title: Verslag van de Commissie - De werkgelegenheid in Europa

eurovoc_concepts:
EU employment policy
economic growth
fight against unemployment
labour market
report

text: COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN * -it Brussel, 01. 10. 1997 COM(97)479 def. VERSLAG VAN DE COMMISSIE De Werkgelegenheid in Europa Een werkgelegenheidsagenda voor het jaar 2000: Toelichting en samenvatting Een werkgelegenheidsagenda voor het jaar 2000: Toelichting en samenvatting Het verslag Werkgelegenheid in Europa 1997 komt op een beslissend moment in de ontwikkeling van de Unie. Krachtens het nieuwe, in Amsterdam overeengekomen verdrag, is de werkgelegenheid een "aangelegenheid van gemeenschappelijke zorg" en een expliciet doel voor de Unie. Het onderhavige verslag levert een bijdrage tot de voorbereidingen voor de buitengewone Europese Raad over werkgelegenheid en werkloosheid en tot de verdere ontwikkeling van de Europese werkgelegenheidsstrate- gie. Het presenteert de jongste ontwikkelingen in de werk gelegenheid en op de arbeidsmarkt, en het kijkt vooruit naar de uitdagingen van de 21e eeuw, nu de Europese Unie zich voorbereidt op deze nieuwe fase in haar ontwik keling, met de voltooiing van de interne markt, de derde fase van de Economische en Monetaire Unie en de voor bereidingen op de nieuwe uitbreidingsgolf. Recente ontwikkelingen in de werkgelegenheid en de inzetbaarheid Met 1,5% was de economische groei in 1996 traag en het herstel kwam pas aan het eind van het jaar op gang. De inflatie bleef met 2,5% laag en de loonontwikkelingen waren gematigd. - de werkgelegenheid is in 1996 met ongeveer 600. 000 banen toegenomen, niet voldoende voor een signifi cante compensatie voor de banenverliezen tijdens de recessie ofvoor het terugdringen van de werkloosheid; - opnieuw namen de deeltijdbanen in 1996 de gehele netto nieuwe werkgelegenheid voor hun rekening, wat zij al elk jaar sinds 1990 hebben gedaan; - de toename van het arbeidsaanbod, heeft geleid tot een hernieuwde stijging van de arbeidsmarktpartici patie van vrouwen is verder gestegen, van 56% tot 57%, en het tempo waarin mannen zich van de ar beidsmarkt terugtrekken is vertraagd; - de werkloosheid blijft met 10,8% (medio 1997) hard nekkig hoog en in 1996 was meer dan 5% van de beroepsbevolking van de Unie al een jaar of langer zonder werk; - werklozen hadden veel moeite om werk te vinden: minder dan een derde van de mannen en een kwart van de vrouwen die in 1995 werkloos waren, heeft in 1996 werk gevonden; - de werkloosheid van vrouwen is nog steeds zo'n 3% hoger dan die voor mannen (12,7% tegen 9,4%); - hoewel de jeugdwerkloosheid, dankzij demografische factoren en een hogere participatie in het onderwys, iets verbeterd is, ligt het gemiddelde percentage in de Unie boven 20%; - de banenverliezen hebben zich de afgelopen tien jaar geconcentreerd op sectoren die minder dan een kwart van de totale werkgelegenheid in de Unie voor hun rekening nemen; - 17% van de bevolking in de arbeidsgeschikte leeftijd wordt gehinderd door een handicap; bijna drie kwart van deze mensen bevindt zich in de leeftijdsgroep van 50 t/m 64 jaar. De gemiddelde participatiegraad van gehandicapten bedraagt 44%, bijna 17% lager dan het algehele percentage. De voornaamste punten voor de werkgelegenheidsagenda Gezien de uitdagingen van de komende tien jaar is de grote vraag: is de Europese arbeidsmarkt in staat hierop te reageren? De interne markt en de EMU vestigen de aandacht op mechanismen voor economische aanpassing en de doeltreffendheid daarvan, alsmede op de vraag of de Europese arbeidsmarkt wel flexibel genoeg is om te zorgen voor een evenwichtige, duurzame ontwikkeling van de werkgelegenheid in de jaren die voor ons liggen. Het voornaamste probleem is het scheppen van werkgelegenheid Ongeacht de relatie tussen de werkgelegenheid en de groei van de productie, is het duidelijk dat het voornaam ste probleem het scheppen van meer banen blijft. De reactie wat de toegenomen arbeidsmarktparticipatie be treft op de betrekkelijk geringe verbetering van het ar- Een werkgelegenheidsagenda voor het jaar 2000: Toelichting en samenvatting beidsaanbod in de periode van 1994 t/m 1996, toont aan dat in Europa, naast de personen die als werkloos staan ingeschreven, een arbeidsreserve aanwezig is die kan worden ingeschakeld. Vergeleken met de participatie graad in de Verenigde Staten, bedraagt deze reserve meer dan 20 miljoen mensen voor wie werk moet worden gezocht. Een hele reeks maatregelen is noodzakelijk om dit groeipotentieel te ontsluiten en deze groei duurzaam te maken. - Hoewel op korte termijn de netto nieuwe werkgele genheid voornamelijk afhankelijk is van het percent age van de groei van de productie, hangt deze op langere termijn ook af van institutionele structuren en van de maatschappelijke keuze ten aanzien van de prioriteit die men aan de werkgelegenheid wil toeken nen, alsmede van de manier waarop men eventuele conflicten tussen de keuze voor de werkgelegenheid en de handhaving van de groei van de productiviteit en het concurrentievermogen, behandelt. - Er dienen steeds meer fiscale voordelen ten behoeve van de werkgelegenheid te worden toegekend, opdat een milieu ontstaat waarin het ondernemen wordt bevorderd en werkgelegenheid wordt geschapen. - Investeringen, met name in infrastructuurprojecten op Europese schaal, kunnen een aanzienlijke impact op de werkgelegenheid hebben, omdat zij zorgen voor extra capaciteit en productiepotentieel, met minder gevaar voor inflatie dan een verhoging van de con sumptie, en omdat zij het concurrentievermogen en een duurzame groei bevorderen. - Het scheppen van werkgelegenheid is in hoge mate afhankelijk van het scheppen van het juiste econo misch milieu. De markten voor producten en diensten moeten doeltreffender functioneren om nieuwe kan sen te scheppen die zorgen voor de vraag naar meer arbeidskrachten. De maatregelen die in het actiepro gramma voor de interne markt zijn voorgesteld, die nen dus onverwijld op nationaal en communautair niveau te worden uitgevoerd. De "kwalificatiekloof - Een groot structureel probleem De vergrijzing van de beroepsbevolking van de Unie, ge combineerd met het toenemende tempo waarin nieuwe technologie wordt ingevoerd, betekent dat wij te maken krjjgen met een steeds breder wordende kwalificatiekloof. De bedrijven moeten hun concurrentievermogen handha ven met een slinkend aantal jonge mensen met moderne kwalificaties en een hoog percentage oudere werknemers die zyn opgeleid voor technologieën die niet meer gebruikt worden ofvoor banen die niet meer nodig zijn. Er is dus een drieledige strategie nodig, die ervoor moet zorgen dat het leren, de scholing en het op peil brengen van de kwalifi caties en de vakkennis een continu proces vormen tijdens het gehele leven. Dat betekent: in de eerste plaats de stelsels voor initieel onderwijs en opleiding grondig reor ganiseren, om de kloof tussen school en arbeid te over bruggen en jongeren in staat te stellen in hun latere arbeidsleven meervoudig inzetbaar te zijn, door ervoor te zorgen dat zij de desbetreffende kwalificaties en vakken nis bezitten, in de tweede plaats de regering en het bedrijfsleven verplichten tot meer dan de huidige symbo lische inspanningen om de gehele volwassen beroepsbe volking bij te scholen en te blijven opleiden, zodat zij in staat zijn de uitdagingen van de nieuwe technologieën aan te nemen en in de derde plaats betere programma's ontwikkelen, waarin scholing, stimulerende maatrege len en kansen worden gecombineerd om werkloze en overbodig geworden werknemers de kwalificaties en vaardigheden te laten verwerven, die hen in staat moeten stellen zich weer normaal in de maatschappij in te voe gen. Het overbruggen van de kwalificatiekloof is de sleutel voor een flexibeler en dynamischer arbeidsmarkt. Tegelijkertijd moeten de pogingen om het kwalificatieni veau van de beroepsbevolking te verbeteren gepaard gaan met permanente inspanningen, die ervoor moeten zorgen dat de arbeidsmarkt flexibel genoeg is en dat de arbeidskosten een zodanige omvang hebben dat zij bij dragen tot de schepping van arbeidsplaatsen, opdat per sonen wier kwalificatieniveau, ongeacht de hoeveelheid en de omvang van de scholing die zij hebben gekregen waarschijnlijk laag zal blijven, kans op werk krijgen. Dit betekent, dat de totale kosten voor het in dienst nemen van deze personen, inclusief de niet-loongebonden kos ten, in verhouding staan tot de productiviteit en dat kunstmatige hindernissen voor het scheppen van banen, uit de weg worden geruimd. Dergelijke maatregelen zul len ook het inzicht vergroten dat beleidsmaatregelen om de vraag naar arbeidskrachten te bevorderen niet zonder meer tot een hogere inflatie leiden. Flexibiliteit van de arbeidspatronen De flexibiliteit op de markt voor goederen en op die voor diensten, in de vorm bijvoorbeeld van het verruimen van de mogelijkheden voor het winkelen op zondag, wordt op de Europese arbeidsmarkt omgezet in niet-standaardar- beidspatronen en -arbeidscontracten. Deeltijdarbeid en arbeidsovereenkomsten voor bepaalde duur zijn de stan daardreactie geworden op een trage groei van de markt en op onzekerheid. Dergelijke arbeidspatronen kunnen ook het gevolg zijn van een zeer vergaande regulering, die verandering brengt in de manier waarop de werkge vers personeel aanstellen en tevens van invloed is op het percentage netto nieuwe werkgelegenheid. Er in duH een nieuwe aanpak nodig die deze patronen niet zonder meer veroordeelt, maar ze ook niet oppervlakkig bevordert. Er Een werkgelegenheidsagenda voor het jaar 2000: Toelichting en samenvatting zijn zorgvuldig opgezette hervormingsprogramma's nood zakelijk, bij voorkeur tot stand gebracht door onderhan delingen tussen de regeringen en de sociale partners. Dergelijke programma's dienen zowel een eind te maken aan de discriminatie van arbeidscontracten voor onbe paalde duur die het gevolg is van een te vergaande regu lering, als de sociale bescherming. — alsmede verkregen en overdraagbare rechten — uit te breiden tot andere dan standaardarbeidspatronen. Flexibiliteit in lonen en salarissen De verschillen in loonniveau in Europa zijn meestal groter dan in de Verenigde Staten, niet alleen tussen de lidstaten, hetgeen te verwachten was, maar ook tussen regio's binnen de lidstaten. De gemiddelde arbeidskosten variëren tussen 5 ecu per uur tot wel meer dan 25 ecu per uur. Dergelijke verschillen zijn voor een groot deel het gevolg van verschillen in arbeidsproductiviteit en er zijn maar weinig aanwijzingen dat de lonen te hoog zouden zijn in vergelijking met de bedrage van de arbeid tot de toegevoegde waarde. Uit een analyse van de verschillen in arbeidskosten tussen regio's in Europa en in de Ver enigde Staten kan men afleiden dat regionale problemen: een ontoereikende infrastructuur, een laag kwalificatieni veau van de beroepsbevolking enz. voor het veroorzaken van onevenwichtige percentages van economische ontwik keling en werkgelegenheidsgroei even belangrijk kunnen zijn als de flexibiliteit van de lonen. Het beleid moet derhalve gericht worden op de correctie van die problemen en van de starheid van de arbeidsmarkt die het scheppen van arbeidsplaatsen in de weg kan staan. Geografische mobiliteit De omvang van de immigratie in de Unie is betrekkelijk klein: in 1995 minder dan 0,5% van de bevolking in de arbeidsgeschikte leeftijd. Sinds het begin van de jaren negentig is de instroom in de Unie aanzienlijk kleiner geworden; slechts de helft van de immigranten komt uit derde landen en veel van de overigen zijn staatsburgers die terugkeren naar hun vaderland. Hoewel bij de be leidsmaatregelen betreffende de migratie van arbeids krachten in de eerste plaats gekeken moet blijven worden naar het absorberen van het overtollige arbeidsaanbod in de Europese Unie, moet daarin ook de waarde worden erkend van de bijdrage die de migranten tot de econo mieën van de Unie leveren en, overeenkomstig de be staande Verdragen, hun rechten en gelijke behandeling evenredig met die bijdrage bevorderen. Binnen de Unie is de migratie van arbeidskrachten tussen de lidstaten ook klein, veel kleiner dan die tus sen verschillende delen van de Verenigde Staten. Min der dan 2% van de bevolking in de arbeidsgeschikte leeftijd in de lidstaten van de Europese Unie, komt uit andere EU-landen. De migratie tussen de regio's binnen de lidstaten is echter veel groter dan die tussen de landen onderling en zij is in omvang vergelijkbaar met die tussen de staten in de Verenigde Staten. In 1993- 1994 migreerde iets minder dan 1,5% van de bevolking tussen NUTS 1-regio's in Europa, vergeleken met iets meer dan 2,5% in de Verenigde Staten. In de meeste gevallen houdt deze migratie verband met kansen op werk of op onderwijs en opleiding, en zij is bijzonder groot binnen de jongere leeftijdsgroepen. Het beleid dient erop gericht te zijn de mensen een echte keuze te bieden tussen het blijven wonen waar ze opgegroeid zijn en het zich naar elders begeven om daar te wonen en te werken. De omvang van de regionale migratie was in 1994, zowel in Europa als in de Verenigde Staten, iets kleiner dan in 1990, misschien omdat in laatstgenoemde jaar de economische activiteit kleiner was. Hieruit kan men afleiden dat het beschikbaar zijn van werk even belang rijk is als een tekort aan werk, om mensen ertoe te bewegen te verhuizen. Het kan ook een gevolg zijn van de beperkingen die, zowel in Europa als in de Verenigde Staten, gelden voor iemand die werkloos is om naar een ander deel van het land te verhuizen om werk te zoeken. Het beleid dient erop gericht te zijn deze beperkingen te versoepelen. De regionale mobiliteit beperkt zich niet tot de migratie. In veel delen van de Unie wordt op grote schaal gepen deld en dit kan belangrijk zijn voor het corrigeren van onevenwichtigheden op de arbeidsmarkt. Het beleid dient erop gericht te zijn de wisselwerking te verbeteren tussen de voor- en de nadelen die op andere beleidster reinen ontstaan in verband met het verlenen van dien sten op sociaal terrein, het verkeer en de achteruitgang van het milieu. Beroepsmobiliteit De sectorale en de beroepsmobiliteit zyn even belang rijke aspecten van de flexibiliteit van de arbeidsmarkt en er zijn aanwijzingen dat deze in de meeste lidstaten tamelijk hoog zijn. In 1995, was het verloop voor man nen ca. 16% en voor vrouwen 19%. Wanneer men het de mensen makkelijker maakt van betrekking te verande ren en zorgt voor de nodige herscholing, zijn dat belang rijke van kwalificatietekorten die zich voordoen, voor het verklei nen van verschillen in productiviteit en daardoor voor het bevorderen van de groei en de werkgelegenheid. bestrijden factoren voor het Aanpassing aan de capaciteiten van de mensen Als de arbeidsmarkt flexibel is, passen de werkgevers zich aan de behoeften en capaciteiten van de mensen en 3 Een werkgelegenheidsagenda voor het jaar 2000: Toelichting en samenvatting trekken profijt van hun mogelijkheden, om zoveel moge lijk vaardigheden aan te trekken. Een bewijs voor het ontbreken van een dergelijke aanpassing is het lage scholingspercentage van de werknemers en de geringe participatiegraad van gehandicapten. Hoewel deze vari eert tussen de lidstaten, is hij meestal het hoogst in de landen waar de totale participatiegraad ook hoog is. Invaliditeit is vaak het gevolg van gevaarlijke arbeids omstandigheden en slecht toegepaste veiligheidsnor men. Elk jaar krijgen 10 miljoen mensen op hun werk met een beroepsziekte, letsel of een ongeval te maken. Wanneer de overeengekomen normen ter zake van de gezondheid en de veiligheid op het werk strikt worden toegepast, betekent dat een aanzienlijke verbetering van de veiligheidssituatie, een verlaging van de overheidsuit gaven en een vergroting van de inzetbaarheid van het personeel. De mededeling van de Commissie onder de titel "Agenda 2000", presenteert de economische, technologische en sociale trends in de Europese samenleving in de komende jaren. Deze mededeling vormt de basis van de bijdrage van de Commissie tot de verdere ontwikkeling van de Europese werkgelegenheidsstrategie. Zij geeft vier rich tingen aan voor actie in dit opzicht: scheppen van de omstandigheden voor een duurzame, werkgelegenheids- intensieve groei, de eerste plaats inruimen voor kennis en technologie, moderniseren van de systemen voor ar beidsbemiddeling en verbeteren van de levensomstan digheden. Het accent wordt gelegd op bepaalde prioritai re programma's, met hoge toegevoegde waarde voor actie op communautair niveau. Hiertoe behoren trans-Euro pese netwerken, onderzoek, onderwijs en scholing, de invoering van milieuvriendeüjke technieken en maatre gelen ter ondersteuning van kleine en middelgrote onder nemingen. De dynamiek van de arbeidsmarkt Gemiddeld vindt 30% van de werklozen werk binnen een jaar werk. Meestal stijgt dit percentage licht in een periode van sterke groei. In 1996 waren zo'n 5,5 miljoen mensen meer dan twee jaar zonder werk. In 1992 was dat aantal 3 miljoen, waaruit valt af te leiden dat zelfs de harde kern van langdurig werklozen kan worden aange pakt in een periode met een duurzame groei van de werkgelegenheid. Structurele werkloosheid is een weer spiegeling van de aard van de economie, niet van het individu. Het beleid moet erkennen dat het bij het behan delen van de werkloosheid om drie taken gaat: men moet zorgen voor een voldoende, maar duurzaam groeipercen tage, men moet werken aan de inzetbaarheid van de werklozen door voortdurend hun vakbekwaamheid in overeenstemming te brengen met de eisen van de arbeids markt en men moet het ondernemingsklimaat verbeteren en de regels terzake vereenvoudigen. De weg vooruit: een werkgelegen heidsagenda voor het jaar 2000 In de resolutie van Amsterdam is gevraagd om het functio neren van de Europese markten te verbeteren en de coör dinatie van de economische beleidsmaatregelen te vergro ten. Tevens is daarin de onmiddellijke tenuitvoerlegging verlangd van de relevante bepalingen in de Titel betreffen de de werkgelegenheid in het nieuwe Verdrag. De voor naamste bepaling is dat de werkgelegenheid een aangele genheid van gemeenschappelijke zorg wordt genoemd. Daarom zorgt deze Titel voor de passende coördinatie van het werkgelegenheidsbeleid op Europees niveau en de ont wikkeling van een gemeenschappelijke werkgelegenheids- strategie. De boodschap van Amsterdam is dat de voltooiing van de interne markt, de monetaire discipline en de schep ping van werkgelegenheid parallel moeten worden nage streefd. Dat is de taak voor alle betrokkenen. De Europese werkgelegenheidsstrategie is van funda menteel belang voor het aanpakken van het werkgele genheidsprobleem en wanneer de Economische en Mone taire Unie eenmaal van start gaat, wordt zij nog belangrijker. Hoewel een hoog werkgelegenheidsniveau en goed functionerende arbeidsmarkten op zichzelf al prioritaire doelstellingen zijn, is een ruime werkgelegen heid de beste manier om de Economische en Monetaire Unie te doen slagen. De bestaande werkgelegenheids strategie, die gebaseerd is op een combinatie van macro- economische stabiliteit en structurele hervorming ter modernisering van de arbeidsmarkten, bestaat sinds de cember 1994. Er zijn goede vorderingen gemaakt en resultaten behaald, zowel op nationale schaal als op plaatselijk en regionaal niveau. In het Demografisch Verslag voor 1997 wordt de aan dacht gevestigd op de onderliggende bevolkingsverande ringen die in de eerste tientallen jaren van de nieuwe eeuw de trends van de beroepsbevolking zullen beïnvloe den. Met deze veranderingen moet men bij de ontwikke ling van de werkgelegenheidsstrategie voor het jaar 2000 rekening houden. Wie is verantwoordelijk voor maatregelen en hoe dient deze verantwoordelijkheid gedeeld te worden? De lidstaten zullen verantwoordelijk blijven voor het werkgelegenheidsbeleid en moeten zorgen voor een duur zame groei en een gunstig ondernemingsklimaat. De werkgevers moeten in de allereerste plaats het con currentievermogen en het vermogen van hun onderne ming om arbeidsplaatsen te scheppen, handhaven. Het handhaven en vergroten van het productief vermogen en de motivatie van hun personeelsleden is afhankelijk van de verstrekking van een permanente, relevante scholing en door een en ander te behandelen als een investering Een werkgelegenheidsagenda voor het jaar 2000: Toelichting en samenvatting in plaats van als een kostenpost voor de onderneming. Veel kansen op werk gaan verloren wanneer het bedrijfs leven zich geconfronteerd ziet met ingewikkelde, moeilij ke administratieve vereisten tijdens hun aanloopperiode en wanneer bedrijven worden overgeplaatst. Een vereen voudiging van het ondernemingsklimaat zou deze proble men voor de werkgevers helpen oplossen. Voor de vakbeweging is een belangrijke rol weggelegd bij het bevorderen van de billijkheid op de arbeidsmarkt en wel door het stimuleren van een verantwoord loonbeleid dat de investeringen, de productiviteit en het welzijn verhoogt en werknemers helpt hun baan te behouden en buitenstaanders helpt werk te vinden. De plaatselijke overheden moeten, binnen een samen hangende nationale strategie, partnerschappen voor de plaatselijke ontwikkeling vormen van alle in aanmerking komende organisaties, teneinde plaatselijke capaciteiten en plaatselijke markten aan te boren om vast te stellen waar zich bronnen van werkgelegenheid bevinden. Zij moeten ook als tussenpersoon voor de verandering fun geren, door een duurzame plaatselijke herstructurering te bevorderen. De mensen hebben recht op de hun geboden kansen. Maar zij moeten bij deze kansen ook hun eigen verant woordelijkheid tonen, dat wil zeggen, bereidheid zich aan te passen, te reageren op stimulerende maatregelen en te streven naar nieuwe capaciteiten en vaardigheden, en zich deze eigen te maken. Van de Europese Instellingen wordt een aanzienlijke bijdrage verwacht. Overeenkomstig de conclusies van de Europese Raad van Amsterdam, zal de Commissie een voorstel doen voor een gemeenschappelijk werkgelegen- heidsverslag en voor ontwerp-richtsnoeren voor het werkgelegenheidsbeleid van de lidstaten, die aan de eind 1997 te houden Top over de werkgelegenheid moeten worden voorgelegd. Doel hiervan is een werkgelegen heidsagenda gereed te maken voor het jaar 2000 en de jaren daarna, en de grondslag te leggen voor operationele acties voor meer en betere banen in de Unie. Een werkgelegenheidsagenda voor het jaar 2000: Toelichting en samenvatting Een werkgelegenheidsagenda voor het jaar 2000: agendapunten en beleidsmaatregelen Een werkgelegenheidsagenda voor het jaar 2000: agendapunten en beleidsmaatregelen Het Verslag Werkgelegenheid in Europa 1997 verschijnt op een beslissend moment in de ontwikkeling van de Unie. De aanvaarding van een Titel betreffende de werkgelegenheid in het Verdrag, betekent de erkenning dat de werkgelegenheid een "aangelegenheid van gemeenschappelijke zorg" is en zorgt tevens voor de hulpmiddelen die nodig zijn om deze aangelegenheid op Europees niveau aan te pakken. In het verslag wordt een onderzoek ingesteld naar de uitdagingen voor het werkgelegenheid^- en arbeidsmarktbeleid in de eerstkomende jaren en geeft aan waar de voornaamste prioriteiten voor het beleid moeten komen te liggen. De werkgelegenheid is een aangelegen heid van gemeen schappelijke zorg De opname van een Titel betreffende de werkgelegenheid in het Verdrag, betekent een nieuw uitgangspunt voor de erkenning van de werkgele genheid als een expliciete doelstel ling voor de Unie. In het Verdrag wordt thans verklaard "de lidstaten. beschouwen het bevorderen van de werkgelegenheid als een aangele genheid van gemeenschappelijke zorg en coördineren hun maatrege len. " Dit weerspiegelt de betrokken heid van de lidstaten, op wie de voornaamste verantwoordelijkheid rust voor de uitvoering van de beslis sende maatregelen die moeten zor gen voor een aanzienlijke, duurzame verbetering van de resultaten op het gebied van de werkgelegenheid. Te vens zorgt het voor maatregelen op communautair niveau:"Bij het bepa len en uitvoeren van beleid en acties van de Gemeenschap wordt reke ning gehouden met de doelstelling van een hoog werkgelegenheidsni veau. " Het Verdrag stelt de bevorde ring van "de scholing, opleiding en flexibiliteit van de werknemers en de arbeidsmarkten, die soepel reageren op economische verandering" vast als een zeer belangrijke doelstelling voor het ontwikkelen van een gecoördineerde werkgelegenheids strategie. Bovendien krijgt de Gemeenschap door de wijziging van artikel 2 van het Verdrag de taak om gelijke kansen voor mannen en vrou wen te bevorderen. Dit is niet alleen de bekroning van een proces dat be gonnen is met het Witboek Groei, concurrentievermogen, werkgelegen heid in 1993, maar ook de erkenning dat de wortels van de huidige situa tie teruggaan tot 25 jaar geleden, de economische crises van de jaren ze ventig en het overduidelijke onver mogen van het Europees economisch systeem om zich voldoende te her stellen van periodes van economi sche achteruitgang. De derde en meest recente ernstigste crisis, die nog verergerd werd door dat het economisch beleid er niet in slaagde de groei te handhaven in het afgelopen decennium, heeft ons in de huidige situatie ge bracht. In de verwarring aan het begin van de jaren negentig, is de helft van de nieuwe banen die in de periode van snelle groei aan het eind van de jaren tachtig waren geschapen, ver loren gegaan — 4. 9 miljoen tussen 1991 and 1994 (hoewel zoals in het vorige Verslag over de werkgele genheid is vermeld, de werkgele genheid in kleine en middelgrote ondernemingen tussen 1988 en 1995 is gestegen, waardoor de ba nenverliezen in grote ondernemin gen voor deel werd een gecompenseerd). De werkloosheid bereikte een nieuwe hoogte, in 1994 voor het eerst meer dan 11%. Noch het productiesysteem zelf, noch de macro-economische beleidsmaatre gelen die daaraan ten grondslag la gen, schenen in staat te zijn de productiestijging te bewerkstelli gen die nodig was om het werkgele genheidsprobleem aan te pakken. Bij de toenemende mondialisering, richtte de aandacht zich op de ver betering van de prestaties van het Europees systeem voor arbeidsbe middeling in de context van op sta biliteit gerichte economische beleidsmaatregelen en structurele hervormingen die gericht waren op Een werkgelegenheidsagenda voor het jaar 2000: agendapunten en beleidsmaatregelen het verhogen van de werkgelegen- heidsintensiteit van de groei. Om de problemen van een ontoerei kende groei en een ondraaglijke werkloosheid te kunnen aanpak ken, is een grondige modernisering van de economie en het sociale stel sel van Europa voor de 21e eeuw noodzakelijk, zonder daarbij de ba sisprincipes van solidariteit los te laten, die het kenmerk van Europa moeten blijven. De voltooiing van de interne markt en de vorderingen in de richting van een Economische en Monetaire Unie bieden mogelijkhe den voor meer welvaart, stabiliteit en keuze voor de burgers, als werk nemers en als verbruikers. Daar naast wordt de arbeidsmarkt gemoderniseerd en worden de socia- lezekerheidsstelsels hervormd, om te zorgen voor een nieuw evenwicht tussen flexibiliteit en zekerheid van betrekking. De nieuwe bepalingen van het Ver drag zorgen voor een nieuw even- wicht, doordat zij van de werkgelegenheid een expliciete doelstelling maken en de Unie een rol laten spelen bij het uitstippelen van een gemeenschappelijke werk gelegenheidsstrategie. De Economische en Monetaire Unie en de werkgelegenheid Europa heeft thans een lange perio de van monetaire instabiliteit en hoge inflatie achter zich gelaten. Thans is een sterke politieke wil aanwezig om de monetaire stabili teit te handhaven door middel van de derde fase van de Economische en Monetaire Unie en de convergen tieprogramma's. De Economische en Monetaire Unie zal, als een fun damentele verandering in het kader van het economisch beleid, via de impact die zij op de beleidsmix in de euro-zone als geheel heeft, de resul taten ten aanzien van de groei en de werkgelegenheid beïnvloeden. Dat de werkgelegenheidsstrategie slaagt, wordt in het raam van de Economische en Monetaire Unie zelfs nog belangrijker. De inspanningen van het eind van de jaren tachtig en het begin van de jaren negentig om een interne markt tot stand te brengen, vorm den een belangrijke aanbodstimu lans voor de Europese economie. De invoering van één munt, tezamen met de uitvoering van de maatrege len van het actieplan, zal het func tioneren van de interne markt aanzienlijk verbeteren. Dit zal de Europese economie de solide econo mische basis verschaffen, die ervoor zal helpen zorgen dat de Economi sche en Monetaire Unie werkt. De Economische en Monetaire Unie heeft tot doel, de Europese econo mie te moderniseren en te zorgen voor een meer geïntegreerd systeem dat gericht is op monetaire stabili teit, met als gevolg een toename van de percentages op lange termijn van de economische groei en de werkge legenheid en een verhoging van de levensstandaard in de lidstaten die daarmee gelijke tred houdt. In het raam van de Economische en Monetaire Unie betekent de afschaf fing van de wisselkoers en de ver dwijningvan problemen op monetair terrein tussen de deelnemende lan den, dat een belangrijke hindernis voor de groei uit weg wordt geruimd. Tegelijkertijd zullen de aanvaarding van een gemeenschappelijk, op sta biliteit van de prijzen gericht mone tair beleid, de begrotingsdiscipline die het gevolg is van het moeten vol doen aan de convergentiecriteria en het stabiliteits- en groeipact, de kans op conflicten tussen het begrotings- en het monetair beleid aanzienlijk verminderen. Het is waarschijnlijk dat in een dergelijke context bij de loonontwikkelingen ook rekening zal worden gehouden met de doelstel ling van prijsstabiliteit en met het rendement van investeringen voor het scheppen van werkgelegenheid. Aldus kan de risico van een stabili- teitsconflict dat in het verleden her haalde malen heeft bijgedragen tot de onbevredigende prestaties van de Gemeenschap wat de groei en de werkgelegenheid betreft, de komen de jaren worden voorkomen. Hoewel de Economische en Mone taire Unie als zodanig geen "werk gelegenheidsbeleid" is, biedt zij wel de gelegenheid om een macro-eco nomische beleidsmix te verwezen lijken die bevorderlijk is voor een duurzame groei van de productie, met als gevolg netto nieuwe ar beidsplaatsen. Op die manier ver vult zij de rol als bedoeld in artikel 2 van het Verdrag, d. w. z. het berei ken van 'een hoog niveau van werk gelegenheid sociale bescherming, een verbetering van de levensstandaard en de kwaliteit van het bestaan, de economische en so ciale samenhang en de solidariteit tussen de lidstaten'. en van De macro-economische beleidsmix wordt bepaald door de interactie tussen de drie voornaamste groot heden, te weten geld, overheidsbe grotingen en lonen. Een gezamenlijk monetair beleid zal de macro-economische beleids mix van de gehele euro-zone sterk beïnvloeden. Hoewel het hoofddoel hiervan prijsstabiliteit is, is het on dersteunen van het algemeen eco nomisch beleid in de Gemeenschap, waaronder een expliciet duurzame en non-inflatoire groei en een hoog peil van de werkgelegenheid, een tweede doelstelling. Hoe meer de stabiliteitstaak van het monetair beleid wordt vergemakkelijkt door de juiste begrotingsmaatregelen en loonontwikkelingen, des te sterker zal dit de groei en de werkgelegen heid bevorderen. De uitgaven uit de nationale begro tingen zijn gelijk aan ongeveer de helft van het BBP van de Gemeen schap, en de lidstaten blijven voor het begrotingsbeleid verantwoorde lijk. Naast de bepalingen voor het bereiken en bewaren van de begro- 2> Een werkgelegenheidsagenda voor het jaar 2000: agendapunten en beleidsmaatregelen tingsdiscipline, zal het stabiliteits- en groeipact de handhaving van de noodzakelijke discipline vergroten, waardoor gewaarborgd wordt dat er geen conflict kan ontstaan tussen het begrotings- en het monetair be leid. Daarnaast zal de uitvoeringvan dit pact de lidstaten in staat stellen de speelruimte te herstellen, die de begrotings- en fiscale instanties no dig hebben hun economieën in een volledige Economische en Monetaire Unie optimaal te beheren. door te voeren die door de achtereen volgende Europese Raden sedert de Europese Raad van Essen in decem ber 1994, zijn vastgesteld. Deze her vormingen vormen een integrerend deel van de Europese werkgelegen heidsstrategie, met of zonder mone taire unie en de pogingen om die te bereiken moeten worden voortgezet en nog versterkt door de toezichts- procedure die in de nieuwe Titel be treffende de werkgelegenheid is opgenomen. dus voor moeten zorgen dat deze sta bilisatoren zo effectief mogelijk kun nen functioneren, zodat regio's die met een achteruitgang in economi sche activiteit en een toegenomen werkloosheid te maken hebben, zul len profiteren van de hogere netto fiscale overdrachten van de nationa le begrotingen (in de vorm van lagere belastingbetalingen en hogere socia le overdrachten) die het automat ische resultaat van hun optreden zijn. Voor een groot deel zullen de loon ontwikkelingen bepaald blijven door onderhandelingen tussen de sociale partners, zij het met aanzienlijke verschillen in de specifieke aspecten van de systemen in de Unie. De lo nen, inclusief de sociale premies, be lopen ongeveer de helft van het communautaire BBP. De macro- economische beleidsmix zal bevor derlijk zijn voor de groei en de werkgelegenheid, voor zover de loon ontwikkelingen niet bijdragen tot een stabiliteitsconflict met h et gezamenlijk monetair beleid en de rentabiliteit van investeringen die werkgelegenheid opleveren, be waard blijft of zo nodig wordt ver sterkt. De loonontwikkelingen per land, per regio, per kwalificatie en per sector zullen niet overal in de euro-zone gelijk zijn. Verschillen in pry 8- en productiviteitsontwikkelin gen zullen op alle niveaus bij het vaststellen van de lonen hun norma le rol spelen. In het kader van de Economische en Monetaire Unie dragen de sociale partners, vanwege hun rol bij het bepalen van de loonontwikkelingen, een grote verantwoordelijkheid, na- melyk dat zij de uitvoering van een op groei en werkgelegenheid geo riënteerd beleid moeten vergemak kelijken, zoals de Europese Raad in Amsterdam heeft erkend. De Economische en Monetaire Unie verandert in geen enkel opzicht iets aan de noodzaak de structurele her vormingen ter verbetering van het functioneren van de arbeidsmarkten De Economische en Monetaire Unie vestigt de aandacht op mechanismen voor economische correctie en de doeltreffendheid daarvan. In het raam van de Economische en Mone taire Unie vormen de automatische fiscale stabilisatoren, in plaats van arbitraire wijzigingen in het mone taire- en begrotingsbeleid, een be langrijk correctiemechanisme om te reageren op kortetermijnfluctuaties in de economische activiteit in be paalde delen van de Unie. Met één enkele munteenheid bestaat de mo gelijkheid tot correctie van de wissel koersen niet meer. Het beleid zal er Tegelijkertijd zal meer de nadruk moeten worden gelegd op het berei ken van een evenwichtige regionale ontwikkeling om te voorkomen dat een tekort aan banen een veel te grote migratie van arbeidskrachten tot gevolg heeft, hetgeen moet wor den vermeden om de economische cohesie binnen de Unie te handha ven. Dit zal een belangrijke doelstel ling voor de S t r u c t u u r f o n d s en blijven. De correctie van de arbeidsmarkt is het tweede belangrijke element in deze mechanismen. Is de Europese 1 Jaarlijkse verandering in de werkgelegenheid in de Uni t/m 1996 jaarlijkse verandering in % % v. d. beroepsbevolking 12 Werkloosheidspercentage I Jaarlijkse verandering in de totale werkgelegenheid -2. 8 miljoen banen 1980-84 1970 1972 1974 1976 1978 1980 1982 1984 1986 1988 1990 1992 1994 1996 Een werkgelegenheidsagenda voor het jaar 2000: agendapunten en beleidsmaatregelen arbeidsmarkt wel zo krachtig dat zij de uitdaging kan aanvaarden om te helpen zorgen voor een evenwichti ge ontwikkeling van de werkgele genheid in de gehele Unie en wel in een zodanige omvang dat zowel de werklozen als de nieuwkomers op de arbeidsmarkt werk vinden? Deze onderwerpen worden hieronder be handeld. De voornaamste trends in 1996 Een uitgebreidere analyse van de hieronder in het licht gestelde trends is opgenomen in de achter grondanalyse in de bijlage van dit verslag. De economische resul taten stabiliseren zich door een verkeerde beleidsmix, nog versterkt door de effecten van de Duitse eenwording. Na een terugslag voor de economi sche groei in de tweede helft van 1995 en begin 1996, lijkt thans een geleidelijk sterker wordende verbe tering van de economische activiteit aan de gang, op basis van een gede gen herstel van het evenwicht van de macro-economische beleidsmix en vorderingen op weg naar conver gentie. In combinatie met lage en dalende inflatiepercentages en vooruitzichten op gematigde loon stijgingen, hebben zij de weg ge baand voor een aanzienlijke versoepeling van de monetaire om standigheden. Aldus heeft dit eco nomisch beleid geleid tot een duurzamere toename van de pro ductie, de investeringen en de werk gelegenheid. Tussen 1991 en 1996 heeft de eco nomie van de Europese Unie haar slechtste naoorlogse resultaat op het gebied van de groei en de werk gelegenheid in een periode van vijf jaar behaald. Hoewel dit slechte re sultaat vaak aan de mondialisering of de invoer van nieuwe technolo gieën is geweten, is het in hoofdzaak veroorzaakt door de ernstige reces sie van 1992/1993, die het gevolg was van een stabiliteitsprobleem: de initiële oververhitting van het productieproces werd verergerd Voor de Gemeenschap in haar ge heel zal naar verwachting de groei ban het BBP in 1997 2,4% bedragen en in 1998 2,8%. Deze geleidelijke sneller wordende groei van het BBP boven de stijgende trend van de ar beidsproductiviteit, zal naar ver wachting een netto stijging van het aantal nieuwe arbeidsplaatsen met 0,8% en 0,9% in 1997 en 1998 tot gevolg hebben, een gecumuleerde stijging van ca. 2 miljoen banen. De daling van de werkloosheid zal ech ter enigszins beperkt blijven (van 2 Bedrtyvigheidsgraad in de Unie, de Verenigde Staten en Japan, 1974 t/m 1996 % van de bevolking, 15-64 80 r 1 80 3 Werkloosheidspercentages in de Unie, de Verenigde Staten en Japan, 1974 t/m 1996 %v. d. Japan 1974 1976 1978 1980 1982 1984 1986 1988199019921994 1996 1974 19761978 19801982 1984 198619881990199219941996 10 11% van de beroepsbevolking in 1996 tot 10,3% in 1998), aangezien het arbeidsaanbod naar verwach ting nog steeds met ca. 0,5% per jaar zal toenemen. De uitdaging voor het beleid Deze positieve ontwikkelingen zijn afhankelijk van de voortzetting van een gunstige beleidsmix, waaron der een geloofwaardig begrotings beleid en een passend loongedrag. De begroting8consolidatie levert, in combinatie met de vaste politieke wil de Economische en Monetaire Unie volgens plan van start te laten gaan, een bijdrage tot de verbete ring van de economische vooruit zichten zelf. De aan deze ramingen klevende risico's hebben te maken met de geloofwaardigheid bij het uitvoeren van een dergelijke strate gie en het op het overeengekomen moment laten ingaan van de derde fase van de Economische en Mone taire Unie. Als van begrotingsdoe len wordt afgeweken, brengt dit de gunstige trends van de rentepercen tages en wisselkoersen in gevaar en ondermijnt dus de vooruitzichten, niet alleen voor de Economische en Monetaire Unie, maar ook voor een krachtige economische groei en de werkgelegenheid. De participatiegraad en het werkloosheidsper centage stabiliseren zich Men kan 1996 wat de werkgelegen heid en de werkloosheid betreft be- schrijven als een "jaar van stilstand". De situatie is niet veel slechter geworden, maar aanzien lijk verbeterd is zij ook niet. De groei van de werkgelegenheid die in 1995 is begonnen, is in 1996 terug gevallen: in dat jaar is de werkgele genheid met minder dan 600. 000 banen toegenomen, half zoveel als in 1995. Het totale aantal werken den in de Unie bedraagt thans iets meer dan 148 miljoen, nog steeds Een werkgelegenheidsagenda voor het jaar 2000: agendapunten en beleidsmaatregelen meer dan drie miljoen onder de piek van 151,5 miljoen die in 1991 be reikt is. Bij het proces om het verlies goed te maken van vijf miljoen banen aan het begin van de jaren negentig, is slechts langzaam voor uitgang geboekt, en dan laten wij het de toename van het aantal ba nen dat nodig is werk te bieden aan het toegenomen aantal mensen dat graag wil werken (grafiek 1), nog maar buiten beschouwing. De participatiegraad in de Unie is sinds vorig jaar met iets meer dan 60% van de bevolking in de arbeids geschikte leeftijd dan ook vrijwel ongewijzigd gebleven. Zowel in de Verenigde Staten als in Japan heeft de participatiegraad in 1996 daar entegen een naoorlogs hoogtepunt bereikt, in overeenstemming met de stijgende tendens van de afgelopen 25 jaar (grafiek 2). Bovendien nam in 1996, net als in eerdere jaren, de deeltijdarbeid het gehele netto aantal nieuwe arbeids plaatsen voor zijn rekening en het percentage deeltijdwerkenden is weer gestegen. Vanwege de geringe toename van de werkgelegenheid is de werkloos heid niet gedaald. De werkloosheid is begin 1996 zelfs weer gestegen tot 11% in maart en sindsdien is zij nauwelijks veranderd, maar vervol gens heeft zij zich gestabiliseerd en in juli 1997 bedroeg zij nog steeds 10,6%. In acht van de 15 lidstaten was het werkloosheidspercentage in juli 1997 hoger dan in 1994 en in Duitsland was dat duidelijk het geval. De werkloosheid is ook in Japan, voor het vijfde achtereenvol gende jaar, gestegen. In de Verenig de Staten daarentegen is de werkloosheid blijven dalen en in 1996 lag zij daar maar even boven het laagste percentage van de laat ste 22 jaar (grafiek 3). Jongeren — betere vooruitzichten Voor jongeren beneden 25 jaar van beide geslachten is de participatie weliswaar blijven dalen (tot 47%), maar wel half zoveel als in de vier jaar daarvoor. De langetermijn- trend, dat een hoger percentage jon geren langer onderwijs en opleiding blijft volgen, was weliswaar nog overduidelijk, maar de stijging was geringer naarmate het arbeidsaan bod toenam. De laatste 15 jaar is de jeugdwerk loosheid iets gedaald. Hoewel zij nog steeds rond het dubbele van het percentage voor volwassenen be draagt (ca. 20% tegen minder dan 10%), is de samenstelling van het werklozenbestand de laatste tien jaar aanzienlijk veranderd, aange zien het relatieve aantal werkloze jongeren is gedaald als gevolg van zowel demografische factoren als de dalende participatie, terwijl het re latieve aantal werkloze volwasse nen veel hoger is. Meer banen voor vrouwen Bijna twee derde van het aantal netto nieuwe arbeidsplaatsen dat in de twee jaar van 1994 tot 1996 in de Unie als geheel is geschapen, is door vrouwen bezet. Hoewel deeltijdar beid veel vrouwen in staat heeft ge steld de arbeidsmarkt te betreden, heeft deze nog niet bijgedragen tot een grotere gelijkheid in de behan deling van deeltijd- en voltijdwer kenden. De werkgelegenheid van vrouwen is in de jaren van de reces sie over het algemeen ongewijzigd gebleven, terwijl die van mannen duidelijk is gedaald. Het gemiddelde werkloosheidsper centage voor zowel mannen als vrouwen in de Unie is de afgelopen twee jaar praktisch ongewijzigd ge bleven, hoewel het percentage voor vrouwen nog altijd 3% hoger is dan dat voor mannen: 12,4% tegen 9,4%. De werkloosheid voor mannen is meestal sterker beïnvloed door fluc tuaties in de economische activiteit dan die voor vrouwen, zowel omdat mannen meer geconcentreerd zijn in conjunctuurgevoelige sectoren — 4 Werkloosheidspercentages naar geslacht in de Unie, 1983 t/m mei 1997 5 Percentages van de totale en de langdurig werkloosheid in de Unie, 1988 t/m 1996 6 Verandering in de werkgelegenheid en het BBP in de Unie, 1974 t/m 1966 %v. d. %v. d. jaarlijkse verandering -Werkgelegenheid • 8BP, met twee jaar vertraging 4 2 J 0 1983 1985 1987 1939 1991 1993 1995 1997 1974 1976 1978 1980 11/32 1984 1986 1988 1990 1992 1994 1993 11 Een werkgelegenheidsagenda voor het jaar 2000: agendapunten en beleidsmaatregelen vooral de verwerkende industrie en de bouwnijverheid — als omdat de tendens van de bedrijvigheidsgraad van vrouwen stijgende is, in tegen stelling tot de dalende trend voor mannen (grafiek 4). Langdurige werkloosheid — een hardnekkig probleem De laatste 15 jaar zijn de percent ages van de langdurige werkloos heid, met een vertraging van een jaar of meer, de algehele werkloos heidspercentages gevolgd. Hoewel de totale werkloosheid in 1985 be gon te dalen, is het percentage van de langdurige werkloosheid blijven stijgen en pas in 1986, toen de totale werkloosheid al voor het tweede achtereenvolgende jaar daalde, ver toonde het de neiging tot dalen. Ver volgens bleven beide tot 1990 dalen. Hoewel vervolgens de werkloosheid met het begin van de recessie begon te stijgen, bleven de percentages van de langdurige werkloosheid da len en begonnen pas in 1992 te stij gen, en dat doen ze nog steeds. In 1996 bedroeg de langdurige werk loosheid 5% (grafiek 5). Uit de gegevens over de laatste 12 jaar kan men afleiden dat er voor dat de langdurige werkloosheid be gint te dalen, eerder nog dan voor een daling van de werkloosheid, sprake moet zijn van een betrekke lijk sterke, blijvende groei van de werkgelegenheid. Later dit jaar zal een uitgebreidere analyse van deze drie beleidsterreinen (jeugdwerk loosheid, gelijke kansen en langdu rige werkloosheid) worden gepubliceerd. Onderliggende factoren — structurele trends en aanpassingen De waarschijnlijke reactie van de Europese economie op economische crises en structurele veranderin gen, is afhankelijk van de bestaan de onderliggende economische trends en van de manier waarop de Europese economie, en in het bij zonder de arbeidsmarkt, zich aan past. De uitdagingen waarmee de Unie in de naaste toekomst te ma ken krijgt, betekenen een serieuze krachtproef voor de kracht en de flexibiliteit van deze aanpassings mechanismen en stellen de vraag aan de orde of Europa gereed is om de uitdagingen aan te nemen. In de volgende hoofdstukken worden en kele van de redenen voor de hierbo ven beschreven algehele trends geanalyseerd. Een grondigere ana lyse van al deze kwesties is afhan kelijk van de vraag of juiste, geharmoniseerde en consequente arbeidsmarktstatistieken beschik baar blijven en in het bijzonder van de noodzaak om te komen tot een permanente enquête naar de ar beidskrachten, waarvan minstens een maal per kwartaal resultaten beschikbaar komen. De groei van de productie en het werkgelegenheidsintensite it daarvan — twee noodzakelijke elementen De vertraging in de groei van de werkgelegenheid in 1996 weerspie gelt de vertraging in de groei van de productie in de Unie — van 2,5% in 1995 tot 1,5% in 1996. De stijging van de werkgelegenheid in de jaren 1994-1996 was in overeenstemming met de langetermijntrend in de rela tie tussen het BBP en de groei van de werkgelegenheid in de Europese Unie, hetgeen betekent dat een groei van het BBP met iets minder dan 2% per jaar, noodzakelijk is om het aan tal werkende personen te doen toe nemen. Deze relatie is de laatste 20 jaar zeer stabiel gebleven, hoewel er tekenen zijn van een zeer geringe stijging van de werkgelegenheidsin- tensiteit van de groei van de afgelo pen tien jaar, vergeleken met de tien jaar daarvoor (grafiek 6). De uitdaging voor het beleid Overal in de Europese Unie staat in het beleid onder meer centraal dat de werkgelegenheidsintensiteit van de groei verenigbaar moet zijn met andere economische doelstellingen, zoals de handhaving van het con currentievermogen op lange ter mijn. Er bestaan aanzienlijke verschillen tussen landen met een vergelijkbaar inkomenspeil, zowel in de manier waarop het BBP tot stand komt, als in het aantal banen dat het ondersteunt. Hieruit kan men afleiden dat het aantal wer kende personen bij lange na niet het mechanistisch resultaat is van marktkrachten die in een institutio neel vacuüm opereren en dat er een aanzienlijk element van keuze be staat (in maatschappelijke, in plaats van individuele zin) en dat dit dus een mogelijkheid voor be leidsmaatregelen biedt. - De verschillen in BBP per hoofd tussen de lidstaten van de Euro pese Unie houden ten dele ver band met verschillen in de hoogte van de arbeidsproductivi teit en ten dele met verschillen in participatiegraad, omdat in de welvarender landen de producti viteit per gewerkt uur meestal hoger is, terwijl tevens een hoger percentage van hun bevolking werkt. Dit is echter geenszins een stelselmatig verband en tus sen landen met vrijwel hetzelfde welvaartspeil bestaan opmerke lijke verschillen in productiviteit en participatiegraad. - Hoewel sommige landen er beter in slagen om een hoge participa tiegraad te bereiken dan andere, zijn de nieuwe arbeidsplaatsen die er het resultaat van zijn, niet in bepaalde sectoren geconcen treerd, en de verschillen in ba nenpatroon tussen landen met. een hoge participatiegraad lij ken een gevolg te zijn van com- Het paratieve voordelen. n Een werkgelegenheidsagenda voor het jaar 2000: agendapunten en beleidsmaatregelen toerisme is een voorbeeld van een sector met goede vooruit zichten voor groei en werkgele genheid. Het neemt al zo'n 5,5% van het BBP en 6% van de totale werkgelegenheid voor zijn reke ning en naar verwachting zal dit tegen het einde van het volgende decennium tot 9% zijn opgelo pen. Ook de sociale economie, met 5% van de totale werkgele genheid en 6% van de onderne mingen in de particuliere sector, kan — met de juiste ondersteu ning — een belangrijke potenti ële nieuwe voor bron arbeidsplaatsen zijn. Werk scheppen voor werklozen Een betrekkelijk laag percentage van de personen die in 1995 werk loos waren, was er eenjaar later in geslaagd een baan te vinden. In de Unie in haar geheel had in 1996 nog geen derde deel van de mannen die eenjaar eerder werkloos waren, een baan gevonden (op het moment dat de enquête naar de arbeidskrachten werd gehouden). De helft had nog geen werk — hetgeen overeenstemt met de cijfers voor de langdurige werkloosheid — terwijl de rest (17%) in het geheel geen deel meer uitmaakte van de actieve bevolking (in de zin dat zij niet meer actief naar werk zochten). Voor de vrou wen die in 1995 werkloos waren, was het percentage in 1995 dat in 1996 werk had gevonden, zelfs nog lager — iets meer dan een kwart, van wie de helft werkloos was geble ven en 23% inactief was geworden. De cijfers voor de afzonderlijke lid staten zijn vrijwel dezelfde als die voor de Unie in haar geheel. In Bel gië en Ierland lag het percentage beneden 20%; in beide gevallen wor den de geringe kansen voor de werklozen om werk te vinden ver klaard door de cijfers voor de lang durige werkloosheid, die er veel hoger zijn dan in de rest van Unie. In Ierland heeft dus het hoge per- centage nieuwe banen (3,5% in 1996) de werklozen niet veel gebaat; het grootste deel van de nieuwe ar beidsplaatsen is bezet door een groeiende beroepsbevolking (emi granten die uit het buitenland terug zijn gekomen en een grotere partici patie) in plaats van door werklozen die een baan hebben gekregen. De uitdaging voor het beleid De onmogelijkheid voor de werklo zen om weer aan het werk te gera ken is, zelfs in perioden waarin de werkgelegenheid groeit — hoewel dat zeker onontbeerlijk is—is reeds lang een kenmerk van de Europese arbeidsmarkt. - een hoog percentage van de werklozen is niet uitgerust voor de arbeidsmarkt: in 1996 had 35% van de werkloze mannen een vrouwen van boven 25 jaar alleen een basisscholing geno ten; - het handhaven van de bemiddel baarheid van de werklozen en in het bijzonder van de langdurig werklozen is van essentieel be lang, als men wil dat hierin ver betering komt; - een vroegtijdige herkenning en vroegtijdige maatregelen zijn twee van de manieren waarmee het beleid beter in staat is rich ting te geven aan de herintegra tie van de werklozen en kan langdurig voorkomen dat zij werkloos worden. Trends in de beroepsbevolking - participatie en tewerkstelling De toename van het arbeidsaanbod is van invloed geweest op de trends van de beroepsbevolking. Aan het eind van de jaren tachtig is de be- roepsbevolking van de Unie, als ge volg van toegenomen participatie en in combinatie met de groei van de bevolking in de arbeidsgeschikte leeftijd, met bijna 1,5 miljoen men sen per jaar toegenomen. In de ja ren 1990-1994 is door de dalende participatie de totale groei van de beroepsbevolking met een miljoen per jaar verminderd, zodat zij in die gehele periode in plaats van met ongeveer vijf miljoen te stijgen, met slechts een miljoen is gestegen. De afname van het arbeidsaanbod ging dus vergezeld met een daling van het percentage van de bevolking in de arbeidsgeschikte leeftijd dat ac tief op zoek was naar werk. Dit had een aanzienlijk effect op de beteuge ling van de stijging van de werkloos heid. Hoewel het aandeel van mannen in de beroepsbevolking ook in de jaren 1994 en 1995 daalde, was deze da ling veel minder sterk dan in de jaren van recessie. Met uitzonde ring van de leeftijdsgroep van jonger dan 25 jaar, bleef de bedrij vigheidsgraad van vrouwen stijgen en dat in een zelfs nog hoger tempo. In 1996 traden door de nieuwe stij ging van de bedrijvigheidsgraad zo'n 850. 000 mensen tot de beroeps bevolking toe — bijna net zo veel als in alle vier de jaren van de recessie. De toename van het aantal werken de personen ging dus in 1996 ge paard met een stijging, in plaats van met een daling van de werkloos heid. De uitdaging voor het beleid In de toekomst zal de gemiddelde leeftijd van de Europese bevolking aanzienlijk stijgen als gevolg van de dalende geboortecijfers, de toene ming van de levensverwachting en de vergrijzing van de naoorlogse ba byboomgeneratie. De vergrijzing van de bevolking zal zeker grote gevolgen hebben voor de Europese beroepsbevolking en voor de begro- -13 Een werkgelegenheidsagenda voor het jaar 2000: agendapunten en beleidsmaatregelen tingen voor sociale bescherming naar mate de naoorlogse generaties de pensioengerechtigde leeftijd be reiken. Volgens ramingen zal tegen 2015 de bevolking in de arbeidsge schikte leeftijd in de Unie in vrijwel alle lidstaten afnemen en zal veel meer dan de helft van de totale be volking 40 jaar of ouder zjjn. - De onderliggende demografische trends in de Unie hebben duide lijke gevolgen voor de productivi teit en het aanpassingsvermogen van de beroepsbevolking. De volledige impact van deze demo grafische trends op de beroepsbe van volking toekomstige wijzigingen in de bedrijvigheidsgraad. De ervaring van het afgelopen decennium laat duidehjk zien dat er een nauw verband bestaat tussen verande ringen daarin en veranderingen in zowel de economische activiteit als de werkgelegenheid. afhankehjk is - Als de huidige trends in de parti cipatie zich voortzetten, kunnen zij de eerstkomende tien jaar of zo het effect van de vergrijzing van de beroepsbevolking van de Unie verkleinen, maar het is onwaar schijnlijk dat zjj daarna de demo grafische trends in de richting van de vergrijzing nog in aanzien lijke mate zullen kunnen com penseren. Het zal dringend noodzakelijk zijn de vaardighe den en capaciteiten van de verou derende beroepsbevolking te behouden. Dit onderstreept het belang van de omkering van de trend dat mannen op steeds jon gere leeftijd met werken ophou den, hoewel hiervoor op zichzelf een fundamentele verandering nodig is, ZOWP' 'n de attitude on der de werkgevers ten opzichte van oudere werknemers, als in de onderliggende arbeidsmarktsi tuatie, die te lang is gekenmerkt door te veel mensen die op zoek waren naar te weinig banen. - Deze te verwachten verminde ring van de beroepsbevolking van de Unie mag men niet als een oplossing voor het werkloos heidsprobleem beschouwen. De lage bedrijvigheidsgraad in de Unie in vergelijking met soortge lijke ontwikkelde economieën is een aanwijzing voor de arbeids reserve die moet worden geab sorbeerd (meer dan 20 miljoen). In het Verslag zelf is een uitge breide analyse van deze ontwik kelingen opgenomen. - Het werkgelegenheidsprobleem van de Unie verdwijnt niet naar mate de demografische trends zich ontwikkelen. In tegendeel, het is heel goed mogelijk dat het ernstiger wordt naar mate de be volking vergrijst en haar behoef te aan inkomenssteun groeit. Flexibiliteit en inzetbaarheid — de kwalificatiekloof Er zijn aanwijzingen dat de kwalifi catiekloof in de Unie breder wordt. De ontwikkelingen in de beroepen in de Unie versterken de arbeids markt met twee snelheden, waarbij de werkgelegenheid en de nieuwe banen zich concentreren op de be roepen op hoog niveau. Vrijwel alle netto nieuwe arbeidsplaatsen in 1994 en 1995 kwamen voor reke ning van de groei in banen met een betrekkelijk hoog kwalificatieni veau. Terwijl het aantal managers, specialisten en technici aanzienlijk toenam, — met meer dan 2% per jaar — is het aantal mensen in de basisberoepen afgenomen. De enige banen waarvoor minder hoge kwa lificatie-eisen werden gesteld, wa ren die in de sector van de verkoop en de dienstverlening, en ca. twee derde deel van deze arbeidsplaat sen is door vrouwen bezet. gelijking van enquêtes die in 1989 en 1994 bij ondernemingen zijn uit gevoerd, bhjkt dat het tekort aan voldoende gekwalificeerde sollici tanten een groter probleem bleek te zyn voor ondernemingen met min der dan 200 werknemers, dan voor grotere ondernemingen. In 1989 meldde tussen 59% en 62% van de grote ondernemingen met meer dan 200 werknemers in alle catego rieën, dat dit een belangrijke of een zeer belangrijke belemmering vormde voor het aanstellen van meer mensen. In 1994 was dit al leen nog een belangrijke hindernis voor ondernemingen met minder dan 200 werknemers (41%) of 200 tot 500 werknemers (33%). De per centages voor grotere ondernemin gen,, van 500 tot 1000 werknemers (26%) en 1000 en meer werknemers (16%) waren aanzienlijk gedaald. Men dient echter te bedenken, dat de economische omstandigheden in deze twee jaren sterk verschillend waren: 1989 was een jaar met een sterke werkgelegenheidsgroei, ter wijl in 1994 de vraag naar arbeids krachten het laagste peil van vele jaren had bereikt. Hoewel de deelneming aan onder wijs en beroepsopleiding na het ini tieel onderwijs de laatste jaren in alle lidstaten duidelijk is gestegen, heeft nog altijd een onevenredig aantal werklozen onvoldoende kwa lificaties om effectief naar een baan te kunnen dingen. In 1996 had in de Unie in haar geheel meer dan de helft van alle mannen tussen 25 en 65 jaar en iets minder dan de helft van de vrouwen geen hogere scho ling dan initieel onderwijs gekre gen. Daarentegen verkeerden slechts iets meer dan een derde van de werkende mannen en ongeveer hetzelfde percentage van de werkende vrouwen in dezelfde posi tie. Er zijn enige aanwijzingen waaruit men kan afleiden dat de kwalifica tiekloof vooral voor kleine en mid- delgrote ondernemingen een probleem kan vormen. Bij een ver Dit verschil is in het bijzonder sig nificant in veel Noordelijke lidsta ten, waar een betrekkelijk hoog percentage van de economische ac tiviteit plaatsvindt in naar verhou- 14- Een werkgelegenheidsagenda voor het jaar 2000: agendapunten en beleidsmaatregelen ding geavanceerde sectoren, zoals de zakelijke en financiële dienstver lening, waar voor de banen een hoge kwalificatie noodzakelijk is, en een gering percentage in sectoren waar banen met een laag kwalificatieni veau de overhand hebben, zoals de landbouw, basisindustrieën en dis tributie. Het verschil in bereikt onderwij s- peil tussen vrouwen die werken en vrouwen die inactief zijn, is zelfs nog groter dan tussen werkenden en werklozen. In de Unie in haar geheel had 63% van de economisch inactieve vrouwen tussen 25 en 60 jaar naast initieel onderwijs geen enkele andere kwalificatie, tegen over 34% van de vrouwen met een baan. Zoals is opgemerkt in Werk gelegenheid in Europa 1996, is in alle lidstaten het verschil signifi cant, maar het is bijzonder uitge sproken in landen waar de bedrijvigheidsgraad van vrouwen nog betrekkelijk laag is, zoals in Spanje (84% van de inactieve vrou wen bezit geen kwalificatie, tegen over 51% van de werkende vrouwen) en Ierland (62% tegen 27%). Dit is vrijwel zeker gedeelte lijk het gevolg van verschillen in de houding ten opzichte van werken door vrouwen en tussen goed en minder goed opgeleide vrouwen in die landen, maar ook van het rela tieve tekort aan banen voor vrou wen met alleen een basisopleiding. De uitdaging voor het beleid Om de uitdagingen van het komen de decennium te kunnen aanne men, moeten wij onze stelsels voor onderwijs en opleiding grondig her vormen, op basis van het begrip 'le venslang leren', teneinde het kwalificatieniveau van de gehele beroepsbevolking te verhogen, te beginnen met onze jongeren en zo verder met hen die het eind van hun arbeidsleven naderen, maar wier capaciteiten wij de komende jaren nodig zullen hebben. Meer dan een derde deel van de jongeren tussen 20 en 25 jaar treedt zonder enige andere kwa lificatie dan hun basisopleiding toe. tot de beroepsbevolking Voor hen die het zwaar valt het formele onderwijs te volgen, dient een grotere verscheiden heid aan mogelijkheden voor be roepsopleiding te worden gevonden, bij voorkeur in combi natie met praktische werkerva ring om zo de mogelijkheden om na die opleiding werk te vinden, te vergroten. Het overbruggen van de kloof tussen school en werk is, onge acht het peil van iemands kwali ficaties, een uiterst belangrijke fase. Het leerlingstelsel is een van meest doeltreffende midde len om jonge mensen te helpen de vaardigheden en vakkennis te ontwikkelen die op de arbeids markt gevraagd worden en dus deze stap te doen. Overal in de Unie dient men verschillende be naderingen van het leerlingstel sel te ontwikkelen, in combinatie met een toereikende beroeps keuzevoorlichting. Tegelijkertijd moet een beleid dat gericht is op het verhogen van het kwalificatieniveau ge paard gaan met voortdurende inspanningen om ervoor te zor gen dat de arbeidsmarkten vol doende flexibel zijn en dat de arbeidskosten een zodanige om vang hebben dat er banen komen voor mensen wier kwalificatieni veau waarschijnlijk laag zal blij ven, ongeacht de aard en de omvang van de scholing die zij krijgen. Dit betekent in het bij zonder dat de totale kosten voor het in dienst nemen van deze personen, inclusief de niet-loon- gebonden kosten, een niveau be reiken dat in verhouding staat tot de productiviteit en dat kunstmatige hindernissen die de schepping van werkgelegen heid in de weg staan, worden verwijderd. 15 Maar dit dient alleen maar om de fundering te leggen voor de flexibele en aanpasbare beroeps bevolking van de toekomst. De technologische verandering vol trekt zich zo snel, dat van de beroepp1^ Ikvr; van de toe kom:'. >_ : >,;:> verlangd zal worden d. u zij zich verandert en zich aanpast aan nieuwe vaar digheden en capaciteiten, en tij dens het arbeidsleven vaak radicaal van baan verandert Dit betekent dat de opleiding niet alleen gericht moet zijn op men sen aan het begin van hun ar beidsleven, maar op iedereen tot aan Jjet einde van dat arbeidsle ven toe. Een dergelijke strategie voor het moderniseren van de vaardigheden, is de enige ma nier waarop de Unie de uitdagin gen van de aanpassing aan de nieuwe omgeving zal kunnen aannemen. De werkloosheid in Europa con centreert zich eveneens op de laaggeschoolden of mensen die met hun kwalificaties niets meer kunnen aanvangen. Het schijn baar onoplosbare karakter van de langdurige werkloosheid is daarvan gedeeltelijk het gevolg. Een aanzienlijke vermindering van de werkloosheid en vooral van de langdurige werkloosheid, komt pas in zicht wanneer het kwalificatiepeil van de betroffe- Verandering in de voltyd- en deeltijdbanen, 1987 t/m 1996 , % van de totals werkgelegenheid In het baslijaar 1987 1988 1989 1990 1991 1992 1993 1994 1995 1996 Een werkgelegenheidsagenda voor het jaar 2000: agendapunten en beleidsmaatregelen nen door scholing kan worden verhoogd. De segregatie tussen vrouwen en mannen op het gebied van de beroepen belemmert de flexibili teit van de arbeidsmarkt. Men dient jongens en meisjes aan te moedigen hun beroepskeuze te diversifiëren en aldus bij te dra gen tot een grotere desegregatie op de arbeidsmarkt en grotere kansen voor vrouwen om werk te vinden. Aangezien onevenredig veel hooggeschoold werk in de Unie te vinden is in de groeisectoren, zal het probleem van de kwalifi catiekloof waarschijnlijk metter tijd ernstiger worden, waarbij het voor een steeds hoger per centage van mensen met alleen basiskwalificaties steeds moei lijker zal worden om werk te vin en den. Het verbreden van de vaardigheden tijdens het dienstverband zou wel eens de meest significante, meest renderende investering in het voorkomen van langdurige werkloosheid en het vergroten van de inzetbaarheid kunnen zijn. aanpassen De Unie heeft geen tekort aan potentiële en evenmin doen onze nieuwe be ondernemers, drijven het slechter dan die van onze concurrenten. Niettemin is het voor onze onderwijsstelsels belangrijk om de ontwikkeling van ondernemersvaardigheden en een ondernemingscultuur te ontwikkelen. Ook de stelsels voor sociale ze kerheid zouden verder moeten worden hervormd, om ze werk gelegenheidsvriendelijker te maken. Programma's die alleen het inkomen in stand houden, doen niets om de inzetbaarheid of de zekerheid te bevorderen van personen die tijdelijk van de arbeidsmarkt zijn uitgesloten. De bedragen die besteed worden aan werkloosheidsuitkeringen en andere passieve arbeids- marktmaatregelen — en die nog altijd zo'n twee derde van de to tale arbeidsmarktuitgaven uit maken — dienen anders te worden ingezet en gebruikt om de inzetbaarheid en herintegra tie in het arbeidsleven te bevor deren. dergelijke herstructurering van de over heidsuitgaven is op langere ter mijn de afhankelijkheid en de sociale uitsluiting te verminderen en te vens de mensen te helpen besef fen wat hun mogelijkheden wel zijn — ten bate zowel van de economie als van henzelf. belangrijk Een om Er is dus een drieledige strategie nodig: verbeteren van het initiële onderwijs aan en de scholing van jongeren om hen een plaats in de beroepsbevolking te bezorgen en hen in staat te stellen zich aan te passen aan de nieuwe uitdagingen later in het leven, een positieve aan pak van de modernisering van de vaardigheden van de bestaande be roepsbevolking tijdens haar gehele arbeidsleven en een actief scho lingsprogramma voor de werklozen, in het bijzonder voor de langdurig werklozen. Het Europees Sociaal Fonds zal deze strategie ondersteu nen. Flexibiliteit en organisatie van het werk De flexibiliteit van de arbeidspatro nen, waarvan het verslag Werkge legenheid in Europa 1996 melding heeft gemaakt, is ook in 1996 groter geworden. Naast het algemene verloop van de 10 miljoen banen of meer die per jaar in de Unie worden geschapen en vernietigd, neemt de prevalentie van de standaardarbeidsweek, een standaardarbeidscontract of een standaardcarrière met een baan voor het leven, geleidelijk af. Tij- Bevolking van niet-onderdanen inde de lidstaten, 1995 % van de bevolking Arbeidskosten per uur en toegevoegde waarde per gewerkt uur in NUTS 1 regio's, 1992 Toegevoegde waarde per uur (ecu) 8 40 35 30 25 \- 20 15 10 I- 5 0 * <\ : i> / • • $ *• • • 10 20 15 Arbeidskosten per uur (ecu) 40 35 30 25 20 H 15 10 H 5 0 30 w Een werkgelegenheidsagenda voor het jaar 2000: agendapunten en beleidsmaatregelen dens de recessie bestond de totale netto nieuwe werkgelegenheid uit deeltijdarbeid, hetgeen als een flexibele reactie op moeilijke ar- beidsmarktomstandigheden kan worden beschouwd. Hoewel in 1996 sprake is van enige netto nieuwe arbeidsplaatsen in de vorm van vol tijdbanen, zet de langetermijntrend in de richting van meer deeltijdar beid door (grafiek 7). 17% of alle werknemers verricht thans deeltijdarbeid. In alle lidsta ten treft men op lange termijn een toename van de deeltijdarbeid voor mannen aan. In de zes jaar tussen 1990 en 1996 is in de Unie als geheel het percentage van mannen dat deel tijdarbeid verrichtte, gestegen van 4% tot 5,5% en tot nog toe zijn er nog maar weinig aanwijzingen dat deze trend daalde naar mate de totale werkgelegenheid is gestegen. De trendmatige stijging van vrou wen die deeltijdarbeid verrichten, heeft zich ook in 1996 voortgezet: meer dan 31,5% van alle werkende vrouwen heeft een deeltijdbaan. Deeltijdbanen voor vrouwen namen in 1996 rond 60% van de stijging van het aantal werkende vrouwen voor hun rekening. Hoewel 12% van de beroepsbevol king van de Unie een arbeidscon tract voor bepaalde duur heeft, is er tussen de lidstaten als gevolg van de bestaande wetgeving en voorschrif ten sprake van grote verschillen in het gebruik ervan. Deze betreffen het functioneren van de arbeids markt, alsmede op het gedrag van zowel de werkgevers als de werkne mers, hetgeen hen ertoe beweegt verschillende vormen van flexibili teit te kiezen. Wat veel minder dui delijk is, is of deze verschillende vormen van flexibiliteit van invloed zijn op de tewerkstelling, de groei van de productie of de levensstan daard. Vergelijkingen op basis van de wetgevingsindex van de OESO, een relatief subjectieve meting, laten hoogstens een zwakke correlatie tus sen deze grootheden zien. De uitdaging voor het beleid In de Europese werkgelegenheids strategie die sinds 1994 wordt toege past, wordt sterk de nadruk gelegd op het vergroten van de flexibiliteit op de arbeidsmarkten. De soort flexi biliteit die in de context van een vol ledig functionerende interne markt en Economische en Monetaire Unie van de Europese economie wordt verlangd,, zal veel complexer worden dan alleen maar een deregulering van de arbeidsmarkten. - De nieuwe soort flexibiliteit dient vergezeld te gaan van verdere structurele hervormingen op de goederen- en de dienstenmarkt, alsmede op de arbeidsmarkten. De deregulering en een grotere concurrentie op de markten voor goederen en diensten dienen te worden beschouwd als een ma nier om de productiviteit en de schepping van arbeidsplaatsen blijvend te verbeteren. Dat geldt met name voor de dienstverle ning, waar allerlei activiteiten nog enorm grote mogelijkheden voor het scheppen van werkgele genheid bieden. - Flexibiliteit op de producten- markt betekent flexibiliteit op ondernemingsniveau. Voor een dergelijke flexibiliteit zal steeds meer de nadruk moeten worden gelegd op nieuwe vormen van werkorganisatie, met flexibelere arbeidstijdpatronen als mogelijk gevolg. De 'flexibele onderne ming' dient regel te worden en geen uitzondering te zijn. Bij de invoering van nieuwe arbeidspa tronen dient men een bepaald aantal principes in acht te ne men: zij dienen specifiek te zijn voor de afzonderlijke fabriek of het dito kantoor en tot stand te komen door overleg tussen de werkgevers en de werknemers. De nieuwe overeenkomst over de deeltijdarbeid die door sociale partners op Europees niveau in de context van het sociale proto col is afgesloten, dient men te zien als de eerste stap bij het zoeken naar dergelijke voor keursstrategieën. - Flexibiliteit en sekerheid behoe ven eikaar niet uit te sluiten. Voor steeds meer mensen zal ze kerheid van betrekking waar schijnlijk niet meer een baan voor het leven betekenen; de ei sen van de nieuwe technologie en de nieuwe flexibiliteit beteke nen echter dat er een nieuw part nerschap dient te komen tussen de werknemers, de werkgevers en de regeringen om inzetbaar heid gedurende het gehele ar beidsleven te garanderen. Dit betekent in de allereerste plaats maatregelen om kwalificaties te bewaren en te moderniseren. - De Commissie zal haar inspan ningen om het ondernemingskli maat te vereenvoudigen en te verbeteren, waaronder de op richting — op verzoek van de Europese Raad van Amsterdam — van een Taskforce "Onderne mingsklimaat", intensiveren. Flexibiliteit en verspreiding van de arbeidskosten De arbeidskosten variëren aanzien lijk binnen de Unie en wel van 5 ecu per uur in de industrie in 1992 in Portugal, tot ca. 23 ecu per uur in de meeste Duitse regio's en 27 ecu in Hamburg. Deze verschillen zijn hoofdzakelijk een gevolg van ver schillen in arbeidsproductiviteit (grafiek 8). Wat de arbeidskosten per eenheid product betreft, is er betrek kelijk weinig verschil binnen de Unie en er is zeker geen sprake van een tendens dat de arbeidskosten per eenheid product lager zouden zijn op plaatsen waar de gemiddelde ar beidskosten ook laag zijn. Meestal compenseren de productiviteitsver- schillen de verschillen in arbeidskos- 17 Een werkgelegenheidsagenda voor het jaar 2000: agendapunten en beleidsmaatregelen ten en in dit opzicht bestaat er dus voor bedrijven nauwelijks enige sti mulans om hun productie te ver plaatsen van de ene lidstaat naar de andere — althans op geaggregeerd niveau. In de Verenigde Staten zijn de ver schillen in arbeidskosten tussen de regio's veel minder duidelijk en er is betrekkelijk weinig verschil in de ar beidskosten per product in de ver schillende delen van de Verenigde Staten. Dat was ook te verwachten, aangezien de Verenigde Staten al heel lang een enkele economie vor men, een enkele munt hebben en economische integratie tussen de af zonderlijke staten groter is dan in Europa nog het geval is. Wat de aan passing van de arbeidsmarkt betreft, kan een meer relevante vergelijking worden gemaakt tussen de omvang van de verschillen in arbeidskosten binnen de lidstaten en die binnen verschillende delen of grotere regio's van de Verenigde Staten. De gemiddelde arbeidskosten in de twee regio's met de hoogste kosten waren in 1992 ca. 30% hoger dan de twee laagste in vier van de vijf groot ste Europese landen. In het vijfde land, Duitsland, was het verschil 18%, als de nieuwe deelstaten buiten beschouwing worden gelaten. In de grotere regio's van de Verenigde Sta ten was in elk van de gevallen het verschil 20 à 30%. Wanneer gebruik wordt gemaakt van een geavanceer dere statistische meting van het ver- schil of standaardafwijking) en de regio's worden gewogen overeenkomstig de aantallen werkenden, blijken op twee na alle negen regio's van de Verenigde Staten een kleinere varia tie in gemiddelde arbeidskosten te vertonen dan in Europese landen het geval is. variantie (de Meestal is er ook minder variatie in de arbeidskosten per eenheid pro duct tussen Amerikaanse staten dan Europese regio's binnen landen, met name in Spanje en hèt Verenigd Ko ninkrijk. Hieruit kan men afleiden dat minder belemmeringen bestaan voor de mobiliteit van zowel produ centen als werknemers, in die zin dat er eerder de tendens bestaat dat de marktkrachten de eventuele ver schillen in arbeidskosten per een heid product die zich voordoen elimineren (door bijvoorbeeld ver schuivingen in economische activi teit tussen staten te stimuleren). In het Verslag zelf is een uitgebreidere analyse opgenomen. De uitdaging voor liet beleid De Europese Raad van Amsterdam heeft de noodzaak geaccentueerd om de stelsels voor de belastingen en de sociale zekerheid werkgelegenheids vriendelijker te maken en een fiscale omgeving te scheppen, die de onder nemingen stimuleert en werkgele genheid schept. In het bijzonder de meest voorkomende structuur van het belastingsysteem in de lidstaten en de grootte van de 'belastingskioof (tussen de arbeidskosten voor de werkgevers en het loon dat de werk nemers in handen krijgen), moet on der de loep worden genomen in het licht van het effect ervan op de groei van de werkgelegenheid, met name voor laaggeschoolde, laagbetaalde werknemers. - De lidstaten dienen de nodige flexibiliteit te bezitten bij het kiezen van de methode voor het verlagen van de belastingen en de middelen om deze verlagin gen te financieren. Het is echter zeer nuttig om informatie en er varingen uit te wisselen over deze kwesties, alsmede de fiscale maatregelen te coördineren als een onderdeel van een inspan ning in de gehele Gemeenschap om de werkloosheid te vermin deren. Migratie en mobiliteit De mobiliteit van de beroepsbevol king is een van de manieren waarop de arbeidsmarkt langetermijnver- schillen in economische en werkge- legenheidskansen tussen landen en regio's corrigeert — verschillen die men tracht zo gering mogelijk te houden door middel van structurele beleidsmaatregelen. Naar mate de tijd vordert, dient de noodzaak van een correctie van de langetermijn- verechillen echter af te nemen, aan gezien evenwichtiger economische ontwikkeling wordt bereikt en de economische en socia le samenhang tussen landen en re gio's groter wordt. een Ongeveer 5% inwoners van de lid staten in dé arbeidsgeschikte leef tijd is geen staatsburger (grafiek9). Van hen komt rond een derde uit andere landen van de Europese Unie. Hoewel de meeste lidstaten van de Unie sinds het eind van de jaren tachtig met een netto-immigratie te maken hebben, waardoor hun be volking in de arbeidsgeschikte leef tijd is gegroeid, is de omvang ervan betrekkelijk gering geweest. Alleen in Duitsland, Griekenland en Oos tenrijk bedroeg de netto-immigratie in die periode veel meer dan 0,3 van de bevolking en zij is thans minder geworden. De piekperiode van de netto-immigratie uit het begin van de negentiger jaren toen zij, voorna melijk als gevolg van instroom uit Midden- en Oost-Europa in Duits land en Oostenrijk, 1% en in Grie kenland iets meer dan 0,5% van de bevolking bereikte, schijnt nu voor bij te zijn. Zo'n 30% van de immigranten in de lidstaten zijn staatsburgers die uit het buitenland terugkeren en nog eens 17% komt uit een andere lid staat. In 1995 bedroeg de immigra tie naar de Unie van daarbuiten minder dan 0,5% van haar bevol king in de arbeidsgeschikte leeftijd. Dat is maar weinig minder dan de instroom in de Verenigde Staten. Bovendien is in de Europese Unie ongeveer de helft van de instroom van immigranten gecompenseerd 78 Een werkgelegenheidsagenda voor het jaar 2000: agendapunten en beleidsmaatregelen door mensen die uit de Unie zijn geëmigreerd (meer dan de heel ge ringe uitstroom uit de Verenigde Staten). Aangezien dit ongeveer het dubbele is van de toename in de natuurlijke groei van de bevolking in de arbeidsgeschikte leeftijd, le vert de instroom van de migranten een aanzienlijke bijdrage tot de groei van de bevolking in de ar beidsgeschikte leeftijd en de poten tiële beroepsbevolking van de Unie. De instroom is bijzonder belangrijk in lidstaten zoals Duitsland, waar de bevolking van nature daalt. De omvang van de mobiliteit van de arbeidskrachten in de Verenigde Staten is groter dan in Europa, maar niet significant. Hoewel de migratie over grote afstanden, van het ene deel van het land naar het andere, vaker voorkomt dan tussen verschillende delen van Europa, is de omvang van de migratie tussen regio's of staten binnen deze 'delen' of grotere regio's (binnen bijvoor beeld het Middenwesten of het Noordoosten) slechts weinig groter dan tussen regio's in de lidstaten van de Unie. In 1993-94 verhuisde gemiddeld iets meer dan 2,5% van de ingezeten bevolking in de Ver enigde Staten tussen hetzij staten, hetzij grotere regio, tegenover een cijfer van iets minder dan 1,5% voor migraties in ongeveer dezelfde tijd tussen NUTST 1-regio's of lidstaten in Europa. De migratie tussen de regio's in de lidstaten verschilt niet zoveel van die tussen de staten van de Verenig de Staten. In 1993-94 migreerde iets minder dan 1,5% van dè men sen (14 per 1. 000) in elk van de negen grotere regio's van de Ver enigde Staten van de ene staat bin nen die regio naar een andere. Overa] in de Unie reizen aanzienlij ke aantallen mensen regelmatig heel lange afstanden van hun huis naar de plaats waar zij werken en in sommige gevallen overschrijden zij daarbij zelfs de grenzen van hun land. Dit forenzen vergroot wat men normaliter een plaatselijke arbeids markt kan noemen en komt veel vaker voor dan dat mensen verhui zen om elders te gaan werken. In 1995 woonde iets meer dan 3,5% van de werknemers in de ene NUTST 1-regio en werkte in een andere. In België lag dit aantal met 13% aanzienlijk boven het gemid delde en in Oostenrijk bedroeg het meer dan 10%; meestal ging het daarbij om mensen die respectieve lijk naar Brussel en Wenen reisden. Ca. 0,5% van de werknemers in de Unie (600. 000 mensen) woonde in het ene land en werkte in het ande re. De helft van hen werkte in een andere lidstaat, de andere helft in een land buiten de Unie (hoofdzake lijk Zwitserland). Niet al deze per sonen forenzen dagelijks, maar zij kunnen langere tijd in een ander land werken zonder van woonplaats te veranderen. Verreweg de mees ten van hen forenzen echter vrijwel zeker regelmatig. De uitdaging voor het beleid Er bestaan verschillende belemme ringen voor de migratie tussen Eu ropese landen, zoals culturele en taalkundige problemen, te strin gente wettelijke voorschriften, de neveneffecten van de beperkingen voor migranten uit derde landen en racistische attitudes. Via economi sche en arbeidsmarktstimulansen kan men deze belemmeringen moei lijk wegnemen. - Voor de bij stellingen die voor een meer geïntegreerde Europese arbeidsmarkt nodig zijn, behoeft de migratie of de geografische mobiliteit echter niet sterk toe te nemen. De ontwikkeling van de Economische en Monetaire Unie dient loon- en prijsvergelijkin gen doorzichtiger te maken, maar andere factoren spelen mo gelijk een grotere rol in de beslis sing werk-loon. Er moet gezorgd worden voor een situatie waarin potentiële migranten een echte keuze kunnen maken — tussen de mogelijkheid om te blijven en de zekerheid om te verhuizen, door het scheppen van voldoende nieuwe arbeidsplaatsen waar zij wonen en de afbraak van kunst matige hindernissen voor hun mogelijkheden elders te wer ken. - Door het bevorderen van het ar beidsaanbod in potentiële mi- gratiegebieden—zowel die waar migranten zich vestigen, als die welke migranten zien vertrek ken — zullen de hindernissen worden verlaagd en zal de inte gratie worden verbeterd. In het bijzonder zal door dergelijke be leidsmaatregelen het probleem van de discriminatie op de plaat selijke arbeidsmarkten worden aangepakt, dat een gevolg is van de angst dat arbeidsplaatsen worden bezet door mensen die van elders komen. - Verder dient het beleid gericht te zijn op het vergemakkelijken van het vrije verkeer, door het verwijderen van de resterende belemmeringen voor de mobili teit van de beroepsbevolking (waarvan er veel niet direct met de arbeidsmarkt te maken heb ben, zoals pensioenen en huis vesting), het verbeteren van de informatie over het arbeidsaan bod en het uitbreiden van me chanismen zoals EURES, die bedoeld zijn om personen die el ders willen gaan werken, te hel pen. Hoewel de laatste jaren de belemmeringen voor grensover schrijdend forenzen aanzienlijk kleiner zijn geworden, bestaan er nog steeds aanzienlijke hin dernissen voor mensen die in een andere lidstaat werken. Het vereenvoudigen van de mobili teitsbijstellingen zal een positieve bijdrage leveren tot de bestrijding van de kwalificatietekorten die zich voordoen en tot de correctie van pro- '9 Een werkgelegenheidsagenda voor het jaar 2000: agendapunten en beleidsmaatregelen ductiviteitsverschillen en, daar door, de groei en de werkgelegen heid bevorderen. Sectorale en beroepsmobiliteit De omvang van de mobiliteit tussen de sectoren is overal in de Unie vrij groot. In 1995 was het verloop voor mannen ca. 16% per jaar en voor vrouwen ca. 19%. Achter deze cij fers gaan echter aanzienlijke ver schillen schuil, zowel tussen sectoren als tussen lidstaten. met Over het algemeen is het percent age nieuwe aanstellingen het hoogst in sectoren die sterker uit breiden dan andere, hoewel de kop- peling de werkgelegenheidsgroei niet syste matisch is. In het bijzonder is de omvang van de sectorale mobiliteit veel hoger in sectoren als die van de horeca (ca. 25% van alle werkne mers in die sector heeft daar het jaar daarvoor niet gewerkt), waar een hoog percentage van de nieuw aangestelde personen schoolverla ters zijn, dan in sectoren als het bank- en verzekeringswezen, het onderwijs of de gezondheidszorg, waar de hogere schoolopleiding en diploma's die van het personeel ver langd worden het aantal geschikte sollicitanten beperken, terwijl de werkgevers niet graag mensen zien vertrekken als die eenmaal aange worven en opgeleid zijn. Met andere woorden: een groot personeelsver loop behoeft niet synoniem te zijn met een groot concurrentievermo gen. De uitdaging voor het beleid wordt aangenomen dat dit de be reidheid van werkgevers om nieuwe mensen in dienst te nemen beïn vloedt. Zo heeft Spanje een van de krachtigste systemen van arbeids bescherming (zoals de OESO heeft vastgesteld), maar tevens een van de hoogste verlooppercentages, ter wijl Finland ook een hoog verloop percentage heeft, gekoppeld aan- een meer dan gemiddelde mate van arbeidsbescherming en België, met het geringste verlooppercentage in de Unie, wordt geacht een minder dan gemiddelde bescherming tegen ontslag te bieden. - In plaats dat strenge regels ten aanzien van ontslag werkgevers ervan afschrikken nieuwe men sen in dienst te nemen, moedi gen zij hen aan verandering te brengen in de manier waarop zij mensen aanstellen, en wel door dat zij gestimuleerd worden deze mensen met een arbeidsovereen komst voor bepaalde duur aan te stellen. Paradoxaal zou dit de omvang van het verloop eerder vergroten dan verkleinen, en er zijn aanwijzingen dat dit inder daad het geval is. - Ontslagbeperkingen verhogen het aantal mensen met een tijde lijke arbeidsovereenkomst en derhalve ook het verlooppercen tage, Dit zou kunnen leiden tot het ontstaan van een duale ar beidsmarkt, met gevestigde werknemers die een hoge mate van bescherming tegen het ver lies van hun baan genieten en andere met weinig of geen be scherming. Dit is nu bepaald niet de meest gewenste of effi ciënte manier om de flexibiliteit van de arbeidsmarkt te vergro ten. De verschillen in de omvang van het verloop schijnen echter niet stelsel matig verband te houden met de mate waarin de arbeidsmarkt gere guleerd is of meer specifiek met de grote of geringe mate van ontslag bescherming, waarvan meestal - Er moet een radicale herbezin ning op alle relevante arbeids marktsystemen plaatsvinden — bescherming tegen ontslag, ar beidstijden, sociale bescherming en gezondheid en veiligheid — teneinde deze aan te passen aan een arbeidswereld die anders ge organiseerd zal worden en waa rin het begrip zekerheid voor de werknemers opnieuw moet wor den gedefinieerd, waarbij de na druk meer moet komen te liggen op zekerheid op basis van inzet baarheid op de arbeidsmarkt, dan op zekerheid in een specifie ke baan. - Het accent moet verlegd worden van een simplistische discussie over regulering en deregulering, naar een nieuw evenwicht tus sen flexibiliteit en zekerheid van tastbare inzetbaarheid, met voordelen voor zowel de werkne mers als de werkgevers. De werknemers zullen beter in staat zijn hun beroeps- en hun arbeidsleven met elkaar te com bineren, terwijl de werkgevers de mogelijkheid krijgen zich sneller aan de toenemende ver anderingen op de markt aan te passen. De integratie van gehandicapten in de arbeidsmarkt Indien de trends uit het verleden zich voortzetten, zal zich naar mate de bevolking van de Unie vergrijst, onder de bevolking in de arbeidsge schikte leeftijd een stijgend per centage mensen met een handicap bevinden. Dit veroorzaakt talrijke beleidsdilemma's over een gevoelig onderwerp dat in het verleden de discussie heeft gepolariseerd en waaraan Werkgelegenheid in Euro pa dit jaar een speciaal hoofdstuk wijdt. Ongeveer 17% van de bevolking van de Unie in de arbeidsgeschikte leef tijd wordt gehinderd door een han dicap. Bijna de helft van hen bevindt zich in de leeftijdsgroep van 50 tot 65 jaar. De gemiddelde parti cipatiegraad van mensen met een handicap in de Unie is, met 44%, bijna 17% lager dan het algemene 20 Een werkgelegenheidsagenda voor het jaar 2000: agendapunten en beleidsmaatregelen percentage, hoewel dit tussen de lidstaten sterk varieert. Het per centage is meestal hoger in landen waar de algemene participatie graad ook hoog is. Een aanzienlijk percentage van de werkenden wordt bovendien gevormd door mensen die een handicap hebben gekregen terwijl zij werkten en die bij dezelfde werkgever zijn geble ven, al dan niet in dezelfde functie. Per jaar krijgen ca. 10 miljoen men sen een beroepsziekte of een onge val en letsels op de werkplek. Anders dan men meestal denkt, zijn de werkloosheidspercentages voor gehandicapten in de meeste landen niet veel hoger dan voor de rest van de beroepsbevolking. In de Unie als geheel ligt het gemiddelde percent age minder dan 2% hoger dan voor de totale beroepsbevolking. Het percentage dat niet actiefis, is echter aanzienlijk hoger dan voor andere groepen. Dat is met name het geval in landen als Grieken land, Spanje, Ierland en Italië, waar de familiebanden nog hecht zijn. Dit zijn ook de landen, samen met Por tugal, waar het onderwijsniveau van gehandicapten lager is dan dat van de rest van de bevolking en waar onevenredige aantallen werk zaam zijn in de landbouw en alge meen gesproken in basisberoepen, terwijl in andere landen, waar ge handicapten eenzelfde onderwijsni veau bereiken als de rest van de bevolking, er geen significante ver schillen bestaan in de sectoren en beroepen waarin zij werkzaam zijn. De uitdaging voor het beleid In het verleden bestond in veel lid staten een sterke sociaal-economi sche tendens om aan personen die moeite hebben om werk te vinden, een invaliditeitsuitkering te ver strekken. Dientengevolge zijn de uitgaven voor deze uitkeringen de op twee na hoogste post op de begro ting voor sociale bescherming in de Unie, na pensioenen en uitkeringen bij ziekte, geworden en zij beliepen in 1993 10,5% van de totale begro ting: Dat is meer dan het bedrag dat aan werkloosheidsuitkeringen werd besteed (in 1993 7%). Twee van de voornaamste hinder nissen waarmee gehandicapten bij het zoeken naar werk te maken krij gen, zijn vooroordelen en vooringe nomenheid. Als gevolg daarvan bestaat onder de gehandicapten een uitgebreide campagne voor de in voering van anti-discriminatiewet geving om hun burgerrechten te beschermen en voor een 'redelijke huisvesting*, zodat zij hun recht op arbeid kunnen uitoefenen. In econo mische termen is dit een investe ring in menselijke hulpbronnen die, naast de sociale voordelen, een po sitief financieel rendement voor de overheidsbegroting betekent, aan gezien meer werkgelegenheid meer belastinginkomsten betekent, in plaats van de uitgaven die nodig zijn om de inkomsten van de men sen die inactief zijn, te ondersteu nen. - De antidiscriminatiewetgeving dient te worden aangevuld met maatregelen die gericht zijn op het verbeteren van de inzetbaar heid van gehandicapten, zoals in Zweden gebeurt, en daardoor het concurrentievermogen van de beroepsbevolking van de Unie versterken en de kansen op werk voor gehandicapten verbeteren. - Systemen voor quota en heffin gen dienen volledig van koers te veranderen, zodat zy kunnen reageren op de nieuwe arbeids- omgeving waarin de werkne mers worden aangezet om te leren en het arbeidsproces te veranderen terwijl zij leren, en aldus een onderdeel van het ka pitaal van de onderneming wor den. dergelijke een aanpasbare, werkgelegenheids vriendelijke arbeidsomgeving, zullen gehandicapten eerder blijven werken en hun persoon lijke vaardigheden vergroten. In De vooruitzichten op werk voor gehandicapten kan men echter niet los zien van de algemene omstandigheden op de arbeids markt. Gehandicapten verliezen meestal als eersten hun baan en behoren tot de iaatsten die aan gesteld worden; het opleggen van quota heeft geen effect meer als de werkgelegenheidsbasis waarop zij worden toegepast, smaller wordt. Milieu en werkgelegenheid Het milieu is een gebied geworden dat voor de werkgelegenheid van zeer groot belang is. Met het milieu samenhangende banen omvatten een ruime schakering aan activitei ten, waarvan de kernactiviteiten, zoals afvalwaterbehandeling, be strijding van de luchtverontreini en ging, bodemverbetering lawaaibestrijding, voor de meeste werkgelegenheid zorgen en min stens 1,5 miljoen banen of 1% van de totale werkgelegenheid in de Eu ropese Unie voor hun rekening ne men. Andere banen houden verband met de levering van milieugoederen en -diensten die niet uitsluitend voor milieudoeleinden bestemd zijn en dus minder gemakkelijk kunnen worden geïdentificeerd. Dit zijn: re cyclage, gebruik van duurzame energie, natuur- en landschapsbe scherming en renovering van stads- wijken. Volgens voorlopige ramingen nemen deze activiteiten in de Unie mogelijk nog eens 1,5 miljoen banen voor hun rekening en verhogen aldus de werkgelegenheid in de milieusector, in de ruimste zin van het woord, tot ca. 2% van de totale werkgelegenheid van de Unie. De milieusector is een sector met positieve vooruitzichten voor de werkgelegenheid. Natuurlijk kan het milieubeleid, naar mate maatregelen ter bestrij ding van vervuiling en ter vermin- 21 Een werkgelegenheidsagenda voor het jaar 2000: agendapunten en beleidsmaatregelen dering van de ecologische schade worden ingevoerd, ook een ongun stige uitwerking hebben op de werkgelegenheid in andere secto ren. Ondanks de problemen die dit voor bepaalde sectoren of regio's kan meebrengen, zijn er geen over tuigende aanwijzingen dat het mi lieubeleid een ongunstige invloed zou hebben op de werkgelegenheid of het concurrentievermogen in to taal; op langere termijn worden bei de waarschijnlijk juist versterkt. Uit recent onderzoek kan men aflei den dat het nastreven van milieu doeleinden over het algemeen een positief, zij het beperkt effect heeft op de werkgelegenheid. Het probleem van het overheersen de verbruiks- en investeringspa troon is voor de duurzaamheid van de groei op lange termijn veel be langrijker dan de "groene indus trie". De komende jaren zullen waarschijnlijk aanzienlijke investe ringen nodig zijn voor het vernieu wen huidige kapitaalgoederen, door het invoe ren van milieuvriendelijker techno logieën en productiemethoden, vooral in de verwerkende industrie, de landbouw, de energieverzorging en het transport. van de De weg vooruit die naar In Werkgelegenheid in Europa 1997 wordt èen aantal van de voor naamste factoren in het licht ge steld alle waarschijnlijkheid de Europese ar beidsmarkt de komende twee de cennia op lange termijn een significant ander uiterlijk zullen ge ven dan in de laatste 25 jaar van de 20e eeuw. De Europese werkgelegenheids strategie, die. — zoals in het Ver drag van Amsterdam is uiteengezet — uitgaat van de werkgelegenheid als een aangelegenheid van ge meenschappelijke zorg, zal een be- langrijke rol spelen bij het waarborgen van het hoge percent zal toezicht houden op het werk gelegenheidsbeleid in de lidsta ten en de Gemeenschap, en de Raad en de Commissie over deze kwesties van advies dienen. - de Commissie zal richtsnoeren voor het werkgelegenheidsbe leid opstellen, die na uitvoerig voorafgaand overleg zullen wor den besproken en goedgekeurd door de Europese Raad. Zij zul len in overeenstemming zijn met de globale richtsnoeren voor het economisch beleid. - het werkgelegenheidsbeleid van de lidstaten zal aan de hand van deze richtsnoeren worden gecon troleerd en bewaakt. - bij alle communautaire beleids maatregelen en acties zal met de werkgelegenheid rekening wor den gehouden, terwijl alle rele bestaande vante communautaire beleidsmaatre gelen zullen worden onderzocht, om er zeker van te zijn dat zij op het scheppen van werkgelegen heid gericht zijn. Het werkgelegenheidsbeleid moet reageren op globale uitdagingen. Uiteindelijk is alles afhankelijk van ons vermogen om behoorlijke, aan vaardbaar betaalde banen te ver schaffen voor al diegenen onder onze burgers die willen werken. Eu ropa moet deze uitdaging aanne men. age netto nieuwe arbeidsplaatsen dat van essentieel belang is voor het welslagen van de Economische en Monetaire Unie. In deze strategie, waartoe in Essen het initiatief is genomen, worden macro-economi sche stabiliteit en structurele her vormingen gecombineerd om het functioneren van de arbeidsmarkt te moderniseren. De komende tien jaar moet zij zelfs nog meer de nadruk leggen op de ontwikkeling van een kennisinfra structuur die zorgt voor duurzame groei in een concurrerende wereld economie en meer nadruk legt op de menselijke hulpbronnen, zodat ie dereen in de beroepsbevolking zijn vaardigheden en inzetbaarheid kan behouden en vergroten. De flexibili teit moet gebaseerd zijn op het ver trouwen van de werknemers in hun aanpassingsvermogen en inzet baarheid en op een doeltreffend partnerschap tussen het personeel en de werkgever. Op het niveau van de Unie is een aantal politieke beslissingen geno men, zijn nieuwe verplichtingen aangegaan en zijn nieuwe institu tionele regelingen getroffen om de aandacht te vestigen op de actie van de Unie en de lidstaten ten aanzien van de werkgelegenheidsbeleid: - dankzij de opname van de Titel betreffende werkgelegenheid in het herziene Verdrag, beschikt de Unie thans over de hulpmid delen die nodig zijn voor het ont een wikkelen gecoördineerde werkgelegen heidsstrategie, die aan de eisen van de 21e eeuw is aangepast en tegelijkertijd rekening houdt met de uiteenlopende situaties in de lidstaten; van - door de oprichting van het Comi té voor de werkgelegenheid is een forum ontstaan voor het be vorderen van de coördinatie tus sen de lidstaten op het gebied van het werkgelegenheids- en arbeidsmarktbeleid. Het Comité Tl ISSN 0254-1513 C0M(97) 479 def. DOCUMENTEN NL 04 17 05 Catalogusnummer : CB-CO-97-509-NL-C ISBN 92-78-25597-1 Bureau voor officiële publikaties der Europese Gemeenschappen 1,-2985 Luxemburg


title: REGLAMENTO (CE) N° 1918/97 DE LA COMISIÓN de 1 de octubre de 1997 por el que se establecen valores globales de importación para la determinación del precio de entrada de determinadas frutas y hortalizas

eurovoc_concepts:
agri-monetary policy
citrus fruit
fruit vegetable
grape
import price
pip fruit