ТIуапсэ Пресс - Шъачэрэ ТIуапсэрэ яеджапIэхэм адыгабзэм и Мафэ зэращыкIуагъэр\nadmin - 2016-03-20 11:02:25\nИлъэс 16-кIэ узэкIэIэ­бэжьымэ, Дунэе Адыгэ Хасэм игукъэкIыкIэ гъэтхапэм и 14-р адыга­бзэм и Мафэу агъэнэ­фэ­гъагъ. АщкIэ къызы­пкъы­рыкIы­гъа­гъэхэр просветитель цIэрыIоу Бэрсэй Умарэ 1853-рэ илъэсым игъэтхапэ ­адыгабзэм ихьарыфылъэ Тифлис къызэрэщыдигъэкIыгъагъэр ары.\nТарихъым хэхьэгъэ а мафэм ихэгъэунэфыкIын тегъэпсыхьэ­гъэ общественнэ-культурэ, просветительскэ Iофтхьабзэхэр бэу мы­гъэ Адыгеим, Къэбэртэе-Бэлъ­къарым, Къэрэщэе-Щэр­джэсым, Краснодар краим, адыгэ­хэр зыщыпсэурэ IэкIыб къэралыгъохэм ащызэрахьагъэх.\nХы ШIуцIэ Iушъом Iус ша­псы­гъэхэм я Адыгэ Хасэ итхьа­матэу КIакIыхъу Мэджыдэ зэ­рилъытэрэмкIэ, ныдэлъфыбзэм икъэухъумэнкIэ, ащ ­имэхьанэ зыкъегъэIэтыгъэнымкIэ, мы лъэ­ныкъомкIэ Iофыгъоу щыIэхэм хэбзэ Iэшъхьэтетхэм анаIэ къа­тырадзэнымкIэ мы мафэр ама­лышIоу щыт.\n— Адыгабзэр кIодыным зы­щынэсыгъэ лъэхъаным пшъэрылъ шъхьаIэу тиIэр амал тызэ­рэфэхъоу лъэпкъым ианахь мылъкушхо — ныдэлъфыбзэр къэтыухъумэныр ары, — къе­Iуатэ хы ШIуцIэ Iушъом Iус ша­псыгъэхэм я Адыгэ Хасэ итхьаматэ. — Мы лъэныкъомкIэ Iофыгъуабэ къэуцу. Ахэм анахь шъхьаIэр адыгабзэр зыIулъхэм япчъагъэ лъэшэу къызэрэкIи­чы­рэр ары. Апэрэ чэзыоу ар зы­фэ­гъэхьыгъэр кIэлэцIыкIу­хэ­мрэ ныб­жьыкIэхэмрэ. Адыгабзэм изэгъэшIэнкIэ кIэлэ­цIыкIу Iыгъы­пIэхэми, гурыт еджа­пIэ­хэ­ми Iо­фыгъо гъэнэфа­гъэхэр къа­щэ­уцух. Iофхэм язытет хъу­гъэм тимыгъэгумэкIын ылъэкIырэп.\nХы ШIуцIэ Iушъом Iус ша­псыгъэхэм я Адыгэ Хасэ хэтхэр къалэу Шъачэ ипащэу Ана­толий Пахомовымрэ къэлэ Зэ­IукIэм итхьаматэу Виктор Фи­лоновымрэ гъэтхапэм заIокIэ­хэм, ныдэлъфыбзэм икъэухъу­мэн епхыгъэ Iофыгъохэм ате­гущыIагъэх. ГъэрекIо ­Краснодар краим иадминистрацие грант къазэрафыхигъэкIыгъагъэм, къалэу Шъачэрэ ТIопсэ райо­нымрэ яхэбзэ Iэшъхьэтетхэр, гъэсэныгъэмкIэ гъэIорышIа­пIэ­хэм яIофышIэхэр къазэрадеIа­гъэхэм яшIуагъэкIэ гурыт еджэ­пIипшI пчъагъэмэ адыгабзэр ащарагъэхьы зэрэхъугъэр къа­Iуагъ, зэшIомыхыгъэ Iофыгъоу апашъхьэ итхэми ягугъу къа­шIыгъ. Гъэсэныгъэ защарагъэ­гъотырэ еджапIэхэм адыга­бзэр ренэу ащызэрагъэшIэным къыфэгъэзэжьыгъэн, ныдэлъфы­бзэм икъэухъумэн тегъэпсыхьэ­гъэ шъо­лъыр программэ штэгъэн фаеу алъытагъ. Мыщ фэдэ зэIукIэхэм яшIуагъэ къэ­мыкIоу щытэп. КъаIэтыгъэ Iофы­гъохэм язэшIохынкIэ Iофэу зэдагъэца­кIэрэр гъэлъэшыгъэн фаеу ахэм унашъо ащаштагъ.\nАдыгабзэм и Мафэ гурыт еджапIэхэм гъэшIэгъонэу зэ­ра­щызэхащагъэр, Iофтхьэбзабэ зэ­ращызэрахьагъэр къэIогъэн фае.\n— Ныдэлъфыбзэм и Мафэ фэгъэхьыгъэ Iофтхьабзэхэр мэзэ псаум тиеджапIэ щыкIуа­гъэх, — къеIуатэ къуаджэу Агуй-Шапсыгъ игурыт еджапIэ адыгабзэр щязыгъэхьэу ­Алэ­лэ Сэфэр. — Къэгъэлъэгъонхэр, олимпиадэхэр, викторинэхэр, кон­цертхэр, адыгэ тхакIохэм яусэхэр нахьышIоу къэзыIохэ­рэмкIэ, сочинениехэм ятхынкIэ зэнэкъокъу зэфэшъхьафхэр зэ­хэтщагъэх. КIэлэеджэкIо нахь цIыкIухэми, нахь такъырыIохэ-\nми ащ фэдэ Iофтхьабзэхэр зэрашIогъэшIэгъоныщтым тыпылъыгъ.\nКъуаджэу Хьаджыкъуи адыга­бзэм и Мафэ дахэу щыхагъэ­унэфыкIыгъ. Гурыт еджапIэм щылажьэхэу ТIэхъу Заирэ, Хьэ­хъу Русет, Шъыжъ Фатимэ, Кобл Заремэ лъэпкъыбзэхэмкIэ илъэс къэс кIорэ къэлэ олимпиадэм мыгъэ хэлэжьагъэх. Ны­дэлъфыбзэр языгъахьэу Нэ­псэу Русетэ иIофшIэгъухэмрэ кIэлэеджакIохэмрэ игъусэхэу адыгэ тхакIохэм къыдагъэкIыгъэ тхылъхэм якъэгъэлъэгъон зэтыригъэпсыхьагъ. Джащ фэдэу ныдэлъфыбзэм имэхьанэ зы­къегъэIэтыгъэным тегъэпсыхьэ­гъэ сыхьатхэр еджапIэм щы­кIуа­гъэх, ясурэтшIыгъэхэмкIэ кIэ­лэеджакIохэр зэнэкъокъу­гъэх.\nКIэлэцIыкIу IыгъыпIэхэм якIуа­лIэхэрэми кIэлэеджакIохэм ауж зыкъырагъэнагъэп. Къуа­джэу Хьаджыкъо икIэлэцIыкIу IыгъыпIэ лъэпкъ культурэм имэ­фэкIышхо щыкIуагъ.\n— Мэфэ реным тикIэлэ­цIы­кIу IыгъыпIэ щычэфыгъуагъ: адыгэ орэдхэр сабыйхэм къа­Iуагъэх, усэхэм къяджагъэх, лъэпкъ джэгукIэхэр зэрагъэ­шIа­гъэх, адыгабзэм нэмыкIыкIэ гущыIагъэхэп, — къеIуатэ къуа­джэу Хьаджыкъо дэт кIэлэ­цIыкIу IыгъыпIэм ипащэу Бэглэй Маринэ. — Анахь хъугъэ-шIэгъэ шъхьаIэу мы мафэм къэхъугъэр тикIэлэцIыкIу Iыгъы­пIэ этнографическэ музееу «Адыгэ щагу» зыфиIорэр къы­зэрэщызэIуахыгъэр ары. Хы ШIуцIэ Iушъом Iус ­шапсыгъэхэм тапэкIэ щыIэкIэ-псэукIэу яIа­гъэм, ятарихъ нэIуасэ уафэзы­шIырэ пкъыгъохэр ащ чIэшъу­лъэгъощтых. МэфэкIым изэхэ­щэнкIэ IэпыIэгъушIу къытфэ­хъугъэ Шъыжъ Аминэт, КIа­кIыхъу Марыет, Бэглэй Мурдин лъэшэу тазэрэфэразэр ятIо тшIоигъу. Мыщ фэдэ мафэхэр ныдэлъфыбзэм икъэухъумэн фэ­IорышIэнхэу тэгугъэ.