ЯIуагъэ агъэцэкIэжьыгъ | Адыгэ Макъ\nАвтор: Редакция\t/ 06.12.2018\t/ КЪЭБАРЫКlЭХЭР\t/\nТеуцожь районым игупчэу Пэнэжьыкъуае изэтегъэпсыхьан зэрэфежьагъэхэм, IофшIэнэу зэшIуахыхэрэр зыфэдэхэм афэгъэхьыгъэ тхыгъэ бэмышIэу тигъэзет къидгъэхьэгъагъ. Ар къуаджэхэм хэхъоныгъэ ягъэшIыгъэным телъытэгъэ феде­ральнэ программэр зэрагъэцакIэрэм фэгъэхьыгъагъ.\nАщ фэшI район админист­рацием ипащэ иапэрэ гуа­дзэу Зэрамыку Салбый Iоф зыщашIэхэрэ чIыпIищми афэгъэ­хьы­гъэу къедгъэIотэгъагъ. Тлъэ­гъугъа­гъэ 1936-рэ илъэсым ашIыгъэгъэ еджапIэу непэ рай­оным иучреж­дение зыбгъупшI фэдиз зыщылажьэ­рэм ищагу­­­шхоу зэхэкIыхьагъэр зэ­рагъэкъэбзэжьыщтыгъэр. Паркэу тыз­дэкIуагъэми IофшIэнхэр щы­жъо­ты­гъэх, спорткомплексышхоу арагъэшIырэ-\nми икаркаси агъэуцугъэхагъ.\nАщ ыуж мэзитIу тешIагъ. Джы непэ зигугъу къэтшIыщтыр а тыздэщыIэгъэ чIыпIищыми мэфэ зыбгъупшIым къехъужьы­гъэу IофшIэнхэр зэращаухыгъэхэр ары. ЕджэпIэжъым ищагу тызы­даплъэм тшIэжьыгъэп. Шхъон­тIэрымэр атырихэу чъыг цIыкIухэр, пхъэнтIэкIу зэтегъэпсы­хьагъэхэр дэтых, щагур плиткэ­кIэ гъэпкIагъэ, чэщырэ къагъэ­нэфы. Спорткомплексышхори дэхэшхоу щыт, паркыри хьазыр. Тэри джыри Зэрамыку Салбый ятIонэрэу гущыIэгъу къызфэдгъэхъугъ. IофшIэнэу агъэцэкIагъэр, мылъкоу апэIухьагъэр, та­пэкIэ зыдэлэжьэщтхэр къедгъэIотагъэх.\n— ТапэкIэ къызэрэсIогъагъэу, — еIо Зэрамыку Салбый, — район гупчэр зэтегъэпсыхьэ­гъэным фэшI Адыгэ Республи­кэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Му­рат сомэ миллионитф къытфитIупщыгъагъ. Ау Пэнэжьы­къуае игупчэ бгъэкIэрэкIэным бэти ищыкIагъэр, миллионитфыр тIоу дгощи, тэри хэдгъахъуи, IофшIэнхэм янахьыбэр шIыхьаф­кIэ дгъэцакIэзэ IофыгъуитIум ар апэIудгъэхьагъ — еджэпIэжъ щагумрэ паркымрэ.\nЕджапIэщтыгъэу непэ тикъулыкъушIапIэхэр зыщылажьэрэм ищагушхо гъэкъэбзэжьыгъэным, шапхъэхэм адиштэу шIыжьы­гъэ­ным сомэ миллиони 3-рэ мин 977-рэ пэIудгъэхьагъ, уцыжъхэр итыупкIыгъэх, илъэс зэкIэлъыкIохэм хэкIэу дэхъуагъэр автомашинэ кухьэ пчъагъэу дэт­щыгъ. Щагур грейдеркIэ зэрагъэ­фагъ, пшахъо датэкъуагъ, гъэ­псэфыпIэ пхъэнтIэкIухэр дэд­гъэуцуагъэх, машинэ гъэуцупIэ 35-рэ фэтшIыгъ, тыдэкIи нэфынэ хъугъэ.\nЩагум нахьыпэм автомашинэ дэхьапIэ иIагъэпти, бэдзэр шIыпIэр Iуахыжьи шапхъэхэм атетэу дэхьэпIитIу фашIыгъ. Щагум плиткэ далъхьагъ, чъыг лъэпкъ зэфэшъхьафхэр, къэгъагъэхэр щагъэтIысхьагъэх, зищыкIэгъэ чIыпIэхэм асфальт атыралъхьагъ. Арышъ, щагур умышIэжьынэу хъугъэ.\nКорр.: Ащ фэдизыр шъущэфыгъа, хьауми спонсор горэхэр къы­жъу­деIагъэха?\nЗ. С.: Дэгъоу укъыкIэупчIагъ. Республикэм мэзхэмкIэ и Гъэ­IорышIапIэ ипащэу Былымыхьэ Рэщыдэ бзыф чъыг цIыкIуи 150-рэ къытитыгъ, тхьаегъэпсэу. ЦIыф кIуачIэкIэ бгъэцэкIэн плъэкIынэу щытыр шIыхьафкIэ зэшIотхыгъэ.\n— Ащ IофшIэнэу щызэшIотхыгъэхэм сомэ миллионитIурэ мин 300-рэ апэIухьагъ, Пэнэ­жьыкъое чIыпIэ койми сомэ мин 328-рэ къытIупщыгъ. Паркым кIоцIырыкIырэ гъогум асфальтэу телъыгъэр жъы хъу­гъэти, тырахыжьи, кIэу тыралъхьагъ, бордюрхэри агъэуцугъэх, чъыгыжъхэр раупкIыхи, ахэм ачIыпIэ бзыф чъыги 130-рэ агъэтIысхьагъ. Остыгъэ 25-мэ чэщырэ паркыр зэпагъэнэфы, тIысыпIэ 16 дэт, кIэлэцIыкIу джэгупIэри хьазыр. Парк кIоцIым лъэс гъогухэр щызэбгырэкIых, ахэр плиткэкIэ гъэпкIагъэх.\nАр Пэнэжьыкъуае щыгъэ­псыгъэ зэрэхъугъэр зыпкъ къи­кIыгъэр ти ЛIышъхьэу КъумпIыл Муратэу зэрэщытыр тирайон щыпсэухэрэм ашIэ ыкIи ынаIэ къызэрэттетым фэшI фэразэх.\nА псэуалъэм ишIын сомэ миллион 73-рэ пэIухьагъ. Миллион 27-р — федеральнэ бюджетым, 46-р — республикэ ыкIи чIыпIэ бюджетхэм къатIупщыгъ. КIэкIэу къэпIон хъумэ, спорткомплексышхоу метрэ 60 зи­кIыхьагъэу, метрэ 38-рэ зи­шъомбгъуагъэу ищыкIагъэр зэкIэ зыхэтым ишIыни аухыгъ. Джы ащ цIэу иIэщтымкIэ цIыфхэм яеплъыкIэ зэдгъашIэ тшIоигъоу тирайон гъэзет къидгъэхьагъ.\n— Ахэр бэ мэхъух, — къе­Iуатэ тигущыIэгъу. — Ти ЛIы­шъхьэу КъумпIыл Мурат район гупчэм изэтегъэпсыхьан тапэкIи лъыдгъэкIотэным пае сомэ миллиони 5-рэ мин 700-рэ къыт­фитIупщыгъах. Джыри къыта­Iуагъ ащ сомэ миллионитф къызэрэхагъэхъуагъэр. Арышъ, 2019-рэ илъэсым район гупчэр нахь гупсэфыпIэ, гъэкIэрэкIагъэ хъуным сомэ миллион 11 пэIуд­гъэхьан тлъэкIыщт. Апэ тызфе­жьэщтхэм ащыщ еджэпIэ­жъым ичIэхьапIэу Iэе дэдэ хъу­гъэр зэтегъэпсыхьажьыгъэныр.\nМыщ чIэт ЗАГС-м ипэчIынатI эу мэфэкI зэхахьэхэр щызэхащэнэу щыдгъэпсыгъэ квад­рат­нэ метрэ 250-м плиткэ тетлъ­хьа­гъэми, пхъэнтIэкIу 11 дэдгъэуцуагъэми, джыри Iоф­шIэнхэр къэнагъэх.\nСпорткомплексми ищагу зэтегъэпсыхьэгъэн, машинэ гъэуцупIэхэр, лъэс гъогухэр шIы­гъэнхэ, плиткэр ателъхьэгъэн, щагум чъыгхэр дэгъэтIысхьэ­гъэнхэ фае.\n— Мыщ ыпэкIэ къэсIогъагъ спорткомплексыр зыщытшIыгъэм джыри чIыгу гектар фэдиз къэнагъэу зэрэIулъыр, ащ кIэлэцIыкIу IыгъыпIэ щыдгъэуцу зэрэтшIоигъор, КъумпIыл Мурат планым тыхаригъэгъэуцонэу тыкъызэригъэгугъагъэри. ИIуагъи ыгъэцэкIэжьыгъэшъ, тигъэгушIуагъ. КIэлэцIыкIу 240-рэ зычIэфэщт IыгъыпIэм сомэ миллиони 168-рэ тефэщт, проектыр ашIы, псэуалъэм игъэ­псыни 2019-рэ илъэсым имэзэе мазэ фежьэщтых.\n— Ахэри тщыгъупшэхэрэп, план гъэнэфагъэм тетэу Iоф­шIэнхэр ащагъэцакIэх. Илъэс къэс еджапIэхэм яспортзалхэм ащыщэу зытIу хэдгъэкIызэ Ас­къэлэе закъор къэнэгъагъэти, ари мыгъэ дэгъоу агъэцэкIэ­жьыгъ. Ащ изакъоп, лъэс гъогухэр зэрашIыхэрэр, ахэм асфальт зэратыралъхьэрэр плъэгъугъэ. Къуаджэм иурам шъхьа-\nIэ чэщырэ нэфынэным электрикхэр дэлажьэх.\nАщ фэдэ IофшIэнхэр аща­гъэ­цэкIэгъах ПчыхьалIыкъуае, Пэ­нэ­жьыкъуае, Гъобэкъуае, Очэ­пщые, Шевченкэм. Аужырэу зигугъу къэтшIыгъэ къутырым спорт площадкэ дэгъуи щагъэ­­псыгъ. Гъобэкъуае Теуцожь Цы­гъо иму­зееу дэтыр, искусст­вэхэмкIэ еджапIэр агъэцэкIэ­жьыгъэх.\nДжэджэхьаблэ культурэм и Унэу дэтыри дэгъу дэдэу зэтырагъэпсыхьажьыгъ. Городскоим щыIэми ышъхьэ зэблэтхъугъэ.\nКультурэм иунэхэмкIэ анахь зиIоф дэир Очэпщый. Ар 2019-рэ илъэсым ядгъэгъэцэкIэ­жьыщт. Проектыри хьазыр, сомэ миллион 24-рэ тефэщт.\nКорр.: Пщыкъуйхьаблэхэр къытэтхьаусы­хылIэх. ГъэрекIо бжы­хьэ къытэпIогъагъ 2018-рэ илъэсым имэлылъфэгъу мазэ культурэм и Унэ къызэIушъухынэу.\nЗ. С.: ЗэкIэ тызэрэфаеу зэ­пы­фэрэп, тфэгъэхъурэп нахь, тщыгъупшагъэхэп. Тэри тыфэгуIэ ащ, къэнэгъэ IофшIэнхэр нахь шIэхэу зэрэзэшIотхыщтхэм тыпылъ.