club47031643
Алтай- ол jÿрек, Алтай-ол канат, Алтай-ол jÿрÿм, Алтай-ол ийде, Алтай- Jер-Энениҥ jÿреги, Алтай-Jер-Энениҥ канады, Алтайды jаман кöрбöгöр, Алтайды jаба баспагар. Алтайды кичеегер, кöдÿригер. Алтайды-куру таштар деп кöрбöгöр, Алтайды-Кудайы jок айтпагар. Андый эмес, Алтай-ол Кудай, Алтай-ол ийде, Агуна Куш, бийикте Ак айаста кайкалаган Агуна Куш – ол Алтай. Ак канатту, Ак ийделÿ Алтай не. Алтай……
Алдыҥа отурып чöгöдöйдим, албатыҥ учун бажырадым, баш болзын деп суранадым, Алтайым. Баш болзын, бастыра билгирлериҥди бередиҥ бистерге, бир де кысканбай, бир де jажырбай. Баш болзын. Бистер ле тенек не, бийик ле болорго албаданадыс слердеҥ; бийле болорго албаданадыс слерге, jе канайдар, бойыгар кöрöдигер не, калыктыҥ кöксинде кичине-е-ек одычак, кубалга бастырып jаткан не. Кубалды канай ла ÿрзеес, кубал учпайт, кÿйбейт, кижи амырын бедирейт , арга jокто келет, кÿÿнзебейт. Олорды канайдар, канай jедер олордыҥ jÿректерине, канай ойгозор, канай кÿдÿрер ол одычакты Jаанада, айса, кÿйбейтен от по бу jаанада, айса, оной ло кубалдалып jадатан от по бу. Ондый болзо бистерди, не бастыртар , бистерди не ыйладар, бу ла отурган улустыҥ алдына, бистер ыйлап-сыктап jадыс , оны кем сезип турган былардаҥ?! Кем? Кажызы да, кемизи де сеспей jат не, Алтайым, кажызы да. Куучын ла кеминде öдÿп калат, оныҥ кийнинде ойто ло ыҥ-шыҥ. Ол айдылган сöстöр, берилген ийделер jÿрÿмге барбай jат не, Jайааным, барбай jат . Бастыразы туйук ла артып калат Кем келет эжигерге, Кудайым, кем келет, куучындардыҥ кийнинеҥ . Бойыгардыҥ ла некеп алган улузардаҥ öскö кем келет? Кем де келбейт, Кудайым. «Алтайым» деп айдынбайт не, айса, мен кöрбöй тургам ба олорды? Андый болзо, Алтайым, jаманымды таштагар . Арга jокто айдып турбай, ачынып-кородонып турбай, айландыра туйук та, бöктÿ де, канай ачынбас. Кöстöри кайда былардыҥ, кара ла акты ылгаштырбас, тöгÿнге ородып алган, чын ла тöгÿнди оҥдобос. Канчаазына кыйгырар, канчаазына кышкырар, Алтайым, кырдыҥ бажына чыгала кыйгырза, кыйгы кайра jаҥылга да болуп келет не. Ачузын-ачузын, кайда бу кижилер, нениҥ уччун кижи бойыныҥ билгирин Кудайынаҥ бийик деп бодойт. Нениҥ учун кижи Кудайдыҥ билимине бÿтпейт, Алтайым. Нениҥ учун Кудайдыҥ айтканын кижи аайлабайт, Алтайым . Алтай тил ле айтпай турганыс па, айса, кижиниҥ кöкси тÿктÿ бе, нениҥ учун jеерип салган Ар-бÿткенди, Алтай Кудайын?! Кайда барып jаткан эмдиги алтай кижи, Кудайым, кайда, кайдööн, неге?! Билип турган ба олор оны, jок по? Билип турган болзо не токтобос, билбей турган болзо не суранбас?! Тынду не олор, тирÿ, тилдÿ, оосту. Олордоҥ болгой ада-öбöкö кыйгырып jат, кезер таштар ажыра келерликтиҥ jÿрÿмин берип jат, аайлап турган ба, улус оны, ончозын билер улус, ончозын аайлар улус?! Jоок, олор оны укпай да jат, оҥдобой до jат, бодоп ло билееркеп базып jÿргилеп jат. Баш болзын, Алтайым. База ла ачыныштыҥ , jок, ачурканыштыҥ jолына кире бердим бе. Буруумды ташта, Алтайым, алдаарга чöгöдöп отурайын , аайлу башту эдип айдып берзеер, бу туризм деп немени канайдар, калыкка канайда jартаар?! Керек пе туризм кижиге, керек пе ол Кудайга?! Кудайга туризм керек пе? Jо-ок ол Кудайга керек jок, jе jÿрÿмде ончо чек öскö болуп бараады. Ончо jерде туризм кийдирилип jат, турбазалар ачылып jат. Оны канай токтодор, оны канай айдар, бу jолдыҥ jастыразын аайлазын деп. Олор айылчы болуп келбей jат, олор ээ болуп келгилейт, олор-Ар-бÿткеннеҥ ырап калган не, сала берген болотон, анаар-мынаар баспайтан , ажыра-тежире jÿрбейтен , агаш-ташты ÿспейтен (ончо неме тазылду, оноҥ болгой таш база), аҥ-кушты кырбайтан , кижи болотон , баспас jерге баспайтан , кечпес jерди кечпейтен, кижи кычыртуулу келетен. Кижи качан ээ болор, качан ол ар-бÿткенге айдынып келзе, качан оныҥ тилин оҥдоп баштаза-ол тужында кижи ээзи болор Ар-бÿткенге, оныҥ бери jанында болуп албас. Оныҥ бери jанында ол jаҥыс ла айылчы болор Алтай Кудайга. ОЛ ло, божогон. База артык не керек кижиге. База артык неде керек jок. Кижиге бастыра берип jадым, бастыразын айдып jадым, кижи аайлабай турган да, кем буруулу. Jаҥыс ла кижи бойы. Кудай кÿч тилле, кижи айлабас тилле айтпай jат, алай jарт тилле айдып jат, алтайлар айлаар этире. Jе алтайлар айлабай jат. Нениҥ учун баштары бийик теҥериде. Бойлорын Кудай деп бодогылап jат, Кудайдаҥ артык деп бодогылап jат не. Кижи деп немениҥ бажы jабыс болотон, кижи деп немениҥ бажы будуныҥ бажын кöрöтöн, буттары кайдоон базып бараатканын билетен, кöрöтöн. Буды ла бажы эки башка jÿрзе не болотон, оныҥ учун куру болуп тургандары ол не. Кижи jердööн тÿшсин деп, оныҥ ачузын билзин деп берилип jаткан неме болор бу, туризм. Качан туризм келеле, айылын кечире базала, отогын бызала, очогын аҥтарала сала берзе , jаҥыс ол тушта аайлар алтай кижи –ол караны. Качан кыс балазы карындап келзе, качан уул балазы уурданып келзе, ол тушта оҥдоор алтай кижи jастыразын. Оныҥ бери jанындазы оҥдобос, ол ло бийик ле тенек бойы jÿрер, ол ло ачына бойы базар, ол jÿрегинде кичине-ек одычагын кубалдыҥ алдынаҥ чыгарып , кÿйдÿрип келбезе, кайдаҥ неме болотон. Кÿйдÿрерге кÿÿн керек, кажы ла кижиниҥ бойыныҥ санаазы керек, арга-чагы керек. Алтай Кудайы ого jаҥыс ла болужар ондый керекте. Ол ло божогон. Öскö неме керек jок кижидеҥ. Кÿÿни ле керек, jаҥыс ла кÿÿни, ончо кÿÿни. Ол ло. Божогон. Баш болзын. Баш болзын Алтай Кудайым, Баш болзын, Ӱстиги теҥерим, Баш болзын, Баш болзын. 
"Амаду Алтай" газеттен