#КъунейтIрэ_щыIэ_Франджы_къэралыгъуэм_и_къулыкъу_хэгъэщхьэхукIахэм_ирагъэкIуэкIа_къэхутэныгъэ_и_пычыгъуэхэр (16.02.1935г. Перевод Битокова Нияза)

5. ЦIыху щхьэхуэм и теплъэр
 
Нобэр къыздэсым адыгэхэмрэ куржыхэмрэ дунейм цIыхуу къытехьахэм я нэхъ дахэу ябжу къокIуэкI. Абы щхьэ­кIэ мы лъэпкъхэм я бзылъхугъэхэм пащтыхьым и щIасэ цIы­хубзхэр щиIыгъ унэхэм щIэуп­щIэшхуэ щаIэу щытащ. Ауэ нэсу лъэпкъ къабзэ куэд къэнэжакъым, нэхъыбэу зыхэплъэ­гъуэжыр бзылъхугъэхэрщ. Кавказым лъэпкъ мащIэкъым щы­зэблэкIар – абы лъэпкъ куэд зэхэпща щыхъури кавказ лъэп­къы­гъуэр тIасхъэ ищIащ, абы хэтуи напэ шэфэл бжьыфIэр нэхъ мащIэ хъуащ. Аращи, мащIэ­къым адыгэу узрихьэлIэр я нэпкъпэпкъыр тэтэрхэм ейхэм ещхьу.
Адыгэм я хабзэкъым езыхэм ящымыщ къашэу. Ауэ къа­те­гуплIэ залымыгъэм къыхэкIыу мащIэкъым апхуэдэу зэрыша-хэри. Зэхуэарэзыуэ нэгъуэщI лъэпкъ къэзыши щыIэщ. Адыгэ бзылъхугъэхэр урысхэм ядэмы­кIуэу щытами, тэтэрхэр, тыркухэр Iумпэм ящIыртэкъым. Ап­хуэдэу адыгэхэм хамэ лъэпкъхэм – нэхъыбэу тыркухэмрэ тэтэрхэмрэ – я лъэужь къахэнащ.
Сирием щыпсэу адыгэхэм езым ящымыщ къашэртэкъым, я бзылъхугъэхэри хамэ лъэпкъхэм иратыртэкъым. Адыгэхэр щIа­гъуэу хьэрып-друз зауэхэм зэра­хуэмыкIуэм къыхэкIыу, Джоланым дэсхэм нэгъуэщI лъэпкъ къахэпща хъуркъым. Абы ущыпэплъэ хъунущ адыгэм дахагъэу яIам къыщытригъэзэжыну.