Редактор 11.11.2021 11.11.2021 КУЛЬТУРЭР, КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nДышъэшъо бжыхьэр макIо\nУахътэр зэплъэкIыгъо тыримыгъафэу ушъэзэ макIо. Ауми, бжыхьэм идэхэгъэ-шъэбэгъэ гоIу ухэтми къыпфырегъашIэ, бжыхьэ пкIашъэхэр чIым щэIушъа­шъэх. Жьы къэбзэ IэшIум гур ещэфы, уигъатхъэу зыIоощэ; тыгъэр, тапэкIэ фэмыдэу, нахь нэжъо­-Iужъо гъэтIылъыгъ, макIэу ибзый­хэм зыкъытащэкIызэ, джыри тыкъагъэфабэ. Псыхъоми, гъэмэфэ стыр лъэхъаным пшъыгъэу, макIэу, фэсакъэу зе­гъазэ, ауми, къэуцу имыIэу ыпэ ренэу регъэхъу. Къушъхьэтхыхэм уцыр джыри ащышхъуан­тIэми, чъыгхэм ятхьапэхэр, умы­шIэмэ IэрышI сурэтхэу —гъожьышэ дахэх, плъыжьых, уцышъох. Дахэ бжыхьэ мэзыр!\nУц шхъуантIэу, къэтэбэ убгъу­гъэу тыдэкIи щыплъэгъущтыгъэр къэгъужьызэ зэпэзы, загъори жьы псынкIэ хьарзэм рехьы­жьэшъ, еутхындзыпэ. Бжыхьэм идэхэгъу дэдагъ чъэпыогъу мазэр, зыпкъ итэу, шъабэу, фабэу кIуагъэ. ХэпшIыкIэу мы аужырэ мазэм пчэдыжьыпэ­-пчыхьэшъхьапэхэр ыкIи чэщыр нахь къэучъыIых. Ти Адыгей охътэ Iае иIэу сэ сшIэрэп; кIо, кIымафэр отI-псытI хьазырэуи къыхэкIы, жьыри цIынэу, лъа­къори къэучъыIэу, ау мыгъэ бжьыным ышъо зэрэIужъумкIэ, щагубзыухэм заIэтэу лъагэу зэрэбыбыхэрэмкIэ, кIымафэр щтыргъукI чъыIэ, ос закIэу хъун­кIи пшIэнэп. Ау ащ фэдэ кIымэфэ зэтетыр псауныгъэмкIэ дэгъоу аIошъ, Тхьэм шIум тыфещ.\nШэкIогъу мазэми гушIогъуабэкIэ, ошIу дахэкIэ тыщэгугъы, пандемиери зэкIэкIонышъ, тиеджэни, тиIофшIэни, тимурад ехьыжьагъэхэри дахэу, тыгушIоу зэшIотхынхэу тэлъаIо.\nЦIыфхэр бэшIагъэу кIэхъопсыщтыгъэх узэпэчыжьэу узэдэгущыIэн плъэ­кIыным. ГущыIэу «телефон» зыфиIорэр цIыфхэм загъэфедэрэр бэдэдэ шIагъэ, апэрэ телефоныр ашIыгъагъэп. Мы гущыIэр IахьитIоу зэхэт: «теле» — чыжьэ ыкIи «фон» — макъэ. «Телефоныр» — «чыжьэу къиIукIырэ макъ».\nАпэрэ телефоныр илъэс минийкIэ узэкIэIэбэжьмэ щыIэгъэ персидскэ пщэу (пачъыхьэу) Кир къыугупшысыгъагъ. Ащ ителефон псэ хэлъыгъ! Iуашъхьэхэм, лъэгапIэхэм, башнехэм ашыгу итхэу ащ ипщыгъо щыщ пщылI минхэу мэкъэшхо зиIэхэр ыкIи дэгъоу зэхэзыхыхэрэр тетыгъэх, ахэм «пачъыхьэ тхьакIумэкIэ» яджэщтыгъэх. Зым адрэм риIожьызэ, пачъыхьэм иунашъохэр зэрэкъэ­ралыгъоу арагъашIэщтыгъэх.\nДжырэ телефоныр къызаугупшысы­гъэм охътэшхо тешIагъэп: мэкъуогъум и 2-р, 1875-рэ илъэсыр ары. Ащ фэдэ псэолъэ-аппарат шIагъор къэзыугупшысыгъэр Америкэм щыпсэущтыгъэ шIэныгъэлэжьэу Александр Белл ары.\nУсэхэр тыбзэкIэ къэтэжъугъаIох\nСыгу ыбзэр сиадыгабз,\nГущыIэ къабзэ рысIонэу.\nСилъэпкъ дахэ згъэшIонэу.\nСиуахътэ гъатхэ, гъэмаф,\nПыдзагъэу бжыхьэр, кIымафэр.\nСичIыгуи сиунэ маф,\nСиуашъуи къехы ощх шъабэр.\nГугъэнчъэм нэбзый естынэу.\nЗихъярым игушIо нэпс,\nНасыпым ыбзэ стIэтэнэу.\nТарихъ лъагъом сырищэу.\nСилъэпкъы цIыфыгъэр ылъапс,\nКIэлэцIыкIухэм мэзым тэкIо,\nМэзы шхъуантIэм тыкъынэс,\nТхьакIумкIыхьи, баджи, цызи,\nТэ тимэзы хъоеу хэс.\nПсыхъожъыер мэзым хэчъы,\nПсыхъо нэпкъым тыкъынэс,\nПсыщэ къаргъом хэс хьэлабгъуи,\nДжаий, лэнди хъоеу хэс.\nБзыуми пщынэр къагъэжъынчы,\nМэз пхъэуIур пхъэкIычау,\nКъэтэгъоты чъыгы жьау.\nГъэпсэфыпIэр мэзы жьау —\nКIушъэ нэтIэф, гумакI КIушъэ, джэгул, ылъабжъэхэр маисэх, ылъапэхэр къэтабэх.\nКIушъэ ытхьакIумэ чан, ыпакIэ мэпIыи, джэдыгу шъабэ щыгъ.\nЗыкъыпщехъо КIушъэ, ыбг къырегъэ­пшы, ыкIэ егъэджэгу, ынэхэр еуцIыргъу, орэд макIэр къыхещы, ау цыгъо къыпэкIафэмэ, ыпсэ хеуты.\nЫнэхэр иных КIушъэ, ылъакъохэр жьым фэдэу псынкIэх, ыцэхэр мастэм фэдэх.\nХэт шъуIора КIушъэ?\nПредыдущая «Ошъутенэр» анахь лъэш\nСледущая Мэзпэсхэм яIэпыIэгъух