CC 20220801
Ирбисти чеберлеп аларга - altaicholmon\nИрбисти чеберлеп аларга\nОрус географический обществоныҥ гранты аайынча гран-кыйуныҥ јерлеринде ирбисти чеберлеп аларыла колбой, Россияныҥ ла Монголияныҥ ӧмӧ-јӧмӧ иштери ӧдӧт.\nСайлугемдеги (Алтай Республика) ле «Силхэм» национальный парктардыҥ билимчилери российско-монгол гран-кыйуда ирбистиҥ тоозын чеберлеп алары аайынча видеоконференция ӧткӱрген. Аҥылу корулалып турган ар-бӱткендик јерлер Сайлугемниҥ сындарыныҥ эки јанында бар, андый айалга бу јерлерде ирбистиҥ тоозын шиҥдеер ле орныктырар деген текши амаду тургузат.\nБу ууламјыда эки ороон ортодо ӧмӧ-јӧмӧ иш «Россияда ирбис јӱрӱп турган Алтай Республикада очокты шиҥдеери ле чеберлеери» деген грант аайынча ӧдӧт. Ол 2020 јылдаҥ ала Орус географический обществоныҥ јӧмӧлтӧзиле ӧткӱрилип јат.\n«Сайлугемниҥ сындарыныҥ российский јанында 7 ирбис бар деп чотолот, монгол јаны шиҥделбеген. Ӧмӧ-јӧмӧ ӧткӱрип јаткан ӱлекер гран-кыйуныҥ јерлеринде бу тындуныҥ чокум тоозын билип алар, текши тоозын чеберлеери аайынча иштерди темдектеп салар арга берер. Эксперттердиҥ јетирӱлери аайынча болзо, Монголияда ас ла дезе 1,5 муҥ ирбис бар, Россияда кӧп лӧ дезе 70-90» — деп, Сайлугемдеги нацпарктыҥ директоры Денис Маликов айдат.\nАҥылу корулалып турган ар-бӱткендик јерлер автоматический регистраторлор тургузатан экспедициялар ӧткӱрер арга алар. Фототузактардаҥ алынган јетирӱлер гран-кыйуныҥ эки јанында шиҥжӱ ле корыыр иштерди аайлу-башту ӧткӱрер арга берер.\n«Ӧмӧ-јӧмӧ ишти качан ӧткӱретени видеоконференция ӧйинде чокумдалган. Бу иштер тулаан айдыҥ бажында башталар. Бис 30 регистратор тургузарыс, монгол коллегаларыс кайда да 35-40 андый јазал тургузар. Камераларда не согулганын шиҥдеер иш кӱӱк айдыҥ учында-кичӱ изӱ айдыҥ бажында башталар. Эки «гражданстволу» ирбистерди ле гран-кыйуныҥ бир ле јанында јӱрӱп турган ирбистерди илелеерге бу кире ӧй једер» — деп, Сайлугемдеги нацпарктыҥ баш билим ишчизи Денис Гуляев јетирет.\nВидеоконференция ӧйинде «Силхэм-Сайлугем» деп трансграничный резерват тӧзӧгӧни кандый туза экелери, албатылар ортодогы ООПТ-ныҥ узак ӧйгӧ темдектелген менеджмент-планы база шӱӱжилген.