club47031643
Алтай биjе
 Jердиҥ  ÿстинде кажыла  албатыда бойыныҥ  аҥылу темдектери   бар.    Ол темдектер албатылардыҥ  улалып келген тÿÿкилик историязыла колбулу  болып, чÿм- јаҥын,  јадын-јÿрÿмин кӧргÿзер. Андый темдектердиҥ  бирÿзи  албатылардыҥ  бијези болор.  Кажыла албаты куучын – эрмек јогынаҥ  эди-каныла, сӧӧк-тайагыла  бијеени  бијелеп  бойыныҥ  кылык-jаҥын, орустап айтса, характерин,  менталитедин кӧргизедилер.  
 Алтай албатыныҥ бијези тегиндÿ эмес. Алтай биjеге бодоп ло кол-будтыҥ келижип турган кыймыгын алып, тургузып болбозыҥ, нениҥ учун дезе алтай бије сÿрекей јаан учурлу. Кажыла кыймык, кажыла алтам ар-буткенди темдектеп jат, ар-бÿткениле колбуда jадып jÿрген  албаты деп. Агып jаткан кара сууны,бийик, курч башту  тууларды, сÿмерлерди, jалаҥдагы jайылып чыккан чечектерди, теҥерини,кей - салкынды, тÿнде jарыдып турган айды, тÿште jарыдып турган кÿнди, кожоҥдоп эткен куштарды,  кÿÿкти,  маҥтап jаткан аҥдарды, агаш-ташты кӧргÿзер. Анайда ок  jадын-jÿрÿмин:  эне кижи айылында кабайда jаткан  балазын jайкап,  ӧскÿрип jатканын, чачын ӧрÿп jатканын, курзак-тамагын  белетеп, талканын эдип турганын, эжикке кирген улусты тусту, сÿттÿ чайыла кÿндÿлеп турганын.  Эр кижи атту маҥтадып, адын чыбыктап турганын, аҥдап  эмезе jуулажып барып jатканын, ӧштÿни јеҥип, бала-барказын, айыл-jурттын, албаты-jонды аргадап алганын  кӧргÿзер. Огош балдар jалаҥда сÿрÿжип, jажынып ойноп турганын, jашка сÿÿнип,  солоҥыны тудар болуп эмезе кӧбӧлӧкти тудар болуп јÿгÿрип турганын кӧргÿзер. Алтай албаты  бијелезе , колдоры, будтары, кӧкси кожоҥныҥ кÿÿзиле биригип тоомјылу, эптÿ, меҥдебес, јаан ийделÿ бије бијелер. 
Сӧс jогынаҥ  айдып, кӧргÿзип ийери jеҥил неме эмес. Алтай албатыныҥ биjезинде чöчöй берип турганын jазап  эдетен, алаканын jайып ийеле албаты-jонныҥ   алдыла баспас, нениҥ учун дезе ол орустап айтса «попрошайничать», суранып базып турганына тÿҥей болуп jат.  Алтай албаты улустаҥ суранбас, Кудайдаҥ, ар-бÿткенинеҥ суранар. Кижидеҥ сурап алатан jöжöди бойлоры да эдип албай. Кижи берип болпос су-кадыкты, Ар-бÿткеннеҥ öскö недеҥ сурап алатан. ..
Колдорыла сÿмерлерди кöргÿзсе, колдоры бажыныҥ ÿстинде болор, нениҥ учун ол  сÿмерлердиҥ бийигин , jаан ийдезин кöргÿзип jат. Кижиниҥ  бажынаҥ бийик, кижиниҥ бажында эҥ ле озо Ар-бÿткен. Ар-буткеннеҥ бийик, Кудайдаҥ бийик кемде качанда болбос.  Бу öйдö кижиниҥ бажы тура баштанбас керек, бу öйдö ол алдынаҥ öрö колдорына кöрöр, алдынаҥ туулар jаар баштанып, кöрÿп туулардаҥ суранып турганын темдектейт. 
Колдорын тöмöн тÿжÿрип, бир jанынаҥ бир jанындоон jайканып, агын суулардыҥ толкуларын кöргÿзер. 
Биjени чокым кöргÿзерге алтай кеп-кийим болужат.
Бис,  алтай албаты,  бастыра бойысла ар-бÿткен ле тудуш. Бастыра каныс ла,  тилис ле, кеп-кийимис ле, биjе – кожоҥдорыс ла, jаҥарларыс ла, алкыштарыс ла, аш-курзагыс ла, айыл-jурттыс ла.