title: Report from the Commission on the implementation of the 1999 broad economic policy guidelines

eurovoc_concepts:
economic growth
economic policy
economic reform
report
tax system

formats: html pdf

text: ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ Βρυξέλλες, 14. 3. 2000 COM (2000) 143 τελικό ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ για την εφαρµογή των Γενικών Προσανατολισµών των Οικονοµικών Πολιτικών του έτους 1999 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΕΡΙΛΗΨΗ. 3 0. ΕΙΣΑΓΩΓΗ. 8 1. Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΕΕ. 8 2. ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΕΝΕΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΤΗ ΣΤΑΘΕΡΟΤΗΤΑ. 10 2. 1 Ο συνδυασµός των µακροοικονοµικών (cid:21)ολιτικών στη ζώνη του ευρώ. 10 2. 2 Ο συνδυασµός των µακροοικονοµικών (cid:21)ολιτικών στα κράτη µέλη (cid:21)ου δεν συµµετέχουν στη ζώνη του ευρώ. 11 3. ΕΞΥΓΙΑΝΣΗ ΚΑΙ ΠΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΗ ∆ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ∆ΗΜΟΣΙΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ. 13 3. 1 Οι δηµοσιονοµικοί στόχοι για το 1999 ε(cid:21)ιτεύχθηκαν (cid:21)αρά την ε(cid:21)ιβράδυνση της ανά(cid:21)τυξης. 13 3. 2 ∆ηµοσιονοµικά σχέδια για το 2000 και µετά. 14 3. 3 Ποιότητα και διατηρησιµότητα των δηµόσιων οικονοµικών. 15 4. ΚΑΤΑΛΛΗΛΕΣ ΜΙΣΘΟΛΟΓΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ. 18 5. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΕΡΕΣ ΑΓΟΡΕΣ ΠΡΟΙΟΝΤΩΝ (ΑΓΑΘΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ). 19 5. 1 Ενιαία αγορά - το νοµικό (cid:21)λαίσιο (cid:21)ου έχει καθιερωθεί (cid:21)ρέ(cid:21)ει να εφαρµοστεί καταλλήλως. 20 5. 2 Πολιτική ανταγωνισµού - εκσυγχρονισµός της νοµοθεσίας και κά(cid:21)οια (cid:21)ρόοδος όσον αφορά τις κρατικές ενισχύσεις. 21 5. 3 Υ(cid:21)ηρεσίες κοινής ωφελείας - (cid:21)ρόοδος στους τοµείς των τηλε(cid:21)ικοινωνιών και της ηλεκτρικής ενέργειας. 21 5. 4 ∆ιανοµή - ανάγκη (cid:21)εραιτέρω α(cid:21)ελευθέρωσης. 22 5. 5 ∆ηµόσια διοίκηση - αύξηση της α(cid:21)οτελεσµατικότητας και α(cid:21)οφυγή αθέµιτου ανταγωνισµού. 23 5. 6 Άλλες κανονιστικές µεταρρυθµίσεις - µείωση των διοικητικών διατυ(cid:21)ώσεων (cid:21)ου ε(cid:21)ιβαρύνουν τη δηµιουργία νέων ε(cid:21)ιχειρήσεων. 23 5. 7 Καινοτοµία - ανάγκη µεταρρυθµίσεων για τη βελτίωση της τεχνολογικής ε(cid:21)ίδοσης. 24 6. ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΟ ΕΝΟΠΟΙΗΜΕΝΕΣ ΚΑΙ ΜΕ ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΟ ΒΑΘΟΣ ΚΕΦΑΛΑΙΑΓΟΡΕΣ. 25 7. ΚΑΛΥΤΕΡΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΩΝ ΑΓΟΡΩΝ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. 27 7. 1 Συνολικές τάσεις. 27 7. 2 Ενεργητικά (cid:21)ρογράµµατα για τις αγορές εργασίας - (cid:21)ραγµατο(cid:21)οίηση σηµαντικής (cid:21)ροόδου 28 7. 3 Η φορολογική ε(cid:21)ιβάρυνση της εργασίας - (cid:21)ολλές µεταρρυθµίσεις για τη µείωση των φόρων ε(cid:21)ί της εργασίας. 29 7. 4 Συστήµατα (cid:21)αροχών - µικρή γενικά (cid:21)ρόοδος (cid:21)αρά τα καλά α(cid:21)οτελέσµατα σε ορισµένες χώρες. 29 7. 5 Οργάνωση της εργασίας και ευελιξία - µικρή (cid:21)λην όµως ανε(cid:21)αρκής (cid:21)ρόοδος. 30 ΠΛΑΙΣΙΑ. 31 2 ΠΕΡΙΛΗΨΗ Οι ΓΠΟΠ του 1999 ήταν οι (cid:21)ρώτοι (cid:21)ου εκδόθηκαν µετά την εισαγωγή του ευρώ. Συνιστούσαν µια ισόρρο(cid:21)η στρατηγική (cid:21)ου στηριζόταν σε τρεις αλληλοενισχυόµενες συνιστώσες για την ε(cid:21)ίτευξη µιας διατηρήσιµης ανά(cid:21)τυξης, υψηλότερου βιοτικού ε(cid:21)ι(cid:21)έδου, υψηλής α(cid:21)ασχόλησης και κοινωνικής ένταξης. Η (cid:21)αρούσα έκθεση (cid:21)ροσφέρει µια διεξοδική συνολική αξιολόγηση της εφαρµογής των κατευθύνσεων της (cid:21)ολιτικής (cid:21)ου καθορίστηκαν στο (cid:21)λαίσιο των ΓΠΟΠ 1999. Συµβάλλει στη διαρκή (cid:21)ολυµερή ε(cid:21)ο(cid:21)τεία των οικονοµικών (cid:21)ολιτικών των κρατών µελών και της Ένωσης σύµφωνα µε το άρθρο 99 (cid:21)αράγραφος 3 της συνθήκης. Ε(cid:21)ι(cid:21)λέον, η αξιολόγηση των ε(cid:21)ιτευγµάτων στο (cid:21)λαίσιο των ΓΠΟΠ του 1999 θα συµβάλει α(cid:21)οφασιστικά στην (cid:21)ροετοιµασία των ε(cid:21)όµενων ΓΠΟΠ. Πράγµατι, η έκθεση αυτή σε συνδυασµό µε την εκτίµηση του µακροοικονοµικού (cid:21)εριβάλλοντος (cid:21)ου (cid:21)εριλαµβάνεται στις οικονοµικές (cid:21)ροβλέψεις της άνοιξης του 2000 των υ(cid:21)ηρεσιών της Ε(cid:21)ιτρο(cid:21)ής και τις νέες εξελίξεις της (cid:21)ολιτικής και τις (cid:21)ροκλήσεις (cid:21)ου (cid:21)ροσδιορίστηκαν στις (cid:21)ρόσφατες εκθέσεις στο (cid:21)λαίσιο διαφόρων διαδικασιών συντονισµού καθώς και στο έγγραφο της Ε(cid:21)ιτρο(cid:21)ής για το Συµβούλιο κορυφής της Λισσαβόνας ("Aτζέντα για την Oικονοµική και Kοινωνική Aνανέωση στην Ευρώ(cid:21)η") και την ανακοίνωσή της "Στρατηγικοί Στόχοι 2000-2005", θα α(cid:21)οτελέσουν τη βάση για τη διατύ(cid:21)ωση των νέων ΓΠΟΠ. Μεταξύ των σηµαντικότερων (cid:21)ροκλήσεων (cid:21)ου (cid:21)ροσδιορίστηκαν στα έγγραφα για τη σύνοδο κορυφής της Λισσαβόνας είναι η µετάβαση σε µια οικονοµία (cid:21)ου βασίζεται στη γνώση και ενθαρρύνει την ένταξη, ενώ ταυτόχρονα η (cid:21)λήρης α(cid:21)ασχόληση α(cid:21)οτελεί τον (cid:21)ρωταρχικό στόχο της οικονοµικής και της κοινωνικής (cid:21)ολιτικής. Η (cid:21)αρούσα έκθεση συνοψίζει και στηρίζεται στα βασικά (cid:21)ορίσµατα και συµ(cid:21)εράσµατα των µηχανισµών (cid:21)αρακολούθησης και αξιολόγησης (cid:21)ου (cid:21)ροβλέ(cid:21)ονται στο (cid:21)λαίσιο των διαφόρων διαδικασιών συντονισµού σε κοινοτικό ε(cid:21)ί(cid:21)εδο, ενώ συγχρόνως (cid:21)ροσθέτει µια συνολική αξιολόγηση. 1 Συνοδεύεται α(cid:21)ό ένα έγγραφο εργασίας των υ(cid:21)ηρεσιών της Ε(cid:21)ιτρο(cid:21)ής ό(cid:21)ου εξετάζεται λε(cid:21)τοµερώς η εφαρµογή των συστάσεων για τις ε(cid:21)ιµέρους χώρες. Τα κυριότερα συµ(cid:21)εράσµατα (cid:21)ου (cid:21)ροκύ(cid:21)τουν α(cid:21)ό την έκθεση είναι τα εξής: Βελτίωση του µακροοικονοµικού (cid:19)εριβάλλοντος Η εξωγενής ε(cid:21)ιβράδυνση, η ο(cid:21)οία ανέκοψε τη σταθερή ανοδική (cid:21)ορεία των ετών 1997-98, έδωσε τη θέση της σε µια ε(cid:21)ιταχυνόµενη ανάκαµψη κατά τη διάρκεια του 1999. Η ανάκαµψη αυτή, (cid:21)ου ε(cid:21)εκτάθηκε (cid:21)ρόσφατα σε όλα τα κράτη µέλη, (cid:21)λησιάζει την ωριµότητα στις χώρες ό(cid:21)ου εκδηλώθηκε νωρίτερα. Για τα (cid:21)ροσεχή έτη, αναµένεται να συνεχιστεί η σταθερή αύξηση της (cid:21)αραγωγής µε ρυθµούς ταχύτερους α(cid:21)ό τη δυνητική της στάση. Χάρη στο µεγαλύτερο (cid:21)λούτο της ανά(cid:21)τυξης σε α(cid:21)ασχόληση, ε(cid:21)ιταχύνθηκε ο ρυθµός δηµιουργίας θέσεων α(cid:21)ασχόλησης, ενώ η ανεργία (cid:21)αρουσίασε σταθερή µείωση κατά την τελευταία διετία και θα µ(cid:21)ορούσε να (cid:21)ροσεγγίσει στο άµεσο µέλλον ε(cid:21)ί(cid:21)εδα (cid:21)ου είχαν να (cid:21)αρατηρηθούν α(cid:21)ό τις αρχές της δεκαετίας του 1990. Καθόλη τη διάρκεια του 1999 ο (cid:21)ληθωρισµός διατηρήθηκε σε χαµηλά ε(cid:21)ί(cid:21)εδα. Αν και οι (cid:21)ροο(cid:21)τικές για την εξέλιξη του (cid:21)ληθωρισµού (cid:21)αραµένουν ευνοϊκές, ο (cid:21)ληθωρισµός έχει αρχίσει να γίνεται (cid:21)ερισσότερο α(cid:21)ειλητικός λόγω της συνδυασµένης ε(cid:21)ί(cid:21)τωσης της α(cid:21)ότοµης αύξησης των τιµών του (cid:21)ετρελαίου και της υ(cid:21)οτίµησης του ευρώ. 1 Η (cid:3)αρούσα έκθεση συνοψίζει τις (cid:3)ληροφορίες και τα (cid:3)ορίσµατα διαφόρων εγγράφων και εκθέσεων (cid:3)ου καταρτίστηκαν στο (cid:3)λαίσιο των διαφόρων διαδικασιών συντονισµού ό(cid:3)ως: τα ε(cid:3)ικαιρο(cid:3)οιηµένα (cid:3)ρογράµµατα σταθερότητας και σύγκλισης,, την αξιολόγηση τους α(cid:3)ό την Ε(cid:3)ιτρο(cid:3)ή και τη γνώµη του Συµβουλίου· τα εθνικά (cid:3)ρογράµµατα δράσης για την α(cid:3)ασχόληση και την κοινή έκθεση για την α(cid:3)ασχόληση του 1999· τις εκθέσεις (cid:3)ροόδου των κρατών µελών για τις αγορές (cid:3)ροϊόντων, υ(cid:3)ηρεσιών και κεφαλαίων, τη δεύτερη έκθεση της Ε(cid:3)ιτρο(cid:3)ής για την "Οικονοµική µεταρρύθµιση: Έκθεση για τη λειτουργία των κοινοτικών αγορών (cid:3)ροϊόντων και κεφαλαιαγορών, 1999" και την έκθεση της EPC "Ετήσια έκθεση για τις διαρθρωτικές µεταρρυθµίσεις, 2000". 3 Υγιής συνδυασµός µακροοικονοµικών (cid:19)ολιτικών Στους ΓΠΟΠ 1999 τονιζόταν η ανάγκη ενός συνδυασµού µακροοικονοµικών (cid:21)ολιτικών στη ζώνη του ευρώ (cid:21)ου θα ενθάρρυνε την ανά(cid:21)τυξη και την α(cid:21)ασχόληση και, σε συνδυασµό µε τις συνεχιζόµενες διαρθρωτικές µεταρρυθµίσεις, θα την καθιστούσε αυτοδιατηρήσιµη, δηλαδή µη (cid:21)ληθωριστική. Ο συνδυασµός των ευνοϊκότερων (cid:21)ροο(cid:21)τικών ανά(cid:21)τυξης, της µείωσης της ανεργίας και του χαµηλού (cid:21)ληθωρισµού ε(cid:21)ιδρά ευνοϊκά στις µακροοικονοµικές (cid:21)ολιτικές της ζώνης του ευρώ. Η κατάλληλη διαχείριση των µακροοικονοµικών (cid:21)ολιτικών µετρίασε το µέγεθος και τη διάρκεια της ε(cid:21)ιβράδυνσης της οικονοµικής δραστηριότητας και συνέβαλε στην (cid:21)αρούσα ανάκαµψη. Σε ένα (cid:21)λαίσιο χαµηλού και ε(cid:21)ιβραδυνόµενου (cid:21)ληθωρισµού, η (cid:21)ροσεκτικά σχεδιασµένη χαλάρωση της νοµισµατικής (cid:21)ολιτικής ε(cid:21)έτρεψε την αναγκαία στήριξη της εγχώριας ζήτησης και της οικονοµικής δραστηριότητας. Συγχρόνως, οι κυβερνήσεις των κρατών µελών διατήρησαν - και σε ορισµένες (cid:21)ερι(cid:21)τώσεις ε(cid:21)έτειναν - τη δηµοσιονοµική (cid:21)ειθαρχία (cid:21)αρά την ε(cid:21)ιβράδυνση της οικονοµικής δραστηριότητας. Η αύξηση των µισθών (cid:21)αρέµεινε συγκρατηµένη. Παρά τις α(cid:21)οφάσεις της ΕΚΤ κατά τους (cid:21)ρόσφατους µήνες για την αύξηση των βασικών ε(cid:21)ιτοκίων, οι νοµισµατικές συνθήκες (cid:21)ου ε(cid:21)ικρατούν εξακολουθούν να στηρίζουν την ανά(cid:21)τυξη. Τα (cid:21)ρολη(cid:21)τικά µέτρα για την αντιµετώ(cid:21)ιση µιας ενδεχόµενης αναζω(cid:21)ύρωσης των (cid:21)ληθωριστικών (cid:21)ιέσεων µετά την τόνωση της οικονοµικής δραστηριότητας στην ζώνη του ευρώ, αυξάνουν τις (cid:21)ιθανότητες ε(cid:21)ίτευξης µιας διαρκούς, διατηρήσιµης και µη (cid:21)ληθωριστικής ανάκαµψης. Για να τεθεί η οικονοµία σε µια τροχιά διατηρήσιµης υψηλής ανά(cid:21)τυξης και α(cid:21)ασχόλησης, διατηρώντας ταυτόχρονα τη σταθερότητα των τιµών, είναι α(cid:21)αραίτητο να διατηρηθεί η αυστηρή δηµοσιονοµική (cid:21)ειθαρχία, οι κοινωνικοί εταίροι να εξακολουθήσουν να δείχνουν αυτοσυγκράτηση κατά τις µισθολογικές δια(cid:21)ραγµατεύσεις και να εφαρµοστούν οι αναγκαίες διαρθρωτικές µεταρρυθµίσεις. Πρόοδος στην (cid:19)ιο α(cid:19)οτελεσµατική διαχείριση των δηµoσίων οικονοµικών· µεγαλύτερη έµφαση στο κριτήριο της διατηρησιµότητας Τώρα (cid:21)ου έχει αρχίσει η (cid:21)ροοδευτική ε(cid:21)ίτευξη υγιών δηµοσιονοµικών θέσεων, οι (cid:21)τυχές (cid:21)ου συνδέονται µε την (cid:21)οιότητα και τη διατηρησιµότητα των δηµοσίων οικονοµικών αρχίζουν να α(cid:21)οκτούν όλο και µεγαλύτερη σηµασία. Θα (cid:21)ρέ(cid:21)ει συνε(cid:21)ώς να δοθεί µεγαλύτερη (cid:21)ροτεραιότητα σε θέµατα ό(cid:21)ως η σύνθεση των δηµοσίων οικονοµικών, οι στρεβλώσεις (cid:21)ου (cid:21)ροκαλούνται α(cid:21)ό τη φορολογία και η µακρο(cid:21)ρόθεσµη διατηρησιµότητα. • • Τα (cid:21)ερισσότερα κράτη µέλη έχουν αρχίσει τη µεταρρύθµιση των φορολογικών συστηµάτων τους. Ορισµένα κράτη µέλη έχουν µειώσει τη φορολογική ε(cid:21)ιβάρυνση της εργασίας, άλλα έχουν µεταθέσει το βάρος (cid:21)ρος τους ενεργειακούς και (cid:21)εριβαλλοντικούς φόρους και ορισµένες φορολογικές µεταρρυθµίσεις έχουν καταστήσει ελκυστικότερο το ε(cid:21)ιχειρηµατικό κεφάλαιο. Στον τοµέα του ΦΠΑ, το 1999 ε(cid:21)ιτεύχθηκε συµφωνία για τη δυνατότητα µείωσης του ΦΠΑ για υ(cid:21)ηρεσίες εντάσεως εργασίας. Ωστόσο, το µέγεθος και τα α(cid:21)οτελέσµατα των (cid:21)ροσαρµογών αυτών συχνά δεν είναι ε(cid:21)αρκή. ∆εδοµένου ότι η συνολική φορολογική ε(cid:21)ιβάρυνση, και ιδίως η φορολογική ε(cid:21)ιβάρυνση της εργασίας, (cid:21)αραµένει υψηλή σε (cid:21)ολλά κράτη µέλη, α(cid:21)αιτούνται ουσιαστικότερα µέτρα χωρίς να θίγεται ο στόχος της (cid:21)εραιτέρω φορολογικής εξυγίανσης. Παρά την ανάγκη συντονισµού ορισµένων τοµέων, ιδίως όσον αφορά τη φορολογική αντιµετώ(cid:21)ιση ορισµένων κατηγοριών (cid:21)ροσόδων α(cid:21)ό κεφάλαιο, η συντελούµενη (cid:21)ρόοδος δεν είναι εν γένει ικανο(cid:21)οιητική. Η µακρο(cid:21)ρόθεσµη διατηρησιµότητα των συνταξιοδοτικών συστηµάτων α(cid:21)αιτεί σηµαντικές µεταρρυθµίσεις στα (cid:21)ερισσότερα κράτη µέλη. Το γεγονός ότι (cid:21)ραγµατο(cid:21)οιούνται αναδιαρθρώσεις α(cid:21)οτελεί το (cid:21)ρώτο βήµα (cid:21)ρος τη σωστή κατεύθυνση, αλλά χρειάζονται µεγαλύτερες (cid:21)ροσ(cid:21)άθειες για να αντιµετω(cid:21)ιστεί το (cid:21)ρόβληµα της γήρανσης του (cid:21)ληθυσµού. Ιδιαίτερα θετικό βήµα α(cid:21)οτελεί η µεγαλύτερη συνειδητο(cid:21)οίηση του (cid:21)ροβλήµατος. Πολλά κράτη µέλη έχουν καταρτίσει σχέδια για µεταρρυθµίσεις, αλλά εν γένει (cid:21)αρατηρείται µια τάση αναβολής της εφαρµογής τους. Ικανο(cid:19)οιητική ενο(cid:19)οίηση των αγορών (cid:19)ροϊόντων, αλλά υ(cid:19)άρχουν (cid:19)εριθώρια (cid:19)εραιτέρω βελτίωσης Χάρη στις διαρθρωτικές µεταρρυθµίσεις της τελευταίας δεκαετίας, οι αγορές (cid:21)ροϊόντων στην Ευρω(cid:21)αϊκή Ένωση είναι σχετικά ενο(cid:21)οιηµένες και ο ανταγωνισµός στην αγορά γίνεται εντονότερος. Ωστόσο, η διασ(cid:21)ορά των τιµών στο (cid:21)λαίσιο της Ένωσης εξακολουθεί να είναι υψηλή, ιδίως σε 4 σύγκριση µε τις Ηνωµένες Πολιτείες, και η διαδικασία σύγκλισης των τιµών έχει ε(cid:21)ιβραδυνθεί σε σύγκριση µε τις αρχές της δεκαετίας του ’90. Συνε(cid:21)ώς, υ(cid:21)άρχουν (cid:21)εριθώρια βελτίωσης, ιδίως σε ορισµένους τοµείς υ(cid:21)ηρεσιών, στις κατασκευές και τις δηµόσιες συµβάσεις. • • • • • • Ο βαθµός εφαρµογής της νοµοθεσίας για την ενιαία αγορά βελτιώθηκε κατά το τελευταίο έτος. Ωστόσο, ορισµένα κράτη µέλη (cid:21)αρουσιάζουν σηµαντική καθυστέρηση, και σε ορισµένους τοµείς (κτηνιατρικοί έλεγχοι και µεταφορές) ο ρυθµός της (cid:21)ροόδου δεν είναι ικανο(cid:21)οιητικός. Ε(cid:21)ίσης, σηµειώθηκε (cid:21)ρόοδος στον τοµέα των δηµοσίων συµβάσεων, αλλά, κρίνοντας α(cid:21)ό αρκετές ενδείξεις, εξακολουθούν να υ(cid:21)άρχουν (cid:21)ροβλήµατα, ό(cid:21)ως δείχνουν οι οδηγίες (cid:21)ου δεν έχουν ακόµη ενσωµατωθεί, ο αριθµός των αιτιολογηµένων γνωµών και το χαµηλό (cid:21)οσό των (cid:21)ροσκλήσεων υ(cid:21)οβολής (cid:21)ροσφορών (cid:21)ου δηµοσιεύονται στην Ε(cid:21)ίσηµη Εφηµερίδα. Οι εθνικές (cid:23)ολιτικές ανταγωνισµού έγιναν αυστηρότερες και εναρµονίστηκαν µε την κοινοτική νοµοθεσία σε (cid:21)ολλά κράτη µέλη. Στην (cid:21)λειοψηφία των κρατών µελών, οι εθνικές αρχές ανταγωνισµού διαθέτουν τώρα εξουσίες για την εφαρµογή των άρθρων 81 και 82 της συνθήκης ΕΕ (cid:21)ου αφορούν συµφωνίες µεταξύ ε(cid:21)ιχειρήσεων και κατάχρηση δεσ(cid:21)οζουσών θέσεων. Σε αρκετές άλλες χώρες, σηµειώθηκε (cid:21)ρόοδος (cid:21)ρος την κατεύθυνση αυτή. Το βάρος θα (cid:21)ρέ(cid:21)ει να τώρα να µετατεθεί στην αύξηση της διαφάνειας και τη βελτίωση του ελέγχου και της εφαρµογής της νοµοθεσίας. Οι κρατικές ενισχύσεις µειώθηκαν κατά τα τελευταία έτη και α(cid:21)έκτησαν (cid:21)ιο γενικό και λιγότερο συγκεκριµένο χαρακτήρα. Ωστόσο, το γενικό ε(cid:21)ί(cid:21)εδο των κρατικών ενισχύσεων εξακολουθεί να είναι (cid:21)ολύ υψηλό. Η µείωσή του είναι α(cid:21)αραίτητη. Το κανονιστικό (cid:23)λαίσιο βελτιώθηκε σε αρκετούς τοµείς, (cid:21)ράγµα (cid:21)ου οδήγησε σε εντονότερο ανταγωνισµό και σε καλύτερη σχέση τιµής/(cid:21)οιότητας. Ο τοµέας των τηλε(cid:21)ικοινωνιών είναι ίσως το (cid:21)ιο χαρακτηριστικό (cid:21)αράδειγµα (αλλά ακόµη και εκεί υ(cid:21)άρχουν (cid:21)ροβλήµατα όσον αφορά τον ε(cid:21)ίσηµο τηλε(cid:21)ικοινωνιακό φορέα (cid:21)ου συχνά κατέχει δεσ(cid:21)όζουσα θέση, και τους ρυθµιστικούς φορείς (cid:21)ου συχνά χαρακτηρίζονται α(cid:21)ό έλλειψη εξουσιών ή αδιαφάνεια). Ο ρυθµός της (cid:21)ροόδου θα (cid:21)ρέ(cid:21)ει να ε(cid:21)ιταχυνθεί σε αρκετούς τοµείς, ιδίως στον τοµέα των σιδηροδρόµων, του ύδατος και των ταχυδροµικών υ(cid:21)ηρεσιών, καθώς και στους τοµείς του αερίου και του ηλεκτρισµού. Η βελτίωση της α(cid:21)οτελεσµατικότητας του τοµέα της διανοµής έχει α(cid:21)οφασιστική σηµασία για την εύρυθµη λειτουργία των αγορών (cid:21)ροϊόντων, έτσι ώστε ο καταναλωτής να έχει στη διάθεσή του µια ευρύτερη (cid:21)οικιλία (cid:21)ροϊόντων σε χαµηλότερες τιµές. Οι κανόνες χωροταξίας, τα όρια για τις ώρες λειτουργίας και ειδικοί (cid:21)εριορισµοί όσον αφορά µεγάλες µονάδες λιανικής (cid:21)ώλησης εξακολουθούν να (cid:21)εριορίζουν τον ανταγωνισµό στον τοµέα αυτό. Ενώ ορισµένα κράτη µέλη (cid:21)ροσ(cid:21)αθούν να αντιµετω(cid:21)ίσουν τα θέµατα αυτά, είναι σαφές ότι οι (cid:21)ερισσότερες χώρες θα είχαν να ωφεληθούν (cid:21)ολλά α(cid:21)ό µια µεγαλύτερη ελευθέρωση αυτών των τοµέων. Πολλά κράτη µέλη έχουν αναλάβει (cid:21)ρογράµµατα και θεσ(cid:21)ίσει µέτρα για την βελτίωση του κανονιστικού (cid:23)εριβάλλοντος των ε(cid:23)ιχειρήσεων (εµ(cid:21)όδια (cid:21)ου αντιµετω(cid:21)ίζουν νεοϊδρυόµενες ε(cid:21)ιχειρήσεις, ό(cid:21)ως (cid:21)ολύ(cid:21)λοκες διοικητικές διαδικασίες, έλλειψη δυνατοτήτων χρηµατοδότησης και ανε(cid:21)αρκής (cid:21)ληροφόρηση) και έχουν µειώσει τη φορολογική ε(cid:21)ιβάρυνση των ΜΜΕ. Ωστόσο, σε (cid:21)ολλά κράτη µέλη το κανονιστικό καθεστώς εξακολουθεί να µην ευνοεί τη δηµιουργία ε(cid:21)ιχειρήσεων και α(cid:21)αιτούνται (cid:21)εραιτέρω µεταρρυθµίσεις. Καινοτοµία – µια βασική (cid:19)ηγή δυναµισµού Σε συνολικό ε(cid:21)ί(cid:21)εδο, η Ευρω(cid:21)αϊκή Ένωση υ(cid:21)ολεί(cid:21)εται των Ηνωµένων Πολιτειών όσον αφορά την ικανότητα καινοτοµίας. Όλα τα κράτη µέλη εφαρµόζουν (cid:21)ολιτικές για την (cid:21)ροώθηση της Ε&Α και της καινοτοµίας. Ωστόσο, εξακολουθούν να υ(cid:21)άρχουν µεγάλες διαφορές µεταξύ των κρατών µελών και οι (cid:21)ροσ(cid:21)άθειες της Ένωσης α(cid:21)οδυναµώνονται λόγω του κατακερµατισµού και της στεγανο(cid:21)οίησης. • Το γεγονός αυτό υ(cid:21)ογραµµίζει ότι η ΕΕ είναι α(cid:21)αραίτητο να εντατικο(cid:21)οιήσει τις (cid:21)ροσ(cid:21)άθειές της στον τοµέα της Ε&Α και να αυξήσει την (cid:23)αραγωγή και τη διάδοση των ΤΠΕ. 5 • • • Τα (cid:21)ερισσότερα κράτη µέλη θα είχαν να ωφεληθούν (cid:21)ολλά α(cid:21)ό µια καλύτερη εκ(cid:23)αίδευση και κατάρτιση (cid:21)ου θα τους (cid:21)αρείχε τη δυνατότητα να αξιο(cid:21)οιήσουν το δυναµικό α(cid:21)ασχόλησης της κοινωνίας των (cid:21)ληροφοριών (cid:21)ου εξακολουθεί να (cid:21)αρεµ(cid:21)οδίζεται α(cid:21)ό τεράστιες ελλείψεις σε ε(cid:21)ί(cid:21)εδο ειδικευµένων γνώσεων. Πρόσθετα οφέλη θα µ(cid:21)ορούσαν να εξασφαλιστούν α(cid:21)ό µια (cid:23)ληρέστερη χρηµατοδοτική στήριξη για δραστηριότητες Ε&Α και καινοτοµίας, ένα κατάλληλο ρυθµιστικό (cid:23)λαίσιο για τις βιοµηχανίες (cid:21)ληροφοριών και τηλε(cid:21)ικοινωνιών και την τόνωση του ανταγωνισµού στις αγορές αυτές. Ορισµένα κράτη µέλη έχουν αναλάβει (cid:21)ρωτοβουλίες για την ενθάρρυνση της καινοτοµίας µε την ενίσχυση των δεσµών µεταξύ των ερευνητικών κέντρων και των ε(cid:23)ιχειρήσεων, αλλά εξακολουθεί να α(cid:21)ουσιάζει ένας (cid:21)ραγµατικός "ευρω(cid:21)αϊκός χώρος έρευνας" για την τόνωση των ε(cid:21)ιστηµονικών και τεχνολογικών δραστηριοτήτων στην Ένωση, αξιο(cid:21)οιώντας (cid:21)λήρως το υψηλό δυναµικό των κρατών µελών. Ένα σύστηµα δι(cid:23)λωµάτων ευρεσιτεχνίας (cid:21)ιο ευνοϊκό για τις ε(cid:21)ιχειρήσεις θα µ(cid:21)ορούσε να τονώσει την Ε&Α και την καινοτοµία. Θα ήταν χρήσιµο να αναµορφωθεί το ευρω(cid:21)αϊκό σύστηµα δι(cid:21)λωµάτων ευρεσιτεχνίας. Κεφαλαιαγορές - δεν έχει ακόµη ε(cid:19)ιτευχθεί (cid:19)λήρης ενο(cid:19)οίηση, αλλά η διαδικασία ε(cid:19)ιταχύνεται χάρη στο ευρώ Τα α(cid:21)οτελέσµατα της εισαγωγής του ευρώ ήταν σηµαντικά σε όλο το φάσµα των ευρω(cid:21)αϊκών χρηµατο(cid:21)ιστωτικών αγορών, συµβάλλοντας στη δηµιουργία αγορών µε µεγαλύτερο βάθος, ευρύτητα και ρευστότητα. Ωστόσο, εξακολουθούν να υ(cid:21)άρχουν εµ(cid:21)όδια για την ε(cid:21)ίτευξη (cid:21)λήρως ενο(cid:21)οιηµένων χρηµατο(cid:21)ιστωτικών αγορών. • • • Η άρση σε ορισµένα κράτη µέλη ορισµένων (cid:23)οσοτικών (cid:23)εριορισµών στις ε(cid:21)ενδύσεις α(cid:21)ό θεσµικούς ε(cid:21)ενδυτές συµβάλλει στην εµβάθυνση των χρηµατο(cid:21)ιστωτικών αγορών. Η Ε(cid:21)ιτρο(cid:21)ή εξέδωσε ανακοίνωση σχετικά µε τα χρηµατοδοτούµενα συνταξιοδοτικά (cid:21)ρογράµµατα και (cid:21)ροετοιµάζει σχέδιο οδηγίας για την (cid:21)ρολη(cid:21)τική ε(cid:21)ο(cid:21)τεία των συνταξιοδοτικών ταµείων. Ορισµένα κράτη µέλη έχουν εισαγάγει στη νοµοθεσία τους τη διάκριση µεταξύ των ε(cid:23)ενδυτών (cid:23)ου ενεργούν υ(cid:23)ό την ε(cid:23)αγγελµατική τους ιδιότητα και των µικροε(cid:23)ενδυτών. Η διάκριση αυτή θα (cid:21)ρέ(cid:21)ει να εφαρµόζεται ευρύτερα και (cid:21)ιο οµοιόµορφα. Ε(cid:21)ί του (cid:21)αρόντος, η Ε(cid:21)ιτρο(cid:21)ή (cid:21)ροετοιµάζει ανακοίνωση για το θέµα αυτό. Όλα τα κράτη µέλη έδειξαν µικρότερο ή µεγαλύτερο ενδιαφέρον για το θέµα των ε(cid:23)ιχειρηµατικών κεφαλαίων. Ωστόσο, η διαθεσιµότητα και η κατανοµή των ε(cid:21)ιχειρηµατικών κεφαλαίων εξακολουθεί να µην είναι η βέλτιστη δυνατή. Στο (cid:21)λαίσιο αυτό, η Ε(cid:21)ιτρο(cid:21)ή εξέδωσε ανακοίνωση στην ο(cid:21)οία διατυ(cid:21)ώνονται συγκεκριµένες (cid:21)ροτάσεις για την ε(cid:21)ιτάχυνση της εφαρµογής του σχεδίου δράσης για το ε(cid:21)ιχειρηµατικό κεφάλαιο. Σηµαντική (cid:19)ρόοδος στις ενεργητικές (cid:19)ολιτικές για τις αγορές εργασίες, αλλά µικρή (cid:19)ρόοδος στις µεταρρυθµίσεις των αγορών εργασίας. Παρά τη σταθερή βελτίωση της α(cid:21)ασχόλησης κατά τα τελευταία έτη, η ανεργία εξακολουθεί να βρίσκεται σε α(cid:21)αράδεκτα υψηλά ε(cid:21)ί(cid:21)εδα και το (cid:21)οσοστό συµµετοχής στην αγορά εργασίας είναι κατά µέσο όρο χαµηλό στην ΕΕ. Ό(cid:21)ως τεκµηριώνεται στην κοινή έκθεση για την α(cid:21)ασχόληση του 1999, υ(cid:21)άρχει (cid:21)λέον µια σαφής τάση για την υιοθέτηση µιας (cid:21)ρολη(cid:21)τικής (cid:21)ολιτικής για την κατα(cid:21)ολέµηση της ανεργίας των νέων και της µακροχρόνιας ανεργίας σύµφωνα µε τις κατευθυντήριες γραµµές για την α(cid:21)ασχόληση. Ωστόσο, ορισµένα κράτη µέλη έχουν (cid:21)ραγµατο(cid:21)οιήσει µεγαλύτερη (cid:21)ρόοδο σε σύγκριση µε άλλα. Ενώ (cid:21)ραγµατο(cid:21)οιήθηκαν ορισµένες µεταρρυθµίσεις, έχει σηµειωθεί µικρή µόνο (cid:21)ρόοδος όσον αφορά τις (cid:21)ολιτικές για τη βελτίωση της λειτουργίας των αγορών εργασίας σε συνολικό ε(cid:21)ί(cid:21)εδο, ιδίως σε σύγκριση µε τις µεταρρυθµίσεις των αγορών (cid:21)ροϊόντων και κεφαλαίων. • Πολλά κράτη µέλη έχουν (cid:21)ραγµατο(cid:21)οιήσει σηµαντική (cid:21)ρόοδο στην εφαρµογή (cid:21)ρολη(cid:21)τικών (cid:21)ολιτικών για την κατα(cid:21)ολέµηση της ανεργίας των νέων και της µακροχρόνιας ανεργίας, µε βάση ενεργητικά (cid:23)ρογράµµατα για την αγορά εργασίας. Ορισµένα κράτη µέλη έχουν ε(cid:21)ίσης λάβει σηµαντικά µέτρα (cid:21)ου συνδυάζουν τις ενεργητικές (cid:21)ολιτικές µε την αξιολόγηση της διάρκειας των ε(cid:21)ιδοµάτων ανεργίας και των κριτηρίων ε(cid:21)ιλεξιµότητας. Άλλα, ωστόσο, χρειάζεται ακόµη να καταβάλουν 6 • • • σηµαντικές (cid:21)ροσ(cid:21)άθειες (cid:21)ροκειµένου να τηρήσουν την µεσο(cid:21)ρόθεσµη (cid:21)ροθεσµία όσον αφορά τους (cid:21)οσοτικούς στόχους για µε τα (cid:21)ρολη(cid:21)τικά µέτρα (cid:21)ου (cid:21)ροβλέ(cid:21)ονται στις κaτευθυντήριες γραµµές για την α(cid:21)ασχόληση. Είναι σηµαντικό για όλα τα κράτη µέλη να εξασφαλίσουν την α(cid:21)οτελεσµατικότητα των µέτρων αυτών, ιδίως στοχεύοντας στις οµάδες εκείνες (cid:21)ου αντιµετω(cid:21)ίζουν τις µεγαλύτερες δυσχέρειες ένταξης στις αγορές εργασίας. Tα (cid:21)ερισσότερα κράτη µέλη έχουν ή (cid:21)ρόκειται να θεσ(cid:21)ίσουν µεταρρυθµίσεις για την µείωση των φόρων εισοδήµατος και των εισφορών κοινωνικής ασφάλισης για την εργασία, µε µειώσεις (cid:21)ου αφορούν συχνά τους χαµηλόµισθους. Οι (cid:21)ροσ(cid:21)άθειες αυτές αναλήφθηκαν α(cid:21)ό τα µέσα της δεκαετίας του '90 και οδήγησαν σε µια µικρή (cid:21)τώση της άµεσης φορολογικής ε(cid:21)ιβάρυνσης της εργασίας. Η µείωση της άµεσης φορολογικής ε(cid:21)ιβάρυνσης της εργασίας χρηµατοδοτήθηκε κυρίως µε τη µετατό(cid:21)ιση της ε(cid:21)ιβάρυνσης α(cid:21)ό άµεσους σε έµµεσους φόρους, ό(cid:21)ως ο ΦΠΑ ή οι φόροι ε(cid:21)ί της ενέργειας και οι (cid:21)εριβαλλοντικοί φόροι. Οι µεταβολές αυτές είναι χρήσιµες και (cid:21)ρέ(cid:21)ει να συνεχιστούν. Σε λίγες χώρες έχει ξεκινήσει (cid:21)ροσ(cid:21)άθεια συστηµατικής αναθεώρησης των συστηµάτων χορήγησης ε(cid:23)ιδοµάτων και έχουν αναληφθεί σηµαντικές µεταρρυθµίσεις, ιδίως όσον αφορά τα κριτήρια ε(cid:21)ιλεξιµότητας. Εκτός α(cid:21)ό αυτά τα κράτη µέλη - ό(cid:21)ου οι (cid:21)ροσ(cid:21)άθειες µεταρρύθµισης α(cid:21)έδωσαν καρ(cid:21)ούς συµβάλλοντας σε σηµαντική µείωση της διαρθρωτικής ανεργίας - οι (cid:21)ροσ(cid:21)άθειες αναµόρφωσης των συστηµάτων χορήγησης ε(cid:21)ιδοµάτων ήταν µέχρι στιγµής (cid:21)ολύ (cid:21)εριορισµένες και σ(cid:21)οραδικές. Α(cid:21)αιτούνται µεγαλύτερες (cid:21)ροσ(cid:21)άθειες στον τοµέα αυτό. Πρόοδος ε(cid:21)ιτεύχθηκε όσον αφορά τον εκσυγχρονισµό της οργάνωσης της εργασίας. Αρκετά κράτη µέλη θέσ(cid:21)ισαν µέτρα για τη διευκόλυνση της µερικής α(cid:21)ασχόλησης. Περιορισµένη (cid:21)ρόοδος ε(cid:21)ιτεύχθηκε σε ορισµένα κράτη µέλη στον τοµέα του ευέλικτου και του υ(cid:21)ολογιζόµενου σε ετήσια βάση χρόνου εργασίας. Η ε(cid:21)ίτευξη (cid:21)ροόδου στους τοµείς αυτούς είναι ε(cid:21)ίσης σηµαντική και για λόγους (cid:21)ροώθησης της ισότητας των φύλων. Ε(cid:21)ι(cid:21)λέον, ορισµένα κράτη µέλη έχουν καταβάλει (cid:21)ροσ(cid:21)άθειες για τη διευκόλυνση της συµµετοχής των γυναικών στην αγορά εργασίας, (cid:21). χ. µε την βελτίωση των διευκολύνσεων για την µέριµνα των (cid:21)αιδιών, αλλά η (cid:21)ρόοδος δεν είναι ακόµα ικανο(cid:21)οιητική. Ελάχιστες (cid:21)ροσ(cid:21)άθειες έχουν αναληφθεί για την αντιµετώ(cid:21)ιση των (cid:21)ροβληµάτων (cid:21)ου συνδέονται µε την ακαµψία των νοµοθετικών διατάξεων, οι ο(cid:21)οίες α(cid:21)οθαρρύνουν την (cid:21)ρόσληψη νέου µόνιµου (cid:21)ροσω(cid:21)ικού. Το γεγονός ότι σε ορισµένα κράτη µέλη το µισθολογικό κόστος δεν µ(cid:21)όρεσε να (cid:21)ροσαρµοστεί ανάλογα µε τις σηµαντικές α(cid:21)οκλίσεις της (cid:21)αραγωγικότητας ανά (cid:21)εριφέρεια, δείχνει τη γενική έλλειψη ευελιξίας στις αγορές εργασίας. Με ελάχιστες εξαιρέσεις, η δράση (cid:21)ου ανέ(cid:21)τυξαν οι κοινωνικοί εταίροι δεν ήταν ε(cid:21)αρκής για τον εκσυγχρονισµό της οργάνωσης της εργασίας. Συµ(cid:19)έρασµα Η συνολική εφαρµογή των ΓΠΟΠ 1999 είναι ενθαρρυντική. Σχεδόν όλα τα κράτη µέλη υλο(cid:21)οίησαν ή υ(cid:21)ερέβησαν τους δηµοσιονοµικούς στόχους τους για το 1999 και υ(cid:21)άρχουν (cid:21)ροο(cid:21)τικές για (cid:21)εραιτέρω βελτίωση των δηµοσιονοµικών θέσεων κατά τα (cid:21)ροσεχή έτη. Η (cid:21)οιότητα και η διατηρησιµότητα των δηµοσίων οικονοµικών, και ιδίως η µεταρρύθµιση των φορολογικών και συνταξιοδοτικών συστηµάτων, συγκαταλέγονται (cid:21)λέον µεταξύ των θεµάτων άµεσης (cid:21)ροτεραιότητας. Όσον αφορά τις οικονοµικές µεταρρυθµίσεις των αγορών (cid:21)ροϊόντων, ιδιαίτερα αισθητή ήταν η (cid:21)ρόοδος όσον αφορά την εφαρµογή της νοµοθεσίας για την ενιαία αγορά και την ελευθέρωση των αγορών τηλε(cid:21)ικοινωνιών και ηλεκτρισµού. Πρόοδος, αλλά όχι σε ικανο(cid:21)οιητικό βαθµό, ε(cid:21)ιτεύχθηκε στη συγκράτηση των κρατικών ενισχύσεων. Εκτός α(cid:21)ό τις φορολογικές µεταρρυθµίσεις, η διευκόλυνση της µερικής α(cid:21)ασχόλησης και η εφαρµογή µιας (cid:21)ρολη(cid:21)τικής (cid:21)ολιτικής για την κατα(cid:21)ολέµηση της ανεργίας των νέων και της µακροχρόνιας ανεργίας ήταν οι σηµαντικότεροι τοµείς των αγορών εργασίας ό(cid:21)ου σηµειώθηκε (cid:21)ρόοδος. Ωστόσο, ελάχιστη (cid:21)ρόοδος ε(cid:21)ιτεύχθηκε στην εφαρµογή και την ε(cid:21)ιβολή των κανόνων για τις δηµόσιες συµβάσεις, την ελευθέρωση των τοµέων των σιδηροδρόµων, του ύδατος, του αερίου και των ταχυδροµικών υ(cid:21)ηρεσιών, την κατάργηση των ρυθµίσεων όσον αφορά τις µονάδες λιανικής (cid:21)ώλησης, την (cid:21)ροώθηση της Ε&Α και της καινοτοµίας, την ανά(cid:21)τυξη των αγορών ε(cid:21)ιχειρηµατικού κεφαλαίου, τη µεταρρύθµιση των συστηµάτων χορήγησης ε(cid:21)ιδοµάτων και τον εκσυγχρονισµό της οργάνωσης εργασίας. Ο βαθµός εφαρµογής (cid:21)οικίλλει α(cid:21)ό χώρα σε χώρα. Σε γενικές γραµµές, τα κράτη (cid:21)ου ακολούθησαν µια συνολική στρατηγική σύµφωνα µε τους ΓΠΟΠ φαίνεται να έχουν ε(cid:21)ιτύχει τα καλύτερα α(cid:21)οτελέσµατα α(cid:21)ό (cid:21)λευράς οικονοµικών ε(cid:21)ιδόσεων. 7 0. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Οι Γενικοί Προσανατολισµοί των Οικονοµικών Πολιτικών για το 1999 (ΓΠΟΠ) ήταν οι (cid:21)ρώτοι (cid:21)ου θεσ(cid:21)ίστηκαν µετά την εισαγωγή του ευρώ. Προσδιόριζαν µια συνολική στρατηγική (cid:21)ου σκο(cid:21)ό είχε να ε(cid:21)ιτύχει µια ισχυρή και βιώσιµη ανά(cid:21)τυξη, ικανή να δηµιουργεί θέσεις α(cid:21)ασχόλησης. Οι συστάσεις όσον αφορά τις (cid:21)ολιτικές µ(cid:21)ορούν να διακριθούν σε τρεις βασικές κατηγορίες: υγιείς µακροοικονοµικές (cid:21)ολιτικές, ενέργειες για τη βελτίωση της λειτουργίας των αγορών εργασίας και οικονοµικές µεταρρυθµίσεις για την (cid:21)ροώθηση της α(cid:21)οτελεσµατικότητας και της ευελιξίας των αγορών αγαθών, υ(cid:21)ηρεσιών και (cid:21)ροϊόντων. Οι ΓΠΟΠ 1999 ήταν οι (cid:21)ρώτοι για τους ο(cid:21)οίους οι γενικοί (cid:21)ροσανατολισµοί, (cid:21)ου ίσχυαν για όλα τα κράτη µέλη, συµ(cid:21)ληρώθηκαν µε µια (cid:21)λήρη σειρά συγκεκριµένων κατευθυντηρίων γραµµών για κάθε χώρα ό(cid:21)ου (cid:21)ροσδιορίζονταν οι (cid:21)ροτεραιότητες της οικονοµικής (cid:21)ολιτικής και για κάθε κράτος µέλος, λαµβάνοντας υ(cid:21)όψη την ιδιαίτερη κατάσταση κάθε χώρας. Α(cid:21)αραίτητη (cid:21)ροϋ(cid:21)όθεση για την ε(cid:21)ιτυχία αυτής της συνολικής οικονοµικής στρατηγικής, είναι να εξασφαλιστεί η α(cid:21)οτελεσµατική εφαρµογή της µέσω µιας κατάλληλης και τακτικής ε(cid:21)ο(cid:21)τείας. Η (cid:21)αρούσα έκθεση εξυ(cid:21)ηρετεί δύο στόχους. Πρώτον, α(cid:21)οτελεί ένα αξιό(cid:21)ιστο µέσο για τον έλεγχο της συνέ(cid:21)ειας (cid:21)ου ε(cid:21)ιδεικνύουν τα κράτη µέλη στην εφαρµογή της οικονοµικής στρατηγικής (cid:21)ου καθορίστηκε α(cid:21)ό κοινού. ∆εύτερον, (cid:21)αρουσιάζει τις αναγκαίες (cid:21)ληροφορίες και τις σχετικές αναλύσεις (cid:21)ου θα χρησιµεύσουν για την (cid:21)ροετοιµασία και την κατάρτιση των νέων (cid:21)ροσανατολισµών. Πράγµατι, η (cid:21)αρούσα έκθεση σε συνδυασµό µε την αξιολόγηση του µακροοικονοµικού (cid:21)εριβάλλοντος, (cid:21)ου (cid:21)εριέχεται στις οικονοµικές (cid:21)ροβλέψεις για την άνοιξη του 2000 των υ(cid:21)ηρεσιών της Ε(cid:21)ιτρο(cid:21)ής και τις νέες εξελίξεις και (cid:21)ροκλήσεις της (cid:21)ολιτικής (cid:21)ου (cid:21)ροσδιορίστηκαν σε (cid:21)ρόσφατες εκθέσεις στο (cid:21)λαίσιο διαφόρων διαδικασιών συντονισµού καθώς και στο έγγραφο (cid:21)ου (cid:21)αρουσίασε η Ε(cid:21)ιτρο(cid:21)ή στη σύνοδο κορυφής της Λισσαβόνας ("Ατζέντα για την Οικονοµική και Κοινωνική Ανανέωση στην Ευρώ(cid:21)η") και την ανακοίνωσή της "Στρατηγικοί Στόχοι 2000-2005", θα α(cid:21)οτελέσουν τη βάση, για την διατύ(cid:21)ωση των ΓΠΟΠ 2000. Μεταξύ των σηµαντικότερων (cid:21)ροκλήσεων (cid:21)ου (cid:21)ροσδιορίστηκαν στα έγγραφα για τη σύνοδο κορυφής της Λισσαβόνας είναι η µετάβαση σε µια οικονοµία (cid:21)ου βασίζεται στη γνώση και ενθαρρύνει την ένταξη, ενώ συγχρόνως η (cid:21)λήρης α(cid:21)ασχόληση α(cid:21)οτελεί τον (cid:21)ρωταρχικό στόχο της οικονοµικής και κοινωνικής (cid:21)ολιτικής. Η (cid:21)αρούσα αξιολόγηση συνοψίζει και στηρίζεται στα βασικά (cid:21)ορίσµατα και συµ(cid:21)εράσµατα των διαφόρων διαδικασιών (cid:21)αρακολούθησης, ενώ συγχρόνως (cid:21)ροσθέτει µια συνολική αξιολόγηση. Πρέ(cid:21)ει να σηµειωθεί εξ αρχής ότι η (cid:21)αρούσα έκθεση θα (cid:21)ρέ(cid:21)ει να θεωρηθεί ως µια ενδιάµεση αξιολόγηση και ως µέρος µιας διαδικασίας διαρκούς (cid:21)αρακολούθησης. Η διάρθρωση του εγγράφου στηρίζεται σε µεγάλο βαθµό στα βασικά σηµεία των ΓΠΟΠ 1999. Στο τµήµα 1 (cid:21)αρουσιάζεται µια συνο(cid:21)τική ε(cid:21)ισκό(cid:21)ηση της οικονοµικής κατάστασης στην ΕΕ. Στο τµήµα 2 εξετάζεται ο συνδυασµός των µακροοικονοµικών (cid:21)ολιτικών. Στο τµήµα 3 (cid:21)αρουσιάζεται η (cid:21)ρόοδος όσον αφορά την εξυγίανση και την α(cid:21)οτελεσµατική διαχείριση των δηµοσίων οικονοµικών, ενώ στο τµήµα 4 αξιολογούνται οι µισθολογικές εξελίξεις. Τέλος, στα τµήµατα 5 και 7 (cid:21)αρουσιάζονται τα βασικά α(cid:21)οτελέσµατα α(cid:21)ό την αξιολόγηση της (cid:21)ροόδου (cid:21)ου (cid:21)ραγµατο(cid:21)οιήθηκε όσον αφορά τις διαρθρωτικές µεταρρυθµίσεις στις αγορές (cid:21)ροϊόντων, κεφαλαίων και εργασίας. 1. Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΕΕ • Η ελαφρά και $ροσωρινή ε$ιβράδυνση έδωσε τη θέση της σε µια ζωηρή ανάκαµψη της ανά$τυξης Οι ΓΠΟΠ 1999 υιοθετήθηκαν σε ένα (cid:21)λαίσιο σαφούς ε(cid:21)ιβράδυνσης της ανά(cid:21)τυξης (cid:21)ου ακολούθησε τις χρηµατοοικονοµικές κρίσεις των ετών 1997-1998. Ο ετήσιος ρυθµός αύξησης του (cid:21)ραγµατικού ΑΕΠ στην ΄Ενωση ε(cid:21)ιβραδύνθηκε σε µόλις 1½% κατά το (cid:21)ρώτο ήµισυ του 1999 α(cid:21)ό 3% κατά το (cid:21)ρώτο ήµισυ του 1998. Οι εξαγωγές ε(cid:21)ιβραδύνθηκαν αισθητά, ενώ η εξασθένιση της εξωτερικής ζήτησης σε συνδυασµό µε τις λιγότερο ευνοϊκές (cid:21)ροο(cid:21)τικές ανά(cid:21)τυξης οδήγησαν σε σηµαντική ανα(cid:21)ροσαρµογή των α(cid:21)οθεµάτων (cid:21)ρος τα κάτω. Οι ε(cid:21)ενδύσεις σε εξο(cid:21)λισµό ε(cid:21)ιβραδύνθηκαν ε(cid:21)ίσης, αλλά σε µικρότερο βαθµό α(cid:21)'ότι αναµενόταν αρχικά. Α(cid:21)ό τις αρχές του θέρους του 1999, η Ένωση γνώρισε µια σταδιακή ενίσχυση της οικονοµικής δραστηριότητας, σε (cid:21)ολύ ευρεία βάση. Η αύξηση της (cid:21)αραγωγής ε(cid:21)ιταχύνθηκε αισθητά κατά το δεύτερο ήµισυ του έτους. Αυτό είχε ως α(cid:21)οτέλεσµα την 8 αύξηση του (cid:21)ραγµατικού ΑΕΠ κατά 2,2% το 1999, σύµφωνα µε τις εκτιµήσεις (βλ. διάγραµµα 1 και (cid:21)ίνακα 1). Το 1999, η εγχώρια ζήτηση, η ο(cid:21)οία ήταν η κινητήρια δύναµη της οικονοµικής ανά(cid:21)τυξης, α(cid:21)οδείχθηκε ακόµη δυναµικότερη α(cid:21)ό όσο αναµενόταν. Η ιδιωτική κατανάλωση (cid:21)αρέµεινε ισχυρή κάτω α(cid:21)ό τη συνδυασµένη ε(cid:21)ίδραση της έντονης αύξησης της α(cid:21)ασχόλησης, της σταθερής ε(cid:21)έκτασης των (cid:21)ιστώσεων (cid:21)ου είχαν διευκολυνθεί χάρη στα χαµηλά ε(cid:21)ιτόκια, του χαµηλού (cid:21)ληθωρισµού και της άνθησης των χρηµατιστηρίων. Η συνεχής βελτίωση των αγορών εργασίας σε συνδυασµό µε τη σταθερή αύξηση του (cid:21)ραγµατικού κατά κεφαλήν εισοδήµατος οδήγησαν σε µια (cid:21)ρωτοφανή αύξηση της εµ(cid:21)ιστοσύνης των καταναλωτών. Οι ε(cid:21)ενδύσεις υ(cid:21)ερέβησαν τις σχετικές (cid:21)ροσδοκίες και διατηρήθηκαν σε υψηλά ε(cid:21)ί(cid:21)εδα, γεγονός (cid:21)ου α(cid:21)οδίδεται εν µέρει στα ικανο(cid:21)οιητικά ε(cid:21)ί(cid:21)εδα α(cid:21)οδοτικότητας. Οι ευνοϊκές (cid:21)ροο(cid:21)τικές της ζήτησης και η ενίσχυση της εµ(cid:21)ιστοσύνης των ε(cid:21)ιχειρήσεων συνέβαλαν στην τόνωση των κεφαλαιουχικών δα(cid:21)ανών. Χάρη στην εξασθένιση των ε(cid:21)ι(cid:21)τώσεων της κρίσης στις αναδυόµενες αγορές και την συνεχιζόµενη έντονη ανα(cid:21)τυξιακή (cid:21)ορεία της οικονοµίας των ΗΠΑ, οι εξαγωγές (cid:21)αρουσίασαν ισχυρή ανάκαµψη κατά το δεύτερο ήµισυ του έτους. Α(cid:21)οτέλεσµα ήταν ότι, για το 1999 συνολικά, η αύξηση των εξαγωγών ε(cid:21)ιβραδύνθηκε σε µικρότερο βαθµό σε σχέση µε τις (cid:21)ροβλέψεις την άνοιξη του (cid:21)ερασµένου έτους. Εξακολούθησαν και κατά το 1999 να υ(cid:21)άρχουν διαφορές στις ε(cid:21)ιδόσεις των κρατών µελών όσον αφορά τους ρυθµούς ανά(cid:21)τυξης. Οι α(cid:21)οκλίσεις αυτές οφείλονται κυρίως σε τρεις (cid:21)αράγοντες: στον διαφορετικό βαθµό έκθεσης στις (cid:21)ληττόµενες α(cid:21)ό την κρίση αναδυόµενες αγορές, στις ε(cid:21)ι(cid:21)τώσεις της (cid:21)ροσαρµογής των (cid:21)ολιτικών ενόψει του τρίτου σταδίου της ΟΝΕ (cid:21)ου γίνονται αισθητές µε καθυστέρηση και στις α(cid:21)οκλίσεις των δυνητικών τάσεων ανά(cid:21)τυξης. Ο ρυθµός ανά(cid:21)τυξης εξακολούθησε να είναι ιδιαίτερα έντονος στην Ιρλανδία και το Λουξεµβούργο, διατήρησε το δυναµισµό του στην Ισ(cid:21)ανία, τις Κάτω Χώρες, την Πορτογαλία, τη Φινλανδία και, σε µικρότερο βαθµό, στη Σουηδία. Η ανάκαµψη της οικονοµικής δραστηριότητας άργησε να γίνει αισθητή στη Γερµανία και την Ιταλία, αλλά ε(cid:21)ιταχύνθηκε σαφώς κατά τη διάρκεια του 1999. Οι βραχυ(cid:21)ρόθεσµες (cid:21)ροο(cid:21)τικές (cid:21)ροβλέ(cid:21)ουν (cid:21)εραιτέρω ενίσχυση της διαδικασίας ανάκαµψης. Η εξωτερική (cid:21)λευρά της οικονοµίας θα εξακολουθήσει να ε(cid:21)ωφελείται α(cid:21)ό την γενική τόνωση της οικονοµικής δραστηριότητας σε (cid:21)αγκόσµια κλίµακα, (cid:21)ου α(cid:21)οκτά συνεχώς µεγαλύτερο δυναµισµό, και τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας µετά την υ(cid:21)οτίµηση του ευρώ. Η εγχώρια ζήτηση θα εξακολουθήσει να α(cid:21)οτελεί την κινητήρια δύναµη µιας δυναµικής ανά(cid:21)τυξης. Η ιδιωτική κατανάλωση θα ενισχυθεί χάρη στην αύξηση της εµ(cid:21)ιστοσύνης των καταναλωτών και τις συνεχείς βελτιώσεις στις αγορές εργασίας σε συνδυασµό µε τη σταθερή αύξηση του (cid:21)ραγµατικού κατά κεφαλή εισοδήµατος. Η βελτίωση των (cid:21)ροο(cid:21)τικών της ζήτησης, η αύξηση της εµ(cid:21)ιστοσύνης των ε(cid:21)ιχειρηµατιών και η υψηλή κερδοφορία ευνοούν την (cid:21)ροώθηση των ε(cid:21)ενδύσεων. Ε(cid:21)ι(cid:21)λέον, οι διαφορές στους ρυθµούς ανά(cid:21)τυξης µεταξύ των κρατών µελών (cid:21)ροβλέ(cid:21)εται να µειωθούν µε την εξασθένηση του αντίκτυ(cid:21)ου της κρίσης στις αναδυόµενες αγορές και τη βαθµιαία άµβλυνση των ε(cid:21)ι(cid:21)τώσεων, (cid:21)ου έγιναν αισθητές µε καθυστέρηση, των διαφόρων (cid:21)ροσαρµογών του συνδυασµού των µακροοικονοµικών (cid:21)ολιτικών στο (cid:21)λαίσιο του τρίτου σταδίου της ΟΝΕ. Η α$ασχόληση α$έκτησε µεγαλύτερο δυναµισµό και η ανεργία υ$οχωρεί • Κατά τα τελευταία έτη, η α(cid:21)ασχόληση στην ΕΕ εξελίσσεται όλο και (cid:21)ιο ενθαρρυντικά καθώς η ανά(cid:21)τυξη (cid:21)ροσφέρει υψηλότερα (cid:21)οσοστά α(cid:21)ασχόλησης. Ενώ η αύξηση του ΑΕΠ (cid:21)εριορίστηκε (cid:21)ροσωρινά σε µόλις άνω του 2%, οι ενδείξεις είναι ότι η αύξηση της α(cid:21)ασχόλησης θα κυµαίνεται σε (cid:21)ερί(cid:21)ου 1Ό%. Αυτό δείχνει ότι οι εργοδότες θεωρούν ότι η ε(cid:21)ιβράδυνση της οικονοµικής δραστηριότητας είναι (cid:21)ροσωρινή. ∆είχνει όµως ε(cid:21)ίσης, (cid:21)έρα α(cid:21)ό τις καθαρά κυκλικές διακυµάνσεις, τους καρ(cid:21)ούς αρκετών ετών µισθολογικής συγκράτησης και διαρθρωτικών µεταρρυθµίσεων για τη βελτίωση της ικανότητας α(cid:21)ασχόλησης και (cid:21)ροσαρµογής, αλλά και για την ενίσχυση της (cid:21)ραγµατικής (cid:21)ροσφοράς εργασίας. Ε(cid:21)ίσης, είναι ευοίωνο για το µέλλον, όταν η ενίσχυση της ανά(cid:21)τυξης και η συνεχιζόµενη µετάβαση σε τοµείς υ(cid:21)ηρεσιών υψηλότερης εντάσεως εργασίας θα συµβάλουν θετικά στη δηµιουργία θέσεων α(cid:21)ασχόλησης. Η βελτίωση της κατάστασης της α(cid:21)ασχόλησης αντανακλάται όλο και (cid:21)ερισσότερο στα µειούµενα (cid:21)οσοστά ανεργίας. Μετά τα (cid:21)ρωτοφανή ε(cid:21)ί(cid:21)εδα του 1997 σε (cid:21)ολλά κράτη µέλη, η ανεργία µειώθηκε σταδιακά σε 9,2% το 1999 στην ΕΕ ως σύνολο (βλ. διάγραµµα 2). 9 Η βελτίωση της α(cid:21)ασχόλησης ήταν ιδιαίτερα αισθητή στις οικονοµίες µε ταχύ ρυθµό ανά(cid:21)τυξης ό(cid:21)ως εκείνες της Ιρλανδίας και του Λουξεµβούργου, ενώ στη Γερµανία και την Ιταλία ήταν ακόµη (cid:21)εριορισµένη το 1999. Η δηµιουργία θέσεων α(cid:21)ασχόλησης ήταν ε(cid:21)ίσης έντονη στη Φινλανδία και την Ισ(cid:21)ανία. Στην Ισ(cid:21)ανία, η µείωση της ανεργίας συνεχίστηκε µε ταχύ ρυθµό, ενώ στο Λουξεµβούργο καταγράφηκε και (cid:21)άλι το χαµηλότερο (cid:21)οσοστό ανεργίας στην ΕΕ. Α$ουσία $ληθωριστικών $ιέσεων • Το 1999, η οικονοµία της ΕΕ εξακολούθησε να χαρακτηρίζεται α(cid:21)ό µεγάλη σταθερότητα τιµών. Ο (cid:21)ληθωρισµός (µετρούµενος α(cid:21)ό τον εναρµονισµένο δείκτη τιµών καταναλωτή, Ε∆ΤΚ) έφθασε στις αρχές του 1999 στο ελάχιστο ε(cid:21)ί(cid:21)εδο του 1%. Έκτοτε, ανήλθε µέχρι 1,8% τον Ιανουάριο του 2000 λόγω της α(cid:21)ότοµης αύξησης των τιµών της ενέργειας και των (cid:21)ρώτων υλών, και ιδίως του αργού (cid:21)ετρελαίου, και της εξασθένησης του ευρώ. Η συνιστώσα της ενέργειας (cid:21)ρόσθεσε άµεσα 0,9 εκατοστιαίες µονάδες στο (cid:21)οσοστό του Ιανουαρίου. Εξάλλου, οι συνθήκες της εσωτερικής ζήτησης και (cid:21)ροσφοράς οδήγησαν σε χαµηλότερο διαρθρωτικό (cid:21)ληθωρισµό στην οικονοµία της ΕΕ. Οι αυξήσεις των µισθών διατηρήθηκαν σε µετριο(cid:21)αθή ε(cid:21)ί(cid:21)εδα και η κατάργηση των κανονιστικών ρυθµίσεων και ο εντονότερος ανταγωνισµός σε ορισµένες αγορές αγαθών κοινής ωφελείας (κυρίως τηλε(cid:21)ικοινωνιών και ηλεκτρισµού) άσκησαν (cid:21)τωτική (cid:21)ίεση στις τιµές. Αυτό είχε ως α(cid:21)οτέλεσµα την υ(cid:21)οχώρηση του βασικού (cid:21)ληθωρισµού (δηλ. εξαιρώντας τις τιµές της ενέργειας και των τροφίµων) στο (cid:21)ρωτοφανές ε(cid:21)ί(cid:21)εδο του 1% (cid:21)ερί(cid:21)ου το 1999 (βλ. διάγραµµα 3 και (cid:21)ίνακα 2). Ένα άλλο χαρακτηριστικό του 1999 ήταν η διεύρυνση των α(cid:21)οκλίσεων στα (cid:21)οσοστά του (cid:21)ληθωρισµού µεταξύ των κρατών µελών. Στις αρχές του 1999, ο (cid:21)ληθωρισµός µειώθηκε µε ταχύ ρυθµό και διαµορφώθηκε σε (cid:21)ολύ χαµηλά ε(cid:21)ί(cid:21)εδα σε αρκετές χώρες (Γερµανία, Γαλλία, Αυστρία), ενώ αυξήθηκε σε ορισµένες άλλες (Ισ(cid:21)ανία, Ιρλανδία, Κάτω Χώρες, Πορτογαλία). Έκτοτε, αυτές οι α(cid:21)οκλίσεις στα (cid:21)οσοστά του (cid:21)ληθωρισµού τείνουν να συρρικνωθούν σταδιακά. Οι α(cid:21)οκλίσεις στα (cid:21)οσοστά (cid:21)ληθωρισµού αντανακλούσαν σε µεγάλο βαθµό διαρθρωτικές ανοµοιότητες και βραχυ(cid:21)ρόθεσµες κυκλικές διαφορές στην ζώνη του ευρώ. Σε χώρες ό(cid:21)ως η Ισ(cid:21)ανία και η Ιρλανδία, οι αυξήσεις των τιµών υ(cid:21)οδήλωναν την ύ(cid:21)αρξη κινδύνων υ(cid:21)ερθέρµανσης και α(cid:21)αιτούσαν (cid:21)ροσαρµογή των (cid:21)ολιτικών µε µέτρα για τον (cid:21)εριορισµό της ζήτησης µέσω της δηµοσιονοµικής (cid:21)ολιτικής. Όσον αφορά τις µελλοντικές τάσεις, µετά την (cid:21)εραιτέρω αύξηση των τιµών του (cid:21)ετρελαίου και την εξασθένηση της εξωτερικής αξίας του ευρώ κατά τους τελευταίους µήνες, οι (cid:21)ροο(cid:21)τικές σχετικά µε τον (cid:21)ληθωρισµό έχουν καταστεί κά(cid:21)ως (cid:21)ιο αβέβαιες και (cid:21)ερισσότερο ανησυχητικές. ∆εν µ(cid:21)ορεί να α(cid:21)οκλεισθεί το ενδεχόµενο µιας ελαφρής αλλά (cid:21)ροσωρινής υ(cid:21)έρβασης του ορίου του 2% του συνολικού (cid:21)ληθωρισµού στην ζώνη του ευρώ στις αρχές του 2000. Η µελλοντική εξέλιξη των τιµών θα εξαρτηθεί σε µεγάλο βαθµό τόσο α(cid:21)ό την έκταση του αντίκτυ(cid:21)ου (cid:21)ου θα έχει η υ(cid:21)οτίµηση του ευρώ στις τιµές των εισαγωγών και τις τιµές καταναλωτή όσο και α(cid:21)ό τη µελλοντική εξέλιξη των µισθών. 2. ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΕΝΕΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΤΗ ΣΤΑΘΕΡΟΤΗΤΑ 2. 1 Ο συνδυασµός των µακροοικονοµικών (cid:30)ολιτικών στη ζώνη του ευρώ Στους ΓΠΟΠ 1999 είχε συσταθεί ότι ο συνδυασµός των οικονοµικών (cid:23)ολιτικών, για να ευνοήσει την ανά(cid:23)τυξη, την α(cid:23)ασχόληση και τη σταθερότητα, θα (cid:23)ρέ(cid:23)ει να (cid:23)εριλαµβάνει µια νοµισµατική (cid:23)ολιτική (cid:23)ου α(cid:23)οσκο(cid:23)εί στη διατήρηση της σταθερότητας των τιµών σύµφωνα µε τη συνθήκη, συνεχείς (cid:23)ροσ(cid:23)άθειες για την ε(cid:23)ίτευξη µεσο(cid:23)ρόθεσµα µόνιµα ισοσκελισµένων ή (cid:23)λεονασµατικών (cid:23)ροϋ(cid:23)ολογισµών, εξέλιξη των µισθών (cid:23)ου συµβιβάζεται µε τη σταθερότητα των τιµών και τη δηµιουργία θέσεων α(cid:23)ασχόλησης και δέσµευση των κρατών µελών να ε(cid:23)ιδιώξουν οικονοµικές µεταρρυθµίσεις. Το 1999, µε την ε(cid:21)ιτυχή εισαγωγή του ευρώ, ήταν το (cid:21)ρώτο έτος κατά το ο(cid:21)οίο δοκιµάστηκε στην (cid:21)ράξη η µακροοικονοµική διαχείριση στη ζώνη του ενιαίου νοµίσµατος. Τα α(cid:21)οτελέσµατα της δοκιµής ήταν θετικά. Το 1999, οι νοµισµατικές συνθήκες (cid:21)ου ε(cid:21)ικρατούσαν στη ζώνη του ευρώ ήταν εν γένει ευνοϊκές για την ανά(cid:21)τυξη, σε ένα (cid:21)λαίσιο οικονοµικής ε(cid:21)ιβράδυνσης και διατήρησης της σταθερότητας των τιµών. Τον Α(cid:21)ρίλιο του 1999, η ΕΚΤ, θεωρώντας ότι ο κίνδυνος εµφάνισης (cid:21)ληθωριστικών (cid:21)ιέσεων ήταν (cid:21)ολύ µικρός, µείωσε το βασικό της ε(cid:21)ιτόκιο (cid:21)αρέµβασης κατά 50 µονάδες βάσης σε 2,5% και δεν µετέβαλε τα ε(cid:21)ιτόκιά της µέχρι το Νοέµβριο. Η µείωση των ε(cid:21)ιτοκίων της χρηµαταγοράς (cid:21)ου ακολούθησε την α(cid:21)όφαση της ΕΚΤ, συνοδεύτηκε α(cid:21)ό µια αισθητή υ(cid:21)οτίµηση της σταθµισµένης ονοµαστικής συναλλαγµατικής ισοτιµίας του ευρώ. Αυτή η έµµεση χαλάρωση των νοµισµατικών 10 συνθηκών αντισταθµίστηκε σε κά(cid:21)οιο βαθµό α(cid:21)ό µια αισθητή αύξηση των α(cid:21)οδόσεων των οµολόγων στη ζώνη του ευρώ οι ο(cid:21)οίες, (cid:21)αρά την α(cid:21)ουσία εσωτερικών (cid:21)ληθωριστικών (cid:21)ιέσεων, αυξήθηκαν (cid:21)ερισσότερο λόγω των εξελίξεων στις ΗΠΑ (βλ. διάγραµµα 4 και 5). Λαµβάνοντας υ(cid:21)όψη τις ευνοϊκότερες (cid:21)ροο(cid:21)τικές ανά(cid:21)τυξης στη ζώνη του ευρώ, τις (cid:21)ροβλέψεις για τη µεγαλύτερη χρησιµο(cid:21)οίηση της (cid:21)αραγωγικής ικανότητας και την τόνωση των αγορών εργασίας, η ΕΚΤ θεώρησε ότι ο (cid:21)ληθωριστικός κίνδυνος είχε καταστεί (cid:21)ιο ορατός, αντέστρεψε την (cid:21)ροηγούµενη α(cid:21)όφαση (cid:21)ου είχε λάβει το Νοέµβριο και αύξησε τα ε(cid:21)ιτόκιά της κατά (cid:21)εραιτέρω 25 µονάδες βάσης στις αρχές του Φεβρουαρίου. Η άσκηση της νοµισµατικής (cid:21)ολιτικής διευκολύνθηκε χάρη στην α(cid:21)οφασιστικότητα (cid:21)ου έδειξαν οι κυβερνήσεις των κρατών µελών όσον αφορά την ε(cid:21)ίτευξη των δηµοσιονοµικών στόχων τους για το 1999, (cid:21)αρά το γεγονός ότι ο µέσος ρυθµός ανά(cid:21)τυξης ήταν χαµηλότερος α(cid:21)ό τον αναµενόµενο κατά τον χρόνο (cid:21)ου έγινε ο σχεδιασµός. Πράγµατι, σχεδόν όλα τα κράτη µέλη της ζώνης του ευρώ υλο(cid:21)οίησαν και µάλιστα υ(cid:21)ερέβησαν τους στόχους αυτούς. Αρκετοί (cid:21)αράγοντες συνετέλεσαν σε αυτό το ευνοϊκό α(cid:21)οτέλεσµα, συµ(cid:21)εριλαµβανόµενης µιας (cid:21)εραιτέρω µείωσης κόστους εξυ(cid:21)ηρέτησης του χρέους (βλ. τµήµα 3). Α(cid:21)οτέλεσµα ήταν ότι ο καθαρός δανεισµός της γενικής κυβέρνησης στη ζώνη του ευρώ συνολικά µειώθηκε σε (cid:21)ερί(cid:21)ου 1Ό% του ΑΕΠ το 1999. Κατά το ίδιο έτος, δια(cid:21)ιστώθηκε ε(cid:21)ίσης µια αισθητή βελτίωση του κυκλικά (cid:21)ροσαρµοσµένου α(cid:21)οτελέσµατος κατά Ύ της εκατοστιαίας µονάδας του ΑΕΠ στη ζώνη του ευρώ. Το κυκλικά (cid:21)ροσαρµοσµένο (cid:21)ρωτογενές α(cid:21)οτέλεσµα (cid:21)αρουσίασε µικρή βελτίωση κατά Ό% της εκατοστιαίας µονάδας (cid:21)λησιάζοντας σε 3½% του ΑΕΠ. Τα α(cid:21)οτελέσµατα του 1999 δείχνουν ε(cid:21)ίσης ότι (cid:21)ερισσότερα κράτη µέλη α(cid:21)ό ό,τι αναµενόταν έχουν ε(cid:21)ιτύχει µια υγιή βασική δηµοσιονοµική θέση σύµφωνα µε το σύµφωνο σταθερότητας και ανά(cid:21)τυξης. Οι µισθολογικές εξελίξεις στη ζώνη του ευρώ εξακολούθησαν να είναι συνε(cid:21)είς µε τον στόχο της σταθερότητας των τιµών το 1999. Κατά µέσο όρο, οι αυξήσεις ήταν συγκρατηµένες, µε µια ονοµαστική αύξηση των αµοιβών ανά εργαζόµενο κατά (cid:21)ερί(cid:21)ου 2Ό%. Αυτό συνε(cid:21)άγεται, αφού ληφθεί υ(cid:21)όψη η αύξηση της (cid:21)αραγωγικότητας, µια αύξηση του κόστους ανά µονάδα εργασίας κατά (cid:21)ερί(cid:21)ου 1Ό%, (cid:21)ράγµα (cid:21)ου δεν δηµιουργεί ανησυχίες σε ε(cid:21)ί(cid:21)εδο (cid:21)ληθωρισµού. Ε(cid:21)ίσης, η αύξηση των (cid:21)ραγµατικών µισθών συµβάδιζε σε γενικές γραµµές µε την (cid:21)αραγωγικότητα της εργασίας, (cid:21)ράγµα (cid:21)ου εξασφαλίζει τη διατήρηση της α(cid:21)όδοσης των ε(cid:21)ενδύσεων σε ε(cid:21)ί(cid:21)εδο (cid:21)ου ευνοεί τις ε(cid:21)ενδύσεις, την ανά(cid:21)τυξη και τη δηµιουργία θέσεων α(cid:21)ασχόλησης καθώς θα αυξάνεται (cid:21)εραιτέρω η ζήτηση (βλ. ε(cid:21)ίσης τµήµα 4). Συνολικά, η συνετή άσκηση της νοµισµατικής (cid:21)ολιτικής, η σταθερότητα της δηµοσιονοµικής (cid:21)ολιτικής και οι συγκρατηµένες µισθολογικές αυξήσεις οδήγησαν σε ένα κατάλληλο συνδυασµό (cid:21)ολιτικών µε βάση τις ε(cid:21)ικρατούσες οικονοµικές συνθήκες. Η οικονοµία των χωρών της ζώνης του ευρώ (cid:21)έρασε µε ε(cid:21)ιτυχία την (cid:21)ρώτη δοκιµασία µακροοικονοµικής διαχείρισης. Ε(cid:21)ι(cid:21)λέον, οι συνεχείς (cid:21)ροσ(cid:21)άθειες τόνωσης της δυναµισµού και του βαθµού αντα(cid:21)όκρισης της οικονοµίας µέσω µιας διαδικασίας διαρθρωτικής µεταρρύθµισης σε κοινοτική κλίµακα, εδραίωσαν την εµ(cid:21)ιστοσύνη των οικονοµικών φορέων και, κατά συνέ(cid:21)εια, συνέβαλαν στη στήριξη της οικονοµικής δραστηριότητας (βλ. τµήµατα 5 έως 7). 2. 2 Ο συνδυασµός των µακροοικονοµικών (cid:30)ολιτικών στα κράτη µέλη (cid:30)ου δεν συµµετέχουν στη ζώνη του ευρώ Στους ΓΠΟΠ 1999 είχε σηµειωθεί ότι τα κράτη µέλη (cid:23)ου δεν συµµετέχουν στη ζώνη του ευρώ διατηρούν τις εθνικές τους αρµοδιότητες για τη νοµισµατική (cid:23)ολιτική και τη συναλλαγµατική ισοτιµία τους και είχε συσταθεί τα κράτη αυτά να συνεχίσουν να εφαρµόζουν µακροοικονοµικές (cid:23)ολιτικές (cid:23)ροσανατολισµένες στη σταθερότητα. Για τα δύο κράτη µέλη των ο(cid:23)οίων τα νοµίσµατα συµµετέχουν στο ΜΣΙ ΙΙ, οι (cid:23)ροσ(cid:23)άθειες (cid:23)ρέ(cid:23)ει να ε(cid:23)ικεντρωθούν στην τήρηση των δεσµεύσεων για τη συναλλαγµατική ισοτιµία, µε κατάλληλες νοµισµατικές και δηµοσιονοµικές (cid:23)ολιτικές. Στα δύο κράτη µέλη (cid:23)ου έχουν καθορίσει ένα άµεσο στόχο για τον (cid:23)ληθωρισµό, οι νοµισµατικές και δηµοσιονοµικές (cid:23)ολιτικές (cid:23)ρέ(cid:23)ει να είναι συνε(cid:23)είς µε την ε(cid:23)ίτευξη του στόχου αυτού και να ε(cid:23)ιτρέ(cid:23)ουν (cid:23)αράλληλα να α(cid:23)οφευχθούν οι υ(cid:23)ερβολικές διακυµάνσεις της συναλλαγµατικής ισοτιµίας. Η ∆ανία βρίσκεται σε σχετικά (cid:21)ροχωρηµένο στάδιο του οικονοµικού κύκλου και (cid:21)ροέκυψαν κά(cid:21)οιες (cid:21)ληθωριστικές (cid:21)ιέσεις (cid:21)αράλληλα µε την τόνωση της αγοράς εργασίας. Η Εθνική Τρά(cid:21)εζα της ∆ανίας έχει αναλάβει τη δέσµευση να διατηρήσει τη δανική κορώνα εντός της στενής ζώνης διακύµανσης του ΜΣΙ ΙΙ και η συναλλαγµατική ισοτιµία διατηρήθηκε (cid:21)ολύ σταθερή, ελάχιστα µόνο υψηλότερη α(cid:21)ό την κεντρική ισοτιµία µετά την είσοδο στο µηχανισµό, δεδοµένου ότι η Κεντρική Τρά(cid:21)εζα 11 ακολούθησε κατά (cid:21)όδας τις συναλλαγµατικές ισοτιµίες του ευρώ (βλ. διάγραµµα 6). Για να εξασφαλισθούν οι βάσεις µιας βιώσιµης ανά(cid:21)τυξης τηρώντας συγχρόνως τη δέσµευση για µια σταθερή συναλλαγµατική ισοτιµία έναντι του ευρώ, το 1999 εφαρµόστηκαν δηµοσιονοµικά µέτρα για την συγκράτηση της ζήτησης, σύµφωνα µε το (cid:21)ακέτο "Whitsun"του 1998. Ενώ τα µέτρα αυτά ε(cid:21)ιβράδυναν (cid:21)ροσωρινά την ανά(cid:21)τυξη, αναµένεται να συµβάλουν στη συγκράτηση των α(cid:21)ωλειών σε ε(cid:21)ί(cid:21)εδο ανταγωνιστικότητας, ιδίως έναντι των χωρών της ζώνης του ευρώ. Ε(cid:21)ι(cid:21)λέον, τα µέτρα (cid:21)ου λήφθηκαν σε διακριτική βάση βελτίωσαν (cid:21)εραιτέρω τα δηµόσια οικονοµικά τα ο(cid:21)οία (cid:21)αρουσιάζουν (cid:21)λέον (cid:21)λεόνασµα και (cid:21)ληρούν µε άνεση τις α(cid:21)αιτήσεις του συµφώνου σταθερότητας και ανά(cid:21)τυξης. Η Ελλάδα συνέχισε µε ε(cid:21)ιτυχία τις (cid:21)ροσ(cid:21)άθειές της για την κάλυψη, σε (cid:21)ραγµατικούς όρους, της υστέρησής της, ε(cid:21)ιτυγχάνοντας (cid:21)εραιτέρω (cid:21)ρόοδο στον τοµέα της ονοµαστικής σύγκλισης το 1999. Η α(cid:21)όκλιση του (cid:21)ληθωρισµού σε σχέση µε τις χώρες της ζώνης του ευρώ (cid:21)εριορίστηκε αισθητά, και τα βασικά ε(cid:21)ιτόκια µειώθηκαν σταδιακά κατά το τέλος του έτους, ενώ η δραχµή διατηρήθηκε σε ε(cid:21)ί(cid:21)εδο υψηλότερο α(cid:21)ό την κεντρική ισοτιµία της στο ΜΣΙ ΙΙ, εντός της κανονικής ζώνης διακύµανσης 15%. Ενώ έχει αρχίσει να µειώνεται η διαφορά µεταξύ της (cid:21)ραγµατικής και της δυνητικής (cid:21)αραγωγής, η δηµοσιονοµική (cid:21)ολιτική (cid:21)ου ασκήθηκε ε(cid:21)έτρεψε την (cid:21)εραιτέρω µείωση του ελλείµµατος, (cid:21)ράγµα (cid:21)ου σηµαίνει ότι βελτιώθηκε ε(cid:21)ίσης η διαρθρωτική δηµοσιονοµική θέση. Αναγνωρίζοντας την (cid:21)ρόοδο (cid:21)ου είχε ήδη ε(cid:21)ιτευχθεί το 1998, το Συµβούλιο Ecofin, µετά α(cid:21)ό σύσταση της Ε(cid:21)ιτρο(cid:21)ής, (cid:21)ροέβη σε κατάργηση της α(cid:21)όφασης για την ύ(cid:21)αρξη υ(cid:21)ερβολικού δηµοσιονοµικού ελλείµµατος τον (cid:21)ερασµένο Νοέµβριο. Τον Ιανουάριο, η κεντρική ισοτιµία της δραχµής έναντι του ευρώ ανατιµήθηκε κατά 3½%, (cid:21)ράγµα (cid:21)ου θα στηρίξει τις (cid:21)ροσ(cid:21)άθειες των αρχών να διατηρήσουν την οικονοµία σε µια (cid:21)ορεία βιώσιµης ανά(cid:21)τυξης και σταθερότητας τιµών. Το 1999 ήταν για τη Σουηδία ένα έτος έντονης ανάκαµψης σε ευρύτατη κλίµακα, καθώς η οικονοµία φαίνεται να έχει εισέλθει σε ένα ευνοϊκό κύκλο µέσα σε ένα γενικό (cid:21)λαίσιο υγιών βασικών οικονοµικών µεγεθών. Το (cid:21)οσοστό του (cid:21)ληθωρισµού (µετρούµενο µε τον Ε∆ΤΚ) είναι α(cid:21)ό τα χαµηλότερα στην ΕΕ, ο λογαριασµός τρεχουσών συναλλαγών (cid:21)αρουσιάζει (cid:21)λεόνασµα και τα δηµόσια οικονοµικά είναι σε (cid:21)ολύ καλύτερη κατάσταση α(cid:21)ό ό,τι (cid:21)ριν α(cid:21)ό µερικά χρόνια. Το 1999, οι (cid:21)ροσανατολισµοί της δηµοσιονοµικής (cid:21)ολιτικής ήταν λιγότερο αυστηροί. Το (cid:21)λεόνασµα εξακολουθεί να αντα(cid:21)οκρίνεται στις α(cid:21)αιτήσεις του συµφώνου σταθερότητας και ανά(cid:21)τυξης και οι φορολογικές ελαφρύνσεις θεωρούνται ευ(cid:21)ρόσδεκτες λαµβάνοντας υ(cid:21)όψη την υψηλή φορολογική ε(cid:21)ιβάρυνση. Ωστόσο, α(cid:21)αιτείται κά(cid:21)οια (cid:21)ροσοχή σε (cid:21)ερί(cid:21)τωση θέσ(cid:21)ισης µιας (cid:21)ροκυκλικής δηµοσιονοµικής (cid:21)ολιτικής δεδοµένου ότι η α(cid:21)όκλιση της (cid:21)αραγωγής τείνει να α(cid:21)ορροφηθεί και αναµένεται να καταστεί θετική κατά τα (cid:21)ροσεχή έτη. Αυτό ισχύει κατά µείζονα λόγο λαµβάνοντας υ(cid:21)όψη ότι η δέσµευση της Σουηδικής Κεντρικής Τρά(cid:21)εζας όσον αφορά στόχο της σταθερότητας των τιµών ε(cid:21)ιβεβαιώθηκε και (cid:21)άλι στη νέα νοµοθεσία (cid:21)ου άρχισε να ισχύει το 1999. Η Σουηδική Κεντρική Τρά(cid:21)εζα έθεσε ρητά το στόχο να (cid:21)εριοριστεί ο (cid:21)ληθωρισµός σε 2% µε (cid:21)εριθώριο ανοχής +/-1 µία εκατοστιαία µονάδα. Ο (cid:21)ληθωρισµός είναι ακόµη χαµηλός, αν και (cid:21)αρουσιάζει κά(cid:21)οιες τάσεις αύξησης και τα βραχυ(cid:21)ρόθεσµα ε(cid:21)ιτόκια έχουν ήδη εµφανίσει ανοδικές τάσεις κατά τους τελευταίους µήνες. Η οικονοµία του Ηνωµένου Βασιλείου αντιµετώ(cid:21)ισε σχετικά καλά τις κρίσεις στις αναδυόµενες αγορές και ο ρυθµός ανά(cid:21)τυξης ε(cid:21)ιταχύνθηκε κατά τη διάρκεια του 1999. Μετά τις σηµαντικές βελτιώσεις (cid:21)ου (cid:21)ραγµατο(cid:21)οιήθηκαν κατά τα (cid:21)ροηγούµενα χρόνια, η δηµοσιονοµική (cid:21)ολιτική ακολούθησε µια (cid:21)ιο σταθερή (cid:21)ορεία χωρίς όµως να σταµατήσει η (cid:21)ρόοδος, (cid:21)ράγµα (cid:21)ου ε(cid:21)έτρεψε την ε(cid:21)ίτευξη ενός δηµοσιονοµικού (cid:21)λεονάσµατος σχεδόν 1% του ΑΕΠ το 1999. Αυτή η ευνοϊκή εξέλιξη δείχνει ότι η κυβέρνηση είναι α(cid:21)οφασισµένη να ασκήσει µια δηµοσιονοµική (cid:21)ολιτική συνε(cid:21)ή µε το στόχο της διατήρησης της µακροοικονοµικής σταθερότητας. Ο (cid:21)ληθωρισµός (cid:21)αρέµεινε υ(cid:21)ό έλεγχο και µειώθηκε σε ε(cid:21)ί(cid:21)εδα χαµηλότερα ακόµη και α(cid:21)ό το µέσο όρο των χωρών της ζώνης του ευρώ κατά το δεύτερο ήµισυ του τελευταίου έτους µετρούµενος µε τον Ε∆ΤΚ. Ωστόσο, υ(cid:21)άρχουν κίνδυνοι αφύ(cid:21)νισης του (cid:21)ληθωρισµού καθώς η οικονοµία λειτουργεί σε ε(cid:21)ί(cid:21)εδα (cid:21)ου (cid:21)ροσεγγίζουν την (cid:21)λήρη χρησιµο(cid:21)οίηση της (cid:21)αραγωγικής ικανότητας. Το Σε(cid:21)τέµβριο του 1999, η ε(cid:21)ιτρο(cid:21)ή νοµισµατικής (cid:21)ολιτικής της Τρά(cid:21)εζας της Αγγλίας έθεσε τέρµα σε µία (cid:21)ερίοδο σταθερής µείωσης των βασικών ε(cid:21)ιτοκίων. Αυτή η α(cid:21)όφαση, ό(cid:21)ως και εκείνες (cid:21)ου την ακολούθησαν, σκο(cid:21)ό έχουν να εξασφαλίσουν ότι θα τηρηθεί ο στόχος του 2,5% για τον (cid:21)ληθωρισµό, µε βάση τον δείκτη τιµών καταναλωτή εκτός των (cid:21)ληρωµών τόκων για τα ενυ(cid:21)όθηκα δάνεια. 12 3. ΕΞΥΓΙΑΝΣΗ ΚΑΙ ΠΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΗ ∆ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ∆ΗΜΟΣΙΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ Το 1999, οι δηµοσιονοµικές (cid:21)ολιτικές στην Ένωση ασκήθηκαν για (cid:21)ρώτη φορά στο (cid:21)λαίσιο του συµφώνου σταθερότητας και ανά(cid:21)τυξης. Οι ΓΠΟΠ 1999 είχαν συστήσει στα κράτη µέλη (i) να ε(cid:23)ιτύχουν δηµοσιονοµικές θέσεις σχεδόν ισοσκελισµένες ή (cid:23)λεονασµατικές όχι αργότερα α(cid:23)ό τα τέλη του 2002, σύµφωνα µε τα (cid:23)ρογράµµατα σταθερότητας και σύγκλισης· (ii) να ε(cid:23)ιτύχουν (cid:23)λήρως τους δηµοσιονοµικούς τους στόχους για το 1999·και (iii) να βελτιώσουν ταυτόχρονα την (cid:23)οιότητα και τη βιωσιµότητα των δηµοσίων οικονοµικών (βλ. (cid:21)λαίσιο 1 για τις συστάσεις (cid:21)ου αφορούν τις ε(cid:21)ί µέρους χώρες). Στη συνέχεια (cid:21)ραγµατο(cid:21)οιείται µια ε(cid:21)ισκό(cid:21)ηση των εξελίξεων του 1999 και κατό(cid:21)ιν εξετάζονται οι βραχυ(cid:21)ρόθεσµες (cid:21)ροο(cid:21)τικές και τα µεσο(cid:21)ρόθεσµα (cid:21)ρογράµµατα ό(cid:21)ως (cid:21)αρουσιάστηκαν κατά την (cid:21)ρόσφατη ε(cid:21)ικαιρο(cid:21)οίηση των (cid:21)ρογραµµάτων σταθερότητας και σύγκλισης. 3. 1 Οι δηµοσιονοµικοί στόχοι για το 1999 ε(cid:30)ιτεύχθηκαν (cid:30)αρά την ε(cid:30)ιβράδυνση της ανά(cid:30)τυξης Όταν οι κυβερνήσεις των κρατών µελών (cid:21)ροετοίµασαν τα σχέδια (cid:21)ροϋ(cid:21)ολογισµού για το 1999 κατά το δεύτερο ήµισυ του 1998, δεν ήταν ακόµη σαφής η έκταση της ε(cid:21)ιβράδυνσης της οικονοµικής δραστηριότητας (cid:21)ου είχε αρχίσει τότε σε (cid:21)ολλές χώρες της ΕΕ. Αυτό ισχύει ε(cid:21)ίσης και για τον (cid:21)ρώτο γύρο των (cid:21)ρογραµµάτων σταθερότητας της σύγκλισης δεδοµένου ότι στηρίζονταν συχνά στα σχέδια (cid:21)ροϋ(cid:21)ολογισµού. (Βλ. (cid:21)ίνακες 3 και 5). Για το ήµισυ (cid:21)ερί(cid:21)ου των κρατών µελών, η αύξηση του ΑΕΠ ήταν χαµηλότερη α(cid:21)ό εκείνη (cid:21)ου (cid:21)ροβλε(cid:21)όταν στα (cid:21)ρογράµµατα. Η ε(cid:21)ιβράδυνση ήταν ιδιαίτερα αισθητή στη Γερµανία, την Ιταλία και την Αυστρία, ενώ στο Βέλγιο, την Ελλάδα και την Ισ(cid:21)ανία ο ρυθµός ανά(cid:21)τυξης αντα(cid:21)οκρινόταν σχεδόν στις αρχικές (cid:21)ροσδοκίες. Ωστόσο, σε άλλες χώρες ο ρυθµός ανά(cid:21)τυξης ήταν τελικά υψηλότερος α(cid:21)ό τον (cid:21)ροβλε(cid:21)όµενο, και συγκεκριµένα στη Γαλλία, την Ιρλανδία, τις Κάτω Χώρες, τη Σουηδία και το Ηνωµένο Βασίλειο. Ωστόσο, (cid:21)αρά τις διαφορές στις ε(cid:21)ιµέρους ε(cid:21)ιδόσεις όσον αφορά τους ρυθµούς οικονοµικής ανά(cid:21)τυξης, οι δηµοσιονοµικοί στόχοι για το 1999 εν γένει ε(cid:21)ιτεύχθηκαν και ενίοτε υ(cid:21)ερκαλύφθηκαν. Σε 7 α(cid:21)ό τα 15 κράτη µέλη καταγράφηκε δηµοσιονοµικό (cid:21)λεόνασµα. Η οµάδα των χωρών (cid:21)ου εµφάνισαν (cid:21)λεόνασµα (cid:21)εριλαµβάνει τις βόρειες χώρες, την Ιρλανδία, το Λουξεµβούργο, τις Κάτω Χώρες και το Ηνωµένο Βασίλειο. Τέσσερις χώρες είχαν έλλειµµα α(cid:21)ό 1 έως 1,5% του ΑΕΠ, ενώ το έλλειµµα στη Γαλλία, την Ιταλία, την Αυστρία και την Πορτογαλία (cid:21)λησίασε ή υ(cid:21)ερέβη το 2% του ΑΕΠ (βλ. (cid:21)ίνακα 3). Ε(cid:21)ίσης, οι δείκτες του χρέους της γενικής κυβέρνησης µειώθηκαν ταχύτερα α(cid:21)ό ό,τι αναµενόταν. Ορισµένα κράτη µέλη µε ισχυρότερους ανα(cid:21)τυξιακούς ρυθµούς α(cid:21)ό ό,τι αναµενόταν υ(cid:21)ερέβησαν µάλιστα τους αρχικούς δηµοσιονοµικούς στόχους. Αξιόλογα α(cid:21)οτελέσµατα ως (cid:21)ρος το θέµα αυτό ε(cid:21)ιτεύχθηκαν στις Κάτω Χώρες, τη Σουηδία και το Ηνωµένο Βασίλειο. Ακόµη (cid:21)ιο αξιοσηµείωτες είναι ίσως οι δηµοσιονοµικές ε(cid:21)ιδόσεις στις χώρες εκείνες ό(cid:21)ου (cid:21)αρουσιάστηκε αισθητή ε(cid:21)ιβράδυνση. Αυτό ισχύει ιδίως για τη Γερµανία, στην ο(cid:21)οία το δηµοσιονοµικό α(cid:21)οτέλεσµα ήταν αισθητά καλύτερο α(cid:21)ό το αναµενόµενο. Στην Ιταλία, ό(cid:21)ου ο στόχος όσον αφορά το έλλειµµα είχε (cid:21)ροσαρµοστεί (cid:21)ρος τα άνω κατά τη διάρκεια του έτους ενόψει της ε(cid:21)ιβράδυνσης της οικονοµικής δραστηριότητας, το έλλειµµα (cid:21)ου καταγράφηκε εµφάνιζε µια οριακή βελτίωση έναντι του αρχικού 2% του ΑΕΠ (cid:21)ου είχε τεθεί ως στόχος. Μόνο η Ιρλανδία και η Αυστρία φαίνεται να µην κατόρθωσαν να τηρήσουν τους δηµοσιονοµικούς τους στόχους για το 1999. Αρκετοί (cid:21)αράγοντες συνετέλεσαν στην ε(cid:21)ίτευξη καλύτερων δηµοσιονοµικών α(cid:21)οτελεσµάτων για το 1999 έναντι των αναµενόµενων, αν και ορισµένες φορές είναι δύσκολο να (cid:21)οσοτικο(cid:21)οιηθούν µε ακρίβεια. Οι βασικοί (cid:21)αράγοντες είναι: 2 τα δηµοσιονοµικά α(cid:21)οτελέσµατα για το 1998 ήταν καλύτερα α(cid:21)ό τα αναµενόµενα και συνε(cid:21)ώς βελτιώθηκε η θέση εκκίνησης· οι συνεχείς (cid:21)ροσ(cid:21)άθειες για τον αυστηρό έλεγχο των δα(cid:21)ανών· η α(cid:21)ροσδόκητη αύξηση των φορολογικών εσόδων, χάρη στην ευνοϊκή για τα φορολογικά έσοδα σύνθεση της ανά(cid:21)τυξης (cid:21)ου τροφοδοτείται α(cid:21)ό την εσωτερική ζήτηση· και τέλος η τάση των κρατών µελών να (cid:21)ροβλέψουν έκτακτα α(cid:21)οθεµατικά στο (cid:21)λαίσιο των δηµοσιονοµικών τους στόχων, ιδίως για την (cid:21)ληρωµή τόκων. Συνολικά, το δηµοσιονοµικό έλλειµµα του 1999 στην ΕΕ µειώθηκε σε Ύ της εκατοστιαίας µονάδας του ΑΕΠ, ενώ συγχρόνως βελτιώθηκε η διαρθρωτική θέση (βλ. (cid:21)ίνακα 4). 2 Η µετάβαση α(cid:3)ό το λογιστικό σύστηµα αναφοράς ΕΣΟΛ79 στο ΕΣΟΛ95 (οι δηµοσιονοµικοί στόχοι ορίστηκαν µε βάση το ΕΣΟΛ79 ενώ τα α(cid:3)οτελέσµατα στηρίζονταν στο ΕΣΟΛ95) διαδραµάτισε και αυτή κά(cid:3)οιο ρόλο. Η αλλαγή του ΕΣΟΛ είχε µικρές ε(cid:3)ι(cid:3)τώσεις στα στοιχεία για το δηµοσιονοµικό α(cid:3)οτέλεσµα του 1999 κατά µέσο όρο αλλά οι ε(cid:3)ι(cid:3)τώσεις αυτές ήταν αξιοσηµείωτες στην Πορτογαλία και τη Σουηδία. 13 Το µεγαλύτερο µέρος των ευνοϊκών εξελίξεων (cid:21)ου (cid:21)αρατηρήθηκαν στα δηµοσιονοµικά α(cid:21)οτελέσµατα το 1999, µ(cid:21)ορεί να α(cid:21)οδοθεί στην αύξηση του δείκτη των εσόδων (cid:21)ρος το ΑΕΠ. Ο δείκτης των συνολικών δα(cid:21)ανών (cid:21)ρος το ΑΕΠ µειώθηκε οριακά, αλλά αυτό οφειλόταν εξ ολοκλήρου στο γεγονός ότι η χαµηλότερη ε(cid:21)ιβάρυνση για (cid:21)ληρωµές τόκων αντιστάθµισε την αύξηση των (cid:21)ρωτογενών δα(cid:21)ανών. Η µείωση του δείκτη των δηµοσίων ε(cid:21)ενδύσεων (cid:21)ρος το ΑΕΠ ανακό(cid:21)ηκε. Στην ΕΕ ως σύνολο, ο δείκτης αυτός βελτιώθηκε ελαφρά, σε 2,3%, αλλά εξακολουθεί να είναι σε (cid:21)ολύ χαµηλότερα ε(cid:21)ί(cid:21)εδα α(cid:21)ό εκείνα (cid:21)ου είχαν ε(cid:21)ιτευχθεί στις αρχές της δεκαετίας του 1990 (βλ. διάγραµµα 7). Στις (cid:21)ερισσότερες χώρες ο δείκτης των ε(cid:21)ενδύσεων ήταν σταθερός, ενώ αυξήθηκε αισθητά στην Ιρλανδία και την Ιταλία. Ε(cid:21)ι(cid:21)λέον, (cid:21)ολλά κράτη µέλη ανέλαβαν (cid:21)ροσ(cid:21)άθειες για την αύξηση των ε(cid:21)ενδύσεων σε ανθρώ(cid:21)ινο κεφάλαιο. Αντίθετα, οι υψηλότεροι δείκτες φορολογίας/ΑΕΠ και (cid:21)ρωτογενών δα(cid:21)ανών/ΑΕΠ µ(cid:21)ορούν να θεωρηθούν ως λιγότερο θετικές εξελίξεις της συνολικής δηµοσιονοµικής (cid:21)ροσαρµογής του 1999, δεδοµένου ότι αναγνωρίζεται εν γένει ότι µια υψηλής (cid:21)οιότητας στρατηγική δηµοσιονοµικής (cid:21)ροσαρµογής θα (cid:21)ρέ(cid:21)ει να στηρίζεται στη συγκράτηση των δα(cid:21)ανών η ο(cid:21)οία µε τη σειρά της ε(cid:21)ιτρέ(cid:21)ει τη µείωση της φορολογικής ε(cid:21)ιβάρυνσης. Ωστόσο, θα (cid:21)ρέ(cid:21)ει να σηµειωθεί ότι οι εν εξελίξει φορολογικές µεταρρυθµίσεις στα κράτη µέλη (cid:21)ροβλέ(cid:21)ουν εν γένει τη µείωση των φορολογικών συντελεστών καθώς και τη διεύρυνση των φορολογικών βάσεων. Βραχυ(cid:21)ρόθεσµα, κατά τη διάρκεια της (cid:21)εριόδου (cid:21)ροσαρµογής των οικονοµικών φορέων, αυτό θα µ(cid:21)ορούσε να οδηγήσει σε διακυµάνσεις των φορολογικών εσόδων. Ε(cid:21)ι(cid:21)λέον, η αύξηση της α(cid:21)οτελεσµατικότητας στην είσ(cid:21)ραξη των φόρων - (cid:21)ου σε ορισµένες (cid:21)ερι(cid:21)τώσεις α(cid:21)οτελεί (cid:21)ροϋ(cid:21)όθεση για τη µείωση των φορολογικών συντελεστών -αναµένεται ε(cid:21)ίσης να οδηγήσει σε υψηλότερα φορολογικά έσοδα. Α(cid:21)ό (cid:21)λευράς δα(cid:21)άνης, εκτός α(cid:21)ό τον ελαφρά υψηλότερο δείκτη ε(cid:21)ενδύσεων, η λειτουργία των αυτόµατων σταθερο(cid:21)οιητών συνέβαλε ε(cid:21)ίσης στην αύξηση των δα(cid:21)ανών. Πράγµατι, σύµφωνα µε τα µεσο(cid:21)ρόθεσµα δηµοσιονοµικά (cid:21)ρογράµµατα (cid:21)ου (cid:21)αρουσιάστηκαν, είναι (cid:21)ιθανό ότι το 1999 κορυφώθηκαν τόσο οι δείκτες εσόδων όσο και (cid:21)ρωτογενών δα(cid:21)ανών. 3. 2 ∆ηµοσιονοµικά σχέδια για το 2000 και µετά Όσον αφορά τις βραχυ(cid:21)ρόθεσµες (cid:21)ροο(cid:21)τικές για τα δηµόσια οικονοµικά το 2000, φαίνεται ότι τα τρέχοντα σχέδια των (cid:21)ερισσότερων κρατών µελών δεν (cid:21)ροβλέ(cid:21)ουν σηµαντικές (cid:21)ροσ(cid:21)άθειες της εξυγίανσης. Κρίνοντας όµως α(cid:21)ό τους δηµοσιονοµικούς στόχους (cid:21)ου (cid:21)αρουσιάστηκαν µέχρι στιγµής για το 2000, τα δηµοσιονοµικά α(cid:21)οτελέσµατα κατά µέσο όρο θα συνεχίσουν να βελτιώνονται σε κά(cid:21)οιο βαθµό για λόγους (cid:21)ου συνδέονται µε τον οικονοµικό κύκλο και τις χαµηλότερες δα(cid:21)άνες για (cid:21)ληρωµές τόκων. Τα κυκλικά (cid:21)ροσαρµοσµένα (cid:21)ρωτογενή α(cid:21)οτελέσµατα είναι (cid:21)ιθανόν να ε(cid:21)ιδεινωθούν ελαφρά αν τα κράτη µέλη αρκεστούν α(cid:21)λώς στην ε(cid:21)ίτευξη των ονοµαστικών στόχοι. Ενώ οι στόχοι δεν είναι (cid:21)ολύ φιλόδοξοι, θα (cid:21)ρέ(cid:21)ει ωστόσο να σηµειωθεί ότι οι (cid:21)ερισσότεροι (cid:21)ροϋ(cid:21)ολογισµοί στηρίζονται σε ηθεληµένα µετριο(cid:21)αθείς οικονοµικές (cid:21)αραδοχές. Κατά συνέ(cid:21)εια, µε τις ευνοϊκότερες οικονοµικές (cid:21)ροο(cid:21)τικές για το 2000, θεωρείται (cid:21)ιθανό να βελτιωθούν και (cid:21)άλι κατά το έτος αυτό οι δηµοσιονοµικοί στόχοι. Α(cid:21)ό τον (cid:21)ερασµένο Σε(cid:21)τέµβριο, όλα τα κράτη µέλη εκτός α(cid:21)ό ένα υ(cid:21)έβαλαν ε(cid:21)ικαιρο(cid:21)οιηµένα (cid:21)ρογράµµατα σταθερότητας και σύγκλισης. Μόνο η Αυστρία δεν έχει υ(cid:21)οβάλει ακόµη το ε(cid:21)ικαιρο(cid:21)οιηµένο της (cid:21)ρόγραµµα, λόγω των καθυστερήσεων στο σχηµατισµό της νέας κυβέρνησης και της α(cid:21)ουσίας (cid:21)ροϋ(cid:21)ολογισµού για το 2000. Η νέα αυστριακή κυβέρνηση αναµένεται να υ(cid:21)οβάλει το ε(cid:21)ικαιρο(cid:21)οιηµένο (cid:21)ρόγραµµα σταθερότητας της χώρας (cid:21)ριν α(cid:21)ό τα τέλη του Μαρτίου. Τα ε(cid:21)ικαιρο(cid:21)οιηµένα (cid:21)ρογράµµατα µένουν (cid:21)ροσηλωµένα ή ενισχύουν ακόµη (cid:21)ερισσότερο τους µεσο(cid:21)ρόθεσµους στόχους των αρχικών (cid:21)ρογραµµάτων, συχνά κάνοντας χρήση του (cid:21)ρόσθετου έτους κατά το τέλος του (cid:21)ρογράµµατος για να (cid:21)ραγµατο(cid:21)οιηθεί (cid:21)εραιτέρω (cid:21)ρόοδος στη µείωση των ελλειµµάτων (βλ. (cid:21)ίνακα 5). Τα ε(cid:21)ικαιρο(cid:21)οιηµένα αυτά (cid:21)ρογράµµατα δείχνουν ότι 14 κράτη µέλη είτε (cid:21)ληρούν ήδη είτε θα (cid:21)ληρούν το αργότερο µέχρι το 2002 τις α(cid:21)αιτήσεις για την ε(cid:21)ίτευξη της ελάχιστης τιµής αναφοράς, (cid:21)ου ε(cid:21)ιτρέ(cid:21)ει στους αυτόµατους σταθερο(cid:21)οιητές να λειτουργούν χωρίς κίνδυνο το έλλειµµα να υ(cid:21)ερβεί την τιµή αναφοράς του 3% του ΑΕΠ. Μέχρι το 2002 ή 2003, οκτώ α(cid:21)ό τα κράτη µέλη έχουν θέσει ως στόχο την ε(cid:21)ίτευξη (cid:21)λεονάσµατος και άλλα (cid:21)έντε κράτη αναµένουν έλλειµµα (cid:21)ου δεν θα υ(cid:21)ερβαίνει το 0,5% του ΑΕΠ. 14 Τα ε(cid:21)ικαιρο(cid:21)οιηµένα αυτά (cid:21)ρογράµµατα στηρίζονται εν γένει σε µετριο(cid:21)αθείς (cid:21)αραδοχές σχετικά µε την ανά(cid:21)τυξη και τα ε(cid:21)ιτόκια. Σύµφωνα µε τους ΓΠΟΠ 1999, τα κράτη µέλη θα αναµενόταν να ε(cid:21)ιταχύνουν τη διαδικασία (cid:21)ροσαρµογής και µείωσης των ακόµη υψηλών δεικτών χρέους εάν ε(cid:21)αληθευτούν οι καλύτερες οικονοµικές (cid:21)ροο(cid:21)τικές. Μία (cid:21)ιο φιλόδοξη στρατηγική θα ήταν (cid:21)ιο ενδεδειγµένη για τα κράτη µέλη (cid:21)ου είχαν κληθεί να δηµιουργήσουν (cid:21)ρόσθετα (cid:21)εριθώρια ασφάλειας ή εκείνα στα ο(cid:21)οία τα (cid:21)ολύ υψηλά δηµόσια χρέη (cid:21)ροκαλούν ακόµη ανησυχίες. Μια (cid:21)ρόσθετη (cid:21)τυχή στο (cid:21)λαίσιο αυτό είναι η θέση των χωρών σε σχέση µε τον οικονοµικό κύκλο. Οι χώρες στις ο(cid:21)οίες η οικονοµική ανά(cid:21)τυξη έχει (cid:21)αραµείνει ισχυρή και ό(cid:21)ου η ανάκαµψη της οικονοµίας βρίσκεται σε ώριµο στάδιο, µια δραστικότερη (cid:21)ροσαρµογή, µε τη λήψη µέτρων στην αρχή της (cid:21)εριόδου, θα συνέβαλλε στη µείωση των κινδύνων υ(cid:21)ερθέρµανσης. Η σύνθεση των σχεδιαζόµενων δηµοσιονοµικών (cid:21)ροσαρµογών (cid:21)ου (cid:21)αρουσιάζονται στα ε(cid:21)ικαιρο(cid:21)οιηµένα (cid:21)ρογράµµατα φαίνεται να είναι ευνοϊκή δεδοµένου ότι οι δείκτες συνολικών εσόδων και συνολικών δα(cid:21)ανών σταθερο(cid:21)οιούνται και αρχίζουν να µειώνονται σταδιακά σε µεσο(cid:21)ρόθεσµη βάση, ενώ το ε(cid:21)ί(cid:21)εδό τους, εξεταζόµενο διαχρονικά, εξακολουθεί να είναι (cid:21)ολύ υψηλό. Όσον αφορά τη δα(cid:21)άνη, οι δηµόσιες ε(cid:21)ενδύσεις αναµένεται να (cid:21)αραµείνουν σε γενικές γραµµές σταθερές. Ε(cid:21)ι(cid:21)λέον, (cid:21)ολλά κράτη µέλη υιοθετούν έµµεσα ή άµεσα µια δηµοσιονοµική στρατηγική (cid:21)ου στηρίζεται στον έλεγχο των (cid:21)ρωτογενών δα(cid:21)ανών έτσι ώστε να δηµιουργηθούν οι κατάλληλες (cid:21)ροϋ(cid:21)οθέσεις για τη µείωση της φορολογικής ε(cid:21)ιβάρυνσης. Οι δείκτες του χρέους της γενικής κυβέρνησης (cid:21)ρος το ΑΕΠ αναµένεται να συνεχίσουν την (cid:21)τωτική (cid:21)ορεία τους για να διαµορφωθούν σε (cid:21)ιο διατηρήσιµα ε(cid:21)ί(cid:21)εδα. Όλα τα κράτη µέλη (cid:21)ου υ(cid:21)έβαλαν µέχρι στιγµής ε(cid:21)ικαιρο(cid:21)οιηµένα (cid:21)ρογράµµατα, (cid:21)ροβλέ(cid:21)ουν µείωση του δείκτη χρέους (cid:21)ρος το ΑΕΠ σε σχέση µε τα (cid:21)ρογράµµατα του (cid:21)ερασµένου έτους. Πράγµατι, τα (cid:21)ερισσότερα κράτη µέλη θα έχουν ήδη το 2001 δείκτες χρέους χαµηλότερους α(cid:21)ό το όριο του 60% του ΑΕΠ. Οι υ(cid:21)όλοι(cid:21)ες χώρες (cid:21)ου εξακολουθούν να έχουν υψηλούς δείκτες χρέους, δηλαδή το Βέλγιο, η Ελλάδα και η Ιταλία, συνεχίζουν να µειώνουν το κόστος εξυ(cid:21)ηρέτησης του χρέους τους και (cid:21)λησιάζουν στο ε(cid:21)ί(cid:21)εδο του 100% του ΑΕΠ µέχρι το 2000/2003 (βλ. (cid:21)ίνακα 6). 3. 3 Ποιότητα και διατηρησιµότητα των δηµόσιων οικονοµικών Μεταρρύθµιση του συνταξιοδοτικού συστήµατος • Λόγω των ιδιαίτερα µακρο(cid:21)ρόθεσµων ε(cid:21)ι(cid:21)τώσεων των µεταβολών των συνταξιοδοτικών συστηµάτων και των συστηµάτων υγειονοµικής (cid:21)ερίθαλψης, είναι σηµαντικό οι µεταρρυθµίσεις να α(cid:21)οτελέσουν (cid:21)ροϊόν διεξοδικής µελέτης και να τύχουν της ευρύτερης κοινωνικής συναίνεσης. Κατά συνέ(cid:21)εια, η αξιολόγηση της εφαρµογής των ΓΠΟΠ δεν θα (cid:21)ρέ(cid:21)ει να γίνει µόνο βάσει των µέτρων (cid:21)ου τέθηκαν σε εφαρµογή στη διάρκεια ενός µόνο έτους, χωρίς να ληφθούν υ(cid:21)όψη οι (cid:21)ροτάσεις µεταρρύθµισης καθώς και οι διαβουλεύσεις µε τους κοινωνικούς εταίρους. Υ(cid:21)άρχουν (cid:21)ολύ µεγάλες διαφορές µεταξύ των δηµόσιων συνταξιοδοτικών συστηµάτων στα κράτη µέλη, τα ο(cid:21)οία βρίσκονται σε διαφορετικά στάδια της διαδικασίας µεταρρύθµισης. Ωστόσο, είναι σαφές ότι το θέµα της µακρο(cid:21)ρόθεσµης δηµοσιονοµικής διατηρησιµότητας, ιδιαίτερα όσον αφορά τα δηµόσια συνταξιοδοτικά συστήµατα, έχει (cid:21)ολύ µεγάλη (cid:21)ολιτική βαρύτητα σε όλα σχεδόν τα κράτη µέλη (βλέ(cid:21)ε (cid:21)λαίσιο 2). Γενικά, είναι δυνατό να εντο(cid:21)ιστούν ορισµένες κοινές τάσεις στις υ(cid:21)ό εξέλιξη µεταρρυθµίσεις : (i) (cid:21)ροσ(cid:21)άθειες καταβάλλονται για την συγκράτηση της (cid:21)ρόωρης συνταξιοδότησης και την αύξηση των (cid:21)οσοστών συµµετοχής µεταξύ των (cid:21)ερισσότερο ηλικιωµένων· (ii) αναζητείται µεγαλύτερη ισορρο(cid:21)ία µεταξύ εισφορών και δα(cid:21)ανών· (iii) (cid:21)αρατηρείται µία µεταστροφή σε χρηµατοδοτούµενα δηµόσια συνταξιοδοτικά συστήµατα·· και (iv) ε(cid:21)ιδιώκεται καλύτερη ισορρο(cid:21)ία στα συνταξιοδοτικά συστήµατα µέσω της ενίσχυσης των χρηµατοδοτούµενων συνταξιοδοτικών συστηµάτων του δεύτερου και τρίτου (cid:21)υλώνα. Συγκεκριµένα µέτρα ή (cid:21)ροηγούµενες µεταρρυθµιστικές (cid:21)ροσ(cid:21)άθειες τέθηκαν σε εφαρµογή σε αρκετές χώρες, κυρίως στη ∆ανία, την Ιρλανδία, τις Κάτω Χώρες, τη Φινλανδία, τη Σουηδία και το Ηνωµένο Βασίλειο. Στη Γερµανία, ε(cid:21)ιτεύχθηκε συµφωνία για τη µείωση του (cid:21)οσοστού των εισφορών των εργοδοτών και των εργαζοµένων (cid:21)ου θα χρηµατοδοτηθεί µε υψηλότερους ενεργειακούς φόρους. 15 Το έτος 2000 θα µ(cid:21)ορούσε να α(cid:21)οτελέσει ορόσηµο στη µεταρρύθµιση των δηµόσιων συνταξιοδοτικών συστηµάτων στην Ευρώ(cid:21)η, µε την (cid:21)ιθανότητα (cid:21)ραγµατο(cid:21)οίησης σηµαντικών αλλαγών στο Βέλγιο, τη Γερµανία, την Ελλάδα, την Ισ(cid:21)ανία, τη Γαλλία και την Πορτογαλία. Περαιτέρω µεταρρυθµιστικές (cid:21)ροσ(cid:21)άθειες των δηµόσιων συνταξιοδοτικών συστηµάτων είναι ε(cid:21)ίσης δυνατές και ε(cid:21)ιθυµητές, στην Ιταλία και την Αυστρία. Είναι (cid:21)ολύ σηµαντικό οι µεταρρυθµίσεις αυτές να αντιµετω(cid:21)ίσουν το θέµα της µακρο(cid:21)ρόθεσµης διατηρησιµότητας των δηµόσιων συνταξιοδοτικών συστηµάτων µε διεξοδικό τρό(cid:21)ο, λαµβάνοντας υ(cid:21)όψη την ανάγκη να καταστούν τα συστήµατα αυτά (cid:21)ερισσότερο φιλικά (cid:21)ρος την α(cid:21)ασχόληση και να εξασφαλιστεί µία δίκαιη κατανοµή τόσο εντός όσο και µεταξύ των γενεών. Σε αρκετά κράτη µέλη, οι µεταρρυθµίσεις των δηµόσιων συνταξιοδοτικών συστηµάτων έχουν ανασταλεί α(cid:21)ό τις κυβερνήσεις οι ο(cid:21)οίες (cid:21)ροέκυψαν µετά α(cid:21)ό τις εκλογές. Προσφάτως, αυτό συνέβη στη Γερµανία και τη Γαλλία. Ενώ α(cid:21)ό τη µία (cid:21)λευρά οι κυβερνήσεις καλούνται να ε(cid:21)ιτύχουν µία ευρύτερη συναίνεση των κοινωνικών εταίρων σχετικά µε το θέµα της µεταρρύθµισης των συνταξιοδοτικών συστηµάτων, δεν είναι δυνατό να αναβάλλεται συνεχώς η λήψη α(cid:21)οφάσεων ζωτικής σηµασίας. Προσφέρεται µία δυνατότητα αντιµετώ(cid:21)ισης του (cid:21)ροβλήµατος (cid:21)ριν α(cid:21)ό την α(cid:21)οχώρηση α(cid:21)ό την ενεργό δράση της γενιάς του baby-boom γύρω στο 2010. Συνολικά, οι ΓΠΟΠ τηρήθηκαν όσον αφορά τη διατηρησιµότητα, µολονότι (cid:21)ολλά κράτη µέλη βρίσκονται στη φάση των διαβουλεύσεων. Ωστόσο, η συµµόρφωση κατά το έτος 2000 (cid:21)ρέ(cid:21)ει να κριθεί µε βάση το βαθµό στον ο(cid:21)οίο οι (cid:21)ροτάσεις αυτές και οι διαβουλεύσεις έχουν λάβει τη µορφή ουσιαστικής δράσης. Κατά το 1999, συστάθηκε οµάδα εργασίας στο (cid:21)λαίσιο της Ε(cid:21)ιτρο(cid:21)ής Οικονοµικής Πολιτικής (ΕΟΠ) για την (cid:21)αροχή συγκρίσιµων εκτιµήσεων όσον αφορά τις µακρο(cid:21)ρόθεσµες δηµοσιονοµικές ε(cid:21)ι(cid:21)τώσεις α(cid:21)ό τη γήρανση των (cid:21)ληθυσµών. Η εργασία αυτή θα (cid:21)ρέ(cid:21)ει να ολοκληρωθεί το 2000 και είναι σηµαντικό να (cid:21)ροκύψουν συνεκτικές και συγκρίσιµες εκτιµήσεις ώστε να βελτιωθεί η διαδικασία καθορισµού της (cid:21)ολιτικής σε ε(cid:21)ί(cid:21)εδο Ευρω(cid:21)αϊκής Ένωσης. Ε(cid:21)ι(cid:21)λέον, η έµφαση είχε δοθεί µέχρι σήµερα στα δηµόσια συνταξιοδοτικά συστήµατα. Πλην όµως, α(cid:21)αιτείται εξέταση της ε(cid:21)ί(cid:21)τωσης α(cid:21)ό την γήρανση του (cid:21)ληθυσµού στις δηµόσιες δα(cid:21)άνες υγειονοµικής (cid:21)ερίθαλψης και στα φορολογικά έσοδα. Οι εργασίες της ΕΟΠ θα (cid:21)αράσχουν τα α(cid:21)αραίτητα στοιχεία στην υψηλού ε(cid:21)ι(cid:21)έδου οµάδα εργασίας (cid:21)ου έχει συστήσει η (cid:21)ορτογαλική (cid:21)ροεδρία, η ο(cid:21)οία θα αξιολογήσει την µακρο(cid:21)ρόθεσµη διατηρησιµότητα των συστηµάτων κοινωνικής (cid:21)ροστασίας, και ιδιαίτερα των συντάξεων. Φορολογική µεταρρύθµιση • Μείωση της συνολικής φορολογικής ε(cid:23)ιβάρυνσης Τα (cid:21)ερισσότερα κράτη µέλη έχουν (cid:21)ροβεί ή (cid:21)ρόκειται να (cid:21)ροβούν σε φορολογικές µεταρρυθµίσεις οι ο(cid:21)οίες ε(cid:21)ηρεάζουν τις εισφορές κοινωνικής ασφάλισης, τους φόρους εισοδήµατος φυσικών (cid:21)ροσώ(cid:21)ων, τη φορολογία των εταιριών και, σε (cid:21)ολύ µικρότερο βαθµό, την έµµεση φορολογία (βλέ(cid:21)ε (cid:21)λαίσιο 3). Οι µεταρρυθµίσεις αυτές, λόγω του φάσµατος το ο(cid:21)οίο καλύ(cid:21)τουν και των (cid:21)ροο(cid:21)τικών τους, είχαν µέχρι σήµερα (cid:21)εριορισµένη ε(cid:21)ίδραση σε (cid:21)ολλές (cid:21)ερι(cid:21)τώσεις στα δηµόσια έσοδα. Ωστόσο, κατά την (cid:21)ερίοδο 2000-2003, η φορολογική ε(cid:21)ιβάρυνση (ό(cid:21)ως µετράται α(cid:21)ό το δείκτη των συνολικών δηµοσίων εσόδων (cid:21)ρος το ΑΕΠ) αναµένεται να µειωθεί στα (cid:21)ερισσότερα κράτη µέλη, ιδιαίτερα δε στη ∆ανία, τη Γερµανία, τη Γαλλία, την Ιρλανδία, το Λουξεµβούργο, τις Κάτω Χώρες, τη Φινλανδία και τη Σουηδία. Μείωση του µη µισθολογικού κόστους της εργασίας όσον αφορά τους χαµηλόµισθους και µετατό(cid:23)ιση του φόρου Τα (cid:21)ερισσότερα κράτη µέλη (Βέλγιο, Γερµανία, Ελλάδα, Ισ(cid:21)ανία, Γαλλία, Ιταλία, Κάτω Χώρες, Φινλανδία και Ηνωµένο Βασίλειο) έχουν λάβει µέτρα για τη µείωση του µη µισθολογικού κόστους της εργασίας. Τα µέτρα αυτά εστιάζονται στους χαµηλόµισθους (Βέλγιο, Γαλλία, Ιταλία, Κάτω Χώρες και Ηνωµένο Βασίλειο), καθώς και στη βελτίωση των κινήτρων για νέες και µόνιµες συµβάσεις εργασίας (Ελλάδα, Ισ(cid:21)ανία και Ιταλία). Περαιτέρω, ορισµένα κράτη µέλη αναθεωρούν τη φορολογία εισοδήµατος φυσικών (cid:21)ροσώ(cid:21)ων ώστε να µειωθεί η συνολική ε(cid:21)ιβάρυνση των εισοδηµάτων α(cid:21)ό την εργασία. Στη Γερµανία, την Ισ(cid:21)ανία, την Ιρλανδία, τις Κάτω Χώρες, τη Φινλανδία και τη Σουηδία, σχεδιάζονται ή έχουν εφαρµοστεί γενικές µειώσεις των οριακών και κανονικών συντελεστών. Συγκεκριµένες µεταρρυθµίσεις (∆ανία, Ελλάδα, Ιταλία, Αυστρία και Ηνωµένο Βασίλειο) (cid:21)ου συνίστανται στη φορολογική ελάφρυνση των εισοδηµατικά ασθενέστερων και στην αύξηση του 16 ελάχιστου ορίου α(cid:21)αλλαγής, θα έχουν ως στόχο να καταστήσουν α(cid:21)οδοτικότερη την εργασία. Στο Ηνωµένο Βασίλειο (στο (cid:21)λαίσιο του (cid:21)ρογράµµατος "welfare to work"), αυξήθηκε ε(cid:21)ίσης το κατώτατο εγγυηµένο εισόδηµα (Working Families Tax Credit) Οι µεταρρυθµίσεις του φόρου εισοδήµατος φυσικών (cid:21)ροσώ(cid:21)ων φαίνεται να ε(cid:21)ιφέρουν µέτριες µειώσεις της άµεσης φορολογικής ε(cid:21)ιβάρυνσης της εργασίας3. Η µείωση του µη µισθολογικού κόστους της εργασίας κινείται (cid:21)ρος το (cid:21)αρόν σε µέτρια ε(cid:21)ί(cid:21)εδα (βλέ(cid:21)ει (cid:21)ίνακα 7)4. Συνολικά, η µείωση των εισφορών κοινωνικής ασφάλισης είναι δυνατό να έχει αµελητέα ε(cid:21)ί(cid:21)τωση στο µη µισθολογικό κόστος της εργασίας5. Το α(cid:21)οτέλεσµα αυτό είναι αναµενόµενο δεδοµένου ότι τα (cid:21)ερισσότερα α(cid:21)ό τα µέτρα είναι εξειδικευµένα (νέες θέσεις α(cid:21)ασχόλησης, χαµηλότερο άκρο της µισθολογικής κλίµακας) και είναι δυνατό να ε(cid:21)ηρεάζουν ένα µικρό µόνο τµήµα της φορολογικής βάσης. Οι µεταρρυθµίσεις στην έµµεση φορολογία είναι µάλλον (cid:21)εριορισµένες. Μόνο στη ∆ανία, τη Γερµανία, τη Γαλλία, τη Φινλανδία και το Ηνωµένο Βασίλειο οι (cid:21)εριβαλλοντικοί και ενεργειακοί φόροι αυξήθηκαν. Σε ορισµένες (cid:21)ερι(cid:21)τώσεις, έχουν ως στόχο τη µετατό(cid:21)ιση της φορολογικής ε(cid:21)ιβάρυνσης α(cid:21)ό την εργασία. Στη Γερµανία και το Ηνωµένο Βασίλειο τα συµ(cid:21)ληρωµατικά έσοδα (cid:21)ροορίζονται να χρηµατοδοτήσουν τις (cid:21)ερικο(cid:21)ές στο µη µισθολογικό κόστος. Στη Γαλλία, οι οικολογικοί φόροι θα συµβάλουν στη χρηµατοδότηση της δηµοσιονοµικής ε(cid:21)ί(cid:21)τωσης λόγω της µείωσης του χρόνου εργασίας. Παράλληλα, εννέα κράτη µέλη (Βέλγιο, Ελλάδα, Ισ(cid:21)ανία, Γαλλία, Ιταλία, Λουξεµβούργο, Κάτω Χώρες, Πορτογαλία και Ηνωµένο Βασίλειο, µόνο για τη Νήσο του Μαν) σχεδιάζουν να εφαρµόσουν µειωµένους συντελεστές ΦΠΑ σε τοµείς υ(cid:21)ηρεσιών (cid:21)ου χαρακτηρίζονται α(cid:21)ό ένταση εργασίας, µε σκο(cid:21)ό την τόνωση της ζήτησης για α(cid:21)ασχόληση σε τέτοιου είδους δραστηριότητες. Βελτίωση της α(cid:23)οτελεσµατικότητας των φορολογικών συστηµάτων Μολονότι ένας σηµαντικός στόχος της φορολογικής (cid:21)ολιτικής των κρατών µελών είναι να καταστούν τα φορολογικά συστήµατα (cid:21)ερισσότερο φιλικά (cid:21)ρος την α(cid:21)ασχόληση, η βελτίωση της α(cid:21)οτελεσµατικότητάς τους α(cid:21)οτελεί ε(cid:21)ίσης στόχο των (cid:21)ολιτικών αυτών. Σε ορισµένες χώρες, η µεταρρύθµιση της φορολογίας εισοδήµατος φυσικών (cid:21)ροσώ(cid:21)ων έλαβε τη µορφή γενικής µείωσης των οριακών φορολογικών συντελεστών. Ε(cid:21)ι(cid:21)λέον, οι ε(cid:21)ιλεγµένες φορολογικές µειώσεις θα (cid:21)εριορίσουν ορισµένες στρεβλώσεις (cid:21)ου (cid:21)ροκαλεί η φορολογία, ό(cid:21)ως είναι η (cid:21)αγίδα της ανεργίας. Ωστόσο, η εµφάνιση (cid:21)ερι(cid:21)τώσεων φοροδιαφυγής και α(cid:21)άτης καταδεικνύουν την ανάγκη λήψης µέτρων για την αύξηση της ικανότητας και α(cid:21)οτελεσµατικότητας α(cid:21)ό (cid:21)λευράς διαχείρισης και ε(cid:21)ιβολής. Περαιτέρω, οι φορολογικές µειώσεις για τους κατώτερους µισθούς, καθώς και η αύξηση του κατώτατου ορίου α(cid:21)αλλαγής είναι δυνατό να (cid:21)ροκαλέσουν ασυνέχειες στους οριακούς φορολογικούς συντελεστές και να αυξήσουν την (cid:21)ροοδευτικότητα των (cid:21)ροσω(cid:21)ικών φόρων στο χαµηλότερο ήµισυ της κατανοµής των εισοδηµάτων. Οι µεταρρυθµίσεις των φόρων κεφαλαίου και εταιρειών δεν φαίνεται να αντα(cid:21)οκρίνονται στις δυνητικές (cid:21)ιέσεις ενός φορολογικού ανταγωνισµού. Στόχος τους είναι η βελτίωση της λειτουργίας των κεφαλαιαγορών (∆ανία, Γερµανία, Γαλλία και Ιταλία) και τη δηµιουργία κινήτρων για το ε(cid:21)ιχειρηµατικό κεφάλαιο και το άυλο κεφάλαιο (Ελλάδα, Ισ(cid:21)ανία, Γαλλία, Ιρλανδία και Ιταλία). Στη Γερµανία και τη Φινλανδία, οι µεταρρυθµίσεις έχουν γενικότερο χαρακτήρα. Ο φόρος των εταιρειών θα µειωθεί στη Γερµανία ενώ στη Φινλανδία οι συντελεστές θα αυξηθούν κατά 1 εκατοστιαία µονάδα. Όσον αφορά τα εισοδήµατα κεφαλαίου, τα τρέχοντα ε(cid:21)ί(cid:21)εδα καθώς και η εξέλιξη των (cid:21)ραγµατικών συντελεστών φορολογίας κεφαλαίου φαίνεται να υ(cid:21)οστηρίζουν την ά(cid:21)οψη ότι οι µεταρρυθµίσεις στη φορολογία των εταιρειών και των λοι(cid:21)ών φόρων κεφαλαίου δεν εισάγουν ουσιαστικές αλλαγές στη 3 4 5 Η άµεση φορολογική επιβάρυνση της εργασίας περιλαµβάνει τις εισφορές κοινωνικής ασφάλισης τους φόρους µισθωτών υπηρεσιών και εργατικού δυναµικού και το τµήµα της , φορολογίας εισοδήµατος φυσικών προσώπων που αποδίδεται στο εισόδηµα από την εργασία. Εκφράζεται συνήθως ως ποσοστό επί τοις εκατό των ακαθάριστων µισθών. Ο πίνακας δείχνει επίσης τους λεγόµενους πραγµατικούς φορολογικούς συντελεστές επί της 7 εργασίας Ενώ εννοιολογικά είναι όµοιοι µε τους τεκµαρτούς φορολογικούς συντελεστές που. δηµοσιεύει η Βασιζόµενοι σε υπάρχουν ωστόσο ορισµένες µεθοδολογικές διαφορές. µεγάλο βαθµό σε µακροοικονοµικά δεδοµένα να ενηµερώνονται σύµφωνα µπορούν , , µε τις οικονοµικές προβλέψεις των υπηρεσιών της Επιτροπής επιτρέποντας µε τον τρόπο αυτό , να γίνεται αξιολόγηση µε βάση τα πιο πρόσφατα στοιχεία. Το κόστος αυτό υπολογίζεται ως ο δείκτης των εισφορών κοινωνικής ασφάλισης και των φόρων µισθωτών υπηρεσιών και εργατικού δυναµικού προς τους ακαθάριστους µισθούς. Eurostat, ωστόσο , 17 φορολογική ε(cid:21)ιβάρυνση του κεφαλαίου6. Φαίνεται µάλλον ότι η µεταρρύθµιση της φορολογίας του εισοδήµατος φυσικών (cid:21)ροσώ(cid:21)ων, (cid:21)ου (cid:21)εριλαµβάνει ε(cid:21)ίσης και τη φορολόγηση των εισοδηµάτων κεφαλαίου, µειώνει τη φορολογική ε(cid:21)ιβάρυνση τόσο των εισοδηµάτων α(cid:21)ό την εργασία όσο και α(cid:21)ό το κεφάλαιο. Για την (cid:21)ερίοδο 2000-2001 αναµένεται µείωση του (cid:21)ραγµατικού συντελεστή φορολόγησης του κεφαλαίου. Εναρµόνιση του ΦΠΑ και άλλων έµµεσων φόρων Η έµµεση φορολογία α(cid:21)οτελεί τον τοµέα στον ο(cid:21)οίο η ΕΕ σηµείωσε την µεγαλύτερη (cid:21)ρόοδο κατά το (cid:21)αρελθόν. Ωστόσο, α(cid:21)αιτείται (cid:21)εραιτέρω βελτίωση για να εξασφαλιστεί η οµαλή λειτουργία της ενιαίας αγοράς. Όσον αφορά τους υ(cid:21)οχρεωτικούς και (cid:21)ραγµατικούς συντελεστές ΦΠΑ, εξακολουθούν να υφίστανται µεγάλες διαφορές µεταξύ των κρατών µελών, για να µην αναφερθεί κανείς και στις διαφορές (cid:21)ου ισχύουν στις α(cid:21)αλλαγές καθώς και την ειδική µεταχείριση αγαθών και υ(cid:21)ηρεσιών. Ε(cid:21)ι(cid:21)λέον, η τεχνολογία µεταβάλλει τη φύση των φόρων κατανάλωσης. Το ηλεκτρονικό εµ(cid:21)όριο µ(cid:21)ορεί να έχει µεγάλη ε(cid:21)ίδραση στη λειτουργία των φορολογικών συστηµάτων στην ΕΕ, δεδοµένου ότι το ένα τρίτο των κρατικών εσόδων (cid:21)ροέρχονται α(cid:21)ό έµµεσους φόρους. Οι ηλεκτρονικές συναλλαγές (cid:21)ροσδίδουν µεγάλη κινητικότητα στην τελική κατανάλωση και εµ(cid:21)εριέχουν τον κίνδυνο δυνητικής φοροα(cid:21)οφυγής του ΦΠΑ. Μ(cid:21)ορούν ε(cid:21)ίσης να αλλάξουν ριζικά τα βασικά (cid:21)ρότυ(cid:21)α φορολογικής διαχείρισης και ε(cid:21)ιβολής του φόρου. Οι (cid:21)ροκλήσεις αυτές α(cid:21)αιτούν νέες και (cid:21)εραιτέρω (cid:21)ροσ(cid:21)άθειες εναρµόνισης του ΦΠΑ και άλλων έµµεσων φόρων7. Ανάγκη φορολογικού συντονισµού και α(cid:23)οφυγή ε(cid:23)ιζήµιου φορολογικού ανταγωνισµού Ο φορολογικός ανταγωνισµός έχει σηµαντικές θετικές ε(cid:21)ι(cid:21)τώσεις: α(cid:21)οτελεί ένα µέσο στην υ(cid:21)ηρεσία των (cid:21)ολιτών, άσκησης (cid:21)ίεσης για τη µείωση των κρατικών δα(cid:21)ανών και εξασφάλισης ότι οι φορολογικές (cid:21)ολιτικές λαµβάνουν υ(cid:21)όψη τη συνολική ανταγωνιστικότητα της Ευρω(cid:21)αϊκής Ένωσης. Παράλληλα, ωστόσο, η διάβρωση ορισµένων φορολογικών βάσεων µέσω του ανεξέλεγκτου φορολογικού ανταγωνισµού για δραστηριότητες (cid:21)ου (cid:21)αρουσιάζουν κινητικότητα α(cid:21)οτελεί α(cid:21)ειλή για τα φορολογικά έσοδα των κρατών µελών και είναι δυνατό να οδηγήσει σε µετατό(cid:21)ιση της φορολογικής (cid:21)ίεσης (cid:21)ρος λιγότερο κινητικές βάσεις, ό(cid:21)ως είναι η εργασία. Ο ε(cid:21)ιζήµιος αυτός ανταγωνισµός βλά(cid:21)τει ε(cid:21)ίσης την ίδια τη βάση της ενιαίας αγοράς, δηλαδή την καθιέρωση ισότιµων όρων θεµιτού ανταγωνισµού µεταξύ των ε(cid:21)ιχειρήσεων. Η δέσµη των µέτρων για την αντιµετώ(cid:21)ιση του ε(cid:21)ιζήµιου φορολογικού ανταγωνισµού, συµ(cid:21)εριλαµβανοµένου του κώδικα δεοντολογίας για τη φορολόγηση των ε(cid:21)ιχειρήσεων, βασίζεται στην αρχή ότι α(cid:21)αιτείται συντονισµός (και όχι εναρµόνιση) των (cid:21)ολιτικών όσον αφορά την άµεση φορολογία. Παρέχει ένα µέσο για την εξεύρεση συντονισµένων λύσεων σε (cid:21)ροβλήµατα τα ο(cid:21)οία τα κράτη µέλη δεν είναι σε θέση να ε(cid:21)ιλύσουν σε µεµονωµένη βάση. Στο (cid:21)λαίσιο αυτό, (cid:21)αράλληλα µε την (cid:21)ρόοδο όσον αφορά την εφαρµογή του κώδικα δεοντολογίας, α(cid:21)αιτούνται συντονισµένες (cid:21)ροσ(cid:21)άθειες µεταξύ των κρατών µελών, ιδιαίτερα όσον αφορά τη φορολόγηση ορισµένων κατηγοριών εισοδηµάτων κεφαλαίου (cid:21)ου (cid:21)αρουσιάζουν κινητικότητα8. 4. ΚΑΤΑΛΛΗΛΕΣ ΜΙΣΘΟΛΟΓΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ Οι ΓΠΟΠ 1999 ανέφεραν ότι: (i) οι µισθολογικές αυξήσεις (cid:23)ρέ(cid:23)ει να συνάδουν µε τη σταθερότητα των τιµών· (ii) οι (cid:23)ραγµατικές µισθολογικές αυξήσεις σε σχέση µε την (cid:23)αραγωγικότητα της εργασίας (cid:23)ρέ(cid:23)ει να λαµβάνουν υ(cid:23)όψη την ανάγκη ενίσχυσης, ό(cid:23)ου είναι αναγκαίο, και στη συνέχεια διατήρησης της κερδοφορίας των ε(cid:23)ενδύσεων·(iii) οι µισθολογικές συµβάσεις (cid:23)ρέ(cid:23)ει να λαµβάνουν καλύτερα υ(cid:23)όψη τις διαφορές ανάλογα µε την εξειδίκευση, τις ικανότητες και τις γεωγραφικές (cid:23)εριοχές· και (iv) (cid:23)ρέ(cid:23)ει να α(cid:23)οφεύγεται η µισθολογική 6 7 8 Η πραγµατική φορολόγηση του κεφαλαίου περιλαµβάνει τους προσωπικούς φόρους για τα εισοδήµατα κεφαλαίου τους φόρους περιουσίας και τους φόρους εισοδήµατος εταιρειών ως , ποσοστό επί τοις εκατό του κέρδους εκµετάλλευσης. Μετά από πρόταση οδηγίας της Επιτροπής 1998, , νοµικές πτυχές του ηλεκτρονικού εµπορίου στην εσωτερική αγορά , κοινή θέση του Συµβουλίου το ∆εκέµβριο ανέφεραν ότι το Συµβούλιο περίµενε το αποτέλεσµα των υπό εξέλιξη Ενώ οι ΓΠΟΠ συζητήσεων για τη φορολογία των τόκων των αποταµιεύσεων σύµφωνα µε τα συµπεράσµατα του Ευρωπαϊκού Συµβουλίου της Βιέννης δεν έχει µέχρι στιγµής , επιτευχθεί καµία συµφωνία. σχετικά µε ορισµένες επετεύχθη συµφωνία για το ∆εκέµβριο του το Νοέµβριο του 1999. 1998, 1999 18 α(cid:23)οµίµηση και οι διαφορές στο κόστος εργασίας µεταξύ των κρατών µελών (cid:23)ρέ(cid:23)ει να εξακολουθήσουν να αντικατο(cid:23)τρίζουν τις διαφορές στην (cid:23)αραγωγικότητα της εργασίας. Η αµοιβή ανά α(cid:21)ασχολούµενο, δηλαδή συµ(cid:21)εριλαµβανοµένων των εργοδοτικών εισφορών κοινωνικής ασφάλισης, αυξήθηκε (cid:21)ερί(cid:21)ου κατά 3% στην ΕΕ το 1999, σε συµφωνία µε την τάση (cid:21)ου (cid:21)αρατηρήθηκε κατά τα (cid:21)ρόσφατα έτη9. Η αύξηση του ονοµαστικού κόστους ανά µονάδα εργασίας ε(cid:21)ιταχύνθηκε ανερχόµενη σε 2% (cid:21)ερί(cid:21)ου, εν µέρει λόγω της συγκυριακής υ(cid:21)οχώρησης της (cid:21)αραγωγικότητας της εργασίας (βλέ(cid:21)ε (cid:21)ίνακα 8). Η κατάσταση αυτή εξακολουθεί να είναι (cid:21)λήρως σύµφωνη µε το στόχο της σταθερότητας των τιµών, (cid:21)λην όµως µ(cid:21)ορεί να εµ(cid:21)εριέχει (cid:21)ληθωριστικούς κινδύνους σε (cid:21)ερί(cid:21)τωση (cid:21)ου άλλοι (cid:21)αράγοντες ασκήσουν (cid:21)ρόσθετη (cid:21)ίεση στις τιµές. Το κόστος εργασίας ανά µονάδα (cid:21)ροϊόντος αυξήθηκε σε (cid:21)οσοστά (cid:21)ερί(cid:21)ου ή άνω του 3% σε ορισµένες χώρες (cid:21)ου βρίσκονται σε (cid:21)ροχωρηµένη φάση του κύκλου, ό(cid:21)ως είναι η ∆ανία και η Ιρλανδία. Στην Πορτογαλία, ο ρυθµός αύξησης του κόστους εργασίας ανά µονάδα (cid:21)ροϊόντος ε(cid:21)ιταχύνθηκε σε 4% και συνέχισε να υ(cid:21)ερβαίνει το 4% στο Ηνωµένο Βασίλειο. Οι ρυθµοί αυτοί, εφόσον διατηρηθούν, θα θέσουν σε κίνδυνο τη σταθερότητα των τιµών και την ανταγωνιστικότητα. Οι (cid:21)ραγµατικές µισθολογικές αυξήσεις (ονοµαστική αµοιβή (cid:21)ροσαρµοσµένη µε τον α(cid:21)ο(cid:21)ληθωριστή ΑΕΠ), (cid:21)ου κινήθηκαν σε ε(cid:21)ί(cid:21)εδα σαφώς χαµηλότερα α(cid:21)ό την αύξηση της (cid:21)αραγωγικότητας της εργασίας α(cid:21)ό τα µέσα της δεκαετίας 1980 και ε(cid:21)έτρεψαν µε τον τρό(cid:21)ο αυτό αξιοσηµείωτη βελτίωση της κερδοφορίας των ε(cid:21)ενδύσεων, ε(cid:21)ιταχύνθηκαν κά(cid:21)ως το 1999 και υ(cid:21)ερέβησαν ελαφρώς τα κέρδη α(cid:21)ό την (cid:21)αραγωγικότητα. Αυτό οδήγησε σε (cid:21)ροσωρινό (cid:21)άγωµα της αύξησης της κερδοφορίας για το σύνολο της ΕΕ. Το (cid:21)ραγµατικό κόστος εργασίας ανά µονάδα (cid:21)ροϊόντος αυξήθηκε µε ταχείς ρυθµούς ιδιαίτερα στη Σουηδία και το Ηνωµένο Βασίλειο. Ενώ και οι δύο χώρες είχαν να ε(cid:21)ιδείξουν ε(cid:21)ί(cid:21)εδα κερδοφορίας σαφώς υψηλότερα του µέσου όρου της ΕΕ, µία (cid:21)εραιτέρω έντονη ε(cid:21)ιτάχυνση των µισθολογικών αυξήσεων (cid:21)ου δεν αντιστοιχούσε σε ανάλογη αύξηση της (cid:21)αραγωγικότητας της εργασίας θα α(cid:21)ειλούσε να διαβρώσει την ανταγωνιστικότητα. Ορισµένες χώρες έχουν λάβει ή (cid:21)ρόκειται να λάβουν µέτρα για να εξασφαλίσουν ότι οι διαφορές στο µισθολογικό κόστος αντικατο(cid:21)τρίζουν καλύτερα τις διαφορές (cid:21)αραγωγικότητας (cid:21)ου οφείλονται στα διαφορετικά ε(cid:21)ί(cid:21)εδα εξειδίκευσης, ικανοτήτων ή στις γεωγραφικές (cid:21)εριοχές. Μία εξειδικευµένη µείωση του µη µισθολογικού κόστους εφαρµόστηκε στην Ισ(cid:21)ανία, τη Γαλλία και την Ιταλία το 1999 και (cid:21)εραιτέρω µειώσεις (cid:21)ρογραµµατίζονται στο Βέλγιο. Στην Ελλάδα, τα (cid:21)εριφερειακά σύµφωνα α(cid:21)ασχόλησης (cid:21)ροσφέρουν καταρχήν τη δυνατότητα µη συµµετοχής σε τοµεακές µισθολογικές συµβάσεις σε (cid:21)εριοχές µε υψηλή ανεργία και στην Ιταλία, το "Κοινωνικό Σύµφωνο για την Ανά(cid:21)τυξη και την Α(cid:21)ασχόληση" ε(cid:21)ιτρέ(cid:21)ει α(cid:21)οκλίσεις α(cid:21)ό τα εθνικά (cid:21)ρότυ(cid:21)α καθορισµού των µισθών. Ειδικότερα στη ζώνη ευρώ, είναι σηµαντικό οι µισθολογικές τάσεις των συµµετεχουσών χωρών να (cid:21)αραµείνουν ευθυγραµµισµένες µε την (cid:21)αραγωγικότητα. Ενώ α(cid:21)ό την (cid:21)ορεία κατά το 1999 δεν (cid:21)ροέκυψαν γενικά (cid:21)ροβλήµατα στο θέµα αυτό, το κατά µονάδα κόστος εργασίας στην Πορτογαλία αυξήθηκε σαφώς ταχύτερα σε σχέση µε το σύνολο της ζώνης του ενιαίου νοµίσµατος, και εφόσον αυτό συνεχιστεί θα δηµιουργηθεί (cid:21)ρόβληµα µε την ανταγωνιστικότητα των τιµών στη χώρα αυτή. Αντίθετα, στην Ιρλανδία (cid:21)ρέ(cid:21)ει να δοθεί ιδιαίτερη (cid:21)ροσοχή στο ελάχιστο ε(cid:21)ί(cid:21)εδο των µισθών ώστε να µην α(cid:21)οκλειστούν α(cid:21)ό την αγορά εργασίας οι εργαζόµενοι µε χαµηλή (cid:21)αραγωγικότητα. 5. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΕΡΕΣ ΑΓΟΡΕΣ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ (ΑΓΑΘΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ) Οι ΓΠΟΠ του 1999 ανέφεραν ότι: (i) η ενιαία αγορά και η (cid:23)ολιτική ανταγωνισµού (cid:23)ρέ(cid:23)ει να εφαρµόζονται αυστηρά και να (cid:23)αρακολουθούνται στενά·(ii) τα κράτη µέλη (cid:23)ρέ(cid:23)ει να ασκήσουν αυτο(cid:23)ειθαρχία όσον αφορά τις κρατικές ενισχύσεις και η Ε(cid:23)ιτρο(cid:23)ή καλείται να ελέγχει τα α(cid:23)οτελέσµατα·(iii) οι κανονιστικές µεταρρυθµίσεις (cid:23)ρέ(cid:23)ει να συνεχιστούν και να ε(cid:23)ιταχυνθούν στους τοµείς των τηλε(cid:23)ικοινωνιών, των µεταφορών και της ενέργειας·(iv) α(cid:23)αιτείται (cid:23)εραιτέρω (cid:23)ρόοδος για τη βελτίωση της (cid:23)οιότητας του νοµικού και κανονιστικού (cid:23)εριβάλλοντος, ιδιαίτερα για τις ΜΜΕ και για τις ε(cid:23)ιχειρήσεις (cid:23)ου βρίσκονται στο στάδιο της έναρξης·(v) ο ΦΠΑ (cid:23)ρέ(cid:23)ει να αναθεωρηθεί (cid:23)εραιτέρω και να α(cid:23)λο(cid:23)οιηθεί· (vi) α(cid:23)αιτείται µεγαλύτερη (cid:23)ρόοδος για την α(cid:23)οφυγή του ε(cid:23)ιζήµιου φορολογικού ανταγωνισµού· και (vii) τα κράτη µέλη (cid:23)ρέ(cid:23)ει να δώσουν µεγαλύτερη 9 Η αµοιβή ανά εργαζόµενο αυξήθηκε κατά ωστόσο εργοδοτικές εισφορές κοινωνικής ασφάλισης. αµοιβή για το σύνολο της ΕΕ θα είχε αυξηθεί σε παρόµοια επίπεδα όπως και το την επίπτωση από τη φορολογική µεταρρύθµιση στην Ιταλία , Ο αριθµός αυτός περιλαµβάνει , όπου µειώθηκαν οι η Χωρίς το περιστασιακό αυτό αποτέλεσµα , 1998. 2,4% το , 1999. 19 έµφαση στην (cid:23)εριβαλλοντική διάσταση της οικονοµικής (cid:23)ολιτικής (βλέ(cid:21)ε (cid:21)λαίσιο 4 για τις συστάσεις (cid:21)ου αφορούν κάθε χώρα χωριστά). Η ολοκλήρωση των αγορών (cid:21)ροϊόντων εντός της Ευρω(cid:21)αϊκής Ένωσης θεωρείται σχετικά καλή και ο ανταγωνισµός καθίσταται όλο και εντονότερος. Η έκθεση των εγχώριων αγορών (cid:21)ροϊόντων στο διεθνή ανταγωνισµό, ό(cid:21)ως µετράται α(cid:21)ό τον βαθµό ανοίγµατος των εµ(cid:21)ορικών συναλλαγών, η σηµασία των άµεσων ξένων ε(cid:21)ενδύσεων και οι διασυνοριακές συγχωνεύσεις και εξαγορές εξακολουθούν να διαφέρουν µεταξύ των κρατών µελών (βλέ(cid:21)ε (cid:21)ίνακα 9). Για (cid:21)αράδειγµα, χώρες ό(cid:21)ως το Βέλγιο, η Ιρλανδία, το Λουξεµβούργο, οι Κάτω Χώρες και το Ηνωµένο Βασίλειο είναι σχετικά (cid:21)ερισσότερο εκτεθειµένες στις (cid:21)ιέσεις του εξωτερικού ανταγωνισµού ενώ αυτό συµβαίνει σε µικρότερο βαθµό σε άλλα κράτη µέλη, στα ο(cid:21)οία συνε(cid:21)ώς, οι κανονιστικές µεταρρυθµίσεις (cid:21)ου έχουν αναληφθεί έχουν συνε(cid:21)ώς ακόµα µεγαλύτερη σηµασία για την αύξηση του ε(cid:21)ι(cid:21)έδου του ανταγωνισµού στις αγορές (cid:21)ροϊόντος καθώς και για την αντιµετώ(cid:21)ιση µελλοντικών ανταγωνιστικών (cid:21)ιέσεων. Παρά τη σηµαντική (cid:21)ρόοδο στην ευρω(cid:21)αϊκή ολοκλήρωση και τους έντονους εµ(cid:21)ορικούς δεσµούς, η διαφορά τιµών εντός της ΕΕ εξακολουθεί να είναι µεγάλη, ιδιαίτερα σε σύγκριση µε τις Ηνωµένες Πολιτείες10. Ε(cid:21)ι(cid:21)λέον, η διαδικασία σύγκλισης των τιµών έχει ε(cid:21)ιβραδυνθεί (cid:21)ροσφάτως σε σχέση µε τις αρχές της δεκαετίας του 1990. Σηµαντικές α(cid:21)οκλίσεις στα ε(cid:21)ί(cid:21)εδα τιµών εξακολουθούν να υφίστανται µεταξύ των κρατών µελών (βλέ(cid:21)ε (cid:21)λαίσιο 5). Μεγάλα (cid:21)εριθώρια βελτίωσης εξακολουθούν να υφίστανται στη λειτουργία της ενιαίας αγοράς, ιδιαίτερα σε ορισµένους τοµείς υ(cid:21)ηρεσιών, στις κατασκευές και στις δηµόσιες συµβάσεις. Τοµείς (cid:21)ου δεν καλύ(cid:21)τονται α(cid:21)ό τη νοµοθεσία για την ενιαία αγορά θα ε(cid:21)ωφεληθούν και αυτοί α(cid:21)ό τον εντονότερο ανταγωνισµό. Για την ε(cid:21)ίλυση των (cid:21)ροβληµάτων αυτών και την αντιµετώ(cid:21)ιση των διαρθρωτικών εµ(cid:21)οδίων, τα κράτη µέλη (cid:21)ροέβησαν (cid:21)ροσφάτως σε σηµαντικές µεταρρυθµίσεις των αγορών (cid:21)ροϊόντων. 5. 1 Ενιαία αγορά - το νοµικό (cid:30)λαίσιο (cid:30)ου έχει καθιερωθεί (cid:30)ρέ(cid:30)ει να εφαρµοστεί καταλλήλως Ο βαθµός εφαρµογής της νοµοθεσίας για την ενιαία αγορά έχει αυξηθεί (cid:21)εραιτέρω. Το νοµικό (cid:21)λαίσιο για την ενιαία αγορά έχει (cid:21)λέον σε µεγάλο βαθµό καθιερωθεί σε όλα σχεδόν τα κράτη µέλη. Ό(cid:21)ως αναφέρεται στον τελευταίο (cid:21)ίνακα α(cid:21)οτελεσµάτων, 10 α(cid:21)ό τα 15 κράτη µέλη (cid:21)αρουσιάζουν έλλειµµα ενσωµάτωσης κάτω α(cid:21)ό 4% (βλέ(cid:21)ε (cid:21)ίνακα 10). Παρόµοιες (cid:21)ροσ(cid:21)άθειες α(cid:21)αιτούνται τώρα α(cid:21)ό 5 κράτη µέλη (Ελλάδα, Γαλλία, Ιρλανδία, Λουξεµβούργο και Πορτογαλία) των ο(cid:21)οίων το έλλειµµα ενσωµάτωσης εξακολουθεί να κινείται άνω του 4%. Η (cid:21)ρόοδος υ(cid:21)ήρξε σχετικά αργή στους υγειονοµικούς ελέγχους και στις µεταφορές. Καθώς βελτιώνεται ο βαθµός ενσωµάτωσης, η (cid:21)ροσοχή (cid:21)ρέ(cid:21)ει (cid:21)λέον να στραφεί στη σωστή εφαρµογή των οδηγιών για την ενιαία αγορά. Στο θέµα αυτό, οι αιτιολογηµένες γνώµες α(cid:21)οτελούν ένα χρήσιµο δείκτη ε(cid:21)ειδή ε(cid:21)ισηµαίνουν τις (cid:21)ερι(cid:21)τώσεις (cid:21)αράβασης του κοινοτικού δικαίου. Σε τέσσερις χώρες (Βέλγιο, Ελλάδα, Γαλλία και Ιταλία) α(cid:21)ό κοινού αναλογεί (cid:21)ερισσότερο α(cid:21)ό το ήµισυ των αιτιολογηµένων γνωµών (cid:21)ου εκδόθηκαν µεταξύ Σε(cid:21)τεµβρίου 1998 και Αυγούστου 1999. Λόγω της οικονοµικής τους βαρύτητας, οι δηµόσιες συµβάσεις α(cid:21)οτελούν τοµέα κλειδί της εσωτερικής αγοράς ό(cid:21)ου το νοµικό (cid:21)λαίσιο χρειάζεται να ενσωµατωθεί και να εφαρµοστεί κατάλληλα. Η αξία των δηµοσίων συµβάσεων (cid:21)ου δηµοσιεύονται είναι λίγο µικρότερη α(cid:21)ό το 2% του ΑΕΠ ενώ οι αγορές δηµοσίων συµβάσεων (συµ(cid:21)εριλαµβανοµένων και εκείνων των Υ(cid:21)ουργείων Εθνικής Αµύνης) αντι(cid:21)ροσω(cid:21)εύουν στο 14% του ΑΕΠ της ΕΕ. Αρκετοί δείκτες (οδηγίες (cid:21)ου δεν έχουν ακόµα ενσωµατωθεί, αριθµός αιτιολογηµένων γνωµών, χαµηλή αξία των (cid:21)ροσκλήσεων υ(cid:21)οβολής (cid:21)ροσφορών (cid:21)ου δηµοσιεύονται στην Ε(cid:21)ίσηµη Εφηµερίδα) δείχνουν τα (cid:21)ροβλήµατα (cid:21)ου εξακολουθούν να υφίστανται στον εν λόγω τοµέα σε λίγα κράτη µέλη (Γερµανία, Ιταλία, Κάτω Χώρες και Αυστρία)11. Η νέα (cid:21)ροσέγγιση της τεχνικής τυ(cid:23)ο(cid:23)οίησης, δηλαδή η νοµοθετική εναρµόνιση των βασικών 10 11 Απαιτείται προσοχή όταν γίνεται σύγκριση της διασποράς των τιµών στην ΕΕ µε εκείνη των ΗΠΑ Βλέπε επίσης τη δεύτερη έκθεση της Επιτροπής βάσει της διαδικασίας του Κάρντιφ , Έκθεση σχετικά µε τη λειτουργία των κοινοτικών αγορών Οικονοµική µεταρρύθµιση : " προϊόντων και κεφαλαίων της. ", COM (2000) 26. 01. 2000. 20 (cid:21)ροδιαγραφών για τα (cid:21)ροϊόντα, έχει α(cid:21)οκτήσει βαθµιαία µεγαλύτερη σηµασία για την εξάλειψη των υφιστάµενων τεχνικών φραγµών στις συναλλαγές εντός της Ευρω(cid:21)αϊκής Ένωσης. 5. 2 Πολιτική ανταγωνισµού - εκσυγχρονισµός της νοµοθεσίας και κά(cid:30)οια (cid:30)ρόοδος όσον αφορά τις κρατικές ενισχύσεις Η (cid:23)ολιτική ανταγωνισµού καλείται να (cid:21)αίξει σηµαντικό ρόλο στη διαφύλαξη και ενίσχυση της ευελιξίας και της α(cid:21)οτελεσµατικότητας αγορών (cid:21)ροϊόντος. Στον τοµέα αυτό, τα (cid:21)ερισσότερα κράτη µέλη έχουν καταβάλει σηµαντικές (cid:21)ροσ(cid:21)άθειες εκσυγχρονισµού της νοµοθεσίας τους (cid:21)ερί ανταγωνισµού και µείωσης των κρατικών ενισχύσεων. Στο Ηνωµένο Βασίλειο, ο νέος νόµος για τον ανταγωνισµό (Competition Act), µε τον ο(cid:21)οίο ενισχύονται οι εξουσίες και η ανεξαρτησία των αρµόδιων αρχών για τον ανταγωνισµό, τίθεται σε ισχύ α(cid:21)ό την 1η Μαρτίου 2000 και σε έξι κράτη µέλη (Βέλγιο, Γερµανία, Ισ(cid:21)ανία, Γαλλία, Κάτω Χώρες και Αυστρία) η σχετική νοµοθεσία ενισχύθηκε ή α(cid:21)λο(cid:21)οιήθηκε το 1999. Ωστόσο, σε (cid:21)ολλά κράτη µέλη εξακολουθούν να µην υ(cid:21)άρχουν (cid:21)λήρως ανεξάρτητες αρχές για τον ανταγωνισµό. Σε εννέα κράτη µέλη, οι εθνικές αρχές ανταγωνισµού διαθέτουν (cid:21)λέον εξουσίες (cid:21)ου τους ε(cid:21)ιτρέ(cid:21)ουν την εφαρµογή των άρθρων 81 και 82 της συνθήκης ΕΕ, σχετικά µε συµφωνίες µεταξύ ε(cid:21)ιχειρήσεων και κατάχρηση δεσ(cid:21)οζουσών θέσεων. Αυτό δεν συµβαίνει ακόµα στη ∆ανία, την Ιρλανδία, το Λουξεµβούργο, την Αυστρία, τη Φινλανδία και τη Σουηδία. Πάντως, στη Σουηδία η κυβέρνηση εξετάζει τη δυνατότητα να χορηγήσει στην αρµόδια εθνική αρχή την εξουσία για την εφαρµογή των άρθρων 81 και 82 και στο (cid:21)λαίσιο αυτό (cid:21)αρουσίασε νοµοσχέδιο µε στόχο την α(cid:21)λο(cid:21)οίηση του ελέγχου των συγκεντρώσεων. Μέχρι τον Α(cid:21)ρίλιο του 2000 (cid:21)ροβλέ(cid:21)εται να έχουν ληφθεί τα κατάλληλα µέτρα. Στην Αυστρία, ο νέος νόµος για τα καρτέλ εγκρίθηκε τον Ιούλιο του 1999, ε(cid:21)εκτείνοντας το (cid:21)εδίο α(cid:21)αγόρευσης για τη δηµιουργία καρτέλ. Τέλος, στη ∆ανία, το κοινοβούλιο αναµένεται να εγκρίνει φέτος ένα νέο νόµο (cid:21)ου θα (cid:21)αρέχει στο Συµβούλιο Ανταγωνισµού εξουσίες ελέγχου των συγκεντρώσεων και ε(cid:21)ιβολής κυρώσεων σε ε(cid:21)ιχειρήσεις οι ο(cid:21)οίες (cid:21)αραβιάζουν τη σχετική νοµοθεσία. Όσον αφορά τις κρατικές ενισχύσεις, τα σχετικά υψηλά ε(cid:21)ί(cid:21)εδά τους καταδεικνύουν την ανάγκη συνεχούς αυστηρού ελέγχου και (cid:21)ιστής εφαρµογής των κοινοτικών κανόνων. Ωστόσο, υ(cid:21)ήρξαν ορισµένες θετικές εξελίξεις κατά τα (cid:21)ρόσφατα χρόνια. Ιδιαίτερα, η µείωση της τάσης (cid:21)ου (cid:21)αρατηρήθηκε α(cid:21)ό τις αρχές τις δεκαετίας του 1990 φαίνεται να συνεχίζεται. Τα ε(cid:21)ί(cid:21)εδα των κρατικών ενισχύσεων (εξαιρουµένου του γεωργικού τοµέα) ως (cid:21)οσοστό του ΑΕΠ εξακολουθούν να κινούνται σε σχετικά υψηλά ε(cid:21)ί(cid:21)εδα στη Γερµανία, την Ιταλία και την Πορτογαλία. Η σύνθεση των κρατικών ενισχύσεων, όχι α(cid:21)λώς ο συνολικός τους όγκος, ε(cid:21)ηρεάζει την ε(cid:21)ί(cid:21)τωσή τους στον ανταγωνισµό στην Εσωτερική Αγορά. Το (cid:21)οσοστό των ad hoc και τοµεακών ενισχύσεων (cid:21)ρέ(cid:21)ει να µειωθεί. Στο (cid:21)λαίσιο αυτό, µία άλλη ενθαρρυντική εξέλιξη είναι η µείωση του (cid:21)οσοστού των ad hoc ενισχύσεων σε όλα σχεδόν τα κράτη µέλη µε αξιοσηµείωτη εξαίρεση τη Γαλλία, ό(cid:21)ου το είδος αυτό των ενισχύσεων εξακολουθεί να αντι(cid:21)ροσω(cid:21)εύει (cid:21)ερί(cid:21)ου το ένα τέταρτο των συνολικών ενισχύσεων, και α(cid:21)οτελεί την υψηλότερη αναλογία στην Ευρω(cid:21)αϊκή Ένωση. Ουσιαστική µείωση (cid:21)αρατηρήθηκε στη Γερµανία, ό(cid:21)ου οι ad hoc ενισχύσεις µειώθηκαν στο ήµισυ. Οι ειδικές τοµεακές ενισχύσεις είναι σχετικά υψηλές στο Βέλγιο (σιδηροδροµικές µεταφορές), τη Γερµανία (βιοµηχανία άνθρακα, σιδηροδροµικές µεταφορές, (cid:21)λην όµως σε µείωση σε α(cid:21)όλυτους όρους), την Ελλάδα (σιδηροδροµικές και αερο(cid:21)ορικές µεταφορές, ό(cid:21)ου (cid:21)αρατηρείται σήµερα µεγάλη µείωση), την Ισ(cid:21)ανία (σιδηροδροµικές µεταφορές, βιοµηχανία άνθρακα, ναυ(cid:21)ηγικές εργασίες), στη Γαλλία Ιρλανδία χρηµατο(cid:21)ιστωτικές (σιδηροδροµικές (χρηµατο(cid:21)ιστωτικές υ(cid:21)ηρεσίες). Στην Ιταλία, ένα σηµαντικό στοιχείο είναι η µείωση του (cid:21)οσοστού των ειδικών τοµεακών ενισχύσεων. Όσον αφορά τη διάρθρωση των κρατικών ενισχύσεων, η συµµετοχή των (cid:21)εριφερειακών ενισχύσεων αυξήθηκε εις βάρος άλλων οριζόντιων στόχων. Οι οριζόντιες ενισχύσεις κυριαρχούν σαφώς σε χώρες ό(cid:21)ως είναι η ∆ανία, οι Κάτω Χώρες, η Αυστρία και η Φινλανδία. υ(cid:21)ηρεσίες) µεταφορές στην και και 5. 3 Υ(cid:30)ηρεσίες κοινής ωφελείας - (cid:30)ρόοδος στους τοµείς των τηλε(cid:30)ικοινωνιών και της ηλεκτρικής ενέργειας Η α(cid:21)οτελεσµατικότητα ορισµένων βασικών υ(cid:21)ηρεσιών κοινής ωφελείας είναι ουσιαστικής σηµασίας ώστε να εξασφαλιστεί ένα θετικό (cid:21)εριβάλλον για τις ε(cid:21)ιχειρήσεις και να αυξηθούν οι δυνατότητες οικονοµικής ανά(cid:21)τυξης. Είναι ε(cid:21)ίσης ιδιαίτερα σηµαντικό να συνεχιστούν οι (cid:21)ροσ(cid:21)άθειες για την τόνωση του ανταγωνισµού και τη βελτίωση του κανονιστικού (cid:21)λαισίου σε τοµείς ό(cid:21)ως είναι οι υ(cid:21)ηρεσίες κοινής ωφελείας, η διανοµή και οι χρηµατο(cid:21)ιστωτικές υ(cid:21)ηρεσίες. Όσον αφορά τις δηµόσιες υ(cid:21)ηρεσίες κοινής ωφελείας, η α(cid:21)ελευθέρωση έχει δροµολογηθεί (cid:21)λην όµως µε διαφορετικούς ρυθµούς ανάλογα µε τους τοµείς και τα κράτη µέλη. Η (cid:21)ρόοδος ήταν ταχύτερη στις τηλε(cid:21)ικοινωνίες και η καθιέρωση του ανταγωνισµού στον τοµέα της ηλεκτρικής ενέργειας σηµείωσε 21 και αυτή ικανο(cid:21)οιητική (cid:21)ορεία. Α(cid:21)ό την άλλη (cid:21)λευρά, η α(cid:21)ελευθέρωση του φυσικού αερίου, των σιδηροδροµικών µεταφορών, των υδάτων και των ταχυδροµικών υ(cid:21)ηρεσιών (cid:21)ροχώρησε µε αργότερους ρυθµούς. Κατά τη διάρκεια της τελευταίας δεκαετίας, ο τοµέας των τηλε(cid:23)ικοινωνιών άνοιξε στον ανταγωνισµό σε όλα τα κράτη µέλη. Οι νεοεισερχόµενοι στην αγορά µείωσαν το µερίδιο των ήδη υφισταµένων φορέων, και ε(cid:21)ήλθε σηµαντική (cid:21)τώση των τιµών στα (cid:21)ερισσότερα κράτη µέλη. Για (cid:21)αράδειγµα, σύµφωνα µε την (cid:21)έµ(cid:21)τη έκθεση σχετικά µε την εφαρµογή του κανονιστικού (cid:21)ακέτου µέτρων για τις τηλε(cid:21)ικοινωνίες, οι τιµές για τις υ(cid:21)εραστικές και διεθνείς κλήσεις στην Ευρω(cid:21)αϊκή Ένωση µειώθηκαν κατά µέσο όρο κατά 27% και 38% αντίστοιχα την (cid:21)ερίοδο 1997-1999 (βλέ(cid:21)ε (cid:21)ίνακα 11). Η µείωση των τιµών ήταν σηµαντική στις εθνικές κλήσεις στην Ιρλανδία (54%), στην Αυστρία (41%) και στη Σουηδία (31%) και για τις διεθνείς κλήσεις, στις Κάτω Χώρες (89%), στη Γερµανία (67%) και στο Λουξεµβούργο (63%). Παρά την (cid:21)ρόοδο αυτή, οι ήδη υφιστάµενοι φορείς εξακολουθούν να κατέχουν δεσ(cid:21)όζουσα θέση στα (cid:21)ερισσότερα κράτη µέλη, κυρίως όσον αφορά την (cid:21)ρόσβαση στην το(cid:21)ική αγορά. Σε ορισµένα κράτη µέλη (Βέλγιο, Ισ(cid:21)ανία και Γαλλία) η έλλειψη εξουσιών των κανονιστικών αρχών ή διαφάνειας α(cid:21)οτελούν αιτία ανησυχίας. Η εισαγωγή του ανταγωνισµού στις αγορές ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου σηµείωσε και αυτή (cid:21)ρόοδο. Η κοινοτική οδηγία για την ηλεκτρική ενέργεια, µε την ο(cid:21)οία (cid:21)ροβλέ(cid:21)εται σταδιακό άνοιγµα των εθνικών αγορών στον ανταγωνισµό, έχει ενσωµατωθεί σε όλα τα κράτη µέλη (βλέ(cid:21)ε (cid:21)λαίσιο 6). Τα (cid:21)ερισσότερα κράτη µέλη έχουν θέσει φιλόδοξους στόχους α(cid:21)ελευθέρωσης όσον αφορά τα µερίδια αγοράς και τους τοµείς (cid:21)ου ανοίγουν στον ανταγωνισµό και έχουν ήδη αναφερθεί µειώσεις τιµών σε ορισµένες χώρες. Η (cid:21)ροθεσµία για την εφαρµογή της οδηγίας για το φυσικό αέριο είναι ο Αύγουστος του 2000. Η Ελλάδα και η Πορτογαλία, ό(cid:21)ου η χρήση φυσικού αερίου βρίσκεται ακόµα σε αρχικό στάδιο, έχουν λάβει δεκαετή (cid:21)ερίοδο (cid:21)αρέκκλισης για την α(cid:21)ελευθέρωση του εν λόγω τοµέα. Σηµαντικά µέτρα για το άνοιγµα των αγορών αερίου έχουν λάβει το Ηνωµένο Βασίλειο (ό(cid:21)ου όλοι οι καταναλωτές µ(cid:21)ορούν (cid:21)λέον να ε(cid:21)ιλέξουν µεταξύ των (cid:21)ροµηθευτών) και η Ισ(cid:21)ανία (ό(cid:21)ου 46% της αγοράς είχε ανοίξει στον ανταγωνισµό το 1998). Φέτος, η Αυστρία θα ανοίξει τις αγορές της εντελώς ενώ η Ιρλανδία σχεδιάζει να εφαρµόσει νοµοθετικά µέτρα για το άνοιγµα 75% της αγοράς της φυσικού αερίου. Οι Κάτω Χώρες και το Βέλγιο θα ανοίξουν το 45% και 47% αντιστοίχως των αγορών τους. Στους τοµείς των σιδηροδροµικών µεταφορών, του ύδατος και των ταχυδροµικών υ(cid:23)ηρεσιών, η διαδικασία α(cid:21)ελευθέρωσης (cid:21)ροόδευσε µε λιγότερο ταχείς ρυθµούς. Ωστόσο, έχουν ληφθεί κά(cid:21)οια µέτρα για την αύξηση του ανταγωνισµού. Στον τοµέα των σιδηροδροµικών µεταφορών, (cid:21)αρατηρήθηκε κά(cid:21)οια τάση για το διαχωρισµό της διαχείρισης των υ(cid:21)οδοµών α(cid:21)ό την εκτέλεση των υ(cid:21)ηρεσιών. Η υλο(cid:21)οίηση του εγχειρήµατος αυτού (cid:21)οικίλει α(cid:21)ό τη δηµιουργία εσωτερικών διοικητικών υ(cid:21)ηρεσιών µέχρι και νοµικά χωριστών εταιρειών. Μέτρα (cid:21)ρος την κατεύθυνση αυτή έχουν ληφθεί στο Βέλγιο, τη ∆ανία, τη Γερµανία, την Ισ(cid:21)ανία, τη Γαλλία, την Ιταλία, τις Κάτω Χώρες, την Αυστρία, την Πορτογαλία, τη Φινλανδία, τη Σουηδία και το Ηνωµένο Βασίλειο. Όλα τα κράτη µέλη έχουν (cid:21)λέον ε(cid:21)ισήµως διαχωρίσει τους λογαριασµούς διαχείρισης της υ(cid:21)οδοµής και λειτουργίας και (cid:21)αροχής των σιδηροδροµικών υ(cid:21)ηρεσιών ό(cid:21)ως α(cid:21)αιτείται α(cid:21)ό την οδηγία 91/440. Στον τοµέα των ταχυδροµικών υ(cid:21)ηρεσιών, έχει εκδοθεί κοινοτική οδηγία για το άνοιγµα στον ανταγωνισµό. Ωστόσο, η οδηγία αυτή δεν έχει ακόµα ενσωµατωθεί σε αρκετά κράτη µέλη. Ο ανταγωνισµός για την (cid:21)αροχή υ(cid:21)ηρεσιών (cid:21)αρέχει κίνητρο για (cid:21)εραιτέρω βελτίωση στον εν λόγω τοµέα. Όσον αφορά τη διαχείριση των υ(cid:21)οδοµών, (cid:21)ροκύ(cid:21)τουν νέες (cid:21)ροκλήσεις ό(cid:21)ως είναι η ανάγκη βελτίωσης του κανονιστικού (cid:21)λαισίου των σιδηροδροµικών µεταφορών ώστε να υ(cid:21)άρξουν κατάλληλα κίνητρα για την (cid:21)ραγµατο(cid:21)οίηση ε(cid:21)ενδύσεων και τη βελτίωση της α(cid:21)οδοτικότητας, µε (cid:21)αράλληλη (cid:21)ροστασία των συµφερόντων των καταναλωτών. Το (cid:21)ρόβληµα αυτό είναι ιδιαίτερα έντονο στο Ηνωµένο Βασίλειο. Η ισορρο(cid:21)ία µεταξύ της διαφύλαξης των συµφερόντων των (cid:21)αραγωγών και των καταναλωτών είναι ζωτικής σηµασίας για όλες τις βιοµηχανίες δικτύου (βλέ(cid:21)ε (cid:21)λαίσιο 7). 5. 4 ∆ιανοµή - ανάγκη (cid:30)εραιτέρω α(cid:30)ελευθέρωσης Η βελτίωση της α(cid:21)οτελεσµατικότητας στον τοµέα της διανοµής είναι ουσιαστικής σηµασίας για τη σωστή λειτουργία των αγορών (cid:21)ροϊόντων. Ένας α(cid:21)οτελεσµατικός τοµέας διανοµής (cid:21)ροσφέρει τη δυνατότητα διεύρυνσης της (cid:21)οικιλίας των (cid:21)ροϊόντων (cid:21)ου έχουν στη διάθεσή τους οι καταναλωτές και οδηγεί σε χαµηλότερες τιµές. Η µεγαλύτερη διαφάνεια των τιµών σε συνδυασµό µε την έλευση του ευρώ θα µ(cid:21)ορούσε να οδηγήσει στην ανά(cid:21)τυξη συναλλαγών αρµ(cid:21)ιτράζ και, στο (cid:21)λαίσιο αυτό, οι 22 διανοµείς καλούνται να (cid:21)αίξουν σηµαντικό ρόλο στη διαδικασία σύγκλισης των ε(cid:21)ι(cid:21)έδων των τιµών σε χαµηλότερα ε(cid:21)ί(cid:21)εδα. Ωστόσο, ο σχεδιασµός όσον αφορά τη χρήση της γης (στις Κάτω Χώρες και στη Σουηδία), οι (cid:21)εριορισµοί στα ωράρια λειτουργίας των καταστηµάτων (Βέλγιο, ∆ανία, Γερµανία και Αυστρία) καθώς και ειδικοί (cid:21)εριορισµοί σε µεγάλα καταστήµατα λιανικής (cid:21)ώλησης (Ισ(cid:21)ανία και Πορτογαλία) εξακολουθούν να (cid:21)εριορίζουν τον ανταγωνισµό στο συγκεκριµένο τοµέα. Σε ορισµένες α(cid:21)ό τις χώρες αυτές (∆ανία, Γερµανία και Σουηδία) η ε(cid:21)ί(cid:21)τωση των εν λόγω ρυθµίσεων α(cid:21)οτελεί αντικείµενο εξέτασης. Στην Ιταλία, άρχισε α(cid:21)ό το 1998 µία σηµαντική (cid:21)ροσ(cid:21)άθεια α(cid:21)ελευθέρωσης του τοµέα λιανικής διανοµής, (cid:21)ου οδήγησε σε µείωση των ρυθµιστικών (cid:21)αρεµβάσεων στα ωράρια λειτουργίας των καταστηµάτων και σε α(cid:21)λούστευση των διαδικασιών για τη δηµιουργία νέων ε(cid:21)ιχειρηµατικών δραστηριοτήτων. Ο τοµέας της λιανικής διανοµής (cid:21)αρουσιάζει υψηλό βαθµό συγκέντρωσης σε αρκετά κράτη µέλη, κυρίως στη Φινλανδία και τη Σουηδία, και αυτό µ(cid:21)ορεί να συµβάλει σε σχετικά υψηλότερα ε(cid:21)ί(cid:21)εδα τιµών στις χώρες αυτές. Στη Γαλλία, η κυβέρνηση, η ο(cid:21)οία ε(cid:21)ιθυµεί να α(cid:21)οφύγει τον κίνδυνο κατάχρησης δεσ(cid:21)όζουσας θέσης στις σχέσεις µεταξύ (cid:21)αραγωγών και λιανο(cid:21)ωλητών, θα υ(cid:21)οβάλλει νοµοσχέδιο το 2000 για την ρύθµιση των σχέσεων αυτών. 5. 5 ∆ηµόσια διοίκηση - αύξηση της α(cid:30)οτελεσµατικότητας και α(cid:30)οφυγή αθέµιτου ανταγωνισµού Μία σύγχρονη δηµόσια διοίκηση α(cid:21)οτελεί αναγκαίο στοιχείο για τη σωστή λειτουργία της οικονοµίας. Η δια(cid:21)ίστωση αυτή έχει ακόµη µεγαλύτερη βαρύτητα για την ΕΕ λόγω του σχετικά µεγάλου µεγέθους του δηµόσιου τοµέα στα (cid:21)ερισσότερα κράτη µέλη. Κατά συνέ(cid:21)εια, είναι ιδιαίτερα ε(cid:21)ιθυµητή η λήψη µέτρων για τη βελτίωση της α(cid:21)οτελεσµατικότητας της δηµόσιας διοίκησης, ό(cid:21)ως είναι η χρήση νέων τεχνικών διαχείρισης και ε(cid:21)ικοινωνίας (ηλεκτρονικό εµ(cid:21)όριο, Ίντερνετ), και ιδίως σε εκείνα τα κράτη µέλη, ό(cid:21)ως είναι οι σκανδιναβικές χώρες στις ο(cid:21)οίες το µερίδιο του δηµόσιου τοµέα είναι υψηλότερο α(cid:21)ό το µέσο όρο της ΕΕ. Σχετικά µε αυτό, η Φινλανδία έχει καταβάλει ειδική (cid:21)ροσ(cid:21)άθεια για την (cid:21)ροώθηση της χρησιµο(cid:21)οίησης (cid:21)ροσανατολισµένων στην αγορά διαδικασιών για την (cid:21)αροχή δηµόσιων υ(cid:21)ηρεσιών. Γενικά, και (cid:21)ιο συγκεκριµένα σε εκείνες τις χώρες, θα (cid:21)ρέ(cid:21)ει να καταβληθεί (cid:21)ροσ(cid:21)άθεια ώστε να α(cid:21)οφευχθεί ο αθέµιτος ανταγωνισµός (cid:21)ου ε(cid:21)ιβάλλει ο δηµόσιος τοµέας στις ιδιωτικές ε(cid:21)ιχειρήσεις. Ορισµένα κράτη µέλη (ιδίως το Βέλγιο, η Ιρλανδία, οι Κάτω Χώρες, η Φινλανδία, η Σουηδία και το Ηνωµένο Βασίλειο) έχουν α(cid:21)οφασίσει να ενθαρρύνουν τη δηµιουργία εταιρικών σχέσεων µεταξύ δηµόσιου και ιδιωτικού τοµέα ώστε να υιοθετηθούν στον τοµέα των υ(cid:21)ηρεσιών του δηµοσίου οι τεχνικές διοίκησης, η τεχνογνωσία και η α(cid:21)οτελεσµατική κατανοµή του κινδύνου (cid:21)ου χρησιµο(cid:21)οιούνται α(cid:21)ό τον ιδιωτικό τοµέα. Οι (cid:21)ρωτοβουλίες αυτές µ(cid:21)ορούν να συµβάλουν στην αύξηση της α(cid:21)οτελεσµατικότητας των (cid:21)αρεχόµενων δηµόσιων υ(cid:21)ηρεσιών µε την εισαγωγή µηχανισµών της αγοράς. Ωστόσο, (cid:21)ρέ(cid:21)ει να δοθεί (cid:21)ροσοχή στην α(cid:21)οφυγή έλλειψης διαφάνειας στις σχέσεις µεταξύ δηµόσιου και ιδιωτικού τοµέα, (cid:21)ου µ(cid:21)ορεί να (cid:21)ροκαλέσει στρέβλωση του ανταγωνισµού ή να α(cid:21)οτελέσει ένδειξη κρατικής ενίσχυσης στον ιδιώτη εταίρο. 5. 6 Άλλες κανονιστικές µεταρρυθµίσεις - µείωση των διοικητικών διατυ(cid:30)ώσεων (cid:30)ου ε(cid:30)ιβαρύνουν τη δηµιουργία νέων ε(cid:30)ιχειρήσεων Τα (cid:21)ρόσφατα χρόνια, οι κυβερνήσεις συνειδητο(cid:21)οιούν όλο και (cid:21)ερισσότερο τα εµ(cid:21)όδια στη δηµιουργία νέων ε(cid:21)ιχειρήσεων, ό(cid:21)ως είναι οι (cid:21)ολύ(cid:21)λοκες διοικητικές διαδικασίες, οι ανε(cid:21)αρκείς δυνατότητες χρηµατοδότησης και η (cid:21)εριορισµένη (cid:21)ληροφόρηση. Οι διοικητικές αυτές διαδικασίες ήταν ιδιαίτερα ε(cid:21)αχθείς στη Γερµανία, την Ελλάδα, την Ισ(cid:21)ανία και την Ιταλία και λιγότερο ε(cid:21)αχθείς στις σκανδιναβικές χώρες, το Λουξεµβούργο και το Ηνωµένο Βασίλειο. Πολλά κράτη µέλη έχουν (cid:21)λέον θέσει σε εφαρµογή (cid:21)ρογράµµατα και µέτρα για τη βελτίωση του κανονιστικού (cid:21)εριβάλλοντος των ε(cid:21)ιχειρήσεων. Τα µέτρα αυτά (cid:21)εριλαµβάνουν τη δηµιουργία υ(cid:21)ηρεσιών για την ενιαία εξυ(cid:21)ηρέτηση των µικρών ε(cid:21)ιχειρήσεων (Ισ(cid:21)ανία, Γαλλία, Ιταλία, Πορτογαλία και Ηνωµένο Βασίλειο), την α(cid:21)λούστευση των γραφειοκρατικών διατυ(cid:21)ώσεων ώστε να µειωθούν οι χρονοβόρες καθυστερήσεις για τη δηµιουργία νέων ε(cid:21)ιχειρήσεων (Βέλγιο, Γαλλία, Ιρλανδία, Κάτω Χώρες, Πορτογαλία, Φινλανδία και Σουηδία) και µείωση του κόστους καταχώρησης των ε(cid:21)ιχειρήσεων (Γαλλία και Αυστρία). Ε(cid:21)ι(cid:21)λέον, ορισµένα κράτη µέλη έχουν µειώσει τη φορολογική ε(cid:21)ιβάρυνση ε(cid:21)ί των ΜΜΕ (Γερµανία, Ελλάδα, Αυστρία, Πορτογαλία και Ηνωµένο Βασίλειο). Περαιτέρω (cid:21)ροσ(cid:21)άθειες θα µ(cid:21)ορούσαν να καταβληθούν για τη βελτίωση του (cid:21)εριβάλλοντος των ε(cid:21)ιχειρήσεων στην Ελλάδα, την Ισ(cid:21)ανία και την Ιταλία. 23 5. 7 Καινοτοµία - ανάγκη µεταρρυθµίσεων για τη βελτίωση της τεχνολογικής ε(cid:30)ίδοσης Η καινοτοµία α(cid:21)οτελεί κινητήρια δύναµη για την ανταγωνιστικότητα και την α(cid:21)ασχόληση. Η Ευρώ(cid:21)η υστερεί έναντι των Ηνωµένων Πολιτειών α(cid:21)ό (cid:21)λευράς ικανότητας καινοτοµίας και η υστέρηση αυτή φαίνεται να έχει αυξηθεί α(cid:21)ό τα µέσα της δεκαετίας του 1990. Το 1998, οι δα(cid:21)άνες Ε&Α αντιστοιχούσαν στο 1,8% του ΑΕΠ στην Ευρω(cid:21)αϊκή Ένωση έναντι 2,8% του ΑΕΠ στις Ηνωµένες Πολιτείες. Οι δα(cid:21)άνες Ε&Α εµφανίζουν µεγάλη διασ(cid:21)ορά µεταξύ των κρατών µελών: κυµαίνονται µεταξύ 0,5% του ΑΕΠ στην Ελλάδα και 3,9% του ΑΕΠ στη Σουηδία (βλέ(cid:21)ε (cid:21)ίνακα 12). Α(cid:21)ό την άλλη (cid:21)λευρά, στην Πορτογαλία, την Ισ(cid:21)ανία και τη Γαλλία (cid:21)αρατηρούνται (cid:21)οσοστά δα(cid:21)ανών για Ε&Α (cid:21)ερί(cid:21)ου ή χαµηλότερα α(cid:21)ό το 1% του ΑΕΠ ενώ σε άλλα κράτη ό(cid:21)ως είναι η Γερµανία, η Γαλλία, οι Κάτω Χώρες και η Φινλανδία, τα (cid:21)οσοστά κυµαίνονται µεταξύ 2 και 3%. Η Αυστρία έχει θέσει στόχο την αύξηση των δα(cid:21)ανών Ε&Α σε 2,5% του ΑΕΠ µέχρι το 2005 (α(cid:21)ό 1,6% του ΑΕΠ το 1998). Περαιτέρω, οι ερευνητικές (cid:21)ροσ(cid:21)άθειες της Ευρω(cid:21)αϊκής Ένωσης χαρακτηρίζονται α(cid:21)ό κατάτµηση και κατακερµατισµό. Τα κανονιστικά και διοικητικά (cid:21)λαίσια καθώς και τα συστήµατα αναφοράς για έρευνα (cid:21)αρουσιάζουν µεγάλες διαφορές, µε α(cid:21)οτέλεσµα να µ(cid:21)ορεί να (cid:21)ει κανείς µε δυσκολία ότι υ(cid:21)άρχει µία (cid:21)ραγµατική "εσωτερική αγορά" για ε(cid:21)ιστηµονική γνώση και τεχνολογία. Η Ευρώ(cid:21)η υστερεί ε(cid:21)ίσης έναντι των ΗΠΑ στην (cid:21)αραγωγή και διάδοση Τεχνολογιών Πληροφορίας & Ε(cid:21)ικοινωνίας (ΤΠΕ), µε σηµαντικές διαφορές ανάµεσα στα κράτη µέλη. ∆ύο χώρες, η Γερµανία και το Ηνωµένο Βασίλειο, (cid:21)αράγουν το ήµισυ (cid:21)ερί(cid:21)ου της συνολικής (cid:21)αραγωγής αγαθών ΤΠΕ στην Ευρω(cid:21)αϊκή Ένωση. Σε όρους διείσδυσης ΤΠΕ, οι σκανδιναβικές χώρες κατέχουν ηγετική θέση. Η διάδοση ΤΠΕ στις χώρες του Μ(cid:21)ενελούξ, τη Γερµανία, τη Γαλλία και το Ηνωµένο Βασίλειο βρίσκεται σε ενδιάµεσο ε(cid:21)ί(cid:21)εδο ενώ τα χαµηλότερα (cid:21)οσοστά διείσδυσης ΤΠΕ εµφανίζουν οι χώρες της Νότιας Ευρώ(cid:21)ης. Η σύγκριση αυτή µε τις Ηνωµένες Πολιτείες καταδεικνύει την ανάγκη να αυξήσει και να βελτιώσει η Ευρω(cid:21)αϊκή Ένωση τις (cid:21)ροσ(cid:21)άθειες στον τοµέα της Ε&Α και να αυξήσει την (cid:21)αραγωγή και διάδοση ΤΠΕ. Πολλά κράτη µέλη έχουν αρχίσει να (cid:21)ροβαίνουν σε µεταρρυθµίσεις (cid:21)ρος την κατεύθυνση αυτή. Στην Ιρλανδία, ό(cid:21)ου το ε(cid:21)ί(cid:21)εδο των δηµοσίων δα(cid:21)ανών για Ε&Α είναι ιδιαίτερα χαµηλό, δόθηκαν ε(cid:21)ι(cid:21)λέον δηµοσιονοµικοί (cid:21)όροι για την (cid:21)ερίοδο 2000-2006. Όσον αφορά την καινοτοµία, έχουν αναληφθεί (cid:21)ρωτοβουλίες για την (cid:21)ροώθηση καλύτερης συνεργασίας µεταξύ ερευνητικών ινστιτούτων και βιοµηχανίας (∆ανία, Γερµανία, Ελλάδα, Γαλλία, Κάτω Χώρες, Πορτογαλία, Φινλανδία και Σουηδία), λαµβανοµένου υ(cid:21)όψη του σοβαρού µειονεκτήµατος της Ευρώ(cid:21)ης (cid:21)ου έγκειται στη δυσκολία εµ(cid:21)ορικής εκµετάλλευσης των α(cid:21)οτελεσµάτων της ε(cid:21)ιστηµονικής έρευνας. Άλλα µέτρα (cid:21)εριλαµβάνουν τη χρηµατοδότηση σχεδίων Ε&Α (Ιρλανδία) και φορολογικά κίνητρα για την τόνωση των δα(cid:21)ανών στον εν λόγω τοµέα (Ισ(cid:21)ανία, Αυστρία και Ηνωµένο Βασίλειο). Η σηµασία της διάδοσης ΤΠΕ έχει αναγνωριστεί α(cid:21)ό τις κοινοτικές (cid:21)ολιτικές και α(cid:21)ό αρκετά κράτη µέλη. Το θέµα αυτό µελετήθηκε κατά τη διαδικασία αξιολόγησης των εθνικών Σχεδίων ∆ράσης για την Α(cid:21)ασχόληση. Στις κατευθυντήριες γραµµές του 2000 για την α(cid:21)ασχόληση, τα κράτη µέλη συµφώνησαν να (cid:21)αράσχουν στα σχολεία (cid:21)ρόσβαση στο Ίντερνετ και σε άλλες εφαρµογές της (cid:21)ληροφορικής µέχρι το τέλος του 2002. Ε(cid:21)ι(cid:21)λέον, αρκετά κράτη µέλη (Βέλγιο, Γερµανία, Γαλλία, Πορτογαλία και Ηνωµένο Βασίλειο) έχουν λάβει µέτρα για την ενθάρρυνση της χρήσης του Ίντερνετ και των (cid:21)ροσω(cid:21)ικών υ(cid:21)ολογιστών. Για να µειωθεί όµως η κατάτµηση των ερευνητικών (cid:21)ροσ(cid:21)αθειών στην Ευρω(cid:21)αϊκή Ένωση (cid:21)ρέ(cid:21)ει να δηµιουργηθεί ένας (cid:21)ραγµατικός "ευρω(cid:21)αϊκός ερευνητικός χώρος". Με τον τρό(cid:21)ο αυτό θα ενισχυθούν οι ε(cid:21)ιστηµονικές και τεχνολογικές δραστηριότητες στην Ευρω(cid:21)αϊκή Ένωση, µε (cid:21)αράλληλη (cid:21)λήρη εκµετάλλευση του υψηλού δυναµικού (cid:21)ου υ(cid:21)άρχει ήδη στα κράτη µέλη. Τέλος, οι σοβαρές ελλείψεις εξειδικευµένων (cid:21)ροσόντων α(cid:21)οτελούν ένα ε(cid:21)ι(cid:21)λέον εµ(cid:21)όδιο στην (cid:21)λήρη εκµετάλλευση του καινοτόµου δυναµικού της τεχνολογίας της (cid:21)ληροφορίας, και κατά συνέ(cid:21)εια των δυνατοτήτων ανά(cid:21)τυξης και α(cid:21)ασχόλησης στην Ευρω(cid:21)αϊκή Ένωση. Ενώ το χάσµα δεξιοτήτων σε ε(cid:21)ί(cid:21)εδο ειδικών εκτιµάται ως σηµαντικό, η κοινωνία της (cid:21)ληροφορίας µεταβάλλει τις α(cid:21)αιτήσεις δεξιοτήτων εκτός του τοµέα ΤΠΕ. Αυτό α(cid:21)αιτεί βελτίωση της δηµιουργίας ανθρώ(cid:21)ινου κεφαλαίου και, ιδιαίτερα, βασική εξοικείωση µε τις ΤΠΕ σε ολόκληρη την οικονοµία. 24 6. ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΟ ΕΝΟΠΟΙΗΜΕΝΕΣ ΚΑΙ ΜΕ ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΟ ΒΑΘΟΣ ΚΕΦΑΛΑΙΑΓΟΡΕΣ Οι ΓΠΟΠ 1999 καλούσαν τα κράτη µέλη να: (i) συντονίσουν τις (cid:23)ροσ(cid:23)άθειές τους για τη µείωση των διαφορών όσον αφορά τους εθνικούς κανονισµούς και τα φορολογικά καθεστώτα, διατηρώντας (cid:23)αράλληλα τη συνοχή µε τους εθνικούς ε(cid:23)ο(cid:23)τικούς και φορολογικούς κανόνες· (ii) να εξασφαλίσουν, ό(cid:23)ου είναι αναγκαίο, ότι οι α(cid:23)αιτήσεις της χώρας υ(cid:23)οδοχής εφαρµόζονται µόνο στις χρηµατο(cid:23)ιστωτικές υ(cid:23)ηρεσίες οι ο(cid:23)οίες (cid:23)ροσφέρονται σε ιδιώτες (cid:23)ελάτες και όχι σε ε(cid:23)αγγελµατίες· (iii) να εξασφαλίσουν ότι οι υφιστάµενοι κανόνες (cid:23)ερί "γενικού συµφέροντος", οι ο(cid:23)οίοι ε(cid:23)ιδιώκουν να εξασφαλίσουν την (cid:23)ροστασία του καταναλωτή και να (cid:23)ροωθήσουν τις διασυνοριακές ε(cid:23)ιχειρηµατικές δραστηριότητες, εφαρµόζονται µε διαφανή και αναλογικό τρό(cid:23)ο· και (iv) να (cid:23)ροωθήσουν την ανάληψη ε(cid:23)ιχειρηµατικού κινδύνου και καινοτοµίας στην Ευρω(cid:23)αϊκή Ένωση (βλέ(cid:21)ε (cid:21)λαίσιο 8 για τις συγκεκριµένες ανά χώρα συστάσεις). Οι ΓΠΟΠ 1999 τόνιζαν την ανάγκη εξάλειψης των διαφορών στα εθνικά κανονιστικά και φορολογικά καθεστώτα, τα ο(cid:21)οία συνεχίζουν να α(cid:21)οτελούν αιτία κατακερµατισµού των χρηµατοοικονοµικών αγορών της ΕΕ και ανά(cid:21)τυξης καλύτερα οργανωµένων και µε µεγαλύτερο βάθος αγορών ε(cid:21)ιχειρηµατικού κεφαλαίου. Ιδιαίτερη (cid:21)ροσοχή (cid:21)ρέ(cid:21)ει να δοθεί στους κανόνες (cid:21)ου ισχύουν όσον αφορά τους θεσµικούς ε(cid:21)ενδυτές, στην εφαρµογή µιας (cid:21)ολιτικής διάκρισης µεταξύ ε(cid:21)αγγελµατιών και µεµονωµένων καταναλωτών για την ε(cid:21)ιβολή (cid:21)ρόσθετων α(cid:21)αιτήσεων α(cid:21)ό τη χώρα καταγωγής, την αύξηση της διαφάνειας στην εφαρµογή των κανόνων (cid:21)ερί "γενικού συµφέροντος" µε στόχο την (cid:21)ροστασία των καταναλωτών και τη διευκόλυνση της (cid:21)ρόσβασης στο ε(cid:21)ιχειρηµατικό κεφάλαιο για τις ΜΜΕ και τη χρηµατοδότηση της Ε&Α για όλες τις ε(cid:21)ιχειρήσεις. Η εισαγωγή του ευρώ είχε σηµαντικές ε(cid:21)ι(cid:21)τώσεις σε ολόκληρο το φάσµα των ευρω(cid:21)αϊκών χρηµατο(cid:21)ιστωτικών αγορών, συµβάλλοντας στη δηµιουργία αγορών µε βάθος, ευρύτητα και ρευστότητα. Ωστόσο, ό(cid:21)ως τονίστηκε στους ΓΠΟΠ 1999, εξακολουθούν να υ(cid:21)άρχουν εµ(cid:21)όδια στην ε(cid:21)ίτευξη (cid:21)λήρως του 1999 (cid:21)ραγµατο(cid:21)οιήθηκε (cid:21)ρόοδος τόσο µε βάση τις (cid:21)ρωτοβουλίες (cid:21)ου αναλήφθηκαν σε ε(cid:21)ί(cid:21)εδο ΕΕ όσο και ως α(cid:21)οτέλεσµα των µεταρρυθµίσεων στις ο(cid:21)οίες (cid:21)ροέβησαν τα κράτη µέλη. ενο(cid:21)οιηµένων χρηµατοοικονοµικών αγορών. Στη διάρκεια Σε ε(cid:21)ί(cid:21)εδο Ευρω(cid:21)αϊκής Ένωσης, η εφαρµογή του Σχεδίου ∆ράσης για τις Χρηµατο(cid:21)ιστωτικές Υ(cid:21)ηρεσίες (cid:21)ροχωρεί µε βάση τις εργασίες της οµάδας (cid:21)ολιτικής για τις χρηµατο(cid:21)ιστωτικές υ(cid:21)ηρεσίες και των (cid:21)έντε οµάδων εµ(cid:21)ειρογνωµόνων για τις αγορές. Το Νοέµβριο του 1999 εκδόθηκε σχετική έκθεση (cid:21)ροόδου. Στο (cid:21)λαίσιο αυτό έχουν ληφθεί µέτρα τα ο(cid:21)οία αντα(cid:21)οκρίνονται στις συστάσεις των ΓΠΟΠ 1999: η Ε(cid:21)ιτρο(cid:21)ή εξέδωσε ανακοίνωση για τα χρηµατοδοτούµενα συνταξιοδοτικά συστήµατα και ε(cid:21)ί του (cid:21)αρόντος ε(cid:21)εξεργάζεται σχέδιο οδηγίας για την (cid:21)ρολη(cid:21)τική ε(cid:21)ο(cid:21)τεία των συνταξιοδοτικών ταµείων. Υ(cid:21)ό εκ(cid:21)όνηση βρίσκεται σχέδιο ανακοίνωσης σχετικά µε τη διάκριση µεταξύ "ενηµερωµένων" ε(cid:21)ενδυτών και µικροε(cid:21)ενδυτών, σε στενή συνεργασία µε το FESCO12. Η Ε(cid:21)ιτρο(cid:21)ή ε(cid:21)εξεργάζεται, µε τη βοήθεια οµάδας εµ(cid:21)ειρογνωµόνων για θέµατα αγοράς, ανακοίνωση ό(cid:21)ου κωδικο(cid:21)οιούνται µε σαφή και κατανοητό τρό(cid:21)ο (cid:21)ληροφορίες σχετικά µε χρηµατο(cid:21)ιστωτικά (cid:21)ροϊόντα και υ(cid:21)ηρεσίες (cid:21)ου α(cid:21)ευθύνονται στο ευρύ κοινό. Τέλος, η Ε(cid:21)ιτρο(cid:21)ή εξέδωσε ανακοίνωση (cid:21)αραθέτοντας σαφείς (cid:21)ροτάσεις για την (cid:21)ραγµατο(cid:21)οίηση (cid:21)ροόδου στην εφαρµογή του Σχεδίου ∆ράσης για το Ε(cid:21)ιχειρηµατικό Κεφάλαιο, µε βάση ανασκό(cid:21)ηση των εξελίξεων στις αγορές κεφαλαίου ε(cid:21)ιχειρηµατικού κινδύνου και των µέτρων (cid:21)ου έχουν ήδη ληφθεί. Σε ε(cid:21)ί(cid:21)εδο κρατών µελών, το θέµα του ε(cid:21)ιχειρηµατικού κεφαλαίου έχει ήδη εξεταστεί α(cid:21)ό όλα τα κράτη µέλη και έχουν ληφθεί διάφορα µέτρα τα ο(cid:21)οία συνέβαλαν στην ανά(cid:21)τυξη των αγορών αυτών. Ωστόσο, (cid:21)αρά τις (cid:21)ροσ(cid:21)άθειες αυτές, η ευρω(cid:21)αϊκή αγορά ε(cid:21)ιχειρηµατικού κεφαλαίου (cid:21)αραµένει σηµαντικά µικρότερη α(cid:21)ό εκείνη των ΗΠΑ και ανε(cid:21)αρκώς (cid:21)ροσανατολισµένη (cid:21)ρος τις νέες και καινοτόµες ε(cid:21)ιχειρήσεις. Ιδιαίτερα ενδιαφέροντα µέτρα λήφθηκαν στη ∆ανία, τη Γαλλία, την Ιρλανδία, την Ιταλία, τις Κάτω Χώρες, τη Φινλανδία και το Ηνωµένο Βασίλειο κυρίως µε τη µορφή (cid:21)ρογραµµάτων χρηµατοδοτικής συνδροµής σε καινοτόµες ΜΜΕ, σχηµάτων φορολογικών ελαφρύνσεων, (cid:21)ρογραµµάτων συµµετοχής των εργαζοµένων στο κεφάλαιο της ε(cid:21)ιχείρησης καθώς και (cid:21)ρογραµµάτων (cid:21)ου (cid:21)αρέχουν τη δυνατότητα α(cid:21)όκτησης ιδίων µετοχών, ελάφρυνσης των (cid:21)οσοτικών ελέγχων των ε(cid:21)ενδύσεων των συνταξιοδοτικών ταµείων και των ασφαλιστικών ε(cid:21)ιχειρήσεων. Τα µέτρα για την (cid:21)αροχή χρηµατοδοτικής στήριξης (cid:21)ρέ(cid:21)ει βεβαίως να συµµορφώνονται µε τους κανόνες (cid:21)ερί κρατικών ενισχύσεων για την α(cid:21)οφυγή στρέβλωσης του ανταγωνισµού. Φόρουµ Ευρωπαϊκών Επιτροπών Τίτλων 12 (Forum of European Securities Commissions). 25 Πολλά κράτη µέλη θεώρησαν ιδιαίτερα σηµαντική την ανάληψη άλλων (cid:21)ρωτοβουλιών, ό(cid:21)ως είναι η µεταρρύθµιση της νοµοθεσίας (cid:21)ερί αφερεγγυότητας και (cid:21)τώχευσης, (cid:21)λην όµως µέχρι σήµερα (cid:21)ολύ λίγες α(cid:21)ό αυτές έχουν υλο(cid:21)οιηθεί. Πέρα α(cid:21)ό το θέµα του κεφαλαίου ε(cid:21)ιχειρηµατικού κινδύνου, οι (cid:21)ληροφορίες για τις άλλες µεταρρυθµίσεις (cid:21)ου εισήγαγαν τα κράτη µέλη για να αυξηθεί η ενο(cid:21)οίηση και η α(cid:21)οτελεσµατικότητα των κεφαλαιαγορών τους είναι λιγότερο συστηµατικές, µε α(cid:21)οτέλεσµα να καθίσταται δύσκολη η συνολική αξιολόγηση. Ορισµένα κράτη µέλη (cid:21)ροέβησαν σε µεταρρυθµίσεις για τη µείωση ειδικών (cid:21)οσοτικών (cid:21)εριορισµών στους ε(cid:21)ενδυτικούς κανόνες για τα συνταξιοδοτικά ταµεία ((cid:21). χ. για το Βέλγιο), τις ασφαλιστικές ε(cid:21)ιχειρήσεις (Σουηδία) ή τους οργανισµούς ε(cid:21)ενδύσεων (Ισ(cid:21)ανία και Γαλλία). Στο Λουξεµβούργο, θεσ(cid:21)ίστηκε νόµος (cid:21)ου ε(cid:21)ιτρέ(cid:21)ει τη δηµιουργία συνταξιοδοτικών ταµείων και οι υ(cid:21)ό εξέλιξη µεταρρυθµίσεις των συνταξιοδοτικών συστηµάτων στη Γερµανία και τη Σουηδία θα (cid:21)ρέ(cid:21)ει να έχουν ε(cid:21)ί(cid:21)τωση στην εµβάθυνση και διεύρυνση των χρηµατοοικονοµικών αγορών. Στη γαλλική νοµοθεσία έχει εισαχθεί η έννοια του "investisseur qualifié" (ειδικού ε(cid:21)ενδυτή), ενώ στο Ηνωµένο Βασίλειο η α(cid:21)αλλαγή α(cid:21)ό τους κανόνες (cid:21)ροώθησης των ε(cid:21)ενδύσεων θα δώσουν τη δυνατότητα στις ε(cid:21)ιχειρήσεις να ε(cid:21)ικοινωνούν άµεσα µε τους ενηµερωµένους ε(cid:21)ενδυτές. Σε µεγάλο αριθµό κρατών µελών, νοµοθετικές αλλαγές (cid:21)ου έχουν εισαχθεί ή βρίσκονται υ(cid:21)ό µελέτη για τη βελτίωση της εταιρικής διακυβέρνησης θα αυξήσουν τη διαφάνεια. Σε αρκετά κράτη µέλη έχει ήδη δροµολογηθεί η αναθεώρηση του ε(cid:21)ο(cid:21)τικού (cid:21)λαισίου στον τοµέα των χρηµατο(cid:21)ιστωτικών υ(cid:21)ηρεσιών µε σκο(cid:21)ό την καθιέρωση µιας ενιαίας αρχής αρµόδιας για την ε(cid:21)ο(cid:21)τεία όλων των χρηµατο(cid:21)ιστωτικών ιδρυµάτων (ό(cid:21)ως στην Ιρλανδία) ή για τη βελτίωση της ε(cid:21)ο(cid:21)τείας των χρηµατοοικονοµικών οµίλων (ό(cid:21)ως στη ∆ανία). Η διαδικασία α(cid:21)οδέσµευσης του κράτους α(cid:21)ό το χρηµατο(cid:21)ιστωτικό τοµέα συνεχίστηκε στην Ελλάδα, τη Γαλλία και την Ιταλία, και αρχίζει τώρα στην Ιρλανδία. Ο τρα(cid:21)εζικός τοµέας διέρχεται γενικά µία (cid:21)ερίοδο σηµαντικής αναδιάρθρωσης και εξυγίανσης. Η διαδικασία αυτή είναι ιδιαίτερα αξιοσηµείωτη στο Βέλγιο, τις Κάτω Χώρες και την Ισ(cid:21)ανία, (cid:21)ροκαλώντας νέες ανησυχίες όσον αφορά τον ανταγωνισµό και την ε(cid:21)ο(cid:21)τεία των νέων φορέων. Τέλος, σηµαντικές εξελίξεις (cid:21)αρατηρήθηκαν σε θεσµικό ε(cid:21)ί(cid:21)εδο µε τη δηµιουργία δεσµών και συµµαχιών µεταξύ εθνικών χρηµατιστηρίων και αγορών και µε τη δηµιουργία, σε αρκετά κράτη µέλη, χρηµατιστηριακών αγορών για νέες και ανα(cid:21)τυσσόµενες ε(cid:21)ιχειρήσεις. Οι νέες αυτές αγορές (cid:21)ου (cid:21)ροσφέρουν σε ε(cid:21)ιχειρήσεις µε υψηλές ανα(cid:21)τυξιακές (cid:21)ροο(cid:21)τικές µία νέα (cid:21)ηγή χρηµατοδότησης, ανα(cid:21)τύχθηκαν µε έντονο ρυθµό και, στο τέλος του 1999, είχαν εισαχθεί 750 (cid:21)ερί(cid:21)ου εταιρείες στο Euro. NM network ((cid:21)ου α(cid:21)οτελείται α(cid:21)ό τις νέες αγορές των Παρισίων, της Φρανκφούρτης, του Άµστερνταµ, των Βρυξελλών και του Μιλάνου), στο EASDAQ και το AIM. 26 7. ΚΑΛΥΤΕΡΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΩΝ ΑΓΟΡΩΝ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Οι ΓΠΟΠ 1999 αναφέρουν ότι η ολοκληρωµένη στρατηγική του τέταρτου (cid:23)υλώνα ό(cid:23)ως αναφέρεται στις κατευθυντήριες γραµµές για την α(cid:23)ασχόληση (cid:23)ρέ(cid:23)ει να εφαρµοστεί (cid:23)λήρως, µε κατάλληλο και διαφανή τρό(cid:23)ο. Ιδιαίτερα, δίνουν έµφαση (i) στις (cid:23)ολιτικές οι ο(cid:23)οίες ε(cid:23)ενεργούν τόσο στη ζήτηση όσο και στην (cid:23)ροσφορά εργασίας µε την εφαρµογή της (cid:23)ρολη(cid:23)τικής (cid:23)ροσέγγισης των κατευθυντήριων γραµµών για την α(cid:23)ασχόληση και (ii) στην αναθεώρηση και (cid:23)ροσαρµογή, ό(cid:23)ου είναι αναγκαίο, των φορολογικών συστηµάτων καθώς και των συστηµάτων (cid:23)αροχών για να εξασφαλιστεί ότι υ(cid:23)άρχει ενεργός υ(cid:23)οστήριξη της α(cid:23)ασχολησιµότητας και της δηµιουργίας θέσεων εργασίας και (cid:21)αροτρύνουν τους κοινωνικούς εταίρους να εκσυγχρονίσουν την οργάνωση της εργασίας και να α(cid:23)οφύγουν τυχόν συνολική µείωση του χρόνου α(cid:23)ασχόλησης (cid:23)ου θα κατέληγε στην αύξηση του κόστους εργασίας ανά µονάδα (cid:23)ροϊόντος, λαµβάνοντας (cid:23)αράλληλα υ(cid:23)όψη τις µελλοντικές ανάγκες αυξανόµενης (cid:23)ροσφοράς εργασίας (βλέ(cid:21)ε (cid:21)λαίσιο 9 των ειδικών ανά χώρα συστάσεων). 7. 1 Συνολικές τάσεις Για το σύνολο της Ευρω(cid:21)αϊκής Ένωσης, οι ε(cid:21)ιδόσεις της αγοράς εργασίας βελτιώθηκαν κατά το 1999 υ(cid:21)ό την ε(cid:21)ίδραση της οικονοµικής ανάκαµψης. Τον Ιανουάριο 2000, η ανεργία έ(cid:21)εσε στο 8,8% σε ετήσια βάση, (cid:21)ου α(cid:21)οτελεί το χαµηλότερο ε(cid:21)ί(cid:21)εδο α(cid:21)ό τον Ιούνιο του 1992, και η άνοδος της α(cid:21)ασχόλησης (cid:21)ροβλέ(cid:21)εται να (cid:21)αραµείνει έντονη κατά τα ε(cid:21)όµενα δύο χρόνια. Το µερίδιο της α(cid:21)ασχόλησης στην ανά(cid:21)τυξη κατά τη δεκαετία του 1990 φαίνεται να είναι ιστορικά υψηλό, η δε αύξηση του ΑΕΠ στη φάση ε(cid:21)έκτασης της (cid:21)αρούσας δεκαετίας µ(cid:21)ορεί να συγκριθεί µε εκείνη της δεκαετίας του 1980, (cid:21)λην όµως η α(cid:21)ασχόληση αυξάνεται σήµερα µε ταχύτερους ρυθµούς. Ως εκ τούτου, η φαινοµένη αύξηση της (cid:21)αραγωγικότητας της εργασίας σηµείωσε κά(cid:21)οια ε(cid:21)ιβράδυνση. Πρέ(cid:21)ει να αναφερθεί (cid:21)άντως ότι η εικόνα µεταξύ αλλά και εντός των κρατών µελών είναι (cid:21)ολύ διαφορετική (βλέ(cid:21)ε διαγράµµατα 8 και 9). Ορισµένες χώρες -∆ανία, Λουξεµβούργο και Κάτω Χώρες- έφθασαν ή υ(cid:21)ερέβησαν τις ΗΠΑ µε την ε(cid:21)ίτευξη ισχυρής αύξησης της α(cid:21)ασχόλησης και χαµηλής ανεργίας. Στη ∆ανία, την Ισ(cid:21)ανία, την Ιρλανδία, τις Κάτω Χώρες, τη Φινλανδία και το Ηνωµένο Βασίλειο, η ιδιαίτερα έντονη µείωση της ανεργίας κατά τα (cid:21)ρόσφατα χρόνια αφήνει να εννοηθεί µία µείωση στη διαρθρωτική ανεργία, δεδοµένης της σχετικά µέτριας εξέλιξης των µισθολογικών αυξήσεων στο συγκεκριµένο σηµείο του οικονοµικού κύκλου. Έτσι, ενώ η βελτίωση της α(cid:21)ασχόλησης οφείλεται εν µέρει στο ευνοϊκό µακροοικονοµικό (cid:21)εριβάλλον, οι (cid:21)ολιτικές (cid:21)ου ακολούθησαν ορισµένα κράτη µέλη έ(cid:21)αιξαν σηµαντικό ρόλο - ιδιαίτερα οι διαρθρωτικές µεταρρυθµίσεις των αγορών εργασίας, συµ(cid:21)εριλαµβανοµένης της µετατό(cid:21)ισης α(cid:21)ό την εξάρτιση α(cid:21)ό τις (cid:21)αροχές στην (cid:21)ρολη(cid:21)τική (cid:21)ροσέγγιση (cid:21)ου βασίζεται σε ενεργητικά µέτρα για τις αγορές εργασίας. Τα οφέλη α(cid:21)ό τις ουσιαστικές µεταρρυθµίσεις είναι (cid:21)ερισσότερο εµφανή στη ∆ανία, τις Κάτω Χώρες και το Ηνωµένο Βασίλειο. Ωστόσο, εξακολουθούν να υφίστανται σηµαντικές αιτίες ανησυχίας. Το χαµηλό (cid:21)οσοστό α(cid:21)ασχόλησης (cid:21)εριορίζει τις ανα(cid:21)τυξιακές δυνατότητες της ΕΕ και υ(cid:21)οσκά(cid:21)τει την µακρο(cid:21)ρόθεσµη διατηρησιµότητα των δηµοσίων οικονοµικών. Ε(cid:21)ι(cid:21)λέον, δεδοµένου ότι έχει µειωθεί η κυκλική ανεργία, σε ορισµένα κράτη µέλη έχουν αρχίσει να εµφανίζονται (cid:21)ιέσεις ε(cid:21)ί των µισθών, µολονότι αυτές (cid:21)αραµένουν γενικά σε µέτρια ε(cid:21)ί(cid:21)εδα µέχρι σήµερα. Η διαρθρωτική ανεργία εξακολουθεί να κινείται σε α(cid:21)αράδεκτα υψηλά ε(cid:21)ί(cid:21)εδα, ιδιαίτερα στις µεγάλες χώρες της ζώνης ευρώ. Ε(cid:21)ι(cid:21)λέον, ε(cid:21)ικεντρώνεται σε µεγάλο βαθµό σε ορισµένες ευάλωτες κατηγορίες, µεταξύ των γυναικών, των νέων και των ατόµων µε χαµηλή ειδίκευση. Σε αρκετά κράτη µέλη (cid:21)αρατηρούνται µεγάλες (cid:21)εριφερειακές διαφορές στην ανεργία, ιδιαίτερα στο Βέλγιο, την Ισ(cid:21)ανία, την Ιταλία και τη Γερµανία. Τέλος, το ήµισυ (cid:21)ερί(cid:21)ου της συνολικής ανεργίας είναι µακροχρόνια, γεγονός το ο(cid:21)οίο α(cid:21)οτελεί σύµ(cid:21)τωµα της διαρθρωτικής φύσης του (cid:21)ροβλήµατος (βλέ(cid:21)ε διάγραµµα 10). Η αναλογία είναι 50% κατά µέσο όρο στη ζώνη ευρώ, και (cid:21)ολύ υψηλότερη σε αρκετά κράτη µέλη µε ιδιαίτερα διαρθρωτικά (cid:21)ροβλήµατα αγορά στην 27 εργασίας. Πολλές (cid:21)ροσ(cid:21)άθειες (cid:21)ρέ(cid:21)ει ακόµα να καταβληθούν (cid:21)ρος την κατεύθυνση αυτή ιδιαίτερα στο Βέλγιο, τη Γερµανία, την Ελλάδα, την Ισ(cid:21)ανία και την Ιταλία13. Η (cid:21)ρόοδος των (cid:21)ολιτικών για τη βελτίωση της λειτουργίας των αγορών εργασίας κρίνεται συνολικά µέτρια, συγκρινόµενη µε τις διαρθρωτικές µεταρρυθµίσεις στις αγορές (cid:21)ροϊόντος και κεφαλαίων και µε την εξυγίανση των δηµόσιων οικονοµικών. Είναι συνε(cid:21)ώς σηµαντικό να τονιστεί η σ(cid:21)ουδαιότητα των διαρθρωτικών µεταρρυθµίσεων και των ενεργητικών µέτρων για την αύξηση του (cid:21)οσοστού α(cid:21)ασχόλησης και την κάµψη της διαρθρωτικής ανεργίας. Η ε(cid:21)ίτευξη σηµαντικής (cid:21)ροόδου στο θέµα αυτό θα συµβάλλει σηµαντικά στην αύξηση του µακρο(cid:21)ρόθεσµου ανα(cid:21)τυξιακού δυναµικού της ΕΕ αλλά και στην ενίσχυση της κοινωνικής ένταξης. 7. 2 Ενεργητικά (cid:30)ρογράµµατα για τις αγορές εργασίας - (cid:30)ραγµατο(cid:30)οίηση σηµαντικής (cid:30)ροόδου Πολλά κράτη µέλη, ό(cid:21)ως αναφέρεται στην Κοινή Έκθεση για την Α(cid:21)ασχόληση 199914, (cid:21)ραγµατο(cid:21)οίησαν σηµαντική (cid:21)ρόοδο στην εφαρµογή µιας (cid:21)ρολη(cid:21)τικής (cid:21)ροσέγγισης για την αντιµετώ(cid:21)ιση της ανεργίας των νέων και των µακροχρόνια ανέργων, µέσω ενεργητικών (cid:21)ρογραµµάτων για τις αγορές εργασίας (ALMPs) σύµφωνα µε τις κατευθυντήριες γραµµές για την α(cid:21)ασχόληση. Τέτοιου είδους (cid:21)ολιτικές, µε τη βελτίωση των ικανοτήτων και της α(cid:21)ασχολησιµότητας, και µε τη διατήρηση των ατόµων σε ε(cid:21)αφή µε την αγορά εργασίας, µ(cid:21)ορούν να συµβάλουν σηµαντικά στη µείωση της διαρθρωτικής ανεργίας. Βεβαίως, µ(cid:21)ορούν ε(cid:21)ίσης να ε(cid:21)ιφέρουν δα(cid:21)άνες µετατό(cid:21)ισης καθώς και διοικητικό κόστος, και τα (cid:21)ρογράµµατα (cid:21)ρέ(cid:21)ει να εστιάζονται στις κατηγορίες εκείνες του (cid:21)ληθυσµού (cid:21)ου (cid:21)αρουσιάζουν τις µεγαλύτερες δυσκολίες ένταξης στην αγορά εργασίας. Στην (cid:21)ερί(cid:21)τωση της Σουηδίας, ό(cid:21)ου τα ενεργητικά (cid:21)ρογράµµατα για την αγορά εργασίας α(cid:21)οτέλεσαν σηµαντικό στοιχείο των οικονοµικών (cid:21)ολιτικών για δεκαετίες, το (cid:21)εδίο εφαρµογής των ALMPs διευρύνθηκε ταχέως καθώς η ανεργία αυξήθηκε στις αρχές της δεκαετίας του 1990. Πιο (cid:21)ρόσφατα, η κάλυψη µειώθηκε σε 3% του εργατικού δυναµικού και η σύνθεση µεταβλήθηκε υ(cid:21)έρ της κατάρτισης για την αγορά εργασίας, µία εναλλακτική λύση για τη βελτίωση της α(cid:21)οτελεσµατικότητας των (cid:21)ρογραµµάτων αυτών. Στη Γαλλία, ό(cid:21)ου το (cid:21)ρόγραµµα "Νέες υ(cid:21)ηρεσίες - θέσεις εργασίας για τους νέους" είχε δηµιουργήσει 200. 000 θέσεις µέχρι τον Ιούνιο του 1999, υ(cid:21)άρχει ο κίνδυνος υψηλού κόστους µετατό(cid:21)ισης και αδρανών ε(cid:21)ι(cid:21)τώσεων, ιδιαίτερα µε την ανάκαµψη της οικονοµικής ανά(cid:21)τυξης. Ορισµένα κράτη µέλη έχουν ε(cid:21)ίσης (cid:21)ροχωρήσει σε συνδυασµό των ενεργητικών (cid:21)ολιτικών µε αξιολόγηση της διάρκειας των (cid:21)αροχών και των κριτηρίων ε(cid:21)ιλεξιµότητας, καθώς και (cid:21)ρος την κατεύθυνση της αύξησης της α(cid:21)οτελεσµατικότητας των ενεργητικών µέτρων, µε την ε(cid:21)ικέντρωση των (cid:21)ρογραµµάτων σε µεµονωµένες ανάγκες. Οι (cid:21)ρόσφατες µεταρρυθµίσεις στην Ισ(cid:21)ανία και το Ηνωµένο Βασίλειο α(cid:21)οτελούν (cid:21)αραδείγµατα της µετάβασης αυτής α(cid:21)ό (cid:21)αθητικά σε ενεργητικά µέτρα. Στη ∆ανία και τις Κάτω Χώρες, τα µέτρα αυτά έχουν σαφή (cid:21)ροορισµό ο ο(cid:21)οίος (cid:21)ροκύ(cid:21)τει µετά α(cid:21)ό αξιολόγηση των µεµονωµένων αναγκών. Στη Φινλανδία, η (cid:21)οιότητα των υ(cid:21)ηρεσιών α(cid:21)ασχόλησης έχει βελτιωθεί, ό(cid:21)ως ε(cid:21)ίσης και τα α(cid:21)οτελέσµατα α(cid:21)ό την ενεργο(cid:21)οίηση των νέων και µακροχρόνια ανέργων. Άλλες χώρες, ωστόσο, (cid:21)ρέ(cid:21)ει να (cid:21)ραγµατο(cid:21)οιήσουν σηµαντική (cid:21)ρόοδο ώστε να εκ(cid:21)ληρώσουν τους (cid:21)οσοτικο(cid:21)οιηµένους µεσο(cid:21)ρόθεσµους στόχους για ενεργητικά µέτρα σύµφωνα µε τις κατευθυντήριες γραµµές για την α(cid:21)ασχόληση. Στο Βέλγιο, την Ελλάδα και την Ιταλία εκφράζονται ανησυχίες σχετικά µε τις καθυστερήσεις στην εφαρµογή (cid:21)ρολη(cid:21)τικών µέτρων για την κατα(cid:21)ολέµηση της ανεργίας των νέων και µακροχρόνια ανέργων, ενώ η (cid:21)ρόοδος καθυστερεί κά(cid:21)ως στη Γερµανία. Στην Πορτογαλία, χρειάζεται να τεθεί σε εφαρµογή ένα κατάλληλο σύστηµα (cid:21)αροχών για να στηρίξει τα ενεργητικά µέτρα. 13 14 1997. Ωστόσο , Κοινή Έκθεση για την Απασχόληση " τα στοιχεία για τη µακροχρόνια ανεργία είναι διαθέσιµα µέχρι οι εθνικές εκτιµήσεις αφήνουν να εννοηθεί ότι η µακροχρόνια ανεργία Στην περίπτωση της Ιρλανδίας , µόνο το ως ποσοστό της συνολικής ανεργίας έχει πέσει σηµαντικά κατά το 1998. Η παρουσιάζει µία λεπτοµερή αξιολόγηση της εφαρµογής των κατευθυντήριων γραµµών για την απασχόληση Τα πορίσµατα της έκθεσης. οδήγησαν στην έκδοση ειδικών για κάθε χώρα συστάσεων που εγκρίθηκαν από το Συµβούλιο στα τέλη του Η παρούσα έκθεση συµπληρώνει την αξιολόγηση αυτή και εστιάζεται στις συστάσεις που πραγµατοποιήθηκαν στους ΓΠΟΠ 1999" 1999. 1999. 28 7. 3 Η φορολογική ε(cid:30)ιβάρυνση της εργασίας - (cid:30)ολλές µεταρρυθµίσεις για τη µείωση των φόρων ε(cid:30)ί της εργασίας Τα (cid:21)ερισσότερα κράτη µέλη έχουν µειώσει τους φόρους εισοδήµατος καθώς και τις εισφορές κοινωνικής ασφάλισης για την εργασία, µε τις µειώσεις αυτές να ε(cid:21)ικεντρώνονται συχνά στο κατώτερο άκρο της µισθολογικής κλίµακας. Οι (cid:21)ροσ(cid:21)άθειες αυτές έχουν αρχίσει α(cid:21)ό τα µέσα της δεκαετίας του 1990 και οδήγησαν σε µέτρια µείωση της φορολογικής ε(cid:21)ιβάρυνσης ε(cid:21)ί της εργασίας (βλέ(cid:21)ε (cid:21)ίνακα 7 σχετικά µε τους (cid:21)ραγµατικούς φορολογικούς συντελεστές ε(cid:21)ί της εργασίας). Ορισµένα κράτη µέλη έχουν θεσ(cid:21)ίσει ή ανακοίνωσαν (cid:21)ρόσθετες µειώσεις στον τοµέα αυτό. Μέτρα για την µείωση της φορολογικής ε(cid:21)ιβάρυνσης ε(cid:21)ί της εργασίας έχουν (cid:21)ροσφάτως ληφθεί ή ανακοινώθηκαν στη Γερµανία, την Ιρλανδία, την Ιταλία, την Αυστρία, τη Φινλανδία και τη Σουηδία και ε(cid:21)ι(cid:21)λέον, έχουν (cid:21)ραγµατο(cid:21)οιηθεί µειώσεις στο κατώτερο άκρο της κλίµακας των µισθών στο Βέλγιο, τη ∆ανία, την Ελλάδα, την Ισ(cid:21)ανία, τη Γαλλία, την Ιταλία, τις Κάτω Χώρες και το Ηνωµένο Βασίλειο. Σε (cid:21)ολλά κράτη µέλη, τα συστήµατα φορολογίας/(cid:21)αροχών λειτουργούν ανασταλτικά στην (cid:21)ροσφορά γυναικείας α(cid:21)ασχόλησης. Σε αρκετά κράτη µέλη, τα φορολογικά συστήµατα δηµιουργούν αντικίνητρο για τη συµµετοχή των γυναικών στην αγορά εργασίας, ε(cid:21)ιβάλλοντας, για (cid:21)αράδειγµα, υψηλούς οριακούς φορολογικούς συντελεστές στο δεύτερο εισόδηµα. Η συνολική µείωση της άµεσης φορολογικής ε(cid:21)ιβάρυνσης ε(cid:21)ί της εργασίας χρηµατοδοτήθηκε κυρίως µε τη µετατό(cid:21)ιση του βάρους σε έµµεσους φόρους ό(cid:21)ως είναι ο ΦΠΑ ή οι ενεργειακοί και (cid:21)εριβαλλοντικοί φόροι. Κατά τα ε(cid:21)όµενα έτη, σύµφωνα µε τις (cid:21)εραιτέρω φορολογικές µεταρρυθµίσεις (cid:21)ου έχουν ήδη ανακοινωθεί, (cid:21)ροβλέ(cid:21)εται να µειωθεί και το µη µισθολογικό κόστος ε(cid:21)ί της εργασίας. 7. 4 Συστήµατα (cid:30)αροχών - µικρή γενικά (cid:30)ρόοδος (cid:30)αρά τα καλά α(cid:30)οτελέσµατα σε ορισµένες χώρες Τα υψηλά ε(cid:21)ί(cid:21)εδα ε(cid:21)ιδοµάτων ανεργίας, εάν συνδυαστούν µε µεγάλη διάρκεια και χαλαρούς κανόνες ε(cid:21)ιλεξιµότητας και διαχείρισης των συστηµάτων (cid:21)αροχών, τείνουν να λειτουργούν ως αντικίνητρο για την αναζήτηση εργασίας ή για την συµµετοχή σε ενεργητικά (cid:21)ρογράµµατα α(cid:21)ασχόλησης (βλέ(cid:21)ε (cid:21)ίνακα 13). Κατά συνέ(cid:21)εια, σε ορισµένα κράτη µέλη, υ(cid:21)άρχει κίνδυνος να (cid:21)αραµείνουν τα άτοµα εξαρτηµένα α(cid:21)ό τα συστήµατα (cid:21)αροχών για µεγαλύτερο χρόνο α(cid:21)’ ό,τι α(cid:21)αιτείται. Ε(cid:21)ι(cid:21)λέον, άλλα συστήµατα (cid:21)αροχών - (cid:21)ρόωρη συνταξιοδότηση ή καθεστώτα ανα(cid:21)ηρίας - χρησιµο(cid:21)οιούνται συχνά αντί των ε(cid:21)ιδοµάτων ανεργίας µε (cid:21)αρόµοια αν όχι χειρότερα α(cid:21)οτελέσµατα α(cid:21)ό (cid:21)λευράς α(cid:21)οθάρρυνσης συµµετοχής στην αγορά εργασίας και µείωσης της (cid:21)ραγµατικής (cid:21)ροσφοράς εργασίας. Ένα υψηλό (cid:21)οσοστό του (cid:21)ληθυσµού βρίσκεται εξαρτηµένο α(cid:21)ό µακροχρόνιες (cid:21)αροχές σε ορισµένα κράτη µέλη, συµ(cid:21)εριλαµβανοµένων και χωρών µε (cid:21)ολύ χαµηλά ε(cid:21)ίσηµα (cid:21)οσοστά ανεργίας, ό(cid:21)ως είναι η ∆ανία και οι Κάτω Χώρες. Ορισµένες χώρες έχουν αρχίσει µία συστηµατική ε(cid:21)ανεξέταση των συστηµάτων (cid:21)αροχών τους και (cid:21)ροβαίνουν σε σηµαντικές µεταρρυθµίσεις. Κοινά σηµεία στην ηµερήσια διάταξη των µεταρρυθµίσεων είναι η εξέταση των συνδυασµένων α(cid:21)οτελεσµάτων (cid:21)αροχής κινήτρων µέσω των συστηµάτων φορολογίας και (cid:21)αροχών, των αυστηρότερων κριτηρίων ε(cid:21)ιλεξιµότητας και των α(cid:21)αιτήσεων διαθεσιµότητας (cid:21)ρος α(cid:21)ασχόληση, συνδέοντας (cid:21)αράλληλα στενότερα την λήψη των ε(cid:21)ιδοµάτων µε τη συµµετοχή σε ενεργητικά (cid:21)ρογράµµατα ένταξης στην αγορά εργασίας για τη βελτίωση της α(cid:21)ασχολησιµότητας και εισάγοντας έκτακτες (cid:21)αροχές και φορολογικές εκ(cid:21)τώσεις συνδεόµενες µε την α(cid:21)ασχόληση. Οι µεταρρυθµίσεις στην αγορά εργασίας του Ηνωµένου Βασιλείου έχουν (cid:21)ροχωρήσει σηµαντικά στους τοµείς αυτούς και οι Κάτω Χώρες σχεδιάζουν ε(cid:21)ίσης να θεσ(cid:21)ίσουν φορολογικές εκ(cid:21)τώσεις για εργαζόµενους µε χαµηλά εισοδήµατα, µολονότι είναι ακόµη (cid:21)ολύ νωρίς για να γίνει ολοκληρωµένη αξιολόγηση των συστηµάτων αυτών. Η ∆ανία α(cid:21)οτελεί ένα θετικό (cid:21)αράδειγµα θέσ(cid:21)ισης σηµαντικά αυστηρότερων κριτηρίων διαθεσιµότητας (cid:21)ρος εργασία για τη λήψη ε(cid:21)ιδοµάτων ανεργίας και κοινωνικής αρωγής, σε συνδυασµό µε καλύτερες ευκαιρίες εκ(cid:21)αίδευσης και κατάρτισης. Εκτός α(cid:21)ό τις λίγες αυτές χώρες - ό(cid:21)ου οι (cid:21)ροσ(cid:21)άθειες µεταρρύθµισης έχουν δώσει α(cid:21)οτελέσµατα συµβάλλοντας σε σηµαντική µείωση της διαρθρωτικής ανεργίας - οι µεταρρυθµίσεις στον τοµέα των συστηµάτων (cid:21)αροχών είναι µέχρι σήµερα µεµονωµένες και µικρής έκτασης. Στη Γερµανία και το Βέλγιο (ό(cid:21)ου η ασφάλιση ανεργίας εξακολουθεί να είναι αορίστου διαρκείας για ορισµένες κατηγορίες εργαζοµένων, µολονότι η κυβέρνηση ε(cid:21)ανεξετάζει το σύστηµα αυτό) δεν έχουν γίνει ουσιαστικές µεταρρυθµίσεις µέχρι τώρα. Στην Ιταλία εξετάζεται η λήψη µέτρων, (cid:21)λην όµως η εφαρµογή τους α(cid:21)οδεικνύεται δύσκολη α(cid:21)ό (cid:21)ολιτική και οικονοµική ά(cid:21)οψη. Στη Φινλανδία, α(cid:21)ό την ε(cid:21)οχή της λήψης µέτρων για την ανάκαµψη α(cid:21)ό την τελευταία ύφεση, οι (cid:21)ροσ(cid:21)άθειες ρύθµισης των (cid:21)αροχών υ(cid:21)ήρξαν (cid:21)ολύ συγκρατηµένες. 29 7. 5 Οργάνωση της εργασίας και ευελιξία - µικρή (cid:30)λην όµως ανε(cid:30)αρκής (cid:30)ρόοδος Οι (cid:21)ροσ(cid:21)άθειες εκσυγχρονισµού της οργάνωσης της εργασίας σηµείωσαν κά(cid:21)οια (cid:21)ρόοδο· ορισµένα κράτη µέλη έλαβαν µέτρα για να διευκολύνουν την µερική α(cid:21)ασχόληση, ενώ (cid:21)εριορισµένα ήταν τα α(cid:21)οτελέσµατα α(cid:21)ό τα µέτρα (cid:21)ου έλαβαν άλλα κράτη µέλη στους τοµείς του ελαστικού ωραρίου και του υ(cid:21)ολογιζόµενου σε ετήσια βάση ωραρίου. Μεγάλη (cid:21)ροσοχή (cid:21)ρέ(cid:21)ει να δοθεί στην (cid:21)ροώθηση της ισότητας των φύλων. Ε(cid:21)ι(cid:21)λέον, ορισµένα κράτη µέλη κατέβαλαν (cid:21)ροσ(cid:21)άθειες για να διευκολύνουν τη συµµετοχή των γυναικών στην αγορά εργασίας, µε τη βελτίωση για (cid:21)αράδειγµα της υ(cid:21)οδοµής για τη φροντίδα των (cid:21)αιδιών, µολονότι και εδώ χρειάζεται να καταβληθούν σοβαρότερες (cid:21)ροσ(cid:21)άθειες. Τα µέτρα (cid:21)ου έχουν ληφθεί µέχρι σήµερα για την αντιµετώ(cid:21)ιση των (cid:21)ροβληµάτων λόγω ανελαστικής νοµοθεσίας για την (cid:21)ροστασία της α(cid:21)ασχόλησης και των υ(cid:21)ερβολικών δα(cid:21)ανών για α(cid:21)ολύσεις σε ορισµένα κράτη µέλη είναι ανε(cid:21)αρκή, µε α(cid:21)οτέλεσµα να µην ενθαρρύνεται η (cid:21)ρόσληψη νέου µόνιµου (cid:21)ροσω(cid:21)ικού. Η αδυναµία (cid:21)ροσαρµογής του κόστους της εργασίας στις σηµαντικές (cid:21)εριφερειακές διαφορές (cid:21)αραγωγικότητας σε ορισµένα κράτη µέλη, ιδιαίτερα στο Βέλγιο, τη Γερµανία, την Ισ(cid:21)ανία και την Ιταλία είναι ενδεικτική της γενικότερης έλλειψης ευκαµψίας στην αγορά εργασίας. Λίγα είναι τα στοιχεία εκείνα (cid:21)ου δείχνουν ότι οι κοινωνικοί εταίροι έχουν αναλάβει (cid:21)ρωτοβουλίες στο βαθµό (cid:21)ου α(cid:21)αιτείται βάσει των ΓΠΟΠ 1999 και των κατευθυντήριων γραµµών για την α(cid:21)ασχόληση στο (cid:21)λαίσιο των δια(cid:21)ραγµατεύσεων σε όλα τα αναγκαία ε(cid:21)ί(cid:21)εδα για την ε(cid:21)ίτευξη συµφωνιών µε στόχο τον εκσυγχρονισµό της οργάνωσης της εργασίας. Το Βέλγιο, η Γερµανία ή η Ιταλία δεν έχουν (cid:21)ροβεί σε καµία ουσιαστική µεταρρύθµιση των νοµοθεσιών τους όσον αφορά την (cid:21)ροστασία της α(cid:21)ασχόλησης και, στη Γαλλία, η νοµοθεσία αυτή έχει, στην καλύτερη (cid:21)ερί(cid:21)τωση, καταστεί κά(cid:21)ως (cid:21)ιο αυστηρή. Στην Ισ(cid:21)ανία, το µερίδιο των συµβάσεων (cid:21)ροσωρινής α(cid:21)ασχόλησης εξακολουθεί να είναι υψηλό και α(cid:21)αιτούνται (cid:21)εραιτέρω µειώσεις στο κόστος των α(cid:21)ολύσεων. Στην Πορτογαλία, το (cid:21)οσοστό των (cid:21)ροσωρινών συµβάσεων εξακολουθεί να α(cid:21)οτελεί (cid:21)ηγή ανησυχίας, καθώς και η έλλειψη (cid:21)ροόδου όσον αφορά την ευελιξία και το κόστος των α(cid:21)ολύσεων. Στην Ελλάδα, έχει θεσ(cid:21)ιστεί νέα νοµοθεσία για την µερική α(cid:21)ασχόληση, τις άτυ(cid:21)ες ώρες α(cid:21)ασχόλησης καθώς και για τα ωράρια εργασίας, (cid:21)λην όµως δεν έχει τεθεί (cid:21)λήρως σε εφαρµογή. Στην Αυστρία, δεν έχει υ(cid:21)άρξει κανένας ουσιαστικός εκσυγχρονισµός στην οργάνωση της εργασίας. 30 ΠΛΑΙΣΙΑ Πλαίσιο 1: Κατά χώρα συστάσεις για τη δηµοσιονοµική (cid:27)ολιτική το 1999 Βέλγιο: (1) Ε(cid:7)ίτευξη του καθορισθέντος για το 1999 στόχου για δηµοσιονοµικό α(cid:7)οτέλεσµα της τάξης του 1,3% του ΑΕΠ το 1999. (2) Συγκράτηση του ρυθµού (cid:7)ραγµατικής ετήσιας αύξησης των (cid:7)ρωτογενών δα(cid:7)ανών εντός του ορίου του 1½% (cid:7)ου καθορίστηκε στο (cid:7)ρόγραµµα σταθερότητας. (3) Τα ε(cid:7)όµενα έτη, διατήρηση του (cid:7)ρωτογενούς (cid:7)λεονάσµατος στο 6% του ΑΕΠ. (4) Ανανέωση της συµφωνίας "συνεργασίας" µεταξύ Οµοσ(cid:7)ονδιακής Κυβέρνησης, Περιοχών και Κοινοτήτων. ∆ανία: (1) Προσ(cid:7)άθεια για διατήρηση υψηλού δηµοσιονοµικού (cid:7)λεονάσµατος το 1999, (cid:7)λησίον του (cid:7)ρογραµµατισθέντος (cid:7)λεονάσµατος του 2,5% του ΑΕΠ. (2) Μεσο(cid:7)ρόθεσµα, συνέχιση των (cid:7)ροσ(cid:7)αθειών για την εξάλειψη των στρεβλώσεων του φορολογικού συστήµατος (στο (cid:7)λαίσιο του (cid:7)ακέτου "Whitsun"). Γερµανία: (1) Ε(cid:7)ίτευξη του στόχου για δηµοσιονοµικό έλλειµµα της τάξης του 2% του ΑΕΠ το 1999. (2) Πραγµατο(cid:7)οίηση ταχύτερης (cid:7)ροόδου στο µεσο(cid:7)ρόθεσµο στόχο για το έλλειµµα εάν η ανάκαµψη της οικονοµίας το 2000 είναι ισχυρότερη α(cid:7)ό την (cid:7)ροβλε(cid:7)όµενη. (3) Η φορολογική µεταρρύθµιση, µε κύρια µέτρα τη µείωση των φορολογικών συντελεστών και τη ταυτόχρονη διεύρυνση της φορολογικής βάσης, θα (cid:7)ρέ(cid:7)ει ε(cid:7)ίσης να οδηγήσει σε µια (cid:7)ραγµατική α(cid:7)λούστευση του φορολογικού κώδικα. Ελλάδα: (1) Ε(cid:7)ίτευξη του στόχου για δηµοσιονοµικό έλλειµµα της τάξης του 1,9% του ΑΕΠ το 1999. (2) Προσ(cid:7)άθειες για νέα µείωση του δηµοσιονοµικού ελλείµµατος το 2000 µε µείωση των (cid:7)ρωτογενών δα(cid:7)ανών ως (cid:7)οσοστό του ΑΕΠ. (3) Περαιτέρω αύξηση της α(cid:7)οτελεσµατικότητας του φορολογικού συστήµατος µε την κατα(cid:7)ολέµηση της φοροα(cid:7)οφυγής και της φοροδιαφυγής. (4) Μεταρρύθµιση του δηµόσιου τοµέα. Ισ(cid:21)ανία: (1) Ε(cid:7)ίτευξη του στόχου για δηµοσιονοµικό έλλειµµα της τάξης του 1,6% του ΑΕΠ. (2) Ε(cid:7)ιβεβαίωση στον (cid:7)ροϋ(cid:7)ολογισµό για το 2000 του στόχου για ένα έλλειµµα στο ε(cid:7)ί(cid:7)εδο του 1,0% του ΑΕΠ· υιοθέτηση αυστηρότερης δηµοσιονοµικής (cid:7)ολιτικής εάν υ(cid:7)άρξουν ενδείξεις υ(cid:7)ερθέρµανσης. (3) Ενίσχυση του ελέγχου των δηµόσιων δα(cid:7)ανών· στενός έλεγχος και (cid:7)λήρης σεβασµός του υφιστάµενου εθνικού συµφώνου σταθερότητας µεταξύ των (cid:7)εριοχών και του κράτους. Γαλλία: (1) Ε(cid:7)ίτευξη του στόχου για δηµοσιονοµικό έλλειµµα της τάξης του 2,3% του ΑΕΠ. (2) Έλεγχος των δηµόσιων δα(cid:7)ανών το 1999 και τα ε(cid:7)όµενα έτη. (3) Αξιο(cid:7)οίηση της αναµενόµενης ανόδου της οικονοµικής δραστηριότητας το 2000 και µετά για να ε(cid:7)ιτευχθεί (cid:7)ρόοδος στην κατεύθυνση του µεσο(cid:7)ρόθεσµου στόχου για το έλλειµµα (cid:7)ου (cid:7)ροβλέ(cid:7)εται στο ευνοϊκό σενάριο του (cid:7)ρογράµµατος σταθερότητας. Ιρλανδία: (1) Συγκράτηση της οικονοµικής δραστηριότητας µε κατάλληλα µέτρα δηµοσιονοµικής (cid:7)ολιτικής εάν υ(cid:7)άρξουν ενδείξεις ε(cid:7)ιτάχυνσης του ρυθµού των µισθολογικών αυξήσεων. (2) Ε(cid:7)ιβράδυνση της αύξησης της δηµόσιας κατανάλωσης στο 2% το 2001, έναντι εκτιµώµενης αύξησης 5% σε σταθερές τιµές το 1998. Ιταλία: (1) Α(cid:7)οφυγή κάθε σηµαντικής α(cid:7)όκλισης α(cid:7)ό το στόχο για το (cid:7)ρωτογενές (cid:7)λεόνασµα και (cid:7)εριορισµός της µείωσής του κάτω α(cid:7)ό το ε(cid:7)ί(cid:7)εδο (cid:7)ου (cid:7)ροκύ(cid:7)τει α(cid:7)ό τη λειτουργία των αυτόµατων σταθερο(cid:7)οιητών· τήρηση του στόχου για συνολικό έλλειµµα της τάξης του 2% του ΑΕΠ, εν µέρει χάρη στις χαµηλότερες (cid:7)ληρωµές τόκων. (2) ∆ιατήρηση του στόχου για (cid:7)ρωτογενές (cid:7)λεόνασµα της τάξης του 5,5% του ΑΕΠ στον (cid:7)ροϋ(cid:7)ολογισµό του 2000. (3) Αυστηρός έλεγχος των (cid:7)ρωτογενών δα(cid:7)ανών το 1999 και τα ε(cid:7)όµενα έτη. (4) Νέα αξιολόγηση της µεταρρύθµισης του συνταξιοδοτικού συστήµατος. Λουξεµβούργο: µακρο(cid:7)ρόθεσµων µεταρρυθµίσεων, ιδίως στον τοµέα της κοινωνικής ασφάλισης. Κάτω Χώρες: (1) Τήρηση του στόχου για δηµοσιονοµικό έλλειµµα της τάξης του 1,3% του ΑΕΠ. (2) Ε(cid:7)ιδίωξη, ως ελάχιστου στόχου, της (cid:7)ολύ (cid:7)εριορισµένης µείωσης του ελλείµµατος στο 1,1% του ΑΕΠ το 2002, ό(cid:7)ως καθορίζεται στο συντηρητικό σενάριο του (cid:7)ρογράµµατος σταθερότητας. Αυστρία: (1) Ε(cid:7)ίτευξη του στόχου για δηµοσιονοµικό έλλειµµα ίσο µε το 2% του ΑΕΠ το 1999 µέσω του αυστηρού ελέγχου των δηµόσιων δα(cid:7)ανών. (2) Υ(cid:7)έρβαση των δηµοσιονοµικών στόχων του (cid:7)ρογράµµατος σταθερότητας και διατήρηση του δείκτη χρέους της γενικής κυβέρνησης σε σταθερή (cid:7)τωτική (cid:7)ορεία. (3) Πραγµατο(cid:7)οίηση σηµαντικών (cid:7)ερικο(cid:7)ών δα(cid:7)ανών. Πορτογαλία: (1) Ε(cid:7)ίτευξη του στόχου για δηµοσιονοµικό έλλειµµα της τάξης του 2% του ΑΕΠ. (2) Στενή (cid:7)αρακολούθηση των τρεχουσών (cid:7)ρωτογενών δα(cid:7)ανών, ιδίως των δα(cid:7)ανών για την υγεία και τους µισθούς των δηµόσιων υ(cid:7)αλλήλων. (3) Ταχεία υλο(cid:7)οίηση των (cid:7)ροβλε(cid:7)όµενων στο (cid:7)ρόγραµµα σταθερότητας διαρθρωτικών µεταρρυθµίσεων (cid:7)ου έχουν άµεσες ε(cid:7)ι(cid:7)τώσεις στον (cid:7)ροϋ(cid:7)ολογισµό. (4) Συνεργασία ιδιωτικών και δηµόσιων φορέων στο σύστηµα υγειονοµικής (cid:7)ερίθαλψης και αναθεώρηση των κριτηρίων ε(cid:7)ιλεξιµότητας για τις συντάξεις. Φινλανδία: (1) Περαιτέρω αύξηση του δηµοσιονοµικού (cid:7)λεονάσµατος για να αντιµετω(cid:7)ιστεί η ταχεία γήρανση του (cid:7)ληθυσµού και η ε(cid:7)ακόλουθη (cid:7)ίεση στους λογαριασµούς του συστήµατος κοινωνικής ασφάλισης. (2) Προτεραιότητα στη µείωση του ελλείµµατος της κεντρικής διοίκησης. (3) Κάθε (cid:7)εραιτέρω δηµοσιονοµική εξυγίανση (cid:7)ρέ(cid:7)ει να βασίζεται στη µείωση των δηµόσιων δα(cid:7)ανών. (4) Αυστηρή τήρηση των (cid:7)ροβλε(cid:7)όµενων στο (cid:7)ρόγραµµα σταθερότητας ετήσια ανώτατα όρια για τις δα(cid:7)άνες της κεντρικής κυβέρνησης στην (cid:7)ερίοδο 2000 έως 2002. (1) Στενή (cid:7)αρακολούθηση των δηµόσιων δα(cid:7)ανών. (2) Συνέχιση των αναγκαίων 31 Σουηδία: (1) ∆ιατήρηση των (cid:7)ολιτικών (cid:7)ου έχουν εξαγγελθεί, οι ο(cid:7)οίες αναµένεται να ε(cid:7)ιτρέψουν την ε(cid:7)ίτευξη του δηµοσιονοµικού στόχου της κυβέρνησης για αύξηση του (cid:7)λεονάσµατος του (cid:7)ροϋ(cid:7)ολογισµού. (2) Εξασφάλιση της διατήρησης αυστηρού ελέγχου των δα(cid:7)ανών, α(cid:7)ό τον ο(cid:7)οίο εξαρτώνται σε µεγάλο βαθµό οι δηµοσιονοµικές (cid:7)ροο(cid:7)τικές. (3) Αναζήτηση δυνατοτήτων (cid:7)εραιτέρω µείωσης του φορολογικού βάρους. Ηνωµένο Βασίλειο: (1) Αυστηρή τήρηση των (cid:7)ρογραµµατισθέντων ε(cid:7)ι(cid:7)έδων δα(cid:7)ανών ώστε να καταστεί δυνατή η τήρηση των δηµοσιονοµικών κανόνων και του µεσο(cid:7)ρόθεσµου δηµοσιονοµικού στόχου για σχεδόν ισοσκελισµένη δηµοσιονοµική θέση το 1999/2000. (2) Ταχεία λήψη διορθωτικών µέτρων σε (cid:7)ερί(cid:7)τωση ανεξήγητης ε(cid:7)ιδείνωσης του δηµοσιονοµικού α(cid:7)οτελέσµατος υ(cid:7)ό την ε(cid:7)ίδραση του οικονοµικού κύκλου. 32 B DK D EL E F IRL I L NL Πλαίσιο 2: Πρόσφατες εξελίξεις στα δηµόσια συνταξιοδοτικά συστήµατα Για να συµ(cid:7)ληρώσουν τις σηµαντικές µεταρρυθµίσεις (cid:7)ου τέθηκαν σε εφαρµογή το 1997 για τους α(cid:7)ασχολούµενους στον ιδιωτικό τοµέα, η νέα κυβέρνηση και οι κοινωνικοί εταίροι διερευνούν τις δυνατότητες νέων µεταρρυθµίσεων για τους δηµόσιους υ(cid:7)αλλήλους και τους ελεύθερους ε(cid:7)αγγελµατίες. Σχεδιάζεται ε(cid:7)ίσης η (cid:7)ροώθηση ιδιωτικών συστηµάτων συνταξιοδότησης µε κεφαλαιο(cid:7)οίηση. Η µετατρο(cid:7)ή του (cid:7)αλαιού αναδιανεµητικού κυρίως καθεστώτος σε ένα µε καθεστώς (cid:7)ου θα βασίζεται σε µεγαλύτερο βαθµό στην κεφαλαιο(cid:7)οίηση άρχισε (cid:7)ριν α(cid:7)ό µερικά χρόνια. Το 1999 µια (cid:7)ροσωρινή εισφορά στο ATP (καθεστώς ε(cid:7)ικουρικής ασφάλισης εργαζοµένων) της τάξης του 1% του µέσου µισθού κατέστη µόνιµη και ε(cid:7)ιβλήθηκαν (cid:7)ιο αυστηροί κανόνες (cid:7)ρόωρης συνταξιοδότησης. Η µεταρρύθµιση των συντάξεων ήταν µια α(cid:7)ό τις (cid:7)ρώτες (cid:7)ολιτικές (cid:7)ροτεραιότητες. Οι φορολογικές µεταρρυθµίσεις (cid:7)ου συµφωνήθηκαν θα ε(cid:7)ιτρέψουν την αύξηση των εσόδων α(cid:7)ό ενεργειακούς φόρους για να αντισταθµιστεί εν µέρει η µείωση του (cid:7)οσοστού της εισφοράς µισθωτών και εργοδοτών στα συστήµατα συνταξιοδότησης. Για το 2000/2001 συµφωνήθηκε ε(cid:7)ίσης η τιµαριθµο(cid:7)οίηση των συντάξεων των δηµόσιων υ(cid:7)αλλήλων µε βάση τον (cid:7)ληθωρισµό και όχι (cid:7)λέον µε βάση την εξέλιξη των καθαρών α(cid:7)οδοχών. Ωστόσο, η νέα κυβέρνηση ανέβαλε για δύο χρόνια, εν αναµονή των ουσιαστικών µεταβολών (cid:7)ου θα αναγγελθούν το 2000, τις σηµαντικές µεταρρυθµίσεις (cid:7)ου συµφωνήθηκαν το 1998 και ε(cid:7)ρόκειτο να εφαρµόζονταν το 1999. Το 1998 αναγγέλθηκε µια στρατηγική µεταρρυθµίσεων σε δύο στάδια. Το (cid:7)ρώτο στάδιο είχε κυρίως οργανωτικό χαρακτήρα και (cid:7)εριλάµβανε µέτρα ό(cid:7)ως η εισαγωγή ενιαίου αριθµού κοινωνικής ασφάλισης. Το δεύτερο στάδιο α(cid:7)αιτεί µια σηµαντική µεταρρύθµιση του δηµόσιου συνταξιοδοτικό σύστηµα και θα µ(cid:7)ορούσε να (cid:7)εριλαµβάνει την εναρµόνιση της ηλικίας συνταξιοδότησης στα διάφορα καθεστώτα, την (cid:7)ροσαρµογή σε διατηρήσιµα ε(cid:7)ί(cid:7)εδα των (cid:7)οσοστών των εισφορών και των ορίων ε(cid:7)ιλεξιµότητας και την εισαγωγή υ(cid:7)οχρεωτικών ε(cid:7)αγγελµατικών συνταξιοδοτικών καθεστώτων. Τα µέτρα του δεύτερου σταδίου δεν έχουν ακόµα αναγγελθεί. εξασφαλιστεί η διατηρησιµότητα της (cid:7)ραγµατική ηλικία συνταξιοδότησης και Το 1997 αναλήφθηκαν σηµαντικές µεταρρυθµίσεις (βάσει του Συµφώνου του Τολέδο του 1995) για του δηµόσιου καθεστώτος συνταξιοδότησης. Νέες να µεταρρυθµίσεις έχουν (cid:7)ρογραµµατιστεί για το 2000. Θα (cid:7)ρέ(cid:7)ει να (cid:7)εριλαµβάνουν µέτρα για την αύξηση της (cid:7)ρόωρης συνταξιοδότησης, καθώς και ειδικά καθεστώτα συνταξιοδότησης ((cid:7). χ. για τους ελεύθερους ε(cid:7)αγγελµατίες και τους εργαζοµένους στη γεωργία). Το 2000, οι κατώτερες συντάξεις θα αυξηθούν κατά 5,4 έως 16% ανάλογα µε το είδος της σύνταξης, αλλά η µέση αύξηση θα υ(cid:7)ερβεί ελαφρά µόνο το 5,4%. Το 2000, δηµιουργήθηκε ένα α(cid:7)οθεµατικό ταµείο κοινωνικής ασφάλισης για να αντιµετω(cid:7)ιστεί το (cid:7)ρόβληµα της γήρανσης του (cid:7)ληθυσµού. Το αρχικό (cid:7)οσό του ισοδυναµεί µε το 0,1% του ΑΕΠ και, στο ε(cid:7)ικαιρο(cid:7)οιηµένο (cid:7)ρόγραµµα σταθερότητας, η Ισ(cid:7)ανία ανέλαβε τη δέσµευση να αυξήσει το (cid:7)οσό αυτό. την α(cid:7)οθάρρυνση Μετά την αναβολή των µεταρρυθµίσεων (cid:7)ου α(cid:7)οφασίστηκαν το 1997, ο διάλογος µεταξύ των αρχών και των κοινωνικών εταίρων συνεχίζεται µε βάση την έκθεση (cid:7)ου υ(cid:7)οβλήθηκε το 1999 για το σκο(cid:7)ό αυτό. Οι µεταρρυθµίσεις έχουν (cid:7)ρογραµµατιστεί για το 2000 και ενδέχεται να (cid:7)εριλαµβάνουν µέτρα για την αύξηση της (cid:7)ραγµατικής ηλικίας συνταξιοδότησης, την ενδεχόµενη ευθυγράµµιση των ειδικών καθεστώτων µε το "γενικό καθεστώς" και την (cid:7)ιθανή ενίσχυση του α(cid:7)οθεµατικού ταµείου της κοινωνικής ασφάλισης (cid:7)ου δηµιουργήθηκε στο (cid:7)λαίσιο του (cid:7)ροϋ(cid:7)ολογισµού του 1998. Tο Μάιο του 1998, η κυβέρνηση (cid:7)αρουσίασε τις γενικές γραµµές του σχεδίου της για τη δηµιουργία ενός (cid:7)λήρους συστήµατος συνταξιοδότησης. Στο (cid:7)λαίσιο του (cid:7)ροϋ(cid:7)ολογισµού του 1999, θα διατεθεί ετήσια χορήγηση ίση µε το 1% του ΑΕΠ για την (cid:7)ροχρηµατοδότηση του µελλοντικού κόστους του δηµόσιου συνταξιοδοτικού συστήµατος. Το α(cid:7)οθεµατικό αυτό συµ(cid:7)ληρώθηκε µε µέρος των εσόδων α(cid:7)ό την ιδιωτικο(cid:7)οίηση του κρατικού τηλε(cid:7)ικοινωνιακού φορέα. Ένα άλλο µέρος των εσόδων αυτών χρησιµο(cid:7)οιήθηκε για την εξαγορά των µελλοντικών υ(cid:7)οχρεώσεων του κράτους όσον αφορά την (cid:7)ληρωµή των συντάξεων των εργαζοµένων (cid:7)ου α(cid:7)ασχολούνταν στην ε(cid:7)ιχείρηση (cid:7)ριν α(cid:7)ό την ιδιωτικο(cid:7)οίησή της. Μια σειρά µεταρρυθµίσεων στη δεκαετία του 90, µε τελευταία εκείνη του 1997, συνέβαλαν στη σταθερο(cid:7)οίηση µεσο(cid:7)ρόθεσµα της αναλογίας των δα(cid:7)ανών για συντάξεις στο ΑΕΠ, η ο(cid:7)οία όµως (cid:7)αραµένει υψηλή. Η κυριότερη αδυναµία των (cid:7)ροηγούµενων µεταρρυθµίσεων ήταν οι ιδιαίτερα µεγάλες µεταβατικές (cid:7)ερίοδοι, η "υ(cid:7)ερβολική" γενναιοδωρία τους και η αβεβαιότητα για τις µελλοντικές µεταρρυθµίσεις. Καµία µεταρρύθµιση δεν τέθηκε σε εφαρµογή το 1999. Το 1998 τέθηκαν σε εφαρµογή µεταρρυθµίσεις (cid:7)ου α(cid:7)οσκο(cid:7)ούσαν στην ευθυγράµµιση του συνταξιοδοτικού καθεστώτος των νέων δηµόσιων υ(cid:7)αλλήλων µε εκείνο του ιδιωτικού τοµέα. ∆εδοµένου ότι µεγάλο (cid:7)οσοστό των συντάξεων χρηµατοδοτείται ήδη µε κεφαλαιο(cid:7)οίηση, η ε(cid:7)ί(cid:7)τωση της γήρανσης του (cid:7)ληθυσµού θα αντιµετω(cid:7)ιστεί µε µέτρα για τη µείωση του δηµόσιου χρέους και για την αύξηση του (cid:7)οσοστού α(cid:7)ασχόλησης. 33 A P Εκτεταµένες µεταρρυθµίσεις θεσ(cid:7)ίστηκαν το 1993 και, (cid:7)ιο (cid:7)ρόσφατα, το 1998. Οι τελευταίες µεταρρυθµίσεις (cid:7)εριλάµβαναν την (cid:7)αροχή κινήτρων για (cid:7)ρόωρη συνταξιοδότηση, την εισαγωγή (cid:7)ιο αυστηρών όρων ε(cid:7)ιλεξιµότητας για τις συντάξεις ανα(cid:7)ηρίας και την ευθυγράµµιση του καθεστώτος συνταξιοδότησης των δηµόσιων υ(cid:7)αλλήλων µε το γενικό καθεστώς. Καθιερώθηκε ε(cid:7)ίσης µια µέθοδος ετήσιας ανα(cid:7)ροσαρµογής (cid:7)ου ε(cid:7)ιτρέ(cid:7)ει να λαµβάνεται υ(cid:7)όψη η χρηµατοοικονοµική ε(cid:7)ί(cid:7)τωση α(cid:7)ό την αύξηση του (cid:7)ροσδόκιµου ζωής. Ωστόσο, το µέτρο αυτό ανεστάλη το 1998 και το 1999 και θα ε(cid:7)ανεξεταστεί το 2000. Η νέα κυβέρνηση υ(cid:7)έβαλε στα τέλη του 1999 ένα νέο νόµο-(cid:7)λαίσιο µετά τη δηµοσίευση ενός Λευκού Βιβλίου το ίδιο έτος. Αναµένεται ότι οι µεταρρυθµίσεις θα θεσ(cid:7)ιστούν εντός του 2000. Μεταξύ άλλων, θα (cid:7)ρέ(cid:7)ει να (cid:7)ροβλέ(cid:7)ουν τη δηµιουργία ενός υ(cid:7)οχρεωτικού αντα(cid:7)οδοτικού καθεστώτος (δεύτερος (cid:7)υλώνας) και να δώσουν λύση στο (cid:7)ρόβληµα της (cid:7)ρόωρης συνταξιοδότησης. FIN Το 1999 ε(cid:7)ιτεύχθηκε συµφωνία µεταξύ των οργανώσεων της αγοράς εργασίας σχετικά µε τα µέτρα για την αύξηση της ηλικίας (cid:7)ρόωρης συνταξιοδότησης και την ε(cid:7)έκταση της ενεργούς συµµετοχής. Σε συνδυασµό µε ένα σηµαντικό (cid:7)ρωτογενές δηµοσιονοµικό (cid:7)λεόνασµα, τα µέτρα αυτά θα διευκολύνουν την κάλυψη της αναµενόµενης για τα ε(cid:7)όµενα χρόνια αύξησης των δα(cid:7)ανών λόγω της γήρανσης του (cid:7)ληθυσµού. Ανοικτό (cid:7)αραµένει ωστόσο το θέµα της µακροχρόνιας διατηρησιµότητας των υφιστάµενων συστηµάτων συνταξιοδότησης του δηµόσιου τοµέα και ενδέχεται να καταστούν αναγκαίες νέες µεταρρυθµίσεις για τη ριζική αντιµετώ(cid:7)ιση των ανισορρο(cid:7)ιών. S UK Οι µεταρρυθµίσεις (cid:7)ου θεσ(cid:7)ίστηκαν το 1998 τίθενται σταδιακά σε ισχύ. Αυξάνουν το βάρος των καθεστώτων µε κεφαλαιο(cid:7)οίηση και εισάγουν µια (cid:7)ιο στενή σχέση µεταξύ εισφορών και (cid:7)αροχών. Οι ρήτρες τιµαριθµο(cid:7)οίησης ανα(cid:7)ροσαρµόστηκαν. Οι (cid:7)ροβλέψεις (cid:7)ου δηµοσιεύθηκαν το 1999 εµφανίζουν µια γενικά διατηρήσιµη µακρο(cid:7)ρόθεσµα κατάσταση για τα δηµόσια οικονοµικά του Ηνωµένου Βασιλείου. Εκτεταµένες µεταρρυθµίσεις (cid:7)ροτάθηκαν στα τέλη του 1998 και θεσ(cid:7)ίστηκαν το 1999. Προβλέ(cid:7)ουν ένα "ελάχιστο εγγυηµένο εισόδηµα" και την αντικατάσταση του SERPS (καθεστώς κρατικών συντάξεων σε συνάρτηση µε το εισόδηµα) µε µια δεύτερη κατ’ α(cid:7)οκο(cid:7)ή σύνταξη. 34 Πλαίσιο 3: Φορολογικές µεταρρυθµίσεις στις χώρες της ΕΕ Εισφορές κοινωνικής ασφάλισης Φόροι εισοδήµατος φυσικών (cid:21)ροσώ(cid:21)ων Φόρος εταιρειών και φόρος εισοδήµατος κεφαλαίου Φόροι κατανάλωσης Λοι(cid:21)οί φόροι (ενέργεια, (cid:21)εριβάλλον) B Μείωση ιδίως χαµηλόµισθους. για ΕΚΚ, τους DK1) Η (cid:7)ροσωρινή συν- εισφορά στα ε(cid:7)ι- κουρικά συνταξιο- ταµεία δοτικά γίνεται µόνιµη. Μείωση των οριακών φορολογικών συντελεστών για τα χαµηλά εισοδήµατα. D2) Μείωση των ΕΚΚ στο συνταξιοδοτι- κό σύστηµα κατά 0,8 εκατοστιαία µονάδα. EL Μείωση εργοδο- τικών ΕΚΚ (50%) για τις νέες (cid:7)ροσ- λήψεις. Γενική µείωση της φορολογίας εισο- δήµατος. Μείωση κατώτατου του οριακού συντελε- στή α(cid:7)ό 25,9% σε 19,9% του ανώτατου α(cid:7)ό 53% σε 48,5%. Αύξηση ελάχιστου αφορολόγητου εισοδήµατος. και Μειώσεις για τα εισοδήµατα. φόρων χαµηλά µειώσεις Ειδικές ΕΚΚ για συµβά- σεις µόνιµης α(cid:7)α- σχόλησης (0,2% για τους εργοδότες και 0,05% για τους µισθωτούς (2000)). Μείωση (8%) των ανώτατων οριακών φορολογικών συντελεστών. Αύξηση αφορολό- γητου εισοδήµατος (1999). Μείωση εργοδοτι- κών ΕΚΚ για τους χαµηλούς µισθούς. E F IRL των Α(cid:7)λούστευση φορολογικών κα- νόνων για τις συµ- µετοχές (cid:7)ου κατέ- χονται α(cid:7)ό ιδιώτες. φόρου Ε(cid:7)ιβολή 5% στα εισοδήµατα συνταξιοδοτικών α(cid:7)ό ταµείων Προ- µετοχές. οδευτική µείωση των φορολογικών ε(cid:7)ί εκ(cid:7)τώσεων υ(cid:7)οθηκών (1999- 2001). φόρου Μείωση εταιρειών σε 25% (α(cid:7)ό 40% και 30% αντίστοιχα για τα και διανεµηθέντα αδιανέµητα τα κέρδη). Μη φορολόγηση υ(cid:7)εραξιών α(cid:7)ό κατά συµµετοχές την εκχώρησή τους σε άλλες εταιρείες. Φορολογικές ελα- φρύνσεις για κε- φάλαια ε(cid:7)ιχειρη- µατικού κινδύνου. εφαρµόζεται ∆εν (cid:7)αρακράτηση στην (cid:7)ηγή για τις κινητές αξίες. Φορολογικά κίνητρα τα κεφάλαια ε(cid:7)ιχειρηµατικού κινδύνου. για Φορολογικά κίνη- τρα για νέες και- νοτόµες εταιρείες. Μείωση του ΦΠΑ για τις υ(cid:7)ηρεσίες έντασης εργασίας. Αύξηση κών φόρων. ενεργεια- (cid:7)ερι- Εισαγωγή βαλλοντικών φό- ρων το 1999 και αύξησή σταδιακή τους τη χρηµατοδότηση µειώσεων ΕΚΚ. για των Μείωση στών ΦΠΑ ε(cid:7)ισκευές υ(cid:7)ηρεσίες νοικοκυριά. συντελε- για και σε (cid:7)εριβαλ- Αύξηση λοντικών φόρων για χρηµατοδό- τη τηση µειώσεων χρόνου εργασίας Μείωση του ανώ- τατου φορολογι- κού συντελεστή (46 Φορολογικές ελα- και φρύνσεις του µείωση Αύξηση της έµµε- σης φορολογίας στα κα(cid:7)νά. 35 έως 44%) και του κανονικού συντελεστή (24 έως 22%). Αύξηση του αφορολόγητου εισοδήµατος. Μείωση κατά 1 εκατοστιαία µονά- δα του συντελεστή του 2ου φορολογι- κού κλιµακίου (α(cid:7)ό 27 σε 26%). του υ(cid:7)εραξιών τα κεφάλαια συντελεστή φόρου για ε(cid:7)ιχειρηµατικού κινδύνου. κί- Περισσότερα νητρα για τη κε- φαλαιο(cid:7)οίηση των κερδών. Κίνητρα τα κεφάλαια για ε(cid:7)ιχειρηµατικού κινδύνου. Μειωµένοι συντε- λεστές ΦΠΑ στις υ(cid:7)ηρεσίες έντασης εργασίας. Μείωση συντελε- στών ΦΠΑ για ορι- σµένες υ(cid:7)ηρεσίες έντασης εργασίας. Μείωση συντελε- στών ΦΠΑ για ορι υ(cid:7)ηρεσίες σµένες έντασης εργασίας. Αύξηση του ΦΠΑ το (κατά 2001). 1,5% νέες Μειώσεις ΕΚΚ για θέσεις τις α(cid:7)ασχόλησης και για τους χαµηλό- τερους µισθούς. I L NL3) Μείωση ΕΚΚ για χαµηλότε- τους ρους µισθούς. Εναρµόνιση ΕΚΚ για τους ελεύθε- ε(cid:7)αγγελµα- ρους τίες τους και µισθωτούς. P A FIN4) Μείωση ΕΚΚ. S Αύξηση του αφο- εισο- ρολόγητου δήµατος. Μείωση φορολογίας εισοδηµάτων εργασίας. άµεσης των της Αύξηση των οικογενειακών ε(cid:7)ιδοµάτων. Μείωση φορολο- γικών συντελεστών στα µεσαία και χαµηλά εισοδήµατα. Μείωση συντελε- στών κατά 1,5% εκατοστιαία µονά- δα το 1997-99. Νέες µειώσεις το 2000-2003. Αύξηση συντελε- στών α(cid:7)ό 28% στο 29% το 2000. Αύξηση ενεργεια- κών και (cid:7)εριβαλ- λοντικών φόρων το 1999. ενεργεια- το φόρων Αύξηση κών 2000. φόρων Μείωση εισοδήµατος το 1999 και το 2000. Νέες µειώσεις το 2000- 2001. Μείωση φόρων εταιρειών το 2000. Φορολογικές α(cid:7)αλλαγές 2000-01. το Μερική κατάργη- ση του φόρου ε(cid:7)ί των µερισµάτων σε ξένες εταιρείες. 36 UK Μείωση ΕΚΚ για χαµηλότερα τα εισοδήµατα. Μείωση εργοδοτι- κών ΕΚΚ κατά 0,3% (2001). Αύξηση αφορολό- εισοδήµατος του για τους εργαζο- µένους και εγγύ- ηση ελάχιστου ει- ((cid:7)ί- σοδήµατος στωση φόρου για οικογένειες εργα- ζοµένων). των µετα- τη ε(cid:7)ί Φόροι κλιµατικών βολών χρηµατοδότηση µειώσεων ΕΚΚ. για των 1) Φορολογική µεταρρύθµιση του 1998, γνωστή ως "(cid:28)ακέτο Whitsun", η ο(cid:28)οία εγκρίθηκε τον Ιούνιο του 1998 και θα τεθεί σταδιακά σε εφαρµογή στην (cid:28)ερίοδο 1999 - 2002. 2) Νόµος (cid:28)ερί φορολογικών ελαφρύνσεων 1999/2000/2002. Νέα ελάφρυνση της φορολογικής (cid:28)ίεσης έχει (cid:28)ρογραµµατιστεί για το 2003, µε µείωση του βασικού συντελεστή στο 17% και του ανώτατου συντελεστή στο 45%. Προβλέ(cid:28)εται ε(cid:28)ίσης αύξηση των βασικών φορολογικών α(cid:28)αλλαγών. 3) Το (cid:28)ρόγραµµα σταθερότητας των Κάτω Χωρών (ε(cid:28)ικαιρο(cid:28)οίηση 1999) (cid:28)ροβλέ(cid:28)ει την ε(cid:28)ανεξέταση του φορολογικού συστήµατος έως το 2001. 4) Οι µειώσεις των φόρων εισοδήµατος φυσικών (cid:28)ροσώ(cid:28)ων θα χρηµατοδοτηθούν εν µέρει µε µια αύξηση του φόρου εισοδήµατος κεφαλαίου, του φόρου εταιρειών, καθώς και των ενεργειακών και (cid:28)εριβαλλοντικών φόρων. Πηγή: Υ(cid:28)ηρεσίες της Ε(cid:28)ιτρο(cid:28)ής. 37 Πλαίσιο 4: Kατά χώρες συστάσεις για τις διαρθρωτικές µεταρρυθµίσεις στις αγορές (cid:27)ροϊόντων το 1999 Βέλγιο: (1) Πρόοδος στην ενσωµάτωση των οδηγιών για την ενιαία αγορά, ιδίως στον τοµέα των τηλε(cid:7)ικοινωνιών και των µεταφορών. (2) Περαιτέρω άνοιγµα των αγορών στους τοµείς δραστηριοτήτων δικτύου: τηλε(cid:7)ικοινωνίες, ταχυδροµεία, ενέργεια και µεταφορές. ∆ανία: (1) Ενίσχυση και (cid:7)ιο αυστηρή εφαρµογή των υφιστάµενων κανόνων ανταγωνισµού. (2) Εισαγωγή διαδικασιών υ(cid:7)οβολής (cid:7)ροσφορών για την (cid:7)αροχή υ(cid:7)ηρεσιών κοινής ωφελείας. (3) Υλο(cid:7)οίηση χωρίς καθυστερήσεις των µεταρρυθµίσεων στον τοµέα της ηλεκτρικής ενέργειας. (4) Νέα ε(cid:7)ανεξέταση της ελευθέρωσης των ωρών λειτουργίας των καταστηµάτων. Γερµανία: (1) Πρόοδος στην ενσωµάτωση των µέτρων για την ενιαία αγορά στον τοµέα των δηµόσιων συµβάσεων. (2) Περαιτέρω µείωση των κρατικών ενισχύσεων. (3) Εντατικο(cid:7)οίηση των (cid:7)ροσ(cid:7)αθειών για την ελευθέρωση των υ(cid:7)ηρεσιών, (cid:7)εριλαµβανοµένου του λιανικού εµ(cid:7)ορίου. (4) Ε(cid:7)ιτάχυνση των διατυ(cid:7)ώσεων καταχώρησης στα µητρώα κατά τη δηµιουργία ΜΜΕ. Ελλάδα: (1) Πρόοδος στην ενσωµάτωση της νοµοθεσίας για την ενιαία αγορά, ιδίως στον τοµέα των δηµόσιων συµβάσεων. (2) Συνέχιση των (cid:7)ροσ(cid:7)αθειών για την ιδιωτικο(cid:7)οίηση κρατικών ε(cid:7)ιχειρήσεων. (3) Περαιτέρω µείωση των διοικητικών διατυ(cid:7)ώσεων για την καταχώρηση νέων εταιρειών. (4) Ενθάρρυνση των δραστηριοτήτων έρευνας και ανά(cid:7)τυξης στις ε(cid:7)ιχειρήσεις. Ισ(cid:21)ανία: (1) Πρόοδος στην ενσωµάτωση της νοµοθεσίας για την ενιαία αγορά, ιδίως στον τοµέα των µεταφορών. (2) Μείωση των κρατικών ενισχύσεων σε συγκεκριµένους τοµείς. (3) Ελευθέρωση του τοµέα του λιανικού εµ(cid:7)ορίου. (4) Μείωση του αριθµού των διαδικασιών και του χρόνου (cid:7)ου α(cid:7)αιτείται για την καταχώρηση των εταιρειών στα µητρώα. (5) Συνέχιση των (cid:7)ροσ(cid:7)αθειών για την (cid:7)ροώθηση της βιοµηχανικής καινοτοµίας. (6) Ενίσχυση της (cid:7)ολιτικής ανταγωνισµού. Γαλλία: (1) Πρόοδος στην ενσωµάτωση των οδηγιών για την ενιαία αγορά, ιδίως στον τοµέα των τηλε(cid:7)ικοινωνιών. (2) Περιορισµός των κρατικών ενισχύσεων για τη διάσωση και αναδιάρθρωση ε(cid:7)ιχειρήσεων και µεγαλύτερη έµφαση στα οριζόντια µέτρα. (3) Ε(cid:7)ίτευξη ταχύτερης (cid:7)ροόδου στην ελευθέρωση των δραστηριοτήτων δικτύου, ιδίως στον τοµέα της ενέργειας. (4) Στενή (cid:7)αρακολούθηση των µέτρων για την α(cid:7)λούστευση των διατυ(cid:7)ώσεων και ενθάρρυνση της καινοτοµίας. Ιρλανδία: (1) Ταχύτερη κάλυψη της υστέρησης στη ενσωµάτωση της νοµοθεσίας για την ενιαία αγορά, ιδίως στον τοµέα των µεταφορών. (2) Εξουσιοδότηση της αρµόδιας για τον ανταγωνισµό αρχής να εφαρµόζει τα άρθρα 81 και 82 της Συνθήκης ΕΚ. (3) Προετοιµασία (cid:7)ρωτοβουλιών για την (cid:7)ροώθηση του ανταγωνισµού στον τοµέα των τηλε(cid:7)ικοινωνιών, της ηλεκτρικής ενέργειας και της (cid:7)ροµήθειας φυσικού αερίου, καθώς και στους τοµείς των εσωτερικών και διεθνών µεταφορών. (4) Ενθάρρυνση των κεφαλαίων ε(cid:7)ιχειρηµατικού κινδύνου, των το(cid:7)ικών (cid:7)ρωτοβουλιών στον τοµέα της έρευνας και ανά(cid:7)τυξης και συµµετοχή του κράτους στην (cid:7)ροώθηση των δραστηριοτήτων έρευνας και ανά(cid:7)τυξης. Ιταλία: (1) Πρόοδος στην ενσωµάτωση της νοµοθεσίας για την ενιαία αγορά, ιδίως σε τοµείς ό(cid:7)ως οι µεταφορές και οι δηµόσιες συµβάσεις. (2) Μείωση των κρατικών ενισχύσεων σε τοµείς άλλους α(cid:7)ό τη γεωργία και βελτίωση της συνολικής σύνθεσης των ενισχύσεων αυτών. (3) Εντατικο(cid:7)οίηση της ελευθέρωσης στον τοµέα των µεταφορών. (4) Μείωση του αριθµού των διαδικασιών και του χρόνου (cid:7)ου α(cid:7)αιτείται για την καταχώρηση µιας εταιρείας. Λουξεµβούργο: (1) Ε(cid:7)ιτάχυνση της ενσωµάτωσης των κανονισµών για την ενιαία αγορά, ιδίως στον τοµέα των τηλε(cid:7)ικοινωνιών και των µεταφορών. (2) Αξιολόγηση της αναγκαιότητας και της α(cid:7)οτελεσµατικότητας των (cid:7)εριφερειακών ενισχύσεων. (3) Εξέταση της κατάργησης του συστήµατος ρύθµισης των τιµών και στροφή (cid:7)ρος µια (cid:7)ιο ενεργητική (cid:7)ολιτική ανταγωνισµού. Kάτω Χώρες: (1) Ε(cid:7)ιτάχυνση της ενσωµάτωσης των κανονισµών για την ενιαία αγορά, ιδίως στον τοµέα των µεταφορών. (2) Στενή (cid:7)αρακολούθηση της εφαρµογής των µέτρων για την ενίσχυση του ανταγωνισµού και κατάργηση των ρυθµιστικών εµ(cid:7)οδίων στην δηµιουργία νέων καινοτόµων ε(cid:7)ιχεiρήσεων. (3) Ε(cid:7)ιτάχυνση της ελευθέρωσης στον τοµέα των δηµόσιων µεταφορών. (4) Ε(cid:7)ανεξέταση της ε(cid:7)ί(cid:7)τωσης των χωροταξικών ρυθµίσεων στην α(cid:7)οτελεσµατική λειτουργία του τοµέα του λιανικού εµ(cid:7)ορίου. Αυστρία: (1) Ε(cid:7)ιτάχυνση της ενσωµάτωσης των οδηγιών για την ενιαία αγορά στον τοµέα των µεταφορών και των δηµόσιων συµβάσεων. (2) Ε(cid:7)ιτάχυνση της µεταρρύθµισης του νόµου του 1998 για τις συµ(cid:7)ράξεις και της δηµιουργίας ανεξάρτητης Ε(cid:7)ιτρο(cid:7)ής Συµ(cid:7)ράξεων. (3) Συνέχιση της µεταρρύθµισης των δηµόσιων υ(cid:7)ηρεσιών και ε(cid:7)ιτάχυνση της διαδικασίας ελευθέρωσης των υ(cid:7)ηρεσιών κοινής ωφελείας. (4) ∆ιερεύνηση των δυνατοτήτων για (cid:7)εραιτέρω ελευθέρωση των ωρών λειτουργίας των καταστηµάτων. (5) Συνέχιση και ε(cid:7)έκταση των (cid:7)ρωτοβουλιών για την α(cid:7)λούστευση των διατυ(cid:7)ώσεων για τη σύσταση νέων ε(cid:7)ιχειρήσεων. (6) Ε(cid:7)ίτευξη του στόχου για αύξηση των δα(cid:7)ανών για έρευνα και ανά(cid:7)τυξη. Πορτογαλία: (1) Ε(cid:7)ιτάχυνση της ενσωµάτωσης των κανονισµών για την ενιαία αγορά, ιδίως στους τοµείς των δηµόσιων συµβάσεων, των τηλε(cid:7)ικοινωνιών και των µεταφορών. (2) Περιορισµός των ενισχύσεων για αναδιάρθρωση και των ενισχύσεων υ(cid:7)έρ ειδικών τοµέων. (3) Εναρµόνιση των αντιµονο(cid:7)ωλιακών διατάξεων µε την κοινοτική νοµοθεσία. (4) Συνέχιση της ελευθέρωσης στους τοµείς δραστηριοτήτων δικτύου. (5) Αναθεώρηση της νοµοθεσίας για τη χορήγηση άδειας λειτουργίας σε µεγάλα καταστήµατα λιανικής (cid:7)ώλησης. (6) Ελάφρυνση των διοικητικών διατυ(cid:7)ώσεων για τη δηµιουργία νέων ε(cid:7)ιχειρήσεων. (7) Προώθηση της καινοτοµίας. Φινλανδία: (1) Εξουσιοδότηση των εθνικών αρχών να εφαρµόζουν τα άρθρα 81 και 82 της Συνθήκης ΕΚ. (2) Στενή (cid:7)αρακολούθηση των τοµέων στους ο(cid:7)οίους οι δηµόσιες ε(cid:7)ιχειρήσεις ανταγωνίζονται µε τις ιδιωτικές και συνέχιση των (cid:7)ροσ(cid:7)αθειών για τη δηµιουργία ανταγωνιστικού (cid:7)εριβάλλοντος στους τοµείς αυτούς. 38 Σουηδία: (1) Εξουσιοδότηση των αρµόδιων για τον ανταγωνισµό σουηδικών αρχών να εφαρµόζουν τα άρθρα 81 και 82 της Συνθήκης ΕΚ. (2) Βελτίωση της α(cid:7)οτελεσµατικότητας του δηµόσιου τοµέα. (3) Λήψη (cid:7)ρόσθετων µέτρων για την αύξηση του ανταγωνισµού, την α(cid:7)οφυγή δεσ(cid:7)οζουσών θέσεων στην αγορά και τη διευκόλυνση της εισόδου νέων ανταγωνιστών στις αγορές υ(cid:7)ηρεσιών κοινής ωφελείας. (4) Αναθεώρηση των ρυθµίσεων (cid:7)ου (cid:7)εριορίζουν τον ανταγωνισµό στον τοµέα του λιανικού εµ(cid:7)ορίου. Ηνωµένο Βασίλειο: (1) Βελτίωση της ενσωµάτωσης της νοµοθεσίας για την ενιαία αγορά, ιδίως στον τοµέα των µεταφορών. (2) Αυστηρή εφαρµογή της νέας νοµοθεσίας για την ενίσχυση των εξουσιών του Office of Fair Trading. (3) Προσαρµογή των φορολογικών διαρθρώσεων (cid:7)ρος όφελος των ΜΜΕ. 39 Πλαίσιο 5:∆ιαφορές στα ε(cid:27)ί(cid:27)εδα τιµών µεταξύ των κρατών µελών της ΕΕ Η διασ(cid:7)ορά των τιµών µεταξύ των κρατών µελών (ό(cid:7)ως µετράται α(cid:7)ό το συντελεστή µεταβολής των τιµών) µειώθηκε στην (cid:7)ερίοδο (cid:7)ριν α(cid:7)ό την ολοκλήρωση της ενιαίας αγοράς, α(cid:7)ό 20,1% το 1985 σε 16,2% το 1993. Στην (cid:7)ερίοδο 1993-1997 η σύγκλιση των τιµών ε(cid:7)ιβραδύνθηκε, εν µέρει λόγω των συναλλαγµατικών διακυµάνσεων. Το 1997, η διασ(cid:7)ορά των τιµών ανερχόταν σε 14,8%. Το (cid:7)οσοστό αυτό βασίζεται στα ε(cid:7)ί(cid:7)εδα των σχετικών τιµών (cid:7)εριλαµβανοµένου του φόρου (cid:7)ροστιθέµενης αξίας και των έµµεσων φόρων κατανάλωσης. Το αντίστοιχο (cid:7)οσοστό µε βάση τα ε(cid:7)ί(cid:7)εδα των σχετικών τιµών εκτός έµµεσων φόρων ανερχόταν σε 13,7% και ε(cid:7)οµένως υ(cid:7)ερβαίνει τη διασ(cid:7)ορά των τιµών στις ΗΠΑ, η ο(cid:7)οία ανήλθε στο 11%. Το 1997, τα ε(cid:7)ί(cid:7)εδα των τιµών ήταν γενικά υψηλά στις βόρειες χώρες, στη Γερµανία, τη Γαλλία και το Λουξεµβούργο, αλλά σχετικά χαµηλά στις νότιες χώρες (βλέ(cid:7)ε (cid:7)ίνακα κατωτέρω). Οι διαφορές αυτές εξηγούνται εν µέρει α(cid:7)ό µακροοικονοµικούς (cid:7)αράγοντες ό(cid:7)ως η εξέλιξη των συναλλαγµατικών ισοτιµιών, τα ε(cid:7)ί(cid:7)εδα διαβίωσης και το βάρος της έµµεσης φορολογίας. Στη διαµόρφωσή τους όµως ενδέχεται να συνέβαλαν και άλλοι (cid:7)αράγοντες µε (cid:7)ιο µικροοικονοµικό χαρακτήρα ό(cid:7)ως το άνοιγµα στο διεθνή ανταγωνισµό και η (cid:7)ρώιµη ελευθέρωση των υ(cid:7)ηρεσιών κοινής ωφελείας. Για να εξουδετερωθεί η ε(cid:7)ίδραση ορισµένων µακροοικονοµικών (cid:7)αραγόντων, το διάγραµµα (cid:7)αρουσιάζει µια ανάλυση (cid:7)αλινδρόµησης για τα (cid:7)ρο φόρων ε(cid:7)ί(cid:7)εδα τιµών σε σχέση µε το κατά κεφαλή ΑΕΠ στα κράτη µέλη. Στις χώρες (cid:7)ου βρίσκονται (cid:7)άνω α(cid:7)ό την εκτιµηθείσα γραµµή (cid:7)αλινδρόµησης τα (cid:7)ρο φόρων ε(cid:7)ί(cid:7)εδα τιµών ήταν υψηλότερα α(cid:7)ό εκείνα (cid:7)ου θα µ(cid:7)ορούσαν να αναµένονται µε βάση τα ε(cid:7)ί(cid:7)εδα διαβίωσής τους. Αυτό είναι ιδιαίτερα (cid:7)ροφανές στη Σουηδία και τη Φινλανδία. Το αντίθετο ισχύει για τις χώρες κάτω α(cid:7)ό τη γραµµή (cid:7)αλινδρόµησης. Σχετικά επίπεδα τιµών στα Κράτη - µέλη της ΕΕ (1997, EU-15=100) B DK D E EL F IRL I L NL A P FIN S UK 1 Πηγή : Συνολικά επίπεδα τιµών συµπερ. των φόρων Συνολικά επίπεδα τιµών εκτός φόρων 98 121 108 81 80 108 96 90 108 98 104 65 109 120 100 96 116 110 83 81 106 96 90 111 98 104 65 106 115 101 ΑΕΠ κατά κεφαλή σε τρέχουσες τιµές (PPS) 111 120 109 79 67 104 100 102 168 109 110 70 98 100 100 διασπορά τιµών 1 EU-15 n. a. Όπως µετράται από το συντελεστή της µεταβολής των δεικτών του επιπέδου τιµών 13. 7% 14. 8% Υπηρεσίες της Επιτροπής. 40 125 120 115 110 105 100 95 90 85 ώ 80 75 70 65 60 Συνολι κά επί πεδα τι µών εκτός φόρων ( ) και επί πεδα ζωής (1997) y = 0. 74x + 25. 27 R2 = 0. 67 DK S FIN F UK IRL I D A NL B EL E P 60 65 70 75 80 85 90 ΑΕΠ κατά κεφαλή 95 100 105 110 115 120 125 (PPS, EU-15=100) 41 Πλαίσιο 6: Ελευθέρωση της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας Ο τοµέας της ηλεκτρικής ενέργειας στην Κοινότητα αντι(cid:7)ροσω(cid:7)εύει το 2% (cid:7)ερί(cid:7)ου του ΑΕΠ, το ένα (cid:7)έµ(cid:7)το της τελικής ζήτησης ενέργειας (το ήµισυ εάν εξαιρεθεί ο τοµέας των µεταφορών), και έχει κύκλο εργασιών ύψους 165 δισεκατ. ευρώ. Η ελευθέρωση της κοινοτικής αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας στο (cid:7)λαίσιο της οδηγίας 96/92 άρχισε το Φεβρουάριο του 1999. Η Ελλάδα τυγχάνει διετούς (cid:7)αρέκκλισης. ∆ύο άλλα κράτη µέλη – Βέλγιο και Ιρλανδία – έλαβαν (cid:7)αρέκκλιση ενός έτους και ε(cid:7)οµένως έχουν ήδη αρχίσει να ελευθερώνουν την αγορά τους. Λόγω καθυστερήσεων στη µεταφορά της οδηγίας στο εσωτερικό τους δίκαιο, η Γαλλία και το Λουξεµβούργο βρίσκονται σε κατάσταση de facto (cid:7)αρέκκλισης. Η οδηγία α(cid:7)αιτεί το (cid:7)ροοδευτικό άνοιγµα στον ανταγωνισµό ενός αυξανόµενου µέρους της εθνικής αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, α(cid:7)ό 26% (cid:7)ερί(cid:7)ου το 1998 στο 30% το 2000 και σε 35% (cid:7)ερί(cid:7)ου έως το 2003). Η Ε(cid:7)ιτρο(cid:7)ή θα ε(cid:7)ανεξετάσει την κατάσταση τα ε(cid:7)όµενα χρόνια και θα µ(cid:7)ορεί να (cid:7)ροτείνει (cid:7)εραιτέρω µέτρα ελευθέρωσης µε ισχύ α(cid:7)ό το 2006. Στην (cid:7)ράξη, σε (cid:7)ολλά κράτη µέλη η ελευθέρωση υ(cid:7)ερβαίνει ήδη τις ελάχιστες α(cid:7)αιτήσεις της οδηγίας: στη Γερµανία, τη Φινλανδία, τη Σουηδία και το Ηνωµένο Βασίλειο, όλοι οι (cid:7)ελάτες µ(cid:7)ορούν να ε(cid:7)ιλέγουν ελεύθερα τον (cid:7)ροµηθευτή ηλεκτρικής ενέργειας. Στις τελευταίες τρεις χώρες, η ελευθέρωση άρχισε (cid:7)ριν α(cid:7)ό τη θέσ(cid:7)ιση της κοινοτικής νοµοθεσίας. Η ελευθέρωση της κοινοτικής αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας γίνεται υ(cid:7)ό συνθήκες µακροχρόνιας κάµψης των τιµών (cid:7)ου συνδέεται άµεσα µε τη µείωση του κόστους της ενέργειας και µε τις τεχνολογικές (cid:7)ροόδους στην ηλεκτρο(cid:7)αραγωγή. Η (cid:7)τωτική τάση των τιµών της ηλεκτρικής ενέργειας συνεχίστηκε στο (cid:7)ρώτο εξάµηνο του 1999, (cid:7)αρά την ανάκαµψη των τιµών του (cid:7)ετρελαίου: στα (cid:7)ερισσότερα κράτη µέλη, οι µέσες τιµές (cid:7)ου τιµολογούνται στη βιοµηχανία µειώθηκαν κατά τουλάχιστον 3% σε σύγκριση µε τους (cid:7)ροηγούµενους δώδεκα µήνες. Παρόλο (cid:7)ου είναι ακόµα (cid:7)ολύ νωρίς για να εκτιµηθεί οριστικά η ε(cid:7)ί(cid:7)τωση της ελευθέρωσης στις τιµές (cid:7)ου εφαρµόζονται στους καταναλωτές, η εµ(cid:7)ειρία του Ηνωµένου Βασιλείου (cid:7)αρέχει ήδη ορισµένες ενδείξεις για τις εξελίξεις (cid:7)ου µ(cid:7)ορούν να αναµένονται: όταν η (cid:7)λήρης ελευθέρωση της αγοράς τέθηκε σε ισχύ το 1999, όλοι οι διανοµείς µείωσαν τις τιµές τους για να (cid:7)ροσελκύσουν νέους (cid:7)ελάτες. Η εµ(cid:7)ειρία του Ηνωµένου Βασιλείου δείχνει ε(cid:7)ίσης ότι ενδέχεται να α(cid:7)οδειχθούν αβάσιµες οι ανησυχίες ότι µια µείωση της τιµής της ηλεκτρικής ενέργειας θα αυξήσει τα ε(cid:7)ί(cid:7)εδα της ρύ(cid:7)ανσης. Οι εκ(cid:7)οµ(cid:7)ές διοξειδίου του άνθρακα µειώθηκαν α(cid:7)ότοµα όταν οι νέοι σταθµοί ηλεκτρο(cid:7)αραγωγής µε φυσικό αέριο τέθηκαν σε λειτουργία και αντικατέστησαν τους (cid:7)αλαιότερους σταθµούς µε άνθρακα (cid:7)ου (cid:7)ροκαλούσαν (cid:7)ολύ µεγαλύτερες ζηµίες στο (cid:7)εριβάλλον. Στην (cid:7)ραγµατικότητα, ε(cid:7)ιζήµια για το (cid:7)εριβάλλον δεν ήταν η ελευθέρωση αλλά µάλλον η (cid:7)αρέµβαση του κράτους για την (cid:7)ροστασία της εθνικής βιοµηχανίας άνθρακα. Ωστόσο, η Ε(cid:7)ιτρο(cid:7)ή συνεχίζει να (cid:7)αρακολουθεί τον αντίκτυ(cid:7)ο της ελευθέρωσης στο (cid:7)εριβάλλον και εκ(cid:7)ονεί ήδη µια µελέτη (cid:7)ου θα (cid:7)ροσδιορίσει τις (cid:7)ιθανές ε(cid:7)ι(cid:7)τώσεις της, λαµβανοµένης ιδίως υ(cid:7)όψη της διεύρυνσης της Κοινότητας. Ωστόσο, για να καταστεί δυνατή η δηµιουργία µιας (cid:7)ραγµατικά (cid:7)ανευρω(cid:7)αϊκής αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας (cid:7)ρέ(cid:7)ει να ε(cid:7)ιτευχθεί (cid:7)εραιτέρω (cid:7)ρόοδος στον καθορισµό των τιµών µεταφοράς, ιδίως για τις διασυνοριακές ροές ηλεκτρικής ενέργειας. Η Ε(cid:7)ιτρο(cid:7)ή εξακολουθεί να συνεργάζεται µε τις εθνικές ρυθµιστικές αρχές και τους φορείς του τοµέα, στο (cid:7)λαίσιο του Φόρουµ της Φλωρεντίας για τις ευρω(cid:7)αϊκές κανονιστικές ρυθµίσεις για να ε(cid:7)ιτύχει µια ικανο(cid:7)οιητική συµφωνία στο θέµα αυτό. 42 Πλαίσιο 7: Μεταφορές Ακόµα και εάν δεν ληφθεί υ(cid:7)όψη ο σηµαντικός όγκος των µεταφορών (cid:7)ου (cid:7)ραγµατο(cid:7)οιούν για ίδιο λογαριασµό οι ε(cid:7)ιχειρήσεις και οι ιδιώτες, ο ετήσιος κύκλος εργασιών του τοµέα των µεταφορών στην ΕΕ υ(cid:7)ερβαίνει κατά (cid:7)ολύ τα 500 δισεκατ. ευρώ (βλέ(cid:7)ε (cid:7)ίνακα). Είναι ε(cid:7)οµένως σαφές ότι στον τοµέα των µεταφορών υ(cid:7)άρχουν σηµαντικά αναξιο(cid:7)οίητα (cid:7)εριθώρια βελτίωσης της οικονοµικής α(cid:7)οτελεσµατικότητας, στο βαθµό µάλιστα (cid:7)ου ο τοµέας αυτός εξακολουθεί να υ(cid:7)όκειται σε αυστηρές ρυθµίσεις. Η α(cid:7)ελευθέρωση και η βελτίωση της λειτουργίας της εσωτερικής αγοράς συνεχίζονται, µε αργούς όµως ρυθµούς. Μ(cid:7)ορεί να θεωρηθεί ότι ο τοµέας των οδικών µεταφορών έχει σε µεγάλο βαθµό ελευθερωθεί και, µετά την κατάργηση και των τελευταίων (cid:7)εριορισµών στις ενδοµεταφορές, χαρακτηρίζεται (cid:7)λέον α(cid:7)ό υψηλό βαθµό διασυνοριακού ανταγωνισµού. Ωστόσο, στην Ελλάδα, την Ιταλία και την Ισ(cid:7)ανία οι τιµολογιακοί (cid:7)εριορισµοί στις εγχώριες µεταφορές έχουν αρνητικές ε(cid:7)ι(cid:7)τώσεις στον ανταγωνισµό. Εξάλλου, η αυξανόµενη σηµασία των διασυνοριακών οδικών µεταφορών καθιστά ακόµα (cid:7)ιο ε(cid:7)ιτακτική την ανάγκη να (cid:7)εριοριστεί, ό(cid:7)ως (cid:7)ροβλε(cid:7)όταν και στην (cid:7)ρόταση της Ε(cid:7)ιτρο(cid:7)ής για τη φορολογία της ενέργειας, ο ε(cid:7)ιζήµιος δυνητικά φορολογικός ανταγωνισµός (cid:7)ου αντικατο(cid:7)τρίζεται στις α(cid:7)οκλίσεις στη φορολογία των καυσίµων ντίζελ. Την ανάγκη αυτή κατέδειξε σαφώς το γεγονός ότι το Ηνωµένο Βασίλειο εγκατέλειψε την (cid:7)ρόσθετη φορολογική ε(cid:7)ιβάρυνση στα καύσιµα µετά τις διαµαρτυρίες των φορέων του τοµέα των οδικών µεταφορών. Πρέ(cid:7)ει ε(cid:7)ίσης να (cid:7)ροσδιοριστεί ο βαθµός στον ο(cid:7)οίο είναι αναγκαία µια µεγαλύτερη εναρµόνιση των ρυθµίσεων για τις ώρες εργασίας και των φόρων (cid:7)ου βαρύνουν τις οδικές µεταφορές. Κύκλος εργασιών ανά είδος µεταφορικού µέσου € δισεκατοµµύρια ) 1995 ( Σιδηρό - δροµοι Άλλες επίγειες µεταφορές Θαλάσσιες µεταφορές Αερο µεταφορές - Βοηθητικές µεταφορές Σύνολο µεταφορών B DK D E EL F IRL I L NL A P FIN S UK 1. 54 1. 05 10. 20 2. 40 0. 10 8. 00 0. 50 6. 40 0. 08 2. 36 1. 52 0. 29 0. 54 1. 30 9. 07 45. 35 8. 49 2. 98 35. 80 14. 00 4. 41 30. 30 1. 50 22. 70 0. 40 8. 91 6. 02 2. 37 3. 30 7. 56 24. 57 173. 31. 1. 60 4. 42 3. 78 2. 00 4. 15 3. 24 0. 20 3. 46 0. 04 4. 05 0. 22 1. 30 1. 69 2. 72 4. 44 37. 31 2. 46 1. 37 7. 78 6. 00 1. 53 9. 96 0. 40 9. 37 0. 50 5. 04 1. 41 1. 63 1. 15 2. 04 12. 59 3. 71 49. 42 13. 00 3. 13 24. 22 0. 32 23. 48 0. 25 7. 67 8. 15 4. 93 3. 00 9. 59 15. 06 65. 60 32. 09 195. 55 26. 68 13. 53 106. 98 37. 40 13. 32 75. 72 2. 92 65. 31 1. 27 28. 03 17. 32 10. 52 9. 68 23. 21 85. 23 517. 12 EU-15 Πηγή : Υπηρεσίες της Επιτροπής Στον τοµέα των δηµόσιων αστικών συγκοινωνιών, οι το(cid:7)ικές διοικήσεις (cid:7)ροσφεύγουν σε όλο και µεγαλύτερο βαθµό σε διαδικασίες υ(cid:7)οβολής (cid:7)ροσφορών για την (cid:7)αραχώρηση της εκµετάλλευσης δικτύων συγκοινωνιών τους, ε(cid:7)ιτυγχάνοντας έτσι ουσιαστική µείωση του κόστους και των ε(cid:7)ιχορηγήσεων, ό(cid:7)ως στο Ηνωµένο Βασίλειο και τη ∆ανία. Σε ορισµένες όµως (cid:7)ερι(cid:7)τώσεις η αυστηρή τήρηση των δηµοσιονοµικών (cid:7)εριορισµών οδήγησε σε αύξηση των τιµών των εισιτηρίων και σε µείωση του αριθµού των δροµολογίων. Οι αερο(cid:7)ορικές µεταφορές συνεχίζουν να αυξάνονται µε ταχύ ρυθµό. Οι τιµές σηµείωσαν ελαφρά µείωση υ(cid:7)ό την ε(cid:7)ίδραση τωn συνεχιζόµενων (cid:7)ροσαρµογών µετά τη δηµιουργία της ενιαίας αγοράς αερο(cid:7)ορικών µεταφορών τον Α(cid:7)ρίλιο 1997. Ωστόσο, οι υ(cid:7)ηρεσίες αερο(cid:7)ορικών µεταφορών (cid:7)ρος τρίτες χώρες εξακολουθούν να διέ(cid:7)ονται α(cid:7)ό διµερείς συµφωνίες (cid:7)ου (cid:7)εριορίζουν τα (cid:7)λεονεκτήµατα της ενιαίας αγοράς. Α(cid:7)ό την ά(cid:7)οψη αυτή, η δια(cid:7)ραγµατευτική θέση της ΕΕ για την α(cid:7)όκτηση (cid:7)ρόσβασης στη σηµαντική αγορά των ΗΠΑ είναι εξαιρετικά ασθενής, εφόσον τα κράτη µέλη (cid:7)ροτίµησαν να δια(cid:7)ραγµατευτούν σε διµερή βάση µε τις ΗΠΑ. Οι συµφωνίες "ανοικτών ουρανών" (cid:7)ου συνάφθηκαν έτσι στρεβλώνουν τον εσωτερικό ανταγωνισµό µεταξύ κοινοτικών 43 αεροµεταφορέων και θέτουν σε κίνδυνο την καλή λειτουργία της εσωτερικής αγοράς. Ε(cid:7)ι(cid:7)λέον, δεν ε(cid:7)ιτρέ(cid:7)ουν γενικά την (cid:7)ραγµατο(cid:7)οίηση (cid:7)τήσεων εντός της άλλης χώρας, ενώ (cid:7)αρέχουν α(cid:7)εριόριστα δικαιώµατα εκµετάλλευσης (cid:7)τήσεων µεταξύ της άλλης χώρας και τρίτων χωρών. Λόγω των ιδιαίτερα µεγάλων α(cid:7)οκλίσεων µεταξύ των µεριδίων στις εσωτερικές και στις εξωτερικές (cid:7)τήσεις, το συνολικό α(cid:7)οτέλεσµα των συµφωνιών ανοικτών ουρανών είναι αρνητικό: οι Αµερικανοί έχουν (cid:7)ρόσβαση στο 80% σχεδόν της ευρω(cid:7)αϊκής αγοράς, ενώ οι Ευρω(cid:7)αίοι δεν µ(cid:7)ορούν να εισέλθουν (cid:7)αρά µόνο στο 20% της αµερικανικής αγοράς. Η Ε(cid:7)ιτρο(cid:7)ή άσκησε (cid:7)ροσφυγή στο ∆ικαστήριο των Ευρω(cid:7)αϊκών Κοινοτήτων κατά οκτώ κρατών µελών (cid:7)ου υ(cid:7)έγραψαν (cid:7)αρόµοιες συµφωνίες αερο(cid:7)ορικών µεταφορών κατά (cid:7)αράβαση της κοινοτικής νοµοθεσίας (cid:7)ερί ανταγωνισµού. Ε(cid:7)ι(cid:7)λέον, ο έλεγχος της εναέριας κυκλοφορίας δεν έχει ακόµα ενο(cid:7)οιηθεί, µε α(cid:7)οτέλεσµα να δηµιουργούνται όλο και µεγαλύτερες καθυστερήσεις. Τέλος, (cid:7)αρόλο (cid:7)ου καλύ(cid:7)τει ο ίδιος το κόστος των υ(cid:7)οδοµών του, ο τοµέας των αερο(cid:7)ορικών µεταφορών ε(cid:7)ωφελείται σαφώς α(cid:7)ό ευνοϊκή φορολογική µεταχείριση σε σχέση µε τα άλλα µέσα µεταφοράς, εφόσον σε µεγάλο βαθµό α(cid:7)αλλάσσεται α(cid:7)ό τις ε(cid:7)ιβαρύνσεις (cid:7)ου σχετίζονται ειδικά µε τις µεταφορές ή µε την (cid:7)ροστασία του (cid:7)εριβάλλοντος (ό(cid:7)ως οι φόροι ε(cid:7)ί των καυσίµων) ή α(cid:7)ό γενικούς φόρους (ό(cid:7)ως ο ΦΠΑ). Ε(cid:7)ίσης, (cid:7)ροβληµατική (cid:7)αραµένει η διακριτική φορολογική µεταχείριση σε ορισµένα κράτη µέλη των εγχώριων (cid:7)τήσεων σε σχέση µε τις ενδοκοινοτικές, α(cid:7)ό (cid:7)λευράς φόρου (cid:7)ροστιθέµενης αξίας. Ωστόσο, ένα (cid:7)ρώτο βήµα (cid:7)ρος την εναρµόνιση έγινε µε την κατάργηση των καταστηµάτων αφορολόγητων ειδών (cid:7)ου ε(cid:7)ιδοτούσαν έµµεσα τις αερο(cid:7)ορικές µεταφορές Ο τοµέας των σιδηροδροµικών µεταφορών εξακολουθεί να (cid:7)αρουσιάζει ανα(cid:7)τυξιακή υστέρηση σε σχέση µε τους άλλους τοµείς µεταφορών και να χάνει µερίδια αγοράς. Η έλλειψη α(cid:7)οτελεσµατικότητας είναι σηµαντική στον τοµέα αυτό, η εισαγωγή νέων τεχνολογιών γίνεται µε αργούς ρυθµούς, ενώ οι υ(cid:7)ηρεσίες (cid:7)ρογραµµατίζονται και (cid:7)αρέχονται σχεδόν εξ ολοκλήρου σε εθνική βάση. Τα κράτη µέλη (cid:7)ροσ(cid:7)αθούν (cid:7)λέον να βασίσουν την εκµετάλλευση των σιδηροδρόµων τους σε κριτήρια καθαρά ε(cid:7)ιχειρηµατικής λογικής και να (cid:7)εριορίσουν τις ε(cid:7)ιχορηγήσεις, ό(cid:7)ως καταδεικνύεται ιδίως α(cid:7)ό τις (cid:7)ροσ(cid:7)άθειες για (cid:7)εριορισµό του κόστους µέσω σηµαντικών µειώσεων (cid:7)ροσω(cid:7)ικού. Ωστόσο, µε την εξαίρεση του Ηνωµένου Βασιλείου, η εκµετάλλευση των σιδηροδρόµων γίνεται (cid:7)άντα α(cid:7)ό το κράτος. Ένα σηµαντικό βήµα έγινε στο Συµβούλιο των Υ(cid:7)ουργών Μεταφορών του ∆εκεµβρίου 1999, στο ο(cid:7)οίο ε(cid:7)ιτεύχθηκε συµφωνία µεταξύ των κρατών µελών για µια δέσµη µέτρων υ(cid:7)έρ των σιδηροδροµικών µεταφορών. Με τα µέτρα αυτά αντιµετω(cid:7)ίζονται ορισµένα α(cid:7)ό τα θέµατα (cid:7)ου σχετίζονται µε την εκµετάλλευση των σιδηροδροµικών υ(cid:7)οδοµών και ε(cid:7)εκτείνονται τα δικαιώµατα (cid:7)ρόσβασης για να ε(cid:7)ιτρα(cid:7)εί σε ε(cid:7)ιχειρήσεις άλλων κρατών µελών να (cid:7)αρέχουν υ(cid:7)ηρεσίες διεθνών µεταφορών εµ(cid:7)ορευµάτων σε ένα ∆ιευρω(cid:7)αϊκό ∆ίκτυο Σιδηροδροµικών Εµ(cid:7)ορευµατικών Μεταφορών, (cid:7)εριλαµβανοµένης της χρήσης των υ(cid:7)οδοµών αυτών κατά τρό(cid:7)ο (cid:7)ου να (cid:7)αρέχει (cid:7)ρόσβαση στον τελικό (cid:7)ελάτη. 44 Πλαίσιο 8: Κατά χώρες συστάσεις για τις διαρθρωτικές µεταρρυθµίσεις στις κεφαλαιαγορές το 1999 Ελλάδα: Προώθηση της δηµιουργίας νέων ε(cid:7)ιχειρήσεων µε την (cid:7)εραιτέρω ανά(cid:7)τυξη των αγορών κεφαλαίων ε(cid:7)ιχειρηµατικού κινδύνου και την ε(cid:7)έκταση του χρηµατιστηρίου. Ιρλανδία: Συνέχιση της θέσ(cid:7)ισης µέτρων για τη δηµιουργία κινήτρων για την ανά(cid:7)τυξη των κεφαλαίων ε(cid:7)ιχειρηµατικού κινδύνου και την τόνωση των το(cid:7)ικών δραστηριοτήτων έρευνας και ανά(cid:7)τυξης. Αυστρία: Λήψη µέτρων για την ανά(cid:7)τυξη και τη διευκόλυνση της (cid:7)ρόσβασης σε κεφάλαια ε(cid:7)ιχειρηµατικού κινδύνου. Πορτογαλία: Ανά(cid:7)τυξη της αγοράς κεφαλαίων ε(cid:7)ιχειρηµατικού κινδύνου και βελτίωση του (cid:7)λαισίου των καινοτόµων δραστηριοτήτων. Ηνωµένο Βασίλειο: Προσαρµογή των φορολογικών διαρθρώσεων (cid:7)ρος όφελος των ΜΜΕ και τρο(cid:7)ο(cid:7)οίηση της νοµοθεσίας για την αφερεγγυότητα και την (cid:7)τώχευση κατά τρό(cid:7)ο ώστε να εξασφαλιστεί ότι ένα µεγαλύτερο µέρος των κεφαλαίων ε(cid:7)ιχειρηµατικού κινδύνου διατίθεται για τη στήριξη ε(cid:7)ιχειρήσεων στα (cid:7)ρώτα στάδια ανά(cid:7)τυξής τους. 45 Πλαίσιο 9: Κατά χώρες συστάσεις για τις διαρθρωτικές µεταρρυθµίσεις στις αγορές εργασίας το 1999 Βέλγιο: (1) Περισσότερες (cid:7)ροσ(cid:7)άθειες για ε(cid:7)ανένταξη άνεργων ανηλίκων. (2) Ε(cid:7)ανεξέταση της διάρκειας καταβολής ε(cid:7)ιδοµάτων και των α(cid:7)αιτήσεων διαθεσιµότητας. (3) Αναθεώρηση της νοµοθεσίας για την (cid:7)ροστασία της α(cid:7)ασχόλησης των υ(cid:7)αλλήλων γραφείου. (4) Ενθάρρυνση των ρητρών (cid:7)εριφερειακού χαρακτήρα σε µισθολογικές συµφωνίες. ∆ανία: (1) Αύξηση της (cid:7)ροσφοράς εργασίας, (cid:7). χ. µε µεταρρυθµίσεις στα καθεστώτα ε(cid:7)ιδοµάτων. (2) Αξιολόγηση της φορολογικής µεταρρύθµισης ενόψει της µείωσης του µη µισθολογικού κόστους της εργασίας. (3) Ε(cid:7)ανεξέταση του καθεστώτος αδειών. Γερµανία: (1) Αναθεώρηση των καθεστώτων ε(cid:7)ιδοµάτων και (cid:7)ρονοίας. (2) Συνέχιση των µειώσεων του φόρου εισοδήµατος και του µη µισθολογικού κόστους της εργασίας, ιδίως στα χαµηλότερα κλιµάκια της µισθολογικής κλίµακας. (3) Αξιολόγηση της νοµοθεσίας για την (cid:7)ροστασία της α(cid:7)ασχόλησης στις ΜΜΕ. Ελλάδα: (1) Ενίσχυση των (cid:7)ρολη(cid:7)τικών µέτρων και µεταρρύθµιση του εκ(cid:7)αιδευτικού συστήµατος και της κατάρτισης. (2) Ενθάρρυνση της χρήσης νέων συµβάσεων εργασίας κατά µερική α(cid:7)ασχόληση και της εφαρµογής (cid:7)ιο ευέλικτων ωραρίων εργασίας. Ισ(cid:21)ανία: (1) Στροφή α(cid:7)ό τις (cid:7)αθητικές στις ενεργητικές (cid:7)ολιτικές για την αγορά εργασίας, µε ιδιαίτερη έµφαση στην κατάρτιση και την εκ(cid:7)αίδευση. (2) Συνέχιση των (cid:7)ροσ(cid:7)αθειών για τη µείωση του µη µισθολογικού κόστους της εργασίας και την α(cid:7)οθάρρυνση της (cid:7)ρόωρης συνταξιοδότησης. (3) Ενίσχυση των (cid:7)ρόσφατων συµφωνιών για τη µείωση τους κόστους των α(cid:7)ολύσεων. (4) Προσαρµογή των µισθολογικών εξελίξεων ώστε να αντικατο(cid:7)τρίζουν τις διαφορές (cid:7)αραγωγικότητας. Γαλλία: (1) Αναθεώρηση του καθεστώτος ε(cid:7)ιδοµάτων ανεργίας και της νοµοθεσίας για την (cid:7)ροστασία της α(cid:7)ασχόλησης. (2) Συνέχιση της (cid:7)ολιτικής των φορολογικών µειώσεων στα χαµηλότερα κλιµάκια της µισθολογικής κλίµακας και (cid:7)ροώθηση της δηµιουργίας θέσεων α(cid:7)ασχόλησης στον τοµέα των υ(cid:7)ηρεσιών. (3) Παρακολούθηση της εισαγωγής της εβδοµάδας των 35 ωρών. Ιρλανδία: (1) Συνέχιση µιας ισόρρο(cid:7)ης (cid:7)ροσέγγισης (cid:7)ου θα συνδυάζει τόσο (cid:7)ρολη(cid:7)τικά όσο και ενεργητικά µέτρα, αύξηση του (cid:7)οσοστού συµµετοχής των µακροχρόνιων ανέργων και των ανειδίκευτων εργαζοµένων σε (cid:7)ρογράµµατα εκ(cid:7)αίδευσης και κατάρτισης. (2) Συνέχιση των συγκρατηµένων µισθολογικών αυξήσεων µε την (cid:7)ροσχώρηση στο κοινωνικό σύµφωνο. (3) Α(cid:7)οφυγή των δυνητικά αρνητικών ε(cid:7)ι(cid:7)τώσεων α(cid:7)ό τον καθορισµό του ελάχιστου µισθού σε (cid:7)ολύ υψηλά ε(cid:7)ί(cid:7)εδα. Ιταλία: (1) ∆ιεύρυνση του (cid:7)εδίου των ενεργητικών µέτρων για την αγορά εργασίας. (2) Συνέχιση των (cid:7)ροσ(cid:7)αθειών για ελάφρυνση της φορολογικής ε(cid:7)ιβάρυνσης της εργασίας. (3) Αναθεώρηση των καθεστώτων ε(cid:7)ιδοµάτων (cid:7)ροκειµένου να (cid:7)εριοριστούν οι µεταφορές σε συνταξιοδοτικά και άλλα καθεστώτα. (4) Ενθάρρυνση της έγκαιρης ενεργο(cid:7)οίησης και (cid:7)ροσαρµογή των ε(cid:7)ιδοµάτων ανεργίας για να εξασφαλιστεί η αύξηση της (cid:7)ροσφοράς εργασίας και της κινητικότητας της εργασίας. (5) Αναθεώρηση της νοµοθεσίας για την (cid:7)ροστασία της α(cid:7)ασχόλησης. (6) Ενθάρρυνση των τριµερών το(cid:7)ικών συµφωνιών στο Νότο για την αύξηση της ευελιξίας σε συνάρτηση µε την (cid:7)αραγωγικότητα της εργασίας. Λουξεµβούργο: Εστίαση των µεταρρυθµιστικών (cid:7)ροσ(cid:7)αθειών στο χαµηλό (cid:7)οσοστό α(cid:7)ασχόλησης των γυναικών και των ηλικιωµένων εργαζοµένων µέσω, µεταξύ άλλων, της ε(cid:7)έκτασης της κατάρτισης κατά την α(cid:7)ασχόληση στις ε(cid:7)ιχειρήσεις και της δηµιουργίας νέων κέντρων (cid:7)αιδικής φροντίδας. Κάτω Χώρες: (1) Συνέχιση των (cid:7)ροσ(cid:7)αθειών για τη µείωση της συνολικής φορολογικής ε(cid:7)ιβάρυνσης της εργασίας, ιδίως για τους χαµηλόµισθους. (2) Νέες (cid:7)ροσ(cid:7)άθειες για να εξασφαλιστεί ότι τα συστήµατα ε(cid:7)ιδοµάτων και (cid:7)ρονοίας (cid:7)αρέχουν ε(cid:7)αρκή κίνητρα για την α(cid:7)οδοχή (cid:7)ροσφορών εργασίας. Αυστρία: (1) Αναθεώρηση των όρων (cid:7)ρόωρης συνταξιοδότησης, βελτίωση των κινήτρων για εργασία και εκσυγχρονισµός της οργάνωσης της εργασίας. (2) Ειδική (cid:7)ροσοχή στους ανειδίκευτους και χαµηλόµισθους εργαζοµένους. Πορτογαλία: (1) Μεταρρύθµιση του συστήµατος ε(cid:7)ιδοµάτων κατά τρό(cid:7)ο ώστε να (cid:7)αρέχονται ε(cid:7)αρκή κίνητρα για την α(cid:7)οδοχή (cid:7)ροσφορών εργασίας και τη συµµετοχή σε ενεργητικά µέτρα. (2) Συνέχιση των (cid:7)ρόσφατων (cid:7)ολιτικών για την ενίσχυση της ευελιξίας στην αγορά εργασίας. Φινλανδία: (1) Mείωση της συνολικής φορολογικής ε(cid:7)ιβάρυνσης της εργασίας. (2) Αύξηση της διαθεσιµότητας για εργασία, αύξηση της α(cid:7)οτελεσµατικότητας κατά την αναζήτηση εργασίας και βελτίωση των κινήτρων για α(cid:7)οδοχή (cid:7)ροσφορών εργασίας στο (cid:7)λαίσιο του συστήµατος ε(cid:7)ιδοµάτων. (3) Αναθεώρηση των όρων (cid:7)ρόωρης συνταξιοδότησης. Σουηδία: (1) Μείωση του συνολικού αριθµού των συµµετεχόντων και εστίαση των ενεργητικών (cid:7)ολιτικών για την αγορά εργασίας σε (cid:7)ιο συγκεκριµένους στόχους, αυξάνοντας (cid:7)αράλληλα το βάρος της κατάρτισης στις (cid:7)ολιτικές αυτές. (2) Περαιτέρω µείωση των φόρων (cid:7)ου βαρύνουν την εργασία, µε (cid:7)ροτεραιότητα στους εργαζοµένους σε χαµηλά ή µέσα µισθολογικά κλιµάκια. (3) Πιο λε(cid:7)τοµερής αναθεώρηση των καθεστώτων ε(cid:7)ιδοµάτων και (cid:7)ρονοίας. Ηνωµένο Βασίλειο: (1) Συνέχιση των (cid:7)ροσ(cid:7)αθειών για τη µείωση των οριακών φορολογικών συντελεστών (cid:7)ου εφαρµόζονται (cid:7)ραγµατικά στους χαµηλόµισθους εργαζοµένους. (2) Αντιµετώ(cid:7)ιση των (cid:7)εριφερειακών α(cid:7)οκλίσεων στα ε(cid:7)ί(cid:7)εδα ανεργίας και κατα(cid:7)ολέµηση του κοινωνικού α(cid:7)οκλεισµού. 46 ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ περί της εφαρµογής των γενικών προσανατολισµών οικονοµικής πολιτικής του έτους 1999 ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΟ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 47 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΓΡΑΦΗΜΑΤΑ 1. Πρόσφατη (cid:21)ορεία της οικονοµικής δραστηριότητας, ΕΕ-15. 49 2. Α(cid:21)ασχόληση και ανεργία, ΕΕ-15. 50 3. Πορεία του (cid:21)ληθωρισµού, ζώνη ευρώ. 51 4. Μίγµα (cid:21)ολιτικών, ζώνη ευρώ. 52 5. Νοµισµατικοί και χρηµατοοικονοµικοί δείκτες, ζώνη ευρώ. 53 6. Νοµισµατικοί και χρηµατοοικονοµικοί δείκτες, χώρες «(cid:21)ροθαλάµου». 54 7. Ε(cid:21)ενδυτικές ε(cid:21)ιδόσεις, ΕΕ-15. 55 8. Ποσοστό ανεργίας και α(cid:21)ασχόλησης στα κράτη µέλη. 56 9. Οικονοµική ανά(cid:21)τυξη και ε(cid:21)ιδόσεις στον τοµέα της αγοράς εργασίας, 1995-1999. 57 10. Ποσοστό της µακροχρόνιας ανεργίας σε σχέση µε τη συνολική ανεργία, 1998. 58 ΠΙΝΑΚΕΣ 1. Μακροοικονοµικές εξελίξεις στην ΕΕ. 59 2. Πληθωρισµός. 60 3. Εξέλιξη εκτιµήσεων για τους κρατικούς (cid:21)ροϋ(cid:21)ολογισµούς του 1999. 61 4. Μεταβολή (cid:21)ραγµατικών και κυκλικά (cid:21)ροσαρµοσµένων δηµοσιονοµικών α(cid:21)οτελεσµάτων κατά το 1999. 62 5. Προβλέψεις για το (cid:21)λεόνασµα (+)/έλλειµµα (-) της γενικής κυβέρνησης. 63 6. ∆ηµόσιο χρέος σύµφωνα µε τα ε(cid:21)ικαιρο(cid:21)οιηµένα (cid:21)ρογράµµατα σταθερότητας και σύγκλισης. 64 7. Μη µισθολογικό κόστος εργασίας και φορολογική ε(cid:21)ιβάρυνση της εργασίας. 65 8. Πορεία των µισθών το 1999. 66 9. Έκθεση στον διεθνή ανταγωνισµό, 1993-1998. 67 10. Ενσωµάτωση στην εθνική νοµοθεσία και εφαρµογή των οδηγιών (cid:21)ερί Ενιαίας Αγοράς. 68 11. ∆ιάρθρωση αγοράς τηλε(cid:21)ικοινωνιών και εξέλιξη τιµών. 69 12. ∆α(cid:21)άνες Ε & Α και ξένιοι υ(cid:21)ολογιστές Ίντερνετ. 70 13. Χρόνος (cid:21)αροχής ε(cid:21)ιδόµατος και (cid:21)ροϋ(cid:21)οθέσεις διαθεσιµότητας εργασίας. 71 48 ∆ι άγραµµα % 10 Σε ετήσι α βάση 8 6 4 2 0 -2 -4 -6 -8 Πρόσφατη πορεί α της οι κονοµι κής ΕΕ δραστηρι ότητας 1: , -15 Αύξηση ΑΕΠ Βι οµηχανι κή παραγωγή Q1-92 Q1-93 Q1-94 Q1-95 Q1-96 Q1-97 Q1-98 Q1-99 % 10 Ανά τρί µηνο , σε ετήσι ους όρους 8 6 4 2 0 -2 -4 -6 -8 5 4 3 2 1 0 -1 -2 -3 Πραγµατ ι κό ΑΕΠσε ετ ήσι ους όρους Παραγωγή σε ετ ήσι ους όρους Βι οµ. Q1-92 Q1-93 Q1-94 Q1-95 Q1-96 Q1-97 Q1-98 Q1-99 % Συµβολή στο πραγµατι κό ΑΕΠ , σε ετήσι α βάση Εγχώρι α ζήτηση µαζί µε τα αποθέµατα Καθαρές εξαγωγές Αύξηση ΑΕΠ Q1-92 Q1-93 Q1-94 Q1-95 Q1-96 Q1-97 Q1-98 Q1-99 Πηγ ή : Υπηρε σί ε ς της Επι τροπής. 49 ∆ιάγραµµα Απασχόληση και ανεργία , 2: ΕΕ -15 % 2 ετήσια µεταβολή Αύξηση απασχόλησης 1. 5 1 0. 5 0 -0. 5 -1 82 79 76 73 70 67 64 61 58 14 12 10 8 6 4 2 0 Q1-94 Q1-95 Q1-96 Q1-97 Q1-98 Q1-99 πληθυσµού ηλικίας ετών 15-64 % Ποσοστό απασχόλησης Ιαπωνία ΗΠΑ Ε -15 E 1992 1993 1994 1995 1996 1997 1998 1999 % Ποσοστό ανεργίας · συνολική και µακροχρόνια ανεργία Μακροχρόνια ανεργία Ποσοστό ανεργίας 1992 1993 1994 1995 1996 1997 1998 1999 Πηγή : Υπηρεσίες της Επιτροπής. 50 ∆ι άγραµµα Πορεί α του πληθωρι σµού , 3: ζώνη ευρώ % 4. 0 Ετήσι α ποσοστι αί α µεταβολή 3. 0 2. 0 1. 0 Εναρµονι σµένος δεί κτ ης τι µών κατ αναλωτ ή Κεντ ρι κός Ε∆ΤΚ * Υπηρεσί ες 0. 0 Ι αν. -97 Ι αν. -98 Ι αν. -99 Ι αν. -00 % Ετήσι α ποσοστι αί α µεταβολή 14 12 10 8 6 4 2 0 -2 -4 -6 Ι αν. -97 % 8 6 4 2 0 -2 -4 -6 Ι αν. -97 Ενέργει α Ε∆ΤΚ Ι αν. -98 Ι αν. -99 Ι αν. -00 Τι µές παραγωγού · ετήσι α ποσοστι αί α µεταβολή Σύνολο αγαθών Ενδι άµεσα αγαθά Κεφαλαι ουχι κά αγαθά Κατ αναλωτ ι κά αγαθά Ι αν Ε∆ΤΚ µη περι λαµβανοµένων τ ων µη µετ αποι ηµένων τροφί µων και της ενέργει ας * Πηγή Υπηρεσί ες της Επι τ ροπής :. -98 Ι αν. -99. Ι αν. -00 51 ∆ιάγραµµα Μίγµα πολιτικών , 4: ζώνη ευρώ ∆είκτης MFCI Πραγµατικό βραχυπρόθεσµο επιτόκιο Πραγµατικό µακροπρόθεσµο επιτόκιο Πραγµατική εφαρµοζόµενη συναλλαγµατική ισοτιµία Σύνολο Τέλος περιόδου αναφοράς Ιαν. -2000 4 3 2 1 0 -1 -2 -3 1994 1995 1996 1997 1998 1999 2000 % 0 του ΑΕΠ Αποτέλεσµα γενικής κυβέρνησης Πραγµατική καθαρή χορήγηση Κυκλικώς προσαρµοσµένη / λήψη δανείων 1994 1995 1996 1997 1998 1999 % Ονοµαστική αποζηµίωση ανά εργαζόµενο και ονοµαστικό κόστος µονάδας εργασίας ΟΚΜΕ ) ( Ονοµαστική αποζηµίωση ανά εργαζόµενο σύνολο οικονοµίας ΟΚΜΕ · -1 -2 -3 -4 -5 -6 5 4. 5 4 3. 5 3 2. 5 2 1. 5 1 0. 5 0 1994 1995 1996 1997 1998 1999 Πηγή : Υπηρεσίες της Επιτροπής. 52 ∆ιάγραµµα Νοµισµατικοί και χρηµατοοικονοµικοί δείκτες , ζώνη ευρώ 5: % Βραχυπρόθεσµα και µακροπρόθεσµα % 4 επιτόκια Απόκλιση από επιτόκια ΗΠΑ Μακροπρόθεσµο επιτόκιο Βραχυπρόθεσµο επιτόκιο Βασικό επιτόκιο αναχρηµατοδότησης Μακροπρόθεσµο επιτόκιο Βραχυπρόθεσµο επιτόκιο 3. 5 3 2. 5 2 1. 5 1 0. 5 Ιαν. -99 Ιαν. -00 0 Ιαν. -98 Ιαν. -99 Ιαν. -00 Τιµή δείκτη : 31/12/1998 = 100 Εξέλιξη ονοµαστικών πραγµατικών συναλλαγµατικών ισοτιµιών , ζώνη ευρώ ΗΠΑ EUR11 vs EUR11 vs IC24 EUR11 vs G43 Αύξηση προσφοράς χρήµατος 110 105 100 95 90 8 7 6 5 4 3 2 Ιαν. -98 % 16 14 12 10 8 6 4 2 M1 M3 0 Ιαν. -98 Ιαν. -99 Ιαν. -00 85 Ιαν. -98 Ιούλ. -98 Ιαν. -99 Ιούλ. -99 Ιαν. -00 Πηγή : Υπηρεσίες της Επιτροπής. 53 ∆ιάγραµµα 6: χώρες ( Νοµισµατικοί και χρηµατοοικονοµικοί δείκτες προθάλαµοι σε σύγκριση µε τη ζώνη ευρώ ) " " % 25 ∆ιαφορά βραχυπρόθεσµων επιτοκίων 20 15 10 5 0 % ∆ιαφορά µακροπρόθεσµων επιτοκίων DK EL S UK DK EL S UK 7 6 5 4 3 2 1 0 -5 Ιαν. -97 Ιαν. -98 Ιαν. -99 Ιαν. -00 -1 Ιαν. -97 Ιαν. -98 Ιαν. -99 Ιαν. -00 ∆είκτης Ιαν. 1998 = 100 Συναλλαγµατική ισοτιµία έναντι του ευρώ ∆είκτης Ιαν. 1998 = 100 Ονοµαστική πραγµατική συναλλαγµατική ισοτιµία 120 115 110 105 100 95 90 85 Ιαν. -98 106 104 102 100 98 96 94 92 Ευρώ Ευρώ Ευρώ Ευρώ DKK/ GRD/ SEK/ GBP/ Ιαν. -99 Ιαν. -00 90 Ιαν. -98 ∆ανία Ελλάδα Σουηδία Ηνωµένο Βασίλειο Ιαν. -99 Ιαν. -00 Πηγή : Υπηρεσίες της Επιτροπής. 54 Επενδυτικές επιδόσεις Ε , E -15 Γενική κυβέρνηση Ιδιωτικός τοµέας ∆ιάγραµµα 7: του ΑΕΠ % 22 21 20 19 18 17 16 5 4 3 2 1 1970 1974 1978 1982 1986 1990 1994 1998 Πηγή Υπηρεσίες της Επιτροπής :. 55 ∆ιάγραµµα 8: Ποσοστό ανεργίας και απασχόλησης στα κράτη µέλη % Ποσοστό ανεργίας '94 '99 26 24 22 20 18 16 14 12 10 8 6 4 2 0 B DK D EL E F IRL I L NL A P FIN S UK EU- 15 '94 '99 % 100 Ποσοστό απασχόλησης 90 80 70 60 50 40 30 20 10 0 B DK D EL E F IRL I L NL A P FIN S UK EU- 15 Πηγή : Υπηρεσίες της Επιτροπής. 56 ∆ιάγραµµα 9: Οικονοµική ανάπτυξη και επιδόσεις στον τοµέα της αγοράς εργασίας , 1995-1999 6 5 4 3 2 1 0 ) τό σ ο σ ο π ιο σ ετή η( σ λη χό σ α π Α 0 -1 -2 ε σ D -5 ) ες δ νά ο µ ίες τια σ ο σ ο π 9 9 9 1 - 5 9 9 λή1 ο β ετα µ τη λυ ό π α ς( γία νερ α τό σ ο σ ο Π IRL L FIN E NL P UK DK S F EL B A 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Αύξηση πραγµατικού ΑΕΠ ετήσιο ποσοστό ) ( I D 1 2 1 0 -1 -2 -3 -4 -5 -6 -7 -8 -9 EL I A 0 5 B 10 15 L 20 25 30 F S P UK DK NL FIN E Απασχόληση ( σωρευτική αύξηση 1995-1999 σε %) IRL Πηγή : Υπηρεσίες της Επιτροπής. 57 ∆ιάγραµµα 10: Ποσοστό της µακροχρόνιας ανεργίας σε σχέση µε τη συνολική ανεργία , 1998 Ποσοστό ανεργίας % 20 16 12 8 4 0 60% 62% 55% 57% 50% 50% 53% 48% 42% 48% 45% 38% 28% 33% 31% 30% 27% B I IRL EL D Ε E E ΕΥΡ - 11 - 15 NL P F S UK L A FIN DK Πηγή : Έρευνα για το εργατικό δυναµικό 1998. Τα στοιχεία για την Ιρλανδία αναφέρονται στο 1997. 58 Προσωρινό αποτέλεσµα * 2,2 2,7 1,6 4,8 3,7 5,9 0,5 3,9 5,5 2,8 -0,5 1,3 61,7 δ µ. 9,2 1,0 0,3 1,2 1,5 2,8 1,8 Πίνακας Μακροοικονοµικές εξελίξεις στην ΕΕ ετήσια ποσοστιαία µεταβολή εκτός αν ορίζεται κάτι διαφορετικό ) ( 1: 1999 Πρόβλεψη άνοιξη 1999 2,1 2,6 1,7 3,7 3,5 3,8 1,0 3,5 4,7 2,4 -0,4 0,8 61,3 δ µ. 9,6 1,3 -0,1 1,2 1,7 2,9 1,6 Πραγµατική οικονοµία Αύξηση ΑΕΠ Ιδιωτική κατανάλωση ∆ηµόσια κατανάλωση Επενδύσεις κατασκευές εξοπλισµός - αγαθά και - ∆ηµιουργία αποθεµάτων Εξαγωγές ( υπηρεσίες ) Εισαγωγές υπηρεσίες Συµβολή στην οικονοµική ανάπτυξη Εγχώρια ζήτηση αγαθά και 1) Καθαρές εξαγωγές ( ) Αγορά εργασίας Απασχόληση Ποσοστό απασχόλησης (%)2) Ποσοστό απασχόλησης (%)3) Ποσοστό ανεργίας Παραγωγικότητα εργασίας ΠΚΜΕ 4) (%) Πορεία πληθωρισµού Ε∆ΤΚ 5) Αποπληθωριστής ΑΕΠ Αποζηµίωση ανά εργαζόµενο 1993 1994 1995 1996 1997 1998 -0,4 -0,4 1,1 -5,9 -3,1 -10,7 -0,4 1,4 -3,1 -1,7 1,3 2,8 1,7 1,0 2,6 1,9 3,8 0,2 9,0 7,8 2,4 0,4 2,4 1,8 0,6 3,3 0,1 8,1 0,5 8,3 7,3 2,1 0,3 1,6 1,9 1,8 1,9 -0,7 4,8 0,0 4,8 4,1 1,3 0,3 2,5 2,0 0,3 3,2 0,8 6,2 0,3 9,6 9,0 2,2 0,3 2,6 3,0 1,3 5,6 1,8 10,0 0,7 5,6 8,6 3,5 -0,8 -1,7 0,0 0,7 0,4 0,8 1,3 59,5 59,3 59,6 59,7 60,1 60,8 57,1 10,7 1,6 -0,7 3,4 3,5 4,3 55,8 11,1 2,8 -2,3 2,8 2,7 3,1 55,4 10,7 1,7 55,4 10,8 1,3 -1,4 -0,5 2,8 3,0 3,4 2,4 2,5 3,3 55,2 10,6 1,8 -0,9 1,7 2,0 2,9 55,3 9,9 1,3 -1,0 1,3 2,0 2,4 ΟΚΜΕ 6) * 1) 2) 3) 4) 5) 6) Πηγή : 2,7 1,6 1,0 0,3 Με βάση τις προσωρινές προβλέψεις των υπηρεσιών της Επιτροπής της άνοιξης του Εγχώρια ζήτηση περιλαµβανοµένης της δηµιουργίας αποθεµάτων Σειρές αναφοράς Ισοδύναµο πλήρους απασχόλησης ΠΚΜΕ ∆ΤΚ µέχρι το ΟΚΜΕ Ονοµαστικό κόστος µονάδας εργασίας Πραγµατικό κόστος µονάδας εργασίας (Benchmark). 1,0 2,0 =. 1996. Υπηρεσίες της Επιτροπής =. 2000. 59 Πίνακας Πληθωρισµός 2: ετήσια ποσοστιαία µεταβολή Ε∆ΤΚ ) ( ( ) Γενικός πληθωρισµός Κεντρικός πληθωρισµός1) 1998 0,9 1999 1,1 1998 1,2 1999 1,1 0,6 1,8 0,7 2,1 2,0 1,0 1,8 0,8 2,2 1,4 1,1 1,3 4,5 1,0 1,6 1,3 0,6 2,2 1,6 0,6 2,2 0,6 2,5 1,7 1,0 2,0 0,5 2,2 1,4 1,1 2,1 2,3 0,6 1,3 1,1 2,1 0,9 2,4 2,3 1,3 1,9 1,2 1,5 1,5 1,4 1,4 5,3 1,1 1,9 1,2 1,6 ∆ιασπορά στη ζώνη ευρώ 0,5 2,5 2,0 0,9 2,4 1,5 0,4 2,4 0,7 2,3 1,8 0,9 1,9 0,7 2,5 1,4 1,1 1,6 2,7 0,5 1,2 1,2 0,4 2,5 2,1 0,76 B D E F IRL I L NL A P FIN EUR-11 DK EL S UK Ε E -15 Ελάχιστο Μέγιστο ∆ιακύµανση 0,51 Ε∆ΤΚ µη περιλαµβανοµένων των µη µεταποιηµένων τροφίµων και της ενέργειας 0,61 0,73. Πάγια απόκλιση 1) Πηγή : Υπηρεσίες της Επιτροπής. 60 Πίνακας 3: Εξέλιξη εκτιµήσεων για τους κρατικούς προϋπολογισµούς του καθαρή χορήγηση / λήψη δανείων γενικής κυβέρνησης ) ( 1999 Αρχικό πρόγραµµα σταθερότητας / σύγκλισης Προσωρινό αποτέλεσµα Αύξηση πραγµατικού ΑΕΠ µεταβολή ( %) * - ∆ηµοσιο νοµικό αποτέλεσµα ΑΕΠ ) (% Αύξηση πραγµατικού ΑΕΠ µεταβολή ( %) - ** ∆ηµοσιο νοµικό αποτέλεσµα ΑΕΠ ) (% ∆ιαφορά Αύξηση πραγµατικού ΑΕΠ µεταβολή ( %) - ∆ηµοσιο νοµικό αποτέλεσµα ΑΕΠ ) (% B D E F IRL I L NL A P FIN EUR-11 DK EL S UK Ε E 2,4 2,0 3,8 2,4 6,7 2,5 3,4 2,3 2,8 3,5 4,0 2,6 1,7 3,7 2,2 1-1½ 2,4 -1,3 -2,0 -1,6 -2,3 1,7 -2,0 1,1 -1,3 -2,0 -2,0 2,4 -1,8 2,5 -2,1 0,3 -0,31) -1,4 2,3 1,4 3,7 2,8 8,3 1,4 5,0 3,3 2,1 3,0 3,6 2,2 1,4 3,5 3,7 1,9 2,2 -0,9 -1,2 -1,1 -1,8 1,4 -1,9 δ µ. 0,5 -2,2 -2,0 2,6 -1,3 3,1 -1,5 1,9 1,2 -0,7 -0,1 -0,6 -0,1 0,4 1,6 -1,1 1,6 1,0 -0,7 -0,5 -0,4 -0,4 -0,3 -0,2 1,5 0,8 -0,2 0,4 0,8 0,5 0,5 -0,3 -0,1 δ µ. 1,8 -0,2 0,0 0,2 0,5 0,6 0,6 1,6 1,52) 0,7 διότι πρόκειται για σύγκριση µεταξύ στοιχείων για το οικονοµικό έτος και στοιχείων για το ηµερολογιακό έτος. -15 Βάση Βάση Οικονοµικό έτος Ενδεικτική , : ESA79. : ESA95. * ** 1) 2) Πηγή :. Υπηρεσίες της Επιτροπής. 61 Πίνακας 4: Μεταβολή πραγµατικών και κυκλικά προσαρµοσµένων δηµοσιονοµικών αποτελεσµάτων κατά το του ΑΕΠ ) (% 1999 Μεταβολή κυκλικά προσαρµοσµένου αποτελέσµατος ΚΠΑ ( Μεταβολή δαπάνης για τόκους ) λόγω : Μεταβολή πρωτο - γενούς ΚΠΑ Μεταβολή ΚΠΑ 7 = -5+9 +0,4 +0,8 +1,3 +0,8 -0,9 +1,0 δ µ. +1,2 +0,3 -0,5 +1,4 +0,7 +3,1 +0,8 -1,3 +1,2 +0,8 5 9 -0,4 -0,1 -0,7 -0,2 -0,3 -1,3 δ µ. -0,4 -0,3 -0,2 -0,3 -0,4 -0,6 -0,4 -0,5 -0,4 -0,4 -0,1 +0,7 +0,6 +0,6 -1,2 -0,3 δ µ. +0,8 0,0 -0,6 +1,1 +0,3 +2,5 +0,4 -1,8 +0,8 +0,3 Πραγµα - τικό έλλειµµα Μεταβολή ελλείµ - µατος 98/99 2 = 3-4-5 = 6+7 +0,1 +0,5 +1,5 1,0 -0,6 +0,9 δ µ. +1,2 +0,2 -0,5 +1,3 +0,6 +2,2 +1,0 -0,4 +0,9 +0,7 1 -0,9 -1,2 -1,1 -1,8 1,4 -1,9 δ µ. 0,5 -2,2 -2,0 2,6 -1,3 3,1 -1,5 1,9 1,2 -0,7 Υπηρεσίες της Επιτροπής. B D E F IRL I L NL A P FIN EUR- 11 DK EL S UK Ε - E 15 Πηγή : Μεταβολή ελλείµµατος λόγω Μεταβολή εσόδων : Μεταβολή πρωτογενών δαπανών Μεταβολή ελλείµµατος λόγω : Κυκλική µεταβολή συνθ. Μεταβολή δαπάνης για τόκους 3 4 5 6 -0,1 +0,7 +0,4 +0,8 +0,7 +0,4 δ µ. +1,0 +0,3 +3,0 +0,5 +0,5 +0,6 +0,7 -1,1 +0,3 +0,5 +0,2 +0,2 -0,4 0,0 +1,6 +0,7 δ µ. +0,1 +0,4 +3,0 -0,6 +0,3 -0,6 +0,1 -0,3 -0,2 +0,1 -0,4 -0,1 -0,7 -0,2 -0,3 -1,3 δ µ. -0,4 -0,3 -0,2 -0,3 -0,4 -0,6 -0,4 -0,5 -0,4 -0,4 -0,2 -0,3 +0,2 +0,2 +0,3 -0,1 δ µ. 0,0 -0,1 0,0 -0,1 -0,1 -0,9 +0,2 +0,9 -0,3 -0,1 62 Πίνακας 5: Προβλέψεις για το πλεόνασµα γενικής κυβέρνησης του ΑΕΠ (% ) έλλειµµα της (-) (+)/ 1999 2002 2001 2000 Προγράµµατα σταθερότητας 2003 -1,3 -1,1 -2,0 -1,2 -1,6 -1,3 -2,3 -2,1 1,7 1,4 -2,0 -2,0 1,1 2,3 -1,3 -0,6 -2,0 -2,2 -2,0 -2,0 2,4 3,1 -1,8 -1,0 -1,0 -2,0 -1,0 -1,0 -0,8 -2,0 -1,7 1,4 1,2 -1,5 -1,5 1,2 2,5 -0,6 -1,7 -2,6 -1,5 -1,5 2,2 4,7 -1,6 -0,7 -0,5 -1,5 -1,5 -0,4 -0,4 -1,6 -1,3 1,6 2,5 -1,0 -1,0 1,3 2,6 -1,3 -1,5 -2,4 -1,2 -1,1 2,1 4,2 -1,1 -1,4 -1,0 -1,1 Προγράµµατα σύγκλισης 2,5 2,9 -2,1 -1,5 0,3 1,7 -0,3 0,3 -1,4 2,8 2,1 -1,7 -1,2 1,6 2,1 -0,3 0,2 -1,2 2,6 2,2 -0,8 -0,2 2,5 2,0 -0,1 0,2 -0,8 -0,3 0,0 -1,0 -1,0 0,1 0,1 -1,2 -0,9 2,6 -0,6 1,7 2,9 -1,1 -1,1 -1,4 -0,8 -0,7 2,3 4,6 -0,8 -0,6 2,3 0,2 2,0 0,2 -0,1 -0,5 0,2 -0,5 0,2 -0,5 -0,1 3,1 -0,3 4,7 -0,3 2,5 -0,4 ΠΣΤ ΕΠ ΠΣΤ ΕΠ ΠΣΤ ΕΠ 98 99 98 99 98 99 ΠΣΤ ΕΠ 98 991) ΠΣΤ ΕΠ ΠΣΤ ΕΠ ΠΣΤ ΕΠ 98 99 98 99 98 99 ΠΣΤ ΕΠ ΠΣΤ 98 991) 98 COM ΠΣΤ ΕΠ ΠΣΤ ΕΠ ΠΣΤ ΕΠ 98 99 98 99 98 99 ΠΣΥ ΕΠ 98 99 98 99 98 99 98 99 98 99 ΠΣΥ ΕΠ ΠΣΥ ΕΠ ΠΣΥ ΕΠ ΠΣΤ ΕΠ B D E F IRL I L NL A P FIN EUR-11 DK EL S UK2) Ε -15 E : πρόγραµµα σύγκλισης ΠΣΥ = · σύγκλισης σταθερότητας · COM = / ΠΣΤ -0,9 -0,7 -0,7 πρόγραµµα σταθερότητας ΕΠ = · προβλέψεις Επιτροπής φθινοπώρου 1999. = Με βάση συντηρητικό σενάριο για την οικονοµική ανάπτυξη. Με βάση το οικονοµικό έτος ΟΕ Εθνικά προγράµµατα σταθερότητας και σύγκλισης και υπηρεσίες της Επιτροπής 1999/2000. ) 1999 = ΟΕ ( 1) 2) Πηγή -0,1 επικαιροποιηµένο πρόγραµµα -0,4. 63 Πίνακας ∆ηµόσιο χρέος σύµφωνα µε τα 6: επικαιροποιηµένα προγράµµατα σταθερότητας και σύγκλισης του ΑΕΠ (% ) 1999 114,9 61,0 63,5 60,3 52,0 114,7 4,3 64,3 δ µ. δ µ. 46,6 72,4 52,8 2000 112,4 61,0 62,8 59,4 46,0 111,7 δ µ. 62,3 δ µ. 57,1 42,9 71,1 50,1 104,2 103,3 66,1 44,9 58,8 43,1 2001 108,8 2002 2003 105,0 101,3 60,5 60,6 59,0 40,0 59,5 58,1 58,4 36,0 108,5 δ µ. 104,3 δ µ. 61,8 δ µ. 55,2 40,7 69,7 47,5 99,5 54,1 41,3 61,0 δ µ. 53,3 38,0 67,9 44,6 98,0 52,0 39,9 58,5 55,8 57,7 δ µ. 100,0 δ µ. δ µ. δ µ. 51,0 35,2 66,0 41,6 δ µ. δ µ. 38,8 60,6 20021) 106,8 59,5 59,3 58,3 43,0 (2001) 107,0 (2001) δ µ. 64,5 60,0 53,2 43,2 68,3 49,0 (2001) 99,8 (2001) 58,0 (2001) 42,0 63,5 67,7 -15 Στόχος για το Οικονοµικά έτη 2002. Υπηρεσίες της Επιτροπής 65,9 64,2 βάσει του περυσινού ΠΣΤ / 62,5 ΠΣΥ. B D E F IRL I L NL A P FIN EUR-11 DK EL S UK2) Ε E 1) 2) Πηγή :. 64 Πίνακας 7: Μη µισθολογικό κόστος εργασίας και φορολογική επιβάρυνση της εργασίας Μη µισθολογικό κόστος εργασίας1) των ακαθάριστων αποδοχών ) (% Συντελεστής φορολόγησης της εργασίας επί της συνολικής απασχόλησης2) 1995 26,3 1999 27,0 4,5 30,5 21,1 21,0 34,8 11,9 25,4 δ µ. 28,3 25,7 17,9 25,8 23,8 12,0 5,6 31,7 22,0 22,0 31,6 11,3 23,5 19,0 27,8 26,3 20,9 23,7 22,0 11,9 Μεταβολή 0,7 1,1 1,2 0,9 1,0 -3,2 -0,6 -1,9 δ µ. -0,5 0,6 3,0 -2,1 -1,8 -0,1 1995 42,7 1999 44,1 43,7 42,4 26,2 29,6 41,0 24,3 38,3 δ µ. 38,8 38,8 25,2 46,2 46,4 24,3 44,8 43,7 28,0 29,9 40,8 23,3 37,2 δ µ. 36,3 41,5 28,5 44,1 47,6 24,5 Μεταβολή 1,4 1,1 1,3 1,8 0,3 -0,2 -1,0 -1,1 δ µ. -2,5 2,7 3,3 -2,1 1,2 0,2 -15 Το µη µισθολογικό κόστος εργασίας αντιστοιχεί στην αναλογία µεταξύ των συνολικών εισφορών κοινωνικής ασφάλισης και του συνολικού κόστους εργασίας 24,7 26,0 37,2 37,7 -0,5 -1,3 Ο συντελεστής φορολόγησης της εργασίας επί της συνολικής απασχόλησης αντιστοιχεί στην αναλογία µεταξύ των εισφορών κοινωνικής ασφάλισης συν τον προσωπικό φόρο επί του εισοδήµατος από εργασία και των ακαθάριστων αποδοχών. Πηγή Υπηρεσίες της Επιτροπής και ΟΟΣΑ. : B DK D EL E F IRL I L NL A P FIN S UK Ε E 1) 2) 65 Πίνακας 8: Πορεία των µισθών το Προσωρινά στοιχεία 1999 ( ) Ονοµαστική αποζηµίωση ανά εργαζόµενο Πραγµατικοί µισθοί1) Παραγω - γικότητα εργασίας ΟΚΜΕ2) ΠΚΜΕ3) 2,4 1,9 2,4 1,9 7,0 1,8 1,9 3,7 2,8 5,4 2,9 2,2 4,6 4,8 3,5 5,0 1,6 0,9 -0,3 1,5 3,3 0,2 0,9 2,0 1,8 2,4 1,9 0,9 1,9 1,4 2,8 2,3 1,2 1,1 0,4 1,4 4,0 0,4 0,5 1,1 1,1 1,2 0,3 1,0 0,8 2,2 1,5 0,8 1,1 0,8 2,0 0,5 2,9 1,3 1,4 2,6 1,7 4,1 2,6 1,3 3,7 2,5 2,0 4,1 1,8 0,3 -0,1 -0,6 0,0 -0,7 -0,2 0,3 1,0 0,7 1,2 1,6 0,0 1,1 -0,8 1,3 1,4 0,3 2,8 -15 Ονοµαστική αποζηµίωση προσαρµοσµένη στον αποπληθωριστή ΑΕΠ. Ονοµαστικό κόστος µονάδας εργασίας. Πραγµατικό κόστος µονάδας εργασίας. Υπηρεσίες της Επιτροπής 1,0 1,3 B D E F IRL I L NL A P FIN EUR-11 DK EL S UK Ε E 1) 2) 3) Πηγή :. 66 Πίνακας 9: Έκθεση στο διεθνή ανταγωνισµό , 1993-1998 Σύνολο διασυνοριακών εξαγορών και συγχωνεύσεων ως του ΑΕΠ % 2,6 δ µ. 0,8 0,6 0,3 0,1 1,1 1,9 0,4 6,8 2,0 0,3 0,3 3,0 2,5 1,4 0,8 1,7 1,0 Μέσος όρος εισαγωγών + εξαγωγών ως % του ΑΕΠ Συνολική εισροή του ΞΑΕ ως % ΑΕΠ B BLEU DK D E EL F IRL I L NL A P FIN S UK Μέσος όρος µεγάλων κρατών µελών Μέσος όρος µικρών κρατών µελών Μέσος όρος Ε -15 Υπηρεσίες της Επιτροπής E Πηγή : δ µ. 59,0 26,7 20,8 18,7 16,1 19,4 57,7 18,6 δ µ. 46,1 27,9 27,1 28,0 29,3 21,9 20,1 37,6 23,7. µ. δ. 5,2 1,7 0,6 1,2 δ µ. 1,0 δ µ. 0,6 δ µ. 5,0 δ µ. 1,5 2,2 4,2 2,8 1,1 3,4 1,6 67 Πίνακας 10: Ενσωµάτωση στην εθνική νοµοθεσία και εφαρµογή των οδηγιών περί ενιαίας αγοράς Έλλειψη ενσωµάτωσης Νοέµβ. 1999 3,5 1,3 2,9 2,2 6,2 5,6 4,4 3,9 5,7 2,8 3,7 4,9 1,7 2,1 2,8 Αριθµός αιτιολογηµένων γνωµών Αύγ Σεπ. 1998-. 1999 27 2 24 23 26 43 10 33 7 8 6 13 4 3 9 12,6 238 ∆ιαγωνισµοί δηµοσιευθέντες στην Επίσηµη Εφηµερίδα ως % των συνολικών κρατικών προµηθειών 1998 27,3 15,1 7,6 13,9 44,7 18,8 18,9 12,3 22,7 10,0 8,4 15,5 11,3 15,3 13,8 13,1 B DK D E EL F IRL I L NL A P FIN S UK Ε E -15 1) 1) Για την ΕΕ των κρατών µελών. -15, ποσοστό Πηγή Υπηρεσίες της Επιτροπής. : των οδηγιών περί ενιαίας αγοράς που δεν έχουν ακόµη ενσωµατωθεί στη νοµοθεσία όλων % 68 Πίνακας 11: ∆ιάρθρωση αγοράς τηλεπικοινωνιών και εξέλιξη τιµών Υπεραστικές κλήσεις χλµ (200. , 10’) Αριθµός ανταγωνιστών 1999 10 11 47 10 1 1) 31 6 12 6 24 20 1 2 19 22 26 δ µ. Συνολική µεταβολή τιµής % 1997-1999 -23 -36 -36 -18 -25 -29 -54 -28 δ µ. -33 -41 -34 3 -39 -10 ∆ιεθνείς κλήσεις προς τις ΗΠΑ (10’) Αριθµός ανταγωνιστών 1999 9 11 47 10 1 1) 31 8 12 7 24 20 1 2) 14 22 66 δ µ. Συνολική µεταβολή τιµής % 1997-1999 -21 -30 -67 -27 -16 -55 -37 -50 -63 -89 -34 -49 -32 0 0 -38 Αγορά ψηφιακής κινητής τηλεφωνίας Αριθµός ανταγωνιστών 1999 4 3 4 4 3 3 3 4 4 2 2 5 3 4 4 δ µ. όσον αφορά το άνοιγµα της εθνικής αγοράς στον ανταγωνισµό. αλλά οι επιχειρήσεις ανέλαβαν εµπορική 2001 άδειες για το δηµόσιο δίκτυο , λόγω της εξαίρεσης που είχε γίνει δεκτή σε σχέση µε το άνοιγµα της B DK D E EL F IRL I L NL A P FIN S UK Ε E 1) 2). -15 1) -27 Για την Ελλάδα έχει γίνει δεκτή εξαίρεση µέχρι το Στην Πορτογαλία έχουν χορηγηθεί µέχρι σήµερα η Ιανουαρίου δραστηριότητα µόλις την πορτογαλικής αγοράς στον ανταγωνισµό 4 1 2000,. Πηγή : Υπηρεσίες της Επιτροπής. 69 Πίνακας 12: ∆απάνες E&A και ξένιοι υπολογιστές Ίντερνετ Ακαθάριστη δαπάνη για ως του ΑΕΠ % 1998 1) E&A 1,6 1,9 2,3 0,9 0,5 2,2 1,4 1,0 δ µ. 2,1 1,6 0,7 2,9 3,9 1,9 1,8 B DK D E EL F IRL I L NL A P FIN S UK Ε E -15 Ξένιοι υπολογιστές Ίντερνετ ανά κατοίκους 1000 Ιούλιος 1999 36,6 73,9 25,6 16,2 8,1 22,8 29,9 12,7 39,0 57,2 35,5 8,1 123,2 96,5 44,1 42,0 ή τελευταίο διαθέσιµο έτος Υπηρεσίες της Επιτροπής και ΟΟΣΑ. 1) 1998 Πηγή : 70 Πίνακας 13: Χρόνος παροχής επιδόµατος και προϋποθέσεις διαθεσιµότητας εργασίας B DK D EL E F IRL I L NL A P Ασφάλιση ανεργίας Βοήθηµα ανεργίας 1997 µήνες 1) 1997 µήνες 1) αόριστης διάρκειας 2) αόριστης διάρκειας αόριστης διάρκειας 6 αόριστης διάρκειας αόριστης διάρκειας 24 αόριστης διάρκειας 10 αόριστης διάρκειας 60 12 3) 12 2) 24 2) 60 2) 3) 15 12 12 60 2) 3) 12 3) 30 3) 23 3) 10 3) 6 Προϋπόθεση διαθεσιµότητας εργασίας δείκτης4) 3,2 2,8 2,6. 2,8 1,8. 4 3,7 2,3 2,9 5 αόριστης διάρκειας FIN S UK 1) 2) 3) 4) κατηγορίες προϋποθέσεων διαθεσιµότητας εργασίας. Πηγές : ΟΟΣΑ (1999) Ο βαθµός και Υπουργείο Οικονοµικών της ∆ανίας Για έναν σαραντάχρονο ανύπανδρο εργαζόµενο µε µακροχρόνια προηγούµενη απασχόληση Εξαρτάται από τη διάρκεια της προηγούµενης απασχόλησης. Εξαρτάται από την ηλικία του εργαζόµενου που καθίσταται άνεργος. Ο δείκτης είναι ο σταθµισµένος µέσος όρος βαθµολογίας από το έως το η οποία αναφέρεται σε 2,8 3,8 2,6. 8 αντιστοιχεί στη µέγιστη αυστηρότητα 1 5 5 (1998). 71