CC 20220801
Јолдор каланыҥ чырайын керелейт… - altaicholmon\nКоммунальный ээлемниҥ башкартузыныҥ ла «Горно-Алтайск кала» муниципал тӧзӧлмӧниҥ 2035 јылга јетире јондык-экономикалык ӧзӱми аайынча стратегиязыныҥ јетирӱлериле,\nГорно-Алтайск калада јаткан кажы ла 1 муҥ кижиге 518-теҥ кӧп кӧлӱк келижет.\nЭртен тура шакпыртту «час пик» ӧйинде јолдордо јеҥил кӧлӱктердиҥ тоозы бир саатта 9 муҥга једет, кош тартар кӧлӱктер — 0,3 муҥга.\nОныҥ да учун јолдорло јӱрер айалгалар эптӱ болорына, олорды јазаар иштерди јеткилдеерине кӧп акча-манат керектӱ болот.\n2018 јылда ондый иштерге 81270,05 муҥ салковой чыгарылган болгон. Јайгы ла кышкы ӧйлӧрдӧ јолдор чеберлееринде «Дорожник» АО, «Майминское ДРСУ», «Дормостстрой» ООО-лор, таҥынаҥ аргачылар О. И. Мартынов ло В. М. Галкин иштеген.\nКоммунальный ээлемниҥ башкартузыныҥ јетиргениле, јолдордо јӱреринде јеткер болдыртпазын јеткилдеерге, олордыҥ кырларында таштар, чийӱлер, кӧлӱктер токтоп турар јерлер будылган.\n2018 јылда Горно-Алтайсктагы јолдорды јазаарына 33030,30 муҥ салковой акча чыгарылган (32700 муҥ — республикан бюджеттеҥ, 330,30 муҥ салковой — јербойыныҥ бюджединеҥ).\nКыска ӧйдиҥ туркунына мындый оромдордо јолдор јазалган: Ленинниҥ оромындагы 86 таҥмалу турадаҥ ала 95-чи турага јетире, Дубовая роща оромдо 1-кы турадаҥ ала Абаканская оромдогы ӧрӧ чыгар јолго јетире, Чорос-Гуркинниҥ оромында 45-чи турадаҥ ала 20 «а» таҥмалу турага јетире, Поселковый оромдо 1-кы турадаҥ ала Коммунистический проспектле биригер тушка јетире, Коммунистический проспекттеҥ ала кӧлӱктер јӱрер кӱрге јетире (Коммунистический проспектте 182-чи тураныҥ јанында).\nКаланыҥ јаҥдары јолдордо ойдыктарды, оролорды јоголторын јаантайын аҥылу ајаруда тудат.\nБашталып калган 2019 јылда бу иштер улалар. Онойып, Горно-Алтайск «Безопасные и качественные автомобильные дороги» деген эл ӱлекердиҥ «Дорожная сеть» ле «Общесистемные меры развития дорожного хозяйства» деген тергеелик ӱлекерлериниҥ туружаачызы болор. Бу ӱлекерлер 2019-2024 јылдарда иштеер. Ол аайынча пландалганыла узуны 25 километрдеҥ кӧп транзитный јолдор јазалар ла орныктырылар. Јазашту иштер каланыҥ 14 јолында ӧдӧр.\nБӱгӱнги кӱнде Горно-Алтайсктыҥ администрациязы ла АР-дыҥ тергеелик ӧзӱм аайынча министерствозы келер иштердиҥ бӱдӱмин ле кемин чокымдай темдектейт. Онойып, 2019 јылда Горно-Алтайск калада алдында берилген оромдорды јазаар ла орныктырар:\nПромышленный ором (29-чы турадаҥ ала Коммунистический проспектке јетире);\nСтроительдердиҥ оромы (4-чи турадаҥ ала автобустар эбирер јерге јетире);\nПушкаревтыҥ оромы (бажынаҥ ала учына јетире);\nОктябрьский ором (Чаптыновтыҥ оромыла бириккенинеҥ ала Полежаевтиҥ оромын кечкенине јетире);\nЧаптыновтыҥ оромы (бастыра бойы);\nУлагашевтиҥ оромы (Чаптыновтыҥ оромыла бириккенинеҥ ала Улагашевтиҥ оромында 13 таҥмалу турага јетире);\nЛенинниҥ оромы (Кучияктыҥ оромына бириккенинеҥ ала Коммунистический проспектке бириккенине јетире);\nБ. Головинниҥ оромы (бастыра бойы);\nКоммунистический проспект (Коммунистический проспектте 35 таҥмалу тураныҥ јанында Коммунистический проспект ле Чорос-Гуркинниҥ оромыныҥ ортозында ӧдӧр јер);\nПроточный ором (Коммунистический проспектке бириккенинеҥ ала Чорос-Гуркинниҥ оромын кечкенине јетире);\nЭ. Палкинниҥ оромы (Коммунистический проспектти кечкенинеҥ ала Социалистический оромго бириккенине јетире);\nЧорос-Гуркинниҥ оромы (Проточный оромды кечкенинеҥ ала Чаптыновтыҥ оромын кечкенине јетире);\nСоветский ором (Фрунзениҥ оромын кечкенинеҥ ала Маяковскийдиҥ оромына бириккенине јетире);\nМаяковскийдиҥ оромы (бажынаҥ ала учына јетире).\nКаланыҥ администрациязыныҥ баштапкы ордынчызы В. Кичинековтыҥ айтканыла, ӧткӧн кышкы ӧйдӧ каланыҥ јолдорын ла муниципал јерлерин арчыырында јалдалган 5 тӧзӧлмӧ иштеген болзо, бӱгӱнги кышкы ол иштерди 3 ле тӧзӧлмӧ бӱдӱрет.\n44-ФЗ таҥмалу јасак аайынча, керектӱ техника бары-јогы јолдордо иштеер тӧзӧлмӧлӧрдиҥ талдашту конкурсында туружарында камааны јок.\nИштер бӱдӱрерге јакылта берип јаткандар јылдыҥ ла, кышкы ӧй јууктап келзе, подрядчиктердиҥ беленин ајаруда тудадылар (техниканыҥ тоозын, кумактыҥ, тустыҥ кемин).\nЈолдорды арчыырыныҥ ээжилериле, эҥ ле озо кӧп тузаланылып турган, автобустардыҥ јолдоры арчылар учурлу. Јӧптӧжӱниҥ некелтелериле болзо, тӧс учурлу эмес јолдордыҥ арчылатан ӧйи — кар јааганынаҥ ала эки кӱнниҥ туркунына.\nЈолдорды кардаҥ арутаары каланыҥ башкартузыныҥ келиштире бӧлӱктериниҥ јаантайынгы ајарузында болот. Јолдор ӧйинде арчылбаза эмезе иштердиҥ чыҥдыйы јабыс, иш чала-была болзо, административный практиканыҥ бӧлӱги, коммунальный ээлемниҥ ишчилери ле каланыҥ мэриниҥ баштапкы ордынчызы ол керегинде акттар тургузып, подрядчиктерди каруузына тургузадылар.\nӦткӧн јаҥар айдыҥ туркунына «Майминское ДРСУ» 300 муҥ салковойго кезедӱ штраф алган (јаҥар ай учун јӧптӧжӱниҥ баазы 2800 муҥ салковой акча).\nЈууктарда Текшироссиялык албатылык фронттыҥ ишчилери (ОНФ) бастырароссиялык «Снежный фронт» деген акция-ӱлекер аайынча тӧс каланыҥ јолдорын, тротуарларын ла јондык учурлу јерлерди кардаҥ арчыганын шиҥдедилер.\nОНФ-тыҥ темдектегениле, тӧс оромдордо айалга кирезинде болзо, тууразында оромдордо айалга чала эмеш башка. Темдектезе, кезик јерлерде такталып калган кар, кӱн јылыырда, чейилип, ондогы јолдорло маҥтадарга, базарга кӱчке келижет.\nБу иштиҥ турулталарыла эдилген јӧп-шӱӱлтелерин ОНФ Горно-Алтайск каланыҥ администрациязына јетирер.\nОлор ӧмӧ-јӧмӧ иштеер амадулу. «Снежный фронт» ӱлекер јастыҥ бажына јетире улалар.