CC 20220801
Шаалта « Свадебный портал Республики Алтай\nШаалтаны кыстыҥ ада-энези, куда тÿжÿрген тöрööндöри кудалардаҥ шаап јат. «Шаап» турганы дегени — кудалардаҥ кандый бир немени сураганы. Кыстыҥ тöрööндöриниҥ ол сурагы јакылтала тÿҥей болот, нениҥ учун дезе шааган немени кыйалта јогынаҥ табып, сыйлар керек.\nШаалтаныҥ азыйдагы учуры\nАлдында, кысты качырганынаҥ ла той ойногонына јетире бир јылга јуук öй болгон. Куданыҥ кийнинеҥ, уулдыҥ тöрööндöри кыстыҥ ада-энезине тÿк, тере, бöстöр ле о.ö. неме јетирет. Кыстыҥ улузы ол экелген неменеҥ кийис базып, орын-тöжöк, јуркандар кöктöп, јииттерге белетейт. Анайда, уулдыҥ јанынаҥ — јеткилдери, кыстыҥ јанынаҥ — белетери болгон (орустап айтса, сырье и переработка сырья; добыча, обеспечение и создание).\nЭмди бу јаҥныҥ кубулганын кöрзöбис, база ого јуук болот. Уулдыҥ јаны кыстыҥ јанына шаалта берет. Куда туткан, шаалта шааган улус кыстыҥ јööжöзин јуурга болужат. Баалу неме шааган кижи, јöжöгö дö кöп берет. Ол јööжö јииттердиҥ билезине барат. Шаалтаны куда јетирип келзе, кудаларла эрмек-куучын болгон кийнинеҥ куда тÿшкен айылдыҥ јааны шаап јат. Шаалтаны алтай той башталардаҥ озо јетирет.\nКалганчы öйлöрдö кöп учуралдарда, айылдаш казак албатыга тÿҥейлежип, кыстыҥ энезине алтын сырга-јÿстÿк шаагылап јат. Шаалтага баалу-чулу неме шааган улус кыстыҥ јööжöзине анайда ок баалу-чулу неме берерге турганыс дегени. Је андый да болзо, учурлу шааганын «сааганы» этпес керек. Кудаларды алтай улус тöрööннöҥ јуук дежет. Оныҥ да учун, шаалта шааганда, онызын ундыбас керек, кудаларды тооп, јииттердиҥ узак јадар јÿрÿмин сананып, бойын тÿжÿрбей, шаар керек.\nБу шаалтаныҥ учурын санаага алып јÿрзес, байла, бÿгÿнги јÿрÿмнеҥ алынган та кем де айгыр мал, öскöзи јÿзÿн јÿÿр аракы, бычкак бöрÿк шааган деп эби-јок «анекдоттор» токтор болор бо?\nШаалтага суузындар, суйук неме шаабас деп шÿÿлте бар. Анайда ок, шаалтага аракы шааганы — бойын уйатка тÿжÿргенине јуук деп санаа база бар. Кезем ээжилер jок, jе айтканын чокымдап ийзе, jарабастар:\nöткÿре баалу немелер: мал, алтын (кыстыҥ энези эмес болзо), ла о.ö.\nТой-jыргалыгар акшы болзын, jииттерди билези ырысту болзын!