CC 20220801
Ойгор санаалу ӱредӱчи\nТаисья Петровна Бардина ӱредӱчи болуп 45 јыл иштеп, «Россия Федерацияныҥ албатылык ӱредӱзиниҥ отличниги» деп ат-нере алган. Ӱредӱлик иштиҥ ветераны, Чамал аймактыҥ кӱндӱлӱ кижизи. Эш-барааны Александр Киндишевичке, Чамал јурттагы алтай тӧс јер-музейдиҥ тӧзӧӧчизине, Таисья Петровна кару најызы, эш-нӧкӧри болгон. Т. П. Бардинаныҥ ады-јолы јаҥыс ла аймак ичинде эмес, текши республика ичинде, ӧскӧ дӧ талаларда јарлу. Кӧпти\nКыймыктанганы кыр да ажар, су-кадык та јӱрер\nАба-јышту, мӧш-карагай агашту Турачак аймакта эл-јонныҥ су-кадыгына анчада ла јарамыкту айалгалар бар. Мында чанага турбаган, оныла јыҥылаарга сӱӱбеген кижи јок болбой. Аймактыҥ улузы кӧп сабазы спортко кӱӱндӱ ле јербойында ӧдӱп турган ончо спорт керек-јарактарды јӧмӧйдилер. Ондыйлардыҥ тоозында Турачак јуртта «Барс» спорт клубтыҥ башкараачызы, эрчимдӱ кӧрӱмдӱ эр Александр Варганов. Ада-энези Казахстаннаҥ бери уулы оогош ло тужында\nБичимелимди мынайда ададым. Школго баргалагымнаҥ ала јаана-тайна болгончом «Алтайдыҥ Чолмоны» чын ла бистиҥ јуук тӧрӧӧнистий, сакыган айылчыбыстый болуп калган. Солун-собурды угар арга, айалга кӧп, је газетти колго алып кычырзаҥ, оноҥ артык. Бир чактыҥ туркунына газедис бисле кожо! Ого учурлай бистиҥ јерлежис, Шабалин аймактыҥ Отогол (Мариинск) јуртында мундус сӧӧктӱ јокту кижиниҥ билезинде чыккан-ӧскӧн (1906-1937 јј.), комсомолдыҥ\nЈиит лейтенант Калкин\nЈеткер болдыртпазыныҥ органдарыныҥ черӱлери ӧштӱлерле тартыжарында эҥ ле озо јолды ӧдӱп турар бӧлӱк болгон. НКВД-ныҥ кӧп тоолу ишчилери фашисттерле тартыжарында эрчимдӱ турушкандар. Анайда ок чекисттердиҥ алдында турган ууламјылардыҥ бирӱзи – тылды корулаары. Бу оҥдомолдо јаҥыс ла јуучыл бӧлӱктердеги јакшынак айалгаларды тӧзӧӧри эмес, је анайда ок јуу ӧдӱп турган јерлердеҥ качып јӱрген эл-јонныҥ јолдорды аайлу ӧдӧрин\nКой кайчылаарга ус, чыдамал, кӱч керек\nКичӱ изӱ айдыҥ 10-чы кӱнинде Оҥдой аймакта јетирӱлик-селекцион тӧс јерде «Эҥ артык кой кайчылаачы» деген јаҥжыккан республикан маргаан-кӧрӱ ӧтти. 2022 јылда эҥ артык кой кайчылаачылардыҥ ады-чуузы учун тартыжарга тергеебисте бу ишти бӱдӱрип турган эҥ ле ус ишчилер јуулдылар. Мындый кӧрӱ ӧткӱрилип турганы удап калган. Алтай Республиканыҥ албатызыныҥ эткен тӧс ижи јурт ээлемде болордо, јуртээлемдик сурактар\nОчы сӧӧктӱ Лариса Антоновна Атарованы (Чорина) Беш ичиниҥ де, бастыра јӱрӱминде ӱредӱчи болуп иштеп јӱрген Оҥдой аймактыҥ да эл-јоны јакшы билер. Ол 1952 јылда Ыраак Кӱнчыгышта Бикин каланыҥ јанында, темир јолдыҥ Каменушка деп станциязында чыккан. Адазы, Чорин Антон Васильевич, темир јолдыҥ ишчизи болгон. Јууныҥ алдындагы 1934-37 јылдарда Кызыл Черӱде службазын ӧдӧлӧ, ондо ло темир јолдо\nАдабыстый акабыс, тоомјылу таайыбыс, чындык нӧкӧрис\nКажы ла алтай укта бойыныҥ баштанатан, тайанатан, јӧп айдатан эҥ тоомјылу кижизи бар. Бисте — ол Момый акабыс, таайыбыс. Республика ичинде улустыҥ кӧби оны Григорий Барзынович деп билер. Быјыл ого 70 јаш толды. Григорий Барзынович Чекурашев 1952 јылдыҥ кичӱ изӱ айыныҥ 2-чи кӱнинде Оҥдой аймактыҥ Кулады јуртында чыккан. Ада-энези колхозчы улус, бастыра јӱрӱмине мал-ашта иштеген.\nСолун ченемел алган\nКӱндӱлӱ кычыраачылар, «Јылдыстыкта» бӱгӱннеҥ ала Горно-Алтайсктыҥ эл-тергеелик университединде алтай тилле бийик ӱредӱ берип турган алтаистиканыҥ ла тюркологияныҥ факультединиҥ солундарына, студенттердиҥ јӱрӱмине, алтай јашӧскӱримниҥ курч сурактарына учурлалган толук болор. Оны студенттер бойлоры бичип апарар. Кандык айдыҥ 8-чи кӱнинеҥ ала 18-чи кӱнине jетире Туулу Алтайдыҥ эл-тергеелик университединиҥ алтаистика ла тюркология факультединиҥ студенттери Башкортостанныҥ М. Акмулланыҥ адыла адалган\n«Меркит» – бийик учушта\n«Меркит» – јаҥыс та республикада эмес, бӱткӱл Россия ичинде јарлу јуртээлемдик предприятие. Мында муҥдар тоолу укту уй-мал, койлор, аҥдар ӧскӱрет. Россия Федерацияныҥ јурт ээлем аайынча министерствозыныҥ темдектегениле, ол ороонныҥ тӧс деген предприятиелериниҥ тоозына кирет. Кан-Оозы аймакта «Меркит» ООО – ол мал сойотон цех, одор јерлер, турлулар болзо, Майма аймактыҥ Ай-Балык (Рыбалка) јуртында дезе, ол –