Непэ — ошIу, фабэ, неущ — щтыргъукI, ощхы е осы. Пщыгъупшэ мыхъущтыр, кIымафэр фаемэ, джыри зэрэ­хъушIэщтыр ары. Ау гъэтхэ жьы фабэу къытIупщырэм чъыгхэр, къэгъагъэхэр ыгъэгъощэнхэшъ, дэкъэгъэгъэнхи алъэкIыщт. Фабэм анахь псынкIэу зыкъэзы­штэрэр уц шхъуантIэр арышъ, хъупIэхэр былымхэм — мэлы, чэмы, шкIэ, пчэны зыфэпIощтхэм къяжэ. Ау джыри кIымафэм уахътэ иI ыкIуачIэ тыхигъэплъэнэу, аужыпкъэм, гъэтха­пэр сыдигъуи мэзэ пырэцэ-нэгъуцу хьазыр, зэкIихьэмэ, зэ­кIилъхьэу.\nАу чIыопсым хэбдзынэу зы мафи хэтэп: тыгъэри дахэу къыт­фыкъокIы ыкIи къохьа-\nжьы; тидунайи боу къытфэ­хъупхъ; зы гомыIу гори хэ­мы­лъэу, жьыр къабзэу, шъабэу, чIыри гъушъэ, ошIу зэпыт.\nЦIыфхэри нахь зэфэшIухэу, нахь гукIэгъухэу, шэн зэтет Iуш хъунхэу, тимурад инхэм хэти талъыкIэхьанэу, мэзаер мэзэшIу тфэхъунэу тэлъаIо.\n(1897 — 1985)\nКобл Билъэустэн Хьа­джырэт ыкъор мэзаем и 20-м, 1897-рэ илъэсым Шэуджэн районым ит къуаджэу Хьакурынэ­хьа­блэ къыщыхъугъ. Къуа­джэм дэтыгъэ классищ еджапIэр къызеухым, станицэу Темиргоевскэм (Щэгъумэ) дэтыгъэ гим­назием чIэхьагъ, ащ ыуж Ставрополь илъэситIу гимназиеу дэтыгъэр дэгъу дэдэу къыухыгъ, Краснодар къыщызэIуахыгъэгъэ университетым иобщественнэ-литературнэ факультет чIэхьэ, мы илъэсхэм чанэу общест­веннэ щыIэкIэ-псэукIэми хэлажьэ.\nБилъэустэн ытхыхэрэр 1920-рэ илъэсым къыщыублагъэу хиутыщтыгъэх.\nУрысыбзэкIи адыгабзэкIи тхэщтыгъ. Шъолъыр гъэзетхэм ыкIи журналхэм иусэхэр ыкIи идра­матическэ произведе­ниехэр къарыхьэщтыгъэх. «Къунчыкъорэ Гюлрэ», «Бурная Лаба», «Хьа­нэхэкъо Къымчэрый», «Месть», «Лермонтов», зы къэшIыгъо хъурэ нэмыкI пьесэхэр Билъэустэн ытхыгъэх.\nКобл Билъэустэн адыгэ литературнэ критикэм икъе­жьапIэ Iутыгъэхэм ащыщ. Поэзием фэгъэхьыгъэ итхыгъэхэр зэкIэлъыкIоу къыхиутыщтыгъэх. ШышъхьэIум и 25-м, 1985-рэ илъэсым Кобл Билъэустэн идунай ыхъо­жьыгъ.\n(1936 — 2013)\nКощбэе Пщымаф Къарбэч ыкъор Красногвар­дейскэ районым ит къуа­джэу Адэмые мэзаем и 1-м, 1936-рэ илъэсым къыщыхъугъ, шIэныгъэ­шхорэ гупшысэкIэ амал дэгъурэ IэкIэлъыгъэх. Пщы­мафэ ытхыхэрэр 1956-рэ илъэсым къыщыублагъэу хиутыщтыгъэх.\nТхакIом ирассказхэр, повестхэр, романхэр зыдэт тхылъхэр (15-м на­хьыбэ) къыдагъэкIыгъэх. «Сэтэнай», «Гум пае гу аты», «Мэфибл уай», «ЧIыфэ», «Дышъэ тас», нэмыкIхэри щыIэкIэ-псэу­кIэм иIофыгъо инхэр зы­хэгощагъэх ыкIи къизыIотыкIых. Итхылъхэр урысыбзэкIи къыдэкIыгъэх, ипроизведениехэм ащыщхэр нэмыкI цIыф лъэпкъхэм абзэхэмкIэ зэрадзэкIы­гъэх, хэгъэгу зэфэшъхьаф­хэм къащыхаутыгъэх. Зэ­дзэкIын Iофыри къыдэ­хъущтыгъ, художественнэ тхылъхэм анэмыкIэу, гъу­сэ иIэу КъурIаныр адыгабзэм рилъхьагъ. Кощбэе Пщымафэ АР-м инароднэ тхакIу, УФ-м культурэмкIэ изаслуженнэ IофышI. Литературнэ премиеу Теуцожь Цыгъо ыцIэкIэ агъэ­нэфагъэмрэ журналисти­кэм ылъэныкъокIэ Андыр­хъое Хъусен ыцIэкIэ агъэ­уцугъэмрэ ялауреат, 1965-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу, УФ-м ижурналистхэм я Союз ыкIи 1970-рэ илъэ­сым къыщыублагъэу УФ-м итхакIохэм я Союз ахэтыгъ.\nТеуцожь Хьабиб Ис­махьилэ ыкъор Теуцожь районым итыгъэ (хычIэгъ хъугъэ) къуаджэу Лени­нэхьаблэ мэзаем, 1931-рэ илъэсым къыщыхъугъ.\nЫтхыхэрэр 1960-рэ илъэсым къыщыублагъэу хиутыщтыгъэх, ахэр гъэзетхэу «Социалистическэ Адыгеим», «Адыгэ ма­къэм», журналэу «Зэ­къошныгъэм» къарыхьэщтыгъэх. Ежьыр адыга­бзэмрэ адыгэ литерату­рэмрэкIэ кIэлэегъэджагъ, Теуцожь районым ит еджа­пIэхэм Iоф ащишIагъ, адыгабзэр икIасэу, ащ хахъо зэрэфишIыщтым ыкIи зэриухъумэщтым пы­лъыгъ. ТхэкIо купым ятхы­гъэхэр зыдэт тхылъэу «Псэемыблэжьхэр» (Мые­къуапэ, 1966) зыфиIорэм ирассказ заулэ къыдэхьагъ. Ащ къыкIэ­лъыкIуагъэх иповестэу «Ардаш», тхылъэу «Бзы­лъфыгъэм ишъэф», рассказхэр, повестхэр зыдэтхэу «Заом итыркъохэр», «НыбжьыкIэ тхыд», «СилъфыпIэ игутеу», нэ­мыкIхэри…\nПшысэ-поэмэу «Тэтэжърэ Гъулацыйрэ» зы­фиIорэр кIэлэцIыкIухэм апае къыдигъэкIыгъ, Теуцожь Хьабибэ УФ-м итхакIохэм я Союз 1997-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу хэтыгъ.\nГущыIэжъхэм къарыкIырэр зэжъугъашIэ\nИмэлэхъо бэщ кIашъом дидзыежьыгъ («Мылъкоу иIэр шIокIодыгъ» зыфиIу).\nКIэнкIэ щыбгъэчъэным фэд иунэ («псэолъэ тэ­рэз ыцIэ къепIонэу итэп»).\nПчэдыжь пщагъом мэфэшIу къехьы.\nПредыдущая Сакъыныгъэ къызхэжъугъаф\nСледущая Фэдизрэ ныкъорэкIэ нахьыбэу Адыгеим ипотекэ чIыфэ къащаратыгъ