Тэуйхьаблэ чэщырэ къызэпагъэнэфыжьы — Адыгэ макъ\nТэуйхьаблэ чэщырэ къызэпагъэнэфыжьы\nМы къуаджэр республикэм ианахь псэупIэ цIыкIухэм ащыщ пIоми хъущт. Зэрэхъурэр унэгъо 52-рэ, дэсыр нэбгырэ 215-рэ. Ау цIыкIуми, Теуцожь Цыгъо зэриIуагъэу, «чылэ цIыкIу чылэшху», къуаджэм идэхьэгъум агъэуцугъэ пхъэмбгъум зэрэтетхагъэмкIэ, Тэуйхьаблэ Адыгеим ичылэгъо анахьыжъхэм ащыщ.\nТэупщыр КъэбэртайкIэ Болэтыкъокъо пщышхом имахълъэу щытыгъэти, чIыгу бэдэдэу иIагъэм къыпиути, Тэупщыр ригъэтIысхьэгъагъэу ары. Нэужым ащ Джэджыкъопщыр джы Джэджэхьаблэ зыдэщысым къыгъэтIысыгъагъэу ары.\nДжащ къыщегъэжьагъэу ныбжьышхо зиIэ къоджэ цIыкIухэр зэкIэупкIэжьы­гъэу, зэгурыIоныгъэ ахэлъэу мэпсэух, мэлажьэх, янахьыжъхэр ящысэтехыпIэу, ящытхъу, ядахэ арагъаIозэ къырэкIох.\nАщ ишыхьат «дунаир зэдунаир» зыфаIорэ лъэхъанэу СССР-р зыщэIэм Джэджэхьэблэ колхозэу «Октябрь» зыфаIощтыгъэм жэм дэмыфэу, Адыгэ хэкум имызакъоу, Краснодар краишхоу тызхэтыгъэм ищытхъу щязыгъаIощтыгъэхэ лэжьэкIо Iапшъэхэм янахьыбэр а къоджэ цIыкIум зэрэщыщыгъэхэр.\nАхэм янахьыбэр щымыIэжьхэми, къэтIон ахэр лIы Iушхэу, адыгэгъэ-цIыфыгъэ, Iэдэб дахэ зыхэлъхэу, акъыл зыкIэрыпхынхэ закIэхэу, лэжьэкIо бэлахьхэу, бгъэныбджэгъунхэкIэ шIагъохэу, чIыгум узэрэдэлэжьэщтым фэIэпэIасэхэу, ащкIэ щысэтехыпIэхэу, механизаторхэу, уащыгушхукIынэу, уащыгушIукIынэу, лIы Iэм-лъэмхэу зэрэщытыгъэхэр.\nАхэр непэ къытхэмытыжьхэми, якъо­джэ цIыкIоу щэIэфэхэкIэ хьалэлэу зыфэ­лэжьагъэхэм иурам гупчэ чэщырэ зэпэнэфыжьэу къызэрашIыгъэм фэгъэ­хьыгъэ тхыгъэ къызщыдгъэхьазырырэм ахэм ацIэ къетIон, тыгу къэдгъэкIыжьыных, тиныбджэгъухэм ядгъэшIэных. Ежьхэми апсэ цIыкIухэри дгъэлъэпэрэпэн, якъоджэ цIыкIу ижъогъо нэфхэри шIэтхэуи чэщ огум иттIупщыхьаных, агъэгушIоных.\nКъедгъэжьэн Социалистическэ IофшIа­кIэм и ЛIыхъужъэу Янэкъо ИсхьакъкIэ. КПСС-м изэфэсхэм ялIыкIуагъ, СССР-м и Апшъэрэ Совет идепутатыгъ, КПСС-м икрайком иапэрэ секретарэу Медуновыр ыдэжь къакIощтыгъ. Адыгэ хэкум, районым ипащэхэм агъэблагъэщтыгъэ.\nТэуйхьаблэ щыщхэм ящытхъу арагъа­Iозэ Янэкъо Исхьакъ дэлэжьагъэх, бгъэхэлъхьэ лъапIэхэри къафагъэшъошагъэх механизаторхэу Гусэрыкъо Хьисэ, Хьэпэе Юсыф, Гъонэжьыкъо Сахьидэ, Къуижъ Рэщыдэ, Пхъэчыящэ Рэмэзанэ, ГуIэтыжь Нурбый, учетчикэу Пхъэчыящэ Щэбанэ, Тыгъужъ Къасполэт (къутырэу Городскоим итрактор бригадэ ипэщагъ). Ахэм кIэлакIэу адэлэжьагъ непи икъоджэ гупсэ щыпсэурэ Тыгъужъ Хьазрэти. Ахэм ялъэуж рэкIох, къоджэ цIыкIум шэн-хабзэу дэлъыр лъагъэкIуатэ псэупIэм икIэлэ пIугъэхэми. Ащ фэшыхьат къэралыгъор бэдзэр щыIакIэм игъогу зытехьэм Шъынэхъо Юрэ, Гъо­нэжьыкъо Аслъанбый, Къэрэтэбэнэ Аслъан, Тыгъужъ Аскэр, нэмыкIхэри чIыгулэжьыным фежьагъэхэу, фермер бэлахь хъугъэхэу, ящытхъу арагъаIозэ Iоф зэрашIэрэр.\nКобл Якъубэ бэнэкIо секциехэр Адыгеим зыщызэхещэхэм апэу ащ защызгъэсэнэу фежьэгъагъэхэм ащыщых тэуехьаблэкIэ Хьэпэе зэшхэр. Хьэпэе Арамбый щэгъогогъо самбэмкIэ дунаим ичемпион хъугъэ. ЫшнахьыкIэу Асхьад СССР-м самбэмкIэ имастер ыкIи изаслуженнэ тренер.\nДжыри къыхэдгъэхъон. Теуцожь районым ичылагъохэм былым пIашъэу ащаIыгъыр нахь макIэ мэхъу, Джэджэ­хьэблэ чIыпIэ коири ахэм ащыщ. Унагъохэм чэмахъо афэкIон къахэкIырэп.\nНепэ къызнэсыгъэм нахьыпэрэ лъэ­хъаным тетэу чэмахъо зиIэр, былымхэр зэу зыщаIыгъыр Тэуйхьэблэ закъор ары. Былым пIэшъэ шъхьэ зытфых, нахьыбэ зиIэхэри унагъохэм ахэтых. Ащ къегъэ­лъагъо шэн-хэбзэ тэрэз, зэгурыIон- зэдэIужьыныгъэ чылэм дэлъызэ къызэрахьырэр.\nДжащ фэд, якъэхалъэ икъэбзагъэ зыплъэгъукIэ, уегъэгушхо. Къуаджэм иадминистраторэу Тыгъужъ Аслъан ар къызэрэдэхъурэр зэдгъэшIэнэу гущыIэгъу зытэшIым, лIакъохэм яныбжьыкIэхэр зэнэкъокъухэзэ якъэхалъэхэр зэрагъэ­къабзэрэр къытаIуагъ. «КъыхэкIы за­гъорэ IофшIэнхэр зыгъэгужъохэрэр. Ахэм гъунэ алъысэфы, тызэгурэIо», — еIо ащ.\nЧылэр нахь агъэкIэракIэ\nМы лъэхъаным Джэджэхьэблэ чIыпIэ коеу псэупIиплI зыхахьэрэм ипащэр Тэуйхьаблэ икIэлэ пIугъэу Уджыхъу Алый. Икъоджэ гупсэ ихэхъоныгъэ зэрэфэгумэкIырэри, ащкIэ непэ агъэцакIэхэрэри ащ къытфиIотагъ.\nАпэу зигугъу къышIыгъэр зипэщэ чIыпIэ коим хэхьэхэрэ псэупIи 4-мэ ащыщэу Джэджэхьаблэ, Къунчыкъохьаблэ ыкIи Городскоим дахьэзэ Гъобэ­къуае кIорэ муниципальнэ гъогоу автомашинэхэр, автобусхэр зэрыкIохэрэр чэщырэ къызэпэнэфыжьэу къазэрафашIыгъэр ары. ЕгъашIэм чэщ мэзахэм хэсыщтыгъэхэ къоджэдэсхэу керосинэ остыгъэм енэшъуаохэзэ дэжьыщтыгъэ­хэр, еджэщтыгъэхэр, псынжъыр аутэзэ чэщырэ гъогухэм арыкIощтыгъэхэр ащ лъэшэу щыгушIукIыгъэх.\nАу а программэм къыхиубытэгъагъэп Тэуйхьэблэ чылэ цIыкIур, Краснодар псыубытыпIэм Iусэу, ащ удэкIымэ, зыми укIожьышъунэу щытэпти. Автомашинэу дахьэщтыгъэхэр чылэм щыщхэу къыдэкIыгъэхэр е хьакIэу къафэкIуагъэхэр ары.\nЫпшъэкIэ зигугъу къэтшIыгъэ къоджэ лэжьэкIо-псэокIо цIыкIоу Урысыем щызэлъашIэрэ лэжьакIохэр, спортсменхэр, лъыгъэчъэ заом лIыхъужъныгъэ щызезыхьагъэхэр къыздэкIыгъэхэу, тарихъ шIагъо зыпылъ къоджэ цIыкIум къехъу­лIэрэр ныбжьыкIэхэм ягукъао хъугъэ.\nАрыти, ягумэкI ти ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат зынагъэсым, щыкIагъэхэр дэ­гъэзыжьыгъэ хъугъэ. Ащ иунашъокIэ, бжыхьэ чъыIэ къэхъугъэми, осэу къесыгъэми апае къамыгъанэу электрикхэм Iоф ашIагъ. Чылэм иурам шъхьаIэу Пролетарскэм метрэ 1540-рэ зикIыхьагъэм пкъэухэр тырагъэуцуагъ, къэзыгъэ­нэфырэ пкъыгъо 60 апалъагъ. Тэуйхьаблэ иурам гупчэ ИлъэсыкIэр къызщихьащтым ехъулIэу чэщырэ къызэпагъэнэфыжьышъ, къоджэдэсхэм ягушIогъошху, республикэм ипащэу КъумпIыл Мурат шIоу щыIэр къыдэхъунэу Тхьэ фелъэIух.\n— Джыри зы хэхъоныгъ, — еIо Уджыхъу Алый. ­­— Фельдшер-мамыку IэзапIи дэтэшIыхьэ, мы лъэхъаным псэолъэшIхэм IофшIэнхэр агъэпсынкIэх, ФАП-м ышъхьи телъ, пчъэ-шъхьаныгъуп­чъэхэри хэлъых. Унэ кIоцI IофшIэнхэр агъэцакIэх. Щагур бэшIагъэу агъэкъэбзагъ. Асфальтыр далъхьэгъах, лъэсрыкIуапIэхэри хьазырых. Тызпылъыр IэзапIэм икъызэIухын тымыгъэгужъоныр ары.\nПредыдущая ЦIэрыIохэм ящытхъу аIуатэ\nСледущая Къуалъхьэ зыштэхэрэр агъэпщынэх