СурэтышIхэм нахь благъэр къагъоты | Адыгэ Макъ\nСурэтышIхэм нахь благъэр къагъоты\nАвтор: Редакция\t/ 07.08.2019\t/ КУЛЬТУРЭР, КЪЭБАРЫКlЭХЭР\t/\nЗэлъэпкъэгъухэр зэфэзыщэгъэ мэфэкIыр щыIэныгъэм иIотакIу. Хэкужъым къэзыгъэзэжьыгъэм и Мафэ илъэс къэс нахь гъэшIэгъон зэрэхъурэм тегъэгушхо.\nАдыгэ Республикэм культу­рэмкIэ и Министерствэ исурэт къэгъэлъэгъуапIэ къыщызэIуахыгъэ къэгъэлъэгъоныр дунаим тет адыгэхэм ясурэтышIхэм яIэпэIэсэныгъэ ехьылIагъ.\nСурэт къэгъэлъэгъуапIэм ипа­щэу, Урысыем культурэмкIэ изаслуженнэ IофышIэу, зэлъа­шIэрэ сурэтышIэу, архитекторэу Бырсыр Абдулахь зэхахьэм къыщиIуагъ къэгъэлъэгъонэу Мыекъуапэ щызэхащагъэм ти­шIэжь къызэригъэбаирэр, лъэпкъ­хэр зэрэзэфищэхэрэр.\nРеспубликэм изаслуженнэ сурэтышIэу Хъуажъ Рэмэзанэ зэ­гъэпшэнхэр ышIыхэзэ, зэлъэп­къэгъухэм яIэпэIэсэныгъэ искусствэм къызэрэщагъэлъагъо­рэм уасэу фишIыгъэр адыгэмэ ящыIэныгъэ къыпкъырэкIы.\nАдыгеим щызэлъашIэрэ сурэтышIэу Къуанэ Аслъан дунэе мэхьанэ зиIэ IофшIа­— гъэр къегъэлъагъо. «Ижъырэ орэд» зыфиIорэм уеплъызэ, пщынэр зэкIэзыщырэ бзылъфыгъэм орэдышъоу къыри­гъаIорэр зэбгъашIэ пшIоигъоу сурэтым ехьылIэгъэ тхыгъэхэм укъяджэ, ау джэуапыр а чIыпIэм щыбгъо­тынэу сурэтыр гъэпсыгъэп.\n— Арэущтэу сурэтыр къызэрэлъагъорэр нахьышIу, — къы­тиIуагъ бзэхэр зыщызэрагъашIэрэ Гупчэу «Активым» ипэщэ шъхьаIэу Едыдж Мэмэт. — Ащ фэдэ бзылъфыгъэ пщынаохэр Тыркуем, Сирием, Израиль, нэмыкI хэгъэгухэм ащыплъэгъунхэ плъэкIыщт. Бзылъфы­гъэм гум иорэд ыгъэ­жъынчызэ лъэпкъ гупшысэм ухищэ шIоигъоу алъытэ. Адыгэхэу дунаим тетхэм къяджэ, «сызэхэшъух» еIо. ШIункIым бзылъфыгъэр зэрэхэсыр къызыдэплъытэкIэ, искусствэм ишъэфхэр нахь куоу зэбгъа­шIэхэ пшIоигъоу нэмыкI сурэтхэм уяплъы.\nАдыгэ Республикэм исурэтышIхэм я Союз итхьаматэу Елена Абакумовам адыгэхэм ятарихъ чIыгу къызэрагъэзэжьырэм, лъэпкъ шэн-хабзэхэр зэращымыгъупшэхэрэм, сурэтэу ашIырэ пэпчъ гупшысэ хэхыгъэ зэриIэр къыIотагъ.\nЕ. Абакумовар Тыркуем къи­кIыгъэ ныбжьыкIэхэм аIу­кIагъ, сурэтышIхэм гущыIэгъу афэ­хъугъ. Хэкужъым бэшIагъэу къэзыгъэзэжьыгъэхэ Беданыкъо Нихьад, Беданыкъо Убых, фэшъхьафхэм сурэтхэм къахагъэ­щыгъэр лъэпкъ шIэжьым къызэрэпкъырыкIыхэрэр ары.\nОбщественнэ IофышIэхэу МэщфэшIу Нэдждэт, Чэтэо Ибрахьимэ зэхахьэм къыщыгущыIагъэх. Беданыкъо Нихьад иеплъыкIэхэм адырагъэштагъ.\nШъэожъ Хьасанэ Хэкужъым къэзыгъэзэжьыгъэмэ ащыщ. ИIэпэIэсэныгъэ гъунэ имыIэм фэд. Скульптор сэнэхьатыр къыхихыгъэу дунаим цIэрыIо щыхъугъ. Адыгабзэр дэгъоу зэришIэрэм шIогъэ ин къыфихьэу елъытэ. Адыгэ шъуашэр зыщыгъ хъулъфыгъэм исурэт ышIы зыхъукIэ, лъэпкъ шэн-хабзэхэм якуупIэ лъэIэсы. Сурэтэу къыгъэлъагъорэм псэ пытэу къыпщегъэхъу.\nРеспубликэ общественнэ движениеу «Адыгэ Хасэм» иапэрэ тхьаматэу, шIэныгъэлэжь цIэрыIоу, тхакIоу Шъхьэлэхъо Абу ибюст Хьасанэ зэри-­шIыгъэм фэшI цIыфхэм «тхьауегъэпсэу» раIожьыгъ. Лъэпкъ шэн-хабзэхэм афэгъэхьыгъэ къэгъэлъэгъонэу тызыхэлажьэ­рэм Шъхьэлэхъо Абу ымакъэ щызэхэтымыхми, исурэт гуфаплъэу теплъы. ТызэдэгущыIэу къызыщыдгъэхъузэ, игущыIэ щэрыохэм гукIэ зафэтэгъазэ, шIэныгъэу хэтхырэм лIэужхэр зэзыпхырэ джэрпэджэжь ма­къэу зеIэты.\nДунаир зыхъожьыгъэ Шъхьэлэхъо Абу иIофшIагъэкIэ гъашIэм къызэрэщытхэтыр, Адыгэ Рес­публикэм икъэралыгъо гъэпсыкIэ игъэпытэн зэрэхэлэжьагъэр дэгъоу зышIэрэ Шъэожъ Хьасанэ ишIушIагъэ гур егъэфабэ. Гъэзетеджэхэм ацIэкIэ «тхьауе­— гъэп­сэу» отэIо! Нарт бэгъашIэ, насыпышIо охъу!\nХъуажъ Рэмэзанэ унагъом ищыкIэгъэ Iэмэ-псымэхэр ису­рэтхэмкIэ къегъэлъагъох. Бырсыр Абдулахь къушъхьэхэм ятеплъэ, джэныкъо машIом ифэбагъэ, нэмыкIхэм иIофшIагъэ афигъэхьыгъ. Сурэтхэр зэдгъап­шэхэзэ анахь дэгъур къыхэтхынэу гухэлъ зыфэтшIыжьырэп. Сурэтхэр щыIэныгъэм щыщых, уагъэгупшысэ.\nТыркуем щыщ бзылъфы­гъэ­хэм сурэтэу ашIыгъэхэм адыгэ шъуашэм ехьылIагъэхэр къа­хэтэгъэщых. Къанэкъо Сон­гул кIэ­лэегъадж, искусствэм ныбжьыкIэхэр фегъасэх.\n— Сисурэтхэм адыгэ пшъа­шъэм ищыIакIэ, лъэпкъ шэн-хабзэхэр зэрэзэрихьэхэрэр къащысэгъэлъагъох, — къеIуатэ С. Къанэкъом. — Пшъашъэм ынапIэ едзыхыгъэу сурэтыр сыдигъуи сэшIы. Инэплъэгъу шъэбэн фае, зышIошIыжьыныри къезгъэкIурэп. Дунаим шъуа­шэу тетхэм идэхагъэкIэ адыгэ шъуа­шэр къахэсэгъэщы.\nАдыгэ шъуашэм и Мафэ Iоны­гъом и 28-м Адыгэ Республикэм имызакъоу, тилъэпкъэгъухэр зыщыпсэухэрэ къэралыгъохэм ащагъэмэфэкIыщт. С. Къанэкъом къытиIуагъ Тыркуем зигъэзэжьыкIэ мэфэкIым изэхэщэн чанэу зэрэпылъыщтыр, кIэлэеджакIохэр къэбар гъэшIэгъонхэм аригъэ­дэIунхэу гухэлъ зэришIыгъэр.\nА. Дыгъум адыгэ шыум, шыкIэпщынэм ибзэпсхэр зыгъэжъын­чырэ шыур, нэмыкIхэри гъэшIэгъонэу ышIыгъэх. Шыум иобраз лъэпкъ шIэжьыр, лIыгъэр, шъуа­шэм изехьан епхыгъэх.\nПщыхъожь Жэнар, Ныр Ша­хьин, Тэожь Иландэ ныбжьыкIэх, ясэнэхьатхэм зафагъасэ. Пшъэ­шъэ нэгу­шIо­хэм Мые­къуа­пэ щалъэ­­гъу­гъэр ашIо­гъэшIэ­гъон. Адыгабзэр дэгъоу зымы­шIэ­хэрэр ку­пым хэтых. Тызэ­дэгущы­Iэным фэшI хэкIыпIэхэр къэд­гъоты­гъэх. Сурэтхэр ашIо­гъэ­шIэ­гъоных. АдыгабзэкIэ тха­кIи, еджа­кIи зышIэ­хэрэм нахь псынкIэу тагурыIуагъ.\nПщыхъожь Идат илъэс 12-м ит. Нарт шъаор тиныдэлъфы­бзэкIэ мэгущыIэ, зэкIужьэу фэ­пагъэ. Тыркуем зигъэзэжьыкIэ иныбджэгъухэм, нэIуасэхэм къа­фиIотэщтыр ма­кIэп. Хэку­жъым къэзыгъэзэжьыгъэ Хъуажъ Даутэ И. Пщыхъо­жьым къыщытхъугъ, лъэпкъ шIэжьым Идат фэщагъ.\nПщыхъожь Идати, зыцIэ къе­тIуагъэхэ пшъашъэхэри Хэку­жъым къэзыгъэзэжьыгъэм и Мафэ фэгъэхьыгъэ зэхахьэу филармонием дэжь щыкIуагъэм хэлэжьагъэх. Пшъашъэхэр дахэу къэшъуагъэх, уджыгъэх.\nТыркуем къикIыгъэ купым ипащэу Пщыхъожь Митлу зэха­хьэм адыгабзэкIэ зэгъэфагъэу къыщиIуагъэр бэшIагъэу гукIэ къыздырихьакIырэ еплъыкIэхэм ащыщ. Адыгэр тыдэ щэпсэуми, зэлъыIэсыкIэ амалхэр къегъотых. СурэтышIхэм зэлъэпкъэгъухэр зэфащэхи, яIофшIагъэ псэ къыпагъэкIагъ. Адыгэ джэгум щызэдэуджыгъэх.\nБзэр искусствэм, лъэпкъ шэн-хабзэхэм акIэрыпчы зэрэмыхъущтыр тилъэпкъэгъу хьакIэ­хэм дэгъоу къагурэIо. ЗэлъашIэ­рэ сурэтышI-модельерэу СтIашъу Юрэ къэгъэлъэгъоным, анахьэу, адыгэ шъуашэм фэгъэхьыгъэ IофшIагъэхэм, Шъхьэлэхъо Абу ибюст яплъыгъ. МэфэкIым зызэриушъомбгъурэм хабзэм икъу­лыкъушIэхэм яIахьышIоу хэлъыр къыхигъэщыгъ.\nЗэлъыкIонхэу фаехэм гъогу чыжьэм икIэкIыпIэ къыщызэдагъоты. ЗэхэщакIохэм егъэжьэпIэшIоу ашIыгъэм щыIэныгъэм лъэпсэшIу щешIы, лъэпкъхэр зэфещэх.\nШышъхьэIум и 10-м къэгъэлъэгъоныр Мыекъуапэ щызэфашIыжьыщт. Шъуеужьыр шъуеп­лъынэу.