title: Eerste verslag van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad betreffende de toepassing van de Richtlijn eigen vermogen (89/299/EEG)

eurovoc_concepts:
credit institution
public limited company
share capital

formats: html pdf

text: COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN Brussel, 18. 02. 2000 KOM(2000)74 definitief EERSTE VERSLAG VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD betreffende de toepassing van de Richtlijn Eigen Vermogen (89/299/EEG) SAMENVATTING Dit is het eerste verslag van de Commissie over de toepassing van de Richtlijn Eigen Vermogen (89/299/EEG). Zoals artikel 2, lid 2, van deze Richtlijn voorschrijft, zal dit verslag bij het Europees Parlement en de Raad worden ingediend. In het voorliggende verslag wordt beschreven hoe de bepalingen van de Richtlijn door de Lidstaten worden toegepast. Het verslag is gedeeltelijk gebaseerd op een door een extern In deze studie wordt adviesbureau in opdracht van de Commissie verrichte studie. talrijke hoofdzakelijk ingegaan op de mate waarin gebruik is gemaakt van de keuzemogelijkheden die door de Richtlijn worden geboden. Dit verslag werpt echter ook enig licht op de gevolgen van de Richtlijn in de praktijk. Tevens wordt aangegeven welke punten van de Richtlijn voor verbetering vatbaar zijn. In het verslag wordt eveneens getracht de verschillen te belichten tussen de Richtlijn Eigen Vermogen en de definitie die in het Bazelse Kapitaalakkoord (solvabiliteitsregeling voor op internationaal niveau actieve banken uit de G10-landen) aan vermogen wordt gegeven. In de conclusie van dit document worden mogelijke maatregelen voorgesteld om tot een sterker geharmoniseerde definitie van het eigen vermogen te komen. Zo wordt aanbevolen het Raadgevend Comité voor het Bankwezen en zijn werkgroepen met een hernieuwd onderzoek van de Richtlijn Eigen Vermogen te belasten. In het kader van dit onderzoek dient te worden nagegaan hoe concurrentieverstoringen zoveel mogelijk kunnen worden gereduceerd en hoe het Europese bankwezen kan worden versterkt. De Commissie en de betrokken Lidstaten van de EU zullen tevens een actieve rol in het Bazelse Comité voor het bankentoezicht en de werkgroepen ervan blijven vervullen teneinde wereldwijd tot een vergelijkbare definitie van het eigen vermogen te komen en een homogene toepassing van de vermogensvereisten voor toezichtdoeleinden te bewerkstelligen, hetgeen aan de internationale concurrentiekracht van de Europese kredietinstellingen ten goede moet komen. Voorts zullen de werkzaamheden van het Bazelse Comité ongetwijfeld nuttige wenken en ideeën opleveren voor een toekomstige herziening van de Richtlijn Eigen Vermogen. 2 1. INLEIDING In artikel 2, lid 2, van Richtlijn 89/299/EEG van de Raad van 17 april 1989 betreffende het eigen vermogen van kredietinstellingen is bepaald dat de Commissie uiterlijk drie jaar na de in artikel 9, lid 1, bedoelde datum een verslag betreffende de toepassing van deze Richtlijn moet voorleggen aan het Europees Parlement en de Raad, eventueel vergezeld van de wijzigingen die zij nodig acht. Overeenkomstig de voorlaatste overweging van de Richtlijn moet het verslag worden opgesteld "teneinde de voorschriften [van de Richtlijn] te versterken en aldus tot een grotere convergentie te komen in de gemeenschappelijke definitie van het eigen vermogen". Op de datum dat het bovengenoemde verslag diende te worden voorgelegd, namelijk 1 januari 1996, wachtte de Commissie echter nog steeds op de resultaten van een studie over de tenuitvoerlegging van de Richtlijn. Deze studie werd uitgevoerd door een adviesbureau in opdracht van de Commissie. Teneinde de bevindingen van de studie van het adviesbureau in haar verslag te kunnen verwerken en de passende conclusies uit deze studie te kunnen trekken, achtte de Commissie het aangewezen met het opstellen van het verslag te wachten totdat zij de studie van het adviesbureau had ontvangen en de accuraatheid ervan had kunnen verifiëren. De Commissie vond het bovendien raadzaam het verslag pas op te stellen nadat de gewijzigde Richtlijn Kapitaaltoereikendheid was aangenomen, gezien de nauwe banden die tussen deze Richtlijn en Richtlijn 89/299/EEG bestaan. Het Raadgevend Comité voor het Bankwezen heeft kennis genomen van de studie van het adviesbureau en verscheidene Lidstaten hebben aanvullende opmerkingen geformuleerd. De Commissie gaat ervan uit dat de bevindingen van het adviesbureau waarop de Lidstaten niet vóór 31 december 1997 hebben gereageerd, correct zijn. Richtlijn 98/31/EG tot wijziging van Richtlijn 93/6/EEG van de Raad inzake de kapitaaltoereikendheid kredietinstellingen ("RKT II") werd op 22 juni 1998 aangenomen. beleggingsondernemingen van en In dit verslag wordt getracht een beschrijving en een beoordeling te geven van de wijze waarop de bepalingen van de Richtlijn Eigen Vermogen in nationaal recht werden omgezet. Tevens worden mogelijke maatregelen op het niveau van de Europese Unie voorgesteld om tot een sterker geharmoniseerde definitie van het eigen vermogen te komen en aldus concurrentieverstoringen tegen te gaan alsook de positie van het bankwezen van de Europese Unie te verstevigen, hetgeen uiteindelijk in een groter consumentenvertrouwen en een betere consumentenbescherming zal resulteren. 3 De volgende bijlagen zijn bij dit verslag gevoegd : • Bijlage I : Overzicht van de nationale toepassingsmaatregelen • Bijlage II : Schuldtitels die voor opneming in het Tier 1-vermogen in aanmerking komen • Bijlage III : Interpretatieve nota XV/1100/95-herz. 6 4 2. TOEPASSING VAN DE RICHTLIJN 2. 1. ALGEMEEN De Richtlijn Eigen Vermogen bestaat reeds tien jaar. Zij was een logisch uitvloeisel van de Eerste Richtlijn 77/780/EEG van de Raad tot coördinatie van de wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen betreffende de toegang tot en de uitoefening van de werkzaamheden van kredietinstellingen. In artikel 6 van deze Richtlijn is het volgende bepaald : "In afwachting van een latere coördinatie stellen de bevoegde autoriteiten teneinde een observatiemogelijkheid te scheppen, in voorkomend geval in aanvulling op eventuele door hen gehanteerde coëfficiënten, verhoudingsgetallen vast tussen verschillende activa- en/of passivaposten van de kredietinstellingen met als doel het volgen van de solvabiliteit en de liquiditeit van de kredietinstellingen alsmede van de overige voorwaarden die van belang zijn voor de bescherming van de spaargelden". Deze bepaling in de Eerste Bankrichtlijn heeft ertoe geleid dat het Raadgevend Comité voor het Bankwezen een belangrijke rol bij de opstelling van de Richtlijn Eigen Vermogen heeft vervuld en (samen met de GTIAD) is blijven vervullen nadat de Richtlijn Eigen Vermogen is aangenomen. De in de Richtlijn Eigen Vermogen vervatte definitie van eigen vermogen is gebaseerd op de werkzaamheden die in het Bazelse Kapitaalakkoord van 1988 zijn uitgemond. Dit Akkoord, dat voor internationaal actieve banken is bedoeld, was het resultaat van de beraadslagingen in het Bazelse Comité voor het bankentoezicht. In dit Comité zijn acht EU-Lidstaten (België, Frankrijk, Duitsland, Italië, Luxemburg, Nederland, Zweden en het Verenigd Koninkrijk) plus de Verenigde Staten, Canada, Japan en Zwitserland vertegenwoordigd. Het Bazelse Kapitaalakkoord voor banken is eveneens door tal van andere landen overgenomen. 2. 2. DOEL van de RICHTLIJN Het eigen vermogen van een kredietinstelling kan dienen tot dekking van verliezen waartegenover geen te verwachten winst van voldoende omvang staat. Het kan tevens dienst doen als een belangrijke maatstaf voor de bevoegde autoriteiten, met name voor de beoordeling van de solvabiliteit van de kredietinstellingen en voor andere toezichtsdoeleinden. Het eigen vermogen van een kredietinstelling kan voorts worden aangewend om de continuïteit in de activiteit van kredietinstellingen te waarborgen en de spaargelden te beschermen. De harmonisatie van de regels voor de samenstelling en berekening van het eigen vermogen draagt bij toezicht dat op de kredietinstellingen wordt uitgeoefend en werkt een verdere harmonisatie in de banksector in de hand. tot de versterking van het De Richtlijn Eigen Vermogen vormt een onderdeel van een breder initiatief om de minimale normen voor het bedrijfeconomisch toezicht op de financiële instellingen in de EU te harmoniseren. Met dit initiatief wordt een tweeledige doelstelling nagestreefd, namelijk de veiligheid en soliditeit van het financiële stelsel waarborgen en een gelijk speelveld tot stand brengen voor de financiële instellingen die op de interne markt met elkaar concurreren. 5 2. 3. STRUKTUUR van de RICHTLIJN In de Richtlijn Eigen Vermogen zijn de samenstelling van en de basisvoorschriften voor het eigen vermogen van kredietinstellingen vastgelegd. De Richtlijn specificeert de criteria waaraan bepaalde bestanddelen van het eigen vermogen moeten voldoen. De Lidstaten behouden evenwel de vrijheid strengere voorwaarden toe te passen. De Richtlijn maakt een onderscheid tussen bestanddelen die het basisvermogen vormen (Tier 1-vermogen in de Bazelse terminologie) en bestanddelen die het aanvullend vermogen vormen (Tier 2-vermogen in de Bazelse terminologie). In de Richtlijn wordt rekening gehouden met het feit dat de bestanddelen die het aanvullend vermogen uitmaken, niet van dezelfde kwaliteit zijn als die welke het basisvermogen vormen. Het aanvullend vermogen mag immers voor niet meer dan 100 % van het basisvermogen tot het eigen vermogen worden gerekend. De meetelling van bepaalde bestanddelen van het aanvullend vermogen moet bovendien worden beperkt tot 50 % van het basisvermogen. is het Teneinde verstoring van de mededingingsvoorwaarden te voorkomen, openbare kredietinstellingen niet toegestaan bij de berekening van hun eigen vermogen de garanties mee te tellen die hun door de Lidstaten of door lagere overheden zijn verstrekt. In artikel 2, lid 1, van de Richtlijn is het algemene beginsel neergelegd dat het niet- geconsolideerde eigen vermogen van kredietinstellingen met inachtneming van de in artikel 6 vastgestelde limieten uit de hierna genoemde acht bestanddelen bestaat : gestort kapitaal 1. agiorekening maar zonder de cumulatief preferente aandelen ; in de zin van artikel 22 van Richtlijn 86/635/EEG plus 2. reserves in de zin van artikel 23 van Richtlijn 86/635/EEG en de resultaten van het voorgaande jaar die zijn overgedragen door bestemming van het definitieve resultaat. De Lidstaten kunnen alleen toestaan dat tussentijdse positieve resultaten worden meegeteld voordat een formeel besluit is genomen, wanneer zij zijn geverifieerd door met de controle van de rekeningen belaste personen en wanneer ten genoegen van de bevoegde aangetoond dat het bedrag daarvan is geraamd overeenkomstig de beginselen, neergelegd in Richtlijn 86/635/EEG, en netto is, na aftrek van alle te verwachten lasten en van voorzieningen voor dividenden ; autoriteiten is 3. herwaarderingsreserves in de zin van artikel 33 van Richtlijn 78/660/EEG van de Raad van 25 juli 1978 op de grondslag van artikel 54, lid 3, sub g), van het Verdrag betreffende de jaarrekening van bepaalde vennootschapsvormen, laatstelijk gewijzigd bij Richtlijn 84/569/EEG ; de fondsen voor algemene bankrisico's in de zin van artikel 38 van Richtlijn 4. 86/635/EEG ; 5. 6. waardecorrecties in de zin van artikel 37, lid 2, van Richtlijn 86/635/EEG ; andere bestanddelen in de zin van artikel 3 ; 6 7. de in artikel 4, lid 1, bedoelde aansprakelijkheidsverplichtingen van leden van kredietinstellingen met de rechtsvorm van coöperatieve verenigingen en de hoofdelijke verplichtingen van de leningnemers van bepaalde, in de vorm van een fonds georganiseerde instellingen ; cumulatief preferente aandelen met een vaste looptijd alsmede achtergestelde 8. leningen in de zin van artikel 4, lid 3. Zoals bepaald in artikel 6 moeten de volgende vijf bestanddelen worden afgetrokken : 9. het bezit aan eigen aandelen van de kredietinstelling tegen boekwaarde ; immateriële activa in de zin van artikel 4, (activa) post 9, van Richtlijn 10. 86/635/EEG ; 11. negatieve resultaten van enige betekenis van het lopende boekjaar ; 12. deelnemingen in andere kredietinstellingen en in financiële instellingen ten belope van meer dan 10 % van het kapitaal van die instellingen, alsmede achtergestelde schuldvorderingen en de in artikel 3 bedoelde, in het bezit van de kredietinstelling zijnde schuldtitels, uitgegeven door kredietinstellingen en financiële instellingen waarin zij voor meer dan 10 % van hun kapitaal deelneemt. Indien tijdelijk aandelen in een andere kredietinstelling of financiële instelling worden gehouden met het oog op een financiële bijstandsoperatie, bedoeld om die instelling te saneren en te redden, kan de toezichthoudende autoriteit ontheffingen van deze bepaling verlenen ; 13. deelnemingen in andere kredietinstellingen en andere financiële instellingen ten belope van 10 % of minder van het kapitaal van die instellingen, alsook achtergestelde schuldvorderingen en de in artikel 3 bedoelde, in het bezit van de kredietinstelling zijnde schuldtitels, uitgegeven door andere dan de in punt 12 bedoelde kredietinstellingen en andere financiële instellingen, voor het bedrag van het totaal van deze deelnemingen, achtergestelde schuldvorderingen en schuldtitels dat 10 % van het eigen vermogen van de kredietinstelling, berekend vóór de aftrek van de bestanddelen genoemd in de punten 12 en 13, te boven gaat. Wat de eventuele berekening van het niet-geconsolideerde eigen vermogen betreft, mogen de Lidstaten in afwachting van de latere coördinatie van de consolidatiebepalingen toestaan dat moedermaatschappijen die onderworpen zijn aan een toezicht op geconsolideerde basis, in de consolidatie begrepen deelnemingen in andere financiële of kredietinstellingen, niet aftrekken. Deze bepaling geldt voor alle voorschriften inzake bedrijfseconomisch toezicht die via communautaire besluiten worden geharmoniseerd. 2. 4. GEVOLGEN van de RICHTLIJN Er kan niet genoeg worden benadrukt dat van deze Richtlijn van de Raad een belangrijk effect uitgaat doordat zij op het niveau van de Europese Unie een zekere harmonisatie van de definitie van het eigen vermogen van kredietinstellingen eigen bewerkstelligt. Gemeenschappelijke basisvoorschriften betreffende het 7 vermogen van kredietinstellingen vormen immers een centraal element in de opbouw van en het toezicht op de interne markt voor financiële instellingen. De Richtlijn draagt in aanzienlijke mate bij tot de soliditeit van de kredietinstellingen in Europa en tot de totstandbrenging van gelijke concurrentieverhoudingen tussen de kredietinstellingen uit de Europese Unie, hetgeen uiteindelijk in een groter consumentenvertrouwen en een betere consumentenbescherming zal resulteren. 2. 5. VERHOUDING tot ANDERE RICHTLIJNEN De Richtlijn Eigen Vermogen is van essentieel belang voor de interpretatie en tenuitvoerlegging van verscheidene andere Richtlijnen van de Raad, zoals de Tweede Bankrichtlijn (89/646/EEG), de Richtlijn Solvabiliteitsratio (89/647/EEG), de Richtlijn Richtlijn Kapitaaltoereikendheid (98/31/EG), de Richtlijn Toezicht op geconsolideerde basis (83/350/EEG), de gewijzigde Richtlijn Toezicht op geconsolideerde basis (92/30/EEG), de Richtlijn Jaarrekening van Banken (86/635/EEG) en de Richtlijn Grote Risico's (92/121/EEG). 1 Kapitaaltoereikendheid (93/6/EEG), gewijzigde de De Richtlijn Eigen Vermogen is nodig voor de tenuitvoerlegging van de Tweede Richtlijn 89/646/EEG van de Raad tot coördinatie van de wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen betreffende de toegang tot en de uitoefening van de werkzaamheden van kredietinstellingen, omdat laatstgenoemde Richtlijn het verlenen van een vergunning tot het uitoefenen van de werkzaamheden van een kredietinstelling afhankelijk stelt van de omvang van het minimale aanvangskapitaal en het permanent beschikbare eigen vermogen. Tevens stelt de Tweede Bankrichtlijn in eigen middelen uitgedrukte beperkingen aan gekwalificeerde deelnemingen van kredietinstellingen. in werking is getreden, voorziet De Richtlijn Solvabiliteitsratio (RSR), die op hetzelfde moment als de Richtlijn in een minimale Eigen Vermogen (REV) solvabiliteitsratio voor kredietinstellingen (dit is een minimumverhouding tussen het eigen vermogen en de naar risicograad gewogen activa van dergelijke instellingen). De RSR geeft weliswaar zelf aan welke deze naar risicograad gewogen activa zijn, maar verwijst naar de REV voor de omschrijving van de bestanddelen die als eigen vermogen mogen worden aangemerkt. De Richtlijnen inzake de kapitaaltoereikendheid (RKT I en RKT II) hebben de toepassing van de minimale solvabiliteitsratio tot de beleggingsondernemingen uitgebreid en een alternatieve definitie van het eigen vermogen ingevoerd die uitsluitend geldt voor het door kredietinstellingen en beleggingsondernemingen gelopen marktrisico (de op het eigen vermogen betrekking hebbende bijlage V van Richtlijn van beleggingsondernemingen en kredietinstellingen (RKT I) en de wijzigingen op bijlage V, vervat in Richtlijn 98/31/EG van het Europees Parlement en de Raad van 22 juni 1998 tot wijziging van Richtlijn 93/6/EEG van de Raad inzake de kapitaaltoereikendheid van beleggingsondernemingen en kredietinstellingen (RKT II), zijn aan dit verslag gehecht). kapitaaltoereikendheid 93/6/EEG van de Raad inzake de 1 Voor de definitie van kredietinstellingen wordt in artikel 1 van de REV ook verwezen naar de Eerste Coördinatierrichtlijn Bankrecht (77/780/EEG en wijzigingen). 8 De Richtlijn Eigen Vermogen bepaalt dat wanneer het ten behoeve van het toezicht nodig is de omvang van het geconsolideerde eigen vermogen van een groep van kredietinstellingen te bepalen, deze berekening dient te geschieden overeenkomstig Richtlijn 92/30/EEG inzake toezicht op kredietinstellingen op geconsolideerde basis. In de Richtlijn is eveneens bepaald dat ten aanzien van de voor de berekening van het eigen vermogen te gebruiken boekhoudkundige techniek rekening dient te worden gehouden met de bepalingen van Richtlijn 86/635/EEG betreffende de jaarrekening en de geconsolideerde jaarrekening van banken en andere financiële instellingen, waarin enkele aanpassingen van de bepalingen van de Richtlijnen 78/660/EEG en 83/349/EEG op de grondslag van artikel 54, lid 3, sub g), van het Verdrag betreffende de geconsolideerde jaarrekening zijn vervat. Richtlijn 92/121/EEG betreffende het toezicht op en de beheersing van grote risico's van kredietinstellingen stelt bijvoorbeeld dat grote risico's niet meer dan 25 % van het eigen vermogen van een kredietinstelling mogen bedragen. Voorts mag een kredietinstelling geen grote risico's aangaan waarvan de totale waarde meer dan 800 % van haar eigen vermogen bedraagt. Een kredietinstelling is verplicht alle grote risico's te melden. De Richtlijn wordt op geconsolideerde basis toegepast. aan haar bevoegde autoriteit Bij het verrichten van een analyse van de economische gevolgen van de Richtlijn Eigen Vermogen dient de aandacht vooral uit te gaan naar het effect dat deze Richtlijn in combinatie met andere Richtlijnen van de Raad sorteert. Indien zulks relevant is, wordt verderop in dit verslag dan ook nader op de verhouding tussen de Richtlijn Eigen Vermogen en andere Richtlijnen van de Raad ingegaan. 2. 6. WIJZIGINGEN op de RICHTLIJN De Richtlijn Eigen Vermogen is tweemaal gewijzigd. De eerste wijziging (bij Richtlijn 91/633/EEG) vond plaats in 1991 en had ten doel de post "Fonds voor algemene bankrisico's" in de oorspronkelijke Richtlijn Eigen Vermogen op te nemen. In 1992 heeft de Raad tot een tweede wijziging (bij Richtlijn 92/16/EEG) besloten teneinde aan de Deense instellingen voor hypothecair krediet een tijdelijke ontheffing te verlenen en om de procedure van artikel 8 aan te passen. De tijdelijke ontheffing voor Deense instellingen voor hypothecair krediet geldt tot 2001. Voorts heeft de Commissie de REV verwerkt in een voorstel voor een Richtlijn dat ten doel heeft verscheidene Richtlijnen tot één enkele Richtlijn samen te voegen. 2. 7. TOEPASSING van de RICHTLIJN door DERDE LANDEN Uit hoofde van de EER-Overeenkomst is de Richtlijn van toepassing op IJsland, Liechtenstein en Noorwegen. De Toezichthoudende Autoriteit van de EVA bereidt een verslag voor over de tenuitvoerlegging van de Richtlijn door deze landen. 2. 8. TOEPASSING van de RICHTLIJN door de LIDSTATEN In overeenstemming met artikel 9, lid 1, hebben alle Lidstaten de Commissie in kennis gesteld van de toepassing van de Richtlijn. De omzetting van artikel 1 heeft geen problemen opgeleverd. In de bijlagen bij dit verslag is een tabel met een overzicht van de nationale toepassingsmaatregelen opgenomen. Sommige van deze 9 maatregelen zijn enigszins stringenter dan de minimumvoorschriften in de Richtlijnen en voorzien met name in striktere beperkingen op de voor opneming in het eigen vermogen in aanmerking komende bestanddelen en/of in strengere voorwaarden voor de aftrek van andere bestanddelen van het eigen vermogen. Twaalf Lidstaten hebben dergelijke striktere eisen gesteld. 2 2. 9. HUIDIGE STAND van ZAKEN In de loop van vorig jaar is zowel onder bankregelgevers en -toezichthouders als in de sector zelf een discussie op gang gekomen over de wenselijkheid van een herziening van de regels die thans uit hoofde van de Richtlijn Eigen Vermogen en de Richtlijn Solvabiliteitsratio op de kredietinstellingen van toepassing zijn. Tevens is een aanvang gemaakt met de herziening van het Bazelse Kapitaalakkoord van 1988. Het bestaande kader roept een aantal technische vragen op, gewoon omdat het nu al tien jaar oud is en geen rekening houdt met nieuwe ontwikkelingen. Deze vragen kunnen eventueel worden opgelost door de bestaande voorschriften op een bepaalde wijze te interpreteren, dan wel aan te passen. Een van de problemen in verband met de samenstelling en de kwaliteit van het vermogen is te wijten aan het feit dat de banksector is gaan innoveren bij het ontwerpen van schuldtitels. De banken zouden bijzonder graag zien dat deze innovatieve schuldtitels als basisvermogen (Tier 1) worden aangemerkt omdat zij kostenbesparend zijn. De aan dergelijke schuldtitels inherente kenmerken resulteren echter veelal in een uitholling van het concept dat aan de bestaande strikte definitie van eigen vermogen ten grondslag ligt en nopen de regelgevers ertoe bepaalde punten en bewoordingen van de definitie toe te lichten. De werkzaamheden in verband met de herziening van de solvabiliteitsregeling zijn reeds enige tijd aan de gang, niet alleen in de EU onder auspiciën van het RCB, de Werkgroep Technische Interpretatie van Bankrichtlijnen (GTIAD) en de technische subgroep kapitaal van het RCB, maar ook op internationaal niveau in het kader van het Bazelse Comité. Al deze fora hebben zich gebogen over de problematiek van de toekomst van de solvabiliteitsregeling en beraden zich thans over de vraag hoe deze werkzaamheden op bepaalde punten kunnen worden voortgezet. 2. 10. BASISVERMOGEN (TIER 1) Het basisvermogen (ook Tier 1-vermogen of kernkapitaal genoemd) is samengesteld uit de bestanddelen 1 (geplaatst kapitaal), 2 (reserves en bestemde definitieve resultaten) en 4 (fondsen voor algemene bankrisico's) die in artikel 2, lid 1, van de Richtlijn worden vermeld (voor alle in artikel 2, lid 1, opgesomde bestanddelen, zie hoofstuk 3 “Structuur van de Richtlijn"). Deze drie bestanddelen vertegenwoordigen het vermogen van de hoogste kwaliteit en met de grootste capaciteit om verliezen op te vangen. De Richtlijn staat dan ook een onbegrensd gebruik van het basisvermogen voor solvabiliteitsdoeleinden toe. 2 Deze mogelijkheid is uitdrukkelijk vermeld in artikel 2, lid 2, eerste alinea. 10 Bestanddeel 1 : Geplaatst kapitaal 1. gestort kapitaal in de zin van artikel 22 van Richtlijn 86/635/EEG3 plus agiorekening, maar zonder de cumulatief preferente aandelen ; Omzetting door de Lidstaten Artikel 2, lid 1, punt 1, is door alle Lidstaten in nationaal recht omgezet. In 1996 maakte dit bestanddeel in de diverse landen van de EER 11,0 à 60,0 % van het totale vermogen van de kredietinstellingen uit (het gemiddelde voor alle landen samen beliep 26,2 %). Het aandeel van dit bestanddeel is bijzonder laag in E, NL, A en S, maar daarentegen zeer hoog in EL en P. Gezien het feit dat in het nationale recht beperkingen aan de directe uitgifte van in vreemde valuta luidend kapitaal worden gesteld, alsook om fiscale redenen worden preferente aandelen vaak via een dochteronderneming of een speciaal daartoe opgerichte onderneming (Special Purpose Vehicle – SPV) uitgegeven. Het door dergelijke entiteiten aangetrokken kapitaal wordt vervolgens naar de (moeder)kredietinstelling doorgesluisd. De Commissie is van oordeel dat uitsluitend kapitaal dat door de entiteit als Tier 1-vermogen werd aangetrokken, als Tier 1-vermogen van de (moeder)kredietinstelling kan worden aangemerkt. Ingeval de bank verlies lijdt, moeten investeerders in de door de SPV uitgegeven preferente aandelen, net als investeerders in direct uitgegeven aandelen, in staat zijn dit verlies op continue wijze te dekken. Voor schuldtitels die voor opneming in het basisvermogen in aanmerking komen, mogen geen regelingen gelden die de uitgevende instelling ertoe verplichten aan de investeerders betalingen te verrichten die de uitkeerbare winst overtreffen. Indien de betalingen (aflossingen of rentebetalingen) op de kredietwaardigheid van de uitgevende kredietinstelling van invloed zijn, kunnen zij in tijden van crisis de solvabiliteit van de instelling nog verder ondermijnen. Een dergelijke invloed op de kredietwaardigheid van een kredietinstelling is derhalve onaanvaardbaar voor Tier 1-vermogen. In Richtlijn 98/31/EG van de Raad tot wijziging van Richtlijn 93/6/EEG van de Raad inzake de kapitaaltoereikendheid van beleggingsondernemingen en kredietinstellingen wordt in de wijziging van bijlage V, punt 2 (bij dit verslag gevoegd), bepaald dat de bevoegde autoriteiten de instellingen die moeten voldoen aan de in de bijlagen I, II, III, IV, VI, VII en VIII bij deze Richtlijn (aan dit verslag gehecht) gestelde eigenvermogensvereisten, toestaan een alternatieve definitie van het eigen vermogen te hanteren ter voldoening aan uitsluitend deze verplichtingen. 3 Artikel 22 van Richtlijn 86/635/EEG : Passiva : post 9 - Geplaatst kapitaal Deze post omvat, ongeacht de benaming die daarvoor in een gegeven geval wordt gebruikt, alle bedragen welke overeenkomstig de rechtsvorm van de betrokken kredietinstelling en overeenkomstig de nationale wetgeving als bij aandeelhouders of andere inbrengers geplaatste aandelen in het eigen vermogen van de kredietinstelling dienen te worden aangemerkt. 11 Vergelijking met het Bazelse Kapitaalakkoord Afgaande op de gegevens waarover de Commissie beschikt, zijn bij de omzetting van deze bepaling geen noemenswaardige problemen gerezen, afgezien van die in verband met de niet- opneming van cumulatief preferente aandelen in het basisvermogen. In verscheidene landen zijn de toezichthouders immers reeds door banken benaderd met het verzoek bepaalde op preferente aandelen gebaseerde constructies als basisvermogen (Tier 1-vermogen) mee te rekenen. Sommige toezichthouders overwegen deze constructies inderdaad als Tier 1- vermogen te aanvaarden. Aangezien in zowel de Richtlijn als het Bazelse Akkoord is bepaald dat cumulatief preferente aandelen niet als kernkapitaal mogen meetellen, geven de banken deze aandelen steeds meer een niet-cumulatief karakter, er tevens zorg voor dragend eventuele belastingvoordelen te behouden. Geplaatst kapitaal is altijd al algemeen aanvaard als basisvermogen. In artikel 2 van de Richtlijn wordt een nadere omschrijving gegeven van de schuldtitels die als "geplaatst kapitaal" mogen worden aangemerkt. De overeenkomstige bepaling in het Bazelse Akkoord is niet geheel identiek4 aan die in de Richtlijn. Het Bazelse Akkoord schrijft met name voor dat zowel de bij de aandeelhouders geplaatste aandelen als de (niet-cumulatief) preferente aandelen een onbepaalde looptijd moeten hebben. Door deze verwijzing naar de onbepaalde looptijd van het kapitaal is de Bazelse tekst duidelijk strikter dan de EU-richtlijnen. Dit komt doordat in de EU-richtlijn rekening moet worden gehouden met alle rechtsvormen die de banken binnen de EU kunnen aannemen. Aangezien een aantal banken een heel scala aan innovatieve schuldtitels, zoals schuldtitels met oplopende rente ("step-ups"), heeft uitgegeven met de bedoeling Tier 1-vermogen te in een vormen dat minder kosten met zich meebrengt en, buitenlandse munteenheid kan luiden, heeft het Bazelse Comité voor het bankentoezicht tijdens zijn vergadering op 21 oktober 1998 te Sydney besloten de opneming van deze schuldtitels in het Tier 1-vermogen aan banden te leggen. Dergelijke schuldtitels zullen aan strikte voorwaarden moeten voldoen en niet meer dan 15 % van het Tier 1-kapitaal mogen uitmaken (zie bijlage "Schuldtitels die voor opneming in het Tier 1-vermogen in aanmerking komen"). indien zulks nodig blijkt, 4 Aandelenkapitaal (uitgegeven en volgestorte gewone aandelen en niet-cumulatief preferente aandelen met een onbepaalde looptijd, maar zonder cumulatief preferente aandelen). 12 Bestanddeel 2 : Reserves en bestemde definitieve resultaten 2. reserves in de zin van artikel 23 van Richtlijn 86/635/EEG 5 en de resultaten van het voorgaande jaar die zijn overgedragen door bestemming van het definitieve resultaat. De Lidstaten kunnen alleen toestaan dat tussentijdse positieve resultaten worden meegeteld voordat een formeel besluit is genomen, wanneer zij zijn geverifieerd door met de controle van de rekeningen belaste personen en wanneer ten genoegen van de bevoegde autoriteiten is aangetoond dat het bedrag daarvan is geraamd overeenkomstig de beginselen neergelegd in Richtlijn 86/635/EEG, en netto is, na aftrek van alle te verwachten lasten en van voorzieningen voor dividenden ; Omzetting door de Lidstaten Reserves en bestemde jaarresultaten vormen het tweede bestanddeel van het basisvermogen (Tier 1) en zijn eveneens altijd al algemeen aanvaard als eigen vermogen. Ook hier geeft de Richtlijn door middel van een verwijzing naar artikel 23 van de Richtlijn Jaarrekening van Banken (86/635/EEG) nader aan welke posten als reserves kunnen worden beschouwd. De Richtlijn staat tevens toe dat tussentijdse positieve resultaten worden meegeteld, mits aan strenge voorwaarden is voldaan. Artikel 2, lid 1, punt 2, is door alle Lidstaten in nationaal recht omgezet. In 1996 maakte dit bestanddeel in de diverse landen van de EER 6,8 à 76,8 % van het totale vermogen van de kredietinstellingen uit (het gemiddelde voor alle landen samen beliep 43,4%). Het aandeel van dit bestanddeel in het totale vermogen is bijzonder groot in DK, E, NL, A en S. Twaalf Lidstaten hebben gebruik gemaakt van de mogelijkheid tussentijdse positieve resultaten mee te tellen. B, DK en E hebben deze bepaling niet in de handelsportefeuille rekening met tussentijdse positieve resultaten als Tier 3-bestanddeel ter dekking van marktrisico's, zoals dat in bijlage V bij de RKT wordt voorgeschreven. toegepast. België houdt Voorzover de Commissie bekend is, heeft de omzetting van deze bepaling geen noemenswaardige problemen opgeleverd, afgezien van die in verband met het vereiste dat de tussentijdse positieve resultaten door externe accountants moeten worden geverifieerd voordat zij als basisvermogen in de zin van artikel 2, lid 1, punt 2, mogen worden meegeteld. Alle Lidstaten zijn het thans met de Commissie eens dat de in Richtlijn 86/635/EEG bedoelde, "met de controle van de rekeningen belaste personen" de externe in plaats van de interne accountants zijn. De Commissie acht het eveneens van essentieel belang dat benevens periodieke controles van de procedures, ook een directe verificatie van de tussentijdse winst door de externe accountants plaatsvindt voordat deze winst in het Tier 1-vermogen wordt 5 Artikel 23 van Richtlijn 86/635/EEG : Passiva : post 11 - Reserves Deze post omvat alle in Richtlijn 78/660/EEG, artikel 9, Passiva, onder A IV, genoemde reserves volgens de daar gegeven definitie. De Lidstaten kunnen bovendien andere reserves voorschrijven, indien dat voor kredietinstellingen met een niet onder Richtlijn 78/660/EEG vallende rechtsvorm nodig blijkt te zijn. [In artikel 9 van Richtlijn 78/660/EEG wordt melding gemaakt van wettelijke reserves, reserves voor eigen aandelen, statutaire reserves en overige reserves. ] 13 opgenomen. Externe accountantscontrole van tussentijdse winst hoeft evenwel niet noodzakelijkerwijze te betekenen dat de rekeningen volledig worden doorgelicht, zoals dit aan het einde van elk jaar geschiedt. Vergelijking met het Bazelse Kapitaalakkoord De vergelijkbare bepaling in het Bazelse Akkoord is enigszins anders6 geformuleerd dan in de Richtlijn. Het enige wezenlijke verschil is echter dat de voorwaarden voor de opneming van de tussentijdse positieve resultaten in de Richtlijn nauwkeuriger worden omschreven dan in het Bazelse Akkoord. Bestanddeel 4 : Fondsen voor algemene bankrisico's 4. fondsen voor algemene bankrisico's in de zin van artikel 38 van Richtlijn 86/635/EEG; Het "Fonds voor algemene bankrisico's" is een post die bij Richtlijn 86/635/EEG is ingevoerd en die bestemd is voor de dekking van "de bijzondere, met het bankbedrijf samenhangende risico's". Omzetting door de Lidstaten Hoewel het merendeel van de Lidstaten fondsen voor algemene bankrisico's toestaat, spelen deze fondsen alleen in B, F, I, L, P en FIN een rol van betekenis. In 1996 maakte dit bestanddeel in de diverse landen van de EER 0,0 à 5,9 % van het totale eigen vermogen van de kredietinstellingen uit (het gemiddelde voor alle landen samen beliep 1,9 %). Volgens de informatie waarover de Commissie beschikt, heeft de omzetting van deze bepaling geen bijzondere problemen veroorzaakt. Vergelijking met het Bazelse Kapitaalakkoord Hoewel de post "Fonds voor algemene bankrisico's" buiten de Unie niet onder deze naam bekend staat, wordt hij in het Bazelse Kapitaalakkoord toch specifiek als Tier 1-vermogen meegeteld. Het Bazelse Akkoord beschrijft in detail onder welke voorwaarden bepaalde posten onder de algemene voorzieningen of de algemene reserves voor verliezen op verstrekte leningen (zoals fondsen voor algemene bankrisico's) mogen worden geboekt. Het Bazelse Akkoord geeft aan dat alle posten die ten doel hebben een bank tegen een onderkende verslechtering van specifieke activa – met name die waarvoor een landenrisico bestaat, hypothecaire leningen en leningen aan andere probleemsectoren – te beschermen, geen deel uitmaken van het eigen vermogen en derhalve in beginsel niet onder de post "algemene voorzieningen/algemene reserves voor verliezen op verstrekte leningen" mogen worden 6 Open reserves gevormd of aangevuld met behulp van ingehouden opbrengsten (na belasting) of andere overschotten, zoals bv. agio op aandelen, ingehouden winst (met inbegrip van, voorzover de landen daarmee instemmen, de ingehouden winst van het lopende jaar die tijdens het jaar aan reserves is toegevoegd of onttrokken), algemene reserves en wettelijke reserves (Tier 1). 14 opgenomen. Voor de post "algemene voorzieningen/algemene reserves voor verliezen op verstrekte leningen" geldt bovendien een grenswaarde van 1,25 procentpunt van de naar risicograad gewogen activa. Daarnaast moet aan de volgende voorwaarden worden voldaan : – – – – uitsluitend ingehouden winst na belasting of voor eventuele belastingverplichtingen gecorrigeerde winst vóór belasting mogen aan de fondsen worden toegevoegd ; de fondsen en de overboekingen naar of uit deze fondsen moeten afzonderlijk in de door de bank bekendgemaakte jaarrekening worden vermeld ; een bank moet onmiddellijk en zonder beperking over deze fondsen kunnen beschikken om eventuele verliezen te dekken zodra deze zich voordoen ; een verlies mag niet onmiddellijk ten laste van de fondsen worden gebracht ; dit moet via de winst- en verliesrekening geschieden. Als gevolg van de strikte regels in Jaarrekeningenrichtlijn 86/635/EEG gelden deze voorwaarden ook voor de fondsen voor algemene bankrisico's. 2. 11. AANVULLEND EIGEN VERMOGEN (TIER 2) Aanvullend vermogen (ook Tier 2-vermogen genoemd) omvat eveneens bestanddelen die beschikbaar zijn om verliezen op te vangen, maar de kwaliteit van deze bestanddelen wordt lager ingeschat dan die van de bestanddelen van het basisvermogen. Bestanddelen van het aanvullend vermogen zijn derhalve aan verscheidene beperkingen onderhevig (zie verder). Voordat de Richtlijn werd uitgevaardigd, waren bepaalde bestanddelen van het aanvullend vermogen slechts in een paar Lidstaten in gebruik. In de Richtlijn wordt bijzondere nadruk gelegd op de voorwaarden voor de inaanmerkingneming van dergelijke vermogensbestanddelen. Teneinde het gebruik van deze bestanddelen aan banden te leggen en eventuele kwaliteitsverminderingen van het eigen vermogen te voorkomen, hebben ook de overige Lidstaten besloten de nieuwe Tier 2-bestanddelen in te voeren. De bestanddelen die als aanvullend vermogen kunnen worden meegeteld, worden opgesomd onder de punten 3 en 5 tot en met 8 van artikel 2. De bestanddelen 3 en 5 tot en met 7, waarvan de kwaliteit hoger wordt ingeschat dan die van bestanddeel 8, worden vaak als "Upper Tier 2" bestempeld, terwijl bestanddeel 8 gewoonlijk "Lower Tier 2" wordt genoemd. De kwaliteitsverschillen tussen de diverse "vermogensniveaus" komen tot uiting in de beperkingen die aan het gebruik ervan worden gesteld. Aanvullend vermogen bestaat uit de volgende bestanddelen : 15 Bestanddeel 3 : Herwaarderingsreserves 3. herwaarderingsreserves in de zin van artikel 33 van Richtlijn 78/660/EEG van de Raad van 25 juli 1978 op de grondslag van artikel 54, lid 3, sub g), van het Verdrag betreffende de jaarrekening van bepaalde vennootschapsvormen7, laatstelijk gewijzigd bij Richtlijn 84/569/EEG8 ; Bij kredietinstellingen ontstaan herwaarderingsreserves meestal als gevolg van de herwaardering van financiële herwaarderingsreserves mag enkel geschieden onder de voorwaarden omschreven in artikel 33, lid 1, onder c), van Richtlijn 78/660/EEG (zie de bijlage bij dit verslag). van materiële activa. De vorming vaste en Omzetting door de Lidstaten De meeste Lidstaten staan toe dat herwaarderingsreserves als aanvullend vermogen worden meegeteld. In 1996 maakten deze reserves in de diverse landen van de EER 0,0 à 5,6 % van het totale eigen vermogen van de kredietinstellingen uit (het gemiddelde voor alle landen samen beliep 2,3 %). Vergelijking met het Bazelse Kapitaalakkoord Dit bestanddeel heeft niet dezelfde inhoud in het Bazelse Akkoord9 als in de Richtlijn. Het meest significante verschil is dat het Bazelse Akkoord uitdrukkelijk voorschrijft dat het verschil tussen de historische aanschaffingskosten en de marktwaarde met 55 % moet worden verminderd. 10,22 7 PB L 222 van 14-8-1978, blz. 11. 8 PB L 314 van 4-12-1984, blz. 28. 9 Herwaarderingsreserves voortvloeiende : a) uit een formele herwaardering op de balans van de panden die in eigendom aan de banken toebehoren ; of b) uit een fictieve toerekening aan het vermogen van verborgen waarden die resulteren uit het feit dat waardepapieren in de balans tegen de aanschaffingskosten gewaardeerd zijn, mogen in het aanvullend vermogen worden opgenomen indien de activa naar het oordeel van de toezichthoudende autoriteit op voorzichtige wijze zijn gewaardeerd, waarbij ten volle rekening is gehouden met de mogelijkheid van prijsschommelingen en een gedwongen verkoop. 10 Het verschil tussen de historische aanschaffingskosten en de marktwaarde van stille reserves wordt met 55 % verminderd om rekening te houden met de marktvolatiliteit en met de fiskale lasten bij de realisatie. Verborgen reserves als gevolg van de onderwaardering van bankgebouwen mogen niet worden meegeteld. 16 Bestanddeel 5 : Waardecorrecties 5. waardecorrecties in de zin van artikel 37, lid 2, van Richtlijn 86/635/EEG ; Overeenkomstig de Richtlijn mogen waardecorrecties worden toegepast waarbij bepaalde actiefposten die niet behoren tot de financiële vaste activa en geen deel uitmaken van de handelsportefeuille, tegen een lagere waarde worden opgenomen indien zulks "om reden van voorzichtigheid wegens de bijzondere, met het bankbedrijf samenhangende risico's" geboden is. Omzetting door de Lidstaten Hoewel waardecorrecties in vele Lidstaten als aanvullend vermogen worden meegeteld, spelen zij enkel in B, D en L een rol van betekenis. In 1996 maakten de waardecorrecties in totale eigen vermogen van de de diverse landen van de EER 0,0 à 6,4 % van het kredietinstellingen uit (het gemiddelde voor alle landen samen beliep 1,8 %). Afgaande op de informatie waarover de Commissie beschikt, heeft de omzetting van deze bepaling geen noemenswaardige problemen opgeleverd. Vergelijking met het Bazelse Kapitaalakkoord Het Bazelse Akkoord bevat geen specifieke bepalingen ten aanzien van dergelijke soorten waardecorrecties. De algemene bepalingen inzake de opneming van algemene voorzieningen of algemene reserves voor verliezen op verstrekte leningen zijn evenwel van toepassing (zie de voetnoot bij bestanddeel 4). 11 Het verschil tussen de Bazelse en de EU-regeling is bijgevolg miniem. Bestanddeel 6 : Andere bestanddelen 6. andere bestanddelen in de zin van artikel 3 ; In artikel 3 wordt aangegeven welke "andere bestanddelen" in het aanvullend vermogen kunnen worden opgenomen. In artikel 3, lid 1, is bepaald dat het door een lidstaat gebruikte begrip "eigen vermogen" andere bestanddelen kan inhouden, mits deze bepaalde kenmerken bezitten ; deze kenmerken worden vervolgens nader omschreven. Artikel 3, lid 2, stelt dat schuldtitels met een onbepaalde looptijd en andere financieringsinstrumenten die aan bepaalde bijzondere voorwaarden voldoen, eveneens als "andere bestanddelen" kunnen worden aanvaard. Artikel 3, lid 1. Het door een lidstaat gebruikte begrip "eigen vermogen'' kan andere bestanddelen inhouden, mits deze, ongeacht hun wettelijke of boekhoudkundige benamingen, de volgende kenmerken bezitten : 11 Stille reserves die desondanks op de winst- en verliesrekening werden geboekt en die door de bankentoezichthouders worden aanvaard (als Tier 2-vermogen). 17 a) b) c) zij staan ter vrije beschikking van de kredietinstelling ter dekking van de normale risico's van het bankbedrijf, indien de verliezen of de waardeverminderingen nog niet zijn vastgesteld ; het bestaan ervan blijkt uit interne rekeningen ; het betrokken bedrag wordt vastgesteld door het bestuur van de kredietinstelling, gecontroleerd door onafhankelijke accountants, ter kennis gebracht aan de bevoegde autoriteiten en aan hun toezicht onderworpen. Op het punt van de controle kan de interne controle voorlopig worden geacht aan bovenvermelde voorwaarden te voldoen totdat de communautaire bepalingen waarbij een externe controle verplicht wordt gesteld, van toepassing zijn geworden. Op grond van artikel 3, lid 2, kunnen de "overige bestanddelen" ook schuldtitels met een onbepaalde looptijd ("perpetuals") omvatten : Artikel 3, lid 2. Als andere bestanddelen kunnen ook worden aanvaard schuldtitels met een onbepaalde looptijd en andere financieringsinstrumenten die aan de volgende voorwaarden voldoen : a) b) c) d) zij kunnen niet worden terugbetaald op initiatief van de houder of zonder voorafgaande toestemming van de toezichthoudende autoriteit ; de schuldovereenkomst moet bepalen dat de kredietinstelling de betaling van rente over de schuld mag uitstellen ; de vorderingen van de leninggever op de leningnemende kredietinstelling moeten volledig achtergesteld zijn bij die van alle niet-achtergestelde crediteuren ; de documenten inzake de uitgifte van de schuldtitels moeten bepalen, dat schuld en niet- terwijl de betaalde rente gebruikt kunnen worden om verliezen op te vangen, kredietinstelling haar werkzaamheden kan voortzetten ; e) alleen de daadwerkelijk gestorte bedragen worden in aanmerking genomen. Hierbij komen nog andere cumulatief preferente aandelen dan die bedoeld in artikel 2, lid 1, punt 8. 18 Zoals reeds bij bestanddeel 1 werd opgemerkt, zijn zowel schuldtitels met een onbepaalde looptijd en soortgelijke schuldtitels zoals cumulatief preferente aandelen, potentieel zeer aantrekkelijke instrumenten voor kredietinstellingen omdat zij kostenbesparend zijn en in vele Lidstaten belastingvoordelen bieden. Daarbij is echter ook gewezen op het feit dat in de Richtlijn duidelijk wordt gesteld dat dergelijke schuldtitels alleen als bestanddelen van het aanvullend vermogen en niet als bestanddelen van het basisvermogen kunnen worden aangemerkt. Omzetting door de Lidstaten Vele van deze "andere bestanddelen" zijn zo specifiek voor de nationale stelsels van administratieve verslaglegging dat de Lidstaten deze bepaling zelfs enigszins verschillend interpreteren. Een overzichtstabel van de interpretaties door de Lidstaten van artikel 3, lid 1, wat betreft de mogelijkheid de meerwaarde (positieve verschil tussen de marktwaarde en de is als aanschaffingswaarde) van de portefeuilles tot het eigen vermogen te rekenen, aanhangsel bij dit verslag gevoegd. 12 Tien Lidstaten aanvaarden "andere bestanddelen" (in de zin van artikel 3, lid 1) als eigen vermogen. B, DK, EL, NL en FIN hebben deze bepaling niet in nationaal recht omgezet. (Zie overzichtstabel in bijgaande interpretatienota XV/1100/95). In interpretatienota XV/1100/95- herz. 5 van mei 1997 stelt de Commissie een gemeenschappelijke interpretatie van artikel 3, lid 1, voor om te komen tot duidelijker regels voor het opnemen van het positieve verschil tussen de marktwaarde en de aanschaffingswaarde in de "andere bestanddelen" (zie bestanddeel 3 – herwaarderingsreserves). In de vorm van algemene voorzieningen maakte dit bestanddeel in 1996 in de diverse EER- landen tussen 0,0 % en 10,4 % van het totale vermogen van kredietinstellingen uit (het gemiddelde voor alle landen beliep 1,0 %). In andere vormen vertegenwoordigde dit bestanddeel in 1996 in de diverse EER-landen 0,0 % à 12,1 % van het totale vermogen van kredietinstellingen (het gemiddelde voor alle landen kwam uit op 2,8 %). De meeste Lidstaten hebben artikel 3, lid 2, in hun nationale wetgeving overgenomen. In 1996 maakten de in dit artikel bedoelde bestanddelen in de verschillende EER-landen 0,0 % à 13,5 % van het totale vermogen van kredietinstellingen uit (het gemiddelde voor alle landen bedroeg 4,1 %). 12 XV/1100/95-herz. 5 19 Vergelijking met het Bazelse Kapitaalakkoord De formulering in het Bazelse Akkoord is niet identiek aan de tekst van de Richtlijn. In wezen is er echter geen verschil tussen de Richtlijn en het Bazelse Akkoord13 wat de "andere bestanddelen" betreft. In het kader van de GTIAD zijn met de Lidstaten besprekingen gevoerd over een nadere uitwerking en verduidelijking van de voorwaarden voor de opneming van hybride schuldtitels in het eigen vermogen. Bestanddeel 7 : Aansprakelijkheidsverplichtingen van leden van coöperatieve verenigingen 7. de in artikel 4, lid 1, bedoelde aansprakelijkheidsverplichtingen van leden van kredietinstellingen met de rechtsvorm van coöperatieve verenigingen en de hoofdelijke in de vorm van een fonds verplichtingen van de leningnemers van bepaalde, georganiseerde instellingen ; De gedetailleerde voorwaarden om aansprakelijkheidsverplichtingen van leden van kredietinstellingen met de rechtsvorm van coöperatieve verenigingen in het eigen vermogen te kunnen opnemen, zijn neergelegd in artikel 4, lid 1 : 13 Hybride schuldtitels mogen in het aanvullend vermogen worden opgenomen indien - zij ongedekt, achtergesteld en volgestort zijn ; - zij niet kunnen worden terugbetaald op initiatief van de houder of zonder voorafgaande toestemming van de toezichthoudende autoriteit ; - zij (in tegenstelling tot gewone achtergestelde schuld) beschikbaar zijn om verliezen op te vangen, zonder dat de bank verplicht is haar werkzaamheden te staken ; - zij het mogelijk maken (zoals bij cumulatief preferente aandelen) de rentebetalingen en aflossingen uit te stellen wanneer de winstgevendheid van de bank ontoereikend is om deze betalingen te verrichten, ook al kunnen zij (anders dan bij dividenden op gewone aandelen) voorzien in een verplichting tot het betalen van rente die niet voor onbepaalde duur kan worden verminderd of uitgesteld. Cumulatief preferente aandelen met deze kenmerken zouden voor opneming in deze categorie schuldtitels in aanmerking komen. 20 Artikel 4, lid 1. De aansprakelijkheidsverplichtingen van de leden van de in artikel 2, lid 1, punt 7, bedoelde kredietinstellingen met de rechtsvorm van coöperatieve verenigingen, omvatten het niet-gestorte kapitaal van deze instellingen en de statutaire verplichting van de leden van deze coöperatieve instellingen tot het doen van aanvullende niet-terugbetaalbare stortingen wanneer de kredietinstelling verlies lijdt. In dat geval dienen de stortingen onmiddellijk gevorderd te kunnen worden. Met de hiervoor bedoelde bestanddelen worden gelijkgesteld de hoofdelijke verplichtingen van de leningnemers in het geval van als fonds georganiseerde kredietinstellingen. Al deze bestanddelen kunnen in het eigen vermogen worden opgenomen, voorzover zij overeenkomstig de nationale wetgeving tot het eigen vermogen van dit soort instellingen worden gerekend. Omzetting door de Lidstaten D, NL en A hebben dit artikel overgenomen. De in artikel 4 bis14 bedoelde overgangsregeling voor DK loopt af op 1 januari 2001. In 1996 maakte dit bestanddeel in de diverse landen van de EER 0,0 à 2,9 % van het totale vermogen van de kredietinstellingen uit (het gemiddelde voor alle landen samen beliep 0,6 %). Bij de omzetting van deze bepaling zijn geen noemenswaardige problemen gerezen. Vergelijking met het Bazelse Kapitaalakkoord het Bazelse Akkoord de geen In aansprakelijkheidsverplichtingen van leden van coöperatieve verenigingen opgenomen omdat dit akkoord uitsluitend voor internationaal actieve banken uit de G10-landen was bedoeld en bijgevolg geen betrekking heeft op banken met de rechtsvorm van coöperatieve verenigingen. verband met bepalingen zijn in Bestanddeel 8 : Cumulatief preferente aandelen met een vaste looptijd en achtergestelde leningen 8. cumulatief preferente aandelen met een vaste looptijd alsmede achtergestelde leningen in de zin van artikel 4, lid 3. De Lidstaten of de bevoegde autoriteiten mogen de in artikel 2, lid 1, punt 8, bedoelde cumulatief preferente aandelen met een vaste looptijd, alsmede de aldaar bedoelde achtergestelde leningen in het eigen vermogen opnemen, indien er bindende overeenkomsten bestaan volgens welke deze leningen in geval van faillissement of liquidatie van de kredietinstelling worden achtergesteld bij de vorderingen van alle andere crediteuren en pas worden terugbetaald nadat alle andere op dat tijdstip opeisbare schulden zijn voldaan. 14 Ingevoegd bij Richtlijn 92/16/EEG. 21 Cumulatief preferente aandelen met vaste looptijd De gedetailleerde voorwaarden voor de opneming van cumulatief preferente aandelen met vaste looptijd in het eigen vermogen zijn neergelegd in de eerste alinea van artikel 4, lid 3 : Artikel 4, lid 3. De Lidstaten of de bevoegde autoriteiten mogen de in artikel 2, lid 1, punt 8, bedoelde cumulatief preferente aandelen met een vaste looptijd, alsmede de aldaar bedoelde achtergestelde leningen in het eigen vermogen opnemen, indien er bindende overeenkomsten bestaan volgens welke deze leningen in geval van faillissement of liquidatie van de kredietinstelling worden achtergesteld bij de vorderingen van alle andere crediteuren en pas worden terugbetaald nadat alle andere op dat tijdstip opeisbare schulden zijn voldaan. Omzetting door de Lidstaten Cumulatief preferente aandelen met een vaste looptijd worden als zeer aantrekkelijke schuldtitels voor kredietinstellingen beschouwd. Zij vormen immers een goedkopere bron van kapitaal dan gewone aandelen omdat er minder kosten en in vele landen ook belastingvoordelen aan verbonden zijn. De kredietinstellingen hebben er derhalve alle belang bij dat deze schuldtitels als eigen vermogen worden meegeteld. Na de aanneming van de Richtlijn is het gebruik ervan dan ook sterk toegenomen. Cumulatief preferente aandelen met een vaste looptijd zijn echter vermogensbestanddelen van minder hoogwaardige kwaliteit vanwege hun beperkte looptijd (hetgeen inhoudt dat het kapitaal onbeschikbaar kan zijn wanneer er behoefte aan bestaat) en hun cumulatief karakter (dat tot betalingsachterstanden jegens investeerders kan leiden). Om die reden kunnen cumulatief preferente aandelen met vaste looptijd enkel als aanvullend vermogen en niet als basisvermogen worden meegeteld. De Commissie acht het van essentieel belang dat aandelen die als Tier 1-vermogen worden aangemerkt, daadwerkelijk niet-cumulatief zijn, wat inhoudt dat kredietinstellingen niet verplicht mogen zijn tot het verrichten van betalingen aan houders van deze schuldtitels ingeval verliezen worden geleden. Elf landen hebben cumulatief preferente aandelen met vaste looptijd in de zin van artikel 4, lid 3, ingevoerd. DK, F, I en A hebben van de invoering van deze schuldtitels afgezien. Vergelijking met het Bazelse Kapitaalakkoord In wezen is er geen verschil tussen de Richtlijn en het Bazelse Akkoord wat de opneming van cumulatief preferente aandelen in het vermogen betreft. In het Bazelse Akkoord worden zij evenwel als een afzonderlijke categorie vermeld en "hybride schuldtitels" genoemd. Zowel in de Europese Unie als in het Bazelse Comité is reeds over de tenuitvoerlegging van deze bepaling gediscussieerd. Achtergestelde leningen De gedetailleerde voorwaarden voor de meerekening van achtergestelde leningen als eigen vermogen zijn neergelegd in de tweede alinea van artikel 4, lid 3 : 22 De achtergestelde leningen moeten daarnaast aan de volgende voorwaarden voldoen : a) b) c) d) alleen de daadwerkelijk gestorte middelen worden in aanmerking genomen ; de betrokken middelen hebben een oorspronkelijke looptijd van ten minste vijf jaar, waarna terugbetaling mogelijk is ; indien de looptijd van de schuld onbepaald is, moet een opzeggingstermijn van vijf tenzij de betrokken middelen niet langer als eigen vermogen worden beschouwd, of tenzij voor vervroegde terugbetaling uitdrukkelijk voorafgaande toestemming van de bevoegde autoriteiten is vereist. De bevoegde autoriteiten kunnen toestemming verlenen voor vervroegde terugbetaling van dergelijke middelen, mits het initiatief hiertoe uitgaat van de leningnemer en de solvabiliteit van de kredietinstelling onaangetast blijft ; jaar worden overeengekomen, de hoogte tot welke zij kunnen worden gerekend tot het eigen vermogen zal geleidelijk worden verlaagd gedurende ten minste de vijf jaar die voorafgaan aan de datum van de terugbetaling ; de leningsovereenkomst bevat geen bepalingen krachtens welke de lening in bepaalde omstandigheden, andere dan de liquidatie van de kredietinstelling, vóór de overeengekomen datum moet worden terugbetaald. Omzetting door de Lidstaten Alle Lidstaten hebben het bestanddeel "achtergestelde leningen" in hun wetgeving overgenomen. In 1996 maakte dit bestanddeel in de diverse landen van de EER 0,0 à 27 % van het totale vermogen van de kredietinstellingen uit (het gemiddelde voor alle landen samen beliep 15,8 %). In de meeste Lidstaten schommelt het aandeel van achtergestelde leningen in het eigen vermogen van de kredietinstelling tussen 10 en 20 %, waardoor het een van de belangrijkste vermogensbestanddelen vormt. De Commissie acht het daarom van groot belang dat de bovenbeschreven voorwaarden voor de inaanmerkingneming van achtergestelde leningen als eigen vermogen strikt worden nageleefd. Vergelijking met het Bazelse Kapitaalakkoord De formulering in het Bazelse Akkoord verschilt van de tekst van de Richtlijn. Het meest significante verschil is dat het Bazelse Akkoord uitdrukkelijk voorschrijft dat gedurende de laatste vijf jaar van de looptijd een cumulatieve disconteringsfactor van 20 % per jaar moet worden toegepast. 15 De Richtlijn maakt geen melding van een specifieke disconteringsfactor. De Commissie en de meeste Lidstaten zijn van oordeel dat het woord "geleidelijk" in de Richtlijn niet noodzakelijkerwijze inhoudt dat de verlagingen in uniforme bedragen moeten 15 Het gaat om traditionele, ongedekte achtergestelde schuldtitels met een minimale oorspronkelijke looptijd van meer dan vijf jaar en aflosbare preferente aandelen met een beperkte looptijd. Tijdens de laatste vijf jaar voorafgaand aan de vervaldatum, moet een cumulatieve disconterings- (of afschrijvings)factor van 20 % per jaar worden toegepast om rekening te houden met de afnemende waarde van de betrokken instrumenten als vaste bron van solvabiliteit. Deze schuldtitels zijn over het algemeen niet beschikbaar om de verliezen op te vangen van een bank die haar werkzaamheden voortzet. Om deze reden mogen zij slechts tot maximaal 50 % van het Tier 1-vermogen tot het aanvullende vermogen worden gerekend. 23 geschieden, maar in elk geval toch in stappen waarmee de toezichthoudende autoriteiten hebben ingestemd. Voorzichtigheidshalve zou het zelfs aangewezen zijn in de eerste jaren sterkere verlagingen door te voeren. 16 2. 12. Af te TREKKEN BESTANDDELEN De bestanddelen 9 tot en met 13 worden van het eigen vermogen afgetrokken om de solvabiliteitsratio te berekenen, omdat deze bestanddelen het ter beschikking van de kredietinstellingen staande kapitaal reduceren. De bestanddelen 9 tot en met 11 worden in mindering gebracht op het basisvermogen (de bestanddelen 1, 2 en 4), terwijl de bestanddelen 12 en 13 van het totale eigen vermogen (de bestanddelen 1 tot en met 8) worden afgetrokken. Bestanddeel 9 : Eigen aandelen 9. het bezit aan eigen aandelen van de kredietinstelling, tegen boekwaarde ; Eigen aandelen vertegenwoordigen geen kapitaal dat door investeerders van buitenaf in de kredietinstelling is ingebracht. Zij dienen van het eigen vermogen te worden afgetrokken omdat eventuele verliezen op deze aandelen door de kredietinstelling zelf moeten worden gedragen. Omzetting door de Lidstaten In 1996 De aftrek van eigen aandelen is door alle Lidstaten verplicht gesteld. vertegenwoordigden de eigen aandelen in de diverse EER-landen slechts 0,0 à 0,6 % van het totale vermogen van de kredietinstellingen (het gemiddelde voor alle landen samen beliep 0,1 %). Vergelijking met het Bazelse Kapitaalakkoord Het Bazelse Akkoord bevat geen bepalingen ten aanzien van eigen aandelen. 16 Zie GTIAD-nota XV/1115/96. 24 Bestanddeel 10 : Immateriële activa 10. immateriële activa in de zin van artikel 4, ("activa") post 9, van Richtlijn 86/635/EEG17; Omzetting door de Lidstaten In alle Lidstaten moeten immateriële activa van het eigen vermogen worden afgetrokken. In 1996 vertegenwoordigden immateriële activa in de diverse EER-landen tussen 0,0 % en 10,3 % van het totale vermogen van de kredietinstellingen (het gemiddelde voor alle landen samen beliep 1,8 %). De aftrek van immateriële activa was bijzonder groot in Griekenland, Spanje en Italië. Uit de informatie waarover de Commissie beschikt, blijkt dat de omzetting van deze bepaling in nationaal recht geen noemenswaardige problemen heeft opgeleverd. Vergelijking met het Bazelse Kapitaalakkoord Er is een gering verschil met de tekst van het Bazelse Akkoord in die zin dat de Richtlijn voorschrijft dat niet alleen goodwill maar ook kosten van oprichting en uitbreiding van het eigen vermogen moeten worden afgetrokken. Bestanddeel 11 : Negatieve resultaten van enige betekenis 11. negatieve resultaten van enige betekenis van het lopende boekjaar ; Omzetting door de Lidstaten In alle Lidstaten moeten negatieve resultaten van enige betekenis van het lopende boekjaar van het eigen vermogen worden afgetrokken. In 1996 vertegenwoordigden de negatieve resultaten van enige betekenis in de diverse EER-landen tussen 0,0 % en 4,3 % van het totale vermogen van de kredietinstellingen (het gemiddelde voor alle landen samen beliep 1,1 %). Volgens de informatie waarover de Commissie beschikt, zijn bij de omzetting van deze bepaling geen noemenswaardige problemen gerezen. Vergelijking met het Bazelse Kapitaalakkoord Het Bazelse Akkoord bevat geen bepalingen die betrekking hebben op de aftrek van negatieve resultaten van enige betekenis van het lopende boekjaar. 17 - Kosten van oprichting en uitbreiding, als omschreven in de nationale wetgeving, deze voorzover toestaat dat zij onder de activa worden opgenomen ; - goodwill, voorzover deze onder bezwarende titel is verkregen. 25 Bestanddelen 12 en 13 : Deelnemingen in andere kredietinstellingen en financiële instellingen 12. 13. deelnemingen in andere kredietinstellingen en in financiële instellingen ten belope van meer dan 10 % van het kapitaal van die instellingen, alsmede achtergestelde schuldvorderingen en de in artikel 3 bedoelde, in het bezit van de kredietinstelling zijnde schuldtitels, uitgegeven door kredietinstellingen en financiële instellingen waarin zij voor meer dan 10 % van hun kapitaal deelneemt. Indien tijdelijk aandelen in een andere kredietinstelling of financiële instelling worden gehouden met het oog op een financiële bijstandsoperatie, bedoeld om die instelling te saneren en te redden, kan de toezichthoudende autoriteit ontheffingen van deze bepaling verlenen ; schuldtitels, uitgegeven door andere dan de deelnemingen in andere kredietinstellingen en andere financiële instellingen ten belope van 10 % of minder van het kapitaal van die instellingen, alsook achtergestelde schuldvorderingen en de in artikel 3 bedoelde, in het bezit van de kredietinstelling in punt 12 bedoelde zijnde kredietinstellingen en andere financiële instellingen, voor het bedrag van het totaal van deze deelnemingen, achtergestelde schuldvorderingen en schuldtitels dat 10 % van het eigen vermogen van de kredietinstelling, berekend vóór de aftrek van de bestanddelen genoemd in de punten 12 en 13, te boven gaat. Wat de eventuele berekening van het niet-geconsolideerde eigen vermogen betreft, mogen de Lidstaten in afwachting van de latere coördinatie van de consolidatiebepalingen18 toestaan dat moedermaatschappijen die onderworpen zijn aan een toezicht op geconsolideerde basis, in de consolidatie begrepen deelnemingen in andere financiële of kredietinstellingen, niet aftrekken. Deze bepaling geldt voor alle voorschriften inzake bedrijfseconomisch toezicht die via communautaire besluiten worden geharmoniseerd. Omzetting door de Lidstaten is door alle Lidstaten ingevoerd. Het vereiste om deelnemingen in andere kredietinstellingen en in financiële instellingen af te trekken, In 1996 vertegenwoordigde de aftrek van deelnemingen ten belope van meer dan 10 % in de diverse EER-landen tussen 0,0 % en 3,8 % van het totale vermogen van de kredietinstellingen (het gemiddelde voor alle landen samen bedroeg 1,3 %). De aftrek van deelnemingen van minder dan 10 % vertegenwoordigde in de diverse EER-landen tussen 0,0 % en 4,6 % van het totale vermogen van de kredietinstellingen (het gemiddelde voor alle landen samen beliep 1,0 %). Zes Lidstaten (B, D, EL, L, FIN en UK) hebben gebruik gemaakt van de mogelijkheid om deelnemingen van meer dan 10 % in het kader van financiële bijstandsoperaties tijdelijk van het bepaalde in punt 12 vrij te stellen. De ontheffing voor kredietinstellingen die in het toezicht op geconsolideerde basis zijn opgenomen, wordt in 6 landen (A, D, EL, FIN, I en S) toegepast. 18 Deze bepaling is later overgenomen in Richtlijn 92/30/EEG. 26 Vergelijking met het Bazelse Kapitaalakkoord Volgens het Bazelse Akkoord moeten investeringen in dochterondernemingen die bancaire en financiële activiteiten ontplooien en die niet binnen nationale stelsels geconsolideerd zijn, worden afgetrokken. Voor de deelnemingen van banken in andere banken of in instellingen voor de inontvangstneming van deposito's, die niet hoeven te worden afgetrokken, geldt een risicowegingsfactor van 100 %. Het feit dat deelnemingen van banken in andere banken niet van het eigen vermogen behoeven te worden afgetrokken, is een belangrijk verschil ten opzichte van de Richtlijn, dat de aftrek van de in de punten 12 en 13 bedoelde deelnemingen verplicht stelt. 2. 13. BEPERKINGEN op het GEBRUIK van BEPAALDE BESTANDDELEN a) onbeperkte en onmiddellijke beschikbaarheid om verliezen te dekken Artikel 2, lid 3, onderwerpt het gebruik van de bestanddelen 1 tot en met 5 aan zeer strenge aanvullende voorwaarden : 3. De kredietinstelling moet onmiddellijk en zonder beperking kunnen beschikken over de in lid 1, punten 1 tot en met 5, vermelde bestanddelen om risico's of verliezen te dekken zodra deze zich voordoen. Het bedrag van deze bestanddelen moet ten tijde van hun berekening vrij zijn van elke voorzienbare belasting of daarvoor gecorrigeerd zijn voorzover deze belastingen het bedrag verlagen ten belope waarvan deze bestanddelen aangewend kunnen worden voor het dekken van risico's of verliezen. Omzetting door de Lidstaten Alle Lidstaten hebben de bepaling in nationaal recht omgezet. De Commissie benadrukt dat deze bepaling een essentieel onderdeel van de Richtlijn vormt. De Lidstaten dienen immers met artikel 2, lid 3, rekening te houden om uit te maken of een bepaalde schuldtitel als een van de in de punten 1 tot en met 5 bedoelde bestanddelen mag worden aangemerkt. Vergelijking met het Bazelse Kapitaalakkoord De formulering in de Richtlijn verschilt van die in het Bazelse Akkoord. De strekking van beide teksten is evenwel gelijk. b) overheidsgaranties Artikel 4, lid 2, belet dat aan openbare kredietinstellingen verleende staatsgaranties als eigen vermogen worden meegeteld : De Lidstaten mogen garanties die 2. zij of hun autoriteiten aan openbare kredietinstellingen verlenen, niet tot het eigen vermogen van deze kredietinstellingen rekenen. 27 Omzetting door de Lidstaten Geen enkele Lidstaat rekent garanties die zij of hun autoriteiten aan openbare kredietinstellingen verlenen, tot het eigen vermogen van deze kredietinstellingen. België is niet langer van deze bepaling vrijgesteld. Vergelijking met het Bazelse Kapitaalakkoord Het Bazelse Akkoord erkent overheidsgaranties niet als eigen vermogen. c) consolidatieregels Artikel 5 voorziet bestanddelen bij de consolidatie : in gedetailleerde regels voor de inaanmerkingneming van bepaalde Tot aan een latere coördinatie van de voorschriften inzake de consolidatie zijn de volgende regels van toepassing : 1. wanneer de berekening op geconsolideerde grondslag dient te geschieden, worden de in lid 1, genoemde bestanddelen voor hun geconsolideerde bedragen in artikel 2, aanmerking genomen overeenkomstig de bij Richtlijn 83/350/EEG vastgestelde regels. Bovendien mogen de volgende creditbestanddelen ("negatieve bestanddelen'') voor de berekening van het eigen vermogen met de geconsolideerde reserves worden gelijkgesteld : - - - - minderheidsbelangen in de zin van artikel 21 van Richtlijn 83/349/EEG als de integrale consolidatiemethode wordt toegepast ; het eerste consolidatieverschil in de zin van de artikelen 19, 30 en 31 van Richtlijn 83/349/EEG ; de omrekeningsverschillen die overeenkomstig artikel 39, lid 6, van Richtlijn 86/635/EEG in de geconsolideerde reserves worden opgenomen ; het verschil dat voortvloeit uit de vermelding van bepaalde deelnemingen overeenkomstig de in artikel 33 van Richtlijn 83/349/EEG beschreven methode. 2. wanneer bovengenoemde bestanddelen debetbestanddelen ("positieve bestanddelen'') zijn, dienen zij bij de berekening van het geconsolideerde eigen vermogen in mindering te worden gebracht. Omzetting door de Lidstaten Dit artikel is door alle Lidstaten in hun nationale wetgeving overgenomen. DK heeft geen gebruik gemaakt van de in de tweede zin van artikel 5, punt 1, geboden mogelijkheid. De "latere coördinatie van de voorschriften inzake de consolidatie" heeft weliswaar reeds plaatsgevonden in de vorm van Richtlijn 92/30/EEG, maar deze Richtlijn heeft geen wijzigingen aangebracht in de in artikel 5 van de Richtlijn Eigen Vermogen omschreven 28 voorschriften. Artikel 5 blijft bijgevolg onverkort van toepassing. De Commissie beschikt over te weinig informatie om te antwoorden op de vraag of de Lidstaten moeilijkheden hebben ondervonden bij de toepassing van dit artikel. Vergelijking met het Bazelse Kapitaalakkoord In de bepaling in het Bazelse Akkoord die met artikel 5 overeenstemt19, wordt enkel gewag gemaakt van minderheidsbelangen. De andere bestanddelen worden niet genoemd. De Commissie beschikt slechts over beperkte informatie omtrent eventuele problemen die de Lidstaten hebben ondervonden bij de toepassing van dit artikel. d) kwantitatieve beperkingen Artikel 6 voorziet in kwantitatieve beperkingen op het gebruik van bepaalde bestanddelen : Artikel 6, lid 1. Voor de in artikel 2, lid 1, punten 3 en 5 tot en met 8, bedoelde bestanddelen gelden de volgende limieten : a) b) c) de som van de bestanddelen genoemd in de punten 3 en 5 tot en met 8 mag niet meer bedragen dan 100 % van de som van de bestanddelen genoemd in de punten 1, 2 en 420, verminderd met de som van de bestanddelen genoemd in de punten 9, 10 en 11 ; de som van de bestanddelen genoemd in de punten 7 en 8 mag niet meer bedragen dan 50 % van de som van de bestanddelen genoemd in de punten 1, 2 en 421, verminderd met de som van de bestanddelen genoemd in de punten 9, 10 en 11 ; de som van de bestanddelen genoemd in de punten 12 en 13 wordt in mindering gebracht op de som van de bestanddelen. Omzetting door de Lidstaten Dit artikel is door alle Lidstaten in nationaal recht omgezet. Vergelijking met het Bazelse Kapitaalakkoord De formulering in de Richtlijn verschilt enigszins van die in het Bazelse Akkoord22. Het enige verschil van betekenis is de specificatie in het Bazelse Akkoord dat op latente winst op ongerealiseerde schuldtitels een disconteringsfactor van 55 % dient te worden toegepast. van 19 Ingeval het gaat om geconsolideerde rekeningen, maken ook minderheidsbelangen in het toebehorende kapitaal dochterondernemingen deel uit van het eigen vermogen (Tier 1-vermogen). 20 Ingevoegd bij Richtlijn 91/633/EEG. 21 Ingevoegd bij Richtlijn 91/633/EEG. eigendom aan instelling volledige niet de in 29 Artikel 6, lid 2, is geschrapt bij Richtlijn 91/633/EEG en het bepaalde in artikel 6, lid 3, is niet meer geldig. Artikel 6, lid 4. De bevoegde autoriteiten kunnen kredietinstellingen toestemming geven om in tijdelijke en uitzonderlijke omstandigheden de in lid 1 genoemde limiet te overschrijden. Omzetting door de Lidstaten Artikel 6, lid 4, is door zes Lidstaten (D, EL, E, F, I en P) in nationaal recht omgezet. Italië heeft aangegeven dat zijn regels slechts overschrijdingen toestaan wanneer er sprake is van "andere positieve elementen". In dat geval mogen deze overschrijdingen niet meer dan 1,25 % van de naar risicograad gewogen activa bedragen. Vergelijking met het Bazelse Kapitaalakkoord Het Bazelse Akkoord bevat geen bepaling die in tijdelijke uitzonderingen voorziet. 22 i) De som van de bestanddelen van het Tier 2-vermogen (aanvullend vermogen) mag niet meer dan bedragen 100 % van de som van de bestanddelen van het Tier 1-vermogen ; ii) de achtergestelde schuldvorderingen met vaste looptijd mogen niet meer bedragen dan 50 % van de som van de bestanddelen van het Tier 1-vermogen ; iii) op herwaarderingsreserves die de vorm van latente winst op ongerealiseerde schuldtitels aannemen, dient een disconteringsfactor van 55% te worden toegepast. 30 3. CONCLUSIES Op zowel nationaal als communautair niveau zijn nog enige inspanningen vereist. De kostenvoordelen (veelal als gevolg van een gunstige fiscale behandeling) die aan nieuwe schuldtitels verbonden zijn, kunnen de kredietinstellingen ertoe aanzetten het bestaande vermogen van hoge kwaliteit (permanent geplaatst kapitaal) te vervangen door nieuwe schuldtitels van mindere kwaliteit. Het verdient aanbeveling dat de Lidstaten erop toezien dat nieuwe schuldtitels (zoals schuldtitels met oplopende rente) waarmee wordt beoogd Tier 1-vermogen te vormen, de kapitaalbasis van de kredietinstellingen niet uithollen, ook al lijkt de richtlijn niet uitdrukkelijk te verbieden dat deze schuldtitels als eigen vermogen worden meegeteld. Indien de Lidstaten er niet zeker van zijn of bepaalde "hybride" schuldtitels als eigen vermogen mogen worden beschouwd, kan het raadzaam zijn deze schuldtitels eerst in de passende EU-fora te bespreken teneinde een beter inzicht te verwerven in de problemen die zij met zich meebrengen. Om een uitholling van de kapitaalbasis te vermijden, kan het aangewezen zijn het aandeel van nieuwe schuldtitels in het basisvermogen te begrenzen. Het Bazelse Comité voor het Bankentoezicht heeft de ontwikkelingen terzake zorgvuldig geobserveerd en op zijn vergadering van 21 oktober 1998 besloten de opneming van nieuwe schuldtitels in het Tier 1-vermogen te beperken. Deze schuldtitels zullen aan strenge voorwaarden moeten voldoen en niet meer dan 15 % van het Tier 1- vermogen mogen bedragen. Op het niveau van de Gemeenschap is reeds actie ondernomen om tot een sterkere harmonisatie van de definitie van het eigen vermogen te komen. Dit initiatief verloopt parallel met de gedachtewisselingen, voorstellen en overwegingen met betrekking tot de werkzaamheden die in het kader van het Bazelse Comité voor het Bankentoezicht worden verricht. Het Raadgevend Comité voor het Bankwezen en de werkgroepen ervan hebben reeds een aanvang gemaakt met een hernieuwd onderzoek van de Richtlijn Eigen Vermogen. Bij dit om aandacht worden onderzoek concurrentieverstoringen tegen te gaan en het Europese bankwezen te versterken. aan maatregelen eveneens besteed zal De Commissie en de Lidstaten van de EU blijven een actieve rol in het Bazelse Comité voor het Bankentoezicht en de werkgroepen ervan vervullen om erop toe te zien dat overal ter wereld eenzelfde definitie van het eigen vermogen wordt gehanteerd en dat de vermogensvereisten op uniforme wijze worden toegepast. Dit zal de internationale concurrentiekracht van de Europese kredietinstellingen in stand helpen houden, hetgeen uiteindelijk in een groter consumentenvertrouwen en een betere consumentenbescherming zal resulteren. 31 BIJLAGE I RICHTLIJN / DIRECTIVE 89/299 [Datum van toepassing/Date d'échéance/Deadline 1-1-1991] aangevuld met/complétée par/completed by Richtlijn/Directive 91/633 [Datum van toepassing/Date d'échéance/Deadline 1-1-1993] gewijzigd bij/modifiée par/modified by Richtlijn/Directive 92/16 Eigen vermogen/Fonds propres/Own funds B • Besluit van de Commissie voor het Bank- en Financiewezen van 5 december 1995 over het reglement op het eigen vermogen van de kredietinstellingen (goedgekeurd bij ministerieel Besluit van 31 december 1995). • Koninklijk de kredietinstellingen, nr. 94/2596 van 12-8-1994 - BS nr. 202 van 12-10-1994 geconsolideerde betreffende controle besluit op basis van de DK • Lov No. 841 af 20. 12. 1989 - LA af 20. 12. 1989 • Lov No. 306 af 16. 05. 1990 - LA af 16. 05. 1990, S. 983 (EN) • BKG No. 853 af 14. 12. 1990 - LA af 14. 12. 1990 D • Gesetz zur Änderung des Gesetzes über das Kreditwesen und anderer Vorschriften über Kreditinstitute vom 21. 12. 1992 - BGBl. I Nr. 59 vom 29. 12. 1992, S. 2211 EL • Décret du Gouverneur de la Banque de Grèce n° 2053 du 18. 03. 1992 - JO 49/A/92 32 RICHTLIJN / DIRECTIVE 89/299 [Datum van toepassing/Date d'échéance/Deadline 1-1-1991] aangevuld met/complétée par/completed by Richtlijn/Directive 91/633 [Datum van toepassing/Date d'échéance/Deadline 1-1-1993] gewijzigd bij/modifiée par/modified by Richtlijn/Directive 92/16 Eigen vermogen/Fonds propres/Own funds (Vervolg) E • Ley 13/85 de 25. 05. 1985 - BOE 28. 05. 1985, modificada por Ley 13/92 de 01. 06. 1992 - BOE n. 132, 02. 06. 1992, p. 18548-18556 • Ley 13/1992, de 1 de junio de Recursos Propios y Supervisión en Base Consolidada de las Entidades Financieras - BOE n. 132 de 02. 06. 1992 • Real Decreto 1343/1992, de 06. 11. 1992, de desarrollo de la Ley 13/1992 - BOE n. 293 de 07. 12. 1992, p. 41584-41606 ; BOE n. 29, 03. 02. 1993, p. 41583 (correción de errores). [En especial su Capítulo V, Título I, articulo 30 y siguientes] • OM 30. 12. 1992, sobre normas de solvencia de las Entidades de Crédito - BOE n. 7, 08. 01. 1993, p. 378-382 + BOE n. 28, 02. 02. 1993, p. 2740-41 (correción de errores) • Circular del Banco de España n. 5/1993, de 26. 03. 1993, a Entidades de Crédito, sobre determinación y control de los recursos propios mínimos - BOE n. 84 de 08. 04. 1993 • Circular del Banco de España n. 12 de 17. 12. 1993, a Entidades de Crédito, sobre modificación de la Circular n. 5/1993, de 26. 03. 1993, sobre determinación y control de los recursos propios mínimos - BOE n. 310 de 28. 12. 1993 • Real Decreto 538/1994 de 25. 03. 1994 modificada Real-Decreto 1343/92 - BOE n° 76 de 30-3-94) • Circular del Banco de España n. 2/1994 de 04. 04. 1994, a Entidades de Crédito. Modificación de la Circular n. 5/1993, de 26. 03. 1993, sobre determinación y control de los recursos propios mínimos - BOE n. 88 de 13. 04. 1993 • Real Decreto 2024/1995, de 22 de diciembre, por el que se modifica el Real Decreto 1343/1992, de 6 de noviembre, por el cual se desarolla la Ley 13/1992, de 1 de junio de Recursos Propios y Supervisión en Base Consolidada de Entidades Financieras • Circular del Banco de España numero 5/1998 de 29-5-1998 a las entidades de crédito, que modifica la Circular numero 5/1993 sobre determinación y control de los recursos propios mínimos. 33 F • Arrêté ministériel du 20. 03. 1990 portant homologation du règlement du Comité de la Réglementation bancaire n° 90-02 en date du 23. 02. 1990 (JORF du 01. 04. 1990, p. 3992) IRL • Notice from the Central Bank of Ireland of 16. 07. 1991 on Supervision Requirements and Standards • Notice from the Central Bank of Ireland of 30. 01. 1992 on Supervision Requirements and Standards • Notice from the Central Bank of Ireland of 13. 02. 1996 on Supervision Requirements and Standards I • Decreto legislativo 10. 09. 1991, n. 302 - GU n. 221, 20. 09. 1991, p. 9-10 supplemento. • Circolare (Banca d'Italia), n. 4, 29. 03. 1988, 75° aggiornamento (18. 12. 1991), 82° aggiornamento (04. 02. 1992) • Circolare (Banca d'Italia) n. 155, (Istruzioni per la Compilazione delle segnalazioni sul patrimonio di vigilanza e sui coefficienti prudenziali), 18. 12. 1991 + 1° aggiornamento (04. 02. 1992) • Decreto legislativo 01. 09. 1993, n. 385 (Suppl. 230 alla GU n. 92 - 30. 09. 93) [Testo unico delle leggi in materia bancaria e creditizia] L • Loi du 05. 04. 1993 relative au secteur financier (Mémorial A, n° 27, 10. 04. 1993) • Circulaire IML 96/127 du 10 mai 1996 portant définition de ratios de fonds propres NL • SolvabiliteitsRichtlijnen opgesteld door De Nederlandsche Bank op grond van art. 20 van de Wet toezicht kredietwezen (Stcrt 1991, 52) 34 RICHTLIJN / DIRECTIVE 89/299 [Datum van toepassing/Date d'échéance/Deadline 1-1-1991] aangevuld met/complétée par/completed by Richtlijn/Directive 91/633 [Datum van toepassing/Date d'échéance/Deadline 1-1-1993] gewijzigd bij/modifiée par/modified by Richtlijn/Directive 92/16 Eigen vermogen/Fonds propres/Own funds A P (Vervolg) • Banking Act / Bankwesengesetz (part of Finanzmarktanpassungsgesetz 1993), BGBL. Nr. 532/1993 as corrected by BGBL. Nr. 639/1993 * • Regulation on monthly reports / Monatsausweis-Verordnung BGBL. Nr. 773/1993 * • Banking Supervisory Report / Verordnung über den bankaufsichtlichen Prüfungsbericht BGBL. Nr. 92/1994 * • Aviso n. 12/92, de 22. 12. 1992 - DR II n. 299, p. 12454-(34). Entrée en vigueur 31. 12. 1992 • Decreto-Lei n. 298/92 de 31. 12. 1992 (Regime Geral das Instituições de Crédito e Sociedades Financeiras), DR I-A, n. 301, 6° Suplemento, 31. 12. 1992, pp. 6056 (24-51) • Aviso n°7/95, in DR, II, de 21. 9. 95 FIN • Act on credit (30. 12. 1993) * institutions / Laki luottolaitostoiminnasta / Kreditinstitutslag 1607/63 • Act relating to the activities of Foreign Credit and Financial Institutions in Finland / Laki ja rahoituslaitoksen toiminnasta Suomessa / Lag om utländska ulkomaisen luotto- kreditinstituts och Financiella instituts verksamhet i Finland 1608/93 (30. 12. 1993) * • Cooperative Banks Act / Osuuspankkilaki / Andesbankslagen 1271/90 (28. 12. 1990) * • Administrative provisions by Financial Superivision * 35 S • The Banking Business Act / Bankrörelselagen : 1987 :617 * • The Banking Companies Act / Bankaktiebolagslagen / 1987 :618 * • The Act on Credit Market Companies / Lagen om Kreditmarknadsbolag / 1992 :1610 * • The Act on Limited Companies / Aktiebolagslagen : 1975 :1385 * • The Regulation on Solvency Ratio in Banks and other Credit Institutions / Förordningen om kapitalkravet i banker och andra kreditinstitut : 1989 :1096 * • The Financial Supervisory Authority's Provisions on Report of Information concerning Assessment of Own Funds and Capital Cover / Finansinspektionens föreskrifter om rapportering av uppgifter om beräkning av kapitalbas och kapitalkrav / FFFS 1992 :32 * UK • Notice of the Bank of England to Institutions authorised under the Banking Act 1987, no. BSD/1990/2 of December 1990 (amended by notice of January 1992). These notices have now been withdrawn. The relevant document is the Chapter CA “Definition of Capital” of the FSA’s Guide to Banking Supervisory Policy. • Building Societies : • Prudential Note 1992/1 of the Building Societies Commission under the Building Societies Act 1986 • SI 1988/777 • SI 1991/702 • SI 1991/1729 • SI 1992/1611 • SI 1992/1612 • Banking Ordinance 1992 - Administrative notice no. 2 of 25-9-1992 (Gibraltar) 36 BIJLAGE II BAZELS COMITÉ van BANKENTOEZICHTHOUDERS BANK voor INTERNATIONALE BETALINGEN, CH-4002 BAZEL Persbericht Persdienst: +41 61 / 280 81 88 Schuldtitels die voor opneming in het Tier 1-vermogen in aanmerking komen 1. Het Bazelse Comité van bankentoezichthouders heeft vastgesteld dat een aantal banken tijdens de afgelopen jaren een heel scala aan innovatieve schuldtitels, zoals schuldtitels met oplopende rente ("step-ups"), heeft uitgegeven met de bedoeling Tier 1- vermogen te vormen dat minder kosten met zich meebrengt en, indien zulks nodig blijkt, in een buitenlandse munteenheid kan luiden. Het Comité heeft deze ontwikkelingen zorgvuldig bestudeerd en heeft op zijn vergadering van 21 oktober 1998 besloten de opneming van deze schuldtitels in het Tier 1-vermogen aan banden te leggen. Dergelijke schuldtitels zullen aan strikte voorwaarden moeten voldoen en niet meer dan 15% van het Tier 1-kapitaal mogen uitmaken. 2. Het Comité bevestigt nogmaals dat zuiver eigen vermogen – d. w. z. gewone aandelen en open reserves of ingehouden winst – het basisvermogen moet vormen. Zuiver eigen vermogen stelt een bank immers in staat verliezen op te vangen naarmate deze zich voordoen en is steeds voor dit doel beschikbaar. Dit vermogensbestanddeel is bovendien het meest geschikte instrument voor een bank om middelen opzij te zetten wanneer zij onder druk komt te staan, daar zij geheel naar eigen goeddunken de omvang en het tijdstip van de uitkeringen kan bepalen. De markten baseren zich bijgevolg veelal op het zuiver eigen vermogen om de kapitaaltoereikendheid van een bank te beoordelen. Het stemrecht dat aan gewone aandelen verbonden is, draagt er tevens in belangrijke mate toe bij dat de leiding van de bank de marktdiscipline in acht neemt. Om deze redenen dient het Tier 1-vermogen van een bank overwegend te bestaan uit gewoon aandelenkapitaal met stemrecht en de open reserves of ingehouden winst die aan de aandeelhouders toekomen. 3. Teneinde toezichthouders en marktdeelnemers genoeg informatie te verschaffen opdat deze zich ervan kunnen vergewissen dat het vermogen onaangetast is, heeft het Comité besloten dat, zoals in zijn recent verslag "Enhancing Bank Transparency" is gesteld, de banken op gezette tijden informatie moeten verstrekken over elk bestanddeel van het Tier 1- vermogen en de belangrijkste kenmerken ervan. Ter bescherming van de integriteit van het Tier 1-vermogen heeft het Comité besloten 4. dat minderheidsbelangen in geconsolideerde dochterondernemingen die de vorm van SPV's aannemen, alleen als Tier 1-kapitaal mogen worden aangemerkt indien het onderliggende instrument beantwoordt aan de volgende voorwaarden, waaraan overigens alle in het Tier 1- vermogen opgenomen schuldtitels ten minste moeten voldoen : • • geplaatst en volgestort zijn ; een niet-cumulatief karakter hebben ; 37 • • • • • 5. • • • • in staat zijn om verliezen binnen de bank op te vangen zodra deze zich voordoen ; ondergeschikt zijn aan deposanten, gewone crediteuren en achtergestelde schuld van de bank ; van permanente aard zijn ; gewaarborgd noch gedekt zijn door een garantie van de uitgever of de verbonden entiteit, of door enigerlei andere regeling die resulteert in een wettelijke of feitelijke bevoordeling van de vordering ten opzichte van bankcrediteuren ; en pas terugbetaalbaar zijn op initiatief van de uitgever na een minimale looptijd van 5 jaar en met voorafgaande toestemming van de toezichthouder, mits het instrument wordt vervangen door kapitaal dat van dezelfde of betere kwaliteit is tenzij de toezichthouder oordeelt dat het vermogen van de bank ruimschoots toereikend is om de aangegane risico's te dekken. Daarnaast moet ook aan de volgende voorwaarden worden voldaan : de belangrijkste kenmerken van dergelijke schuldtitels moeten gemakkelijk te begrijpen zijn en openbaar worden gemaakt ; de uitgevende bank moet onmiddellijk en zonder enige beperking over de opbrengst kunnen beschikken; indien alleen de uitgevende SPV onmiddellijk en volledig over de opbrengst kan beschikken, moet deze ter beschikking van de bank worden gesteld (bv. door omzetting in een directe emissie van de bank die van betere of dezelfde kwaliteit is en waarvoor dezelfde voorwaarden gelden) door middel van een van tevoren overeengekomen mechanisme dat lang voordat zich een ernstige in werking treedt verslechtering van de financiële situatie van de bank voordoet ; de bank moet de omvang en het tijdstip van de uitkeringen naar eigen goeddunken kunnen bepalen, waarbij alleen de opschorting van uitkeringen uit het gewone aandelenkapitaal van de bank van tevoren moet worden geregeld en de bank volledige toegang moet hebben tot de bedragen van de betalingen waarvan is afgezien ; en uitkeringen kunnen alleen geschieden uit uitkeerbare posten; ingeval de uitkeringen van tevoren zijn vastgesteld, mogen zij niet worden herzien in het licht van de kredietwaardigheid van de uitgever. 6. Zowel via SPV's uitgegeven schuldtitels met een gematigd oplopende rente als indirect uitgegeven Tier 1-instrumenten die aan de in de alinea's 4 en 5 omschreven voorwaarden voldoen, zijn toegestaan in combinatie met een koopoptie, maar alleen op voorwaarde dat de gematigde renteverhoging ten minste tien jaar na de uitgiftedatum plaatsvindt en dat deze verhoging resulteert in een stijging ten opzichte van het oorspronkelijke rentepercentage die, naar eigen keuze van de nationale toezichthouders, niet groter mag zijn dan : • tussen de oorspronkelijke 100 basispunten, verminderd met de "swap spread" indexgrondslag en de verhoogde indexgrondslag ; of 50 procent van de oorspronkelijke "credit spread", verminderd met het verschil tussen de oorspronkelijke indexgrondslag en de verhoogde indexgrondslag. 38 7. De voorwaarden van het instrument mogen gedurende de looptijd van het instrument niet meer dan één renteverhoging toestaan. De "swap spread" moet worden bepaald vanaf de datum dat de prijs wordt vastgesteld en het prijsverschil op die datum tussen het oorspronkelijke referentie-effect of -tarief en het verhoogde referentie-effect of -tarief weerspiegelen. 8. De nationale toezichthouders verwachten van de banken dat zij de Bazelse minimale solvabiliteitsratio's in acht nemen zonder al te veel gebruik te maken van innovatieve instrumenten, zoals onder meer schuldtitels met oplopende rente. De in totaal uitgegeven ongebruikelijke Tier 1-instrumenten met enigerlei ander kenmerk dan een zuivere koopoptie dat tot een aflossing van het instrument kan leiden, mogen – bij de uitgifte – niet meer bedragen dan 15 % van het geconsolideerde Tier 1-vermogen. 9. Alle instrumenten die in het kader van de bestaande nationale regels voor Tier 1- vermogen zijn toegestaan of uitgegeven en die niet meer onder de bovenbeschreven interpretatie vallen, zullen van deze interpretatie worden vrijgesteld; hetzelfde geldt voor de uitgiften van dergelijke instrumenten die de limiet van 15 % overschrijden. Deze interpretatie zal worden herzien in het kader van een breder opgezet initiatief 10. waarmee reeds een aanvang werd gemaakt en dat erop gericht is de huidige regeling voor de evaluatie van de kapitaaltoereikendheid van de banken aan een hernieuwd onderzoek te onderwerpen. In het licht hiervan behoudt het Comité zich het recht voor de bovenbeschreven interpretatie eventueel te wijzigen. Bazel, 27 oktober 1998 39 BIJLAGE III BIJDRAGEN van de DELEGATIES BETREFFENDE de INTERPRETATIE van ARTIKEL 2, LID 1, PUNT 6, en ARTIKEL 3, LID 1, van de RICHTLIJN EIGEN VERMOGEN 40 Overzichtstabel van de bijdragen van de Lidstaten betreffende de interpretatie van artikel 2, lid 1, punt 6, en artikel 3, lid 1, van de Richtlijn Eigen Vermogen, wat betreft de mogelijkheid de meerwaarde (het positieve verschil tussen de marktwaarde en de aanschaffingswaarde) van de portefeuilles tot het eigen vermogen te rekenen BE België heeft geen gebruik gemaakt van de door artikel 2, lid 1, punt 6, en artikel 3, lid 1, geboden mogelijkheid. België is van mening dat het positieve verschil aanschaffingswaarde niet binnen de werkingssfeer van artikel 3, volgende redenen : tussen de marktwaarde en de lid 1, valt om de - het voldoet niet aan alle bij dit artikel vastgestelde criteria ; - artikel 3, lid 1, is in de richtlijn opgenomen om rekening te houden met specifieke nationale situaties in de Lidstaten die niet konden worden geharmoniseerd ; als men de werkingssfeer van artikel 3, lid 1, zou uitbreiden tot de bovengenoemde "meerwaarde", zou daardoor het bepaalde in artikel 2, lid 1, punten 1 t/m 5, van de Richtlijn achterhaald worden ; - het argument dat door de opneming van een dergelijke "meerwaarde" in het eigen vermogen de kloof zou worden overbrugd tussen de Lidstaten die de waarderingsregel is niet geheel "mark-to-market" toepassen en de Lidstaten die dat niet doen, steekhoudend, want de regel "mark-to-market" is in principe van toepassing op de handelsportefeuille, terwijl artikel 3, lid 1, een ruimere toepassing mogelijk zou maken. België is van mening dat de opneming van een dergelijke "meerwaarde" in het eigen vermogen een wijziging van de Richtlijn zou vereisen. In prudentieel opzicht zouden echter aanvullende voorwaarden moeten zijn vervuld (bijvoorbeeld de toepassing van een verlaging) om deze "meerwaarde" tot het eigen vermogen te kunnen rekenen. DK lid 1, is niet Artikel 3, in Deense wetgeving omgezet, maar Denemarken heeft artikel 36, lid 2, van de Richtlijn Jaarrekening van Banken (86/635/EEG) toegepast en daardoor maakt het positieve verschil tussen de waarden deel uit van het primaire vermogen. De mogelijkheid die door artikel 36. 2 van de Richtlijn 86/635/EEG wordt gegeven, wordt gebruikt. 41 DE Op basis van artikel 2, lid 1, punt 6, en artikel 3, lid 1, van de REV, heeft Duitsland toegestaan dat, onder bepaalde voorwaarden en binnen bepaalde grenzen, niet- gerealiseerde reserves van bepaalde activa tot het eigen vermogen worden gerekend. Bij deze activa gaat het hoofdzakelijk om zakelijke en vergelijkbare rechten en om effekten. - In het geval van zakelijke en vergelijkbare rechten mag 45 % van het verschil tussen de boekwaarde en de "Beleihungswert", dat wil zeggen de overeenkomstig de wettelijke bepalingen berekende waarde bij verhypothekering, tot het eigen vermogen worden gerekend. - In het geval van effecten mag 35 % van het verschil tussen de boekwaarde en a) b) c) voor ter beurze genoteerde effecten die aan bepaalde voorwaarden voldoen : de genoteerde koers ; voor niet genoteerde effecten: de waarde van deze effekten die overeenkomen met deelnemingen in bepaalde ondernemingen welke tot de vereniging van het spaarbanken "Kreditgenossenschaften" balanstotaal ten minste 20 miljoen DEM bedraagt ; en waarvan behoren of de wederinkoopprijs van deelnemingen in afzonderlijke effekten of onroerend-goedfondsen, die zijn uitgegeven overeenkomstig de wet op de "Kapitalanlagegesellschaften", of van deelnemingen in een afzonderlijk effektenfonds dat overeenkomstig de bepalingen van de icbe-richtlijn is opgezet door een niet-Duitse icbe ; tot het eigen vermogen worden gerekend. Bij dergelijke effekten wordt de genoteerde koers op de balansdatum of het gemiddelde van de genoteerde koers op deze en de drie voorgaande balansdata als die waarde lager in aanmerking genomen. is, Hetzelfde geldt voor de onder b) en c) bedoelde effekten. Daarenboven gelden bepaalde algemene kwalitatieve eisen voor kredietinstellingen. Instellingen moeten beschikken over een kernkapitaal-quotum van 4,4 en de niet- gerealiseerde reserves mogen slechts tot een bedrag van 1,4 % van de naar risico gewogen activa tot het eigen vermogen gerekend worden. Bovendien moeten de niet- gerealiseerde reserves worden berekend met betrekking tot alle zakelijke en vergelijkbare rechten en effecten, zodat ook rekening wordt gehouden met eventuele verliezen op deze activa (cherry picking is dus uitgesloten). Tenslotte bestaat er een aantal bepalingen, waarmee beoogd wordt te zorgen voor naleving van de vereisten van artikel 3, lid 1, van de REV. 42 ES Spanje is van mening dat de meerwaarden niet in het eigen vermogen mogen worden opgenomen en dat daartoe een wijziging van de Richtlijn Eigen Vermogen nodig zou zijn. Het Spaanse standpunt berust op de volgende argumenten : - - - - het eigen in alle gevallen waarin de Richtlijn Eigen Vermogen toestaat dat verschillen die naar hun aard vergelijkbaar zijn met meerwaarden, in de een of andere vorm in dit vermogen worden boekhoudbestanddelen die niet geheim zijn en waaraan bovendien eisen inzake stabiliteit en realiteit worden gesteld of die aan een boekhoudkundige controle zijn onderworpen ; van dergelijke eisen of controle is in de communautaire wetgeving geen sprake in geval van de bedoelde meerwaarden ; opgenomen, geldt bij de opstelling van de Richtlijn Eigen Vermogen werd de boeking van de stille reserves onder verwijzing naar de marktwaarde welbewust beperkt tot het geval van de aan de communautaire boekhoudregels onderworpen herwaarderingsreserves. Artikel 3, lid 1, doelt op bestanddelen van het eigen vermogen die wegens de specifieke nationale kenmerken onmogelijk leken te kunnen worden geharmoniseerd ; enigerlei analogie met het akkoord van Bazel is geen argument, want in de aanbeveling over de meerwaarden die in dit akkoord is opgenomen, worden deze expliciet vermeld en geharmoniseerd ; een stille en geheime reserve voldoet niet aan de voorwaarden van artikel 3, lid 1, want : - - - de regels voor de waardering van de activa hebben tot gevolg dat de om kunnen meerwaarden waardeverminderingen te dekken ; gebruikt worden niet vrij aangezien deze meerwaarden van geheime aard zijn, zijn de desbetreffende boekhoudposten niet in overeenstemming met de in de communautaire en kunnen zij derhalve slechts worden beschouwd als informatie buiten de boekhouding, die derhalve los staat van de interne rekeningen ; richtlijnen neergelegde boekhoudbeginselen uit hoofde van het beginsel van toezicht door de bevoegde autoriteiten, zouden deze een waardering onder verwijzing naar de marktwaarde bij voorbaat moeten accepteren. Dit soort controle lijkt niet verenigbaar met de op communautair niveau geharmoniseerde toezichtbevoegdheden, die zijn gebaseerd op een controle ex post van de werkzaamheden van banken. Spanje maakt zeer beperkt gebruik van artikel 3. 1. 43 EL De oorspronkelijke bedoeling van de Raad was in artikel 3, lid 1, slechts de stille reserves (geheime reserves) op te nemen die voortvloeien uit de belastbare gerealiseerde winst wanneer deze winst voldoende is om met name de schommelingen van de winst op te vangen. De stille reserves van deze categorie dienen om onvoorziene toekomstige verliezen te dekken, hetgeen betekent dat zij voortvloeien uit de waardering van de effecten tegen een lagere waarde dan wettelijk is toegestaan. De formulering van artikel 3, lid 1, zou inderdaad ruimer kunnen worden geïnterpreteerd om er het positieve verschil onder te vatten, maar het is absoluut noodzakelijk om, eventueel in de vorm van een toelichting, een maximumgrens vast te stellen om de eventuele schommelingen van de marktwaarde van de effekten te dekken. De mogelijkheid die door artikel 36. 2 van de Richtlijn 86/635/EEG wordt gegeven, wordt niet gebruikt. 44 FR In het eigen vermogen kunnen als "andere bestanddelen" worden opgenomen : - - - - volledig gemutualiseerde garantiefondsen (d. w. z. die beschikbaar zijn voor de dekking van het geheel van het tegenpartijrisico van de instelling) ; andere garantiefondsen van mutuele aard en openbare fondsen die dienen ter garantie van categorieën kredietoperaties, tot ten hoogste 8 % van de risico's die zij dekken (de meerekening van deze fondsen is aldus beperkt tot de dekking van het specifieke vermogensvereiste voor de risico's die zij dekken) ; niet-terugbetaalbare overheids- of privésubsidies ; de stille reserve die voorkomt in de financiële administratie van leasing- of verhuuroperaties met koopoptie (behalve in geval van consolidatie, wanneer deze reserve reeds is opgenomen in de geconsolideerde reserves). Meerekening van de meerwaarden op effecten is niet mogelijk om de volgende redenen : - - - - lid 1, onder b), schrijft voor dat het bestaan van de andere artikel 3, bestanddelen van het eigen vermogen moet blijken uit de interne rekeningen, hetgeen uit de aard der zaak niet het geval is voor deze verborgen verschillen. is duidelijk dat onder interne rekeningen moet worden verstaan de Het gedetailleerde balans van de rekeningen van de instelling, in tegenstelling tot uitsluitend de rubrieken van de openbaar gemaakte rekeningen ; de verborgen verschillen kunnen ook niet worden beschouwd als vrij beschikbaar in de zin van artikel 3, lid 1, onder a) ; de opneming van de verborgen meerwaarden in het eigen vermogen, terwijl de activa waarop zij betrekking hebben, nog steeds voor hun boekwaarde in aanmerking zouden worden genomen in de noemer van de solvabiliteitsratio, zou de berekening van deze laatste op onaanvaardbare wijze vertekenen ; de meerekening van de verborgen meerwaarden zou in elk geval een te grote invloed op de berekening van de ratio hebben, hetgeen niet wenselijk is. 45 IRL De bestanddelen die kunnen worden meegerekend in de zin van artikel 2, lid 1, punt 6 en artikel 3, lid 1, zijn : - de bestanddelen die volgens de centrale bank vrij kunnen worden gebruikt om normaliter aan de uitoefening van het bankbedrijf verbonden risico's te dekken, waarvan het bestaan blijkt uit de interne rekeningen en die door accountants zijn gecontroleerd; voor zover aan deze voorwaarden is voldaan, kunnen algemene voorzieningen in het eigen vermogen worden opgenomen tot ten hoogste 1,25 % van de risicodragende activa. Voor zover het positieve verschil overeenkomt met niet-gerealiseerde meerwaarden, is de centrale bank er niet voor het tot het eigen vermogen te rekenen op grond van de bovengenoemde artikelen, vooral in het geval van niet-liquide activa of op lange termijn gehouden activa, want deze niet-gerealiseerde meerwaarden zijn soms moeilijk in gerealiseerde winst om te zetten. IT Met betrekking tot de post "andere bestanddelen" van het aanvullend eigen vermogen is in Italië de situatie als volgt : - - Het bedrag van de eventuele "fondsen voor risico op vorderingen" die aan de passiefzijde van de balans van de bank zijn vermeld en een uitsluitend prudentieel en niet-korrektief karakter hebben, mag worden meegerekend ; deze fondsen zijn immers bestemd om risico's op vorderingen te dekken die slechts een eventualiteit zijn. De impliciete winsten worden slechts in overweging genomen om de In geval de verliezen de winsten impliciete verliezen te compenseren. oververschrijden, wordt het netto bedrag afgetrokken van de eigen middelen ten belope van 50 %. In geval de winsten de verliezen overschrijden, wordt het netto bedrag niet geïntegreerd in de eigen middelen. Luxemburg heeft gebruik gemaakt van de faculteit die in artikel 3 lid 1 is voorzien door de opneming in de eigen middelen van het deel “posten met een reserveaandeel” toe te laten dat van fiskaal immuun gemaakte behaalde winsten wordt gevormd. Luxemburg is bovendien van mening dat artikel 3 lid 1 de opneming in de eigen middelen van latente reserves over titels niet in de weg staat. Deze mogelijkheid is echter in de Luxemburgse reglementering niet behouden. Nederland heeft geen gebruik gemaakt van deze mogelijkheid. LU NL 46 ÖS Oostenrijk heeft in één opzicht gebruik gemaakt van artikel 3, lid 1, namelijk in verband met de herwaarderingsreserve. Herwaarderingsreserves zijn niet-gerealiseerde reserves die 45 % van de volgende waardeverschillen vertegenwoordigen : - - - het verschil tussen de boekwaarde en de lopende marktwaarde van eigendom, daarmee vergelijkbare rechten, en gebouwen. Indien de lopende marktwaarde minder dan de boekwaarde is, moeten de herwaarderingsreserves met het verschil worden verminderd ; tussen de boekwaarde en de marktwaarde van effecten die het verschil officieel mogen worden verhandeld op een effectenmarkt of die worden verhandeld op een andere georganiseerde markt die erkend is ; het verschil deelgerechtigdheid in beleggingsfondsen. tussen de boekwaarde en de biedprijs voor bewijzen van Herwaarderingsreserves mogen uitsluitend in aanmerking worden genomen indien alle onder punt 1 tot en met 3 vermelde vermogensbestanddelen in de berekening van de waardeverschillen zijn opgenomen. lid 14, artikel 23, Bankwet worden Overeenkomstig herwaarderingsreserves tot het eigen vermogen gerekend tot ten hoogste 1,5 % van de berekeningsgrondslag in de zin van artikel 22, lid 2, de som van de gewogen activa en posten buiten de balanstelling, op voorwaarde dat het kernkapitaal tenminste 4,5 % van de berekeningsgrondslag bedraagt. punt 4, van de PO voorafgaande Met kunnen vermogensbestanddelen die aan de volgende voorwaarden voldoen, in het aanvullend eigen vermogen worden opgenomen : goedkeuring de Bank Portugal van van - - - zij kunnen vrij worden gebruikt ter dekking van de normale risico's van het bankbedrijf zonder dat de verliezen of de waardeverminderingen reeds zijn vastgesteld ; het bestaan ervan blijkt uit de rekeningen van de instellingen ; het bedrag ervan wordt gecontroleerd door een "revisor oficial de contas". Deze bepalingen zijn vastgesteld om kredietinstellingen met zetel in Portugal in staat te stellen de voorzieningen die zij moeten vormen tot dekking van de algemene kredietrisico's, tot op zekere hoogte in hun eigen vermogen op te nemen. Tot op heden heeft echter geen enkele kredietinstelling de centrale bank om een dergelijke goedkeuring verzocht. FIN Finland heeft geen gebruik gemaakt van artikel 3, lid 1, van de Richtlijn Eigen Vermogen en staat niet toe dat het positieve verschil tussen de marktwaarde en de aanschaffingswaarde wordt opgenomen in de winst- en verliesrekening. 47 SW UK IJS LIE NOR Artikel 3, lid 1, is niet in Zweedse wetgeving omgezet, maar Zweden heeft artikel 36, lid 2, van de Richtlijn Jaarrekening van Banken (86/635/EEG) toegepast en daardoor maakt het positieve verschil tussen de waarden deel uit van het primaire vermogen. De mogelijkheid die door artikel 36. 2 van de Richtlijn 86/635/EEG wordt gegeven, wordt gebruikt. te waarderen, Het Verenigd Koninkrijk is niet voornemens van deze mogelijkheid gebruik te maken, want de Britse boekhoudpraktijk bestaat er in het algemeen in effecten tegen hun marktwaarde portefeuille-elementen worden terwijl gewaardeerd tegen hun aanschaffingskosten verminderd met de noodzakelijke voorziening voor duurzame waardevermindering. De vorming van een stille reserve die overeenkomt met het verschil tussen de aanschaffingskosten en de marktwaarde van de effekten in portefeuille zou derhalve onverenigbaar zijn met deze Britse boekhoudpraktijk. de Het Verenigd Koninkrijk verzet zich er niet tegen dat andere Lidstaten dergelijke reserves in het aanvullend eigen vermogen opnemen, mits aan de voorwaarden van artikel 3, lid 1, wordt voldaan. Het Verenigd Koninkrijk is echter van mening dat dit niet prudent is, tenzij op deze herwaarderingen een belangrijke korting wordt toegepast. De mogelijkheid die door artikel 36. 2 van de Richtlijn 86/635/EEG wordt gegeven, wordt gebruikt. Artikel 3 lid 1 is niet in IJslandse wetgeving omgezet, maar IJsland heeft artikel 36 lid 2 van de Richtlijn Jaarrekening van Banken (86/635/EEG) toegepast en daardoor maakt het positieve verschil tussen de waarden deel uit van het primaire vermogen. Liechtenstein maakt geen gebruik van deze mogelijkheid en staat niet toe dat het verschil tussen de marktwaarde en de aanschaffingswaarde tot het eigen vermogen gerekend wordt. Noorwegen maakt geen gebruik van deze mogelijkheid en staat niet toe dat het verschil tussen de marktwaarde en de aanschaffingswaarde tot het eigen vermogen gerekend wordt. 48 Betreft : Andere bestanddelen als bedoeld in artikel 2, lid 1, punt 6, en artikel 3, lid 1, van de Richtlijn Eigen vermogen (REV) ADDENDUM 1. INLEIDING Tijdens de GTIAD-vergadering van juli 1996 is duidelijk geworden dat een meerderheid van de delegaties er voorstander van is uit tussen de marktwaarde en de aanschaffingswaarde tot het eigen vermogen van kredietinstellingen gerekend wordt. Een aantal delegaties geeft de voorkeur aan, of is althans geen tegenstander van, een benadering die Overeenstemt met Bazel (de "haircut-methode", volgens de punten 16 en 17 van het Solvabiliteitsakkoord). te sluiten dat een positief verschil licht van het bovenstaande hebben de diensten van de Commissie een clausule In het geformuleerd om artikel 3, lid 1, van de REV te wijzigen. 2. ONTWERP-VOORSTEL VAN WIJZIGING De voorgestelde wijziging bestaat uit de invoeging van een punt d) in artikel 3, lid 1 : "Een verlaging van 55 % wordt toegepast op andere bestanddelen die bestaan uit het verschil tussen de hogere marktwaarde en de waarde die overeenkomstig Richtlijn 86/635/EEG bepaald is. Waardecorrecties die overeenkomstig artikel 37, lid 2, van de genoemde richtlijn op dergelijke bestanddelen toegepast zijn, en toevoegingen aan het fonds voor algemene bankrisico's overeenkomstig artikel 38 mogen niet tot dit verschil worden gerekend. " 3. TOELICHTING De ontwerp-wijziging stemt beter overeen met de Bazelse benadering. Het ontwerp beperkt zich tot het verschil tussen, in essentie, de marktwaarde en de "historische kosten", zoals het geval is in het Bazelse Solvabiliteitsakkoord waarin deze categorieën worden aangemerkt als herwaarderingsreserves. De hier voorgestelde behandeling stemt ook beter overeen met die in de Lidstaten die gebruik hebben gemaakt van de mogelijkheden van artikel 33 van Richtlijn 78/660/EEG voor herwaarderingsreserves of waarden hoger dan de "historische kosten", bij voorbeeld zoals op grond van artikel 36 van Richtlijn 86/635/EEG mogelijk is. De beperking tot deze categorieën impliceert wel dat andere activa nog steeds kunnen worden aangemerkt als "andere bestanddelen" in de zin van dit artikel, zonder "haircut". Als het de bedoeling is de haircut-regel op alle andere bestanddelen toe te passen, moet de ontwerp-wijziging in die zin worden uitgebreid. De tweede zin van de ontwerp-wijziging dient ter voorkoming van dubbeltelling. Uit hoofde van artikel 2, lid 1, punten 5 respektievelijk 4, worden deze bedragen reeds verwerkt in de berekening van het eigen vermogen. 49