Псыр, ащ иамалхэр, ишъэфхэр\nПсыр псэм ызыныкъу.\nМы гущыIэжъым егъэлыекIыгъэ горэ зэрэхэмылъыр хэткIи гъэнэфагъэ. Ары, псыр щыIэныгъэм ылъапс. Ежь щыIэныгъэри, шIэныгъэлэжьхэм зэра­лъытэрэмкIэ, океаным къыще­жьагъ.\nНафэу зэрэщытымкIэ, псэ зыхэлъ организмэ щыIэп псы хэмытэу, цIыфыри ары. Ащ ыпкъышъол ипроцент 65 — 70-р псы. А псым «щыщыIэх» клеткэхэр, ащ пкъышъолым хэхьэ­рэ вещество зэфэшъхьафхэр хэткIухьэх. Псыр ары гъомылап­хъэр ыкIи кислородыр пкъы­шъолым къыщезыгъэкIокIырэр, имыщыкIагъэхэр ащ къыхэзыщыжьыхэрэр. ЦIыфыр мазэ фэдизрэ гъомылапхъэ Iумыфэми щыIэн ылъэкIыщт, ау псы емышъоу мэфи 2 — 3 нахьыбэ рихышъущтэп.\nБиоэнергетикхэм зэралъы­тэрэмкIэ, псым амал гъэшIэ­гъон иI — информациер «зэ­Iуигъэ­кIэн» елъэкIы. Ар ушэтын зэфэшъхьафхэмкIэ шIэныгъэлэжьхэм агъэунэфыгъ. Пчыхьэ къэс псы къызэбгъэчъэхыным къэбзэныгъэ закъор арэп шIуа­гъэ къызэрихьырэр, мэфэ ­псаум энергетикэ мыхъунэу «къыопкIыгъэр» (гухэкIыр, губжыр, гу­къаор) птырехы, зытеотхьа­кIыкIы. Псым Iэзэгъоу хэлъхэр бэкIэ ялъытыгъ «примеси» зы­фаIоу ащ къыхагъэщыхэрэм. Краным къичъырэ псыр зэрэзэхэтыр лъэшэу текIы пкъы­шъолым хэт псым изэхэлъыкIэ. Теплъын псы зэфэшъхьафхэу нахьыбэрэ дгъэфедэхэрэм язэ­хэлъыкIэ, шIуагъэу яIэхэм.\nМы рубрикэм чIэтэу псым IэзэкIэ амалэу иIэхэр къэттхыгъагъ, ау ар, псыр, зэрэзэтефыгъэм, зигугъу джынэс тымышIыгъэ лъэныкъохэм талъы­Iэсы тшIоигъу.\nПсырыкIуапIэхэмкIэ къытатырэ, тызэшъорэ псыр\nАр мафэ къэс дгъэфедэрэ, технологие гъэнэфагъэм тетэу аукъэбзыгъэ псыр ары. Псыр укъэбзыгъэным фэшI хлорыр нахьыбэрэм къызфагъэфедэ.\nХлорым нэгъу-кIэтIый зэ­хэтыр егъэхъупцIы, пкъышъо­лым ищыкIэгъэ микрофлорэр еукIы, белокэу ащ хэлъыр зэщегъакъо.\nАщ фэдэхэм защыуухъумэным фэшI, народнэ медицинэм къызэриIорэмкIэ, краным къи­чъырэ псыр тIэкIурэ щыбгъэтын е къэбгъэжъон фае (арэущтэу зышIэу тхэтыр мыбэу къысшIошIы). Хлорым ищыгъухэр мэкIодых псыр бгъэщтэу, нэужым бгъэжъужьыми. Ар зыукъэбзырэ аппаратэу унагъом щыбгъэфедэн плъэкIыщтхэри джы щы­Iэх. Ащ фэдэ уимыIэмэ, псы литрэм щайджэмышхым изэу мыIэрысэ уксусрэ джащ фэдиз шъоурэ ыкIи йод гъоткIуи 3 — 5 хэбгъахъомэ, такъикъ заулэкIэ псыр къабзэ, щынэгъончъэ мэхъу.\nПсэу краным къичъырэм мыIэрысэ шъуампIэ, клюквэ е брусникэ хаплъхьэзи уукъэбзын плъэкIыщтэу еIо народнэ медицинэм.\nПсыр зэраукъэбзырэ аппаратэу фильтрэхэр зыкIыгъу-хэр шъогъэфедэмэ, ар (фильт­рэр) игъом зэблэпхъун фае, сыда пIомэ ащ микробхэр те­хъуагъэхэ зыхъукIэ, уигъэсымэджэн ылъэкIыщт.\nАр «примеси» зыфаIохэрэм афэдэ зыпари зыхэмылъ, техническэ амалхэр къызфагъэфедэхэзэ (конденсатор-дистилляторхэр) аукъэбзыгъэ псыр ары. КъызэрэнэфагъэмкIэ, ащ фэдэ псыр унэм щыбгъэхьазырын зэрэплъэкIыщт пкъыгъохэр джы тучанхэм къатехьагъэх.\nАу къыдэплъытэн фае дистиллированнэ псым псыфалIэр зэрэпщимыгъэгъупшэрэр. ЕтIани ащ фэдэ псым хэлъхэп пкъышъолым ищыкIэгъэ щыгъу­хэр ыкIи микроэлементхэр, кальцийри ахэтэу.\nПкъышъолыр уукъэбзы пшIои­гъо зыхъукIэ ары ащ фэдэ псыр зыбгъэфедэн фаер.\nМы псы лъэп­къым бэрэ уешъо хъущтэп. Каль­ций зы­хэмылъ е ар макIэу зыхэлъ псым гу-лъынтфэ узхэр къатынхэ ылъэкIыщт.\nОщхыпсым икъэбзагъэ узыщыпсэурэ чIыпIэм иэкологие изытет елъытыгъ. Непэ, тыкъэ­зыуцухьэрэ дунаим экологием ылъэныкъокIэ икъэбзагъэ къыдэплъытэмэ, ощхэу къещхырэр зэкIэ «кислотнэу» зэрэщытыр гъэнэфагъэ. Ащ пае медикхэм къыхагъэщы ощхыпсымкIэ пшъхьэ пфыкIэ, ащ фэдэ псым уешъо, урыпщэрыхьэ ыкIи урыгы­кIэ зэрэмыхъущтыр.\nСерэмрэ азотымрэ атмосферэм хэтых, ахэр псым зы­хахьэхэкIэ, кислотэ мэхъух. А кислотэхэр чIыгум къынэсых «кислотнэ ощх» зыфа­Iохэрэм афэдэу.\nПсыр къажъо зыхъукIэ, ащ дэеу ткIурэ щыгъухэр хэкIо­дыкIых, ар нахь шъабэ, нахь къабзэ мэхъу. Псы гъэжъуа­гъэм шIуагъэ зиIэу хэлъыр къэнэныр зэлъытыгъэр ар къызэрэ­жъорэ уцугъоу зэтырафыхэрэр ары. Ахэр щы мэхъух: ублэгъур — апэрэ псы щэрэбхэр зыщыплъэгъурэр, ятIонэрэр — «фы­жьэу» къызыщыжъорэр — псым ычIэкIэ къыщыригъажьэу псы щэрэбхэр бэу къызыщыдэкIуае­хэрэр, ящэнэрэр — псыр лъэшэу къызыщыжъорэр. Аужырэ уцугъом псым Iэзэгъу амалэу иIэхэр чIенэх, арышъ, ятIонэрэ уцугъом нэс псыр зыбгъэжъон фаер.\nУзэшъон, бгъэфедэн фэе псэу народнэ медицинэм къыIорэр псы гъэжъогъакIэр ары — зэ­рэстырэу е гъэучъыIыгъакIэу. Сыхьат е сыхьатрэ ныкъорэм шIокIыгъэу щытыгъэ псы гъэжъуа­гъэр умыгъэфедэмэ нахьышIу.\nБэрэ къэжъогъэ псым е ятIонэрэу къэбгъэжъожьыгъэм шIуагъэ хэлъыжьэп, ары па­кIошъ, иягъэ къыокIыщт.\nСыдэущтэу псым уешъон фая?\nУпчIэр имыщыкIагъэу, ар зэкIэми ашIэу бэмэ къаIон алъэкIыщт. Ау арэущтэу зэрэщымытыр народнэ медицинэм къыIохэрэм нафэ къашIы. Псым узэрешъощтми шапхъэ иI. Iа­зэхэрэм, врачхэм ащыщхэми къаIо пчэдыжьым, укъызэрэущэу, псы стэчан ипшъун фаеу, пчыхьэми, угъолъыжьыным ыпэ­кIэ, джащ фэдиз, мафэми шхэгъу пэпчъ сыхьатныкъо иIэу псы стэчан ипшъузэ пшIынэу. Пчэдыжьым узэшъорэ псым «укъегъэущы», пчыхьэм — ­уегъэрэхьаты, мафэм пшхыгъэр чэщым ащ «егъэжъожьы», кIуа­чIэр зэтеуцожьынымкIэ IэпыIэгъу мэхъу. Ушхэным ыпэкIэ сыхьатныкъо иIэу узэшъорэ псы стэчаным нэгъур «къетхьакIы», ыпэрэ шхэгъум щыщэу ащ къи­нагъэр «къырелъэсыкIы», къыкIэлъыкIощт шхэгъум нэгъур фегъэхьазыры. Народнэ медицинэм къызэриIорэмкIэ, мыщ ушIокIынэу щымытэу арэп. Гу­щыIэм пае, шхэгъум ыпэкIэ мы­Iэрысэ пшхыгъэу е сок уешъуа­гъэу щытмэ, псым уемы­шъоми хъущт.\nДжыри зы упчIэ — узышхахэкIэ псы уешъо хъущт­-мыхъущтым народнэ медицинэм джэуап къыретыжьы. Псым ащ лъыпытэу уешъоныр имыщыкIагъэмэ, сыд фэдиз уахъта ащ тешIэн фаер? Iэзэн Iофым пылъхэм къызэраIорэмкIэ, узышхахэрэм ыуж лъэтемытэу псы уешъо хъущтэп! Ау мыщ дэжьыми къыдэплъытэн фае гъомылапхъэу пшхы­гъэр зыфэдэр. Ар щыбжьыйкIэ стырэу е тхъур бэу хэлъэу, е гъу­шъэу (хьалыгъу, гущыIэм пае) щытмэ, щай стыр е псы гъэжъо­гъэкIэ стыр тIэкIу ипшъу хъущтэу еIо народнэ медицинэм.\n— Доктор, сишъхьэгъусэ инервэхэр лъэшэу дэи хъугъэх. Тыдэ тыкIомэ нахьышIоу плъытэрэ? Хыр ара, хьауми къу­шъхьэм тыдэкIуаемэ нахь дэгъуа?\n— О хым кIо, уишъхьэгъусэ къушъхьэм дэрэкIуай. Е ­шъузэхъожь.\nУахътэр — зыфэдэ къэмыхъугъэ Iаз, ау косметолог дэй.\nАр псаугъ, зыпари уз имыIэу плъытэми хъущтэу иврач къыриIощтыгъ зэрэмиллионерыр адрэм къешIэфэ.\n— Ацетилсалициловэ кислота шъуиIа? — еупчIы щэфакIор аптекэм иIофышIэ.\n— Аспирина уищыкIагъэр?\n— Ары шъыу, мы гущыIэр ренэу сщэгъупшэ, зэзгъэшIэн слъэкIырэп.\nПредыдущая «Ставропольер» «Ошъадэм» иныбджэгъу\nСледущая Шъыпкъагъэ, теубытагъэ хэлъыгъ