club47031643
"Кызалаҥду jылдар"(на основе реальных событий)
"Ада-öбöкöниҥ историязында болгон ат-нерелÿ керектерди канча кирези билгенисле ончозын чынынча мöҥкÿликтеп бичип койзоос, ол келер ÿйеге бистиҥ бÿдÿрген агару керегис болор деп 
бодойдым"И.В Шодоев

Самыр-баатыр эр,коручыл.
Чийне- Амыр-Санааныҥ ÿйи
Маҥырчы ла Кÿлзеш-Чийнениҥ болушчылары
Талтарак-карган кижи, болушчызы.
Чен Ху Ци-кыдат генерал(китаец)

"Самыр öштÿниҥ jуучылдарын ÿлдÿле кыра чапкылай берерде, оны тирÿге тудуп болбозын билеле, öштÿниҥ бийи саадакла адып ийген. Самыр он экинчи öштÿни аттаҥ jыга чаап ийеле, бойы jыгылган. Тас кара ат бойы тутурбай , тайга кууп маҥтап ийген.
Чийнени, Маҥырчыныла Кÿлзешти öштÿниҥ jуучылдары айлынаҥ чыгарып, Чен Ху Ци генералдыҥ ла Кубалы байдыҥ алдына экелип, jергелей тургустылар.
Кубалы келиндердиҥ jаныла базып, Чийне jаар кол уулап, генералга кöргÿсти. Маҥырчы турган jеринеҥ Кубалы jаар эҥчейеле, оныҥ jÿзиндööн тÿкÿрип ийди.
Кубалы jÿзин jеҥиле арчып, бажын кöдÿрип ле jÿрерде, оныҥ jÿзиндööн Кÿлзеш база тÿкÿрип ийди.
 Генерал бойыныҥ тилиле аайы-бажы jок алгыра берерде, öштÿниҥ jуучылдары Маҥырчыны ла Кÿлзешти айыл jаар сÿреткилей берди.
Тöжиниҥ алдына ла тöжиниҥ бажына эки согоон кадалып калган, бажын jарындарын ÿлдÿле тиле чапкылап койгон Самырдыҥ сööгин сÿÿредип экелдилер.
Чийнениҥ эки билегин кандый да кайыш киженле кижендеп ийеле, чакыга jаба буулап койдылар.
Талтаракты Самырдыҥ сööгиниҥ jанына экелеле, тизелендирип отыргызала, бир jуучыл ÿлдÿле бажын кезе чаап ийди.
 Öштÿниҥ jуучылдарына Маҥырчыныҥ ла Кÿлзештиҥ удурлашкан табыштары айылдаҥ угулбай барды.
 Бир канча öй öткöн кийнинде Маҥырчыны ла Кÿлзешти jÿк ле jарым тынду эдип кинчектеп койгон, кызыл jылаҥаш сÿÿртегилеп, Самыр ла Талтарактыҥ сööгине таштап ийдилер.
Кереге айылдарды аҥтара тартып, оҥду кийистерин , айылдыҥ ичин тоноп алала, кереге агаштарын ла артып калган бор-ботконы jууйла, öртöп ийдилер. От jаанап кÿйе берерде генералдыҥ jакарузы аайынча Самырдыҥ ла Талтарактыҥ сööктöрин jуучылдар отко таштап ийдилер.
"Ийтке-кушка ла курт-коҥыска jемит болгоно, отко кÿйзе торт"-деп, Чийне олордыҥ сööги керегинде сананды.
Jе jарым тынду Маҥырчыныла Кÿлзешти сÿÿртеп апарала, тирÿге отко таштап jатканын Чийне кöрÿп, кыйгырып,буудаҥ jайымдаларга октолып турала,санаазы энделе берди.....//
Бойыныҥ jер-алтайында öҥжÿк чырайлу болгон, jирме тöрт лö jашту Чийне Пекинге ак-буурыл башту, эди-каны агып,чырайы шÿÿлип калган jеткен. Бойында балалу, айы-кÿни jедип келген Чийнени Пекинде таш тÿрмеге отыргызып койгондор.
"Алкы бойы jууда öлгöн,ар-jöжööзи тонолгон, ак-малы айдуга барган, алган эжи олjого айдаткан, ийне кöзинеҥ кÿн кöргöн, ийт айагынаҥ курсак ичкен..."-деп албатыныҥ чöрчöктöринде айдылатаны бу бистиҥ jÿрÿмге тÿҥей неме болгон турбай деп, Чийне сананды.
Олjого келген кийнинде удабай Чийнедеҥ уул бала чыккан.....//
 Чийнениҥ эки jашту уулчагы тÿрмениҥ кичинек кöзнöгинеҥ кÿнниҥ jаркыныла ойноорго, оны тударга jÿткийтен...//
 Jе бир кÿн балазын былаап алдылар. //
Эjенниҥ jерине келгени 6 jылына барып jадарда, Чийне Jаш уулчагыныҥ шыразын кöрÿп, карыктана-карыктана, оорый берген.
Одус jашту jиит келин ак-буурыл башту,Jÿзине чырыштар кирип, сай сööк боло берген.Öлöр алдында уулын jолыктырзын деп сураган.
Тöжöктиҥ кырында отурган уулыныҥ бажын сыймап-сыймап, колын бойыныҥ тöжине салып алала, эки ле катап оҥтоп ийеле, тыныжы токтой берген."
(Архив: Амыр-Санааныҥ кöчöлÿ ÿйинеҥ тÿрмеде уул бала чыккан. Ол уулды Пекинниҥ тÿрмезинде эр-jажына тутканыла ол 40 jаштуда тÿрмеде öлгöни керегинде орус тилле 1829j чыккан"Описание Чшуньгарии и Восточного Туркестана" деп бичиктиҥ 1-кы бöлÿгиниҥ 157-166 стр. айдылган.)