CC 20220801
Культура: јаркындалган элестери оморкодулу - altaicholmon\nРоссияныҥ президенти Владимир Путин 2019 јылды Театрдыҥ јылы деп јарлаган болгоны ла бу јыл текши ороонго, онойдо ок республикага тӱӱкилик учурлу керек болуп артарында алаҥзу јок.\nТеатрдыҥ јылыныҥ эҥ ле јаан ӱлекери бастырароссиялык Театральный марафон 2018 јылдыҥ чаган айыныҥ 18-чи кӱнинде кӧдӱриҥилӱ айалгада Владивостоктоҥ башталган.\nВладивостоктоҥ ала Калининградка јетире ӧткӧн Театральный марафондо ороонныҥ 85 калазы ла ол тоодо бистиҥ Алтай Республика эрчимдӱ турушкан.\nАлтай Республикага марафонныҥ сӱр-темдегин тулаан айдыҥ 9-чы кӱнинде Хакас Республиканыҥ культуразыныҥ министри Леонид Еремин экелген ле байрамдык айалгада эл театрда культураныҥ министри Ольга Антарадоновага табыштырган.\nТуулу Алтай бу эстафетаны Тыва Республиканыҥ Кок-Оолдыҥ адыла адалган эл кӱӱлик-драмалык театрына кӧдӱриҥилӱ айалгада табыштырган. Эстафетаныҥ база бир аҥылузы – хакас артисттер биске бойлорыныҥ ойын-кӧргӱзӱлерин экелип кӧргӱскен, бистиҥ эл театрдыҥ артисттери јайаан иштерин тыва кӧрӧӧчилерге сыйлаган.\nТӱӱкиде мындый Театральный марафон качан да болбогон. Бу мындый кӧдӱриҥини ороон кеминде белетеп ӧткӱрери РФ-тыҥ башкарузыныҥ ла культура аайынча министерствозыныҥ амадузы болгон. Олордыҥ шӱӱлтезин федерал тӧс јер јӧмӧгӧн, бастыра јанынаҥ болушкан.\nАлтай Республикада Театрдыҥ јылына учурлай кӧп кӧдӱриҥилер, кӧрӱ-маргаандар, фестивальдар, јайаан туштажулар ээчий-деечий ӧткӧн.\nАлтай Республика экинчи катап «событийный туризм» деген бӧлӱгиндеги Национальный сыйда эрчимдӱ турушкан. Кайчылардыҥ калыктар ортодогы Курултайы бу кӧрӱ-маргаанныҥ «Лучшее туристическое событие в области культуры» деген ууламјыда 3-чи јерге чыккан. База «Родники Алтая» деп ӱлекер финалист болуп чыкты.\n«Единая Россия» партияныҥ «Кичӱ Тӧрӧлиниҥ культуразы» деген ӱлекери аайынча «Театрлар – балдарга», «Культураныҥ јербойындагы туразы» деген ууламјыларла экинчи јыл јурт јердиҥ Культура байзыҥдарына ла јайаандык ижине јӧмӧлтӧ-болуш эдилет.\nБыјылгы јылда 6 аймак тӧзӧлмӧниҥ театрлары: Шабалин аймактаҥ балдардыҥ ла јииттердиҥ «Оптима», Кан-Оозы аймактыҥ наадайлардыҥ «Башпарак» ла «Солоҥы» театрлары, Кош-Агаш аймактаҥ балдардыҥ ла јииттердиҥ «Сурлан» ла «Чуя» театрлары, Оҥдой аймактаҥ балдардыҥ ла јииттердиҥ «Маска», «Ойын» театрлары, Чой аймактаҥ «Ком», «Маска» театрлары, каладаҥ «Лукоморье» театр-студия федерал акча-манатла јеткилделген.\nРоссия Федерацияныҥ культура аайынча министерствозыныҥ гастрольный ишти јӧмӧӧр федерал тӧс јериниҥ «Јаан гастрольдор» деп программазы аайынча бистиҥ талага наадайлардыҥ С. В. Образцовтыҥ адыла адалган государственный академический театры келип јӱрген. Удмуртияныҥ эл театры наадайлардыҥ ойын-кӧргӱзӱлерин экелип, бистиҥ кӧрӧӧчилерге кӧргӱскен.\nМосквадаҥ Нациялар театры эл театрга келип, эмдиги драматургия аайынча јайаандык лабораторияны ӧткӱрген. Оныҥ ижинде јарлу режиссерлор, педагогтор, критиктер турушкан.\nАлтай Республикада телекей кеминде баштапкы катап «Евразияныҥ калыктарыныҥ кай чӧрчӧктӧри сценада» деген театроведческий форум ӧткӧн. Театрдыҥ јылында бистиҥ талада бу јаан кӧдӱриҥилердиҥ бирӱзи болуп јат.\n«Культураныҥ волонтерлоры» деген программа аайынча культураныҥ ла санаттыҥ Г. И. Чорос-Гуркинниҥ адыла адалган колледжиниҥ 19 волонтер-ӱренеечилери Псковский областьтыҥ Печоры калазына јӱргендер, «Волонтеры наследия-2019» деген практикалык сессиязыныҥ 7-чи сменазында турушкан.\nАлтай Республиканыҥ кожоҥныҥ ла бијениҥ «Алтам» деген государственный театры (художественный башкараачызы Россия Федерацияныҥ нерелӱ артизи Айана Шинжина) «Кан-Кереде» деген кай чӧрчӧк аайынча баштапкы балетти тургускан ла премьеразы бийик кеминде ӧткӧн. Бу балетте Москваныҥ, Барнаулдыҥ ла таланыҥ јарлу артисттери турушкан. Барнаулдыҥ кӧрӧӧчилери «Кан-Кереде» балетти бийик баалаганы оморкодулу.\nАлтай Республиканыҥ ӱч јурукчы-санатчызы — РФ-тыҥ нерелӱ јурукчызы Амыр Укачин, Аржан Ютеев, Игорь Катонов Кипрде Тӱрк Республиканыҥ тӧс калазы Лефкошиде санатчылардыҥ јаан арт-конференциязында турушканы јарамыкту керек.\nЭл театр республиканыҥ адын Крымда ӧткӧн фестивальда, балдардыҥ ла јаш корболордыҥ ойын-кӧргӱзӱлериниҥ калыктар ортодогы «Сибирский кот» деген фестивальда, тӱрк тилдӱ калыктардыҥ театрларыныҥ Уфада ӧткӧн калыктар ортодогы «Туганлык» деген фестивалинде, бастырароссиялык Театральный марафон ӧйинде Удмуртияда ла Тывада ӧткӧн гастрольдордо бийик кеминде кӧргӱсти.\nРоссия Федерацияда ӧткӧн Театрдыҥ јылыныҥ кӧдӱриҥилӱ јабылтазында Алтай Республиканыҥ башчызы Олег Хорохордин турушты. «Текши Россияда бу јыл учурлу, јаркынду керектерди сыйлады. Шак бу јыл ороондо, онойдо ок Алтай Республикада театральный санаттыҥ јаан ла јараш байрамы болды» – деп, таланыҥ башчызы темдектеди.\nТеатрдыҥ јылы тӱгенгениле культура бӧлӱгинде иш токтобос, ол улалар. Талада келер јылда тӱӱкилик учурлу тизӱ керектер, кӧдӱриҥилер кӧп.\nОлег Хорохординниҥ темдектегениле, Туулу Алтай јаҥыс та ар-бӱткениле байлык эмес, је ол онойдо ок јайаан јайалталарыла база байлык тала. Олор бойлорыныҥ јайаандык ижиле эл-јонныҥ јӱрӱмин кееркедип, кӱӱн-санаазын кӧдӱрип јатканына баалап, ол быйанын айтты.\nКычыраачыларды Театрдыҥ јылында болгон кӧп тоолу кӧдӱриҥилердиҥ эҥ ле јаркындузыла кыскарта таныштырдыс.\nКультура кижиликтиҥ ичкери ӧзӱминиҥ тӧзӧгӧзи болгонын ороондо, талада ӧткӧн Театрдыҥ јылы јарт кереледи.