CC 20220801
06.08.2019 - altaicholmon\nДедеевтер — угы-тӧзи Кумжулунаҥ\nБу јуукта Шабалин аймакта Камлак јурттыҥ јанындагы «Айас» турбазада солун туштажу ӧткӧн. Мында Дедеев деген ӧбӧкӧдӧҥ тарап-таркап барган улус јуулышкан. Тӧрӧӧн-туугандар бу туштажуны ӧткӱрери јанынаҥ бир јыл кайра, бистиҥ тооп јӱрген Сергей Тобоевич Пелешевти (Дедеевти) калганчы јолына ӱйдежип турала јӧптӧшкӧн. Ол Дедеев деген ӧбӧкӧдӧҥ тарап-таркап барган улусты Кумжулуда јуурга амадап јӱрген болгон. Тӧрӧӧн улус јуулыжып,\nЈӱрӱмниҥ кату ченелтелерин јеҥӱлӱ ӧткӧн\nЈайаан берген салымын ак-чек, каруулу јӱрген, јӱрӱмди улалтып, бала-барка азыраган ада-энелерге кандый да ӱйелер быйанду јӱрет. Јирмезинчи чактыҥ бажында чыккан, канчын јиит ӧйинде Ада-Тӧрӧл учун Улу јууныҥ шыразын, ачу-коронын ӧткӧн ада-энелерис ак-јарыктаҥ араайынаҥ атанып, астап калды. Ондый јозокту ла турулталу јӱрӱм јӱрген улустыҥ тоозында Шабалин аймактыҥ Каспа јуртында јуртаган Павел Сӱрекеевич ле Нина Григорьевна Мамаковторды\n«Алтай-Ойрот»: тӱӱкибисти орныктырып ундыбаска…\nБис Моҥгол јеринде јӱрӱп, тӱӱкибисти орныктырып, тазыл-тамырысты билип јӱрер амадула быјыл «Алтай-Ойрот» деп атту эл-јондык биригӱ тӧзӧдис. Бис ол Ойрот-каандыктыҥ ла оныҥ кийиндеги ӧйлӧриниҥ тӱӱкизиле јилбиркеп турган бир кезик улус. Минюстта регистрацияны ӧдӱп, печать-эш этирип, кандый бир баштапкы алтам эдер деп, «Тӱӱкилик клуб» тӧзӧп, лекция-куучындар, тӱӱкиле, Алтайдыҥ байлыктарыла колбулу экспедициялар ӧткӱрерис деп, бойыска амаду тургузып\nЭҥ курч сурактар – јолдордыҥ, јурт ээлемниҥ…\nАлтай Республиканыҥ башчызыныҥ ижин удурумга бӱдӱреечи Олег Хорохордин Кан-Оозы аймакта јети јурттыҥ ла Оҥдой аймактыҥ эл-јоныла тушташты. Кан-Оозы аймакта баштапкы туштажу Јабаганда болды. Мындагы улустыҥ эҥ курч сурагы иш јок улустыҥ тоозы кӧп болгоны. Олег Хорохординниҥ темдектегениле, республиканыҥ ӧзӱминиҥ эл-јоныла кожо тургузып турган программазы шак ла бу айалганы кубултарына ууландырылган. Улус бир јерге јуулыжып, эҥ\nАлтай-Камчатка: најылык колбулар бек\nГосдуманыҥ депутады Јыман Белеков Петропавловск-Камчатскта Россияныҥ Јуучыл-Талай флодыныҥ кӱнине учурлалган тизӱ кӧдӱиҥилерде турушты. Јыман Белеков Алтай Республиканыҥ Эл Курултайыныҥ спикери болуп тура, Тымык теҥистиҥ флодыныҥ сууныҥ алдыла јӱрер ийде-кӱчтериниҥ башкартузыла «Владимир Мономах» крейсерди шефствого алары јанынаҥ јӧпкӧ кол салган. Флот шак ол јӧптиҥ шылтузында канча јылдар туркунына бистиҥ Алтайысла бек колбу тудуп, анчада ла јашӧскӱримле\nӰрен аш белетеери ле селекцияда иш шӱӱжилет\nРФ-тыҥ Федерация Совединде Алтай Республиканыҥ государстволык јасакчы јаҥыныҥ чыгартулу кижизи Татьяна Гигель ӧткӧн неделеде ороон ичиниҥ ӱрен ажын ла селекциязын тӱргендеде ӧскӱрерин јеткилдеери аайынча бир чук иштерине учурлалган парламент кычырыштарда турушты. Кычырыштарды РФ-тыҥ Федерация Совединиҥ председателиниҥ баштапкы ордынчызы Николай Федоров ӧткӱрген. Сенатордыҥ шӱӱлтезиле, бу кычырыштарда јаан учурлу сурактар шӱӱжилген. Оныҥ ижинде Федерация Совединиҥ аграрный аш-курсак\nУлустыҥ су-кадыгын акча тӧлӧтпӧзинеҥ шиҥдеер јондык ӱлекерде туружып турган эмчилер јаан изӱ айдыҥ 21-чи кӱнинде Кош-Агаш аймакка јеттилер. Эмчилерди аймактыҥ јааны Серикжан Кыдырбаев ле онойдо ок аймактыҥ депутаттар Совединиҥ јааны Санаш Дидунов алтай, орус ла казах албатылардыҥ чӱм-јаҥжыгуларыла уткыдылар. Аймактыҥ башкартузы автопоездтиҥ ижине јарамыкту айалгалар тӧзӧп, эмчилерди јадар јерле, азырашла јеткилдеп, олордыҥ јурттар сайын иштеер\n«Ӧй кубулып, бойыныҥ сурактарын тургузат…»\nАлтай Республиканыҥ ич политиказыныҥ, јонјӱрӱмдик бӧлӱгиниҥ, ӱредӱликтиҥ, су-кадыкты корыырыныҥ ла культураныҥ сурактары – ол республикада кажы ла кижиниҥ де, текши тергеениҥ де јадын-јӱрӱмине камаанду эҥ јаан учурлу сурактар. Алтай Республиканыҥ министрлер кабинединде бу сурактар учун каруулу ишти Алтай Республиканыҥ башкарузыныҥ председателиниҥ баштапкы ордынчызы Наталья Михайловна Екеева бӱдӱрет. Ол бистиҥ тергееде де, ороондо до государственный ла\nТергеениҥ тӧс калазы јаранар…\nКуран айдыҥ 2-чи кӱнинде республиканыҥ удурумга башчызы Олег Хорохордин Горно-Алтайск каланыҥ бир кезик микрорайондорыныҥ эл-јоныла тушташкан. Бу туштажулардыҥ амадузы микрорайондордыҥ ӧзӱмине озо ло баштап нени эдерин чокумдап алары болгон. Темдектезе, Чкаловский кобыда 2011 јылдаҥ бери кӧп туралар тудулат. Тургуза ӧйдӧ анда кайда да эки муҥга јуук кижи јадат. Микрорайондо кезиктей газ ӧткӱрилген ле бир\nӦс калыктарды бириктиреечи байрам\nКош-Агаш аймактыҥ «Межелик» деген тӱӱкилик-культуралык тӧс јеринде куран айдыҥ 2-4 кӱндеринде Ӧс калыктардыҥ телекейлик кӱнине учурлалган «Байлу мениҥ Алтайым» деген байрам аймактар ортодо бийик кеминде ӧтти. Јаҥжыккан бу јакшынак байрамда ыраак-јуук талалардаҥ келген сӱреен кӧп албаты-јон эрчимдӱ ле јилбиркеп туруштылар. Солун кӧдӱриҥини «Кош-Агаш» муниципал тӧзӧмӧл белетеп, республиканыҥ Албатылар најылыгыныҥ туразыныҥ јӧмӧлтӧ-болужыла тӧзӧмӧлдӱ ӧткӱргенин темдектеер керек.