اردشیر یکم ساسانی شناخته‌شده به اردشیر بابکان (به پارسی میانه: ) بنیان‌گذار شاهنشاهی ساسانی بود. وی پس از شکست واپسین شاهنشاه اشکانی، اردوان پنجم در سال ۲۲۴ میلادی در دشت هرمزدگان، دودمان اشکانی را برانداخت و پادشاهی ساسانی را بنیان گذاشت. اردشیر از آن پس خود را «شاهنشاه»[پ 1] نامید و تسخیر سرزمینی را که ایرانشهر یا «ایران» می‌خواندش، آغازید.
اردشیر یکم ساسانی شناخته‌شده به اردشیر بابکان
اردشیر یکم ساسانی
اردشیر یکم ساسانی شناخته‌شده به اردشیر بابکان (به پارسی میانه: )
1690783
بنیان‌گذار شاهنشاهی ساسانی چه کسی بود؟
اردشیر یکم ساسانی
اردشیر یکم
اردشیر بابکان
1690784
چه کسی دودمان اشکانی را برانداخت؟
دشت هرمزدگان
1690785
اردشیر یکم ساسانی دودمان اشکانی را در کدام دشت برانداخت؟
اردوان پنجم
1690786
آخرین شاه اشکانی چه کسی بود؟
۲۲۴ میلادی
سال ۲۲۴
سال ۲۲۴ میلادی
در سال ۲۲۴ میلادی
1690787
اردشیر بابکان در چه سالی پادشاهی ساسانی را بنیان گذاشت؟
شاهنشاه
«شاهنشاه»
1690788
اردشیر پس از بنیانگذاری سلسله ساسانی خود را چه نامید؟
1690789
چه کسی جانشین اردشیر یکم ساسانی شد؟
1690790
سلسله ساسانیان چند پادشاه به خود دید؟
اردشیر بر پایهٔ گزارش طبری، در پیرامون اصطخرِ پارس زاده شد؛ طبری می‌افزاید که اردشیر در هفت سالگی به نزد فرمانده دژ دارابگرد فرستاده شد؛ پس از مرگ فرمانده، اردشیر بر جای او نشست و ارگبد دژ دارابگرد شد. طبری در ادامه آورده‌است که سپس بابک، شاه محلی پارس که گوچهر نام داشت را سرنگون کرد و پسرش شاپور را به‌جای وی گماشت. براساس گزارش طبری، شاپور و پدرش بابک به‌ناگاه مردند و اردشیر حاکم پارس شد. کشمکش میان اردشیر با شاهنشاهی اشکانی بالا گرفت و سرانجام در تاریخ ۲۸ آوریل (برابر با ۹ اردیبهشت) ۲۲۴ میلادی، اردشیر با لشکر اردوان پنجم در دشت هرمزدگان روبرو شد و طی این جنگ، اردوان شاهنشاه اشکانی کشته شد.
در پیرامون اصطخرِ پارس زاده شد
در پیرامون اصطخرِ پارس
پیرامون اصطخرِ پارس
1690841
اردشیر بابکان بر پایهٔ گزارش طبری در کجا زاده شد؟
به نزد فرمانده دژ دارابگرد فرستاده شد
فرمانده دژ دارابگرد
1690842
اردشیر بابکان در هفت سالگی به نزد کدام فرمانده فرستاده شد؟
1690843
ارگبد دژ چیست؟
گوچهر
1690844
بابک کدام شاه محلی پارس را سرنگون کرد و پسرش شاپور را به‌جای وی گماشت؟
شاپور و پدرش بابک
1690845
اردشیر پس از مرگ چه کسانی حاکم پارس شد؟
دشت هرمزدگان
1690846
اردشیر با لشکر اردوان پنجم در کدام دشت روبرو شد؟
1690847
سلسله اشکانیان چند سال دوام آورد؟
1690848
اردوان پنجم چند فرزند داشت؟
1690849
سلسله اشکانیان چند پادشاه به خود دید؟
1690850
اردوان پنجم پس از چه کسی به حکومت اشکانی رسید؟
اردشیر نقش بسزایی در گسترش ایدئولوژی شاهنشاهی داشته‌است. وی کوشید تا خویش را به مثابهٔ مزداپرستی مرتبط با خدا و دارندهٔ فَرّه ایزدی بنمایاند. ادعای مشروعیت پادشاهی وی به‌عنوان نورسته‌ای برحق از نسل شاهان اسطوره‌ای ایرانی و نیز تبلیغات منتسب به اردشیر علیه مشروعیت و نقش پارتیان در توالی تاریخ ایرانی، مؤید جایگاه ممتازی است که میراث هخامنشی در ذهن نخستین شاهنشاهان ساسانی داشته‌است. اگرچه دیدگاه رایج برآن است که احتمالاً ساسانیان چندان دربارهٔ هخامنشیان و وضعیتشان نمی‌دانسته‌اند. از سوی دیگر، برخی از مورخین برآنند که نخستین شاهنشاهان ساسانی، با هخامنشیان آشنا می‌بودند و شاهنشاهان متأخر ایشان، به‌عمد به کیانیان روی آوردند. ایشان آگاهانه هخامنشیان را نادیده گرفتند تا بتوانند پیشینهٔ خود را به کیانیان برسانند؛ و از همین‌جا بود که تاریخ‌نگاری مقدس را در پیش گرفتند.
اردشیر
1690901
کدام شاه ساسانی نقش بسزایی در گسترش ایدئولوژی شاهنشاهی داشته‌است؟
اردشیر
1690902
چه کسی کوشید تا خود را به مثابهٔ مزداپرستی مرتبط با خدا و دارندهٔ فَرّه ایزدی بنمایاند؟
اردشیر نقش بسزایی در گسترش ایدئولوژی شاهنشاهی داشته‌است. وی کوشید تا خویش را به مثابهٔ مزداپرستی مرتبط با خدا و دارندهٔ فَرّه ایزدی بنمایاند. ادعای مشروعیت پادشاهی وی به‌عنوان نورسته‌ای برحق از نسل شاهان اسطوره‌ای ایرانی و نیز تبلیغات منتسب به اردشیر علیه مشروعیت و نقش پارتیان در توالی تاریخ ایرانی
ادعای مشروعیت پادشاهی وی به‌عنوان نورسته‌ای برحق از نسل شاهان اسطوره‌ای ایرانی و نیز تبلیغات منتسب به اردشیر علیه مشروعیت و نقش پارتیان در توالی تاریخ ایرانی
1690903
چه عواملی مؤید جایگاه ممتازی است که میراث هخامنشی در ذهن نخستین شاهنشاهان ساسانی داشته‌است؟
به کیانیان روی آوردند
کیانیان
به کیانیان
1690904
 نخستین شاهنشاهان ساسانی، با هخامنشیان آشنا می‌بودند و شاهنشاهان متأخر ایشان به چه کسانی روی آوردند؟
اردشیر برای یادبود پیروزی‌هایش، اقدام به نقر سنگ‌نگاره در فیروزآباد (شهر گور یا اردشیرخوره)، نقش رجب و نقش رستم کرده‌است؛ در سنگ‌نگارهٔ وی در نقش رستم، اردشیر و اهورامزدا سوار بر اسب در برابر یکدیگرند و جسد اردوان و اهریمن زیر سم اسبان اردشیر و اهورامزدا تصویر شده‌است. از این نقش چنین برمی‌آید که اردشیر می‌پنداشته یا می‌خواسته دیگران بپندارند که حاکمیت وی بر سرزمینی که در کتیبه‌ها «ایرانشهر» خوانده می‌شده، از سوی پروردگار مقرر شده‌است. واژهٔ ایران، پیش از این، در اوستا و به‌عنوان «نام سرزمین اسطوره‌ای آریاییان» به کار می‌رفت؛ در دوران اردشیر، عنوان «ایران» بر جغرافیای زیر حاکمیت ساسانیان اطلاق شد. اندیشهٔ «ایران»، هم برای جوامع زردشتی و هم غیر زرتشتی سراسر شاهنشاهی پذیرفته شد و حافظهٔ جمعی ایرانیان در مراحل گوناگون و لایه‌های مختلف جامعهٔ ایرانی تا دوران مدرن امروز ادامه یافت و زنده ماند. آنچه روشن است این است که مفهوم «ایران»، پیشتر کاربردی مذهبی نیز داشته و سپس به پیدایش صورت سیاسی آن و در مفهوم مجموعه‌ای جغرافیایی از سرزمین‌ها انجامیده‌است.
اقدام به نقر سنگ‌نگاره در فیروزآباد (شهر گور یا اردشیرخوره)، نقش رجب و نقش رستم کرده‌است
1690955
اردشیر برای یادبود پیروزی‌هایش، چه کرد؟
به‌عنوان «نام سرزمین اسطوره‌ای آریاییان» به کار می‌رفت
«نام سرزمین اسطوره‌ای آریاییان»
نام سرزمین اسطوره‌ای آریاییان
1690956
واژه ایران در اوستا با چه عنوانی به کار می‌رفت؟
بر جغرافیای زیر حاکمیت ساسانیان
جغرافیای زیر حاکمیت ساسانیان
1690957
در دوران اردشیر عنوان «ایران» بر کدام جغرافیا اطلاق شد؟
هم برای جوامع زردشتی و هم غیر زرتشتی سراسر شاهنشاهی پذیرفته شد
هم برای جوامع زردشتی و هم غیر زرتشتی سراسر شاهنشاهی
1690958
اندیشهٔ «ایران»، برای چه جوامعی پذیرفته شد؟
کاربردی مذهبی
مذهبی
1690959
مفهوم «ایران»، پیشتر چه کاربردی داشته‌است؟
گزارش‌ها به متونی گفته می‌شود که به زبان‌ها و در دوره‌های گوناگونی نوشته شده‌اند. شایان ذکر است که اساس نوشته‌های همهٔ تاریخ‌نگاران مسلمان (تاریخ‌های عربی و فارسی)، خداینامههای رسمی دربار ساسانی بوده‌است که این خداینامهها نیز از رویدادهای مندرج در سالنامه‌های رسمی دربار ساسانی به عنوان منبع بهره برده‌اند. خداینامه در اواخر عصر ساسانی به زبان پارسی میانه تدوین شده بود. عنوان ترجمهٔ این کتاب به زبان عربی زیر نام سیر الملوک العجم و در فارسی شاهنامه بوده‌است. امروزه هیچ‌یک از ترجمه‌های مستقیم عربی خداینامه و نیز اصل متن پارسی میانهٔ خداینامه در دست نیست.
به متونی گفته می‌شود که به زبان‌ها و در دوره‌های گوناگونی نوشته شده‌اند
1691010
گزارش‌ها به چه متونی گفته می‌شود؟
خداینامههای رسمی دربار ساسانی بوده‌است
1691011
اساس نوشته‌های همهٔ تاریخ‌نگاران مسلمان چه بوده‌است؟
در اواخر عصر ساسانی
عصر ساسانی
ساسانی
1691012
خداینامه در اواخر کدام عصر به زبان پارسی تدوین شده بود؟
سیر الملوک العجم
1691013
خداینامه به زبان عربی زیر نام کدام اثر و در فارسی شاهنامه بوده‌است؟
1691014
شاهنامه اثر کیست؟
1691015
شاهنامه در چه قرنی نوشته شده‌است؟
اردشیر (به پارسی باستان: ) که «اَرْتَه‌خْشَ‌ثْرَ» تلفظ می‌شده، از نام‌های کهن و ستودهٔ ایرانی می‌بوده‌است. در یونانی‌اش «اَرْتَه‌کْسِرْکْسِسْ» (Artaxérxēs Αρταξέρξης) می‌خواندند؛ اردشیر (به پارسی میانه: ) «اَرْتَخْشْتَر» یا «اَرْتَخْشیر» می‌بوده؛ به ارمنی «اَرْتَشیس» (Artašēs Արտաշէս) می‌گفتندش و در فارسی نیز «اردشیر» خوانده می‌شود. اردشیر در لغت معنای «کسی‌است که پادشاهی‌اش برپایهٔ راستی و عدالت است» می‌دهد. جزء نخست ارتخشیر برگرفته از مفهوم دینی عدالت موسوم به «ارته» یا «اشه» است و جزء دومش با مفهوم «شهر» در ارتباط است.
اَرْتَه‌خْشَ‌ثْرَ
1691066
اردشیر به پارسی باستان چگونه تلفظ می‌شود؟
اَرْتَه‌کْسِرْکْسِسْ
1691067
اردشیر را در یونانی چگونه می‌خواندند؟
«اَرْتَخْشْتَر» یا «اَرْتَخْشیر»
1691068
اردشیر به پارسی میانه چگونه تلفظ می‌شد؟
«کسی‌است که پادشاهی‌اش برپایهٔ راستی و عدالت است»
کسی‌است که پادشاهی‌اش برپایهٔ راستی و عدالت است
1691069
اردشیر در لغت به چه معناست؟
مفهوم دینی عدالت موسوم به «ارته» یا «اشه» است
1691070
جزء نخست ارتخشیر برگرفته از چه مفهومی است؟
با مفهوم «شهر»
1691071
جزء دوم ارتخشیر با چه مفهومی در ارتباط است؟
اردشیر
1691072
«اَرْتَخْشْتَر» یا «اَرْتَخْشیر» پارسی میانه کدام اسم است؟
دربارهٔ صحت و سقم هریک از روایات مذکور، نظراتی وجود می‌دارد. برخی گزارش طبری را بدین سبب مشکوک دانسته‌اند که وی شجره‌نامه‌ای مفصل از اردشیر به‌دست می‌دهد که نسل وی را به پادشاهان اسطوره‌ای و پهلوانی ایران باستان می‌رساند. برخی گزارش کارنامه و شاهنامه را موجه‌تر می‌دانند از آن جهت که پسرِ ساسان بودن اردشیر و به فرزندخواندگی گرفتنِ وی توسط بابک، با قوانین و رسوم زرتشتی سازگاری می‌دارد. البته برخی نیز با دیدهٔ تردید به گزارش کارنامه و شاهنامه نگریسته، آن را اسطوره‌ای و گزارشی برای مشروعیت‌بخشی به بنیان‌گذار سلسلهٔ ساسانی دانسته‌اند.
به پادشاهان اسطوره‌ای و پهلوانی ایران باستان می‌رساند
پادشاهان اسطوره‌ای و پهلوانی ایران باستان
1691123
طبری نسل اردشیر را به چه کسانی می‌رساند؟
با قوانین و رسوم زرتشتی
قوانین و رسوم زرتشتی
1691124
پسرِ ساسان بودن اردشیر و به فرزندخواندگی گرفتنِ وی توسط بابک، با کدام قوانین و رسوم سازگار است؟
1691125
نام چند پهلوان ایران باستان را بنویسید
اردشیر
1691126
 بنیان‌گذار سلسلهٔ ساسانی چه کسی بود؟
1691127
در دوره ساسانیان سکه‌ها از چه جنسی ضرب می‌شدند؟
در منابع به پیوندهای دینی اردشیر و موبد بودن پدرش اشاره رفته‌است؛ از این شواهد چنین پیداست که وی با خاندان‌های سلطنتی پیوندی نمی‌داشته و تنها موبدزاده‌ای می‌بوده که از دین آگاهی می‌داشته منتها خود موبد نبوده‌است. وز همین روی بود که برپایهٔ آگاهی‌های مذهبی‌اش، این مجال را یافت که نخستین کسی باشد که در سنگ‌نگاره‌هایش، خود را در حال دریافت حلقهٔ پادشاهی از اهورامزدا بنمایاند؛ چیزی که یک اشراف‌زادهٔ پارسی نیاز بدان نمی‌داشت و تنها یک نورسته مجبور بود مدعی شود که تبار از ایزدان می‌دارد. شایان ذکر است گرفتن حلقهٔ پادشاهی از اهورامزدا، پیش از اردشیر سابقه نمی‌داشته و حتی در سنگ‌نگاره‌های هخامنشی نیز دیده نشده‌است.
اردشیر
1691178
گرفتن حلقهٔ پادشاهی از اهورامزدا، پیش از پادشاهی چه کسی سابقه نمی‌داشته و حتی در سنگ‌نگاره‌های هخامنشی نیز دیده نشده‌است؟

اردشیر
1691179
چه کسی با خاندان‌های سلطنتی پیوندی نمی‌داشته و تنها موبدزاده‌ای می‌بوده که از دین آگاهی داشته است؟
1691180
موبد به چه معناست؟
برپایهٔ آگاهی‌های مذهبی‌اش
1691181
اردشیر بر اساس کدام آگاهی‌اش این مجال را یافت که نخستین کسی باشد که در سنگ‌نگاره‌هایش، خود را در حال دریافت حلقهٔ پادشاهی از اهورامزدا بنمایاند؟
پارس ایالتی که جنبش بنیان‌گذاردن دولت نوین ساسانی از آنجای آغاز گردید، در آستانهٔ سدهٔ سوم میلادی شهرت پیشین خود را از دست داده بود. از دیرباز در کنار ویرانه‌های تخت جمشید پایتخت هخامنشیان —که لشکریان اسکندر مقدونی به آتشش کشیدند— شهری نو بنام اصطخر سر برآورده بود. با آنکه شاهان محلی آن خطه، با حفظ رسم‌های کهن، نام‌های بلندآوازهٔ شاهنشاهان هخامنشی مانند دارا (داریوش) و اردشیر را بر خود می‌نهادند، اما این تقریباً تنها نمونهٔ باقی‌ماندهٔ شکوه و عظمت باستان بود. حاکمان محلی ایالت پارس که خود را وارثان برحق هخامنشیان می‌دانستند، در طول چهار و نیم سده حکومت اشکانی، تابعیت از آنان را با بی‌رغبتی پذیرفته بودند و همواره مترصد فرصتی بودند که بر اریکهٔ قدرت هخامنشیان بنشینند. ایشان پارتیان را بچشم غاصبانی بدوی می‌نگریستند که با زور حق آنان را گرفته‌اند. باقی‌مانده‌های پاسارگاد و تخت جمشید می‌توانست یادواره‌ای پایا از شکوه گذشتهٔ ایالت پارس باشد؛ گرچه آگاهی از وجود یک امپراتوری بزرگ اغلب به دست فراموشی سپرده شده‌بود.
پارس ایالتی
1691232
جنبش بنیان‌گذاردن دولت نوین ساسانی از کجا آغاز گردید؟
تخت جمشید
1691233
پایتخت هخامنشیان کجا بود؟
در آستانهٔ سدهٔ سوم میلادی
1691234
پارس ایالتی چه زمانی شهرت پیشین خود را از دست داده بود؟
اصطخر
1691235
در کنار ویرانه‌های تخت جمشید پایتخت هخامنشیان کدام شهر سر برآورده بود؟
دارا (داریوش) و اردشیر
1691236
شاهان محلی اصطخر نام کدام شاهنشاهان را بر خود می‌نهادند؟
حاکمان محلی ایالت پارس
1691237
چه کسانی خود را وارثان برحق هخامنشیان می‌دانستند؟
از تاریخ چهارصد سالهٔ این ایالت، که نخست جزئی از پادشاهی سلوکیان بود و سپس بخشی از شاهنشاهی اشکانی گردید، تاکنون آگاهی چندانی بدست نیامده و تقریباً هرآنچه از وضعیت سیاسی ایالت پارس —پیش از برآمدن اردشیر— دانسته‌است، وابسته به سکه‌هایی‌است که پادشاهان محلیِ نیمه‌وابستهٔ آن سامان ضرب می‌کردند؛ برپایهٔ دانسته‌های موجود از سکه‌های پارس، تقریباً از اندکی پس از مرگ اسکندر مقدونی، بی‌انقطاع دستِ کم یک پادشاه محلی در سرزمین پارس حکومت می‌کرده‌است. با بودن نام‌های پادشاهانی مانند «دارا» (داریوش) و «اردشیر» بر سکه‌های شاهان محلی این خطه، اگر انگاشته نشود که دودمانی فرعی از هخامنشیان همچنان در پارس حاکم بوده‌اند، حداقل ادامهٔ حیات پاره‌ای از سنت‌های هخامنشی را در آن سرزمین گواهی می‌دهد.
چهارصد
1691288
ایالت پارس چند سال تاریخ دارد؟
پادشاهی سلوکیان
سلوکیان
1691289
ایالت پارس نخست جزئي از کدام پادشاهی بود؟
اسکندر مقدونی
1691290
برپایهٔ دانسته‌های موجود از سکه‌های پارس، اندکی پس از مرگ چه کسی بی‌انقطاع دستِ کم یک پادشاه محلی در سرزمین پارس حکومت می‌کرده‌است؟
1691291
اسکندر مقدونی در چه سالی از دنیا رفت؟
1691292
اسکندر مقدونی چه سرزمین‌هایی را فتح کرد؟
1691293
سلسله هخامنشیان را چه کسی بنیانگذاری کرد؟
1691294
داریوش چندمین پادشاه سلسله هخامنشیان است؟
در زمان سلوکیان، به‌گاه شوریدن اسکندر برادر مولون شهربان سلوکی پارس بر آنتیوخوس سوم، «فره‌ترکه» ها[پ 5] (شاهان محلی پارس) بر آن سرزمین فرمان می‌راندند. این نشانگر آن است که این شاهان محلی، با شهربانان سلوکی در فرمانروایی شریک بوده‌اند یا هر یک جدایگانه در بخشی از پارس فرمان می‌راندند. در زمان اشکانیان نیز شاهان محلی پارس به مانند برخی دیگر از شاهان نیمه وابستهٔ شاهنشاهی اشکانی، از حق ضرب سکه به نام خویش برخوردار می‌بودند. در آن زمان حاکمان پارس خود را «فره‌ترکه» می‌نامیدند؛ بر پایهٔ واژهٔ مترادف آن که از اسناد آرامی روزگار هخامنشیان بدست آمده‌است، این واژه باید معنای «فرمانروا» داشته باشد. از آن پس (شاید از سدهٔ دوم پیش از میلاد) عنوان‌های حاکمان پارس دگرگون شد و آنان خویش را «شاه»[پ 6] نامیدند. بر سکه‌های شاهان محلی پارس، تاج و نشانه‌های شاهی، تصویر پرستشگاه، آتشدان با آتشی شعله‌ور و نمادهایی از ماه و ستاره و نقش اهورامزدا ضرب شده‌است که نشان از این می‌دارد که در پارس برخلاف دیگر نواحی، آتش مقدس را می‌ستاییدند و ایزدان زردشتی را می‌پرستیدند و آیین کهن همچنان پای بر جای می‌بود.
فره‌ترکه
1691345
حاکمان پارس خود را چه می‌نامیدند؟
از سدهٔ دوم پیش از میلاد
سدهٔ دوم پیش از میلاد
1691346
چه زمانی عنوان‌های حاکمان پارس دگرگون شد؟
شاه
«شاه»
1691347
از سدهٔ دوم پیش از میلاد حاکمان پارس خود را چه می‌نامیدند؟
تاج و نشانه‌های شاهی، تصویر پرستشگاه، آتشدان با آتشی شعله‌ور و نمادهایی از ماه و ستاره و نقش اهورامزدا ضرب شده‌است
تاج و نشانه‌های شاهی، تصویر پرستشگاه، آتشدان با آتشی شعله‌ور و نمادهایی از ماه و ستاره و نقش اهورامزدا
1691348
بر سکه‌های شاهان محلی پارس چه چیزهایی ضرب شده‌است؟
آتش مقدس
1691349
در پارس برخلاف دیگر نواحی، چه چیزی را می‌ستاییدند؟
1691350
سلوکیان چند سال در ایران حکومت کردند؟
1691351
آخرین پادشاه سلوکیان چه کسی بود؟
سکه‌های شاهان محلی پارس
1691352
تاج و نشانه‌های شاهی، تصویر پرستشگاه، آتشدان با آتشی شعله‌ور و نمادهایی از ماه و ستاره و نقش اهورامزدا بر سکه‌های کدام شاهان ضرب شده‌است؟
همچنین بر پایهٔ سنگنبشته‌ای از وی در شوش، کنترل آن منطقه را نیز در دستان اردوان دانسته‌اند. در آن سوی، براساس سکه‌های یافت شدهٔ بلاش ششم در سلوکیه، آن سرزمین زیر کنترل بلاش ششم بوده‌است. در روم نیز پس از مرگ سپتیموس سوروس، فرزندش کاراکالا به قدرت رسید. اگرچه دانسته‌ها درباب کشمکش میان اردوان و بلاش اندک است، اما در منابع لاتین چنین گفته آمده که کاراکالا به ستیز خانگی پارتیان توجه ویژه‌ای داشت و آشفته بودن شرایط پارتیان را به سنای روم گزارش کرده بود. آگاهی از جنگ داخلی در شاهنشاهی اشکانی، احتمالاً کاراکالا را در «اندیشهٔ یک پیروزی نظامی» دلگرم ساخته و بسوی بدست‌آوردن موفقیت‌هایی بزرگتر از آنِ پدرش (سپتیموس سوروس) در جنگ با اشکانیان سوق داده‌باشد. در این زمان که امپراتور کاراکالا احتمالاً از پیش در حال تهیهٔ نقشه‌ای برای شروع یک جنگ تازه با پارتیان بوده‌باشد، در جستجوی بهانه‌ای برای آغاز جنگ، در سال ۲۱۴ یا اوایل ۲۱۵ میلادی، درخواستی مبنی بر استرداد دو فراری را (فیلسوفی بنام آنتیوخوس و ناشناسی تیرداد نام) برای بلاش ششم فرستاد؛ بلاش نیز دو فراری را بازپس داد؛ با این همه باز کاراکالا به ارمنستان لشکر کشید.
فرزندش کاراکالا
کاراکالا
1691403
پس از مرگ سپتیموس سوروس، چه کسی به قدرت رسید؟
در «اندیشهٔ یک پیروزی نظامی»
«اندیشهٔ یک پیروزی نظامی»
اندیشهٔ یک پیروزی نظامی
یک پیروزی نظامی
1691404
آگاهی از جنگ داخلی در شاهنشاهی اشکانی، احتمالاً کاراکالا را در چه اندیشه‌ای دلگرم ساخته است؟
دو فراری را (فیلسوفی بنام آنتیوخوس و ناشناسی تیرداد نام)
1691405
کاراکالا درخواستی مبنی بر استرداد چه کسانی را برای بلاش ششم فرستاد؟
1691406
اردشیر نیای شاهی خویش را به چه کسی پیوند داده‌است؟
ماکرینوس از پذیرش درخواست‌های گستردهٔ پارتیان سرباز زد و جنگ از سر گرفته شد و نقطهٔ اوجش نبردی سه روزه در نصیبین بود. اگرچه در آراء تاریخ‌نگاران جهان باستان پیرامون نتایج این نبرد اختلاف نظر وجود می‌دارد، اما واضحاً پی‌آمد این نبرد شکست روم بوده‌است؛ پس از پایان جنگ، مذاکرات صلح آغاز شد و در سال ۲۱۸ میلادی به پیمانِ صلحی رسمی انجامید که به موجب آن رومیان ۵۰ میلیون دینار به پارتیان پرداختند و ارمنستان و شمال میان‌رودان دردست رومیان باقی‌ماند. احتمالاً در حدود سال ۲۲۰ میلادی بود که حاکمی محلی در پارس (اردشیر بابکان) آغاز به تصرف سرزمین‌های دور و نزدیک کرده‌باشد؛ در آن هنگام اردوان توجه چندانی به کنش‌های وی نداشت و وقتی آهنگ پیکار با وی کرد که بسیار دیر شده بود؛ در نهایت اردشیر در نبرد هرمزدگان به حیات خاندان اشکانی پایان داد و سلسلهٔ ساسانی را بنیان گذاشت؛ با این همه، پایان سلسلهٔ اشکانی، به معنای نقطهٔ پایانی بر همهٔ خاندان‌های پارتی نبوده‌است. موسس خورناتسی مورخ ارمنی، گزارش‌هایی از نقش و یاری برخی خاندان‌های پارتی —همچو سورن‌ها و اسپهبدان—، در برآمدن اردشیر را نقل کرده‌است.
ماکرینوس
1691457
چه کسی از پذیرش درخواست‌های گسترده پارتیان سرباز زد و جنگ از سر گرفته شد؟
مورخ ارمنی
1691458
موسس خورناتسی که بود؟
سال ۲۱۸ میلادی
۲۱۸ میلادی
1691459
در چه سالی مذاکرات رومیان و پارتیان به پیمانِ صلحی رسمی انجامید؟
۵۰ میلیون دینار
۵۰ میلیون
1691460
به موجب پیمان صلح بین پارتیان و رومیان، رومیان چند دینار به پارتیان پرداخت کردند؟
ارمنستان و شمال میان‌رودان
1691461
در مذاکرات صلح میان پارتیان و رومیان چه سرزمین‌هایی دردست رومیان باقی‌ماند؟
1691462
اردشیر چه مذهبی داشت؟
سرانجام در جنگ اردشیر با اردوان در نبرد هرمزدگان در ۲۸ آوریل (برابر با ۹ اردیبهشت) ۲۲۴ میلادی، اردوان به‌دست اردشیر کشته و با کشته شدنش سلسلهٔ اشکانی نیز سرنگون شد. سال وقوع این نبرد به‌گواه کتیبهٔ شاپور یکم در بیشاپور تأیید شده‌است. گزارش مبسوط از نبرد هرمزدگان، احتمالاً برساخته‌شده برای تاریخ رسمی ساسانیان بوده‌باشد؛ اگر گمانهٔ مذکور درست باشد، این نگاشته احتمالاً «منبع اصلی تاریخ طبری» بوده‌است. پس از کشته‌شدن اردوان، کشورگشایی اردشیر پایان نیافت. طی فرایندی، خاندان‌های بزرگِ زمین‌دار پارتی، [خواسته یا ناخواسته] یا مطیع اردشیر شدند یا مغلوب وی گردیدند.
۲۲۴ میلادی
۲۲۴
1691513
 سال وقوع نبرد اردشیر با اردوان پنجم به‌گواه کتیبهٔ شاپور چه زمانی تأیید شده‌است؟
در ۲۸ آوریل (برابر با ۹ اردیبهشت) ۲۲۴ میلادی
۲۸ آوریل (برابر با ۹ اردیبهشت) ۲۲۴ میلادی
1691514
جنگ اردوان پنجم با اردشیر در چه تاریخی بود؟
خاندان‌های بزرگِ زمین‌دار پارتی
1691515
طی فرایندی کدام خاندان‌های بزرگ یا مطیع اردشیر شدند یا مغلوب وی گردیدند؟
1691516
نام مادر اردشیر بابکان چه بود؟
1691517
اردشیر بابکان چند فرزند داشت؟
به‌هرروی اردشیر با برگزیدن عنوان «شاهنشاه»، میل خود را برای نیل به فرمانروایی آشکار ساخت. در حدود سال‌های ۲۲۶–۲۲۷ میلادی، اردشیر در خلال لشکرکشی برای تسخیر مناطق شمال‌غربی کشور، کوششی ناموفق برای مسخر ساختن هترا —که پیش از آن نیز تراژان و سپتیموس سوروس در فتحش شکست خورده‌بودند— را تجربه کرد. شایان ذکر است در اواخر عصر اشکانیان، هترا به‌دلیل رو به سستی نهادن حکومت مرکزی پارتیان، به‌صورت نیمه‌مستقل درآمده‌بود. پس از این تلاش ناموفق اردشیر در غرب، وی تسخیر شرق کشور و «مطیع‌سازی» زمین‌داران بزرگ پارتی، نجیب‌زادگان محلی و خاندان‌های بزرگ ایرانی را آغازید و با موفقیت به‌سرانجام رسانید. وسعت و محدودهٔ دقیق قلمروی زیر فرمان اردشیر را نمی‌توان به‌درستی تعیین کرد. احتمالاً حوزهٔ قلمروی اردشیر در غرب، تا مرزهای سنتی میان رومیان و پارتیان در شمال غربی کشیده‌شد؛ در شرق نیز حاکمان کوشان و توران و احتمالاً صحرای مرو به شاهنشاهی اردشیر گردن نهاده‌باشند؛ و در جنوب غربی هم، بخشِ شمالیِ «سواحل عربی خلیج فارس» به‌جنگ مسخر گشت.
شاهنشاه
1691568
اردشیر با برگزیدن چه عنوانی میل خود را برای نیل به فرمانروایی آشکار ساخت؟
در اواخر عصر اشکانیان
1691569
در اواخر کدام عصر هترا به ‌دلیل رو به سستی نهادن حکومت مرکزی پارتیان، به‌صورت نیمه‌مستقل درآمده‌بود؟
تا مرزهای سنتی میان رومیان و پارتیان در شمال غربی کشیده‌شد
1691570
حوزهٔ قلمروی اردشیر در غرب، تا چه مرزهایی کشیده‌شد؟
حاکمان کوشان و توران و احتمالاً صحرای مرو
1691571
در شرق کدام حاکمان به شاهنشاهی اردشیر گردن نهادند؟
1691572
حاکم توران در زمان اردشیر بابکان چه کسی بود؟
بر پایهٔ اطلاعاتی که منابع لاتین و یونانی به‌دست می‌دهند، نخستین برخورد «قدرت نوظهور ساسانی» در مرزهای غربیِ خود با روم، در زمان اردشیر و در سال ۲۳۰ میلادی، با حملهٔ ایرانیان به مناطق زیر حاکمیت روم در شمال میان‌رودان رخ داد. اردشیر، نصیبین که یکی از دو دژِ سامانهٔ دفاعی رومیان در میان‌رودان —و آن دیگر حران— بود را محاصره کرد اما موفق به تسخیرش نشد؛ یورش سواران ساسانی به دیگر نقاط سوریه و کاپادوکیه کشیده شد و بدانجای نیز تاختن آوردند. پس از کوشش بی‌حاصل رومیان برای مصالحه با اردشیر، سرانجام الکساندر سوروس در سال ۲۳۲ با بی‌میلی و اکراه آهنگ مقابله با ایرانیان کرد. نیروهای رومی به فرماندهی الکساندر سِوِروس به استعداد یک ستون نظامی به ارمنستان و دو ستون به جنوب حمله کردند؛ اگرچه از جزئیات رخدادها اطلاع دقیقی در دست نیست، اما دانسته‌است که رومیان در شمال (ارمنستان) به پیروزی‌هایی رسیدند ولیکن نیروهایی که به میان‌رودان جنوبی اعزام داشتند، به‌سبب دشواری‌های طبیعیِ آنجا، کاری از پیش نبردند. به هر روی حملهٔ اردشیر، توسط روم دفع گردید.
در زمان اردشیر
اردشیر
1691623
نخستین برخورد «قدرت نوظهور ساسانی» در مرزهای غربیِ خود با روم، در زمان کدام پادشاه بود؟
نصیبین که یکی از دو دژِ سامانهٔ دفاعی رومیان در میان‌رودان —و آن دیگر حران— بود را محاصره کرد
نصیبین که یکی از دو دژِ سامانهٔ دفاعی رومیان در میان‌رودان —و آن دیگر حران— بود
1691624
اردشیر در جنگ با رومیان کجا را محاصره کرد؟
به دیگر نقاط سوریه و کاپادوکیه کشیده شد و بدانجای نیز تاختن آوردند
به دیگر نقاط سوریه و کاپادوکیه
1691625
یورش سواران ساسانی در جنگ با رومیان به کجا کشیده شد؟
سال ۲۳۲
۲۳۲
1691626
الکساندر سوروس در چه سالی با بی‌میلی و اکراه آهنگ مقابله با ایرانیان کرد؟
الکساندر سِوِروس
1691627
نیروهای رومی به فرماندهی چه کسی به استعداد یک ستون نظامی به ارمنستان و دو ستون به جنوب حمله کردند؟
به ارمنستان و دو ستون به جنوب حمله کردند
1691628
نیروهای رومی به فرماندهی الکساندر سِوِروس به استعداد یک ستون نظامی به کجا حمله کردند؟
البته «نخستین آزمون نبرد میان ساسانیان و رومیان»، بی‌داشتن حاصلی مثبت برای رومیان به‌پایان رسید؛ اگرچه الکساندر سوروس به‌پاس پیروزی خود جشنی در روم برپای داشت و در نوشته‌های رومی، به این جنگ — به‌سبب حفظ مرزهای پیشین امپراتوری روم — به مثابهٔ پیروزی نگریسته شده‌است و الکساندر سوروس به مثابهٔ یک فرد پیروز در روم ظاهر شد. در این نبرد، خسارت‌های بسیاری نیز بر نیروهای ایرانی وارد آمد و تلفات زیادی متحمل شدند. در منابع متأخرتر عربی–فارسی، هیچ اشاره‌ای به این نبرد و عدم پیروزی اردشیر به‌میان نرفته‌است؛ احتمالاً سبب این عدم ذکر، ننگ‌آور انگاشتن این حادثه توسط اردشیر بوده‌باشد.
بی‌داشتن حاصلی مثبت برای رومیان به‌پایان رسید
1691679
نخستین آزمون نبرد میان ساسانیان و رومیان، چگونه به پایان رسید؟
1691680
نخستین آزمون نبرد میان ساسانیان و رومیان در چه سالی به پایان رسید؟
احتمالاً سبب این عدم ذکر، ننگ‌آور انگاشتن این حادثه توسط اردشیر بوده‌باشد
1691681
به چه دلیل در منابع عربی و فارسی در مورد عدم پیروزی اردشیر از رومیان هیچ اشاره‌ای نشده‌است؟
به‌پاس پیروزی خود جشنی در روم برپای داشت
1691682
الکساندر سوروس به چه دلیل جشنی در روم برپای داشت؟
1691683
نام همسران اردشیر بابکان را بنویسید
با اینکه، هیچ پیمان صلح رسمی‌ای امضاء نشد اما در سال‌های بعد، مرزهای شرقی روم دگرباره مورد هجوم ساسانیان قرار نگرفت. شاید برای رومیان الحاق هترا به دژهای سامانهٔ دفاعی مرزی خویش مهم‌تر بود. مردم هترا می‌دانستند که خودمختاری نسبی آنان —که در اواخر دوران پارتیان به دلیل ضعف حکومت مرکزی اشکانی ممکن شده‌بود— از جانب سیاست‌های اعلام شدهٔ ساسانیان در خطر بود. سیاست خارجی حاکمان تازه ایران در پیشروی به سوی غرب بود و شاید این به سبب انحراف افکار عمومی از مشکلات داخلی کشور بوده‌باشد؛ درحالیکه رویهٔ پارتیان و رومیان در سال‌های آخر این بود که همهٔ چیز را به حال خود همانگونه که هست رها کنند.
الحاق هترا
1691734
برای رومیان الحاق چه شهری به دژهای سامانهٔ دفاعی مرزی خویش مهم‌تر بود؟
در اواخر دوران پارتیان به دلیل ضعف حکومت مرکزی اشکانی ممکن شده‌بود
1691735
خودمختاری نسبی مردم هترا در اواخر چه دورانی ممکن شده‌بود؟
از جانب سیاست‌های اعلام شدهٔ ساسانیان
1691736
خودمختاری نسبی مردم هترا از جانب چه حکومتی در خطر بود؟
1691737
حاکم شهر هترا در زمان ساسانیان چه کسی بود؟
1691738
سکه‌های دوران ساسانیان مزین به چه عبارتی بود؟
قتل الکساندر سوروس به‌دست سربازانش و پسامد آن که آشوب‌هایی در روم را در پی داشت، اردشیر را برای حملهٔ دوباره به روم انگیخت. اردشیر در حدود سال‌های ۲۳۷–۲۳۸ میلادی نصیبین و حران را تصرف کرد و به شهر دورا یورش برد؛ سپس به هترا —که شهری تجاری و مرکز آمدوشد کاروان‌های بازرگانی بود— لشکر کشید. هترا دربرابر محاصرهٔ ایرانیان سخت درایستاد تا پیش از آوریل یا سپتامبر ۲۴۰ میلادی سقوط نکرد؛ چنین می‌نماید که شهر هترا، به مثابهٔ نقطهٔ فشار و عملیات علیه میان‌رودان رومی برگزیده شده‌بود. احتمالاً سقوط هترا سبب‌ساز جنگ‌های گوردیان سوم با ایران شده‌باشد.
قتل الکساندر سوروس به‌دست سربازانش و پسامد آن که آشوب‌هایی در روم را در پی داشت، اردشیر را برای حملهٔ دوباره به روم انگیخت
قتل الکساندر سوروس به‌دست سربازانش و پسامد آن که آشوب‌هایی در روم را در پی داشت
1691789
چه عاملی اردشیر را برای حملهٔ دوباره به روم انگیخت؟
در حدود سال‌های ۲۳۷–۲۳۸ میلادی
سال‌های ۲۳۷–۲۳۸ میلادی
۲۳۷–۲۳۸ میلادی
1691790
اردشیر در چه سال‌هایی نصیبین و حران را تصرف کرد؟
شهر دورا
1691791
اردشیر پس از تصرف نصیبین و حران به کجا یورش برد؟
به هترا —که شهری تجاری و مرکز آمدوشد کاروان‌های بازرگانی بود
1691792
اردشیر پس از یورش به شهر دورا به کجا لشکر کشید؟
هترا
1691793
سقوط کدام شهر سبب‌ساز جنگ‌های گوردیان سوم با ایران شد؟
1691794
الکساندر سوروس که بود؟