CC 20220801
Усть-Канский район, Республика Алтай, Сайт газеты Кан Чарас, Гуркинниҥ премиязы\nГуркинниҥ премиязы 19.10.2018\nЈаҥжыкканы аайынча бу ла ӧйдӧ Григорий Иванович Чорос-Гуркинниҥ адыла адалган Јондык сыйдыҥ јаҥы лауреадыныҥ адын чокымдаар иштер башталып јат.\nАлтайдын Чолмоны Лауреат-2018\nБу сыйдыҥ тӧзӧӧчилери — "Оносский клуб" - "Оностогы кӱрее" деген коммерциялык эмес фонд ло "Алтайдыҥ Чолмоны" газет. "Оностогы кӱрее" 2015 јылдыҥ кочкор айында Јондык сый аайынча бир аай, чокым ууламјыла иштезин деп тӧзӧлгӧн. Ол ло ӧйдӧ фондтыҥ турчылары лауреаттар Јондык сыйды кандый ээжи-тӧзӧлгӧлӧ алары јанынаҥ ээжилерди јӧптӧгӧн болгон. Јондык сыйла колбулу јетирӱлерди слер, кычыраачылар, јылдыҥ ла тӧрӧл газедистеҥ кӧрӧдигер.\n"Оностогы кӱрее" деген коммерциялык эмес фондтыҥ јааны Аржан Валерьевич Иташевле ӧткӧн куучыныста бу сыйдыҥ учуры ла тӱӱкизи эзедилди, ээжилеринде јаҥыртулары ла фондтыҥ келер ӧйгӧ амадулары јанынаҥ јартамалдар эдилди.\nА. В. Иташев: "Григорий Иванович Чорос-Гуркин — бистиҥ Алтай Республиканыҥ баштапкы башкараачызы деп айдарга јараар. Ол тергеебистиҥ государственнозын, республиканы тӧзӧӧрине јӱрӱмин берген кижи. Россия ичинде тургун ӧс калыктардыҥ баштапкы јаан јурукчызы, тууларлу пейзаж јураарында эҥ озо иштеп баштагандардыҥ тоозында болуп јат. Јондык сыйдыҥ учуры — ойгор баатырыстыҥ адын албатылар ортодо, Россия ичинде бийик кӧдӱрип апарары. Бу бийик учурлу сыйдыҥ лауреады улу јерлежистиҥ адын, ого эдилген бӱдӱмјини тооп, ижин оноҥ до ары эрчимдӱ, каруулу апарар, албатызына, Тӧрӧлине тузалу болорго амадаар учурлу. Чынынча айтса, фондтыҥ турчылары ортодо Јондык сый алган кижи лауреат адын тӱжӱрбес учурлу деген санаала, ондый учуралдар болуп турза, бу бийик атты кайра јандыртар да деп шӱӱлтелер болот.\nЛауреат — билимде, культурада, санатта, литературада, спортто эмезе јондык иште Алтайыстыҥ адын бийик кӧдӱрген кижи болор. Чокымдап айтса, ол билим ачылталары ла ижи, јураган јуруктары, кӱӱлик, литератураныҥ бастыра бӱдӱм жанрлары аайынча чӱмдемелдери, театрал ла санат, кинематография ла мультипликация бӧлӱгинде иштери эмезе спортто ороон кеминде ле калыктар ортодо ӧткӧн маргаандарда јаан једимдери ле јеҥӱлери учун кайралдалат.\nӰлӱрген айда "Алтайдыҥ Чолмоныныҥ" кычыраачылары, јурттардыҥ улузы, ӧмӧликтер, јондык биригӱлер, республиканыҥ улузы газедиске баштанып, санаа-шӱӱлтелерин, лауреатка кемди кӧстӧӧргӧ турган кӱӱнин айтсын, бичип аткарзын деп јарлайдыс. Јондык сыйдыҥ лауреадыныҥ кандидадына божоп калган улустыҥ адын адабас. Албаты кандидатты адап, керектӱ чаазындарды (ол јанынаҥ толо јетирӱлер, кӧргӱзӱлер, анкета фондтыҥ Интернетте бӱгинде бар: https://vk.com/choros_gurkin) ийгени — ол талдаштардыҥ баштапкы бӧлӱги болор. Угузулар кӱчӱрген айдыҥ 1-кы кӱнине јетире алылар.\nЛауреатка кандидаттардыҥ адын шӱӱжӱге чыгаргандарга онойдо ок Јондык сыйдыҥ акчазыныҥ кемине бойыныҥ јӧмӧлтӧзин эдер керек. Кандидаттардыҥ ады-јолы адалган кийнинде, ол јанынаҥ јетирӱ ле талдаштарга чыгарылган улус керегинде элбеде бичимелдер газетте јарлалар.\nКӱчӱрген айдыҥ туркунына "Алтайдыҥ Чолмоныныҥ" кычыраачылары ортозында рейтинг-ӱнбериш ӧдӧр. Ол јаҥжыкканы аайынча газетте чыгып турган купон аайынча ӧткӱрилер. Купондор ол ок кӱчӱрген айдыҥ туркунына чыгарылар. Бу талдашту иштердиҥ экинчи бӧлӱги болор. Быјыл бис, Јондык сыйдыҥ тӧзӧӧчилери, талдаштардыҥ ээжилерине јаҥырту кийдирип јадыс. Ол — ӱчинчи бӧлӱк талдаштар. Оныҥ ӧйинде фондтыҥ турчыларынаҥ турган эксперттердиҥ јууны иштеер. Рейтинг-ӱнбериштиҥ турулталарына тайанып, лауреатты адаарында калганчы шӱӱлтени бу эксперттердиҥ јууны чыгарар.\nБу јылдарда Јондык сый алгандарла коштой ижи-тожын, јӱрӱмин Алтайына, эл-јонына берген тоомјылу јаан јаштуларыска аҥылу ајару эдип, олорды тӧшкӧ тагынар "Фондтыҥ нерелӱ турчызы" деп атту медальла кайралдап, оны керелеген бичикти, јӧмӧлтӧ сыйды кожо бередис. Бу атты кемге адаарын эксперттердиҥ јууны шӱӱп айдар.\nОнойдо ок јашӧскӱримисле иш башталып калган деп кычыраачылар билер. 2017 јылдыҥ лауреады, "Солнечная энергия" ООО-ныҥ генеральный директоры Андрей Ялбаковтыҥ баштаҥкайыла, јӧмӧлтӧзиле баштапкы катап балдардыҥ јуруктарыныҥ "Мениҥ тӧрӧл Алтайым" деген кӧрӱ-маргааны бийик кеминде ӧткӱрилди. Бу конкурста балдардыҥ 117 јуругы кӧрӱлди. Жюриде ады јарлу јурукчылар Вячеслав Торбоков, Валерий Тебеков ло Амыр Укачин болдылар. Балдарга бир кӱнниҥ туркунына јилбилӱ программа тургузылган: јурукчылар будуктарла канайда иштеериниҥ, јуранарыныҥ јажыттарын ачып, солун мастер-класстар кӧргӱскен, кийнинде олорго зоопаркла, музейле экскурсия болгон, театрда концерт кӧргӱзилген. Бу конкурстаҥ кажы ла оогош туружаачы тату сыйлу, јеҥӱчилер ӱзеери баалу сыйларлу ла бийик кӱӱн-санаалу артты. Мындый јакшынак ченемелди улалтып, быјыл балдар ортодо база кӧрӱ-маргаан ӧткӱрерис. Јашӧскӱримле иштеер ууламјыларыс, санаа-шӱӱлтелерис кӧп. Олорды келер ӧйдӧ келишкенче бӱдӱрерис.\nМынайып фондтыҥ ижи ӱч ӱйе јерлештеристи бириктирип, јаан јаштуларыстыҥ тоомјызын темдектеп, иштеп турган јииттеристи мактап, олорго иженип, јашӧскӱримисти келер јеҥӱлерге белетеп, јилбиркедип, ижис улалып јат.\nСыйдыҥ кеми керегинде айтса, оны бис, эл-јон, јууп јадыбыс. Оныҥ кеми ончобыстаҥ камаанду. Мыныла колбой ӧткӧн јылда лауреаттарыстыҥ болужыла баштапкы катап килемјиниҥ концерти ӧткӧн лӧ оноҥ јуулган акча-манат Јондык сыйга кожулган болгон. Бу јакшынак баштаҥкайды быјыл улалтып, концертти Г. И. Чорос-Гуркинниҥ чыккан кӱнине келиштире ӧткӱрер деп сананадыс. Јуулган акчаны Балдардыҥ јуруктарыныҥ экинчи республикан кӧрӱ-конкурсын ӧткӱрерине ууламјыларыс.\nЈондык сыйдыҥ фондыныҥ ижинде туружарга кӱӱнзегендерди санаа-шӱӱлтелерин айдып, биске јӧмӧшсин деп кычырадыс".\nАвтор: Алтайдын Чолмоны