«Сыд хъугъэми гъомылапхъэ тыщыкIэщтэп» — Адыгэ макъ\n«Сыд хъугъэми гъомылапхъэ тыщыкIэщтэп»\nДжырэблагъэ Тэхъутэмыкъое районым тызы­щэIэм тызэблэгъагъэхэм ащыщ Хьатитэ Нал­бый иунэе мэкъумэщ хъызмэтшIапIэ.\nАр къутырэу Суповскэм дэжь щыI. Мы мафэхэм гъэт-хэсэ лэ­жьыгъэу халъхьагъэм ешIу­шIэх.\nНалбый къызэриIуагъэмкIэ, 2006-рэ илъэсыр ары хъыз­мэтшIапIэр зызэхищагъэр. Мэкъумэщ хъызмэтым зыпарэкIи емыпхыгъэ отраслэ щылажьэщтыгъэу, щыIэныгъэм джащ фэдэ зэхъокIыныгъэхэр фэхъухи, къыкIэлъыкIогъэ илъэсхэр ащ ритыгъэх.\nЧIыгу гектар 2000-м ехъу ылэжьыщтыгъ, ау ыгъэфедэхэ­рэм ащыщхэр зыехэм защэм, гектаришъэ заулэ щыкIагъ. Арэу щытми, непи ылэ­жьырэр ма-\nкIэу пIон плъэкIыщтэп, гектар 1800-рэ фэдиз мэхъу.\n— ЧIыгулэжьыныр Iоф псын­кIэу пIон плъэкIыщтэп, ау ащ сызэрэпыхьагъэм сырыкIэгъо­жьэу зы такъикъи къысэкIугъэп, зэрэгъэшIэгъоным имызакъоу, шIуагъэ гори цIыфхэм къафэп­хьыным, къэралыгъор гъомы­лапхъэ щымыкIэным сиIахь хэсэлъхьэ, — къыIуагъ Налбый.\nМыгъэ Iуихыжьынэу бжыхьэ­сэ коц гектар 750-рэ иI. Ар игъом хилъхьанэу ыкIи ифэ­шъуашэм тетэу ешIушIэнэу къа­дэхъугъэшъ, лэжьыгъэм изытет лъэшэу егъэразэ. ГъэрекIо коц гектар миным ехъоу ылэжьыгъэм, гурытымкIэ лъытагъэу, центнер 45-рэ къырихыгъ. Мы районым ичIыгухэм язытет къыдэплъытэмэ, ар къэгъэлъэгъон дэгъу дэд. Мыгъэ нахьыбэжьэу къырахынэу бысымыр щэгугъы, ощххэр щыIэхэмэ джы­ри ишIогъэшхо къызэрэкIощт­ми къыкIегъэтхъы. Налбый къы­зэрэтиIуагъэмкIэ, коцэу чы­лап­хъэ ашIыщтыр ежьхэм къагъэ­кIы. Ар зытекIыщт коцыр, ащ «семеннойкIэ» еджэх, къещэ­фышъ халъхьэ, алэжьы, агъэ­хьа­зырышъ апхъыжьы.\nДжащ фэдэу гектар 900 фэдиз мыгъэ тыгъэгъазэм рагъэубытыгъ. БлэкIыгъэ тхьама­фэм ащ ипхъын аухыгъ. Пащэм къызэрэтиIуагъэмкIэ, апэ тыгъэ­гъазэу чIыгум рагъэкIугъэхэр къыхэкIых. Ахэм яшIушIэнхэу, ащ ыуж тыгъэгъэзэ сатырхэм азыфагу культивацие ашIынэу техникэр агъэхьазырыщтыгъ тэ тызэкIом.\nНатрыф гектари 150-ри мыгъэ хъызмэтшIапIэм щыхалъхьагъ. Ащ изытети дэгъу. Тыгъэгъазэу, натрыфэу чылапхъэ ашIыщтыр къащэфы.\n— Лэжьыгъэр игъом чIыгум ебгъэкIоу, игъом уешIушIэмэ, дэгъоу къызэрэотэжьыщтым Iо хэлъэп, ау етIани ом изытет елъытыгъэр бэ, ащ «иIахьи къыхилъхьан» фае, — ыIуагъ Налбый ощххэм зэряжэхэрэр джыри зэ къыхигъэщэу.\nЧIыгулэжьыным ищыкIэгъэ техникэ пстэури, Iуахыжьырэр зыщаIыгъыщтри хъызмэтшIапIэм иI. Мы уахътэм гумэкIыгъо шъхьаIэу къэралыгъом илъхэм ащыщ санкциеу нэмыкI къэралхэм Урысыем къытыралъхьагъэхэм яягъэу къэкIуагъэр. А упчIэр Налбый зыфэтэгъазэм лэжьыгъэ чылапхъэри, чIыгъэшIухэри, гъэстыныпхъэри игъом ыкIи икъоу къызэрэзыIэкIагъэ­хьагъэм ишIуагъэкIэ зэрарышхо мыгъэ ышIыгъэп. ТапэкIэ хъущтым куоу егупшысэнэу фаеп. Лэжьыгъэу ыпхъыгъахэм иIоф мы уахътэм ышъхьэ илъыр.\nНалбый зэрэфаеу мыхъугъэр комбайныкIэм икъэщэфын. Гъэ­рекIо сомэ миллион 25-рэ зыуасэу ыгъэнэфэгъагъэр мыгъэ сомэ миллиони 10-кIэ нахь лъапIэ зэрэхъугъэм къыхэкIэу, икъэщэфын зэкIихьан фаеу хъу­гъэ. Арэу щытми, лэжьыгъэм иIухыжьын ащ пае къызэтеуцощтэп, къырихыжьыщтми иягъэ ригъэкIыщтэп.\nЩыIэныгъэм къиныгъоу къы­хэхьагъэхэм предпринимателыр зыпарэкIи къагъащтэрэп.\n— 1990-рэ илъэс къинхэри къызэпытчыгъэх, нэужыми кризисым мызэу, мытIоу тыхэ­хьагъ. Ахэм зэкIэми тапсыхьагъэшъ, санкциекIэ тыбгъэщтэжьышъущтэп. Сыд хъугъэми гъомылапхъэ тызэрэщымыкIэщтым сицыхьэ телъ, адрэр зэкIэ уахътэм къызэригъэфэщт, — къы­Iуагъ ащ.\nНэбгырэ 16-м къыщымыкIэу хъызмэтшIапIэм щэлажьэ. Ахэм ялэжьапкIэ лъэхъаным дештэ, хыныгъо уахътэм щэджэгъуа­шхэ ашIыным, сыдигъокIи IофшIэ-\nкIэ амал тэрэзхэр яIэнхэм пащэм ынаIэ тет. Нахьыбэр ­илъэс пчъагъэ хъугъэу мы хъызмэтшIапIэм зэрэIутым ар къызэрэ­дэхъурэр къеушыхьаты.\nПредыдущая Адыгеим фэгъэхьыгъэу агъэхьазыры\nСледущая «Единая Россия» открыла первый гуманитарный центр в Харьковской области