«ЩыкIагъэхэр дэдгъэзыжьхэзэ тылэжьэщт» | Адыгэ Макъ\n«ЩыкIагъэхэр дэдгъэзыжьхэзэ тылэжьэщт»\nАвтор: Редакция\t/ 10.03.2017\t/ КЪЭБАРЫКlЭХЭР, ЭКОНОМИКЭР\t/\nРеспубликэ программэу езыгъэжьэгъэкIэ фермерхэм IэпыIэгъу афэхъугъэ-ным ыкIи унэгъо былымхъуным зегъэушъомбгъугъэным афэгъэхьыгъэхэм Iоф зашIэрэр илъэситф хъугъэ. А уахътэм къыкIоцI Кощхьэблэ ыкIи Шэуджэн районхэм езыгъэжьэгъэкIэ фермерхэу, унэгъо былымэхъо фермэхэр зэхэзыщагъэу арысхэм ащыщхэм сомэ миллион заулэхэр грантэу аратыгъэу, ежьхэми ямылъку хагъахъуи яIофшIэнхэр дэгъоу зэхащэу зэрэхъугъэм фэгъэхьыгъэ тхыгъэхэр гъэзетхэм къарыхьэу тлъэгъугъэ.\nТеуцожь районэу тэ къэдгъэгъунэрэм унэе предпринимательми, мэкъумэщ-фермер хъызмэтшIапIэми 90-м ехъу зэрэщызэхэщагъэм тыщыгъуаз. Ахэм ащыщыбэхэм гъэрекIуи, ащ ыпэрэ илъэсхэми таIукIэу, зэдэгущыIэгъухэри адэтшIыхэу, ягъэхъагъэхэм ягугъу тигъэзет къыщытшIэу бэрэ къыхэкIых. Ау ахэм ащыщ горэм бизнес-план зэхигъэуцуи, республикэ зэнэкъокъум хэлажьи, пхы­рыкIи, грант къыратыгъэу къы­тиIуагъэп.\nАрыти, мы Iофым хэхъухьэ­рэр, Теуцожь районыр мыщкIэ ауж къызкIинэрэр зэдгъэшIэнэу районым мэкъу-мэщымкIэ игъэ­IорышIапIэ ипащэу ХьэдэгъэлIэ Мэджыдэ зыIудгъэкIагъ.\n— Ары, а программэхэм республикэм Iоф зыщашIэрэр илъэ­ситф хъугъэ. ЗыфэпIуагъэр тэрэз, Кощхьэблэ ыкIи Шэуджэн районхэми, нэмыкIхэми яунэе предпринимательхэри, фермер хъызмэтшIапIэхэри апэрэ мафэхэм къащегъэжьа­гъэу программэхэм ахэлажьэ­хэзэ, сомэ миллион пчъагъэхэр грантэу аратыгъ, былым­хъунымкIи, чIыгулэжьынымкIи гъэхъэгъэшIухэр ашIыгъэх, —икъэIотэнхэр къырегъажьэ ХьэдэгъалIэм. — Ау тэ тифермерхэр ащ тфегъэгугъугъэ­хэп. Хьаулыеу мылъкур халъхьанэу, ашIокIодынэу алъытэ­щтыгъ. Анахьэу зытещыныхьэ­щтыгъэхэр яунэе мылъку халъхьанэу зэрэщытыр ары.\n— Аузэ илъэсищ тешIагъэу тифермерхэм къагурыIуагъ про­граммэхэм уахэлэжьэныр ежь­хэмкIэ федэу зэрэщытыр, — ипсалъэ къыпегъащэ тигущы­Iэгъу. — Мы аужырэ илъэси­тIум щыкIагъэхэр дэгъэзыжьы­гъэ мэхъух. Непэ ехъулIэу фер­мерэу Iоф зышIэнэу езыгъэ­жьэгъакIэми, унэгъо былымэхъо фермэ зэхищагъэми а програм­мэхэмкIэ тирайон Iоф щызы­шIэрэр хъызмэтшIэпIих. Ахэм япчъагъэ джы мафэ къэс нахьыбэ мэхъу. Ащ фэшыхьат тызхэт илъэсым республикэ зэ­нэкъокъум хэлажьэмэ ашIо­игъоу нэбгырэ 20 фэдиз къы­зэрэтэолIэгъахэр. Ау щэч зыхэмылъыр ащ фэдизмэ грант къаратын зэрамылъэкIыщтыр ары. Москва ахъщэу къафитIуп­щырэм, ежь фермерхэм бизнес-планэу къарахьылIэрэм ялъытыгъэу зэнэкъокъум пхы­ры­кIыщтхэр къыхэзыхыщтыр республикэм щызэхэщэгъэ комиссиер ары.\nКорр.: Iофым изытет дэгъоу тыщыбгъэ­-гъозагъ. Джы грантхэр къызэратыгъэ фермер заулэхэм яIофшIагъэ зыфэдэр тигъэзет-еджэхэм ядгъэшIагъэмэ дэгъугъэ.\n— Къэрэтэбэнэ Аслъан Тэуехьаблэ щэпсэу. Былымхэр зиIыгъхэр бэшIагъэ. ЧIыгу гектар 30 елэжьы. Бизнес-план зэхигъэуцуи, комиссиер зыхаплъэм, къытефэу ылъыти, гъэре­кIо сомэ миллионрэ мин 500-рэ къыратыгъ. АщкIэ ­трактори, пхъэIаши, нэмыкIэу ищыкIэгъэ техникэр зэкIэ ыщэфыгъ.\nТумгоев Арамис ингуш кIал. Ащ Нэшъукъуае фермэу дэтыщтыгъэр ыщэфыжьыгъ. Унэгъо былымэхъо фермэ зэхищагъ. Бизнес-планэу зэхигъэуцуагъэр республикэ комиссием дэгъукIэ ыштагъ. Сомэ миллионрэ мин 500-рэ гъэрекIо къыфатIупщыгъ. Пэнэжьыкъуае дэт футбол ешIа­пIэр зэтырагъэпсыхьажьы зэ­хъум, имыщыкIагъэу къыхахыжьыгъэ бетон плитэшхохэр ыщэ­фыжьхи фермэр къыри­шIыхьагъ. Къакъырхэр ыгъэцэ­кIэжьыгъэх, Iусхэр ыщэфы­гъэх. ШкIэхъужъ 65-рэ ыгъэпщэрынхэу къаригъэщагъ.\nЛIыIэпIэ Арамбый унэгъо былымэхъо фермэ зэхищагъ. Ащ ипщыпIэ зыдэщыIэр спорткомплексэу «Кубань» зыфиIо­рэм истадион зыкъотыр ары. Унэе предпринимателэу щытыгъ, фермэ цIыкIуи иIагъ. Мэлхэри, пчэнхэри, чэм заули щиIыгъыгъ. Ежь фэягъ зыригъэушъомбгъунэу. Бизнес-планэу зэхигъэуцуагъэм елъы­тыгъэу сомэ миллионищрэ мин 750-рэ исчет къыфырагъэ­хьагъ. Икъакъырхэр ыгъэцэкIэжьыгъэх, зы корпуси ахигъэхъуагъ, Iэщыр къышIыхьагъ, мэл 300 къыщэфыгъах, джыри ибылымхэм ахигъэхъощт, ифермэ зыригъэ­ушъомбгъущт.\nДжэджэхьаблэкIэ Шъынэхъо Юрэ зипэщэ мэкъумэщ-фермер хъызмэтшIапIэр чIыгулэжьыным фэгъэзагъ. ЯлэжьыгъэшIапIэхэр Джэджэхьабли, Пщыкъуйхьэ-блэ лъэныкъоми ащыIэх. Гектар 278-у къафэгъэзагъэм лэжьы­гъэшхо къырагъэтыным епхыгъэ бизнес-планэу ыгъэхьазырыгъэм елъытыгъэу гъэрекIо сомэ мил­лионрэ мин 500-рэ къафатIупщи техникэу ящыкIагъэр ащэфыгъ.\nУнэгъо былымэхъо фермэу апэ 2015-рэ илъэсым районым щызэхащагъэр селоу Краснэм дэт фермэу тхьачэтхэр зыщагъэпщэрырэр ары. Ащ сомэ миллиони 6-рэ мин 800-рэ апэ къыфатIупщи IофшIэныр ригъэ­жьэгъагъ. ПсэупIэм фермэжъэу тетыгъэр агъэцэкIэжьи, Iусхэр ащэфыхэзэ апэрэ илъэсым тхьачэт минитIу щагъэпщэры­гъагъ. ГъэрекIо агъэпщэры­гъэр нахьыб — мин 12 фэдиз. Фермэм ипащэу Шэуджэн Мирэ къызэрэтиIуагъэмкIэ, мы лъэ­хъаным цеххэр агъэкъабзэх, агъэцэкIэжьых, мэлылъфэгъу мазэм IофшIэнхэм зэрафежьэ­щтхэм зыфагъэхьазыры. Ащ пае къэмынэу, гъэучъыIалъэхэм Iоф ашIэ, къэнэгъэ тхьачэтхэр аукIы­жьых.\n— Арышъ, — еIо ХьэдэгъэлIэ Мэджыдэ, — фермерэу Iоф зышIэнэу езыгъажьэхэрэм ыкIи мэкъумэщ-фермер хъызмэт­шIапIэхэм, унэгъо былымэхъо фермэхэм хэхъоныгъэ ягъэшIы­гъэным фэшI ящыкIэгъэ Iэпы­Iэгъур ядгъэгъотыщт, щыкIагъэу тиIагъэхэр дэдгъэзыжьхэзэ тапэ едгъэхъущт.