Депутаты заслушали информацию о реализации в республике национальных проектовЛъэпкъ проектхэр республикэм зэрэщагъэцакIэхэрэм депутатхэр едэIугъэх\nЛъэпкъ проектхэр республикэм зэрэщагъэцакIэхэрэм депутатхэр едэIугъэх\n29 июля 2020 года 16:21\nБэдзэогъум и 29-м Къэралыгъо Совет – Хасэм изэхэсыгъо депутатхэм повесткэм ианахь Iофыгъо шъхьаIэхэм ащыщ зэхафыгъ. «Правительственнэ сыхьатым» къыхиубытэу ахэр едэIугъэх АР-м иминистрэхэм я Кабинет къыгъэхьазырыгъэ къэбарэу УФ-м и Президент и Указэу «О национальных целях и стратегических задачах развития Российской Федерации на период до 2024-го года» зыфиIорэм иIахьэу лъэпкъ проектхэр Адыгеим зэрэщагъэцакIэхэрэм фэгъэхьыгъэм.\nДепутатхэр информацием щызыгъэгъозагъэхэр АР-м и Премьер-министрэу Александр Наролиныр ары. Финанс пчъагъэхэм ямызакъоу, лъэпкъ проектхэм ягъэцэкIэн епхыгъэ Iофтхьабзэу рахъухьагъэхэми ар игъэкIотыгъэу къатегущыIагъ.\nАР-м иминистрэхэм я Кабинет илIыкIо мы лъэныкъомкIэ анахь шъхьаIэхэм къащыуцузэ, къыхигъэщыгъ Адыгэ Республикэм лъэпкъ проект 11 ыкIи региональнэ проект 50 зэрэщагъэцакIэхэрэр. Региональнэ проектхэм 2020-рэ илъэсым сомэ млрд. 4,2-рэ апэIухьащт, ащ щыщэу: федеральнэ бюджетым – млрд. 3,6-рэ, республикэ бюджетым – млн. 558-рэ, чIыпIэ бюджетхэм – млн. 37-рэ, мыбюджет къэкIуапIэхэм ыкIи фондхэм ямылъкоу млн. 44-рэ къатIупщыгъ. Бэдзэогъум и 17-м, 2020-рэ илъэсым ехъулIэу млрд. 3,7-рэ зытефэрэ зэзэгъыныгъэхэр зэдашIыгъэх, ар зэкIэ мылъкоу региональнэ проектхэм атефэнэу щытым ипроцент 87,5-рэ, агъэцэкIагъэр сомэ млрд. 2-м ыуас е мылъкоу къатIупщынэу щытым ипроцент 48,1-рэ.\nИкIыгъэ илъэсым итыгъэгъэзэ мазэ АР-м иминистрэхэм я Кабинет 2030-рэ илъэсым нэс социальнэ-экономическэ хэхъоныгъэхэмкIэ Стратегиер ыштагъ. Апэрэ чэзыум, 2019 – 2024-рэ илъэсхэм стратегическэ ориентирэу агъэнэфагъэхэр лъэпкъ проектхэр ары.\nЛъэпкъ проектэу «Псауныгъэм» 2020-рэ илъэсым пэIухьанэу щытыр сомэ млн. 829-рэ. Проектым пшъэрылъ шъхьаIэу иIэр лIэхэрэм япчъагъэ къыщыгъэкIэгъэныр ыкIи медицинэ организациехэм кадрэхэмкIэ щыкIагъэ ямыIэныр. Бэдзэогъум и 17-м, 2020-рэ илъэсым ехъулIэу сомэ млн. 717-рэ аосэ зэзэгъыныгъэхэр ашIыгъэх, агъэцэкIагъэр млн. 438-рэ е процент 52,8-рэ. А проектыр агъэцакIэзэ, Адыгэ республикэ клиническэ онкологическэ диспансерым, Адыгэ республикэ ыкIи Мыекъопэ къэлэ сымэджэщхэм оборудованиякIэ ачIагъэуцо, Адыгэ республикэ кIэлэцIыкIу сымэджэщым хэхьэрэ диагностическэ гупчэми, кIэлэцIыкIу поликлиническэ отделениеми ящыкIэгъэ оборудованиер арагъэгъоты (техникэ единицэ 32-рэ), нэмыкIхэри.\nРеспубликэ проектэу «Апэрэ медико-санитарнэ IэпыIэгъум исистемэ хэхъоныгъэ егъэшIыгъэныр» зыфиIорэм къызэрэдилъытэу, ФАП 23-рэ ашIы, ахэм сомэ млн. 124-рэ апэIухьащт (сомэ млн. 70-рэ зытефэрэ зэзэгъыныгъэхэр зэдашIыгъах). Ахэм ягъэпсын тыгъэгъазэм и 30-м нэс аухынэу ары. ШышъхьэIу-Iоныгъо мазэхэм оборудованиеу ахэм ачIагъэуцощтхэм ищэфынкIэ аукционхэр зэхащэщтых.\nЛъэпкъ проектэу «Гъэсэныгъ» зыфиIорэм пшъэрылъ шъхьаIэу иIэр урысые гъэсэныгъэр пстэуми янэкъокъун ылъэкIыным фэщэгъэныр, лъэныкъо зэфэшъхьафхэмкIэ пIуныгъэ, гъэсэныгъэ дэгъу ыкIи социальнэ пшъэдэкIыжь зиIэ ныбжьыкIэхэр пIугъэнхэр ары. А проектым игъэцэкIэн пае сомэ млн. 866-рэ агъэнэфагъ. Бэдзэогъум и 17-м, 2020-рэ илъэсым ехъулIэу сомэ млн. 708-рэ аосэ зэзэгъыныгъэхэр ашIыгъэх, агъэфедагъэхэр сомэ млн. 312-рэ.\nМы проектым къыдыхэлъытагъэу 2020-рэ илъэсым аухынэу щыт нэбгырэ 1100-мэ ателъытэгъэ еджапIэу Мыекъуапэ щашIырэр, станицэу Ханскэм дэтыщт еджапIэу чIыпIэ 250-рэ зиIэр, къоджэ еджэпIи 9-мэ гъэцэкIэжьын IофшIэнхэр ащэкIох. Гъэсэныгъэ организацие 90-мэ цифровой гъэсэныгъэм исистемэ епхыгъэ оборудование ачIагъэуцуагъ. Джащ фэдэу мобильнэ технопаркэу «Кванториумыр», цифровой ыкIи гуманитарнэ профильхэм ягупчэу «Точка роста» зыфиIорэр къоджэ еджэпIэ 15-мэ, гъэсэныгъэ тедзэ кIэлэцIыкIухэм зыщагъотыщт чIыпIэ 4485-рэ агъэпсыгъ, ипсауныгъэкIэ щыкIагъэ зиIэ кIэлэцIыкIухэм гъэсэныгъэ ягъэгъотыгъэным дэлажьэх (мы псэуалъэхэм ачIэтыщт оборудованиер къафащэфы).\nЛъэпкъ проектэу «Демографием» епхыгъэ Iофыгъохэм язэшIохын пае сомэ миллиардрэ миллион 237-рэ къыхагъэкIыгъ. Бэдзэогъум и 17-м, 2020-рэ илъэсым ехъулIэу зэзэгъыныгъэу зэдашIыгъэхэр сомэ миллиардрэ миллион 215-рэ ауас, агъэфедэгъахэр млн. 345-рэ е процент 27,9-рэ.\nМы лъэхъаным Мыекъуапэ зы кIэлэцIыкIу IыгъыпIэ щаухы, къоджэ псэупIэхэм кIэлэцIыкIу IыгъыпIи 3 ащашIы, мыл площадкэ зиIэ спорт комплексым ишIын Мыекъуапэ щаухыгъ, джыри спорт комплекси 4 ашIы, региональнэ проектэу «Сабый къызыфэхъурэ унагъохэм IэпыIэгъу афэхъугъэныр» зыфиIорэм къыхиубытэу чIыпIэ къин ифэгъэ унэгъо 3407-мэ IэпыIэгъу афэхъугъэх.\nЛъэпкъ проектэу «Культурэм» къыфатIупщыгъэр млн. 106-рэ. Бэдзэогъум и 17, 2020-рэ илъэсым ехъулIэу проценти 100-у зэзэгъыныгъэхэр адашIыгъэх, сомэ млн. 74-м аосэ IофшIэнхэр агъэцэкIагъэх.\nМы лъэхъаным къоджэ псэупIэхэм культурэм иунэу адэти 5-м гъэкIэжьын IофшIэнхэр ащэкIох, модельнэ стандартым тетэу тхылъеджэпIи 2 зэтырагъэпсыхьэ, Фэдз культурэм и Унэу чIыпIэ 300-м телъытагъэу дашIыхьэрэр аухы. Гъэсэныгъэм иучреждениеу культурэм епхыгъэхэм ящыкIэгъэ музыкальнэ инструментхэр, оборудованиер, еджэн материалхэр арагъэгъотых.\n«Щынэгъончъэ ыкIи шэпхъэшIухэм адиштэрэ гъогухэр» зыфиIорэ лъэпкъ проектым игъэцэкIэн пэIуагъэхьанэу сомэ млн. 637-рэ агъэнэфагъ. Бэдзэогъум и 17-м, 2020-рэ илъэсым ехъулIэу млн. 491-рэ зыосэ зэзэгъыныгъэхэр зэдашIыгъэх, агъэфедэгъахэр млн. 440-рэ е процент 69-рэ.\n2020-рэ илъэсым автомобиль гъогухэм яобъект 49-мэ гъэцэкIэжьын ыкIи гъэкIэжьын IофшIэнхэр ащэкIох (объект 43-мэ ахэр ащаухыгъэх). Илъэсым икIэухым нэс камерэ 52-у гъогурыкIоным ишапхъэхэр зыукъохэрэр зыгъэунэфыщтхэр агъэуцущтых. 2021-рэ илъэсым автомобиль гъогухэм яобъект 54-мэ гъэцэкIэжьын ыкIи гъэкIэжьын IофшIэнхэр ащыкIощтых: «Адыгеяавтодорым» - объект 38-рэ, километрэ 53,11-рэ; МО-у «Къалэу Мыекъуапэ» - объект 14, километри 10,9-рэ; МО-у «Яблоновскэ къэлэ псэупIэм» - объекти 2, километри 2,2-рэ.\nПсэупIэхэм яшIын хэгъэхъогъэныр, цIыфхэр щыпсэунхэмкIэ щынагъоу щыт псэупIэхэр нахь мэкIэнхэр – джары «ПсэупIэхэр ыкIи къэлэ щыIакIэр» зыфиIорэм ипшъэрылъ шъхьаIэхэр. Ащ игъэцэкIэн пае мы илъэсым сомэ млн. 176-рэ зыосэ зэзэгъыныгъэхэр зэдашIыгъ, агъэцэкIагъэр сомэ млн. 136-рэ зытефэгъэ IофшIэн. Мы илъэсым общественнэ чIыпIэ 14-рэ щагу 34-рэ зэтырагъэпсыхьанхэу щыт (щагу 28-мэ ыкIи общественнэ чIыпIи 5-мэ IофшIэнхэр ащаухыгъэх). Адыгэкъалэ (Всероссийскэ зэнэкъокъоу «Къэлэ цIыкIухэр» зыфиIорэм ащытекIуагъ) дэт мемориальнэ комплексэу «ТекIоныгъэм» изэтегъэпсыхьан Iоф дашIэ. Илъэсым икIэухым нэс узыщыпсэункIэ щынагъоу щыт кв. м. 740-мэ цIыфхэр аращыжьыщтых. Мы IофшIэнхэм апае сомэ млн. 29-рэ агъэнэфагъ.\nПредпринимательствэ цIыкIумрэ гурытымрэ ыкIи унэе предринимательскэ инициативэхэм IэпыIэгъу афэхъугъэныр лъэпкъ проектхэм ащыщ. Ащ игъэцэкIэн сомэ млн. 267-рэ пэIуагъэхьащт, бэдзэогъум и 17-м, 2020-рэ илъэсым ехъулIэу агъэфедагъэр сомэ млн. 240-рэ е процент 90,2-рэ.\nДжащ фэдэу Александр Наролиным игъэкIотыгъэу къыIотагъ экологием, цифровой экономикэм, международнэ кооперацием ыкIи экспортым, цIыфхэм IофшIэн ягъэгъотыгъэным афэгъэхьыгъэ лъэпкъ проектхэм япхыгъэ IофшIэнэу зэшIуахыхэрэр.