere og brochurer. Reklamepladsen til plakatkampagnerne må stilles gratis til rådighed af de interesserede organisationer, — direkte inddragelse af kendte personer og VIP’er, der skal gøre sig til talsmænd for Det Europæiske Sprogårs mål. 2. 4. Samarbejde med Europarådet og ansøgerlandene 2. 4. 1. Regionsudvalget ønsker et frugtbart samarbejde mel- lem EU og Europarådet. Navnlig hilses det velkommen, at Regionsudvalget får lejlighed til at samarbejde med Kongressen af Lokale og Regionale Myndigheder i forbindelse med Det Europæiske Sprogår. Hvad angår sprogårets generelle forvalt- ning er det vigtigt, at der foruden det tætte daglige samarbejde mellem Kommissionen og Europarådets sekretariat afholdes regelmæssige fælles koordineringsmøder. 2. 4. 2. Regionsudvalget sætter pris på, at Europarådet agter at støtte inddragelsen af ansøgerlandenes sprog i initiativerne, og udtrykker håb om, at et sådant samarbejde kan løse nogle af de objektive vanskeligheder, der er forbundet hermed. 2. 5. Forvaltnings- og ansøgningsprocedurer I henhold til Kommissionens forslag skal der nedsæt- 2. 5. 1. tes et rådgivende udvalg, som skal have ansvar for tildeling af støtte. 2. 5. 2. Der planlægges to indkaldelser af forslag i forbindelse med Det Europæiske År. Den første med en ansøgningsfrist i sommeren 2000 eller begyndelsen af efteråret, hvorfor de tildelte støttemidler skal tages fra budgettet til det forberedende år. Herefter følger en mere omfattende og bredere indkaldelse af forslag med ansøgningsfrist i foråret 2001, og her vil målet være at tiltrække aktioner, der fremmer et eller alle Det Europæiske Års specifikke mål. 2. 5. 3. Som anført i tidligere udtalelser kræver Regionsud- valget, at ansøgningsformularerne forenkles mest muligt, at der gives en passende ansøgningsfrist, samt at proceduren for udbetaling af støttemidlerne forenkles mest muligt. prioriterede områder anfører »tidlig« indlæring af sprog på førskole- og grundskoleniveau, udveksling af informationer om sprogundervisning og -sprogindlæring, fremme af initiati- ver vedrørende oversættelse og tolkning med henblik på at lette kommunikationen mellem folk, der taler forskellige sprog. 2. 5. 5. Regionsudvalget finder det særdeles positivt, at natio- nale, regionale og lokale projekter, der omfatter fremstilling af audiovisuelt oplysningsmateriale af god kvalitet, vil blive prioriteret højt. 2. 6. Rådgivende udvalg 2. 6. 1. I henhold til artikel 5 i Kommissionens forslag til Europa-Parlamentets og Rådets afgørelse skal der nedsættes et rådgivende udvalg bestående af to repræsentanter for hver medlemsstat. Medlemsstaterne kan frit vælge, om disse repræ- sentanter skal være fagfolk eller politikere. 2. 7. Finansieringsrammen Aktioner vedrørende Det Europæiske Sprogår, som 2. 7. 1. gennemføres på EU-plan, vil blive finansieret udelukkende over EU’s budget, medens aktioner af lokal, regional, national, eller tværnational art vil blive samfinansieret over EU’s budget med op til 50 % af omkostningerne. Der er afsat i alt 8 mio. euro til disse initiativer, og desuden er der afsat 4 mio. euro til finansiering af forberedende aktioner, som skal anvendes i løbet af år 2000. 2. 7. 2. regionalt og lokalt plan vil blive samfinansieret: Følgende typer aktioner på tværnationalt, nationalt, — møder og arrangementer, — informations- og reklameaktioner, — rundspørger og andre undersøgelser, — andre aktioner, hvis mål er i overensstemmelse med et eller flere af Det Europæiske Års mål, og som ikke ville være berettiget til støtte under eksisterende EU-programmer. 2. 7. 3. Regionsudvalget støtter princippet om ikke at finan- siere projekter, som ligner projekter, der allerede modtager støtte under andre eksisterende programmer og aktiviteter, for at undgå unødvendigt spild af de bevillinger, der er afsat til Det Europæiske Sprogår, og dermed sikre, at midlerne anvendes optimalt. 2. 8. Kontaktsteder og de lokale myndigheders rolle 2. 5. 4. Regionsudvalget hilser velkommen, at der vil blive givet prioritet til projekter, der klart demonstrerer, hvordan de kan bidrage til udviklingen af et europæisk borgerskab, og som falder i tråd med indholdet af hvidbogen af 1995, der som 2. 8. 1. Det skal understreges, at de centrale myndigheder spiller en central rolle i aktiviteterne på førskoleområdet, ungdomsinitiativer, uddannelsesaktiviteter på EU-plan og i opretholdelsen af EU’s kulturelle forskelligartethed, hvor spro- get er et centralt element. 6. 6. 2000 DA De Europæiske Fællesskabers Tidende C 156/37 2. 8. 2. Endvidere må man ikke overse den betydning, som de lokale myndigheder har for etableringen og videreførelsen af det tværregionale samarbejde og samarbejdet med områder uden for EU, først og fremmest ansøgerlandene. Regionsudval- get bifalder ønsket om at nedsætte et rådgivende udvalg bestående af to repræsentanter for hver medlemsstat og med Kommissionens repræsentant som formand, hvorigennem de lokale myndigheders grundlæggende og nødvendige støtte kan kanaliseres. kendsgerning, at 51 % af Europas voksne befolkning og 29 % af de unge mellem 15 og 24 år ikke er i stand til at føre en samtale på et fremmed sprog. 3. 1. 3. Regionsudvalget er altid gået kraftigt ind for støtte til forbedring af befolkningens beherskelse af fremmedsprog, fordi man herigennem kan fremme den kulturelle udvikling og beskæftigelsen. Desuden er kendskab til fremmedsprog en afgørende forudsætning for borgernes mobilitet inden for EU. 2. 9. Evaluering og forventet effekt 2. 9. 1. Regionsudvalget anser indførelsen af Det Europæiske Sprogår for et yderst positivt initiativ, som vil få stor betydning for de europæiske borgere, idet sprog er et emne, som interesserer mange, og hvori mange enkeltpersoner og institu- tioner vil kunne engagere sig. 2. 9. 2. Det Europæiske Sprogår kan udløse en stor multipli- katoreffekt ikke blot gennem EU-aktioner, som kan tiltrække sig stor opmærksomhed i medierne, men også ved hjælp af initiativer i mindre format rettet mod bestemte befolknings- grupper, lande eller regioner. For at opnå størst mulig effekt af Det Europæiske 2. 9. 3. Sprogår bør man udnytte de værdifulde erfaringer fra tidligere initiativer af lignende art, såsom Det Europæiske Uddannelse- sår, hvor der blev begået visse fejl, som gjorde initiativet mindre tiltrækkende for eksterne finansieringskilder. 2. 9. 4. Det er påvist, at der under Det Europæiske Uddannel- sesår — Livslang Uddannelse manglede ressourcer til udarbej- delse af kommunikationsprodukter på alle EU-sprog, til rekla- me- og markedsføringsaktiviteter, som skulle tiltrække medier- nes opmærksomhed, samt til formidling af informationer om god praksis som resultat af enkeltprojekter. Sådanne fejl bør ikke forekomme under Det Europæiske Sprogår. 3. Særlige bemærkninger 3. 1. Sprogindlæring 3. 1. 1. Sprogår omhyggeligt, hvis det skal blive en succes. Det er nødvendigt at forberede Det Europæiske 3. 1. 2. Gennem undersøgelser og rundspørger må man kortlægge forskellige befolkningsgruppers holdning til sprog- indlæring, få overblik over målgruppernes forventninger til sprogåret 2001 og indhente meninger om forskellige aktions- I den forbindelse må man ikke glemme den muligheder. Regionsudvalget understreger kraftigt, at sprogindlæ- 3. 1. 4. ringen bør finde sted tidligt i livet, således at borgerne med rette kan kaldes europæiske fra børnealderen og vokse op i et flersproget samfund, hvor livslang indlæring af sprog bliver et vigtigt aspekt af en ægte europæisk livsstil. 3. 1. 5. Regionsudvalget bifalder planen om udarbejdelse af en »Vejledning for sprogelever«, der forklarer, hvad man skal se efter, hvis man leder efter et godt sprogkursus, og kommer med forslag til teknikker, der giver gode indlæringsresultater. 3. 1. 6. Regionsudvalget er enigt i, at der er brug for at koordinere initiativerne i forbindelse med Det Europæiske Sprogår med de igangværende aktiviteter under andre pro- grammer, som i år 2000 går ind i deres anden fase (Socrates og Leonardo da Vinci). Især fremhæves Lingua-aktionens betydning i denne forbindelse. 3. 1. 7. Det forekommer særlig vigtigt at støtte dannelsen af partnerskaber mellem organisationer, der arbejder for at fremme sprogindlæring i forskellige medlemsstater. 3. 2. Fremme af kulturel mangfoldighed 3. 2. 1. Regionsudvalget understreger kraftigt, at oprethol- delsen af den kulturelle mangfoldighed er en rigdom for hele Europa, hvilket også blev påpeget i forbindelse med det første rammeprogram på kulturområdet (2000-2004). Kun gennem kendskab til andre kulturer, der først og fremmest erhverves gennem sprogstudier, kan man modvirke udbredelsen af foruroligende fænomener såsom racisme og fremmedhad. 3. 3. Sprog, der er omfattet af indsatsen under Det Europæiske Sprogår 3. 3. 1. I overensstemmelse med princippet om, at alle EU- sprog er ligeværdige, anføres det i artikel 1 i forslaget til afgørelse, at foranstaltningerne vil omfatte de officielle fælles- skabssprog tillige med irsk, luxembourgsk og andre sprog, der anerkendes af medlemsstaterne. Regionsudvalget bifalder, at de enkelte medlemsstater 3. 3. 2. får mulighed for selv at afgøre, hvilke sprog foranstaltningerne skal omfatte. C 156/38 DA De Europæiske Fællesskabers Tidende 6. 6. 2000 3. 3. 3. Det hilses velkommen, at år 2001 gøres til »Det Europæiske Sprogår«, fordi dette initiativ kan yde et værdifuldt bidrag til bevarelsen af minoritetssprog og til yderligere undersøgelse af sprogenes situation og af mulighederne for at praktisere dem i forskellige dele af Europa. 4. Lokale og regionale aktioner 4. 1. Det er en forudsætning for en succesrig afvikling af det internationale sprogår i 2001, at der gøres dygtig brug af massemedierne, men også — og især — at de lokale og regionale myndigheder inddrages. 4. 2. Da foranstaltningerne skal omfatte så mange borgere som muligt, er det klart, at den største indsats bør rettes mod de dårligst stillede befolkningslag, som normalt ikke kan nås gennem de stadig mere sofistikerede massemedier. Det er de lokale myndigheder, som i kraft af deres grundige kendskab til lokalområdet og lokalbefolkningen har de bedste forudsætnin- ger for at nå ud til de dårligt stillede og afvikle initiativerne under sprogåret 2001 effektivt. 4. 3. Regionsudvalget er enigt i, at der er brug for stort anlagte engangsarrangementer, men understreger, at arrangø- rerne bør være organer, som er i geografisk nær kontakt med lokalbefolkningen og dermed vil være i stand til at engagere et stort udsnit af befolkningen fra forskellige sociale lag. Også her er de lokale og regionale myndigheders medvirken nødven- dig. For at nå ud til så mange personer som muligt, mener Regionsudvalget, at man kunne bistå de lokale myndigheder med at integrere elementer af Det Europæiske Sprogår i deres daglige aktiviteter, f. eks. ved at indføre et større antal flersprogede kundestyrede pilotprogrammer ved leveringen af serviceydelser eller ved at udpege personale, som skal koordine- re nye sproglige tiltag på deres arbejdsområde. 4. 4. Som tidligere påpeget i forbindelse med rammepro- grammet på kulturområdet (2000-2004) er der efter Regions- udvalget opfattelse en fare for, at for stor fokusering på meget opreklamerede og stort anlagte arrangementer kommer til at overskygge de folkelige, lokale tiltag. Desuden må man undgå elitære initiativer, som kun er af interesse for specialister og ikke den almene befolkning. 5. Konklusioner 5. 2. Regionsudvalget hilser forslaget om indførelse af Det Europæiske Sprogår 2001 velkommen og glæder sig over, at spørgsmålet om sprogkundskaber omsider bliver centralt placeret til de forskellige medlemsstaters kultur og realisere princippet om borgernes fri bevægelighed inden for Unionen. i EU’s indsats for at fremme kendskabet 5. 3. Ovennævnte initiativer er et nyttigt element i udvidel- sesprocessen, idet ansøgerlandene inddrages. I sprogåret 2001 vil der være mange anledninger til at få indblik i ansøgerlande- nes kultur som optakt til deres kommende tiltrædelse. 5. 4. Det Europæiske Sprogår hilses endvidere velkommen, fordi det kan yde et værdifuldt bidrag til forbedring af EU- borgernes erhvervsuddannelse især med henblik på udveksling af erhvervserfaringer mellem EU-landene. 5. 5. Regionsudvalget lægger vægt på, at flest mulige EU- borgere inddrages i de aktiviteter, der foranstaltes, og anbefaler, at oplysningsindsatsen tilpasses de forskellige samfundsgrup- per i Europa, således at den kan få den ønskede effekt. 5. 6. Regionsudvalget glæder sig over, at medlemsstaterne får mulighed for selv at afgøre, hvilke sprog foranstaltningerne under Det Europæiske Sprogår skal omfatte, således at minori- tetssprogene også kan tilgodeses. Regionsudvalget ønsker, at de lokale myndigheder 5. 7. inddrages aktivt og effektivt i sprogåret, og at der fastlægges klare regler og enkle procedurer for finansieringen af de lokale initiativer. 5. 8. Det påpeges, at de lokale og regionale myndigheder spiller en central rolle. De er de eneste, der kan iværksætte interaktive foranstaltninger på kultur- og sprogområdet, netop fordi de repræsenterer områder med forskellig kulturel og sproglig identitet inden for den enkelte medlemsstat. Det foreslås, at de lokale og regionale myndigheder får 5. 9. ansvaret for de kontaktsteder, som skal informere om og bistå ved gennemførelsen af foranstaltningerne under Det Europæiske Sprogår. 5. 10. Det foreslås, at Regionsudvalget inddrages direkte i udarbejdelsen af rapporten om resultaterne af aktionerne under Det Europæiske Sprogår, da ingen andre end de lokale og regionale myndigheder kan vurdere, hvor succesfuld indsatsen har været mht. reel inddragelse af lokalbefolkningen. Regionsudvalget ønsker at blive fuldgyldigt repræsente- 5. 1. ret i det rådgivende udvalg, som skal nedsættes i henhold til artikel 5 i Europa-Parlamentets og Rådets afgørelse. 5. 11. ten for lokale og regionale initiativer forhøjes. Regionsudvalget foreslår, at samfinansieringsprocen- 6. 6. 2000 DA De Europæiske Fællesskabers Tidende C 156/39 5. 12. Regionsudvalget mener, at det er en afgørende forud- sætning for Det Europæiske Sprogårs succes, at medierne udnyttes optimalt, da man herigennem kan nå ud til et meget bredt publikum, forudsat at de lokale medier også benyttes. 5. 13. En virkelig effektiv informationskampagne bør i øvrigt ikke kun formidles via medlemsstaternes landsdækkende tv-kanaler, men også — og især — via lokale tv- og radiostatio- ner og aviser samt nye medietyper. Mange undersøgelser har vist, at de lokale tv-stationers seertal og de lokale avisers salgstal langt overstiger de tilsvarende tal for de landsdækkende nyhedsmedier. 5. 14. Regionsudvalget anmoder om, at der i særlig grad satses på mindre projekter, som kan give impulser til innovati- ve aktiviteter. 5. 15. Regionsudvalget er enigt i, at det er nødvendigt at sigte mod stort anlagte engangsarrangementer, for at Det Europæiske Sprogår kan blive en succes. Men de skal suppleres med mange mindre tiltag foranstaltet af de lokale og regionale myndigheder, som via deres nære kontakt til målgruppen kan styrke nøglebudskabet i Det Europæiske Sprogår. 5. 16. Det anbefales, at der ved informationen om Det Europæiske Sprogår lægges vægt på sprogårets grundlæggende mål, som er at understrege: a) nødvendigheden af at fremme indlæringen af fremmed- sprog generelt; Bruxelles, den 17. februar 2000. b) den ligeværdige karakter af alle EU-sprog, herunder minori- tetssprogene; c) princippet om, at den sproglige og kulturelle mangfoldig- hed i EU er en sand rigdom for hele Europa. 5. 17. Regionsudvalget bifalder beslutningen om at oprette en særlig hjemmeside på Internet med al information om Det Europæiske Sprogår. For at flest mulige kan få kendskab til denne hjemmeside foreslås det, at den anføres på logoet for dette vigtige EU-initiativ. Endvidere vil det være en god ide og meget effektivt at oplyse om denne hjemmeside på de lokale og regionale myndigheders egne hjemmesider. 5. 18. Regionsudvalget anmoder om, at kriterierne for ud- vælgelse af de projekter, som skal indgå i gennemførelsen af Det Europæiske Sprogår, fastlægges snarest for at lette de lokale og regionale myndigheders arbejde og give dem god tid til udarbejdelse af projekterne. Endvidere ønsker Regionsudval- get, at kriterierne bliver så generelle som muligt, således at den lokale kreativitet får så stort et spillerum som muligt. Regionsudvalget opfordrer under henvisning til målet 5. 19. med Det Europæiske Sprogår til, at al information herom oversættes til alle sprog, inkl. de minoritetssprog, som med- lemsstaterne ønsker at inddrage i projektet, og at handicappede får adgang hertil via de audiovisuelle medier. 5. 20. Regionsudvalget opfordrer endelig til, at de sonderen- de undersøgelser, som skal gennemføres i år 2000, bliver detaljerede, gennemføres i alle medlemsstater og kommer til at omfatte alle aldersgrupper for blandt andet at indkredse, hvor mange og hvilke persongrupper der er interesserede i at lære andre sprog. Jos CHABERT Formand for Regionsudvalget


eurovoc_concepts:
European citizenship
European integration
promotion of the European idea

formats: html pdf print

text: C 156/12 FR Journal officiel des Communautés européennes 6. 6. 2000 Avis du Comité des régions sur la «Citoyenneté européenne» (2000/C 156/03) LE COMITE´ DES RE´ GIONS, vu la décision de son Bureau en date du 2 juin 1999, conformément à l’article 265, 5e alinéa du Traité instituant la Communauté européenne, d’élaborer un avis sur la «Citoyenneté européenne» et d’attribuer la préparation de cet avis à la commission 7 «E´ ducation, formation professionnelle, culture, jeunesse, sport, droit des citoyens»; vu le projet d’avis (CdR 465/99 rév. 2) adopté par la commission 7, le 3 décembre 1999 [rapporteur: M. Möller (D-PPE)], a adopté lors de sa 32e session plénière des 16 et 17 février 2000 (séance du 17 février) le présent avis à sa majorité. 1. Introduction 1. 1. Mandat du Bureau en vue de l’élaboration d’un avis d’initiative 1. 1. 1. Dans sa liste des priorités, le Comité des régions a estimé que les travaux destinés à développer le concept de citoyenneté européenne revêtent pour lui une importance considérable. Le point IV. 4 Citoyenneté européenne du docu- ment R/CdR 316/98 rév. 1 point 11 stipule que: — Le renforcement de la citoyenneté de l’Union, qui exprime un sentiment d’appartenance à l’Union, est l’un des principaux défis que doit relever celle-ci, à plus forte raison dans la perspective de l’élargissement. Le point de vue et l’aspiration exprimés par Jean Monnet, pour qui le but de l’intégration européenne est d’unir des hommes, et non de construire une coalition de gouvernements, restent valables aujourd’hui, et le CdR y est particulièrement sensible. — Nous tirerons pleinement profit de l’expertise des collectivi- tés locales et régionales représentées au CdR pour la mise en œuvre sur le terrain des politiques européennes, vu que ces collectivités sont idéalement placées pour établir des liens directs avec les citoyens de l’Union européenne. — Le rôle des membres du CdR en tant qu’«ambassadeurs» des régions et des collectivités locales doit être développé, et ce dans les deux sens: pour informer les autorités européennes des besoins et des priorités des habitants des communes et des régions, et pour expliquer à ceux-ci les politiques européennes. — On espère qu’ainsi une contribution importante sera apportée au concept de citoyenneté européenne, qui sera l’une des plus importantes questions sur lesquelles le CdR continuera de se pencher. — Durant la période couverte par le programme, le CdR prêtera une attention particulière au développement de la citoyenneté européenne, tant en termes juridiques que culturels. 1. 1. 2. L’objectif de l’avis n’est pas de mener une réflexion générale sur la citoyenneté européenne et son développement. Il s’agit plutôt de traiter la signification de la citoyenneté européenne pour les travaux du CdR ainsi que pour les régions et les communes. La question qui résulte de cette démarche est de savoir comment la citoyenneté européenne peut être envisagée en tant que composante d’une société civile moderne qui englobe tous les niveaux politiques et comment les interconnexions verticales existant entre la citoyenneté euro- péenne et la citoyenneté des régions et communes peuvent être établies et renforcées. Nous partons du principe que, dans le cadre du progrès de l’intégration européenne, la perception et la mise en œuvre de la citoyenneté européenne s’améliore- ront petit à petit. L’augmentation des expériences vécues au quotidien dans de nombreux domaines de l’intégration européenne et les chances qu’offre cette intégration entraînent un accroissement de l’intérêt des citoyens. De cette façon, un nouvel espace de perception et d’intérêt se crée (Max Weber). En même temps, les instances concernées peuvent et se doivent d’agir pour faire progresser la citoyenneté européenne au niveau de l’UE, des administrations centrales, des régions et des communes. A` cet effet, il est utile de mettre en place dans les régions et communes des initiatives supplémentaires dans le domaine du travail d’information. 1. 1. 3. Il convient également de ne pas entendre au sens juridique du terme le concept de citoyenneté locale et régionale mentionné ci-dessous, car il existe des différences de concep- tion considérables entre les E´ tats membres ainsi que des traditions divergentes. Le champ sémantique du concept couvre l’appartenance à une unité sociospatiale dotée de droits d’autoadministration et s’étend jusqu’au concept d’identité régionale et locale. 1. 1. 4. La décision prise au sommet européen de Cologne d’élaborer une Charte des droits fondamentaux, c’est-à-dire de concrétiser les stipulations de l’article 6 du Traité sur l’Union européenne (version du Traité d’Amsterdam) place ce sujet au centre de l’actualité. Le point 44 des conclusions de la prési- dence déclare que «le Conseil européen estime qu’à ce stade du développement de l’Union européenne, il conviendrait de réunir les droits fondamentaux en vigueur au niveau de l’Union 6. 6. 2000 FR Journal officiel des Communautés européennes C 156/13 dans une charte, de manière à leur donner une plus grande visibilité». Pour ce faire, une conférence des représentants des E´ tats membres et des institutions européennes est convoquée, ayant pour mission d’élaborer un projet d’ici la fin de l’an 2000. Pour finir, il convient de mentionner les avis du CdR 1. 1. 5. sur le principe de subsidiarité et la citoyenneté de l’UE ainsi que l’avis «Vers une nouvelle culture de la subsidiarité! Un appel du Comité des régions» (1). 2. Développement d’un concept de citoyenneté euro- péenne incluant la notion d’«Europe des citoyens» 2. 1. Formulation progressive du concept de citoyenneté européenne 2. 1. 1. Sans vouloir critiquer, il est un fait que les auteurs des Traités de Rome ont pensé à exprimer le lien entre le processus d’intégration et la naissance d’une citoyenneté européenne uniquement dans les objectifs du préambule. C’est surtout l’introduction de la liberté de circulation et de la liberté d’établissement dans le Traité CEE qui a apporté à ce dernier l’un des éléments les plus importants de la future citoyenneté européenne. La restriction à la population active montre toutefois qu’à l’époque, ces libertés étaient envisagées sous l’angle de la mobilité du facteur de production travail, c’est-à- dire dans le contexte des processus socioéconomiques. Au cours de la phase initiale, l’ouverture du service national public aux citoyens d’autres E´ tats membres de la Communauté — sous réserve toutefois de l’article 45 du Traité CE —, que l’on doit pour l’essentiel à la jurisprudence de la Cour de Justice, a été significative. A` partir des années 70, la discussion s’est intensifiée 2. 1. 2. autour du concept d’«Europe des citoyens». A` l’époque, l’objectif était de voir comment rendre la Communauté perceptible aux citoyens, dans la vie quotidienne. Lors de la Conférence au Sommet de 1974, un premier catalogue de «droits spéciaux» a été élaboré. Parmi ces droits figurent le droit de séjour, le droit de vote et d’éligibilité (au moins au niveau municipal), le droit d’accès à la fonction publique et l’union des passeports. De nouveaux éléments ont été ajoutés dans le rapport Tindemans de 1975, à savoir l’élargissement des droits individuels des citoyens (reconnaissance des droits et libertés fondamentaux, droit individuel d’introduire un recours devant la CJCE en cas de violation des droits fondamen- l’extension de la libre circulation (abolition des taux) et contrôles des personnes aux frontières, équivalence des diplô- mes). Le Parlement européen a lui aussi demandé l’inscription des droits fondamentaux dans le droit communautaire (droit de vote et d’éligibilité, accès à la fonction publique, liberté de réunion et d’association, droit de séjour). C’est dans le projet du Parlement européen de 1984 portant sur la création d’une Union européenne que le concept de citoyenneté européenne a été employé pour la première fois. (1) CdR 302/98 fin — JO C 198 du 14. 7. 1999, p. 73. 2. 1. 3. L’élection du Parlement européen au suffrage univer- sel direct a constitué une étape importante (droits de vote et d’éligibilité des citoyens). 2. 1. 4. 1984 a vu la mise en place du Comité Adonnino qui a formulé le programme suivant: abolition des formalités aux frontières, reconnaissance mutuelle des diplômes et des certificats, droit de séjour non lié à l’exercice d’une activité, droit de vote aux élections municipales pour les ressortissants d’autres E´ tats membres, droit de vote commun au Parlement européen, institution d’un médiateur au Parlement européen, du droit de pétition et de dépôt de plainte auprès du médiateur, renforcement des échanges culturels et sportifs ainsi que des échanges de jeunes. 2. 2. Concrétisation dans les Traités de Maastricht et d’Amsterdam Le Traité de Maastricht a intégré une grande partie 2. 2. 1. de ces concepts dans le droit primaire européen. Il a repris la citoyenneté européenne comme partie propre au Traité CE et en a ainsi fait l’un des grands points de la politique européenne d’intégration. 2. 2. 2. Avec le Comité des régions a été créée, au sein de l’UE, une institution qui se doit d’atteindre les objectifs liés au concept de citoyenneté européenne. 2. 2. 3. Le Traité d’Amsterdam a permis d’obtenir des résul- tats supplémentaires: il a permis d’améliorer la protection des droits fondamentaux des citoyens de l’Union (nouvel art. 6 dans le Traité sur l’UE), de renforcer la place de la politique sociale et d’introduire dans le Traité une compétence en matière de politique de l’emploi. 3. Réflexions et recommandations sur la citoyenneté européenne du point de vue des régions et communes Les réflexions ci-dessous traitent tout d’abord du lien entre la citoyenneté européenne d’une part et la citoyenneté des régions et communes d’autre part. Ensuite, la question est de savoir comment définir le rôle et les tâches du CdR et quelles mesures sont nécessaires pour encourager le partenariat de l’Union. Le concept de «citoyenneté» est extraordinairement multiple. Il peut englober tous les aspects économiques, politiques et culturels des sociétés humaines. Il contient toutefois, dans son essence, deux principes: d’une part l’existence et la souveraineté d’une unité politique, quel que soit le niveau spatial considéré, et d’autre part le fait que cette unité sache intégrer ses habitants sur le plan politique. Dans la discussion au sein de la commission, il a été souligné que la citoyenneté prend des contours variables dans les E´ tats membres selon les conditions qui leur sont propres et notamment selon les conditions historiques. Le concept de «citoyenneté active» vise à infléchir la tendance d’une régression de l’engagement des habitants dans le domaine de la citoyenneté. C 156/14 FR Journal officiel des Communautés européennes 6. 6. 2000 3. 1. Lien entre la citoyenneté de l’Union et la citoyenneté des régions et communes 3. 1. 1. La citoyenneté européenne constitue dans une large mesure un élément qui vient s’ajouter à la citoyenneté des régions et des communes. Cela apparaît clairement si l’on considère l’exemple du droit de séjour ou du droit de vote aux élections municipales, droit dont jouissent les ressortissants d’autres E´ tats membres de l’UE. Par contre, dans d’autres cas comme le droit de pétition au Parlement européen ou le dépôt d’une plainte auprès du médiateur par exemple, la citoyenneté européenne ne revêt pas de dimension régionale ou locale. 3. 2. La citoyenneté des régions et des communes 3. 2. 1. La citoyenneté constitue le fondement du statut juridique des régions et communes et de l’image que celles-ci ont d’elles-mêmes. Elle comporte trois dimensions essentielles: — la dimension sociospatiale: les régions et les communes constituent les unités spatiales qui intègrent les citoyens, au-delà du voisinage et dans le cadre de la diversité de la vie quotidienne. Par les traditions, la culture régionale les projets communs de modernisation, elles et locale, développent une identité qui s’exprime à l’intérieur et à l’extérieur; — la dimension politique: la citoyenneté englobe la démocra- tie régionale et locale ainsi que ses institutions. Elles reposent sur le droit du citoyen à l’autonomie administra- tive qu’elles ont souvent acquise après avoir longtemps lutté contre les prétentions du pouvoir monopolistique de l’E´ tat centralisé; — la dimension de développement: elle englobe l’organisation commune des éléments indispensables à la vie, en particu- lier l’organisation des services publics de base et leur développement actuel; — il existe un besoin d’information au niveau des collectivités territoriales des E´ tats membres en ce qui concerne la mise en œuvre des droits des citoyens de l’Union dans d’autres E´ tats membre de l’UE et les modalités de transposition qui en résultent dans les régions et communes. — En outre, la citoyenneté européenne peut être comprise comme la branche de la politique européenne d’intégration englobant toutes les politiques de l’UE qui ont un rapport direct avec le citoyen individuel et qui lui confèrent des droits et des devoirs allant au-delà de ceux qui sont mentionnés au point précédent. — Enfin, il est possible de penser spécialement aux domaines de la politique qui, comme la culture par exemple, sont particulièrement aptes à créer des liens entre le citoyen et l’UE. Il est tout à fait légitime d’utiliser chacune de 3. 3. 2. ces trois définitions de la citoyenneté européenne. Elles ne s’excluent pas mutuellement mais peuvent constituer ensemble un instrument puissant de l’intégration européenne. Ainsi, 3. 3. 3. la citoyenneté européenne constitue un domaine politique horizontal avec des points de départ, des objectifs et des moyens. Le dénominateur commun est que l’on se réfère directement au citoyen. 3. 3. 4. Ce sont surtout les domaines politiques suivants que l’on peut compter totalement ou partiellement comme faisant partie de la citoyenneté européenne: 3. 3. 5. L i b e r t é d e m o u v e m e n t e t d ’ é t a b l i s s e - m e n t — liberté de mouvement des travailleurs; — liberté d’établissement; — contrôles douaniers; — services publics et emploi dans le secteur public pour les citoyens de l’UE ayant une autre nationalité. 3. 3. 6. C i t o y e n n e t é e u r o p é e n n e a u s e n s d e l a d e u x i è m e p a r t i e d u T r a i t é C E — droit de séjour; — droit de vote aux élections municipales et aux élections du PE (droit de vote et d’éligibilité); — protection diplomatique; 3. 3. Définition de la citoyenneté européenne comme concept hori- zontal de la politique d’intégration européenne — droit de pétition au Parlement européen et de dépôt de plainte auprès du médiateur; Il découle de la genèse du concept de citoyenneté 3. 3. 1. européenne (cf. 2. 1) une compréhension multiple du concept: — Dans le sens de la deuxième partie du Traité CE, ce concept est défini par une série de droits des citoyens (droit de séjour, droit de vote et d’éligibilité aux élections du Parlement européen, droit de vote et d’éligibilité aux élections municipales pour les citoyens de l’UE ressortis- sants d’autres E´ tats membres, droit de pétition au Parle- ment européen, droit de déposer une plainte auprès du médiateur, etc. ). Il s’agit de la définition juridique que le Traité donne de la citoyenneté européenne. — respect des droits fondamentaux; — discrimination interdite. 3. 3. 7. P o l i t i q u e s r e l e v a n t d o m a i n e d e s r e s s o u r c e s h u m a i n e s s p é c i a l i s é e s , d u — politique de formation; — politique culturelle; — politique de la jeunesse; 6. 6. 2000 FR Journal officiel des Communautés européennes C 156/15 — politique sociale; — politique de la santé; — politique de l’emploi. 3. 3. 8. I n f o r m a t i o n , p a t i o n d e s c i t o y e n s s u b s i d i a r i t é e t p a r t i c i - — transparence et acceptation; — Comité des régions; — subsidiarité et citoyenneté, droit à l’autonomie administra- tive régionale et locale: deux concepts qui se complètent ou qui se conditionnent mutuellement. 3. 4. Lien entre la citoyenneté européenne et la citoyenneté des régions et communes Du point de vue des régions et des communes, la 3. 4. 1. citoyenneté européenne, complète la citoyenneté régionale et locale par la dimension européenne. A` l’ère où l’intégration s’accroît, la dimension européenne devient plus importante, que ce soit en raison de l’augmentation du nombre de citoyens qui y font référence ou en raison de mesures politiques supplémentaires. «Compléter» signifie que la citoyenneté régio- nale et locale se trouve au premier plan parce que — comme la sociologie communale l’a formulé —, la commune et la région représentent l’une des formes de base de la cohabitation sociale. 3. 4. 2. Il est à noter également que la politique de solidarité menée par l’Union européenne à travers les Fonds structurels a permis d’élargir le principe de solidarité qui est l’un des éléments de la citoyenneté régionale et locale et de lui donner une dimension européenne. Sur le fond, le lien entre la citoyenneté européenne 3. 4. 3. et la citoyenneté des régions et communes réside dans la prise de mesures concernant directement les habitants. Alors que dans le cas de la citoyenneté des régions et communes, l’ensemble des habitants est concerné, dans le cas de la citoyenneté européenne, ce sont souvent seulement des catégo- ries d’habitants qui, le cas échéant, ont besoin d’une prise en charge spécifique — par exemple, les ressortissants d’autres E´ tats membres de l’Union (séjour, droit de vote aux élections municipales, emploi dans les services publics par exemple) ainsi que les autochtones prêts à se déplacer (libre circulation, programmes d’échange). Mais, dans certains cas, toute la population peut aussi être concernée (élection du Parlement européen). 3. 4. 4. Il se crée un lien administratif dans le cas du droit de séjour par exemple, parce que ce sont les administrations régionales ou locales qui agissent en tant que partenaires des citoyens de l’UE ressortissants d’autres E´ tats membres. 3. 4. 5. Il se crée un lien très étroit dans le cas du droit de vote aux élections municipales. Tout citoyen de l’Union, indépendamment de sa nationalité, dispose du droit de vote et d’éligibilité aux élections municipales dans l’E´ tat membre dans lequel il réside et est soumis aux mêmes conditions que les ressortissants de l’E´ tat membre en question. Il peut également se créer un lien particulièrement 3. 4. 6. étroit entre la citoyenneté européenne et la citoyenneté régionale et locale en raison de facteurs géographico-territo- riaux, surtout dans les régions frontalières, dans le cas de projets de coopération interrégionale ou de jumelages de communes. Dans les Eurorégions, l’on assiste déjà en partie aujourd’hui au développement de modèles de forte interpéné- tration des citoyennetés, développement favorisé par le voisi- nage. 3. 4. 7. En dehors du lien spécialisé, il convient également de voir le rapport institutionnel. Ainsi, il ne doit pas y avoir d’incompatibilités entre la citoyenneté européenne et les fondements institutionnels de la citoyenneté dans les régions et les communes; il convient avant tout de ne pas restreindre le droit à l’autonomie administrative qui constitue également un droit des citoyens. 3. 5. L’importance de la citoyenneté européenne pour les travaux du CdR 3. 5. 1. Le Comité des régions dont l’objectif des travaux est de représenter les intérêts sociaux, économiques et culturels des citoyens tels qu’ils se développent dans le caractère concret des régions et des communes est prédestiné à contribuer, avec les moyens dont il dispose, au développement du concept de citoyenneté européenne. Le CdR peut particulièrement faire prendre conscience de l’interconnexion juridico-politique et spécifique entre la citoyenneté européenne et la citoyenneté des régions et communes. Ainsi, dans le domaine de la citoyenneté européenne (au sens restreint et au sens large du terme), le CdR peut jouer un rôle d’intermédiaire en amont et en aval, rôle qu’il est possible et qu’il convient encore de développer. 3. 5. 2. notamment sur les questions suivantes: Sur le plan institutionnel, l’accent devrait être mis — analyse de l’interconnexion juridico-politique et adminis- trative entre la citoyenneté européenne et la citoyenneté des régions et des communes; — la question du respect, dans ce contexte, du principe d’autonomie administrative et de la subsidiarité; — la citoyenneté européenne en tant que stratégie importante pour le développement, au sein de la population, d’un sentiment d’appartenance à l’Union européenne. 3. 5. 3. les points suivants: Sur le plan politique, l’accent pourrait être mis sur — la définition du contenu de la citoyenneté européenne; — le travail d’information pour les citoyens; — cela inclut également le fait de tirer profit de l’expertise résultant du caractère direct que présentent les administra- tions régionales et locales pour mieux concevoir les politiques européennes. C 156/16 FR Journal officiel des Communautés européennes 6. 6. 2000 3. 5. 4. différentes tâches fondamentales: Pour remplir cette mission, il convient d’accomplir — dégager, dans les politiques susmentionnées, les composan- tes pertinentes pour la citoyenneté européenne et définir leurs effets au niveau régional et local. Il n’existe à notre connaissance aucune évaluation des effets découlant de la citoyenneté européenne (dans ses différentes acceptions) au niveau régional et communal. Cela est cependant nécessaire pour acquérir une vue d’ensemble de l’ampleur du concept de citoyenneté européenne et des divers aspects de politique d’intégration que celui-ci présente; — davantage prendre en compte, dans les avis élaborés par le CdR, le concept de citoyenneté européenne dans ses rapports avec la citoyenneté des régions et des communes. Le CdR se doit de montrer comment la citoyenneté européenne et la citoyenneté des régions et des communes se conditionnent et se complètent mutuellement au niveau de la justification politico-démocratique et au niveau de la mise en œuvre matérielle. 3. 5. 5. Le CdR peut également contribuer à ce qu’une discussion s’engage à l’échelle européenne pour revivifier l’engagement dans le domaine de la citoyenneté. Des exemples tels que les conseils municipaux des jeunes, la formation des adultes, l’utilisation de la société de l’information ont permis de montrer quels instruments sont testés pour renforcer la citoyenneté ainsi que la démocratie régionale et locale. 3. 6. L’importance particulière du travail d’information 3. 6. 1. De par sa nature, la citoyenneté européenne ne peut pas se baser sur l’expertise directe, résultant des expériences quotidiennes, qui caractérise les régions et les communes. Il convient de transmettre les valeurs européennes, les droits, les devoirs et les objectifs d’intégration politique par un travail d’information. 3. 6. 2. Pour la citoyenneté européenne, une vue d’ensemble des éléments déjà existants en matière de politique européenne d’intégration fait apparaître clairement qu’il s’agit probable- ment aujourd’hui moins de prendre de nouvelles mesures, mais de mieux assurer la transmission de l’information et la mise en œuvre des politiques. Réfléchir à de nouvelles étapes dans le développement de la citoyenneté européenne ne mène à rien si la population de l’UE n’est pas informée des droits déjà existants et des domaines déjà encouragés. 3. 6. 3. Le CdR peut jouer un rôle d’intermédiaire pour les citoyens européens. Son efficacité résulte également du fait que derrière ses membres figure le réseau des associations qui représentent les régions et les communes dans leur ensemble, au niveau national et européen. Le potentiel de communication que représentent les régions et les communes ne doit en aucun cas être négligé. Il conviendrait plutôt de l’encourager par des stratégies adaptées 3. 6. 4. Lors du travail d’information, il ne faut toutefois pas donner l’impression que la citoyenneté européenne découle uniquement des articles de la deuxième partie du Traité CE. Il convient au contraire de prendre en compte tous les domaines qui ont des effets directs sur la citoyenneté, c’est-à-dire sur l’homme. En raison des rapports qui existent entre la citoyen- 3. 6. 5. neté européenne et la citoyenneté régionale et communale, les institutions régionales et locales constituent des interlocuteurs importants de la politique d’information. E´ tant donné qu’elles mettent en œuvre de nombreux aspects de la citoyenneté européenne (droit de séjour, droit de vote aux élections municipales, actions d’encouragement au niveau transfronta- lier), elles sont, dans de nombreux domaines, les interlocuteurs des citoyens. 3. 6. 6. Il existe également un besoin d’information au niveau des collectivités locales des E´ tats membres en ce qui concerne la mise en œuvre des droits des citoyens de l’Union dans d’autres E´ tats membres de l’UE et les modalités de transposition qui en résultent dans les régions et communes. 3. 6. 7. Le début des années 90 a vu, à l’initiative de la DG X, la création du réseau d’information «Symbiosis» qui a enregistré de bons résultats au départ, mais qui n’a toutefois pas été poursuivi. Il s’agissait pour l’essentiel de manuels et de médias électroniques destinés aux conseils en matière de citoyenneté et recouvrant la citoyenneté tous les aspects composant européenne au sens restreint et au sens large. Ce réseau était d’une grande utilité, aussi bien aux personnes concernées/inté- ressées qu’aux agents des administrations régionales et com- munales. Il serait bon de renouveler cette initiative, en examinant dans quelle mesure Internet crée de nouvelles possibilités d’accès à ce réseau. 3. 6. 8. Il conviendrait de réfléchir à la revitalisation de cet instrument qui peut aujourd’hui être beaucoup mieux utilisé grâce aux possibilités techniques offertes par Internet. Le programme Europa/UE Direct offre aujourd’hui déjà de nom- breuses possibilités d’information qui vont jusqu’au conseil immédiat (à travers des call centre). L’UE a fait beaucoup pour atteindre les objectifs de la proximité du citoyen et de la transparence dans le cadre de la société de l’information. Il est toutefois nécessaire d’ancrer fortement ces services d’informa- tion à proximité sociospatiale des citoyens, c’est-à-dire dans les administrations régionales et communales, les les écoles, bibliothèques et les institutions de formation des adultes. 3. 7. L’importance des programmes d’échange 3. 7. 1. Plus le nombre de citoyens — jeunes, élèves, étu- diants, travailleurs — séjournant pendant un certain temps dans un autre E´ tat membre est élevé, plus la citoyenneté européenne est significative. C’est la raison pour laquelle tous les programmes destinés à les programmes de formation, la jeunesse et les programmes culturels sont extrêmement importants pour la citoyenneté européenne. Il conviendrait que le CdR fasse des propositions sur la façon dont les séjours à l’étranger réalisés dans le cadre de programmes de soutien de l’UE peuvent davantage être mis en relation avec les objectifs et principes de la citoyenneté européenne. 6. 6. 2000 FR Journal officiel des Communautés européennes C 156/17 3. 7. 2. Dans ce contexte, il conviendrait d’examiner l’impor- tance des partenariats régionaux et municipaux pour la citoyenneté européenne. Les partenariats régionaux et munici- paux constituent en Europe le réseau le plus dense qui associe directement le citoyen. Ils encouragent la population à adopter, dans une large mesure, une mentalité transfrontalière. Il conviendrait absolument de créer des possibilités 3. 7. 3. de soutien dans les régions et communes des pays candidats afin que se mette en place un Mouvement européen semblable à celui des pays fondateurs. 3. 7. 4. Il conviendrait que le Comité des régions élabore un avis examinant de façon ciblée le rôle que jouent pour la citoyenneté européenne la politique culturelle européenne et la politique européenne d’enseignement, les mesures prises dans ces domaines ainsi que le rôle de la citoyenneté régionale et locale dans leur interdépendance. E´ tant donné que les administrations régionales et 3. 7. 5. locales revêtent une importance considérable pour le partena- riat de l’Union, il est proposé de mettre en place un programme de bourse pour des collaborateurs qui sont par exemple chargés de questions concernant le droit de vote, le droit de séjour, la consultation etc. Par des voyages d’étude destinés aux jeunes fonctionnaires des administrations envoyés dans des administrations partenaires pourrait se créer un réseau favorisant le «contact direct», le savoir réciproque et la diffusion de mesures exemplaires. 4. Conclusions 4. 1. En matière de politique européenne d’intégration, la citoyenneté européenne constitue aussi bien une fin qu’un moyen. Elle est une fin, parce que la durabilité de l’intégration la population des E´ tats européenne n’est garantie que si membres la considère comme un intérêt partagé et l’approuve. En ce sens, elle constitue un élément qui légitime la politique européenne d’intégration. Elle est un moyen parce qu’elle crée des droits, des actions d’encouragement, des réseaux dans différents domaines; dans la pratique, ces droits, actions d’encouragement et réseaux encouragent les formes les plus diverses d’identification du citoyen à l’UE. Bruxelles, le 17 février 2000. 4. 2. La citoyenneté européenne ajoute aux citoyennetés régionales et locales l’élément transfrontalier. Elle apporte ce complément à la population autochtone qui, dans certaines circonstances de la vie, fait valoir les droits de la citoyenneté européenne, à court ou à long terme. La citoyenneté euro- péenne apporte également ce complément aux citoyens immigrés ressortissants d’un autre E´ tat membre de l’UE ou de pays tiers. Au niveau de la mise en pratique, qui implique aussi la prise de conscience de ces droits par le citoyen, se dégagent des liens directs qui sautent aux yeux, comme par exemple dans le droit de vote aux élections municipales dont jouissent les citoyens de l’UE ressortissants d’autres E´ tats membres. Mais dans le domaine du droit de séjour et de la mise en œuvre des autres politiques relevant de la citoyenneté européenne se révèlent également des besoins et possibilités d’action sur le terrain. 4. 3. C’est la raison pour laquelle la citoyenneté européenne ne peut et ne doit pas être évaluée sans considérer les autres niveaux de citoyenneté; elle peut et doit encore être développée. Le succès de la citoyenneté européenne dépend dans une large mesure de la façon dont celle-ci est insérée dans les structures civiles, politiques et démocratiques existantes ainsi que des objectifs fixés et des mesures mises en œuvre par les adminis- trations régionales et locales pour l’encourager. 4. 4. Cette nécessité de décentraliser, inhérente à la structure de l’Union, devra être prise en compte dans les futurs projets juridiques qui seront réalisés dans le cadre des politiques jouant un rôle important dans la citoyenneté européenne. Afin d’insister sur ce principe, il conviendrait d’insérer un article dans la deuxième partie du Traité CE, comme pour le domaine de l’environnement. Il conviendrait que le CdR fasse apparaître clairement 4. 5. que la subsidiarité, la citoyenneté et l’autonomie administrative des régions et communes constituent, en matière de politique concernant la citoyenneté européenne aussi, des institutions efficaces. Le droit à l’autonomie administrative des régions et communes figurera dans la charte des droits fondamentaux et des libertés fondamentales qui est sur le point d’être élaborée. Le Comité des régions rappelle à cet égard son souhait de voir proclamer une «Année européenne de l’autonomie administra- tive régionale et locale» qui soulignera le rôle particulier joué par l’autonomie administrative régionale et locale pour la citoyenneté européenne. Le Président du Comité des régions Jos CHABERT


title: Γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών για την «Ευρωπαϊκή ιθαγένεια»

text: C 156/12 EL Επι΄σηµη Εφηµερι΄δα των Ευρωπαι¨κω΄ν Κοινοτη΄των 6. 6. 2000 Γνωµοδο΄τηση της Επιτροπη΄ς των Περιφερειω΄ν για την «Ευρωπαι¨κη΄ ιθαγε΄νεια» (2000/C 156/03) Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ, ε΄χοντας υπο΄ψη την συ΄µφωνα µε το α΄ρθρο 256, παρα΄γραφος 5 της Συνθη΄κης περι΄ ιδρυ΄σεως της Ευρωπαι¨κη΄ς Κοινο΄τητας, απο΄φαση του Προεδρει΄ου της 2ας Ιουνι΄ου 1999, για την κατα΄ρτιση γνωµοδο΄τηση µε θε΄µα την «Ευρωπαι¨κη΄ ιθαγε΄νεια» και την ανα΄θεση των σχετικω΄ν εργασιω΄ν στην επιτροπη΄ 7 — Εκπαι΄δευση, επαγγελµατικη΄ κατα΄ρτιση, πολιτισµο΄ς, νεο΄τητα, αθλητισµο΄ς και δικαιω΄µατα των πολιτω΄ν· ε΄χοντας υπο΄ψη το σχε΄διο γνωµοδο΄τησης [CdR 226/99 rev. 2 που υιοθε΄τησε η επιτροπη΄ 7 στις 3 ∆εκεµβρι΄ου 1999 (εισηγητη΄ς: ο κ. Möller, D-PPE)]· υιοθε΄τησε κατα΄ την 32η συ΄νοδο ολοµε΄λειας της 16ης και 17ης Φεβρουαρι΄ου 2000 (συνεδρι΄αση της 17ης Φεβρουαρι΄ου) την ακο΄λουθη γνωµοδο΄τηση. 1. Εισαγωγη΄ 1. 1. Εντολη΄ του Προεδρει΄ου για την επεξεργασι΄α γνωµοδο΄- τησης πρωτοβουλι΄ας Το Προεδρει΄ο της Επιτροπη΄ς των Περιφερειω΄ν προσδιο΄- 1. 1. 1. ρισε στον κατα΄λογο προτεραιοτη΄των του ο΄τι οι εργασι΄ες για την ανα΄πτυξη της ιδε΄ας της ιθαγε΄νειας της 'Ενωσης ε΄χουν ουσιαστικη΄ σηµασι΄α. Στο εν λο΄γω ε΄γγραφο, στο κεφα΄λαιο IV. Ευρωπαι¨κη΄ ιθαγε΄νεια (R/CdR 316/98 rev. 1 pt. 11), αναφε΄ρονται τα εξη΄ς: — Η περαιτε΄ρω εξε΄λιξη της ευρωπαι¨κη΄ς ιθαγε΄νειας, η οποι΄α εκφρα΄ζει την αι΄σθηση του ανη΄κειν στην 'Ενωση, αποτελει΄ µι΄α απο΄ τις σηµαντικο΄τερες προκλη΄σεις της ΕΕ, ιδι΄ως ενο΄ψει της διευ΄ρυνσης. Ο Jean Monnet εξε΄φρασε το ο΄ραµα ο΄τι «στο΄χος της ευρωπαι¨κη΄ς ολοκλη΄ρωσης ει΄ναι η ε΄νωση των ανθρω΄πων και ο΄χι ο συνασπισµο΄ς κυβερνη΄σεων». Το ο΄ραµα αυτο΄ παραµε΄νει ζωντανο΄ και ε΄χει ιδιαι΄τερη σηµασι΄α για την ΕΤΠ. — Η ΕΤΠ θα εκµεταλλευθει΄ πλη΄ρως το δυναµικο΄ της ο΄σον αφορα΄ την εµπειρογνωµοσυ΄νη των τοπικω΄ν και περιφερειακω΄ν αρχω΄ν για την εφαρµογη΄ των ευρωπαι¨κω΄ν πολιτικω΄ν, δεδοµε΄νου ο΄τι οι αρχε΄ς αυτε΄ς κατε΄χουν ιδανικη΄ θε΄ση για να δηµιουργη΄σουν α΄µεσους δεσµου΄ς µε τους πολι΄τες της ΕΕ. — Ει΄ναι απαραι΄τητο να αναπτυχθει΄ ο ρο΄λος των µελω΄ν της ΕΕ ως «πρεσβευτω΄ν» των περιφερειω΄ν και των τοπικω΄ν κοινοτη΄των, ο΄σον αφορα΄ το΄σο την ενηµε΄ρωση των ευρωπαι¨κω΄ν αρχω΄ν για τις ανα΄γκες και τις προτεραιο΄τητες των κατοι΄κων ο΄σο και για την κατανο΄ηση των ευρωπαι¨κω΄ν πολιτικω΄ν απο΄ τους κατοι΄κους. — Συνεπω΄ς, εκφρα΄ζεται η ελπι΄δα ο΄τι θα πραγµατοποιηθει΄ σηµαντικη΄ συµβολη΄ στην ε΄ννοια της ευρωπαι¨κη΄ς ιθαγε΄νειας, η οποι΄α θα αποτελε΄σει ε΄να απο΄ τα κυ΄ρια ζητη΄µατα µε τα οποι΄α θα ασχοληθει΄ η ΕΤΠ. — Κατα΄ την περι΄οδο που καλυ΄πτει το προ΄γραµµα, η ΕΤΠ θα αποδω΄σει ιδιαι΄τερη προσοχη΄ στην ανα΄πτυξη της ευρωπαι¨κη΄ς ιθαγε΄νειας, το΄σο απο΄ νοµοθετικη΄ ο΄σο και απο΄ πολιτιστικη΄ α΄ποψη. Στο΄χος της γνωµοδο΄τησης δεν ει΄ναι µο΄νο η ανα΄λυση 1. 1. 2. της ε΄ννοιας της ιθαγε΄νειας της 'Ενωσης και η ανα΄πτυξη΄ της αλλα΄ η εξε΄ταση της σηµασι΄ας της για τις εργασι΄ες της ΕΤΠ, των περιφερειω΄ν και των δη΄µων. Συνεπω΄ς προκυ΄πτει το ερω΄τηµα πω΄ς η ευρωπαι¨κη΄ ιθαγε΄νεια µπορει΄ να εκληφθει΄ ως µε΄ρος της συ΄γχρονης κοινωνι΄ας των πολιτω΄ν, η οποι΄α περιλαµβα΄νει ο΄λα τα πολιτικα΄ επι΄πεδα και πω΄ς ειδικο΄τερα µπορει΄να διαµορφωθει΄και να ενισχυθει΄ η κα΄θετη αλληλεξα΄ρτηση µεταξυ΄ της ευρωπαι¨κη΄ς ιθαγε΄νειας και της ιδιο΄τητας του πολι΄τη των περιφερειω΄ν και των δη΄µων. Η ΕΤΠ θεωρει΄ ο΄τι η διασφα΄λιση και η εφαρµογη΄ της ιθαγε΄νειας της 'Ενωσης µπορει΄ να βελτιωθει΄ σταδιακα΄ στο ρυθµο΄ της προο΄δου της ευρωπαι¨κη΄ς ολοκλη΄ρωσης, διο΄τι λο΄γω των αυξανο΄µενων πρακτικω΄ν εµπειριω΄ν, αυξα΄νεται και το ενδιαφε΄ρον του ευρωπαι΄ου πολι΄τη για την ευρωπαι¨κη΄ ολοκλη΄ρωση και τις πολυα΄ριθµες πτυχε΄ς και ευκαιρι΄ες. Με τον τρο΄πο αυτο΄ δηµιουργει΄ται ε΄νας νε΄ος χω΄ρος αντι΄ληψης και ενδιαφερο΄ντων (Max Weber). Παρα΄λληλα, µπορει΄ και επιβα΄λλεται να προωθηθει΄ η ιθαγε΄νεια της 'Ενωσης, µε΄σω των ενδιαφερο΄µενων µερω΄ν σε επι΄πεδο ΕΕ, εθνικω΄ν κυβερνη΄σεων και τοπικω΄ν και περιφερειακω΄ν αρχω΄ν. Σχετικα΄, ιδιαι΄τερα χρη΄σιµες θα η΄ταν δια΄φορες προ΄σθετες πρωτοβουλι΄ες στον τοµε΄α της ενηµε΄ρωσης ιδιαι΄τερα στις περιφε΄ρειες και τους δη΄µους. Η ε΄ννοια της ιδιο΄τητας του πολι΄τη των περιφερειω΄ν και 1. 1. 3. των δη΄µων που δι΄δεται στη συνε΄χεια (citizenship, citoyenneté) δεν πρε΄πει να εκλαµβα΄νεται απο΄ νοµικη΄ α΄ποψη διο΄τι υφι΄στανται µεταξυ΄ των κρατω΄ν µελω΄ν σηµαντικε΄ς διαφορε΄ς διατυ΄πωσης και αποκλι΄νουσες παραδο΄σεις. Οι διαφορε΄ς στην κατανο΄ηση της ε΄ννοιας εκτει΄νονται απο΄ την ιδιο΄τητα του µε΄λους σε µια κοινωνικη΄ και εδαφικη΄ ενο΄τητα µε δικαιω΄µατα αυτοδιοι΄κησης ε΄ως την ε΄ννοια της τοπικη΄ς και περιφερειακη΄ς ταυτο΄τητας. Το θε΄µα ει΄ναι ιδιαι΄τερα επι΄καιρο λο΄γω της αποστολη΄ς 1. 1. 4. της Ευρωπαι¨κη΄ς συνο΄δου κορυφη΄ς της Κολωνι΄ας, να καταρτι΄σει Χα΄ρτη θεµελιωδω΄ν δικαιωµα΄των, δηλ. να υλοποιη΄σει το πνευ΄µα του α΄ρθρου 6 της Συνθη΄κης ΕΕ (συ΄µφωνα µε την αναθεω΄ρηση του 'Αµστερνταµ). Στο σηµει΄ο 44 των Συµπερασµα΄των της συνο΄δου «Το Ευρωπαι¨κο΄ Συµβου΄λιο πιστευ΄ει ο΄τι στο αναφε΄ρεται ο΄τι εξελικτικο΄ στα΄διο ο΄που βρι΄σκεται πλε΄ον η 'Ενωση, τα θεµελιω΄δη δικαιω΄µατα που ισχυ΄ουν στο επι΄πεδο της 'Ενωσης θα πρε΄πει να 6. 6. 2000 EL Επι΄σηµη Εφηµερι΄δα των Ευρωπαι¨κω΄ν Κοινοτη΄των C 156/13 κωδικοποιηθου΄ν σε ε΄να Χα΄ρτη, καθιστα΄µενα ε΄τσι πιο ορατα΄». Για το σκοπο΄ αυτο΄, θα διοργανωθει΄ δια΄σκεψη εκπροσω΄πων των κρατω΄ν µελω΄ν και των ευρωπαι¨κω΄ν θεσµικω΄ν οργα΄νων, οι οποι΄οι θα αναλα΄βουν την επεξεργασι΄α σχετικου΄ σχεδι΄ου ε΄ως τα τε΄λη του 2000. Τε΄λος, πρε΄πει να γι΄νει αναφορα΄ στις γνωµοδοτη΄σεις της 1. 1. 5. ΕΤΠ για την αρχη΄ της επικουρικο΄τητας και την ιθαγε΄νεια της 'Ενωσης καθω΄ς και στην γνωµοδο΄τηση µε τι΄τλο «Προς µια νε΄α προσε΄γγιση της επικουρικο΄τητας! 'Εκκληση της Επιτροπη΄ς των Περιφερειω΄ν» (1). 2. Εξε΄λιξη της ε΄ννοιας της ιθαγε΄νειας της 'Ενωσης, συµπερι- λαµβανοµε΄νης της ε΄ννοιας της «Ευρω΄πης των πολιτω΄ν» 2. 1. Σταδιακη΄ διαµο΄ρφωση της ε΄ννοιας της ιθαγε΄νειας της 'Ενωσης 2. 1. 1. ∆εν προ΄κειται για κριτικη΄ αλλα΄ για περιγραφη΄ της κατα΄στασης εα΄ν αναφερθει΄ ο΄τι οι συντα΄κτες των Συνθηκω΄ν της Ρω΄µης, µο΄νο στο Προοι΄µιο, κατα΄ την απαρι΄θµηση των στο΄χων αναφε΄ρονται στη σχε΄ση µεταξυ΄ διαδικασι΄ας ολοκλη΄ρωσης και αναδυο΄µενης ευρωπαι¨κη΄ς ιθαγε΄νειας. Ακο΄µη, η Συνθη΄κη ΕΟΚ περιλαµβα΄νει, κυρι΄ως µε την εισαγωγη΄ της βασικη΄ς ελευθερι΄ας της ελευ΄θερης κυκλοφορι΄ας (και κατα΄ συνε΄πεια της ελευ΄θερης εγκατα΄στασης), µια απο΄ τις σηµαντικο΄τερες διατα΄ξεις για τη µελλοντικη΄ ιθαγε΄νεια της 'Ενωσης. Ωστο΄σο, ο περιορισµο΄ς ο΄σον αφορα΄ τους εργαζο΄µενους δει΄χνει ο΄τι εκει΄νη τη χρονικη΄ στιγµη΄ το προ΄βληµα ετι΄θετο απο΄ την α΄ποψη της κινητικο΄τητας του παρα΄- γοντα εργασι΄α, δηλαδη΄, σε συνα΄ρτηση µε τις κοινωνικοοικονοµικε΄ς διεργασι΄ες. Σηµαντικο΄ στις πρω΄ιµες φα΄σεις η΄ταν το α΄νοιγµα των εθνικω΄ν δηµοσι΄ων υπηρεσιω΄ν για πολι΄τες απο΄ α΄λλα κρα΄τη µε΄λη της Κοινο΄τητας παρα΄ την επιφυ΄λαξη του α΄ρθρου 45 της Συνθη΄κης ΕΚ, η οποι΄α παραµερι΄σθηκε απο΄ την νοµολογι΄α του Ευρωπαι¨κου΄ ∆ικαστηρι΄ου. 2. 1. 2. Οι συζητη΄σεις σχετικα΄ µε την ε΄ννοια της «Ευρω΄πης των πολιτω΄ν» ε΄γιναν εντονο΄τερες στη δεκαετι΄α του '70 και µετε΄πειτα. Το΄τε επεδι΄ωκαν να καταστη΄σουν την Κοινο΄τητα ορατη΄ στην καθηµερινη΄ ζωη΄ των πολιτω΄ν. Στη συ΄νοδο κορυφη΄ς του 1974 καταρτι΄σθηκε ε΄νας πρω΄τος κατα΄λογος µε τα λεγο΄µενα «ιδιαι΄τερα δικαιω΄µατα». Σε αυτο΄ν περιλαµβα΄νονται µεταξυ΄ α΄λλων το γενικο΄ δικαι΄ωµα διαµονη΄ς, το δικαι΄ωµα του εκλε΄γειν και εκλε΄γεσθαι (τουλα΄χιστον στις δηµοτικε΄ς εκλογε΄ς), το δικαι΄ωµα προ΄σβασης σε δηµο΄σιες θε΄σεις και το διαβατη΄ριο της 'Ενωσης. Με την ε΄κθεση Tindemans του 1975, προστε΄θηκαν και α΄λλα στοιχει΄α: επε΄κταση των ατοµικω΄ν δικαιωµα΄των των πολιτω΄ν (αναγνω΄ριση των θεµελιω- δω΄ν δικαιωµα΄των και ελευθεριω΄ν, ατοµικο΄ δικαι΄ωµα προσφυγη΄ς στο Ευρωπαι¨κο΄ ∆ικαστη΄ριο σε περιπτω΄σεις καταπα΄τησης των θεµελιωδω΄ν δικαιωµα΄των) και ανα΄πτυξη της ελευ΄θερης κυκλοφο- ρι΄ας (κατα΄ργηση των ατοµικω΄ν ελε΄γχων στα συ΄νορα, ισοτιµι΄α των τι΄τλων σπουδω΄ν). Ακο΄µη το Ευρωπαι¨κο΄ Κοινοβου΄λιο ζη΄τησε την ενσωµα΄τωση των θεµελιωδω΄ν δικαιωµα΄των στο κοινοτικο΄ δι΄καιο (το δικαι΄ωµα του εκλε΄γειν και εκλε΄γεσθαι, το δικαι΄ωµα προ΄σβασης σε δηµο΄σιες θε΄σεις, την ελευθερι΄α συνα΄θροισης και το γενικο΄ δικαι΄ωµα διαµονη΄ς). Στο σχε΄διο του Ευρωπαι¨κου΄ Κοινοβουλι΄ου του 1984 για την ι΄δρυση της Ευρωπαι¨κη΄ς 'Ενωσης, χρησιµοποιη΄- θηκε για πρω΄τη φορα΄ η ε΄ννοια της ιθαγε΄νειας της 'Ενωσης. (1) EE C 198 της 14. 7. 1999, σ. 73. CdR 302/98 fin. Σηµαντικο΄ βη΄µα η΄ταν η εισαγωγη΄ της α΄µεσης εκλογη΄ς 2. 1. 3. του Ευρωπαι¨κου΄ Κοινοβουλι΄ου (δικαι΄ωµα του εκλε΄γειν και εκλε΄- γεσθαι). Το 1984 συστα΄θηκε η Επιτροπη΄ Adonnino που διατυ΄- 2. 1. 4. πωσε το ακο΄λουθο προ΄γραµµα: κατα΄ργηση των συνοριακω΄ν ελε΄γχων, αµοιβαι΄α αναγνω΄ριση των τι΄τλων σπουδω΄ν, γενικο΄ δικαι΄ωµα διαµονη΄ς ανεξα΄ρτητο απο΄ την α΄σκηση δραστηριο΄τητας, δικαι΄ωµα του εκλε΄γειν στις δηµοτικε΄ς εκλογε΄ς για πολι΄τες απο΄ α΄λλα κρα΄τη µε΄λη, ενιαι΄ο εκλογικο΄ δικαι΄ωµα για το Ευρωπαι¨κο΄ Κοινοβου΄λιο, δικαι΄ωµα αναφορα΄ς και δηµιουργι΄α ενο΄ς διαµεσολα- βητη΄/συνη΄γορου του πολι΄τη στο Ευρωπαι¨κο΄ Κοινοβου΄λιο, στους τοµει΄ς του πολιτισµου΄, της νεο΄τητας και του αθλητισµου΄. 2. 2. Συγκεκριµενοποι΄ηση στη Συνθη΄κη του Μα΄αστριχτ και του 'Αµστερνταµ Με τη Συνθη΄κη του Μα΄αστριχτ συµπεριλη΄φθηκε στο 2. 2. 1. ευρωπαι¨κο΄ πρωτογενε΄ς δι΄καιο ε΄να µεγα΄λο µε΄ρος απο΄ τις προανα- φερθει΄σες ε΄ννοιες. Η ιθαγε΄νεια της 'Ενωσης ενσωµατω΄θηκε ως αναπο΄σπαστο τµη΄µα της Συνθη΄κης ΕΚ και αναδει΄χθηκε σε κεντρικη΄ πτυχη΄ της ευρωπαι¨κη΄ς πολιτικη΄ς ενσωµα΄τωσης. Με τη συ΄σταση της Επιτροπη΄ς των Περιφερειω΄ν, δη- 2. 2. 2. µιουργη΄θηκε ε΄να ο΄ργανο της ΕΕ µε αποστολη΄ που αφορα΄ α΄µεσα τους στο΄χους που συνδε΄ονται µε την ε΄ννοια της ιθαγε΄νειας της 'Ενωσης. Με τη Συνθη΄κη του 'Αµστερνταµ επιτυγχα΄νονται περαι- 2. 2. 3. τε΄ρω αποτελε΄σµατα: βελτιω΄νεται η προστασι΄α των θεµελιωδω΄ν δικαιωµα΄των των πολιτω΄ν της Ευρωπαι¨κη΄ς 'Ενωσης (νε΄ο α΄ρθρο 6 της Συνθη΄κης ΕΕ), ενισχυ΄εται η θε΄ση της κοινωνικη΄ς πολιτικη΄ς και εισα΄γεται στη Συνθη΄κη η αρµοδιο΄τητα στην πολιτικη΄ απασχο΄λη- σης. 3. Σκε΄ψεις και συστα΄σεις για την ιθαγε΄νεια της 'Ενωσης απο΄ τις περιφε΄ρειες και τους δη΄µους Οι ακο΄λουθες σκε΄ψεις αφορου΄ν κατ' αρχα΄ς τη σχε΄ση της ιθαγε΄νειας της 'Ενωσης, αφενο΄ς, και της ιδιο΄τητας του πολι΄τη των περιφερειω΄ν και των δη΄µων, αφετε΄ρου. Στη συνε΄χεια, τι΄θεται το ερω΄τηµα του προσδιορισµου΄ του ρο΄λου και της αποστολη΄ς της ΕΤΠ και των απαραι΄τητων µε΄τρων για την προω΄θηση της εταιρικη΄ς σχε΄σης της 'Ενωσης. Η ε΄ννοια της «ιδιο΄τητας του πολι΄τη» ει΄ναι πολυ΄πλευρη διο΄τι µπορει΄ να συµπεριλα΄βει ο΄λες τις κοινωνικε΄ς, οικονοµικε΄ς, πολιτικε΄ς και πολιτιστικε΄ς πτυχε΄ς της ανθρω΄πινης κοινωνι΄ας. Ωστο΄σο, κατα΄ βα΄ση περικλει΄ει δυ΄ο αρχε΄ς: αφενο΄ς, την υ΄παρξη και την εθνικη΄ κυριαρχι΄α µιας πολιτικη΄ς ενο΄τητας, στο χω΄ρο, και αφετε΄ρου, το γεγονο΄ς ο΄τι η ενο΄τητα αυτη΄ νοει΄ται ο΄τι ενσωµατω΄νει πολιτικα΄ τους κατοι΄κους της. Στη συζη΄τηση στην επιτροπη΄ αναφε΄ρθηκε ο΄τι στα κρα΄τη µε΄λη υφι΄στανται διαφορετικε΄ς θεωρη΄σεις της ιδιο΄τητας του πολι΄τη, κυρι΄ως λο΄γω των ιδιαι΄τερων, ιστορικω΄ν συνθηκω΄ν. Με την αντι΄- ληψη της «ενεργου΄ ιδιο΄τητας του πολι΄τη» θα αναστραφου΄ν οι τα΄σεις αποµα΄κρυνσης των κατοι΄κων απο΄ τη δε΄σµευση΄ τους στην ιδιο΄τητα του πολι΄τη. C 156/14 EL Επι΄σηµη Εφηµερι΄δα των Ευρωπαι¨κω΄ν Κοινοτη΄των 6. 6. 2000 3. 1. Σχε΄ση της ιθαγε΄νειας της 'Ενωσης και της ιδιο΄τητας του πολι΄τη των περιφερειω΄ν και των δη΄µων Η ιθαγε΄νεια της 'Ενωσης αποτελει΄ κατα΄ ε΄να σηµαντικο΄ 3. 1. 1. µε΄ρος ε΄να συµπληρωµατικο΄ στοιχει΄ο της ιδιο΄τητας του πολι΄τη των περιφερειω΄ν και των δη΄µων. Του΄το φαι΄νεται σαφω΄ς στο παρα΄δειγµα του γενικου΄ δικαιω΄µατος διαµονη΄ς η΄ του δικαιω΄µατος του εκλε΄γειν στις δηµοτικε΄ς εκλογε΄ς για πολι΄τες απο΄ α΄λλα κρα΄τη µε΄λη. Σε α΄λλες περιπτω΄σεις, π. χ. στο δικαι΄ωµα αναφορα΄ς, η ιθαγε΄νεια της 'Ενωσης δεν περιε΄χει καµι΄α περιφερειακη΄ η΄ δηµοτικη΄ δια΄σταση. 3. 2. Η ιδιο΄τητα του πολι΄τη των περιφερειω΄ν και των δη΄µων Η ιδιο΄τητα του πολι΄τη αποτελει΄ για τις περιφε΄ρειες και 3. 2. 1. τις πο΄λεις ε΄να πολυ΄ ουσιαστικο΄ στοιχει΄ο της νοµικη΄ς θε΄σης και της εικο΄νας τους και, σε γενικε΄ς γραµµε΄ς, αποτελει΄ται απο΄ τρεις διαστα΄σεις: — δια΄σταση του κοινωνικου΄ και εδαφικου΄ χω΄ρου: οι περιφε΄ρειες και οι δη΄µοι αποτελου΄ν ενο΄τητες εδαφικε΄ς που µε΄σω της γειτνι΄ασης και της πολυ΄πτυχης καθηµερινη΄ς ζωη΄ς, ενσωµατω΄- νουν τους πολι΄τες. Με΄σω της παρα΄δοσης, της περιφερειακη΄ς και τοπικη΄ς πολιτιστικη΄ς ε΄κφρασης και των κοινω΄ν σχεδι΄ων εκσυγχρονισµου΄, οι πολι΄τες αναπτυ΄σσουν µια ταυτο΄τητα που αναδεικνυ΄εται το΄σο προς τα µε΄σα ο΄σο και προς τα ε΄ξω· — η πολιτικη΄ δια΄σταση: η ιδιο΄τητα του πολι΄τη περικλει΄ει την περιφερειακη΄ και τοπικη΄ δηµοκρατι΄α και τους θεσµου΄ς της που εδραιω΄νονται στο δικαι΄ωµα του πολι΄τη για αυτοδιοι΄κηση, η οποι΄α συχνα΄ και µε΄σω εκτεταµε΄νων διαµαχω΄ν υπερισχυ΄ει της προ΄θεσης της κεντρικη΄ς εξουσι΄ας να διατηρη΄σει την κυρι΄αρχη θε΄ση της· — Ακο΄µη, η ιθαγε΄νεια της 'Ενωσης µπορει΄ να νοηθει΄ ως τµη΄µα της ευρωπαι¨κη΄ς πολιτικη΄ς για την ενσωµα΄τωση, η οποι΄α περιλαµβα΄νει ο΄λες τις πολιτικε΄ς της 'Ενωσης που διατηρου΄ν την α΄µεση σχε΄ση µε τον κα΄θε πολι΄τη και, βα΄σει των προαναφερ- θε΄ντων, διασφαλι΄ζουν δικαιω΄µατα και επιβα΄λουν υποχρεω΄σεις. — Τε΄λος, πρε΄πει να αναφερθου΄ν ιδιαι΄τερα οι πολιτικε΄ς — π. χ. ο πολιτισµο΄ς — που ενδει΄κνυνται να χρησιµοποιηθου΄ν ως µε΄σο ουσιαστικη΄ς συ΄νδεσης των πολιτω΄ν µε την ΕΕ. Ει΄ναι ορθο΄ να χρησιµοποιει΄ται καθε΄νας απο΄ τους προσδι- 3. 3. 2. ορισµου΄ς της ιθαγε΄νειας της 'Ενωσης διο΄τι δεν αποκλει΄ονται αµοιβαι΄α αλλα΄ µπορου΄ν να συνδεθου΄ν σε ε΄να ισχυρο΄ µε΄σο ευρωπαι¨κη΄ς ολοκλη΄ρωσης. Η ιθαγε΄νεια της 'Ενωσης αποτελει΄ µια εγκα΄ρσια πολιτικη΄ 3. 3. 3. που περιλαµβα΄νει σχε΄δια, στο΄χους και µε΄σα. Κοινο΄ς παρα΄γων παραµε΄νει η α΄µεση αναφορα΄ στον πολι΄τη. 3. 3. 4. ει΄τε εν µε΄ρει, να συµπεριληφθου΄ν στην ιθαγε΄νεια της 'Ενωσης: Εξα΄λλου, οι ακο΄λουθες πολιτικε΄ς µπορου΄ν ει΄τε πλη΄ρως, 3. 3. 5. Ε λ ε υ΄ θ ε ρ η κ υ κ λ ο φ ο ρ ι΄α κ α ι δ ι α µ ο ν η΄ — ελευ΄θερη κυκλοφορι΄α των εργαζοµε΄νων — ελευ΄θερη διαµονη΄ — συνοριακοι΄ ε΄λεγχοι — δηµο΄σια αξιω΄µατα και απασχο΄ληση στο δηµο΄σιο τοµε΄α για τους πολι΄τες απο΄ α΄λλα κρα΄τη µε΄λη της ΕΕ· — και τε΄λος, η αναπτυξιακη΄ δια΄σταση: σε αυτη΄ν περιλαµβα΄νεται ιδι΄ως των η κοινη΄ διαµο΄ρφωση των θεµελι΄ων διαβι΄ωσης, υπηρεσιω΄ν κοινη΄ς ωφελει΄ας και η ε΄γκαιρη ανα΄πτυξη΄ τους. 3. 3. 6. Ι θ α γ ε΄ ν ε ι α τ η ς δ ε υ΄ τ ε ρ ο Μ ε΄ ρ ο ς τ η ς Σ υ ν θ η΄ κ η ς Ε Κ ' Ε ν ω σ η ς σ υ΄ µ φ ω ν α µ ε τ ο — Επι΄σης, χρεια΄ζεται να ενηµερωθου΄ν οι περιφερειακε΄ς και τοπικε΄ς αρχε΄ς των κρατω΄ν µελω΄ν σχετικα΄ µε την υλοποι΄ηση των δικαιωµα΄των των πολιτω΄ν σε α΄λλα κρα΄τη µε΄λη της ΕΕ, καθω΄ς και σχετικα΄ µε την εφαρµογη΄ στην πρα΄ξη στις περιφε΄- ρειες και στους δη΄µους. 3. 3. Προσδιορισµο΄ς της ιθαγε΄νειας της 'Ενωσης ως εγκα΄ρσια ε΄ννοια της ευρωπαι¨κη΄ς κοινωνικη΄ς πολιτικη΄ς 3. 3. 1. 'Ενωσης (βλ. σηµει΄ο 2. 1) προκυ΄πτει µια πολλαπλη΄ θεω΄ρηση: Απο΄ τη διαµο΄ρφωση της ε΄ννοιας της ιθαγε΄νειας της — Συ΄µφωνα µε το δευ΄τερο µε΄ρος της Συνθη΄κης ΕΚ, η ιθαγε΄νεια της 'Ενωσης χαρακτηρι΄ζεται απο΄ σειρα΄ πολιτικω΄ν δικαιωµα΄των (το γενικο΄ δικαι΄ωµα διαµονη΄ς, το δικαι΄ωµα του εκλε΄γειν και εκλε΄γεσθαι για το Ευρωπαι¨κο΄ Κοινοβου΄λιο και για τις δηµοτι- κε΄ς εκλογε΄ς για πολι΄τες απο΄ α΄λλα κρα΄τη µε΄λη, το δικαι΄ωµα αναφορα΄ς στο Ευρωπαι¨κο΄ Κοινοβου΄λιο και υποβολη΄ς παραπο΄- νων στο διαµεσολαβητη΄). Προ΄κειται για τον ορισµο΄ που δι΄νει η Συνθη΄κη στην ιθαγε΄νεια της 'Ενωσης. — γενικο΄ δικαι΄ωµα διαµονη΄ς — το δικαι΄ωµα του εκλε΄γειν και εκλε΄γεσθαι για το Ευρωπαι¨κο΄ Κοινοβου΄λιο — διπλωµατικη΄ προστασι΄α — το δικαι΄ωµα αναφορα΄ς στο Ευρωπαι¨κο΄ Κοινοβου΄λιο και υποβολη΄ς παραπο΄νων στο διαµεσολαβητη΄ — τη΄ρηση των θεµελιωδω΄ν δικαιωµα΄των — κατα΄ργηση των διακρι΄σεων 3. 3. 7. Ε ι δ ι κ ε΄ ς π ο λ ι τ ι κ ε΄ ς γ ι α τ ο α ν θ ρ ω΄ π ι ν ο δ υ ν α µ ι κ ο΄ — εκπαιδευτικη΄ πολιτικη΄ — πολιτιστικη΄ πολιτικη΄ — πολιτικη΄ για τη νεο΄τητα 6. 6. 2000 EL Επι΄σηµη Εφηµερι΄δα των Ευρωπαι¨κω΄ν Κοινοτη΄των C 156/15 — κοινωνικη΄ πολιτικη΄ — πολιτικη΄ υγει΄ας — πολιτικη΄ για την απασχο΄ληση 3. 3. 8. Ε ν η µ ε΄ ρ ω σ η , ε π ι κ ο υ ρ ι κ ο΄ τ η τ α κ α ι σ υ µ µ ε - τ ο χ η΄ τ ω ν π ο λ ι τ ω΄ ν — διαφα΄νεια και αποδοχη΄ — Επιτροπη΄ των Περιφερειω΄ν — επικουρικο΄τητα και ιδιο΄τητα του πολι΄τη και, µαζι΄ µε αυτη΄ν το δικαι΄ωµα της περιφερειακη΄ς και τοπικη΄ς αυτοδιοι΄κησης ως συµπληρωµατικη΄ και αµοιβαι΄α δεσµευτικη΄ ε΄ννοια. 3. 4. Η σχε΄ση ιθαγε΄νειας της 'Ενωσης µε την ιδιο΄τητα του πολι΄τη των περιφερειω΄ν και των δη΄µων Απο΄ την πλευρα΄ των περιφερειω΄ν και των δη΄µων, η 3. 4. 1. ιθαγε΄νεια της 'Ενωσης συµπληρω΄νει — στον ανα΄λογο βαθµο΄ — την ιδιο΄τητα του πολι΄τη των περιφερειω΄ν και των δη΄µων µε την ευρωπαι¨κη΄ δια΄σταση. Γι΄νεται σηµαντικο΄τερη µε την αυξανο΄µενη ενσωµα΄τωση, ει΄τε λο΄γω της αυ΄ξησης του αριθµου΄ των πολιτω΄ν που αναφε΄ρονται σε αυτη΄ν, ει΄τε µε΄σω των προ΄σθετων πολιτικω΄ν δρα΄σεων. Η ε΄ννοια της προσθη΄κης σηµαι΄νει ο΄τι η ιδιο΄τητα του πολι΄τη των περιφερειω΄ν και των δη΄µων τονι΄ζεται περισσο΄τερο διο΄τι — ο΄πως αναφε΄ρει και η κοινωνικη΄ ψυχολογι΄α — οι δη΄µοι και οι περιφε΄ρειες αποτελου΄ν τη βασικη΄ µορφη΄ της κοινωνικη΄ς συµβι΄ωσης. Πρε΄πει να σηµειωθει΄, επι΄σης, ο΄τι η πολιτικη΄ αλληλεγγυ΄ης 3. 4. 2. που ασκει΄ η Ευρωπαι¨κη΄ 'Ενωση διαµε΄σου των διαρθρωτικω΄ν ταµει΄ων επε΄τρεψε να διευρυνθει΄ η αρχη΄ της αλληλεγγυ΄ης, η οποι΄α αποτελει΄ ε΄να απο΄ τα στοιχει΄α της περιφερειακη΄ς και τοπικη΄ς ιθαγε΄νειας, και να αποκτη΄σει ευρωπαι¨κη΄ δια΄σταση. Απο΄ πρακτικη΄ α΄ποψη, η σχε΄ση ιθαγε΄νειας της 'Ενωσης 3. 4. 3. µε την ιδιο΄τητα του πολι΄τη των περιφερειω΄ν και των δη΄µων προκυ΄πτει απο΄ τις δρα΄σεις που αφορου΄ν α΄µεσα τους κατοι΄κους. Συγκεκριµε΄να, στην περι΄πτωση της ιδιο΄τητας του πολι΄τη των περιφερειω΄ν και των δη΄µων, οι δρα΄σεις αφορου΄ν το συ΄νολο των κατοι΄κων· αντι΄θετα, στην περι΄πτωση της ιθαγε΄νειας της 'Ενωσης, αφορου΄ν συχνα΄ µο΄νο συγκεκριµε΄νες οµα΄δες, οι οποι΄ες ενι΄οτε απαιτου΄ν ιδιαι΄τερη φροντι΄δα. Του΄το ισχυ΄ει για τους πολι΄τες απο΄ α΄λλα κρα΄τη µε΄λη της ΕΕ (π. χ. για θε΄µατα διαµονη΄ς, δικαι΄ωµα του εκλε΄γειν και εκλε΄γεσθαι στις δηµοτικε΄ς εκλογε΄ς, απασχο΄ληση στον δηµο΄σιο τοµε΄α) και για τον πληθυσµο΄ µιας χω΄ρας που επιδιω΄κει την κινητικο΄τητα (ελευ΄θερη κυκλοφορι΄α, προγρα΄µµατα ανταλλαγω΄ν). 'Οµως, σε συγκεκριµε΄νες περιπτω΄σεις µπορει΄ να αφορα΄ και το συ΄νολο του πληθυσµου΄ (εκλογε΄ς για το Ευρωπαι¨κο΄ Κοινοβου΄λιο). Η διοικητικη΄ σχε΄ση προκυ΄πτει απο΄ το γεγονο΄ς ο΄τι οι 3. 4. 4. περιφερειακε΄ς η΄ τοπικε΄ς διοικη΄σεις αποτελου΄ν συνοµιλητε΄ς των πολιτω΄ν απο΄ α΄λλα κρα΄τη µε΄λη της ΕΕ, π. χ. ο΄σον αφορα΄ το γενικο΄ δικαι΄ωµα διαµονη΄ς. 3. 4. 5. Η συ΄νδεση ει΄ναι πολυ΄ στενη΄ στην περι΄πτωση της συµµετοχη΄ς στις δηµοτικε΄ς εκλογε΄ς. Κα΄θε πολι΄της της 'Ενωσης, ανεξα΄ρτητα απο΄ την ιθαγε΄νεια΄ του και το κρα΄τος µε΄λος ο΄που διαµε΄νει, διαθε΄τει το δικαι΄ωµα του εκλε΄γειν και εκλε΄γεσθαι, µε τους ι΄διους ο΄ρους που ισχυ΄ουν για τους υπηκο΄ους του εν λο΄γω κρα΄τους µε΄λους. Η σχε΄ση ιθαγε΄νειας της 'Ενωσης µε την ιδιο΄τητα του 3. 4. 6. πολι΄τη των περιφερειω΄ν και των δη΄µων µπορει΄ να γι΄νει πολυ΄ στενη΄ για λο΄γους γεωγραφικου΄ς και εδαφικου΄ς, ιδι΄ως στις µεθοριακε΄ς περιφε΄ρειες, σε περιπτω΄σεις σχεδι΄ων διαπεριφερειακη΄ς συνεργασι΄ας η΄ τοπικω΄ν εταιρικω΄ν σχε΄σεων. Στις ευρωπεριφε΄ρειες ε΄χουν αναπτυ- χθει΄ σε ορισµε΄νες περιπτω΄σεις προ΄τυπα ε΄ντονης αλληλοσυ΄νδεσης των πολιτω΄ν, τα οποι΄α ευνοου΄νται και απο΄ τη γειτνι΄αση. 3. 4. 7. Παρα΄λληλα µε την σχε΄ση στην πρα΄ξη, πρε΄πει να εξετα- σθει΄ και η θεσµικη΄ σχε΄ση. Ει΄ναι ορθο΄ να µην διατηρου΄νται οι ασυµβατο΄τητες της ιθαγε΄νειας της 'Ενωσης και των θεσµικω΄ν βα΄σεων της ιδιο΄τητας του πολι΄τη των περιφερειω΄ν και των δη΄µων, και κυρι΄ως να µην περιορισθει΄ το δικαι΄ωµα αυτοδιοι΄κησης, το οποι΄ο αποτελει΄ επι΄σης δικαι΄ωµα των πολιτω΄ν. 3. 5. Η σηµασι΄α της ιθαγε΄νειας της 'Ενωσης για τις εργασι΄ες της ΕΤΠ Η Επιτροπη΄ των Περιφερειω΄ν, η οποι΄α στις εργασι΄ες 3. 5. 1. της λαµβα΄νει υπο΄ψη τα κοινωνικα΄, οικονοµικα΄ και πολιτιστικα΄ συµφε΄ροντα των πολιτω΄ν, ο΄πως διαµορφω΄νονται στην πρα΄ξη στις περιφε΄ρειες και στους δη΄µους, ε΄χει προορισµο΄ να συµβα΄λλει µε τα µε΄σα που διαθε΄τει στην ε΄ννοια της ιθαγε΄νειας της 'Ενωσης. Ειδικο΄τερα, η ΕΤΠ µπορει΄ να καταστη΄σει γνωστη΄ την αλλη- λοσυ΄νδεση των νοµικω΄ν, πολιτικω΄ν και πρακτικω΄ν πτυχω΄ν της ιθαγε΄νειας της 'Ενωσης και της ιδιο΄τητας του πολι΄τη των περιφε- ρειω΄ν και των δη΄µων. Στον τοµε΄α της ιθαγε΄νειας της 'Ενωσης (µε την στενη΄ καθω΄ς και µε την ευρει΄α ε΄ννοια) µπορει΄ να αναλα΄βει ε΄να ενδια΄µεσο ρο΄λο το΄σο στην «κορυφη΄» ο΄σο και «στη βα΄ση», τον οποι΄ο µπορει΄ και πρε΄πει να αναπτυ΄ξει περαιτε΄ρω. 3. 5. 2. α΄λλων τα κα΄τωθι ζητη΄µατα: Η θεσµικη΄ πτυχη΄ του ρο΄λου αυτου΄ περιλαµβα΄νει µεταξυ΄ — ανα΄λυση της νοµικη΄ς, πολιτικη΄ς και διοικητικη΄ς αλλη- λοσυ΄νδεσης της ιθαγε΄νειας της 'Ενωσης και της ιδιο΄τητας του πολι΄τη των περιφερειω΄ν και των δη΄µων· — στο ι΄διο πλαι΄σιο, το ζη΄τηµα της τη΄ρησης της αρχη΄ς της αυτοδιοι΄κησης και της επικουρικο΄τητας· — η ιθαγε΄νεια της 'Ενωσης ως ουσιαστικη΄ στρατηγικη΄ για την ανα΄πτυξη του αισθη΄µατος στους πολι΄τες ο΄τι ανη΄κουν στην ΕΕ. 3. 5. 3. Η πρακτικη΄ πτυχη΄ περιλαµβα΄νει τα κα΄τωθι ζητη΄µατα: — διαµο΄ρφωση του περιεχοµε΄νου της ιθαγε΄νειας της 'Ενωσης· — ενηµε΄ρωση των πολιτω΄ν· — στο προηγου΄µενο ζη΄τηµα περιλαµβα΄νεται και η χρησιµοποι΄ηση της εµπειρογνωµοσυ΄νης που προκυ΄πτει απο΄ την αµεσο΄τητα της περιφερειακη΄ς και τοπικη΄ς διοι΄κησης για την καλυ΄τερη διαµο΄ρφωση των τοµεακω΄ν ευρωπαι¨κω΄ν πολιτικω΄ν. C 156/16 EL Επι΄σηµη Εφηµερι΄δα των Ευρωπαι¨κω΄ν Κοινοτη΄των 6. 6. 2000 3. 5. 4. ολοκληρωθου΄ν πρω΄τα δια΄φορες α΄λλες βασικε΄ς αποστολε΄ς: Προκειµε΄νου να υλοποιηθου΄ν τα ανωτε΄ρω, χρεια΄ζεται να — Καταγραφη΄ στο πλαι΄σιο των προαναφερθε΄ντων ζητηµα΄των, των στοιχει΄ων που αφορου΄ν την ιθαγε΄νεια της 'Ενωσης και καταγραφη΄ των επιπτω΄σεω΄ν της σε περιφερειακο΄ και τοπικο΄ επι΄πεδο. Επι΄ του παρο΄ντος δεν ε΄χει γι΄νει γνωστη΄ καµι΄α αξιολο΄γηση των επιπτω΄σεων της ιθαγε΄νειας της 'Ενωσης σε περιφερειακο΄ και τοπικο΄ επι΄πεδο (µε τους δια΄φορους ορισµου΄ς της). Ωστο΄σο, του΄το ει΄ναι απαραι΄τητο για την απο΄δοση µιας σφαιρικη΄ς α΄ποψης της ε΄ννοιας της ιθαγε΄νειας της 'Ενωσης σε ο΄λο το ευ΄ρος της και τις δια΄φορες πτυχε΄ς της στον τοµε΄α της πολιτικη΄ς ενσωµα΄τωσης. — Εντονο΄τερη συνεκτι΄µηση στις γνωµοδοτη΄σεις της ΕΤΠ της ε΄ννοιας της ιθαγε΄νειας της 'Ενωσης και της σχε΄σης της µε την ιδιο΄τητα του πολι΄τη των δη΄µων και περιφερειω΄ν. Η ΕΤΠ οφει΄λει να δει΄ξει ο΄τι η ιθαγε΄νεια της 'Ενωσης και η ιδιο΄τητα του πολι΄τη των δη΄µων και περιφερειω΄ν αλληλοσυµπληρω΄νονται και ει΄ναι αµοιβαι΄α δεσµευτικε΄ς το΄σο σε επι΄πεδο δηµοκρατικω΄ν θεµελι΄ων ο΄σο και σε πρακτικο΄ επι΄πεδο. Ακο΄µη, η ΕΤΠ µπορει΄ να συµβα΄λει ω΄στε να πραγµατο- 3. 5. 5. ποιηθει΄ µια ευρωπαι¨κη΄ς κλι΄µακας συζη΄τηση σχετικα΄ µε την αναθε΄ρµανση της δε΄σµευσης στην ιδιο΄τητα του πολι΄τη. Θα πρε΄πει να αποδειχθει΄ µε παραδει΄γµατα (τοπικα΄ κοινοβου΄λια νε΄ων, κατα΄ρτιση ενηλι΄κων, χρησιµοποι΄ηση των δυνατοτη΄των της κοι- νωνι΄ας των πληροφοριω΄ν) µε ποια µε΄σα γι΄νονται προσπα΄θειες για την ενι΄σχυση της ιδιο΄τητας του πολι΄τη και της τοπικη΄ς και περιφερειακη΄ς δηµοκρατι΄ας. 3. 6. Η ιδιαι΄τερη σηµασι΄α των προσπαθειω΄ν ενηµε΄ρωσης Η ιθαγε΄νεια της 'Ενωσης δεν µπορει΄ απο΄ τη φυ΄ση της να 3. 6. 1. βασισθει΄ στην ι΄δια α΄µεση σχε΄ση που χαρακτηρι΄ζει τις καθηµερινε΄ς εµπειρι΄ες στην περι΄πτωση των περιφερειω΄ν και των δη΄µων. Οι ευρωπαι¨κε΄ς αξι΄ες, τα δικαιω΄µατα, οι υποχρεω΄σεις και οι στο΄χοι ενσωµα΄τωσης διαδι΄δονται µε΄σω προσπαθειω΄ν ενηµε΄ρωσης. 3. 6. 2. Η γενικη΄ θεω΄ρηση των υφιστα΄µενων στοιχει΄ων της ευρωπαι¨κη΄ς πολιτικη΄ς ενσωµα΄τωσης στην ιθαγε΄νεια της 'Ενωσης καθιστου΄ν σαφε΄ς ο΄τι επι΄ του παρο΄ντος εκει΄νο που χρεια΄ζεται δεν ει΄ναι το΄σο νε΄α µε΄τρα αλλα΄ η καλυ΄τερη δια΄δοση και εφαρµογη΄ των υφιστα΄µενων. ∆εν οδηγει΄ πουθενα΄ η εξε΄ταση νε΄ων σταδι΄ων ανα΄πτυξης της ιθαγε΄νειας της 'Ενωσης, εα΄ν ο πληθυσµο΄ς της ΕΕ δεν ει΄ναι ενηµερωµε΄νος για τα υφιστα΄µενα δικαιω΄µατα΄ του και τους τοµει΄ς προο΄δου. Ωστο΄σο, µε τις προσπα΄θειες ενηµε΄ρωσης δεν πρε΄πει να 3. 6. 4. δοθει΄ η εντυ΄πωση ο΄τι η ιθαγε΄νεια της 'Ενωσης περιορι΄ζεται στα α΄ρθρα του δευ΄τερου µε΄ρους της Συνθη΄κης ΕΕ. Αντι΄θετα, πρε΄πει να ληφθου΄ν υπο΄ψη ο΄λοι οι τοµει΄ς που ε΄χουν α΄µεσες επιπτω΄σεις στους πολι΄τες. Λο΄γω των σχε΄σεων που υφι΄στανται µεταξυ΄ ιθαγε΄νειας 3. 6. 5. ιδιο΄τητας του πολι΄τη των δη΄µων και των της 'Ενωσης και περιφερειω΄ν, οι τοπικε΄ς και περιφερειακε΄ς οργανω΄σεις ει΄ναι σηµαντικοι΄ συνοµιλητε΄ς ο΄σον αφορα΄ τον τοµε΄α της ενηµε΄ρωσης. ∆εδοµε΄νου ο΄τι θε΄τουν σε εφαρµογη΄ πολλε΄ς πτυχε΄ς της ιθαγε΄νειας της 'Ενωσης (δικαι΄ωµα διαµονη΄ς, δικαι΄ωµα του εκλε΄γειν και εκλε΄γεσθαι στις δηµοτικε΄ς εκλογε΄ς, διασυνοριακα΄ µε΄τρα στη΄ριξης) αποτελου΄ν και συνοµιλητε΄ς των πολιτω΄ν σε πολλα΄ ζητη΄µατα. Προ΄σθετες ανα΄γκες ενηµε΄ρωσης υφι΄στανται στις τοπικε΄ς 3. 6. 6. και περιφερειακε΄ς αρχε΄ς των κρατω΄ν µελω΄ν ο΄σον αφορα΄ την υλοποι΄ηση των δικαιωµα΄των των πολιτω΄ν της 'Ενωσης σε κρα΄τη µε΄λη α΄λλα απο΄ εκει΄νο της προε΄λευση΄ς τους και, κατα΄ συνε΄πεια, την πρακτικη΄ θε΄ση σε εφαρµογη΄ στις περιφε΄ρειες και τους δη΄µους. 3. 6. 7. Στις αρχε΄ς της δεκαετι΄ας του '90, δηµιουργη΄θηκε η πρωτοβουλι΄α της Γενικη΄ς ∆ιευ΄θυνσης Χ, το δι΄κτυο Symbiosis, το οποι΄ο παρα΄ τα αρχικα΄ θετικα΄ αποτελε΄σµατα, εγκαταλει΄φθηκε. Το δι΄κτυο ασχολει΄ται κυρι΄ως µε εγχειρι΄δια και ηλεκτρονικα΄ µε΄σα, τα οποι΄α αφορου΄ν ο΄λες τις πτυχε΄ς της ιθαγε΄νειας της 'Ενωσης, το΄σο µε τη στενη΄ ο΄σο και µε την ευρυ΄τερη ε΄ννοια, για τη διαβου΄λευση µε τους πολι΄τες. Συνεπω΄ς, η΄ταν ιδιαι΄τερα χρη΄σιµο το΄σο για τους ενδιαφερο΄µενους ο΄σο και για τους υπαλλη΄λους των τοπικω΄ν και περιφερειακω΄ν οργανισµω΄ν. Το σχε΄διο αυτο΄ θα πρε΄πει να απενεργοποιηθει΄ και να εξετασθου΄ν οι νε΄ες δυνατο΄τητες προ΄σβα- σης που προσφε΄ρει το Internet. 3. 6. 8. Το µε΄σο αυτο΄, το οποι΄ο πρε΄πει να αναζωογονηθει΄, µπορει΄ ση΄µερα µε τις τεχνικε΄ς δυνατο΄τητες του Internet, να λειτουργη΄σει ακο΄µη καλυ΄τερα. Το κοινοτικο΄ προ΄γραµµα Europa παρε΄χει η΄δη πολλε΄ς δυνατο΄τητες ενηµε΄ρωσης ε΄ως και α΄µεση παροχη΄ συµβουλω΄ν (µε΄σω ενο΄ς κε΄ντρου κλη΄σεων). Η ΕΕ ε΄χει καταβα΄λλει πολλε΄ς προσπα΄θειες προκειµε΄νου να προωθηθου΄ν οι στο΄χοι της εγγυ΄τητας στον πολι΄τη και η διαφα΄νεια στο πλαι΄σιο της κοινωνι΄ας των πληροφοριω΄ν. Εξα΄λλου, χρεια΄ζεται ακο΄µη να συνδεθει΄ στενο΄τερα αυτη΄ η υπηρεσι΄α ενηµε΄ρωσης µε το κοινωνικο΄ περιβα΄λλον των πολιτω΄ν, δηλαδη΄ την τοπικη΄ και περιφερειακη΄ αυτοδιοι΄κηση, τα σχολει΄α, τις βιβλιοθη΄κες και τα ιδρυ΄µατα κατα΄ρτισης των ενηλι΄κων. 3. 7. Η σηµασι΄α των προγραµµα΄των ανταλλαγω΄ν Η ΕΤΠ µπορει΄ να ενεργη΄σει ως διαµεσολαβητη΄ς για τους 3. 6. 3. ευρωπαι΄ους πολι΄τες. Η αποτελεσµατικο΄τητα΄ της ε΄γκειται µεταξυ΄ α΄λλων στο ο΄,τι τα µε΄λη της αποτελου΄ν το δι΄κτυο των οργανω΄σεων που εκπροσωπου΄ν τις περιφε΄ρειες και τους δη΄µους στο συ΄νολο΄ τους (σε εθνικη΄ και ευρωπαι¨κη΄ κλι΄µακα). Το δυναµικο΄ επικοινωνι΄ας των περιφερειω΄ν και των δη΄µων δεν πρε΄πει να υποβαθµισθει΄ µε κανε΄να τρο΄πο. Αντι΄θετα, πρε΄πει να ενισχυθει΄ µε τις κατα΄λληλες στρατηγικε΄ς. 3. 7. 1. Η ιθαγε΄νεια της 'Ενωσης καθι΄σταται σηµαντικο΄τερη διο΄τι ολοε΄να και περισσο΄τεροι πολι΄τες ο΄πως νε΄οι, µαθητε΄ς, φοιτητε΄ς η΄ εργαζο΄µενοι διαµε΄νουν για ε΄να χρονικο΄ δια΄στηµα σε ε΄να α΄λλο κρα΄τος µε΄λος. Συνεπω΄ς, ο΄λα τα προγρα΄µµατα για την εκπαι΄δευση, τη νεολαι΄α και τον πολιτισµο΄ ε΄χουν τερα΄στια σηµασι΄α για την ιθαγε΄νεια της 'Ενωσης. Η ΕΤΠ οφει΄λει να διατυπω΄σει προτα΄σεις σχετικα΄ µε το πω΄ς ορισµε΄να σηµει΄α των προγραµµα΄των στη΄ριξης µπορου΄ν να συνδεθου΄ν στενο΄τερα µε τους στο΄χους και τις αρχε΄ς της ιθαγε΄νειας της 'Ενωσης. 6. 6. 2000 EL Επι΄σηµη Εφηµερι΄δα των Ευρωπαι¨κω΄ν Κοινοτη΄των C 156/17 Στο πλαι΄σιο αυτο΄, ει΄ναι απαραι΄τητο να εξετασθει΄ και η 3. 7. 2. σηµασι΄α των περιφερειακω΄ν και των τοπικω΄ν εταιρικω΄ν σχε΄σεων για την ιθαγε΄νεια της 'Ενωσης. Οι περιφερειακε΄ς και τοπικε΄ς εταιρικε΄ς σχε΄σεις αποτελου΄ν το πυκνο΄τερο δι΄κτυο στην Ευρω΄πη, στο οποι΄ο συµµετε΄χουν οι πολι΄τες. Με τον τρο΄πο αυτο΄, προωθει΄ται στην Ευρω΄πη µια διασυνοριακη΄ νοοτροπι΄α σε ευρει΄α κλι΄µακα. Επι΄σης, ει΄ναι απαραι΄τητο να δηµιουργηθου΄ν δυνατο΄τη- 3. 7. 3. τες στη΄ριξης για τις περιφε΄ρειες και τους δη΄µους των υποψη΄φιων προς ε΄νταξη χωρω΄ν, προκειµε΄νου να δηµιουργηθει΄ και σε αυτε΄ς ε΄να ευρωπαι¨κο΄ κι΄νηµα ο΄πως και στα κρα΄τη µε΄λη. 3. 7. 4. Η Επιτροπη΄ των Περιφερειω΄ν πρε΄πει να επεξεργασθει΄ γνωµοδο΄τηση στην οποι΄α να εξετα΄ζει ειδικα΄ το ρο΄λο και τα µε΄τρα της ευρωπαι¨κη΄ς πολιτικη΄ς για τον πολιτισµο΄ και την εκπαι΄δευση ως προς την ιθαγε΄νεια της 'Ενωσης και την ιδιο΄τητα του πολι΄τη των περιφερειω΄ν και των δη΄µων και την αλληλεξα΄ρτηση΄ τους. 3. 7. 5. ∆εδοµε΄νου ο΄τι οι τοπικοι΄ και περιφερειακοι΄ οργανισµοι΄ κατε΄χουν ιδιαι΄τερη σηµασι΄α για την ιθαγε΄νεια της 'Ενωσης, πρε΄πει να δηµιουργηθει΄ε΄να προ΄γραµµα υποτροφιω΄ν για τους υπαλλη΄λους τους, οι οποι΄οι ει΄ναι επιφορτισµε΄νοι µε ζητη΄µατα εκλογικω΄ν δικαιωµα΄των στις δηµοτικε΄ς εκλογε΄ς, δικαιω΄µατος διαµονη΄ς καθω΄ς και µε ζητη΄µατα διαβου΄λευσης κ. α. Με΄σω περιο΄δων α΄σκησης νε΄ων υπαλλη΄λων διοι΄κησης σε συνεργαζο΄µενες διοικη΄σεις, µπορει΄ να δηµιουργηθει΄ ε΄να δι΄κτυο, το οποι΄ο να αποτελε΄σει τον «α΄µεσο συνδετικο΄ κρι΄κο», την αµοιβαι΄α γνω΄ση και τη δια΄δοση των προτυ΄πων µε΄τρων. 4. Συµπερα΄σµατα Η ιθαγε΄νεια της 'Ενωσης συµπληρω΄νει την ιδιο΄τητα του 4. 2. πολι΄τη των περιφερειω΄ν και των δη΄µων µε το στοιχει΄ο της διασυνοριακο΄τητας. Του΄το αφορα΄ τον εθνικο΄ πληθυσµο΄, ο οποι΄ος σε ορισµε΄νους τοµει΄ς κα΄νει προ΄σκαιρη η΄ διαρκη΄ χρη΄ση των δικαιωµα΄των που του παρε΄χει η ιθαγε΄νεια της 'Ενωσης. Επι΄σης, αφορα΄ και πολι΄τες απο΄ α΄λλα κρα΄τη µε΄λη της ΕΕ. 'Οσον αφορα΄ την εφαρµογη΄, η οποι΄α πρου¨ ποθε΄τει την α΄σκηση των εν λο΄γω δικαιωµα΄των, προκυ΄πτουν α΄µεσες επιπτω΄σεις που ει΄ναι ιδιαι΄τερα εµφανει΄ς π. χ. δικαι΄ωµα ψη΄φου στις δηµοτικε΄ς εκλογε΄ς για πολι΄τες α΄λλων κρατω΄ν µελω΄ν της ΕΕ και τρι΄των χωρω΄ν. Αλλα΄ ακο΄µα και στο ζη΄τηµα του δικαιω΄µατος διαµονη΄ς και στην εφαρµογη΄ στην πρα΄ξη των α΄λλων σχεδι΄ων µε επιπτω΄σεις στην ιθαγε΄νεια της 'Ενωσης, προκυ΄πτουν ανα΄γκες και δυνατο΄τητες επιτο΄που χειρισµου΄ των περιστα΄σεων. Συνεπω΄ς, η ιθαγε΄νεια της 'Ενωσης δεν µπορει΄ και δεν 4. 3. πρε΄πει να αξιολογηθει΄ και να αναπτυχθει΄ χωριστα΄ απο΄ την ιδιο΄τητα του πολι΄τη α΄λλων επιπε΄δων πολιτειακη΄ς οργα΄νωσης. Η επιτυχι΄α της ιθαγε΄νειας της 'Ενωσης εξαρτα΄ται σε µεγα΄λο βαθµο΄ απο΄ το πω΄ς συσχετι΄ζεται µε τις υφιστα΄µενες δηµοκρατικε΄ς δοµε΄ς και τις δοµε΄ς που αφορου΄ν την ιδιο΄τητα του πολι΄τη καθω΄ς και απο΄ τους στο΄χους και τα µε΄σα που χρησιµοποιου΄ν οι τοπικε΄ς και περιφερειακε΄ς διοικη΄σεις για την προω΄θηση΄ της. Αυτη΄ η ε΄ντονη ανα΄γκη που υφι΄σταται στο οικοδο΄µηµα της 4. 4. 'Ενωσης για αποκε΄ντρωση πρε΄πει να ληφθει΄ υπο΄ψη σε µελλοντικα΄ νοµοθετικα΄ σχε΄δια για τις πολιτικε΄ς που συνδε΄ονται σε µεγα΄λο βαθµο΄ µε την ιθαγε΄νεια της 'Ενωσης. Προκειµε΄νου η αρχη΄ αυτη΄ να αποκτη΄σει βαρυ΄τητα, πρε΄πει να προστεθει΄ στη Συνθη΄κη ΕΚ σχετικο΄ α΄ρθρο, ανα΄λογο µε εκει΄νο για το περιβα΄λλον. Η ιθαγε΄νεια της 'Ενωσης αποτελει΄ το΄σο στο΄χο ο΄σο και 4. 1. µε΄σο της ευρωπαι¨κη΄ς πολιτικη΄ς ενσωµα΄τωσης. Αφενο΄ς, αποτελει΄ στο΄χο διο΄τι η συνε΄χεια της ευρωπαι¨κη΄ς ενσωµα΄τωσης µπορει΄ να διασφαλισθει΄ µο΄νον εα΄ν οι πολι΄τες των κρατω΄ν µελω΄ν την κατανοου΄ν και την θεωρου΄ν κοινη΄ επιθυµι΄α. Με την ε΄ννοια αυτη΄, αποτελει΄ περι΄σταση που νοµιµοποιει΄ την ευρωπαι¨κη΄ πολιτικη΄ ενσωµα΄τωσης. Αφετε΄ρου, αποτελει΄ µε΄σο διο΄τι δηµιουργει΄ δικαιω΄- µατα, δρα΄σεις στη΄ριξης και δι΄κτυα σε δια΄φορους τοµει΄ς, τα οποι΄α προωθου΄ν στην πρα΄ξη δια΄φορες µορφε΄ς ταυ΄τισης των πολιτω΄ν µε την ΕΕ. Η ΕΤΠ οφει΄λει να καταστη΄σει σαφε΄ς ο΄τι η επικουρικο΄τητα, 4. 5. η ιθαγε΄νεια της 'Ενωσης και η τοπικη΄ και περιφερειακη΄ αυτοδιοι΄- κηση ει΄ναι αποτελεσµατικοι΄ θεσµοι΄ για την πολιτικη΄ στον τοµε΄α της ιθαγε΄νειας της 'Ενωσης. Στην προσεχη΄ επεξεργασι΄α ενο΄ς Χα΄ρτη θεµελιωδω΄ν δικαιωµα΄των και ελευθεριω΄ν πρε΄πει να προστεθει΄ και το δικαι΄ωµα για τοπικη΄ και περιφερειακη΄ αυτοδιοι΄κηση. Η ΕΤΠ υπενθυµι΄ζει σχετικα΄ το σχε΄διο΄ της για ε΄να «Ευρωπαι¨κο΄ ε΄τος της τοπικη΄ς και περιφερειακη΄ς αυτοδιοι΄κησης» µε το οποι΄ο θα τονισθει΄ ο ιδιαι΄τερος ρο΄λος της αυτοδιοι΄κησης αυτη΄ς για την ιθαγε΄νεια της 'Ενωσης. Βρυξε΄λλες, 17 Φεβρουαρι΄ου 2000. Ο Προ΄εδρος της Επιτροπη΄ς των Περιφερειω΄ν Jos CHABERT