Тыгъэнэбзый | Адыгэ Макъ\nАвтор: Редакция\t/ 03.06.2019\t/ КЪЭБАРЫКlЭХЭР\t/\nКIэлэцIыкIухэм анахь якIэсэ уахътэу гъэмафэр къэсыгъ. Нахь цIыкIухэми, Iэтахъохэми джы зэрашIоигъоу мэзищым къыкIоцI загъэпсэфыщт.\nЗыхэм, зэрэхабзэу, гъэмэфэ лагерьхэр къяжэ, адрэхэм унэгъокIоцI е еджа­пIэм изэIухын-гъэкъэбзэнкIэ IофшIэнхэм зафагъэзэщт.\n«Чыр цIынэзэ къауфэ» аIо, арышъ, ицIыкIугъом къыщегъэжьагъэу ыIэ, ыгу Iофым екIоу кIэлэцIыкIур пIугъэныр апэрэй. Еджэныр анахь пшъэрылъ шъхьа­Iэу ахэмкIэ щытми, замыгъэбэлэрэгъэу, унагъом ыкIи еджапIэм ежь афэлъэкIырэр щашIэу зэресэхэрэм уасэ иI.\nМэкъуогъум и 1-р – кIэлэцIыкIухэр къэухъумэгъэным и Дунэе маф. Ащ къикIырэр сабыигъор насыпышIоныр, ядунай мамырэу, зауи, пыджи, гъабли, нэмыкIи щымыIэу, жъалымыгъэхэм апэчыжьэхэу, апэIапчъэхэу, гушIуагъом, тынчыгъом, тхъагъом, гупсэфыгъом хэтхэу къэтэджынхэр, ягугъэ нэфхэм, ашIоигъоу, зыкIэхъопсырэм хэти лъыIэ­сыныр, цIыфышIу хъунхэр ары.\nГъэмафэр охътэ бэрэчэт: дунаим ыгу щизэу жьы къабзэ къещэ, псыр къаргъо, Тыгъэр фабэ. Мы зэкIэ псауныгъэм ищыкIэгъэ закI. КъэкIырэ лъэпкъ пхъэшъхьэ-мышъхьэхэр етIупщыгъэу къызэлъэхъух. Мэкъуогъум ыкIэм чэрэз пасэр, черешнер, мыIэрысэ хъугъошIоу псы фыжьыр зыкIэтыр, бжьыныр, бжьыныфыр, къоныр, нэшэбэгур, редискэр, нэмыкIхэр къызэлъэбагъох.\nЧэт-тхьачэтхэр, къаз-псычэтхэр, чэт­жъыехэр, тхьачэтщырхэр зезэрэщэхэшъ щагухэм адизых. Лэжьыгъацэу фэса­къ­хэу, егугъухэу чIым хадзэрэ пстэури нэрэ-Iэрэм къэкIых. Шыкур! Тишъофхэм коцыр, натрыфыр, семчыкыр ащэшъхьа­лъэх. Гъэмафэр гур зыщэфэу ыкIи анахь зыгъэшIурэ уахът, гъэбэжъур къыдэкIо. ЛэжьакIохэмкIэ, мэкъу-мэщышIэмкIэ мыр анахь охътэ ехьыжьагъ, щысыгъо уифэнэу щытэп: апхъы, ахы, Iуахыжьы, яIофшIагъэ зэфахьысыжьэу хьамбарышхо­хэм лэжьыгъакIэр арагъэкIу.\nБылымхэр пIонышъ – мэлхэр, шкIэхэр, чэмхэр, быгъухэр тхъэжьхэу хъупIэ хъоо-пщаухэм арытых. Анахь тыгъэшхоми ахэр щаухъумэх гъогунэпцэ чъыг шхъонтIэ бырабэхэу щэтырэ гъэIагъэм фэдэхэм, жьаупIэ чIыпIэ шIагъох.\n2019-рэ илъэсым игъэмафи хэти – цIыкIуи, ини къытфэшIунэу Тхьэм те­лъэIу!\nМэкъуогъум и 1-м къэхъугъэ сабыйхэм, ныбжьыкIэхэм ыкIи ныбжь зиIэ хъугъэхэм зэкIэми псауныгъэ пытэ яIэу, ягухэлъхэр дахэу сыди­гъуи зэшIуахынхэу, яогу мамырэу, ягъэшIэ гъогу нэфынэнэу!\nТигъэмафэ нэхъой напэу\nГубгъуи мэзи къыфэпэн,\nПсыхъо цIыкIуми Iупэ-бзапэу\nТигъэмафэ огу лъагэм\nДышъэ нэгоу тыгъэр ит,\nОшъо къаргъор дэнэ огоу\nПсычIэ къаргъом къысфычIэщ,\nТигубгъошхо дышъэ бгъэгоу\nГъэ лэжьыгъэр къизэрэщ.\nБзыу цIыкIури мэбыбатэ,\nЗэдепкIэхых нэпкъы зандэм,\nПсыщэ куум зычIагъау.\nМэл Iэхъогъур къыщэлъагъо,\nАри сшIыгъэ сэ сурэт,\nМэлмэ ауж ит Мэмэт.\nКъыщыкIыгъэм ар хэтыгъ,\nПсыхъо чъэрым шъхьарыт мэзым\nМэл Iэхъогъур рифэкIыгъ.\nМэфэ реным ар Iэхъуагъ,\nМэмэт тыгъэм игъусагъ.\nБэджэжъыемрэ къалыркъэщымрэ зэгъусэхэу кIохэзэ, зы пыжъ лIагъэ горэм IукIагъэх. ТIумэ язэу нахь зышхыпхъэр амышIэу зызэшIонэхэм, бэджэжъы­ем нахь зышIотхьагъэпцIыгъэти, ыIуагъ:\n— Тыкъызэпэчъэнышъ, тязэу ыпэ къишъырэм ерэшх.\nАущтэу зэдаштагъэу бэджэжъыер зыщечъэжьэным, къалыркъэщ цIыкIум ащ ыкIэ зыхигъэнагъ. Бэджэжъы­ер етIупщыгъэу чъэзэ агъэнэфэгъэ чIыпIэм нэси, псынкIэу зыкъызэпыригъэзэжьыгъ.\nАр дэдэм баджэм ыкIэ къалыркъэщыр къыхэзи, уцым къыхэфагъ.\nБаджэм зиплъыхэ зэхъум къеджагъ:\n— Тыдэ уплъэра сэIо? Уапэ сыкъэсыгъэу сэ мыдэ сыщыI, — къалыркъэщыр уцым къыхэкIыжьыгъ. Бэджэжъыер еплъымэ, ар зегъэшIэгъожьышъ щыс.\n— УкъыстекIуагъ, лыр оуий! – ыIуи, ыгу кIодыжьыгъэу бэджэжъыер IукIошъыжьыгъ.\nМафэ горэм хьэм къупшъхьэ такъыр къыгъоти, унэм ыхьымэ щишхын ыгу хэлъэу кIожьызэ, лъэмыдж псыгъо горэм техьагъ. Лъэмыдж гузэгум къэсыгъэу псым зыхэплъэм, ежь фэдэкъабзэу зы хьэ горэ хилъэгъуагъ, ащи ыжэ къупшъхьэ горэ дэлъэу. Ау адрэ хьэм ыжэ дэлъыгъэ къупшъхьэр нахь иныIо фэдэу къыщыхъугъ.\n«Мо къупшъхьэ иныр къытесхымэ нахьышIуба?» ыуIи, хьэм ебэнын ыгу хэлъэу псым хэп­кIагъ. ЗыхэпкIэм, ежь икъупшъхьэ къы­жэдэзи псым ыхьыгъ, адрэ хьэри кIодыжьыгъэ. Псыр къыпы­чъэу къыхэпшыжьи, хьэ нэй-псыер Iахьынчъэу къэнагъ.\nЖъонакIоп, пхъашIэп, ау чылэм апэрэ IофышIэу дэт. (Шы.)\nГубгъом щэхьэрзэ-уарзэ, мэзым щыхэхьэгъуай. (Щэмэдж.)\nСыхьатэп, ау къытео. (Гу.)\nШъхьантэм тесмэ, тхьаркъо, зикъудыймэ, къэплъан. (Чэтыу.)\nЧэщ остыгъ, губгъо гъэдах. (Мазэ.)