Игушъхьэлэжьыгъэ дышъэзэрыбл, иIофшIагъэшъ – щысэтехыпI | Адыгэ Макъ\nИгушъхьэлэжьыгъэ дышъэзэрыбл, иIофшIагъэшъ – щысэтехыпI\nАвтор: Редакция\t/ 22.05.2019\t/ КЪЭБАРЫКlЭХЭР\t/\n«Урысыем IофшIэнымкIэ и ЛIыхъужъ» зыфиIорэ щытхъуцIэр бэмышIэу хэгъэгумкIэ нэбгыри 5-м Москва, Кремлым и Екатерининскэ унэшхо, къащыратыжьыгъ. Ахэр Хэгъэгум, лъэпкъым апашъхьэ гъэхъэгъэшхохэр щызиIэх. Мыхэм ахэт Адыгеим, Къэбэртэе-Бэлъкъарым, Къэрэщэе Щэрджэсым янароднэ тхакIоу, Урысые общественнэ организациеу «УФ-м итхакIохэм я Союз» и Адыгэ шъолъыр къутамэ иправление итхьаматэу, илъэсыбэ творческэ ыкIи общественнэ IофшIэгъэшхо зиIэу МэщбэшIэ Исхьакъ Шумафэ ыкъор.\nУрысыем икъэлэ шъхьаIэу Москва, мэлылъфэгъум и 29-м 2019-рэ илъэсым, УФ-м и Президентэу Владимир Путиным щытхъур къэзылэжьыгъэхэм наградэр къащыритыжьыгъ. Тарихъ хъугъэ-шIэгъэ гушIуа­гъом имэхьанэ Адыгеим имызакъоу, Темыр КавказымкIэ кIэдгъэтхъэу, ежь тхакIом зы­IудгъэкIагъ ыкIи упчIэхэмкIэ зыфэдгъэзагъ:\n— Исхьакъ, уежагъа ащ фэдэ щытхъум, цIэ лъагэм? Ар къыуатыныр ана­хьэу сыда зэпхыгъэр ыкIи мы зэкIэ сыдэущтэу зэпыфагъа?\n— 1991-рэ илъэсым ыкIэм Джарымэ Аслъан апэдэдэ «Социалистическэ IофшIакIэм и ЛIыхъужъ» зыфиIорэр къысатынэу АдыгеимкIэ сыкъигъэлъэ­гъогъагъ. СССР-м и Апшъэрэ Совет и Президиум и Комиссие мы гупшысэр (унашъор) ыштэгъагъ. А Президиумым изэхэсыгъо Урысыем итхакIохэм я Союз итхьаматэу щытыгъэ Сергей Владимирович Михалковыр хэлэжьагъ. Сэ ар егъа­шIэм (Литературнэ институтым Москва сыщеджэ зэхъум къыщегъэжьагъэу, ишъхьэгъусэу Наталья Кончаловскаяри игъу­сэу) дэгъоу къысфыщытыгъ, ре­нэу ишIуагъэ къысэкIыгъ, сикандидатури игуапэу къыдыригъэштагъ. Ау шышъхьэIу ма­зэм, 1991-рэ илъэсым хэгъэгушхоу СССР-щтыгъэр зэбгырызгъэзыгъэ гузэжъогъу-бырсырыр (путчыр) къитэджагъ. Ащ ыпкъ къикIэу мы гухэлъ ехьы­жьагъэри зэпыугъ, щыIэныгъэми бэ хэти зэмыжагъэу хэ­хъухьагъэр.\n2013-рэ илъэсым мы Iофым къыфагъэзэжьыгъ, «Урысыем IофшIэнымкIэ и ЛIыхъужъ» зыфиIорэр агъэнафи, араты хъу­жьыгъэ. Джащ къыщегъэжьа­гъэу мы къэралыгъо щытхъуцIэр нэ­бгырэ 41-м аратыгъ, — къе­Iуатэ Исхьакъ, — илъэс къэс къэралыгъомкIэ гъэхъэгъэшхо­хэр зиIэ нэбгыри 5-м араты, мы 2019-рэ илъэсымкIэ, а нэ­бгыритфым сэри сахэфагъ. Мы Iофым пылъыгъ лIышъхьэу ти­Iэгъэ ТхьакIущынэ Аслъан, ау ар анахьэу ишъыпкъэ рихьылIи, илъэсрэ ныкъорэм къыкIоцIкIэ зэшIозыхыгъэр, непэрэ мафэхэм Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат ары. Джащ пае «тхьауегъэпсэу» есэIо.\nАр зы. Къысфагъэшъошэныр къызыхэкIыгъэу ыкIи зэпхыгъэр литературнэ-творческэ IофшIагъэу сиIэр ары. ПоэзиемкIэ, прозэмкIэ тхылъыбэ къыдэз­гъэкIыгъ. Ау анахь къыхэзгъэщымэ сшIоигъор тарихъ романхэмкIэ (15 фэдиз) адыгэ лъэпкъым итарихъ чыжьэ я Х-рэ лIэшIэгъум щегъэжьагъэу къызэращысIотагъэр, лъэпкъым ишэн-хабзэхэр, зекIокIэ-шIыкIэхэр образыбэ зэфэшъхьафхэу хъу­гъэ-шIагъэхэм ахэтхэмкIэ къиз­гъэ­лъэ­гъукIыныр нэфагъэ хэлъэу зэрэс­фэу­кIочIы­гъэр ары, — еIо тхэкIошхом.\nСэри ащ къыхэз­гъахъомэ сшIоигъу МэщбэшIэ Ис­хьакъ 1949-рэ илъэсым къыщыублагъэу, илъэс 70-рэ хъу­гъэу, итворческэ гупшысэ зэпыуи, зэпычи имы­Iэу зэрэлажьэ­рэр. Ипоэ­тическэ сборник пэпчъ — бай, ушъа­гъэ, лъэш, игущы­Iэшъ — зафэ, кIуачIэ хэлъ; ухэтми иусэхэм узя­джэкIэ, къыпхагъахъо, шIум уфащэ.\nПоэзием, прозэм къащыуцугъэп И. МэщбашIэр, зэдзэкIын IофшIэгъэшхо иI: урыс лъэпкъым илитературэ исаугъэт инэу «Сло­во о полку Игореве» зыфиIорэр, А. С. Пушкиным иеу «Медный всадник» («Гъоплъэ шыу»), «Скупой рыцарь» («Рыцарь хьарам»), М. Ю. Лермонтовым иусэу «Беглец» («Къэ­рабгъ»), Н. А. Некрасовым иеу «Железная дорога» («МэшIоку гъогу»), В. В. Маяковскэм ипоэ­мэу «Облако в штанах» (адыга­бзэкIэ «Гъончэдж зыщыгъ ошъуа­пщэр»), С. А. Есениным ипоэмэу «Анна Снегина» («Ан-на Снегинар») зэридзэкIыгъэх, зы тхылъ дэтхэу къыдэ­кIыгъэх.\n— Ахэр зэкIэ зыкIэсшIагъэр, — игущыIэ къыпидзэжьызэ кIегъэтхъы МэщбашIэм, — Урысыешхом илитературэ сэ си­пIугъ, сыкъыхэкIыгъэти ары. Сэри урыс классическэ литературэр кIэзгъэтхъэу, згъэлъапIэу, лъэпкъхэм азыфагу илъ зэфыщытыкIэхэр згъэпытэмэ сшIоигъоу сфэлъэкIырэр сшIагъэ. Къэралыгъошхом итын лъапIэ къыуапэсыным пае бэ къыда­лъытэрэр: птхыхэрэм купкIэу яIэр, шIуагъэу ахэлъыр, мамыр щыIакIэр, зэкъошныгъэр, шъхьафитныгъэр ахэм къызэраухъу­мэрэр, цIыф лъэпкъ зэфэшъхьафхэр тхакIом зэфищэнхэшъ зэпэблагъэ ышIынхэр; респуб­ликэр, зыщыщ лъэпкъыр шъыпкъэм готэу къыригъэлъэгъукIынхэр, цIыфхэм ящыIэкIэ-псэукIэ зыфэдэр, ячаныгъэ-хъупхъагъэ, язэфагъэ зынэсырэр; лIыхъужъхэу лъэпкъым къыхэкIыгъэхэри, республикэр уахътэм дэIорышIэу зэрэщыIэри, Хэгъэгум ищыIакIэ зэрэхэуцоу, зэрэхэла­жьэрэр къыдалъытэ. Арышъ, — еIо Мэщ­бэшIэ Исхьакъ, — мы тын лъапIэр республикэм ис цIыфхэм къафагъэшъошагъэу сэ сэлъытэ.\n— МэфэкI сурэтхэу Кремлым щышъутырахыгъэхэр бэ мэхъух: иных, дэгъух, зэфэшъхьафых. Ахэм нахь гуфаплъэу уяплъы къэс упчIэхэр къэуцух, сэри Исхьакъ хэгъэгу зэхахьэр ыгу рихьыгъэмэ зэсэгъашIэ.\n— Урысыем сыдигъокIи мыщ фэдэ мэфэкIхэр лъэшэу дэгъоу щашIых, — еIо ащ, — тэщ пае зэхащагъэри дэгъугъэ, мэфэкI фэбагъ сэркIэ.\nАр-м и Правительствэ илIыкIо купэу ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат зипэщагъэр, Къэ­рэ­щэе-Щэрджэсым и ЛIышъхьэу Р. Темрезовыр ыкIи Къэбэртэе-Бэлъкъарым и ЛIышъхьэ IэнатIэ зыгъэцакIэу К. КIуакIор Москва мэфэкIышхом щыIагъэх.\n— Джыри сишъыпкъэу сурэтхэр зэпэсэплъыхьэх: мары мы сурэтым нэбгыритфэу щытхъур къэзы­лэжьыгъэр шъущыс: мыдрэм – УФ-м и Президент и Администрацие ипащэ иапэрэ гуадзэу С. В. Кириенкэр къыщыпфэгу­шIо. Джыри зы сурэт, Уры­сыем и Президентэу В. В. Пу­тиным гушIозэ, пIэ къы­теIэбагъэу зыгорэ къыуеIо. Сыда зашъуIорэр?\n— Торжественнэр зэтэух ужым Президентэу В. В. Путиныр къысэкIолIагъ, къэгущыIэ зэхъум сятацIэрэ лъэкъуацIэмрэ IужъуIо зэрэшIохъугъэр арыщтын, къысиIуагъ: «Я Вас знал как поэта, писателя Исхака Машбаша. Вы автор известного стихотворения «Самбо», посвященного знаменитому за­чинателю самбо в СССР Харлампиеву».\n— ТызэдэгущыIэзэ, — гущыIэр лъегъэкIуатэ И. МэщбашIэм, — Хэгъэгушхом икъэралыгъо тын лъапIэ лъэпкъ литературэ цIыкIум илIыкIо къы­зэрэщыхагъэщыгъэмкIэ «Тхьауегъэпсэу!» зесэIом, зан­кIэу, дэгъоу В. Путиным къысиIожьыгъ: «Исхак Шумафович, литературэ цIыкIу щыIэп. О лъэшэу лъэгъупхъэу о уилъэпкъ литератури, Урысыешхом илитератури къэогъэ­лъагъох».\n— Iофым адыгэхэм егъа­шIэм мэхьанэшхо фа­шIы­щтыгъ, о ащ ишIуагъэ, ­ыуасэ анахьэу гу зылъыптагъэр, уигулъытэ ащкIэ къызыущыгъэр?\n— Анахьэу сянэжъ-сятэжъхэм бэ яшIуагъэу къысэкIыгъэр. Пчыхьэшъхьапэрэ, заом ыпэкIэ, хьакIэщым хъулъфыгъэхэр къы­щызэрэугъоищтыгъэх, ­акъыл-Iушыгъэр къахэщэу бэ къаIуатэщтыгъэр. Тяни, ащ илэгъухэри сыдигъуи зыфэсакъыжьхэу, мытхыгъэ хабзэу «адыгагъэм» тетэу щыIагъэх. Сикъуаджэу Шъхьащэфыжьым дэсхэр зэкIэ зы бын унагъом фэдэу зэфэгумэкIыжьыщтыгъэх, арышъ, нахьыжъ лъапIэхэм къытхалъхьагъэм сырыщыI; сытарихълэжьэп, ау сипроизведениехэу къыдэзгъэкIыхэрэм документальнэ лъапсэ яI, Шъхьащэфыжьыр, республикэр ары сыз­фыщыIагъэхэр. Iофым узэрипIурэр, узэригъашхэрэр, «ла­жьэрэм лыжъ ешхы» аIуагъэба, пасэу зэхэсшIагъ, сэри ащ дэ­жьым сыкIэлэцIыкIугъэми, сиIоф Iахь сиIагъ. Тихэтэшхо джадэ зэшхэм тыпкIэу тыхэт зыхъукIэ, тянэ къытиIощтыгъ: «ренэу шъукъызэмыплъэкIэу, шъуапэкIэ нахь шъузэрэлъыкIотэщтым шъупылъ…», — бэрэ мы гущыIэхэр сыгу къэкIыжьых.\n— Уиусэн-тхэн зэчый ты­дэ къыпфикIыгъа, лIакъом хэтыгъэха IорIотэкIо-тхы­дэIуа­тэхэр, нэмыкIхэр?\n— ЩыIэныгъэм ежь уегъасэ: Тхьэм къыпхилъхьагъэр къыпхегъэкIыжьы; пIуныгъэ гупсэфыр, кIэлэегъэджэ дэгъухэр, ащкIэ IэпыIэгъу иных, ори узыфыри­къужьэу Iофым уфэчэфыным бэ елъытыгъэр.\n— Iофыр пчъагъэу зэтырафы: къарыукIэ ашIэрэр, сэнаущыгъэ IэшIагъэхэр ыкIи шъхьэкуцI (умственнэ) IофшIагъэр. О укIэлэ дэдэу ебгъэжьагъэу, шъхьэ­кIэ, гукIэ, псэкIэ олажьэ. Творческэ IофшIэныр къина, къызэрыкIуа, псынкIа, тхъагъуа, сыд фэда?\n— ТхакIор тхылъыпIэ къабзэр къыштэу зытIысыкIэ, шъхьэзэ­къо-гузакъоу, ежь-ежьыр шъыпкъэу къэнэ. О зэкIэ зэрэ­бгъэ­IорышIэшъу. Гупшысэ дунаим джащыгъум ухэуцо; о зыфэмы­Iогъахэу бэ къэлъагъоу, къэущырэр узэпакъудыеу; творчествэр хышхом фэд, цIыф цIыкIур къурэм фэдэу ащ хэфэшъ, ще­сын фаеу мэхъу…\n— ТхакIом ипшъэрылъ ин тыдэ къыщежьэра, тыдэ нэсыра?\n— Гупшысэ занэм къыще­жьэшъ, цыр зэраджырэ хъэцкоу, пытэу уеубыты, ренэу узфе­къудыи, о пшIоигъо гупшысэр къызыхъукIэ, къызыдэкIыкIэ, гу­псэфыгъо огъоты. Акъылымрэ гумрэ зэфырикъужьэу, дунэе­лъэгъукIэ чъэпхъыгъэ, зафэкIэ тхэн амал зыхэлъым, имурад лъегъэкIуатэ, къыдэхъу.\n— Iашэ инэу тхакIом иIэр?\n— ГущыIэ зафэу, купкI зиIэу, пытэу щытэу, ыгу, ыпсэ атешIыкIыгъэр ары.\n— О уитворчествэ зэрэщытэу – поэзиер, прозэр, кIэлэцIыкIу тхыгъэхэр, пшысэхэр, поэмэхэр, повестьхэр, романхэр, тарихъ произведениехэр, зэ­дзэкIыгъэхэр ащкIэ щысэ иных. Ахэм ащыщэу анахь къахэбгъэщэу, о пщыщ ­хъугъэ тхыгъэ-произведениеу уиIэр?\n— Сэ стхыхэрэм зэкIэм зэ­фэдэу сигумэкIи, сигукIаий, си­шIулъэгъу-гушIуагъуи ахэсэгуащэх, ахэр сэ къыспкъырыкIыгъэх, зэкIэ лъэпкъым фэгъэ­хьыгъэх, сэркIэ мэхьанэ зиIэх. Iэхъомбитфым е лъфыгъэхэм зызакъо къызэрахамыхэу, зэрэзэфагъадэхэу, зэрякIасэхэм фэдэх.\n— «Iоф мыухыжьым цIыфыр елажьэ» аIо. О къэбгъэшIагъэм уеджагъ, утхагъ, гупшысэ ормэ уахэтэу къэ­охьы. Сыдигъуа угу щизэу зызыбгъэпсэфырэр?\n— Сытхэ зыхъукIэ ары. Тхьэ зэтагъэр Iоф зиIэр ары. Iофынчъэр — тхьамыкI. Iофым зыIэ екIоу, зыгу факIорэр насыпышIу. Зызгъэбэлэрэгъыхэрэр хэукъох.\n— Тхьэм къыпхилъхьэгъэ зэчыир сыдигъуа зызэхэп­шIагъэр?\n— Джы къызнэсыгъэм зэхэсшIагъэп. ЧIыгу-огу зэнэсым ыкIыб сыда щыIэр? сIоу, гу­пшысэм ренэу сиIыгъ, сылъэкIо.\n— Уитворчествэ анахь щыбгъэлъэпIэрэ жанрэр?\n— УсэмкIэ езгъэжьэгъагъ, непи ар сэгъэфедэ, къэсIон слъэкIыгъэри макIэп. Ау прозэмкIэ къэпIон плъэкIыщтыр ащ нахьыбэжь, жанрэ хъоо-пщау, тIури зэфэдэу сэгъэIорышIэ.\n— ТхакIоу ущымытыгъэ­мэ, сыд сэнэхьата зызы­фэб­гъэзэщтыгъэр?\n— ЦIыфхэм сишIуагъэ язгъэ­кIын слъэкIынэу сыдрэ лъэныкъокIи Iоф къыхэсхыщтыгъ. Шъыпкъэ, сэ сытхакIоми, сыдигъуи цIыфхэм ящыIэкIэ-псэукIэ нахьышIу шIыгъэнымкIэ гъэзагъэу, общественнэ Iофыр дэзгъэцакIэу кIэсэщы.\n— О уищыIэныгъэр — литературэр ары. Ащ ыгуп­чэр цIыфыр ары. Ащ елъытыгъэу цIыфым уасэ зэ­рэ­­фэпшIырэр, анахь шэн дэгъоу хэлъын фаеу плъы­тэрэр?\n— ГукIэгъу ежь фэдэхэм афыриIэу адеIэныр, шъыпкъэм готэу щыIэныр.\n— Анахь шэн дэйхэр оркIэ сыд фэдэха?\n— Шъугъон-зышхыхьажьыныр, убэн-пцIыусыныр сфэлъэгъухэрэп, цIыфыр зыдимышIахэу зыгъэсымаджэрэх.\n— ЦIыфым ипсауныгъэкIэ анахь мэхьанэ зиIэр?\n— Зыфырикъужьыныр сы­дигъуи сыдымкIи, ышIэрэм гу­шIуагъо къыфихьыныр, хигъотэныр, къэкIорэ мэфакIэ пэпчъ шIукIэ щыгугъэу пэгъокIыныр.\n— «ЦIыфым ежь зэришIэжьыщтым фэдэ хэти къы­ришIэщтэп» аIо, о ащ деогъашта?\n— Ары. Гумрэ шъхьэмрэ зэгурыбгъэIошъоу уесэн зыкIыфаер.\n— ЦIыфы пэпчъ зыкъигъотынымкIэ анахь шъхьа­Iэр? (е мэхьанэ зиIэр?)\n— Iофыр ары. Ащ хэти епIу, елэжьы, епсыхьэ.\n— ЦIыфым анахь къыхэзгъаIэрэр?\n— ГукIодыпхэгъэ зыфыримыкъужьыр арэу къысщэхъу. Угу бгъэкIоды хъущтэп, уапэкIэ уплъэ зэпытын фае. Неущ нэфыр, мэфакIэр къызэрэкIощтыр къыдэплъытэзэ, шыкур тепшIыкIэу, мэфакIэм упэгъокIын фае.\n— УигушIогъо ин сыдэу къыпхэщыра?\n— Ар бгъэбыракъынэу щытэп.\n— УигомыIу, уимэфэ ошъуа­пщэ сыдэущтэу зэпыпчыхэра?\n— Сэр-сэрэу сызэушъыизэ зэсэIожьы: «Сыда къыохъулIагъэр, МэщбашIэр?» — сичIыпIэ сеуцожьы.\n— Джыри зы упчIэ: уигу­хэлъхэр, кIэу Iоф зыдэп­шIэщтыр къытэпIона?\n— Тхэныр сэркIэ жьым, псым афэд, илъэсыбэ хъугъэу сэтхэ, ситворчестви тефэрэ уасэр къыратызэ, кIэсщыгъ. Советскэ Союзым илъэхъан уасэ зиIэ наградабэ къысфагъэшъошагъ. Джы апшъэрэ Хэгъэгушхо тын лъапIэр къысатыгъ. А зэкIэм ситхэкIо пшъэрылъи нахь къагъэины. Шыкур! Сэри зызэкIэсэугъуаешъ, гупшысэ дунаим сыхэсыхьэ. Мы илъэсым урысыбзэкIи, адыгабзэкIи «Аджал гъогу» зыфиIорэ романыр къыдэкIыгъ. Джы езгъэжьагъэу стхырэр, тарихъ романыкIэу (еплъыкIэу) «Лъы чыжьэм иджэрпэджэжь е Хьатмэ афэгъэхьыгъэ пчыхьэ 20» цIэу зыфэсшIыгъэр ары. Романыр тиэрэ ыпэкIэ хьатмэ яимпериеу щыIагъэм ехьылIагъ; щытхъум паеп сыкIатхэрэр, адыгэ­хэм къяшIэкIыгъэ тарихъ куур, лъэпкъым гъогууанэу къакIугъэр кIэсыугъуае сшIоигъу, лIэ­ужхэр рыгъозэнхэу.\n— Опсэу, Исхьакъ, уемызэщыжьэу гупшысэу блэ­жьы­рэмкIэ, тызэрэбгъэ­гъозагъэмкIэ, псауныгъэ дахэ уиIэу уигухэлъ ещэ­жьагъэхэм уакIэхьанэу, хэхъоныгъэхэр, гушIогъуабэ уиIэнэу пфэтэIо!\nМэщбэшIэ Исхьакъ гущыIэу мэфэкIым къыщишIыгъэр\nЛъытэныгъэ зыфашIырэ Президент ыкIи тимэфэкI хэлажьэхэрэр!\nСэ илъэсыбэу къэзгъэшIагъэм тихэгъэгу ищыIэныгъэ ищытхъоу, илIыхъужъ гъэхъагъэхэу ыкIи итакъикъ зэпыщытхэу макIэп слъэгъугъэр. СикIэлэгъу-ныбжьыкIэгъоу пионер-комсомол-­партийнэ лъэхъаным къыщегъэжьагъэу, джы ныбжьэу сиIэ илъэс 89-м къазыфагу — ащ игъэхъагъэхэм сагъэгушIоу, игумэкIхэм самыгъэгупсэфэу къэсхьыгъ. Мы пIалъэм къыкIоцI зыкIи сыгу зы джэнджэш цIыкIуи, зы кIэгъожь-цыхьэмышIи къихьагъэп. СыщыIагъ ыкIи Хэ­гъэгум цыхьэ пытэ фэсшIэу сыгу исыубытэгъагъ: ар зэрэсыер, ежьми сэ сызэриер.\nУрысыешхоу, цIыф лъэпкъыбэ Хэгъэгум джащ паекIэ гъунэнчъэу сыфэраз.\nКавказ ныбжьэу сызэрытым нэшIошIыгъэ-шъорышIыгъэр хэзагъэрэп. Ау щытми, сигущыIэ зынэсырэр зэхасшIэу, теубытагъэ хэлъэу къэсэIо:\nО, Упрезидент шъыпкъ, Владимир Владимирович, упатриот зэкIэмыкIожь, къэралыгъошхом мыпшъыжь IофшIакIоу уриI. Сыдэу дэгъуа, О, игъом тефэу, тикъэралыгъо изэхъокIыныгъэ уахътэм Президент узэрэхъугъэр. Сэ сшIошъ мэхъу, сицыхьи О къыптелъ, народри къыбгот; арышъ, тихэгъэгу кIасэ пае узэрэзэмыблэжьыщтыр, тапэкIи гъэхъэгъэшхохэм гъогу зэрафызэIупхыщтыр сшIошъ мэхъу.\nМы къэралыгъо тын лъапIэр сэ сизакъоу къэсылэжьыгъэп ыкIи сыеп, ар зэкIэ урыс литературэу, российскэ лъэпкъ литературэу сэ сыкъызхэкIыгъэм, ыкIи, щэч хэмылъэу, сэ си­адыгэ-черкес литературэ, Адыгэ Республикэм зэфэдэу зэдытий.\nТхьауегъэпсэу, Хэгъэгур! тхьаегъэпсэу ащ и Президент. Псауныгъэ пытэкIэ, гъэхъагъэхэмкIэ, гъэмин гъашIэкIэ пстэуми сышъуфэлъаIо.