Мамырныгъэр дышъэм пеIэ. 

Шъхьафитныгъ, зэфагъ, шъыпкъагъ, хьалэлыгъ, хъупхъагъ, зыкIыныгъ, гу­кIэгъу, зэгурыIо-зэдеIэжь, ныбджэгъуныгъ - джары мамырныгъэр. Мамырныгъэр - жьы къабз, псы IэшIу, гупсэфыгъу, гушIогъуаб! Ау ар зыгу темыфэхэу лыгъэр зыдзыхэрэри щыIэх...

«Унэ къеIэрэм ыпсэ еIэжь» аIо. Ти­хэгъэгушхо, ти ЧIыгу, цIыф жъугъэ лъэпкъыбэр зэщачын, зэрапхъон гухэлъ бза­джэр зыдаIыгъэу тикъэрал нэмыц-фашист хъункIакIохэр къекIугъагъэх. Ау машэу атIыгъэм ифэжьыгъэх. Шъыпкъэ, зэошхор хэткIи тхъэгъуагъэп: ащ лъыпсэу щычъагъэм псыхъохэм ашъо зэбли­хъугъ, гын гъозэу щыIагъэм огур ыгъэушъокугъ; нэжъ-Iужъ, бзылъфыгъ, сабый гуIэ ыкIи уIэгъэ пцIымэмэ макъэм ЧIыгур агъэщэIугъ, агъэгырзыгъ. Сыдэу пшIына къиныр къыомыупчIыжьэу, уемыжэгъахэу, зыщышIоигъом къэкIомэ?! УшэтыпIэ чIыпIэ зэжъу дэдэ ти Хэ­гъэгу ифэ­гъагъ, ау советскэ цIыфхэм ялIыгъэ гъунэнчъагъ: зышъхьасыжьы­гъэхэп, «псэр атызэ, напэр къагъэнагъ».

ЗэгурыIо-зэдеIэжьэу цIыф лъэпкъы­бэр зэкъотыгъ. Зэошхор зынэмысыгъэ зы унэгъо закъуи СССР-щтыгъэм исэп. ЧъыIи, Iаий яIагъэп зэолIхэм - пый мэхъаджэм пэшIуекIощтыгъэх. Ини цIы­кIуи яхэгъэгу шIулъэгъу, ялIыгъэ зэрэиным ищысагъ зэо лъэбэкъу пэпчъ - щынэр, щтэр советскэ цIыфхэм сыд зэхъуи къызытырагъэкIуагъэп, яшIошъхъу­ныгъэ ин, япсэемыблэжьыныгъэ ТекIоны­гъэшхом къыфищагъэх.

Зэошхор зыщыIагъэм илъэс 69-рэ тешIэжьыгъэми, цIыфхэм ащэчыгъэу, акIэхэкIыгъэр гу минхэм къарынагъ, тхыгъэ тхьапэхэм, тхылъхэм, тарихъ хъугъэ-шIагъэхэм ахэр ащагъэунэфыгъэх. Заом хэтыгъэхэр мафэ къэс нахь макIэ мэхъух, ау, ти Хэгъэгушхо шIэжьым лъапсэ зэрэщыриIэм ишIуагъэкIэ, зэо ­ужым къэхъугъэхэми, ахэм ялъфыгъэ­хэми, непэрэ кIэлакIэхэми, тиблэкIыгъэ, титарихъ тшIэу ыкIи тырыплъэжьызэ, тинепэрэ мафэ и Тыгъэ мыкIосэным тыфэплъыры.

Зао. ГущыIэ хаф, гущыIэ дыдж - ущы­кIэрэп. Ау советскэ цIыфхэм яхыегъэ-зэфагъэ Тхьэм къылъэгъуи, фашизмэр иб рагъэзыхьажьыгъ. Тэри, тиогуи, тичIыгуи, тигупсэф щыIакIи лIы­хъужъ­хэм, тидзэкIолIхэм тагъэгъотыжьыгъэ.

ГъашIэр зыгъэшIэгъэ цIыф Iушхэм аIоу зэхэпхыщт: «мамырныгъэр -дышъэм нахь лъапI» - ащ бэу узэгупшысэн хэлъ. Къэрэмыхъужь ныбжьи ащ фэдэ тхьамыкIагъо. Заом фэгъэ­хьыгъэ усэхэу тиадыгэ тхакIохэм атхыгъэхэу мыщ къыкIэлъыкIоу къыхэтыутхэрэми а гупшысэр ары ащыпхырыщыгъэр.