club47031643
Jÿрÿмниҥ jолынаҥ
Jаҥы jылдыҥ  киргени ле Москва калада бистиҥ башкараачыларыс он кÿнди чыгара амырар кÿндер бергени кандый jакшы эди. Jе бу амырайтан кÿндерди бистиҥ кезик  алтайларыс jастыра оҥдоптурган ошкош не. Оныҥ учун, бу амыралта кÿндерде öткöн он эки jашту Эркемен деп уулчактыҥ jÿрÿминиҥ ÿзÿги болуп jат. Jаҥы jыл келди деп Эркеменниҥ эне-адазы бастыра билелер чилеп столына алама-шикир курзак jайрадылар эдип салбаза да, jе тÿҥейле столыныҥ ÿстин  курзак ла анаҥ-мынаҥ jайып ийетен. Jе столдыҥ ÿстинде ачу кабак аш jогынаҥ  кайдаҥ болтон эди. Бу ла кÿннеҥ башталганынаҥ ала  амырар кÿндер öткöнчö, Эркеменниҥ эне-адазы сеерибес. Уулыныҥ кöзинче jаман сöстöрлö  керижип, согыжып алып, сеерип келеле ойто ло  ичер. Айла ÿзÿлбес-тÿгенбес ачу-аш кайдаҥ тöгÿлип урулып jат дезе, мындый ичер улустыҥ айлына кем ичер кÿÿни келген, полуштобын койдонгончо келер. Бу улуска не болзын, амзап ла ичер болзо ол ло. Бир канча тÿҥей кÿндер мынайда улалып "Рождествого" jетти. Бу байрамды Эркеменниҥ эне-адазы jакшы билбес те болбой, христиан улустыҥ байрамын.  олор кресту улус эмес , jе "Рождествоны" темдектеп турус деп ичиш улалып ла jат. Эркеменниҥ  эне-адазы мынайып байрамдагылап jадарда, уулчак айлында тойо курзак jип, амырап туру деп айдарга ба? Jо-о-ок туру.  Канча  кÿнге улалган байрамнаҥ ла эне-адазыныҥ чуукандышканынаҥ баланаҥ  болгой jаан кижи арый бербей.
   Эҥир кире берген, Эркемен ойто ло эне-адазын таҥ ажыра уйуктабас, керишкилер, согужар, оныҥ  ÿстÿне полуштопту нöкöрлöри кайда эди. Таҥ алдында  болзын, тÿште болзын келгилеп ле jадар. Онын учун, Эркемен jурттыҥ учында jадып турган нöкöриниҥ айлына келеле, тидинип кирип болбой, чеденниҥ эжигинде соокко тоҥгончо турган. Jе карын, нöкöриниҥ адазы бу öйдö тышкары чыккан болуп, айдыҥ jарыгына уулчакты кöрÿп ийген. Соокко тоҥуп  ла аштап калган Эркеменди айылга кийдирип, jукачаҥ куртказын чупчытырып, печкениҥ jанында тактага отургызып -Jылын , деп айтты. Уулчак бир эмеш отурала нöкöри jок болгонын кöрÿп сурады: "Амырок кайда"деп. Амыроктыҥ адазы: "Амырок энезиле кожо карганактарын айылдап барган" деп jартады. Эркемен jылу турага кирип, jылынып  тойо ажанып ийеле, кÿÿни  бир  эмеш кöдÿрилип  куучынчы боло берди.  Амыроктыҥ адазы уулыныҥ нöкöриниҥ билезин jакшы билер болды, кöп неме сурабай, Эркемен  бойы нени-нени куучындар болзо айтсын деп, ичинде сананып  турды. Уулчак кенейте: "Мен мында конойын ба?" деп jалтанып сурады. Амыроктын адазы jалакай кöстöриле   тактада отурган уулчакты, будынаҥ ала бажына jетире билдирбезинен кöрÿп отурган болгон, ичи туку качан чым эткен, баланыҥ мындый jайналганду бÿдÿжин кöрÿп- Конбой, не конбойтон, jе  эне-адаҥ сени бедиреп коркыгылабас па?  Уулчак сÿÿне берди : -Jо-о-ок. Мен эртен Боочы Jаар нанам ла таадамдон jÿре берерим.  Канча катап jойу jургем, мен ÿренип калгам.  Нанам айдынып jат , Алтай Кудайы баламды таштабай алып jÿрÿ деп.  Качан да болзо, ар-бÿткениҥнеҥ  суранып jÿр, , Кудайыҥ сеге болужар деп, мени ÿредип jат. 
  Jе ле деген эр кижи кичинек уулчактыҥ  мындый куучынын угуп: - Болужар балам, болужар деп, бажын  сыймап -Jадып уйукта, деп айтты . Уулчак ару, jылу тöжöккö  jадып, мыжылдап, уйуктай берди. Бойында бу канайткан эне-ада  балазын  тÿниле бастыртып, не де керек jок jÿргилер.  Ачу аш балазынаҥ артык канай болгон неме бу деп, ичинде ачынып ал-санага ородып ийген отурды. JАҥС ЭРКЕМЕН ЭМЕС, МЫНДЫЙ ЭРКЕМЕНДИЙ БАЛДАР КöП ДЕРЕМНЕДЕ МЫНДЫЙ БИЛЕЛЕР БАРЫ ТöГÿН ЭМЕС.   Мындый айалгада балдар шыралап, jеткерге ÿренип jат .
Ачу ашка багала балдарысты да керексибей jÿргенисте не болорыс. Эркеменниҥ келер jÿрÿми кандый болор кем де билбес. Наназы ла тадазы-амыр болгоны уулчакка jаан ырыс. Jе олор карган улустар, jажына отурбас, бÿгÿн бар эртен jок деп неме бар эмес беди.Эмди тургуза кööркий  "Алтай Кудайым" деп базып jуру. Jе jÿрÿм öдÿп калза. кандый  кижи болор. Кудайын эске алар ба? Jурумде чындык jолдоҥ тууралабай jурзе jакшызы ол туру, jе jеткер jеҥ алдында. Эне-адазы чылап  ачу ашка баштанзе не болор. Тууразынаҥ да болзо килежип jÿргени качан да jаман болбос. Амыроктыҥ  адазы уулчагыныҥ  нöкöрине каруузыганы, Эркеменниҥ санаазында jажына артып калар. Мынаҥ улам кöрзöбис, кижи кижиге килезе кижи болор дегени чып ла чын ошкош.
Чегинде ас албаты болорыс, чыдап jаткан келер ÿйеге кичинек те болзо, jолы ачык болзын деп сананып jуректер, кару эне-адалар.  Ачу ашака баккан эне-адалардыҥ санаа-шÿÿлтези качан да кирбес болбой, ал-санаазы ачу ашта болзо. 
              Бÿгÿнги кÿнде Алтай  jеристиҥ  jуртарында албаты jуу-чак jогынаҥ ла астап, короп браат, , аракыга баштарын сугуп алала. Эмдиги öйдиҥ jииттери сыранаҥ санаазы jок, сыранаҥ камаанду болуп  калган jÿргилери. Бис jиит улус бала-барка азырарыс, биле тöзöрис. Сыранаҥ камаандк болуп jÿреле, келер öйинде билебис ле балдарыс кандый айалгада болор?  Тургуза  öйдö jурттарда jиит уулдар аайы-бажы jок ичкилеп, аракыга садынып турганы тöгÿн эмес. Аракыга садынганы тегени, Кÿнÿҥле ичип jат, бедиренип туруп ичип jат. Бу мындый алтай улустыҥ jÿрÿмин не деп jартаар??!! Кижи бойы сананбаза, кижиниҥ учун кем сананар.                   Сананыгар! Токтогор!