bak uroë ulang thôn Atjèh Meurdéhka keu 36\nNjang ulôn peumulia bandum bansa Atjèh ateuëh rhuëng dônja njoë.\nAlhamdulillah pudjoë keu Po Teuh Allah SWT, njang ka neubri nikmat hudép, langkah dan raseuki keu geutanjoë bandum.Seulaweuët dan saleuëm ta peutrôh keu djundjôngan geutanjoë Rasulullah Muhammad SAW. Meunan tjit keu sjuhada geutanjoë tameudo’a sabé beu lapang kubu dan neubri sjuruga.\nBak uroë 4 Desember njoë tapeuingat saban-saban uroë peunjata kemeurdéhkaan Atjèh. Uroë njang that meusidjarah keu bansa Atjèh dalam abad njoë. Bak uroë njoë djeuët tangui untôk tapeugot saboh keunira akhé thôn dalam ôseuha peugisa keulai dèëlat bansa Atjèh dan kateuntèë djeuët tjit tangui untôk peugot reuntjana peuë-peuë njang meusti tapeulaku supaja geutanjoë trôh bak tudjuan njan.\nAkhé thôn leupah geutanjoë seupakat untôk peusaho rakan-rakan njang meuseutia keu perdjuangan dimijup pajông peurdjuangan Acheh-Sumatra National Liberation Front (ASNLF) atawa lam basa droëteuh takheun Atjèh Meurdéhka (AM).\nPeuët buleuën lheuëh njan, bak uroë buleuën 6-8 April 2012, ka keumaih ta meuduëk ngon peunutôh2 peunténg njang peuteuntèë pakriban dan soë peudjak buët-buët senambông perdjuangan Atjèh Meurdéhka. Dalam masa lhèë uroënjan ka ta peusahèh saboh konstitusi keu meunumat geutanjoë bandum dalam seuëh njoë, supaja buët-buët njang tapeudjak beuleubèh meuatô, teureuntjana dan bèk djisè u arah njang kon lam tudjuan peudong déëlat bansa.\nBak uroë keuseuneulheuëh, peseurta2 duëk pakat njan ka neupiléh keutuha, waki keutuha dan anggèëta-anggèëta Presidium, sibagoë salah saboh badan ASNLF untôk peudjak amanah-amanah perdjuangan Atjèh Meurdéhka.\nDalam masa keureudja lapan buleun njoë pihak presidium ka geutjok langkah-langkah konsolidasi ASNLF, peuturi droë bak badan-badan njang meukaét ngon peukara Atjèh dan njang that peunténg nakeuh brithèë dan bri peneurangan keu rakjat dan bansa Atjèh, bahwa perdjuangan Atjèh Meurdéhka mantong teudong lagèë geupula, hana meuakhé lom.\nUntôk peutingkat keumampuan keureudja peungurôh dan peugot hubôngan ngon pihak-pihak laén, ASNLF ka geukirém peseurta dalam atjara-atjara peulatihan, miseuëdjih dalam atjara-atjara njang djipeugot lé United Nations Human Rights Council (UNHRC) di Djenèwa, Swiss dan Unrepresented Nations dan Peoples Organisation (UNPO) di Beulanda.\nMeubagoë media lagèë website, blog, facebook, bulletin ka tapeugot dan tangui untôk peutrang peukara dan alasan Atjèh Meurdéhka dan sipreuëk haba-haba reusmi ASNLF. Watèë phôn tameugrak keulai, ramè njang hana meuphôm peuë dan pakon tapeudong keulai ASNLF, malah kajém tateurimong narit-narit tjeumarôt, khusuih djih dalam akun facebook geutanjoë. Tapi, liwat ôseuha-ôseuha penerangan njang tapeudjak sitjara meuatô dan dan hana pijôh-pijôh, deuh takalon ka mulai meu-ubah tjara pandang dan tjara seumiké ureuëng-ureuëng njan. Media-media njang na di Atjeh pih ka djitém pasoë haba-haba geutanjoë.\nBahpih meunan, mantong le that buët njata dan mantong le that peureulèë ureuëng untôk djeuët takheun peurdjuangan AM akan meuhasé. Ramè njang teumanjong, “Oh na ka peudjuangan AM?”. Watèë tapulang haba bak ureung teumanjong njan, “Peu njang ka neu peubuët uroënjoë keu peurdjuangan AM?”. Kajém hana meupeuë bri djeunaweuëb.\nPeuëkeuh na rhôh tapiké kemeurdéhkaan Atjèh akan teuka meunan2 mantong, tanpa ikhtijeuë? Peuëkeuh buët rajek njoë ék geugulam lé padum-padum droë ureung mantong?Uôn jakin, geutanjoë seupakat, bahwa Atjèh han akan meurdéhka tanpa ôseuha dan do’a geutanjoë bandum. Djadi ka sipatôt djih tapeudjak agenda-agenda keureudja ASNLF saban-saban, menurôt ‘ileumèë, seurta keumampuan njang na bak geutanjoë maséng-maséng.\nKeujakinan geutanjoë dan hana wéh-weuëh haté untôk tapeumeurdéhka tanoh éndatu teuh nakeuh pangkai dasar dalam tapeudjak buët njoë. Bahpih meunan, hana pat tapeusè, bahwa keumampuan ekonomi nakeuh salah saboh faktor peunténg njang peuteutèë peuëkeuh saboh-saboh agenda keureudja djeuët atawa meutheun bak tapeudjak.\nDalam hudép geutanjoë na masa seunang, na masa susah, na masa meuhasé na masa patah haté. Keugagalan sampoë’an keutjiwa dalam peurdjuangan Atjèh Meurdéhka nakeuh lagèë peukara-peukara laén dalam hudép si uroë-uroë. Geutanjoë sabé na harapan meuhasé, meunjo keumah tadong tjot keulai. Harapan Atjèh Meurdéhka barô akan punah, meunjo geutanjoë tapijoh lam ikhtijeu (tameunjeurah).\nPerubahan dalam sidjarah politék dônja djeuët takalon, dumnan lé tjeunto, bahwa hana peukara njang hana mungkén ateuh rhuëng dônja njoë.\nSibagoë tjeunto, Skotlandia, saboh nanggroë dan bansa di ‘Irupah, bahpih ka djipeusaho dalam keuradjeuën Inggréh Raja seulama leubèh nibak 300 thôn, hana djimeunjeurah dari peudjuangan untôk meurdéhka. Bahkan dalam thôn 2013 akan djipeugot saboh referendum untôk keumeurdéhkaan nanggroë njan.\nKeu peukara njoë patôt that ta seumiké dan djeuët keupeuladjaran keu geutanjoë, pakon bansa Skotlandia njan djilakèë meurdéhka dari Inggréh, njang djithèë sibagoë saboh nanggroë that madju di dônja njoë. Lagèë tateupeuë Skotlandia keudroëpih rakjat djih sidjahtra dan sibagoë salah saboh pusat ekonomi di ‘Irupah.\nTjeunto laén nakeuh Katalania, saboh bansa laén lom di ‘Irupah, ngon klub bola sipak njan that meusjuhu dan kota rajek Barcelona, teungoh djiôseuha tjit untôk peuglah droë dari Spanjol. Katalania keudroë nakeuh saboh wilajah industri dan peurdagangan njang ka madju, tapi teutap djilakèë meudong keudroë, meurdéhka dari neugara Spanjol.\nDari dua bansa njan, deuh that trang keu geutanjoë heut meurdéhka bansa2 njan hana meu-iseuk, bahpih ka meunan madju dan makmu. Pakriban ngon geutanjoë bansa Atjèh? Peuë ka meumada atawa kadjeuët lagèënjan?\nBak akhé buleuën August 2012, geutanjoë katameulakèë beudjeuët keu anggèëta UNPO keulai, supaja na meunumat jang leubèh kong bak tapeugot kontak ngon pihak-pihak laén di tingkat internasional. Ban-ban njoë, bak uroë buleun 28 Novémber 2012, geutanjoë pihak ASNLF ka djiundang lé pihak UNPO untôk peutrôh haba peukara Atjèh.\nNjoë meumakna keu geutanjoë bansa Atjèh meusti keureudjabeu leubèh djeumot dan leubèh meu-atô lom, supaja tjita-tjita untôk peudong keulai dèëlat bansa geutanjoë reudjang meuhasé di tanoh éndatu.\nAkhé kalam, saleuëm meuthjén kamoë keu bandum bansa Atjèh njang mantong seutia keu peurdjuangan éndatu pat mantong ateuëh rhuëng dônja.\n4 Désémber 2012