wikipedia
Соой () јурт Россияда Алтай Республиканыҥ Чоо аймагында Соойдыҥ јурт јеезезине кирип, оныҥ администрациялык тӧс јери болот.

Этимологиязы 
Соой (сӧӧ), суй .

Физико-географиялык темдектери

Географиязы 
Јурт Туулу Алтайдыҥ тӱндӱк келтейинде, Аба-Јыштыҥ ортозында, Аккайа, Албаган, Бактыган, Байгыр, Урчын, Сугул деп сын тайгалардыҥ эдегинде, Сары-Кӧкши ле Соойдыҥ суулары бириккенде турат. Талайдыҥ кемјӱзинеҥ 514 метрге бийик.

Климады 
Климады орто-континентал. Јай кыска, кыш соок, узун, карлу, кӱрттерлӱ. Кейдиҥ ортојылдык температуразы −4,5 °С, эҥ изӱ кӱнде +36 °С, эҥ соок кӱнде −55 °С, јердиҥ кыртыжыныҥ ортојылдык температуразы 0 °С, баштапкы ла калганчы соок тӱшкен кӱндер 05.06/08.09, соок јок кӱндердиҥ тоозы 94, јут-чыктыҥ ортојылдык кеми 836 мм, салкынныҥ тӱргени 1,3 м/с, тыҥ салкынду кӱндердиҥ тоозы 10,3 (тӱргени 15 м/с тыҥ).

Аҥ-куштары 
Чоо аймактыҥ тайгалары аҥдык: айу, бӧрӱ, какай, јеекен, булан, элик, марал, тооргы, оок аҥдардаҥ койон, јараа, киш, јоонмойын, агас, ӧркӧ, сарас, тарбаган, кӧрӱк, агас, сууларда камду, кумдус. Ак-кийик, тооргы ла камду Алтай Республиканыҥ «Кызыл бичигине» кирген. Кушка да аба-јыш бай: кӱртӱк, чай, сымда, бӧднӧ, мечиртке, ӱкӱ, каргаа, саҥыскан, кӱӱк, барынтычы куштардаҥ ылаачын, шоҥкор, кускун, карчага бар.

Ӧзӱмдери 
Тайга, кырлары туйук кара агашла туй ӧзӱп калган, мӧш, чиби, кайыҥ, јойгон, аспак агаштар ӧзӧт. Суујакалай тал, чиби, јодро, беле, толоно, каргана, чычыргана.
Тайганыҥ аш-тузы кижиге тузалу. Эрте јаста калба ла кӧжнӧ ӧзӱп, витаминдерле јеткилдейт. Јайыла мешке, јиилек: уй-кӧс, тожла, јерјиилек, койјиилек, торбос, карагат, кызылгат, тийиҥгат, тайа деп једим, кӱскиде дезе мӧштиҥ кузугы тынар-тындуларды азырап, кышка азык болот. Јӱзӱн эндемик ӧзӱмдер, эм ӧлӧҥдӧр: алтын тазыл, кызыл тазыл, јыдунак Алтай Республиканыҥ Кызыл бичигине кирген.

Јери ле јолдоры 
Јуртта он алты ором: Чаҥкыр кобы, Јараттай, Кайыҥду, Кӱнчыгыш, Гагаринниҥ, Кӱнбадыш, Кирпичтӱ, Одорлу, Јаҥы, Октябрьский, Сиинская, Тӱшкенектиҥ, Тӧс, Јодралу, Шахтаныҥ, Школдыҥ.

Тӱӱкизи 
Јурт 1907 јылда тӧзӧлгӧн. Л.П.Потаповтыҥ бичигениле, тубалар 19 чактыҥ 80-чи јылдарында Улалуда, Сайдыста, Чамалда, Ыныргыда, Учак-Ыжы сууны јакалай јуртаган. Бу улус Южский (Јӱсский) волостьтоҥ таркаган. Кӧп тоолу сӧӧк комдоштор Кебезен, Ыныргы, Паспауул, Чопош, Ыжы, Кӱзе, Толон јурттарда јаткан, ого коштой Алтын-Кӧлди јараттай.
1966—1994 јылдарда јурт «поселок городского типа» деп статусту боло берген.

Эл-јон

Ук-калыктары 
Јуртта 2002 јылдыҥ тооалыжы аайынча 1844 кижи болгон, олордыҥ 93 % орустар ла оноҥ до ӧскӧ укту улус болгон.

Окылу тил: орус, алтай.

Инфраструктуразы 
 јурт јеезениҥ администрациязы;
 орто ӱредӱлӱ школ;
 балдардыҥ туразы;
 культураныҥ байзыҥы;
 библиотека;
 эмчилик;
 стадион;
 магазин;
 пилорама;
 ОАО рудник «Веселый».

Экономиказы 
Кажы ла биле таҥынаҥ ээлемдӱ. Агаш белетеери. ОАО рудник «Веселый». Туризм.

Кереестер

Тӱӱкилик 
 Ада-Тӧрӧл учун Улу јууда турушкандарга кереес (1322) (1965 ј.,Тӧс ором, 11а).

Ар-бјткендик 
 Урчын, Кулаган байлу кырлар (1314,1315);
 Тоҥбок суу (1317).
Скобканыҥ ичинде кереестиҥ аҥылу темдек-тоозы кӧргӱзилген «Кереестердиҥ текши тоозы» деп бичикте.

Јуруктардыҥ кӧмзӧзи

Јарлу улузы

Ајарулар

Тайантылар 
 сёйка.рф

Чоо аймактыҥ јурттары
Алфавит аайынча јон јаткан јерлери
Алтай Республиканыҥ јон јаткан јерлери алфавитле