wikipedia
Себи-Оозы () јурт Россияда Алтай Республиканыҥ Чамал аймагында Чопоштыҥ јурт јеезезине кирет.

Этимологиязы 
Себи-Оозы .

Физико-географиялык темдектери

Географиязы 
Јурт Алтай Республиканыҥ тӱндӱк-кӱнчыгыш јанында, Себиниҥ суузы Кадынла бириккенинде турат.
Айландыра Иолгоныҥ ла Себи-Бажыныҥ тайгалары. Талайдыҥ кемјӱзинеҥ 343 метрге бийик.

Климады 
Климады орто-континентал. Кыш бу јерлерде јымжак, карлу, тыҥ сооктор јок болот. Ортојылдык температура +3,0 °С градус кире болот, кейдиҥ чыгы 66,1пр, ортојылдык кеми 855 мм. Салкынныҥ ортојылдык тӱргени 2,4 м/с. 15 м/с тӱрген салкынду кӱндер 6,3. Јай тыҥ ла изӱ эмес, ортоайлык температура +30 °С јетпейт, эҥ ле изӱ кӱн +34 °С, эҥ ле соок кӱнде −40 °С. Соокторлу кӱндер 18.05/27.07. Соок јок кӱндер 131. Јердиҥ ортојылдык температуразы 3 °С.

Аҥ-куштары 
Аймактыҥ тайгалары аҥдык: айу, бӧрӱ, какай, јеекен, булан, элик, марал, тооргы, оок аҥдардаҥ койон, јараа, киш, јоонмойын, агас, ӧркӧ, сарас, тарбаган, кӧрӱк, агас, сууларда камду, кумдус. Ак-кийик, тооргы ла камду Алтай Республиканыҥ «Кызыл бичигине» кирген. Кушка да аба-јыш бай: кӱртӱк, чай, сымда, бӧднӧ, мечиртке, ӱкӱ, каргаа, саҥыскан, кӱӱк, барынтычы куштардаҥ ылаачын, шоҥкор, кускун, карчага бар.

Ӧзӱмдери 
Кырлары кају, каскак, колый агашла бӱркелген:
кайыҥ, мӧш, аспак, карагай, јойгон, беле, эргиш. Чамал ичиниҥ ӧзӱмдери ӧҥжик, койу, јӱзӱн-јӱӱр бӱдӱмдӱ. Кыр бӱркеген агаштары мӧш, тыт, карагай, чиби, јойгон, кайыҥ, аспак, јодро ло јулукту агаштардаҥ алама, груша, слива ӧзӧт.

Јайгыда мешке, кӧжнӧ, јӱзӱн-јӱӱр јиилектер, кузук толо ӧзӧт. Ӧлӧҥ, чечектер, тайалар, кӱске јетире кӧс сӱӱндирип јайылат: каргана, тал, толоно, арчын, балан, ийт-тумчук, бороҥот, табылгы, адарткы, бастый, буланат, јеҥес, јоҥјолой, јаргак ӧлӧҥ, јыдунак, јыоан чечек, ийт-таман, јыракы-ӧлӧҥ, ийт-тырмак, калаш-чечек, кыйгак ӧлӧҥ, кӧгӧзин, кылганак, кымыскайак, кулун-чечек, кулузын. Алтай Республиканыҥ «Кызыл бичигине» кирген ӧзӱмдер алтын тазыл ла кызыл тазыл.

Јери ле јолдоры 
Јуртта 18 ором: В. И. Чаптыновтыҥ кош оромы, Ӱстӱги-Барангол кош ором, Аҥчылардыҥ кош оромы, Јайым, Кӱнет, Јолчылардыҥ, Карагайлу, Одорлу, Кӧк-јажыл кош ором ло о.ӧ.

Јурт Чуйдыҥ трагы деп федерал учурлу кӧӧлик јолдо турат (темдеги 84К-11). Бу јолдоҥ тӱштӱк-кӱнчыгыш јаар Чамалдыҥ трагы айрылып барат. Кадынныҥ сол јарадына кечерге јаан темир-бетон эки кӱр бар, бирӱзи јурттыҥ ичинде, экинчизи јурттыҥ тӱндӱк јанында. Чамалдыҥ трагы Себи-Оозынаҥ башталып, Куйуска једет, тӱштӱк-кӱнбадыш јаар «Улалу — Туйакты — Тожоҥты» деп јол Кадынныҥ кӱрин кечип ууланат. Јурт айрылчык, белтир јолдо.

Тӱӱкизи 
Јурт 1860 јылдарда тӧзӧлгӧн. Чамал ичинде орус миссионерлер алтай улусты креске тӱжӱрип, православный кудай јаҥына кийдирип, школдор ачып, јурттар тӧзӧп турган ӧй.
1922 јылда Алтайда 24 волостьты бириктирип, 9 аймак эткен. Аскат јурт Чамал аймакка кирген.
1935 јылда туткан эски кӱрдиҥ ордына 1959 јылда темирбетон кӱр тудулган.

Эл-јон

Ук-калыктары 
Кӧп сабазы орус улус.
Јуртта 2002 јылдыҥ тооалыжы аайынча 392 кижи болгон, олордыҥ 88 % орустар ла оноҥ до ӧскӧ укту улус болгон.

Окылу тил: орус, алтай.

Инфраструктуразы 
 Орто ӱредӱлӱ школ;
 балдардыҥ туразы;
 эмчилик;
 библиотека;
 стадион;
 ашкана — 5;
 конор тура 2;
 турбаза;
 АЗС — 3;
 кӧӧликтер јазаар јер (СТО) — 2;.
 Кадын кечире кӱр — 2.

Экономиказы 
Таҥынаҥ ээлемдер. Јылкы, соок тумчукту, оок мал азыраары. Туризм.

Кереестер

Тӱӱкилик 
 Ада-Тӧрӧл учун Улу јууда турушкандарга (556).
Скобканыҥ ичинде кереестиҥ аҥылу темдек-тоозы кӧргӱзилген «Кереестердиҥ текши тоозы» деп бичикте.

Археологиялык

Ар-бӱткендик

Јуруктардыҥ кӧмзӧзи

Јарлу улузы

Ајарулар

Тайантылар 

Чамал аймактыҥ јурттары
Алфавит аайынча јон јаткан јерлери
Алтай Республиканыҥ јон јаткан јерлери алфавитле