02 Markus / Марк\nУмэхъэкІо Иуан Тхьэм игущыІэхэр зэригъэІущтыгъэхэр\n(Маттэ 3:1-12; Лука 3:1-9, 15-17; Иуан 1:19-28)\nТхьэм Ыкъоу Исус Христос ехьылІэгъэ къэбары­шІур мырэущтэу къеублэ.\n2Тхьэм мыщ фэдэу къызэриІорэр пегъымбархэм ятхы­лъхэм арыт:\n«Мары уапэ рапшІэу сэ силІыкІо къэсэгъакІо; ащ уигъогу къыпфигъэпсыщт. 3Ащ иджэ макъэ ары* мыщ фэдэу ыІозэ, шъоф нэкІым къыщыІурэр: Зиусхьаным игъогу фэжъугъэпси, игъогу лъагъохэр зэшъхьэ-зашъоу фэшъушІых».\n1:3 Ащ иджэ макъэ ары – еплъ Пегъымбар Исайас тхылъэу ытхыгъэм 40:3.\n4Тхьэм къызэриІуагъэм тетэу, умэхъэкІо* Иуан шъоф нэкІым къыщылъагъуи,* цІыфхэм Тхьэм игущыІэхэр ари­гъэІухэзэ, мырэущтэу къыІощтыгъ:\n–ШъуипсэкІодхэм шъуафыкІэгъожьи, зысэжъугъэ­умэхъ, Тхьэм ахэр къышъуфигъэгъунхэм пае.\n5Иудей хэкум* зэкІэ ис цІыфхэри, Ерусалим дэс цІыф пстэури Иуан ыдэжь кІощтыгъэх. ПсэкІодхэу ашІагъэ­хэр Тхьэм ыпашъхьэ ралъхьэхэти, Иордан псыхъом Иуан зыщырагъэумэхъыщтыгъ. 6Иуан махъшэцым хэшІыкІы­гъэу щыгъын щыгъыгъ, ыбги шъобгырыпх илъыгъ, ма­цІи шъоф шъоуи ышхыщтыгъ. 7Тхьэм игущыІэхэр цІыфхэм аригъэІухэзэ къыІощтыгъ:\n–Сэщ нахьи нахь лъэкІыныгъэшхо иІэу зыгорэ саужкІэ къэкІощт. Зезгъэзыхэу ащ ицокъэлъэпсхэр фэстІэтэн­хэуи сифэшъуашэп. 8Сэ псымкІэ шъусыумэхъыгъ, ау ащ Тхьэм Ыпсэ ЛъапІэкІэ шъуиумэхъыщт.\n(Маттэ 3:13-17; Лука 3:21-22)\n9А мафэхэм Галилей хэкум* щыщ Назарет къалэм* Исус къыдэкІи, Иордан псыхъом Иуан зыщыригъэумэ­хъыгъ. 10Исус псым къыхэкІыжьы пэтэу, уашъор зэгочи, Тхьэм Ыпсэ ЛъапІэ тхьаркъом фэдэу ежьым къызэрэфе­хырэр ылъэгъугъ. 11Уашъоми зы макъэ къиІукІыгъ:\n–Сэ шІу слъэгъурэ Скъо кІасэу сыгу зэІурэр оры.*\n1:4 умэхъакІо – еплъ Маттэ 3:1.\n1:4 Иуан шъоф нэкІым къыщылъагъуи – умэхъэкІо Иуан (Яхья) иІоф зыублагъэр Исус къызэхъу нэужым 27-рэ илъэсым игъунэгъу ары. Еплъ Лука 3:1-3.\n1:5 Иудей хэкур – еплъ Маттэ 2:1.\n1:9 Галилей хэкур –еплъ Маттэ 2:22.\n1:9 Назарет къалэр – еплъ Маттэ 2:23.\n1:11 Сэ шІу слъэгъурэ Скъо кІасэу сыгу зэІурэр оры – еплъ Сэбур (Псалтыр) 2:7; Пегъымбар Мусэ апэрэ тхылъэу ытхыгъэм 22:2; Пе­гъымбар Исайас тхылъэу ытхыгъэм 42:1.\nШэйтаныр Исус псэкІод ригъэшІэнэу ыуж зэритыгъэр\n(Маттэ 4:1-11; Лука 4:1-13)\n12Ащ лъыпытэу Тхьэм Ыпсэ ЛъапІэ Исус шъоф нэ­кІым ыщагъ. 13Шэйтаныр Исус псэкІод ригъэшІэнэу ыуж итэу, Исус мэфэ тІокІитІурэ шъоф нэкІым итыгъ. ХьакІэ­къуакІэхэм ахэтыгъ. МэлэІичхэри фэІофтабгэщтыгъэх.\n(Маттэ 4:12-17; Лука 4:14-15)\n14УмэхъэкІо Иуан хьапсым зычІадзэ ужым,* Исус Гали­лей хэкум кІуи, Тхьэм и Тетыгъошхо ехьылІэгъэ къэбары­шІур щигъэІоу ыублагъ.\n15–Мафэр къэсыгъ, Тхьэм и Тетыгъошхуи* къэблэгъагъ. ШъуипсэкІодхэм шъуафыкІэгъожьи, къэбарышІур шъу­шІошъ жъугъэхъу,– ыІощтыгъ.\nИсус пцэжъыяшэ нэбгыриплІ игъогу рыкІонхэу къызэряджагъэр\n(Маттэ 4:18-22; Лука 5:1-11)\n16Исус Галилей псыхъураем* иІушъо рекІокІызэ, Си­монрэ ащ ышэу Индрысрэ хъытыур псым хадзэу ылъэгъу­гъэх, сыда пІомэ пцэжъыяшэхэу щытыгъэхэти ары. 17Исус ахэмэ ариІуагъ:\n–Сауж шъукъырыкІу. Пцэжъые къэшъуубытыным пае, ыуж шъузэритыгъэм фэдэу, цІыфхэр сэ сигъогу къы-\n1:14 Иуан Хьапсым зычІадзэ ужым – еплъ Маттэ 4:12.\n1:15 Тхьэм и Тетыгъошхо – Тхьэм мы дунаеми, мы дунаем ицІыфхэми тетыгъошхоуи лъэкІыныгъэшхоуи афыриІэр ары. Инджылыр Тхьэм и Тетыгъошхо зытегущыІэкІэ, зыфиІорэр загъорэ мы уахътэм Тхьэм тет­ыгъошхоу иІэр ары, загъори къэкІощт уахътэм Тхьэм тетыгъошхоу иІэщтыр ары, загъори Тхьэм ыдэжь мыкІодыжьын щыІэныгъэ щыуиІэныр ары.\n1:16 Галилей псыхъураер – еплъ Маттэ 4:18.\nтежъугъэхьанхэм пае, ауж шъузэрихьащтыр шъозгъэ­шІэщт.\n18 Ахэмэ а гущыІэхэр зэрэзэхахэу, хъытыухэр къабгынэхи, Исус ыуж ихьагъэх.\n19Исус ащ тІэкІу ІукІотыгъэу, Зеведей ыкъохэу Якъубэ­рэ Иуанрэ къуашъом исхэу, яхъытыухэр агъэхьазырхэу ылъэгъугъэх. 20Ащ лъыпытэу Исус ахэми яджагъ. Ятэу Зеведеирэ илэжьакІохэмрэ къуашъом исхэу къабгынэхи Исус ыуж ихьагъэх.\nИсус лІы горэм джынэпцІэ Іае зэрэхифыгъэр\n21ЕтІанэ Капернаум къалэм* дэхьагъэх. Шэмбэт мафэр* къызэсым, Исус синэгогум* чІахьи, цІыфхэм Тхьэм игу­щыІэхэр аригъашІэхэу ыублагъ. 22ЦІыфхэм Исус Іофхэр зэраригъашІэщтыгъэ шІыкІэр агъэшІэгъуагъ, сыда пІо­мэ Тэурат егъэджэкІо пащэхэм* афэмыдэу, тетыгъошхо иІэу, Тхьэм игъогу цІыфхэм аригъашІэщтыгъэти ары. 23ОшІэ-дэмышІэу джынэпцІэ Іае зыхэс лІы горэ синэго­гум къыщылъагъуи къахэкууагъ:\n24–Сыд уиІофэу къытхэлъыр, Назарет щыщ Исус? Ты­бгъэкІодынэу укъэкІуагъа? О хэтми узщыщыр сэшІэ: Тхьэм ыдэжь къикІыгъэ ЛъапІэр оры.\n25–Щыгъэт, мы лІым къыхэкІыжь!– къыІуагъ Исус джынапцІэм егыеу. 26ДжынэпцІэ Іаем лІыр къыгъэкІэзэ­зи, мэкъэшхокІэ къэкууи лІым хэкІыжьыгъ.\n27ЦІыфхэм ар залъэгъум, пстэуми лъэшэу агъэшІагъуи зэраІожьыгъ:\n–Сыда мыр? ІофыкІэхэр цІыфхэм арегъашІэх. Тетыгъо­шхуи иІэу, джынэпцІэ Іаехэми унашъо афишІызэ, егъэ­даІох.\n1:21 Капернаум къалэр – Галилей псыхъураем итемыр тыгъэ къохьапІэ Іушъом Іут. Темыр зыфаІорэр арапыбзэкІэ «шэмал», тыркубзэкІи «кузей» ары.\n1:21 шэмбэт мафэр – еплъ Маттэ 12:1.\n1:21 синэгогу – еплъ Маттэ 2:4.\n1:22 Тэурат егъэджэкІо пащэхэр – еплъ Маттэ 2:4.\n28Арэущтэу Галилей хэкум зэкІэ Исус икъэбар псынкІэу тыдэкІи щыІугъ.\nИсус цІыфыбэхэр зэригъэхъужьыгъэхэр\n(Маттэ 8:14-17; Лука 4:38-41)\n29ЕтІанэ ахэр синэгогум къызэрэчІэкІыжьхэу, Якъубэрэ Иуанрэ ягъусэхэу, Симонрэ Индрысрэ яунэ кІуагъэх. 30Симон ишІугуащэ плъырстыркІэ сымаджэу пІэм хэ­лъыгъ. Ар зэрэсымаджэр занкІэу Исус къыраІуагъ. 31Исус ащ ыдэжь кІуи, ыІэ ыубыти, къыгъэтІысыгъ. ШІугуа­щэм плъырстырыр хэкІыжьи, къэтэджыжьи, ахэр къы­хьакІэхэу ыублагъ.\n32Пчыхьашъхьэм тыгъэр зыкъохьажьы ужым, сыма­джэхэмрэ джынапцІэ зыхэсхэмрэ зэкІэ Исус къыфаща­гъэх. 33Къалэм дэс пстэури пчъэІупэм къыщызэІукІагъэх. 34Ащ дэжьым Исус уз зэмылІэужыгъуабэ зиІэ сымаджэ Іаджи ыгъэхъужьыгъэх, джынэпцІабэхэри цІыфхэм ахи­фыгъэх, ау джынапцІэхэр къэгущыІэнхэу фит ышІыгъэ­хэп, сыда пІомэ ахэмэ ар зэрэ-Христосыр ашІэщтыгъэти арыгъэ.\nИсус Галилей хэкур къыкІухьэзэ, Тхьэм игущыІэхэр цІыфхэм зэраригъэІущтыгъэхэр\n35Пчэдыжьым жьы дэдэу Исус къэтэджи, къалэм дэкІи, чІыпІэ Іудзыгъэ горэм кІуи, Тхьэм щелъэІугъ. 36Симон­рэ игъусэхэмрэ Исус лъыхъунхэу дэкІыгъэх. 37Къызагъо­тыжьым раІуагъ:\n–ЗэкІэ цІыфхэр къыплъэхъух.\n38–Гъунэгъу къуаджэхэми къалэхэми тыжъугъакІу, ахэ­ми Тхьэм игущыІэхэр цІыфхэм щязгъэІунхэм пае,– къа­риІожьыгъ Исус, –сыда пІомэ джары сэ сыкъызфэкІуа­гъэр.\n39Арэущтэу Галилей хэкур зэкІэ къыкІухьэзэ, ясинэ­гогухэм цІыфхэм Тхьэм игущыІэхэр щаригъэІущтыгъэх, джынапцІэхэри цІыфхэм ахифыщтыгъэх.\n(Маттэ 8:1-4; Лука 5:12-16)\n40Шъоджэ уз Іае зиІэ лІы горэ Исус ыдэжь къакІуи, лъэгонджэмышъхьэкІэ къэтІыси къелъэІугъ:\n–Уфаемэ, сыбгъэхъужьын плъэкІыщт.\n41 Исус ыгу егъугъ, ыІэ ыщэий, теІаби* ыІуагъ:\n–Ары, сыфай, псаоу хъужь!\n42Ардэдэм шъоджэ узыр а лІым хэкІыжьи, къабзэу хъу­жьыгъэ.\n43 Ащ лъыпытэу Исус ар ытІупщыжьэу, фигъэпытэу ри­Іуагъ:\n44 –Фэсакъ, мыр зыми емыІотэжь, ау дин пащэм ыдэжь кІуи зегъэлъэгъу. Узэрэхъужьыгъэм пае, пегъымбар Мусэ иунашъо тетэу къурмэн шІы. Ар узэрэхъужьыгъэмкІэ цІыфхэм апашъхьэ шыхьат щыхъущт.\n45 Ау а лІыр ІукІыжьи, къехъулІэгъэ пстэури ыІуатэзэ къэбарыр цІыфхэм ариІоу ыублагъ. Арыти, цІыфхэм къа­лъэгъоу Исус зы къалэ горэмя дэхьан ымылъэкІы­жьы хъугъэ, ау чІыпІэ Іудзыгъэхэм ащыІагъ. Ау щытми, тыдэкІи къикІыхэу цІыфхэр ыдэжь къэкІощтыгъэх.\nИсус лІы горэу зыІэпкъ-лъэпкъ узым зэкІиубытагъэр зэригъэхъужьыгъэр\n(Маттэ 9:1-8; Лука 5:17-26)\nМафэ заулэ тешІагъэу Исус Капернаум къалэм къызе­гъэзэжьым, иунэ къызэрэкІожьыгъэр цІыфмэ зэхахыгъ. 2Зызэхахым, цІыфхэу къэзэрэугъоигъэхэр зэрэбагъэм пае, унэпчъэІупэми хэуцуапІэ имыІэжьэу хъугъэ, Исуси Тхьэм игущыІэхэр аригъэІухэу ыублагъ. 3Джащыгъум цІыф куп къэкІуагъ; ахэмэ ащыщэу нэбгыриплІым лІы горэу зыІэпкъ-лъэпкъ узым зэкІиубытагъэр къыздахьыгъ. 4ЦІыфхэр зэрэбагъэм къыхэкІыкІэ, сымаджэр Исус\n1:41 теІаби – еплъ Маттэ 8:3.\nрахьылІэн алъэкІыгъэп. ЗамылъэкІым, унашъхьэм да­хьыий, Исус зыдэщыІэм дэжь унашъхьэм щыщ тырахи, сымаджэр пІуаблэм телъэу ратІупщэхыгъ. 5Исус ахэмэ яшІошъхъуныгъэ зелъэгъум, лІэу зыІэпкъ-лъэпкъ узым зэкІиубытагъэм риІуагъ:\n–СикІал, уипсэкІодхэр къыпфэгъугъэх.\n6Тэурат егъэджэкІо пащэхэу ащ щысыгъэхэм ащыщхэм агухэмкІэ аІуагъ:\n7–Сыд пае мы лІыр мырэущтэу гущыІэра? Ащ Тхьэр егъэпцІыба? Тхьэм нэмыкІэу, хэта псэкІодхэр зыгъэгъун зылъэкІырэр?\n8Ардэдэм Исус ыгукІэ ахэмэ агухэм арылъыр ешІэти ариІуагъ:\n–Сыд пае ащ фэдэ Іофхэр шъо шъугухэмкІэ шъуІора? 9Тара нахь псынкІагъор, лІэу зыІэпкъ-лъэпкъ узым зэ­кІиубытагъэу щытым «УипсэкІодхэр къыпфэгъугъэх», епІоныр ара, хьауми «Тэджи, уипІуаблэ къашти къэ­кІухь», епІоныр ара? 10Ау къэшъушІэным пае, ЦІыф Лъэпкъым Ыкъо* псэкІодхэр ыгъэгъунхэу дунаим теты­гъо зэрэщыриІэр,– джащыгъум Исус лІэу зыІэпкъ-лъэпкъ узым зэкІиубытагъэу щытым риІуагъ: 11–Сэ осэІо, къэтэджи, уипІуаблэ къашти, шъуадэжь кІожь!\n12Ар дэдэм лІыр къэтэджи, ипІуаблэ къышти, цІыф пстэуми алъэгъоу унэм икІыжьыгъ. Ар пстэуми инэу агъэшІагъозэ, Тхьэм щытхъу фашІэу аІуагъ:\n–Мыщ фэдэ Іоф тэ ныбжьи тлъэгъугъэп.\nИсус игъогу рыкІонэу Левый къызэреджагъэр\n(Маттэ 9:9-13; Лука 5:27-32)\n13Исус джыри Галилей псыхъурэе Іушъом Іухьажьыгъ. ЦІыф купышхо ыдэжь къэкІуагъэ, Исуси Тхьэм игущы­Іэхэр аригъашІэхэу ыублагъ. 14ЕтІанэ нахь чыжьэу кІозэ, хьакъулахь ахъщэр* зыщыхахырэ унэм Іусэу, Алфей ыкъо Левый ылъэгъугъ.\n–Сауж къырыкІу,– риІуагъ Исус. Левый къэтэджи, Исус ыуж ихьагъ.\n2:10 ЦІыф Лъэпкъым Ыкъо – еплъ Маттэ 8:20.\n2:14 хьакъулахь ахъщэр – еплъ Маттэ 5:46.\n15 ЕтІанэ Исус Левый иунэ щышхэщтыгъ. Хьакъулахь ахъщэр хэзыххэрэмрэ псэкІод зышІэхэрэмрэ бэ хъухэу, Исусрэ игъогу рыкІохэрэмрэ адашхэщтыгъэх; сыда пІомэ Исус ыуж итэу къэкІуагъэхэр бэ мэхъухэти ары. 16Тэурат егъэджэкІо пащэхэу фарисейхэм* ащыщхэм Исус хьакъулахь ахъщэр хэзыххэрэмрэ псэкІод зышІэхэрэмрэ адашхэу залъэгъум, Исус игъогу рыкІохэрэм араІуагъ:\n–Хьакъулахь ахъщэр хэзыххэрэмрэ псэкІод зышІэхэ­рэмрэ сыда ар зыкІадашхэрэр ыкІи зыкІадешъорэр?\n17 Исус ар зызэхехым, ариІуагъ:\n–Псаухэр арэп Іазэ зищыкІагъэхэр, сымаджэхэр ары нахь. ІПъыпкъагъэ зиІэ цІыфхэм сяджэнэу арэп сыкъы­зфэкІуагъэр, псэкІод зышІэхэрэр япсэкІодхэм афыкІэгъо­жьынхэм пае, сяджэнэу ары нахь.\nДжурт тхьаматэхэр нэкІыным ехьылІагъэу Исус къызэреупчІыгъэхэр\n(Маттэ 9:14-17; Лука 5:33-39)\n18УмэхъэкІо Иуан игъогу рыкІохэрэмрэ фарисейхэмрэ анэкІыщтыгъ*. ЦІыф заулэ къакІохи, Исус къыраІуагъ:\n–Иуан игъогу рыкІохэрэмрэ фарисейхэмэ ягъогу рыкІо­хэрэмрэ анэкІы. О уигъогу рыкІохэрэм сыд зыкІамы­нэкІырэр?\n19–ІПъаор ягъусэфэкІэ, шъаом игъусэхэр нэкІын алъэ­кІына? Хьау, шъаор ягъусэфэкІэ, нэкІынхэ алъэкІыщтэп,– ариІожьыгъ Исус ахэмэ. 20–Ау шъаор затырахыщт ма­фэхэр къэкІощтых. А мафэр къызыкІокІэ, нэкІыщтых.\n21–ШэкІыкІэм щыщ идэжьын щыгъыныжъым зыми ты­ридэрэп. Арэущтэу ышІымэ, шэкІыкІэм щыщ идэжьыным щыгъыныжъыр зэІитхъынышъ, гъуанэр нахь ин ышІыщт. 22Джащ фэдэу, зыми сэнэпс шІыгъакІэр шъо­нтыжъхэм аригъахъорэп. Арэущтэу ышІымэ, сэнэпсым шъонтхэр къызэгуитхъынхэшъ, сэнэпсыри къичъыщт, шъонтхэри кІодыщтых. Ау сэнэпс шІыгъакІэр шъонты­кІэхэм арагъэхъон фае.\n2:16 фарисейхэр – еплъ Маттэ 3:7.\n2:18 анэкІыщтыгъ – агухэмкІэ фаехэу, фарисейхэм тхьамафэ къэс мэфитІум анэкІыщтыгъ.\nИсус игъогу рыкІохэрэм шэмбэт мафэм коцышъхьэхэр къызэрэпачыгъэхэр\n(Маттэ 12:1-8; Лука 6:1-5)\n23Шэмбэт мафэ горэм Исус коц хьасэхэм ахэтэу кІощтыгъ. Игъогу рыкІохэрэр кІохэзэ, коцышъхьэхэр къыпачыхэу аублагъ. 24Фарисейхэм Исус къыраІуагъ:\n–Еплъ, ахэмэ шэмбэт мафэм хабзэкІэ пшІэ мыхъу­щтыр* сыд пае ашІэра?\n25–Даутэрэ игъусэхэмрэ къин хэтхэу, мэлакІэ лІэхэ зэ­хъум, ащ ышІагъэм зыкІи шъуеджагъэба?– ариІожьыгъ Исус. 26–Авиафар зыцІэ дин пэщэшхом* имафэхэм Даутэ Тхьэм иунэ ихьи, цІыфхэм Тхьэм ыпашъхьэ агъэтІылъы­гъэ хьалыгъур* ышхыгъ. А хьалыгъур дин пащэхэм анэмыкІ хабзэкІэ зыгорэм ышхы мыхъунэу щытыгъ, ау Даутэ ышхыгъ игъусэхэми аригъэшхыгъ.\n27ЕтІанэ Исус ариІуагъ:\n–Тхьэм шэмбэт мафэр цІыфым пае къыгъэхъугъэ нахь, цІыфыр шэмбэт мафэм пае къыгъэхъугъэп. 28Арышъ, ЦІыф Лъэпкъым Ыкъо шэмбэт мафэм итхьамат.\nИсус зыІэ лъэныкъо пыгъукІыгъэу щыт лІы горэ зэригъэхъужьыгъэр\n(Маттэ 12:9-14; Лука 6:6-11)\nДжыри зэ Исус синэгогум чІэхьажьыгъ. ЗыІэ лъэныкъо пыгъукІыгъэу щыт лІы горэ ащ дэжьым чІэтыгъ. 2Шэмбэт мафэм тефэу Исус а лІыр ыгъэхъужьыщтмэ, фарисейхэр еплъакІощтыгъэх, зэрагъэмысэн Іоф горэ къагъотыным\n2:24 пшІэ мыхъущтыр – пегъымбар Мусэ и Тэурат хабзэ иунашъо тетэу шэмбэт мафэм лэжьыгъэ къэпхыныр мыхъунэу щытыгъ. Еплъ Пегъым­бар Мусэ ятІонэрэ тхылъэу ытхыгъэм 34:21.\n2:26 дин пэщэшхор – еплъ Маттэ 26:3.\n2:26 цІыфхэм Тхьэм ыпашъхьэ агъэтІылъыгъэ хьалыгъур – еплъ Пегъымбар Мусэ ящэнэрэ тхылъэу ытхыгъэм 24:5-9.\nпае. 3Исус лІэу зыІэ лъэныкъо пыгъукІыгъэм риІуагъ:\n–Къэтэджи, мо утыгум къихь.\n4ЕтІанэ ахэмэ ариІуагъ:\n–Шэмбэт мафэм шІугъэ пшІэныр ара, хьауми бзэджагъэ пшІэныр ара хабзэкІэ хъущтыр, псэ мыкІодэу къэбгъэ­нэжьыныр ара, хьауми бгъэкІодыныр ара?\nАу ахэмэ заушъэфыгъ.\n5Ахэмэ ягуркъагъэ* Исус ыгу къеуи, губжыгъэу аха­плъи, лІым риІуагъ:\n–О пІэ къэщэй.\nЛІым ыІэ къыщэий, адрэ Іэм фэдэу хъужьыгъ. 6Джащыгъум фарисейхэр синэгогум чІэкІыжьхи, ежьхэмрэ пачъыхьэ Ирод ыуж рыкІохэрэмрэ* Исус агъэкІо­дынэу гухэлъ ашІызэ, зэрагъэкІодыщт шІыкІэмкІэ зэ­упчІыжьыщтыгъэх.\n7Исус игъогу рыкІохэрэр игъусэхэу а чІыпІэм икІыжьи, Галилей псыхъураем кІуагъэ. Галилей хэкум щыщ цІы­фыбэхэр Исус ыуж ихьагъэх. 8Исус ышІэгъэ Іоф пстэу­ри зэхахыгъэти, Иудей хэкуми, Ерусалими, Идумей хэку­ми, Иордан псыхъом иадрабгъу щыІэ хэкуми, къалэхэу Тиррэ Сидонрэ* алъэныкъоми цІыфыбэхэр къарыкІыхи, Исус ыдэжь къэкІуагъэх. 9Ащ дэжьым цІыф купышхор тезэрэмыгъэбэнэнхэм пае, Исус игъогу рыкІохэрэм зы къуашъо ежьым хьазырэу фыщагъэтынэу ариІуагъ. 10Сы­да пІомэ Исус цІыфыбэхэр ыгъэхъужьхэу щытыгъэти, уз зиІэ пстэури нэсынхэу зытырадзэщтыгъ. 11Джы­нэпцІэ Іаехэми Исус залъэгъукІэ ыпашъхьэ зырадзыхти куощтыгъэх: «О Тхьэм ури Къу». 12Ау Исус ежьыр хэт щыщми цІыфхэм къарамыгъэшІэнэу джынапцІэхэм ишъыпкъэу афигъэпытэщтыгъ.\n3:5 гуркъагъэ – къайгъагъэкІэ къыбгурыІонэу умыдэныр, пІуагъэми утемыкІыныр ары.\n3:6 пачъыхьэ Ирод ыуж рыкІохэрэр – еплъ Маттэ 22:16.\n3:8 къалэхэу Тиррэ Сидонрэ – еплъ Маттэ 11:21.\nИсус игъогу рыкІорэ нэбгырэ пшІыкІутІур зэригъэнэфагъэхэр\n(Маттэ 10:1-4; Лука 6:12-16)\n13Исус Іуашъхьэм дэкІуаий, ежь зыфаехэм къяджи, ахэр ыдэжь къэкІуагъэх. 14Нэбгырэ пшІыкІутІу игъу­сэнхэуи, Тхьэм игущыІэхэр цІыфхэм арагъэІунхэм пае, ыгъэкІонхэуи ыгъэнэфагъэх. 15Ащ нэмыкІэу, сымаджэ­хэр агъэхъужьынхэуи, джынапцІэхэр цІыфхэм ахафын­хэуи тетыгъо аритыгъ. 16Исус нэбгырэ пшІыкІутІоу ыгъэнэфагъэхэр мыхэр арых: Симонэу Исус ятІонэрэ цІэу Петрэ зыфиусыгъэр; 173еведей ыкъуитІоу Якъубэрэ Иуанрэ (ахэмэ ятІонэрэ цІэу Воанергес фиусыгъэх; Воа­нергес къикІырэр «Шыблэм ыкъохэр» ары); 18ЕтІанэ Индрыс, Филипп, Варфоломей, Маттэ, Фомэ, Алфей ыкъо Якъубэ, Фаддей, Симонэу зихэгъэгу ыгу етыгъэу фэлажьэ­щтыгъэр,* 19Иудэ Искариот. А Иудэ ары нэужым Исус тетыгъо зиІэхэм аІэкІэзыгъэхьанэу щытыгъэр.\nИсусрэ джынапцІэхэм япащэу Велзевулрэ\n(Маттэ 12:22-32; Лука 11:14-23; 12:10)\n20ЕтІанэ Исус унэм кІожьыгъэ. Ежьыррэ игъогу ры­кІохэрэмрэ шхэгъу амыгъотэу, джыри зэ цІыф купы­шхо къэзэрэугъоигъ. 21Исус иунэкъощхэм ежьым къы­зэригъэзэжьыгъэр зызэхахым, «Ащ зишІэжьырэп», аІо­ти, къащэжьынэу лъыкІуагъэх.\n22Тэурат егъэджэкІо пащэхэу Ерусалим къикІыгъэхэу къэкІуагъэхэм Исус ехьылІагъэу аІощтыгъ:\n–Велзевул* ащ хэс, Велзевулэу джынапцІэхэм япащэ илъэкІыныгъэ ары джынапцІэхэр цІыфхэм зэрахифы­рэр.\n23Арыти, Исус ахэмэ къяджи, гъэсэныгъэ тхыдэхэмкІэ ариІуагъ:\n–Шэйтаным сыдэущтэу шэйтаныр цІыф горэм хифын ылъэкІына? 243ы пачъыхьагъом лъэныкъуитІоу зигощымэ,\n3:18 Симонэу зихэгъэгу ыгу етыгъэу фэлажьэщтыгъэр – еплъ Маттэ 10:4. 3:22 Велзевул – еплъ Маттэ 10:25.\nщыІэжьын ылъэкІыщтэп. 25Ащ фэдэу зы унэри лъэныкъуи­тІоу гощыгъэ хъумэ, щыІэжьын ылъэкІыщтэп. 26Шэйтанри къэтэджэу, ежь ышъхьэ пэуцужьэу, лъэныкъуитІоу зэрэ­гъэхъумэ, ар щыІэжьын ылъэкІыщтэп, икІодыжьыгъо къэсыгъэ нахь. 273ыми кІуачІэ зиІэ лІы горэм иунэ ихьэу, ихьапщыпхэр къырихын ылъэкІыщтэп ыпэ рапшІэу а лІэу кІуачІэ зиІэр зэкІоцІимыпхэмэ. Ау а лІыр зэкІоцІипхэмэ, йунэ къытІэкІын ылъэкІыщт. 28Шъыпкъэр шъосэІо, цІыфхэм япсэкІод пстэури сыд фэдизэу Тхьэр агъэпцІми, къафэгъушъущтых. 29Ау хэти Тхьэм Ыпсэ ЛъапІэ зыгъэ­пцІырэм егъашІэми къыфэгъущтэп, мыкІодыжьын псэкІод­кІэ мысэ хъугъэ нахь.\n30Исус ар зыкІиІуагъэр, «ДжынэпцІэ Іае хэс», аІоу, ахэмэ ежьым ехьылІагъэу аІуагъэти ары.\n(Маттэ 12:46-50; Лука 8:19-21)\n31Джащыгъум Исус янэрэ ышхэмрэ къэкІуагъэх. Ща­гум дэтхэу, Исус къеджэнэу зыгорэ агъэкІуагъ. 32ЦІыф купышхоу Исус къетІысэкІыгъэхэм къыраІуагъ:\n–О уяни, пшыхэри, пшыпхъухэри щагум дэтхэу къыпкІэупчІэх.\nЗ3–Хэта сяни сшыхэри?– ариІожьыгъ Исус ахэмэ.\n34 ЕтІанэ къетІысэкІыгъэхэм ахаплъи къыІуагъ:\n–Мыхэр ары сэ сянэри сшыхэри. 35Хэти Тхьэр зы­фаер зыгъэцакІэрэр ары сэ сшыри, сшыпхъури, сянэри.\nИсус джынапцІэ зыхэс лІы горэ зэригъэхъужьыгъэр\n(Маттэ 8:28-34; Лука 8:26-39)\nГалилей псыхъураем иадрабгъу ит хэкоу Гадарэ зыцІэ къалэм епхыгъэм нэсыгъэх. 2Исус къуашъом къызэри­кІэу, джынэпцІэ Іае зыхэс лІы горэ къэунэхэм алъэны­къокІэ къикІи къыпэгъокІыгъ. 3А лІыр къэунэхэм ахэ­сыгъ. ГъучІ Іэхъурэ лъэхэъурэкІэ зыми ыпхын ылъэкІы­щтыгъэп. 4Сыда пІомэ гъучІ Іэхъу-лъэхъу бэрэ ты­ралъхьэщтыгъ, ау Іэхъур ээпичыщтыгъ, лъэхъури зэ­пиутыщтыгъ. Арэущтэу зыми а лІыр ыгъэуцун ылъэкІы­щтыгъэп. 5Чэщи мафи къэунэхэмрэ Іуашъхьэхэмрэ ахэт зэпытыщтыгъ, куомэ-кІыизэ мыжъохэмкІэ зэожьы­щтыгъ.\n6ЧыжьэкІэ а лІым Исус зелъэгъум, къачъи лъэгъон­джэмышъхьэкІэ ыпашъхьэ къитІысхьагъ. 7МэкъэшхокІэ къэкуозэ къыІуагъ:\n–Исус, Тхьэу анахь Иным Ыкъу, сыда уиІофэу къы­схэлъыр? Тхьэм ыцІэкІэ сыолъэІу, къин сэмыгъэлъэгъу!\n8А лІым арэущтэу зыкІиІуагъэр, Исус джынапцІэм, «О джынэпцІэ Іае, мы лІым хэкІыжь!» риІуагъэти ары.\n9–Сыда о пцІэр?– еупчІыгъ Исус а лІым.\n–Сэ сцІэр дзэ,– пэгъокІ къытыжьыгъ ащ, –сыда пІомэ бэ тэхъушъ ары.\n10ЕтІанэ Исус ахэр а хэкум римыфынхэу лъэшэу къе­лъэІугъэх.\n11А чІыпІэ дэдэм зы къо Іэхъогъушхо Іошъхьэ нэпкъым щыхъущтыгъ. 12Джащыгъум джынэпцІэ Іаехэр Исус къе­лъэІугъэх:\n–Къохэм адэжь тыгъакІуи, ахэмэ апкъыхэм тахэгъахь.\n13Исус ахэр фит ышІыгъэх. ДжынэпцІэ Іаехэр лІым хэкІыжьхи, къохэм апкъыхэм ахэхьагъэх. Къо Іэхъогъур Іошъхьэ нэпкъым къечъэхи, псыхъураем хэлъадэхи, псым ытхьалагъэх. Ахэр минитІу фэдиз хъущтыгъэх.\n14Къуахъохэр хэхьажьхи, къалэмрэ къуаджэхэмрэ хъу­гъэ-шІагъэр щаІотэжьыгъ, цІыфхэри хъугъэр зэрагъэ­лъэгъунэу къэкІуагъэх. 15Ахэр Исус ыдэжь къызэкІохэм, джынэпцІабэхэр къызхэкІыжьыгъэ лІыр фэпагъэу, иакъыл къыгъотыжьыгъэу, ащ дэжьым щысэу алъэ­гъугъ. Ар залъэгъум, къэщтагъэх. 16Джащыгъум къэхъугъэр зылъэгъугъэ цІыфхэм джынапцІэхэр зы­хэсыгъэ лІымрэ къохэмрэ къяхъулІагъэр цІыфхэм ара­Іотэжьыгъ. 17ЦІыфхэм ар зызэхахым, Исус яхэку ыбгынэнэу къелъэІугъэх.\n18Исус къуашъом итІысхьажьы зэхъум, джынапцІэхэр къызхэкІыжьыгъэ лІыр ащ къелъэІугъ:\n19–О уибынхэм адэжь уиунэ кІожьи, Зиусхьаным къы­пфишІэгъэ шІугъэшхомрэ гукІэгъу къызэрэпфишІы­гъэмрэ яІотэжь,– риІуагъ Исус ар фимыдэу. 20Арэущтэу ар кІуи, Исус къыфишІагъэр КъэлипшІ* зыцІэ хэкум щиІуатэу ыублагъ, цІыфхэми зэкІэ агъэшІэгъуагъ.\n5:20 КъэлипшІ – еплъ Маттэ 4:25.\nИсус Иаир зыцІэм ыпхъоу лІагъэр\nкъызэригъэтэджыжьыгъэр; Исус ищыгъын къынэсыгъэ\n(Маттэ 9:18-26; Лука 8:40-56)\n21Исус къуашъомкІэ Галилей псыхъураем иадрабгъу зызэпырэкІыжьым, цІыф купышхо ежьым ыдэжь къы­щызэрэугъоигъ. Исус псы Іушъом Іутэу, 22Иаир зыцІэ синэгогу пащэ горэ къэкІуагъ. Ащ Исус зелъэгъум, ылъакъохэм адэжь зыкъыщыридзыхи, 23лъэшэу къелъэ­Іугъ:\n–Сэ спхъу цІыкІу малІэ пэт. Хъужьынышъ, псаоу къэ­нэжьыным пае, къакІуи, пІэхэр телъхьэх.\n24Джащыгъум Исус а лІым игъусэу кІуагъэ. ЦІыф купышхо Исус тезэрэгъэбанэхэу игъусэхэу кІощты­гъэх. 25А цІыфхэм зы бзылъфыгъэ горэ ахэтыгъ. Илъэс пшІыкІутІу хъугъэу, бэрэ ащ лъы къыкІэкІэу гуІэщтыгъ. 26Іэзэ Іаджи еплъыгъагъэх, къиныби рагъэ­щэчыгъагъ. Бзылъфыгъэм иІэ пстэури ахэмэ атыригъэ­кІодэгъагъ, ау нахь Іае хъущтыгъэ нахь, ишІуагъэ къэ­кІуагъэп. 27Ащ Исус икъэбар зэхихыгъэти, цІыф купы­шхом хэтэу Исус ыкІыбкІэ къакІуи, ищыгъын къы­нэсыгъ; 28сыда пІомэ а бзылъфыгъэм мыщ фэдэу ыгу­кІэ ыІуагъэти ары: «Исус ищыгъынхэм санэс нэмыІэми, сыхъужьыщт». 29Ардэдэм лъыкІэкІыныр уцужьыгъэ, зэ­рэхъужьыгъэри ыпкъыкІэ зэхишІагъ.\n30 Исус ыгукІэ кІуачІэ зэрэхэкІыгъэм занкІэу гу лъи­тагъ. ЦІыф купышхом хэтэу зыкъызэригъэзэкІи ари­Іуагъ:\n–Хэта сищыгъынхэм къанэсыгъэр?\n31 –ЦІыф купышхор къыптезэрэгъэбанэхэу плъэгъузэ, етІани, «Хэта къызнэсыгъэр?» оІуа?– къыраІуагъ игъогу рыкІохэрэм.\n32 Ау Исус ар зышІагъэр ылъэгъуным пае, зиплъыхьэ­щтыгъ. 33Джащыгъум бзылъфыгъэм къехъулІагъэр ешІэти, щтагъэу, кІэзэзэу къыІухьи, Исус ыпашъхьэ зыкъыщыридзыхи, шъыпкъэр зэкІэ къыриІуагъ.\n34–Сипшъашъ,– риІуагъ Исус, –уишІошъхъуныгъэ уи­гъэхъужьыгъ. Гъогу маф, гупсэфыныгъэ уиІэу опсэу. Узы­нчъэу ухъужьыгъ.\n35Исус гущыІэзэ, лІы заулэ синэгогу пащэм иунэ\nкъикІыгъэхэу, къакІохи, Иаир къыраІуагъ:\n–Ппхъу дунаем ехыжьыгъ. Дин гъэсакІом сыд пае джыри къин ебгъэлъэгъужьыра?\n36Ау Исус ахэмэ къаІуагъэр зэрэзэхихэу, синэгогу пащэм риІуагъ:\n–Умыщын, шІошъхъуныгъэ зигъаІэ къодый.\n37ЕтІанэ Петри, Якъуби, ащ ышы Иуани нэмыкІ зи зыдимыщэу, Исус гъогум техьажьыгъ. 38Синэгогу пащэм иунэ къызэкІохэм, Исус цІыфхэр бырсырхэу, хьадагъэ ашІэу, пыхьэхэу ылъэгъугъэх. 39Исус унэм къызехьэм, ариІуагъ:\n–Сыд пае бырсыр къэшъуІэтэу, хьадагъэ шъушІыра? Пшъэшъэжъыер лІагъэп, мэчъые нахь.\n40Исус ар къызеІом, къыдэхьащхыгъэх. Ау Исус зэ­пстэури унэм къыригъэкІыхи, пшъэшъэжъыем ятэ-янэм­рэ игъусищрэ зыдищэхи, пшъэшъэжъыер зэрылъ унэм ихьагъ. 41ЕтІанэ пшъэшъэжъыем ыІэ къыубыти ри­Іуагъ:\n–Талифэ кум! (Ащ къикІырэр, –Сипшъэшъэжъый, сэ осэІо, къэтэдж!)\n42Пшъэшъэжъыер ардэдэм къэтэджыжьи, унэ кІоцІыр къыкІухьагъ. Ар илъэс пшІыкІутІум итыгъ. Ар залъэ­гъум, лъэшэу агъэшІэгъуагъ. 43Ау Исус хъугъэр зыми рамыІотэжьынэу унэшъо пытэ афишІыгъ. ЕтІанэ пшъэ­шъэжъыер агъэшхэнэу ариІуагъ.\nНазарет дэс цІыфхэм Исус зэрамыштагъэр\n(Маттэ 13:53-58; Лука 4:16-30)\nИсус, игъогу рыкІохэрэр игъусэхэу, а чІыпІэм икІы­жьи, янэ икъалэ кІожьыгъэ. 2Шэмбэт мафэр къызэсым, синэгогум цІыфхэм Тхьэм игущыІэхэр щаригъашІэхэу ыублагъ. Ежьым едэІугъэ цІыфыбэхэм агъэшІагъоу къа­Іуагъ:\n–Мы лІым къыІохэрэр тыдэ къырихыгъэха? Сыдэу зэ­хэшІыкІыныгъэшхо Тхьэм ащ къыритыгъа! Сыдэу Іо­фышхо гъэшІэгъонха ащ ыІэ къикІыхэрэр! 3Мерэм ыкъоу пхъашІэр арыба мыр, Якъубэ, Иосый, Иудэ, Симон ашыр? Ышыпхъухэри тэ къытхэсхэба?\nАрэущтэу Исус пае агу мыхъун къырагъэхьагъ.\n4–Пегъымбарым лъытэныгъэ фэзымышІыхэрэр ежь янэ икъалэ дэсхэр, ежь иблагъэхэр, ежь иунагъо щыщ­хэр ары ныІэп,– ариІуагъ Исус ахэмэ.\n5Исус сымэджэ заулэм ыІэхэр атырилъхьэхэу зэри­гъэхъужьыгъэхэм нэмыкІ а чІыпІэм Іофышхо гъэшІэ­гъон зи щишІагъэп. 6Ахэмэ яшІошъмыхъуныгъи ыгъэ­шІэгъуагъ.\nИсус игъогу рыкІорэ нэбгырэ пшІыкІутІур Тхьэм фэлэжьэнхэу зэрэдигъэкІыгъэхэр\n(Маттэ 10:1, 5-15; Лука 9:1-6)\nЕтІанэ цІыфхэм Тхьэм игущыІэхэр аригъашІэхэзэ, игъунэгъу къуаджэхэр къыкІухьащтыгъэх. 7Джащыгъум Исус игъогу рыкІорэ нэбгырэ пшІыкІутІумэ къяджи, тІу­рытІоу дигъэкІыхэу ыублагъ. ДжынэпцІэ Іаехэр цІыф­хэм ахафынхэу тетыгъо аритыгъ. 8Мы унашъор афи­шІыгъ:\n–Гъогум шъузытехьэкІэ, зы бэщ нэмыкІ зи зыдэшъу­мышт. Хьалыгъуи, Іалъмэкъи, бгырыпхым илъ ахъщи зыдэшъумыштэх. 9Ау цокъэ къызэрыкІохэр зыщы­шъулъэх. ДжэнитІуи зыщышъумылъ.\n10–ХьакІэу зы унэ горэм шъуихьэмэ, а чІыпІэм шъу­къыдэкІыжьыфэ нэс, а унэм шъуис,– къыпигъэхъо­жьыгъ Исус. 11–Зы чІыпІэ горэм шъущырамыгъэбла­гъэмэ е къыщышъомыдэІухэмэ, а чІыпІэм шъукъы­зикІыжькІэ, мыхъунэу ашІагъэмкІэ ахэмэ апашъхьэ шыхьат щыхъуным пае, шъуицуакъэхэм акІэрылъ сапэр акІэрыжъугъэтэкъужь. Шъыпкъэр шъосэІо, ахърэт мафэм а къалэм къинэу ыщэчыщтым нахьи, Содомрэ Гоморрэрэ къинэу ащэчыщтыр нахь мэкІэщт.\n12Арэущтэу а нэбгырэ пшІыкІутІур гъогум техьэхи, «ШъуипсэкІодхэм шъуафыкІэгъожь», цІыфхэм араІозэ, агъэІоу аублагъ. 13ДжынэпцІабэхэр цІыфмэ ахафыщты­гъэх, сымаджэ Іаджи дагъэ щафэзэ агъэхъужьыщтыгъэх.\nУмэхъэкІо Иуан ышъхьэ зэрэпаупкІыгъэр\n(Маттэ 14:1-12; Лука 9:7-9)\n14Исус цІэрыІоу хъугъэти, икъэбар пачъыхьэу Ирод* зэ­хихыгъ. Зызэхехым, мырэущтэу ыІуагъ:\n–Мыр умэхъэкІоу Иуан ары. Ар лІагъэхэм къахэтэ­джыкІыжьыгъ, джары ащ фэдэ лъэкІыныгъэ зыхэлъ Іофышхохэр ыІэ къызкІикІыхэрэр.\n15–Ар пегъымбар Иляс* ары,– аІощтыгъ нэмыкІ цІыф­хэм.\n–Ар пегъымбар гор, пэсэрэ пегъымбархэм афэдэу,–аІощтыгъ етІани нэмыкІхэми.\n16 Ау Ирод ахэмэ ягущыІэхэр зызэхеххэм, ыІуагъ: –Иуанэу зышъхьэ пязгъэупкІыгъэр лІагъэхэм къахэ­тэджыкІыжьыгъ.\n17Ирод ар зыкІиІуагъэр мыры: Ежьым ышэу Филипп зыцІэр псаоу пэтми, Ирод а Филипп ишъузэу Иро­диадэ зыцІэр къыщэжьыгъ. 18Ащ къызэрищэжьыгъэм пае, Иуан Ирод риІощтыгъ: «О пшы ишъуз къэпщэ­жьыныр хабзэкІэ хъущтэп». 19Ащ пае Иродиадэ Иуан гужъ фыриІэу хъугъэ. Иродиадэ ихьатыркІэ Ирод идзэ­лІхэм Иуан аригъэубыти, хьапсым чІаригъэдзагъ. Иро­диадэ Иуан аригъэукІынэу фэягъ, ау ар къыдэхъугъэп. 20Сыда пІомэ Иуан шъыпкъагъэ зиІэ цІыф лъапІэу зэрэщытыр Ирод ышІэщтыгъэти, щыщынэщтыгъ ыкІи ыухъумэщтыгъ. Иуан къыІохэрэм зядэІукІэ, инэу гу­мэкІыщтыгъ, ау щытми игуапэу едэІущтыгъ.\n21Зы мафэ горэм Иродиадэ Іофэу зылъыхъущтыгъэр къыфифагъ. Ирод къызыхъугъэ мафэр ыгъэлъэпІэнэу икъулыкъушІэхэм, идзэ ипэщэшхохэм, Галилей хэ­кум итхьаматэхэм ешхэ-ешъошхо афишІи къыригъэ­блэгъагъэх. 22Джащыгъум Иродиадэ ыпхъу унэм къихьи къафэшъуагъ. Иродрэ ихьакІэхэмрэ агу рихьыгъ.\n–УзыфаемкІи къысэлъэІуи, укъызэрысэлъэІурэр къы­пфэсшІэщт,– риІуагъ пачъыхьэм пшъашъэм. 23Тхьары­Іуи фишІыгъ:\n6:14 пачъыхьэ Ирод – еплъ Маттэ 14:1. 6:15 пегъымбар Иляс – еплъ Маттэ 16:14.\n–Сыд щыщми узыфаер остын, сипачъыхьагъу ыныкъо нэс.\n24Пшъашъэр унэм икІыжьи, янэ еупчІыжьыгъ:\n–УмэхъэкІо Иуан ышъхьэкІэ елъэІу,– къыриІожьыгъ янэ.\n25Пшъашъэр псынкІэу унэм къилъэдэжьи, пачъыхьэм къыриІуагъ:\n–Джыдэдэм умэхъэкІо Иуан ышъхьэ зы лэгъэшхо горэм илъэу къысэт.\n26Пачъыхьэм ар зызэхехым, ыгу лъэшэу къеуагъ, ары­шъхьакІэ хьакІэхэм апашъхьэ пшъашъэм тхьарыІоу фишІыгъэм пае игущыІэ епцІыжьынэу фэягъэп. 27Ары­ти, ардэдэм зы дзэлІ горэ Иуан ышъхьэ къыхьынэу унашъо фишІи ыгъэкІуагъ. 28Ар кІуи, Иуан ышъхьэ хьа­псым щыпиупкІи, лэгъэшхом илъэу къыхьи, пшъашъэм къыритыгъ. Пшъашъэм янэ ритыжьыгъ. 29Иуан игъогу рыкІохэрэм хъугъэ-шІагъэр зызэхахым, къакІохи, Иуан ихьадэ хьапсым чІахыжьи, къэунэм чІалъхьажьыгъ.\nИсус нэбгырэ минитф зэригъэшхагъэр\n(Маттэ 14:13-21; Лука 9:10-17; Иуан 6:1-4)\n30Апостолхэр* Исус ыдэжь къыщызэрэугъоихи, Іофэу ашІэгъэ пстэумрэ цІыфхэм аригъэшІэгъэ Іоф пстэумрэ раІотэжьыгъэх. 31КъэкІо-накІохэр зэрэбагъэм пае, Исусрэ игъогу рыкІохэрэмрэ шхэгъуи фифэжьыщтыгъэ­хэпти, Исус ахэмэ ариІуагъ:\n–ЧІыпІэ Іудзыгъэ горэм тизакъоу тыкІонышъ, зы­жъугъэпсэфыщт.\n32Арыти, къуашъом исхэу Іудзыгъэ чІыпІэ горэм язакъоу кІуагъэх. 33ЦІыфхэм ахэр къуашъом исхэу, ІукІыхэу алъэгъугъ, бэми къашІэжьыгъэх. ЦІыфхэр къэлэ пстэуми лъэсэу къадэчъыхи, Исусрэ игъогу рыкІохэрэмрэ къуашъомкІэ зыдэкІощтыгъэ чІыпІэм нэмысхэ рапшІэу ахэр нэсхи, къэзэрэугъоигъэх. 34Исус къуашъом къикІи, цІыф купышхор зелъэгъум, а цІыф­хэр мэлахъо зимыІэ мэл Іэхъогъум фэдэхэу щыты-\n6:30 апостолхэр – еплъ Маттэ 10:2.\nгъэхэти, ыгу ягъуи, Іофыбэхэр аригъашІэхэу ыублагъ.\n35Мафэр зыхэкІуатэм, игъогу рыкІохэрэр Исус къыбгъо­дахьэхи къаІуагъ:\n–Мы чІыпІэр нэкІы, мафэри хэкІотэгъах. 36Чы­лэ-къоджэ гъунэгъухэм кІонхэшъ, гъомлапхъэ къызфа­щэфыжьыным пае, цІыфхэр тІупщыжьых; сыда пІомэ, ашхын зи яІэп.\n37–Шъо ахэр жъугъашхэх,– ариІуагъ Исус ахэмэ.\n–ТыкІонышъ, динар* шъитІум ауасэ хьалыгъу къэт­щэфына, мы цІыфхэм ядгъэшхынэу?– къыраІожьыгъ адрэхэм.\n38–Хьалыгъу тхьапша шъуиІэр?– ариІуагъ Исус. –Шъу­кІуи къызэжъугъашІ.\n–Хьалыгъуитфырэ пцэжъыитІурэ тиІ.\n39ЕтІанэ Исус цІыф пстэури куп-купэу уц шхъуантІэм хагъэтІысхьанхэу игъогу рыкІохэрэм унашъо афишІыгъ. 40ЕтІанэ цІыфхэр шъэрышъэу, шъэныкъо-шъэныкъоу куп-купэу тІысыгъэх. 41ЕтІанэ Исус хьалыгъуитфымрэ пцэжъыитІумрэ къыштэхи, уашъом дэплъыий, Тхьэм щытхъу фишІыгъ. ЕтІанэ хьалыгъухэр зэгуичыхи, цІыф­мэ апашъхьэ ралъхьанхэу игъогу рыкІохэрэм ариты­гъэх. ПцэжъыитІури ахэмэ зэкІэми афигощыгъ. 42ЦІыф пстэури шхагъэх ыкІи загъэшхэкІыгъ. 43Ащ нэужым къялыжьыгъэ хьалыгъу такъырхэмрэ пцэжъыехэмрэ мэтэ пшІыкІутІу арызэу аугъоижьыгъэх. 44Шхагъэхэр лІы минитф хъущтыгъэх.\nИсус псы кІыІум тетэу зэрэкІуагъэр\n(Маттэ 14:22-33; Иуан 6:16-21)\n45Исус цІыф купышхор етІупщыжьыфэ, игъогу ры­кІохэрэр ежьым ыпэ рапшІэу псыхъураем иадрабгъу ит Вифсайдэ къалэм зэпырыкІынхэу къуашъом ригъэтІыс­хьагъэх. 46Исус цІыфхэр зетІупщыжьыхэ ужым, Тхьэм елъэІунэу Іуашъхьэм дэкІоягъ.\n47Пчыхьэр къызэсым, къуашъор псыхъурэе гу­зэгум нэсыгъагъ, Исуси изакъоу чІыгум къытенагъ.\n6:37 динар – еплъ Маттэ 18:24.\n48Къуашъом исхэм жьыбгъэр къапеоти, ахэмэ ерагъэу къошъо бэщхэмкІэ афэу Исус ылъэгъугъэх. АтэкъэІо­гъум дэжь къуашъом исхэм алъэныкъокІэ псы кІыІум тетэу, Исус къэкІуагъ. Ахэмэ аблэкІы пэтыгъ. 49Исус псы кІыІум тетэу къакІоу залъэгъум, хьадэджадэу ашІо­шІи, къэкууагъэх, 50сыда пІомэ зэпстэуми ар алъэгъуи, лъэшэу щтагъэхэти ары.\nАрдэдэм Исус къадэгущыІагъ:\n–Шъугу шъумыгъэкІоды, сэры ар, шъумыщын.\n51ЕтІанэ ахэмэ къуашъом адитІысхьи, жьыбгъэр уцу­жьыгъэ. Лъэш дэдэу агъэшІэгъуагъ, 52сыда пІомэ Іофы­шхо гъэшІэгъонэу Исус хьалыгъухэмкІэ ышІэгъагъэр къагурымыІоу, гуркъэхэу* щытыгъэхэти ары.\nИсус Геннисарет хэкум сымаджэхэр зэрэщигъэхъужьыгъэхэр\n53Псыхъураем зызэпырэкІыхэм, Геннисарет хэкум нэсхи, гъурзыр щырадзыхыгъ. 54Къуашъом къызэрикІы­хэу, цІыфхэм Исус къашІэжьыгъ. 55ЦІыфхэм а хэкур зэкІэ къачъыхьэу, сымаджэхэр пІуаблэхэм акІоцІылъхэу Исус зыдэщыІэу зыфаІорэ чІыпІэм къахьэу къаублагъ. 56Къуаджэми, къалэми, чылэми Исус тыдэ кІуагъэми сымаджэхэр а чІыпІэхэм ягузэгупІэхэм ащагъэтІылъти, зи мыхъуми ищыгъын кІапэм нигъэсынхэу къелъэІущты­гъэх, Исус ищыгъын кІапэми нэсыгъэ пстэури хъужьы­щтыгъэх.\nИсус нэбгырэ миниплІ зэригъэшхагъэр\nА мафэхэм джыри зэ цІыф купышхо къэзэрэугъоигъ. Ахэмэ ашхын зи яІагъэпти, Исус игъогу рыкІохэрэм къяджи ариІуагъ:\n2–ЦІыф купышхом сыгу ягъу, сыда пІомэ мэфищ хъугъэу сигъус, ышхыни иІэп. 3МэлакІэ лІэхэу пІыф­хэр стІупщыжьхэмэ, гъогум щызэхэфэщтых, сыда пІомэ чыжьэу къикІыгъэхэр ахэмэ ахэтых.\n4–Мы шъоф нэкІым ахэмэ афырикъун хьалыгъу зы­горэм тыдэ къихын ылъэкІына?– аІуи, игъогу ры­кІохэрэм Исус къыраІожьыгъ.\n5–Хьалыгъу тхьапша шъуиІэр?– яупчІыгъ Исус ахэмэ. –Хьалыгъуибл тиІ,– къаІожьыгъ ахэмэ. 6Джащыгъум Исус цІыф купышхор чІыгум етІысэхын­хэу унашъо ышІыгъ. Хьалыгъуиблыр къыштэхи, Тхьэм щытхъу фишІыгъ. ЕтІанэ хьалыгъухэр зэгуичыхи, цІыф купышхом ыпашъхьэ ралъхьанхэу игъогу рыкІохэрэм аритыгъэх. Ахэми арэущтэу ашІыгъ. 7Пцэжъые цІыкІу заули яІагъ. Ахэмэ апаий Исус Тхьэм щытхъу фишІи, ахэри цІыфмэ апашъхьэ ралъхьанхэу игъогу рыкІохэрэм ариІуагъ. 8ЦІыфхэр шхагъэх ыкІи загъэшхэкІыгъ. Ащ нэужым хьалыгъу такъырхэу къялыжьыгъэхэр мэтибл ар ызэу аугъоижьыгъэх. 9Шхагъэхэр нэбгырэ миниплІы фэдиз хъущтыгъэх. ЕтІанэ Исус цІыфхэр ытІупщыжьыгъэх. 10 ЦІыфхэр зетІупщыжьыхэ ужым, игъогу рыкІохэрэр игъу­сэхэу къуашъом итІысхьи, къуаджэу Далмануфэ иІэгъо­благъо кІуагъэ.\nЗы нэшэнэ гъэшІэгъонышхо горэ уашъом къафыригъэхынэу фарисейхэр Исус къызэрелъэІугъэхэр\n(Маттэ 16:1-4; Лука 11:29-32)\n11Фарисейхэр Исус ыдэжь къакІохи, гущыІэкІэ къены­къокъухэу къаублагъ. Ежьыр агъэунэфыным пае, зы нэ­шэнэ гъэшІэгъонышхо горэ уашъом къафыригъэхынэу фэягъэх. 12Исус ыгукІэ куоу хэщэтыкІи къыІуагъ:\n–Джырэ цІыфхэр нэшэнэ гъэшІэгъонышхо сыд пае кІэупчІэхэра? Шъыпкъэр шъосэІо, Тхьэм джырэ цІыф­хэм нэшэнэ гъэшІэгъонышхо зи къаритыщтэп.\n13ЕтІанэ Исус ахэр къыгъанэхи, къуашъом итІысхьи, псыхъураем иадрабгъу зэпырыкІыжьыгъ.\nФарисейхэм ятэджэпсырэ пачъыхьэ Ирод итэджэпсырэ\n14Исус игъогу рыкІохэрэм икъун хьалыгъу къызда­хьынэу ащыгъупшэгъагъ. Къуашъом илъэу, зы хьалы­гъу закъо нэмыкІ зи къыздахьыгъэп. 15Исус ахэмэ афи­гъэпытэу ариІуагъ:\n–Шъуфэсакъ, фарисейхэм ятэджэпсырэ пачъыхьэ Ирод итэджэпсырэ защышъуухъум.\n16–Хьалыгъу тиІэпышъ ары ащ зыкІиІорэр,– зэраІоу, игъогу рыкІохэрэр а Іофым тегущыІагъэх.\n17Исус ахэмэ аІорэм гу лъити ариІуагъ:\n–Хьалыгъу зэрэшъуимыІэм сыд пае шъутегущыІэрэ? Джыри зи зэхэшъумышІыкІэу ыкІи къыжъугурымыІоу ара? Ащ фэдизэу шъугуркъэу* шъущыта? 18Нэ шъуиІэ пэтми, шъумылъэгъоу ара? ТхьакІумэ шъуиІэ пэтми, зэхэшъумыхэу ара? 19Шъугу къэкІыжьырэба, хьалыгъуи­тфыр цІыф минитфым зафызэгосэчым, хьалыгъу такъыр матэхэу сыд фэдиза арызэу шъуугъоижьыгъэхэр?\n–Мэтэ пшІыкІутІу,– къыраІожьыгъ ахэмэ.\n20–Хьалыгъуиблыри цІыф миниплІым зафызэгосэчым, хьалыгъу такъыр матэхэу сыд фэдиза арызэу шъуугъои­жьыгъэхэр?\n–Мэтибл,– къыраІожьыгъ ахэмэ.\n21–Джыри зи къыжъугурымыІоу ара?– ариІуагъ Исус ахэмэ.\n8:17 гуркъэ – еплъ 3:5.\nИсус Вифсайдэ къуаджэм щыщэу лІы нэшъу горэ зэригъэхъужьыгъэр\n22ЕтІанэ Исусрэ игъогу рыкІохэрэмрэ Вифсайдэ къу­аджэм* къэкІуагъэх. ЦІыфхэм лІы нэшъу горэ Исус къыфащи, теІэбэнэу елъэІугъэх. 23Исус нэшъум ыІэ ыубыти, къуаджэм дищыгъ. ЕтІанэ нэшъум ынэхэм акІэужъунтхи, ыІэхэр нэшъум тырилъхьэхи еупчІыгъ:\n24Нэшъум ышъхьэ къыІэти къыІуагъ:\n–ЦІыфхэм къакІухьэу сэлъэгъух. Ахэр чъыгхэм афэ­дэх.\n25ЕтІанэ Исус ыІэхэр джыри зэ нэшъум ынитІумэ атырилъхьажьыгъэх. Ащ дэжьым лІым тэрэзэу ылъэ­гъоу хъугъэ. Ар хъужьи, пстэури нафэу ылъэгъоу хъужьыгъэ. 26Ащ нэужым Исус а лІым риІуагъ:\n–Къуаджэм удэмыхь, зыми зи емыІу.\nЕтІанэ ядэжь ыгъэкІожьыгъ.\n«Оры Христосыр», ыІуи, Петрэ Исус зэрэриІуагъэр\n(Маттэ 16:13-20; Лука 9:18-21)\n27Исусрэ игъогу рыкІохэрэмрэ Кайсарфилипие къа­лэм* иІэгъо-благъо икъуаджэхэм алъэныкъомкІэ кІуа­гъэх. КІохэзэ, Исус игъогу рыкІохэрэм яупчІыгъ:\n–ЦІыфхэм сэ хэт сыщыщэу аІора?\n28–Зы купым о уумэхъэкІо Иуанэу аІо,– къыраІо­жьыгъ ахэмэ. –НэмыкІхэми о упегъымбар Илясэу* аІо. ЕтІанэ адрэхэми о пегъымбархэмэ уащыщ горэу аІо.\n29–Адэ шъори, сэ хэт сыщыщэу шъуІора?– яупчІыгъ Исус ахэмэ.\n–Оры Христосыр*,– ыІуи, Петрэ Исус къыриІожьыгъ.\n8:22 Вифсайдэ къуаджэр – Вифсайдэ къуаджэр Иулиас зыцІэ къуаджэу Галилей псыхъураем итемыр тыгъэ къыкъокІыпІэ Іушъом Іутыгъэр арыщтын.\n8:27 Кайсарфилипие къалэр – Галилей псыхъураем километрэ 40-кІэ пэчыжьэу, итемыр лъэныкъомкІэ итыгъ.\n8:28 пегъэмбар Иляс – еплъ Маттэ 16:14.\n8:29 Христос – еплъ Маттэ 1:17.\n30Ащ дэжьым Исус ар зыми рамыІотэжьынэу ахэмэ афигъэпытагъ.\nИсус ежьыр зэраукІыщтри, лІагъэхэм къызэрахэтэджыкІыжьыщтри къызэриІуагъэр\n(Маттэ 16:21-28; Лука 9:22-27)\n31Джащыгъум Исус игъогу рыкІохэрэм мырэущтэу аригъашІэу ыублагъ:\n–ЦІыф Лъэпкъым Ыкъо* къиныбэ ыщэчын фаеу щыт. Нахьыжъхэми*, дин пэщэшхохэми*, Тэурат егъэджэ­кІо пащэхэми* ежьыр зэрамыпэсын ыкІи аукІын фаеу щыт, мэфищ нэужми лІагъэхэм къахэтэджыкІыжьын фаеу щыт.\n32Исус мы Іофхэр шъхьаихыгъэу къыІуагъэх. Джащы­гъум Петрэ Исус зы лъэныкъокІэ Іуищи, фимыдэу ыу­благъ.\n33Ау Исус зыкъызэригъэзэкІи, игъогу рыкІохэрэм яплъи, Петрэ егыигъ:\n–Сауж икІ, шэйтан! О уигупшысакІэ Тхьэм игупшы­сакІэу щытэп, цІыфым игупшысакІэу щыт нахь.\n34ЕтІанэ Исус цІыф купышхомрэ игъогу рыкІохэрэм­рэ къяджи ариІуагъ:\n–Зыгорэ сэ сауж къырыкІонэу фаемэ, ежьыр зыфэе Іофхэр къерэгъанэхи, лІэныгъэм икъащ къерэшти, сауж къырэрэкІу; 35сыда пІомэ хэти зыпсэ мыкІодэу къэзы­гъэнэжьынэу фаем ыпсэ шІокІодыщт, ау хэти сэщ пае­рэ къэбарышІум* паерэ зыпсэ зышІокІодрэм ыпсэ мы­кІодэу къыгъэнэжьыщт. 36Дунаер зэкІэ зы цІыфым ие хъоу, ежьыр кІодмэ, ишІуагъэу къэкІощтыр сыда? 37ЦІы-\n8:31 ЦІыф Лъэпкъым Ыкъо – еплъ Маттэ 8:20.\n8:31 нахьыжъхэр – еплъ Маттэ 16:21.\n8:31 дин пэщэшхохэр – еплъ Маттэ 2:4.\n8:31 Тэурат егъэджэкІо пащэхэр – еплъ Маттэ 2:4.\n8:35 къэбарышІур – Исус Христос ехьылІэгъэ къэбарышІур ары. Тхьэм пегъымбархэм ягущыІэкІэ цІыфхэр къызэригъэгугъэгъэ Іофхэр Исус Христос Іофэу ышІагъэмкІэ къыыгъэшъыпкъэжьхэзэ ыгъэхъугъэх, арэущтэуи цІыфхэр мыкІодхэу къызэригъэнэжьыщтхэ гъогу афишІыгъ.\nфым ыпсэ пае уасэу сыд ытышъущтыр? 38Джырэ цІыф­хэу Тхьэр зымышІэхэу, псэкІод зышІэхэрэм ащыщэу хэти сэррэ сэ сигущыІэхэмрэ къыттеукІытыхьэрэм, сэ ЦІыф Лъэпкъым Ыкъуи а цІыфым сытеукІытыхьажьыщт, мэ­лэІич лъапІэхэр сигъусэхэу сэ Сятэ ищытхъушхо фэдэ щытхъушхо сиІэу сыкъызыкІожькІэ.\n–Шъыпкъэр шъосэІо,– ариІуагъ Исус ахэмэ, –Тхьэм и Тетыгъошхо* лъэкІыныгъэшхокІэ къэкІуагъэу алъэ­гъуфэ, мыщ дэжьым щыт цІыфхэм ащыщхэу заулэм лІэныгъэр алъэгъущтэп.\nИсус итеплъэ зэрэзэрихъокІыгъэр\n(Маттэ 17:1-13; Лука 9:28-36)\n2Мэфих зытешІэ ужым, Исус Петри, Якъуби, Иуани зыдищэхи, зы Іошъхьэ лъагэ горэм язакъоу дищэя­гъэх. Джащыгъум ахэмэ апашъхьэ Исус итеплъэ щызэри­хъокІыгъ. 3Дунаим тет гыкІакІо горэм щыгъынхэр фыжьэу зэригыкІышъущтхэм нахьи, Исус ищыгъынхэр нахь фыжьыбзэу, къэлыдэу хъугъэх. 4Ащ дэжьым пе­гъымбархэу Илясрэ Мусэрэ ахэм къафэлъэгъуагъэх, ахэри Исус къыдэгущыІэхэу щытыгъэх.\n5–Равви, мыщ дэжьым тызэрэщыІэр дэгъу,– ыІуи, Петрэ Исус къыриІуагъ. –Чэлищ щыдгъэІэн, ощ пае зы, Мусэ паий зы, Иляс паий зы.\n6Петрэ ыІон ышІагъэп; сыда пІомэ ахэр щтагъэхэти ары.\n7Джащыгъум зы ошъуапщэ къакІуи къашъхьэщы­хьагъ. Ошъуапщэм зы макъэ горэ къыхэІукІыгъ:\n–Мары сэ шІу слъэгъурэ Скъо кІасэр. Ащ ыІорэм шъуедэІу.*\n9:1 Тхьэм и Тетыгъошхо – еплъ 1:15.\n9:7 Мары сэ шІу слъэгъурэ Скъо кІасэр. Ащ ыІорэм шъуедэІу! – еплъ Сэбур (Псалтыр) 2:7; Пегъымбар Мусэ апэрэ тхылъэу ытхы­гъэм 22:2 ыкІи ятфэнэрэ тхылъэу ытхыгъэм 18:15.\n8ОшІэ-дэмышІэу, зызэплъэкІыжьхэм, ахэмэ ягъусэу Исус нэмыкІ зи алъэгъужьыгъэп.\n9Ахэр Іуашъхьэм къехыжьхэзэ, ежьырэу ЦІыф Лъэ­пкъым Ыкъо лІагъэхэм къахэтэджыкІыжьыфэ, алъэгъу­гъэр зыми рамыІотэжьынэу Исус унашъо афишІыгъ. 10А гущыІэхэр агу раубытагъэх, «ЛІагъэхэм къахэтэджы­кІыжьынэу Исус зыфиІуагъэм къыригъэкІыгъэр сыда?» аІозэ зэупчІыжьыгъэх.\n11Ахэр Исус къеупчІыгъэх:\n–Тэурат егъэджэкІо пащэхэм ыпэ рапшІэу пегъымбар Иляс къэкІон фаеу аІоу, сыда зыкІаІорэр?\n12–Шъыпкъэ, ыпэ рапшІэу Иляс къэкІонышъ, Іоф пстэури тэрэзэу зэтыригъэуцожьын фае,– ариІожьыгъ Исус, –ау Тхьэм игущыІэ тхыгъэхэм зэрарытым фэдэу, ЦІыф Лъэпкъым Ыкъо къиныбэ ыщэчын фаеу щыт, цІыфхэми зэрамыпэсын фаеу щыт. 13Ау сэ шъосэІо, Иляс къэкІогъах,* Іоф бзэджагъэу ежьым рашІэнхэу зыфэягъэхэри рашІагъэх, ежьым ехьылІагъэу Тхьэм игу­щыІэ тхыгъэхэм зэрарытым фэдэу.\nИсус джынапцІэ зыхэс кІалэ горэ зэригъэхъужьыгъэр\n(Маттэ 17:14-20; Лука 9:37-43а)\n14Исусрэ игъусищрэ адрэ нэбгырэхэу игъогу ры­кІохэрэм адэжь къызагъэзэжьым, цІыф купышхом ахэр къауцухьагъэхэу, Тэурат егъэджэкІо пэщэ куп ахэмэ къянэкъокъухэу алъэгъугъэх. 15Исус къызалъэгъум, цІыф купышхом зэкІэ агъэшІагъуи, къыбгъодэлъадэхи, шІуфэс къырахыгъ.\n16–Сыдым ехьылІагъэу ахэмэ шъуянэкъокъура?–яупчІыгъ Исус игъогу рыкІохэрэм.\n17ЦІыф купышхом хэтэу зыгорэм къыриІуагъ:\n–Дин гъэсакІу, джынапцІэу сэ сикІалэ бзако зышІы­рэр хэсти, къыпфэсщагъ. 18ДжынапцІэр кІалэм къыха­хьэ къэс, чІыгум къытыредзэ. ЫІупс къыІутІэтІэу, ыцэ­хэр зэригъэшхыхэу зэтекъэ. О уигъогу рыкІохэрэм\n9:13 Иляс къэкІогъах – Исус зыфиІуагъэр умэхъэкІоу Иуан (Яхьяр) ары. Иуан Христос игъогу ыгъэпсынэу Тхьэм къызэригъэгугъэгъэ пегъымбар Иляс ары. Еплъ Маттэ 16:14.\nджынапцІэр хафынэу сялъэІугъ, арышъхьакІэ ахэмэ ар хафын алъэкІыгъэп.\n19–Еоой, шъо джырэ цІыфхэу шІошъхъуныгъэ зимы­Іэхэр,– ариІожьыгъ Исус. –Сыд фэдизрэ сышъухэтын фая? Сыд фэдизрэ шъусщыІэн фая? А кІалэр къысфа­шъущ.\n20Ахэмэ кІалэр Исус къыфащагъ. Ау джынапцІэм Исус зэрилъэгъоу, кІалэр къыгъэкІэзэзыгъ. КІалэр чІы­гум къытефи, Іупсыр къыІутІэтІэу укІорэигъэ.\n21–Сыд фэдиз хъугъэу мыщ фэдэу щыта?– еупчІыгъ Исус кІалэм ятэ.\n–ИцІыкІугъэ къыщегъэжьагъэу арэущтэу щыт,– къы­Іожьыгъ ятэ. 22–ДжынапцІэм ар ыгъэкІодыным пае, машІоми псыми бэрэ ахидзэщтыгъ. Зыгорэ пшІэн плъэ­кІымэ, гукІэгъу къытфэшІи къыддэІэпыІ.\n23–«Зыгорэ пшІэн плъэкІымэ», оІо,– риІуагъ Исус а лІым. –ШІошъхъуныгъэ зиІэм сыдрэ Іофи ышІэн елъэ­кІы.\n24Ардэдэм кІалэм ятэ къэкууагъ:\n–Сэ сшІошъ мэхъу, сишІошъмыхъуныгъэ сытекІонэу къыздэІэпыІ, тхьаматэ.\n25Исус цІыф купышхо къэзэрэугъоигъэу зелъэгъум, джынэпцІэ Іаем егыий риІуагъ:\n–О, цІыфхэр бзакоу ыкІи дэгоу зышІырэ джынапцІ, унашъо къыпфэсэшІы, мы кІалэм хэкІыжьи, ныбжьи укъыхэмыхьажь.\n26ДжынэпцІэ Іаер къыхэкуукІи, кІалэр лъэшэу къы­гъэкІэзэзи хэкІыжьыгъ. КІалэр хьадэм фэдэу хъугъэ. Арыти, а цІыфхэм ащыщыбэхэм, «Ар лІагъэ» аІуагъ. 27Ау Исус кІалэм ыІэ къыубыти, ылъакъохэм атыригъэуцуагъ, кІалэри къэтэджыжьыгъ.\n28Ащ ыужым Исус унэ горэм зехьэм, игъогу рыкІохэрэм язакъоу къызынэжьхэм, къеупчІыгъэх:\n–Сыд пае а джынапцІэр тэ хэтфын тымылъэкІыгъа?\n29–Мыщ фэдэ лъэпкъыр тхьэлъэІунымрэ нэкІынымрэ афэшъхьафкІэ цІыфым хэпфышъущтэп,– ариІожьыгъ Исус.\nИсус ежьыр зэраукІыщтри, лІагъэхэм къызэрахэтэджыкІыжьыщтри ятІонэрэу къызэриІуагъэр\n(Маттэ 17:22-23; Лука 9:43б-45)\n30Исусрэ игъогу рыкІохэрэмрэ а чІыпІэм икІыхи, Галилей хэкум кІоцІырыкІыгъэх. Ахэр зыдэщыІэхэр Исус зыми къышІэнэу фэягъэп, 31сыда пІомэ игъогу рыкІо­хэрэм Іофхэр аригъашІэщтыгъэхэти ары. Ахэмэ мырэу­щтэу ариІуагъ:\n–ЦІыф Лъэпкъым Ыкъо цІыфхэм аІэкІэхьанышъ, ахэмэ ежьыр аукІыщт, ау заукІы ужым, мэфищ те­шІагъэу лІагъэхэм къахэтэджыкІыжьыщт.\n32Ау игъогу рыкІохэрэм а гущыІэхэм къарыкІырэр къагурыІуагъэп, ежьым къеупчІынхэуи щынэщтыгъэх.\nХэта анахь ин дэдэр?\n(Маттэ 18:1-5; Лука 9:46-48)\n33Капернаум къалэм къэкІожьыгъэх. Унэм зехьэхэм, Исус игъогу рыкІохэрэм яупчІыгъ:\n–Гъогум шъузытетым, сыда шъузытегущыІагъэр?\n34Ау ахэмэ заушъэфыгъ, сыда пІомэ ахэр гъогум зы­тетхэм, «Тэ тщыщэу хэт анахь ин дэдэр», аІоти зэнэ­къокъущтыгъэх.\n35Исус тІыси, игъогу рыкІорэ нэбгырэ пшІыкІутІум къяджи ариІуагъ:\n–Зыгорэ апэ итынэу фаемэ, ар ауж дэдэу хъун фае, пстэу­ми Іофтабгэуи афэхъун фае.\n36Зы сабый горэм ыІэ къыубыти, агузэгу ригъэуцуи, ІаплІ рищэкІи ариІуагъ:\n37–Хэти мыщ фэдэ сабыир сэ сцІэкІэ къезыгъэбла­гъэрэм сэ сыригъэблэгъагъэу мэхъу; хэти сэ сезыгъэ­благъэрэми сэ сизакъоу арэп ригъэблагъэрэр, сэ сыкъэ­зыгъэкІуагъэри ары.\n38–Дин гъэсакІу, лІы горэм о пцІэкІэ джынапцІэхэр цІыфхэм ахифхэу тлъэгъугъэ,– ыІуи, Иуан Ису къыриІуагъ. –Ар тэ зэрэтщымыщым пае зэтетІэжьэнэу тыпылъыгъ.\n39–ЗэтешъумыІажь ар,– къыІуагъ Исус, –сыда пІомэ сэ сцІэкІэ Іофышхо гъэшІэгъон зышІэрэр ащ лъыпытэу ІэягъэкІэ къыстегущыІэн ылъэкІыщтэп. 40Сыда пІомэ тэ къытпэмыуцурэр тигъусэшъ ары. 41Шъыпкъэр шъо­сэІо, Христос игъогу шъузэрэрыкІорэм пае, зы псы шъуалъэ шъуезыгъашъорэм ифэшъошэ ІэхьышІу шІо­кІодыщтэп.\nЦІыфхэм псэкІод ашІэнэу дэзыхьыхырэ Іофхэр\n(Маттэ 18:6-9; Лука 17:1-2)\n42–Мы цІыкІухэм ащыщэу сэркІэ шІошъхъуныгъэ зиІэм псэкІод ышІэнэу хэти дэзыхьыхрэм ыпшъэтыкъ мыжъо шъхьал кІэрашІэу, хым хадзагъэмэ, ежьымкІэ нахьышІущтыгъ. 43,44О пІэ псэкІод пшІэнэу удихьыхмэ, пыупкІыжь. УІитІу псаоу джэхьнэмэу цІыфылыр зышхы­щтэу, хьамлыухэр зыщымылІэжьыщтэу, зимашІуи мы­кІосэжьыщтым* укІоным нахьи, уІащэу мыкІодыжьын щыІэныгъэ бгъотыныр оркІэ нахьышІу. 45,460 плъакъуи псэкІод пшІэнэу удихьыхмэ, пыупкІыжь. ПлъэкъуитІу псаоу джэхьнэмэу цІыфылыр зышхыщтэу, хьамлыухэр зыщымылІэжьыщтэу, зимашІуи мыкІосэжьыщтым упа­дзэным нахьи, улъащэу мыкІодыжьын щыІэныгъэ бгъо­тыныр оркІэ нахьышІу. 47,48Ащ фэдэуи, о унэ псэкІод пшІэнэу удихьыхмэ, къитхъыжь. УнитІу псаоу джэхь­нэмэу цІыфылыр зышхыщтэу, хьамлыухэр зыщымылІэ­жьыщтэу, зимашІуи мыкІосэжьыщтым упадзэным нахьи, зы нэ нахь уимыІэми, Тхьэм и Тетыгъошхо ыІэчІэгъ учІэхьаныр оркІэ нахьышІу. 49Тхьэм хэтрэ цІыфи машІокІэ ыщыущт, сыдрэ къурмэныпхъэри щыгъукІэ ащыущт.\n50–Щыгъур дэгъу. Ау щыгъум ищыугъэ хэкІымэ, сы­дэущтэу ищыугъэ хэшъулъхьажьыщт? Щыугъэ зыхэжъу­гъэлъ, шъузэгурыІоуи шъузэдэпсэу.\n9:43 хьамлыухэр зыщымылІэжьыщтэу, зимашІуи мыкІосэжьыщтыр –еплъ Пегъымбар Исайас тхылъэу ытхыгъэм 66:24.\nШъхъэгьусэ тІупщыжьыным ехьылІагъ\nИсус а лъэныкъом икІыжьи, Иудей хэкоу Иордан псыхъом иадрабгъу щыІэм кІуагъэ. Джыри зэ цІыф купышхохэр ыдэжь къыщызэрэугъоигъэх, зэрихабзэуи Исус ахэмэ Тхьэм игущыІэхэр аригъашІэхэу ыублагъ.\n2Джащыгъум фарисей заулэ Исус къыбгъодахьэхи, ежьыр хагъэукъоным пае, къеупчІыгъэх:\n–ЛІым ишъуз ытІупщыжьыныр хабзэкІэ хъущта?\n3–Пегъымбар Мусэ унашъоу сыда къышъуфишІыгъэр?–ариІожьыгъ Исус ахэмэ.\n4–ЛІы горэм ишъуз зэритІупщыжьырэ тхылъ ытхы­мэ, шъузыр ытІупщыжьынэу пегъымбар Мусэ фит ышІыгъ*,– къаІожьыгъ ахэмэ.\n5–Шъуигуркъагъэ* пае пегъымбар Мусэ а унашъор къышъуфитхыгъ,– ариІожьыгъ Исус ахэмэ. 6–Ау убла­пІэм дэжь Тхьэм щыІэр зэкІэ къызегъэхъум, цІыфхэр «хъулъфыгъэрэ бзылъфыгъэрэ къыгъэхъугъэх»*. 7«Ащ къыхэкІыкІэ* лІыр ятэ-янэхэм ахэкІынышъ, ишъуз гъусэ фэхъунышъ, 8итІур зыпкъы хъущтых». Арэу­щтэу ахэр зыпкъых нахь, пкъитІоу хъужьхэрэп. 9Арышъ, а тІоу Тхьэм гъусэ зэфишІыгъэхэр цІыфым зэгуигъэ­кІыжьы хъущтэп.\n10ЕтІанэ унэм исхэу, игъогу рыкІохэрэр а ІофымкІэ Исус къеупчІыгъэх. 11Исус ариІуагъ:\n–Хэтми зишъуз зытІупщыжьэу, нэмыкІ бзылъфыгъэ къэзыщэжьырэм апэрэ шъузымкІэ зинэ ышІагъэу мэхъу. 12Шъузыри илІ гокІыжьэу нэмыкІ лІы горэм дэкІожьмэ, ащи зинэ ышІагъэу мэхъу.\n10:4 Мусэ фит ышІыгъ – еплъ Пегъымбар Мусэ ятфэнэрэ тхылъэу ытхыгъэм 24:1.\n10:5 гуркъагъэ – еплъ 3:5.\n10:6 хъулъфыгъэрэ бзылъфыгъэрэ къыгъэхъугъэх – еплъ Пегъымбар Мусэ апэрэ тхылъэу ытхыгъэм 1:27.\n10:7-8 Ащ къыхэкІыкІэ – еплъ Пегъымбар Мусэ апэрэ тхылъэу ытхыгъэм 2:24.\n(Маттэ 19:13-15; Лука 18:15-17)\n13ЕтІанэ цІыфхэм сабыйхэр Исус къыфащагъэх, Тхьэм ынэшІу ахэмэ къащифэным пае, Исус ахэмэ атеІэбэнэу. Ау Исус игъогу рыкІохэрэм афадагъэп. 14Исус ащ гу зы­лъетэм, ыгу ябгъэу ариІуагъ:\n–Сабыйхэр садэжь къэрэкІох, зи яшъумыІоу, сыда пІомэ ащ фэдэхэр Тхьэм и Тетыгъошхо ыІэчІэгъ чІэ­тых. 15Шъыпкъэр шъосэІо, сабыим Тхьэм и Тетыгъошхо зэридэрэм фэдэу, хэтми Тхьэм и Тетыгъошхо зымыдэрэр а Тетыгъошхом ыІэчІэгъ чІэхьащтэп.\n16ЕтІанэ Исус сабыйхэм ІаплІ арищэкІи, ыІэхэр аты­рилъхьэхи, Тхьэм ынэшІу къащифэнэу афелъэІугъ.\n(Маттэ 19:16-30; Лука 18:18-30)\n17Исус гъогум зытехьажьым, зы лІы горэ ыдэжь къачъи, лъэгонджэмышъхьэкІэ ыпашъхьэ къитІысхьи къе­упчІыгъ:\n–Дин гъэсэкІо дэгъу, мыкІодыжьын щыІэныгъэ ІэхьышІоу къыслъысыным пае, сыда сшІэщтыр?\n18–Сыда дэгъукІэ укъызкІысаджэрэр?– риІожьыгъ Исус а лІым. –Тхьэм нэмыкІэу зи дэгъу щыІэп. 19Тхьэм иуна­шъохэр ошІэх: «ЦІыф умыукІ, зинэ умышІэ, умытыгъу, нэмыкІ цІыфхэм пцІы атемылъхь, цІыфхэм яІэр гъэ­пцІэныгъэкІэ къатемых, уятэрэ уянэрэ лъытэныгъэ афэшІ».\n20–Дин гъэсакІу,– къыриІожьыгъ а лІым Исус, –си­кІэлэгъу къыщегъэжьагъэу ахэр зэкІэ сэгъэцакІэх.\n21Джащыгъум Исус а лІым еплъи, ыгу еІуи риІожьыгъ: –Зы уищыкІагъ. КІуи, уиІэ пстэури щэжьи, ахъщэр\nтхьамыкІэхэм ят. Джащыгъум уашъом мылъкушхо щы­уиІэ хъущт. ЕтІанэ къащыр къашти, къакІуи, сауж къырыкІу.\n22Ар Исус къызеІом, лІым ынэгу къызэІахьи, ыгу къеоу ІукІыжьыгъ, сыда пІомэ мылъкушхо иІагъэти ары.\n23Исус зиплъыхьи, игъогу рыкІохэрэм ариІуагъ:\n–Мылъку зиІэхэмкІэ Тхьэм и Тетыгъошхо ыІэчІэгъ чІэхьанхэу сыдэу къин!\n24Исус игъогу рыкІохэрэм а гущыІэхэр зызэхаххэм, лъэшэу агъэшІэгъуагъ. Ау Исус джыри зэ ариІуагъ:\n–Синыбджэгъухэр, мылъкум щыгугъыхэрэмкІэ Тхьэм и Тетыгъошхо ыІэчІэгъ чІэхьанхэр сыдэу къин! 25Баир Тхьэм и Тетыгъошхо ыІэчІэгъ чІэхьаным нахьи, ма­хъшэр мэстанэм икІыныр нахь ІэшІэх.\n26Исус игъогу рыкІохэрэм ар нахьыбэу агъэшІагъуи зэраІожьыгъ:\n–Арэущтэу щытмэ, ежьым зимыгъэкІодэу, хэт зыкъэ­зыгъэнэжьын зылъэкІыщтыр?\n27Исус ахэмэ яплъи къыІуагъ:\n–ЦІыфхэм ежьхэм замыгъэкІодэу зыкъагъэнэжьын алъэ­кІырэп, ау Тхьэм елъэкІы; сыда пІомэ Тхьэм ымылъэ­кІын Іоф зи щыІэп.\n28–Мо къэдаІолъ, тэ тиІэгъэ пстэури къэдгъани, о уауж тыкъырыкІуагъ,– ыІуи, Петрэ Исус риІоу ыублагъ.\n29,30–Шъыпкъэр шъосэІо,– къыІуагъ Исус, –хэт щыщми е зиунэ, е зышхэр, е зышыпхъухэр, е зянэ, е зятэ, е зишъуз, е зибынхэр, е зичІыгухэр сэщ паерэ къэбарышГум* паерэ къэзыгъэнагъэу, джы мы дунаем унэхэр, шыхэр, шыпхъухэр, ныхэр, бынхэр, чІыгухэрэ фэдишъэу щы­зымыгъотыжьыщт цІыф зи щыІэп, а цІыфыми къи­ныбэ рагъэщэчыщт. Адрэ дунаеми мыкІодыжьын щы­Іэныгъэ щыриІэ хъущт. 31Ау апэ итхэм ащыщхэу бэхэр ауж къинэщтых, ауж итхэри апэу хъущтых.\nИсус ежьыр зэраукІыщтри, лІагъэхэм къызэрахэтэджыкІыжьыщтри ящэнэрэу къызэриІуагъэр\n(Маттэ 20:17-19; Лука 18:31-34)\n32Ерусалим дэкІуаехэу гъогум зытетхэм, игъогу ры­кІохэрэм апэ итэу Исус кІуагъэ. Ахэмэ агъэшІагъоу, щынагъо агухэм арылъэу, ыуж итхэу кІощтыгъэх. Исус джыри зэ игъогу рыкІорэ нэбгырэ пшІыкІутІур зы лъэ-\n10:29-30 къэбарышІур – еплъ 8:35.\nныкъокІэ Іуищыхи, ежьым къехъулІэщтыр ариІоу ыублагъ.\nЗ3–Мары, тэ джы ЕрусалимкІэ тыдэкІуае,– ыІуагъ. –Ащ дэжьым ЦІыф Лъэпкъым Ыкъо дин пэщэшхохэмрэ Тэу­рат егъэджэкІо пащэхэмрэ аІэкІэхьащт. Ахэмэ ежьым укІ къытыралъхьащт, хымэ лъэпкъхэми* аІэкІалъхьащт. 34Ахэр къыкІэнэкІэщтых, къытеужъунтхэщтых, къа­мыщкІэ къеощтых ыкІи аукІыщт. Мэфищ нэужми ежьыр лІагъэхэм къахэтэджыкІыжьыщт.\nЯкъубэрэ Иуанрэ Іофэу Исус зыкІелъэІугъэхэр\n35Зеведей ыкъохэу, Якъубэрэ Иуанрэ Исус къыбгъо­дахьэхи къыраІуагъ:\n–Дин гъэсакІу, тэ тыкъызэрэолъэІущтыр къытфэ­пшІэнэу тыфай.\nЗ6–Сыда къышъуфэсшІэнэу шъузыфаер?– ариІуагъ Исус.\n37–О уищытхъушхо къызыскІэ, зыр уиджабгъукІэ адрэр уисэмэгубгъукІэ тыкъэтІысынэу фит тыкъэшІ,– къыра­Іожьыгъ ахэмэ.\n38–Шъо шъузыкІэлъэІурэр шъушІэрэп,– ариІуагъ Исус. –Сэ сызэшъощт къиныгъэм ишъуалъэ итым шъо шъуе­шъон шъулъэкІыщта, хьауми цІыфхэм Іаеу сызэраумэ­хъыщт шІыкІэм фэдэу, зяжъугъэумэхъын шъулъэкІы­щта?\n39–ТлъэкІыщт,– къыраІожьыгъ ахэмэ.\n–Сэ сызэшъощт къиныгъэм ишъуалъэ итым шъори шъуешъощт,– ариІуагъ Исус. –ЦІыфхэм сэ Іаеу сы­зэраумэхъыщт шІыкІэм фэдэу, шъори шъуаумэхъыщт. 40Ау сэ сиджабгъукІэ е сисэмэгубгъукІэ шъукъэтІы­сынэу фит шъусшІын слъэкІыщтэп. А тІысыпІэхэр цІыфхэу Тхьэм зыфигъэхьазырыгъэхэм яй.\n41Адрэ нэбгырипшІэу Исус игъогу рыкІохэрэм ар зы­зэхахым, Якъубрээ Иуанрэ афэгубжыгъэх. 42Ащ дэжьым Исус игъогу рыкІохэрэм къяджагъ.\n–Шъо шъошІэ,– ариІуагъ Исус, –мы дунаем пщы-\n10:33 хымэ лъэпкъхэр – мыщ дэжьым ащ къикІырэр Рим (Рум) и цІыфхэу тетыгъо зиІэхэр ары.\nкІэ щызаджэхэрэр цІыфхэм апшъэ зэрэдэсхэрэри, ятхьа­матэхэм цІыфхэм тетыгъо зэряфыряІэри шъошІэ. 43Шъо шъуазыфагу арэп зэрэщытын фаер. Шъуащыщэу ин хъу­нэу фаер Іофтабгэу къышъуфэхъун фае. 44Шъуащыщэу апэ итынэу фаери пстэуми пщылІ афэхъун фае. 45Сы­да пІомэ ЦІыф Лъэпкъым Ыкъо* цІыфхэм яшІуагъэ ежьым зэригъэкІыжьыныр арэп къызфэкІуагъэр, ежьым ишІуагъэ цІыфхэм аригъэкІыныр, цІыфыбэхэми апае ыпсэ шъхьэщэфыжьэу ытыныр ары нахь.\nИсус Вартимей зыцІэ нэшъур зэригъэхъужьыгъэр\n(Маттэ 20:29-34; Лука 18:35-43)\n46Исусрэ игъогу рыкІохэрэмрэ Ерихон къалэм* къэ­кІуагъэх. ЦІыф купышхо ягъусэу ахэр къалэм зыдэкІы­жьхэм, Тимей ыкъоу Вартимей зыцІэу, зы лъэІокІо нэшъу горэ гъогу напцэм Іусыгъ. 47Назарет щыщ Исус зэрэблэкІырэр зызэхехым, мэкъэшхокІэ къэ­джагъ:\n–Даутэ Ыкъо* Исус, гукІэгъу къысфэшІ!\n48ЦІыфыбэхэм амыдэу «Щыгъэт!» раІуагъ. Ау ар джыри нахь мэкъэшхокІэ къэджагъ:\n–Даутэ Ыкъу, гукІэгъу къысфэшІ!\n49Исус къызэтеуцуи къыІуагъ:\n–Умыщын, къэтэдж, ежьыр къыоджэ,– аІуи, нэшъум къеджагъэх. 50Нэшъум ищыгъын кІыІутелъ зытыридзы­жьи, къызщылъэти Исус ыдэжь къэкІуагъ.\n51–Сыда къыпфэсшІэнэу узыфаер?– риІуагъ Исус а лІым.\n–Равви, сынэхэр къэгъэплъэжьых,– къыриІуагъ нэшъум.\n52–КІожь,– риІуагъ Исус. –О уишІошъхъуныгъэ уи­гъэхъужьыгъ.\nАрдэдэм нэшъум ынэхэр къэплъэжьыгъэх, Исуси ыуж итэу гъогум техьагъ.\n10:45 ЦІыф Лъэпкъым Ыкъо – еплъ Маттэ 8:20. 10:46 Ерихон къалэр – еплъ Маттэ 20:29. 10:47 Даутэ Ыкъо – еплъ Маттэ 9:27.\nЩытхъушхо иІэу, Исус Ерусалим зэрэдэхьагъэр\n(Маттэ 21:1-11; Лука 19:28-40; Иуан 12:12-19)\nИсусрэ игъогу рыкІохэрэмрэ Ерусалим игъунэгъу хъугъэх. Елеон Гуашъхьэм* Іус къуаджэхэу Виффагиерэ Вифаниерэ къызынэсхэм, Исус игъогу рыкІохэрэм ащыщ­хэу нэбгыритІу апэ ыгъэкІуагъэх, 2мырэущтэу ариІозэ:\n–ШъуапэкІэ ит къуаджэм шъудахь. Шъузэрэдахьэу, щыд къунанэу зы цІыф горэ ныбжьи зытемытІысхьагъэр епхыгъэу шъуапэ къифэщт. Ар къыкІэрышъутІэтыкІи, мо къашъущэ. 3«Сыда шъушІэрэр?» ыІоу, зыгорэ къы­шъоупчІымэ, «Зиусхьаныр ащ фай», ешъуІуи, занкІэу къэшъущэнэу фит шъуишІыщт.\n4Ахэр кІохи, урамым тетэу къэлапчъэ горэм епхы­гъэу, щыд къунан горэ къагъоти, къыкІэратІэтыкІыгъ. 5А чІыпІэм щытхэм ащыщхэм къараІуагъ:\n–Сыд пае а щыд къунаныр къыкІэрышъутІэтыкІыра?\n6Исус зэриІуагъэм фэдэу пэгъокІ аратыжьи, адрэхэм щыд къунаныр ащэнэу фит къашІыгъэх. 7Щыд къунаныр Исус ыдэжь къащи, ящыгъынхэр тыралъхьагъэх. ЕтІанэ Исус щыд къунаным тетІысхьагъ. 8ЦІыфыбэхэм ящы­гъынхэр гъогум тыраубгъощтыгъэх, нэмыкІхэми чъыг къутамэхэр хатэхэм къащыпаупкІыхэти, гъогум тыра­лъхьэщтыгъэх. 9ЦІыфхэу Исус ыпэ итхэу кІощтыгъэ­хэми, ыуж итхэу кІощтыгъэхэми мэкъэшхокІэ аІощтыгъ: –Хьусаннэ!* Зиусхьаным ыцІэкІэ къакІорэм щы­тхъушхор ий! 10Тятэшхоу Даутэ и Тетыгъоу къэкІощтым щытхъу­шхор ий! Хьусаннэ! Анахь Иным щытхъушхор ий!*\n11Исус Ерусалим дахьи, Тхьэм иунэшхо чІэхьагъ. Зэпстэури къызеплъыхьэм ыуж, мафэр хэкІотагъэти, къалэм дэкІи, игъогу рыкІорэ нэбгырэ пшІыкІутІур игъусэхэу Вифание къуаджэм кІуагъэ.\n11:1 Елеон Іуашъхьэр – еплъ Маттэ 21:1.\n11:9 Хьусаннэ – щытхъу гущыІэ ары.\n11:9-10 Еплъ Сэбур (Псалтыр) 118:25-26 (урыс библиемкІэ 117:25-26).\nИсус ынджыр чъыгым зэребгыгъэр\n12ЯтІонэрэ мафэм Вифанием зыдэкІыжьхэм, Исус къэмэлэкІагъ. 13Тхьапэхэр зыпыт ынджыр чъыг чыжьэ­кІэ зелъэгъум, зыгорэ пытмэ еплъынэу кІуагъэ. Чъыгым зынэсым, тхьапэ нэмыкІ зи пымытэу къычІэкІыгъ, сыда пІомэ ынджырым игъо щытыгъэпти ары. 14Арэущтэу зэхъум, Исус чъыгым риІуагъ:\n–Непэ щегъэжьагъэу о къыппыкІэу егъашІэми зыми зи ерэмышх.\nИгъогу рыкІохэрэм Исус къыІуагъэр зэхахыгъ.\nИсус щэн-щэфакІохэр Тхьэм иунэшхо къызэрэчІифыгъэхэр\n(Маттэ 21:12-17; Лука 19:45-48; Иуан 2:13-22)\n15ЕтІанэ Ерусалим нэсыгъэх. Исус Тхьэм иунэшхо чІахьи, щэн-щэфакІохэу ащ чІэтхэр* къычІифыхэу ыу­благъ. Ахъщэ зыхъожьхэрэм* яІанэхэмрэ, тхьаркъо зыщэ­хэрэм япхъэнтІэкІухэмрэ зэпыригъэзагъэх. 16Тхьэм иунэшхо кІоцІыкІэ зыми зи щызэпырихынэу ыдагъэп.17ЦІыфхэм шъыпкъэр аригъашІэзэ, мыщ фэдэу ариІуагъ:\n–Тхьэм къызэриІорэр игущыІэ тхыгъэхэм арытба:* «Сэ сиунэ лъэпкъ пстэуми тхьэлъэІупІэу афэхъущт?» Ау шъо «хъункІэкІо гъэбылъыпІэм»* фэдэу шъушІыгъэ.\n18Дин пэщэшхохэмрэ Тэурат егъэджэкІо пащэхэмрэ Исус къыІуагъэхэр зызэхаххэм, ежьыр зэрагъэкІодыщт шІыкІэм лъыхъухэу аублагъ; сыда пІомэ Исус Іофхэу аригъашІэщтыгъэхэр цІыф купышхом ыгъэшІагъохэти, дин пэщэшхохэмрэ Тэурат егъэджэкІо пащэхэмрэ Исус щыщынэщтыгъэх.\n19ЕтІанэ пчыхьэр къызэсым, Исусрэ игъогу рыкІохэ­рэмрэ къалэм дэкІыжьыгъэх.\n11:15 щэн-щэфакІохэу ащ чІэтхэр – еплъ Маттэ 21:12.\n11:15 ахъщэ зыхъожьхэрэр – еплъ Маттэ 21:12.\n11:17 Тхьэм игущыІэ тхыгъэхэм арытба? – еплъ Пегъымбар Исайас тхылъэу ытхыгъэм 56:7.\n11:17 хъункІэкІо гъэбылъыпІэ – еплъ Пегъымбар Иеремие тхылъэу ытхыгъэм 7:11.\nЫнджыр чъыгэу гъугъэр\n20Пчэдыжьым ынджыр чъыгым къызыблэкІыжьхэм, ылъапсэ нэсэу ар зэрэгъугъэр алъэгъугъ. 21Петрэ ащ дэжьым Исус ыІогъагъэр ыгу къэкІыжьи къыриІуагъ:\n–Равви, еплъ, ынджыр чъыгэу узэбгыгъэр гъугъэ!\n22–ТхьэмкІэ шІошъхъуныгъэ шъугухэм арыжъу­гъэлъ,– ариІожьыгъ Исус ахэмэ. 23–Шъыпкъэр шъо­сэІо, зыгорэм ыгу щэч къыримыгъахьэу, къыІорэр хъун­кІэ шІошъхъуныгъэ иІэу, мы Іуашъхьэм, «ЗыкъэІэти хым зыхадз», зиІокІэ, ар къыдэхъущт. 24Арышъ, шъо­сэІо, сыд щыщкІи Тхьэм шъуелъэІумэ, Тхьэм ар къы­зэрэшъуфишІэщтымкІэ шІошъхъуныгъэ шъугухэм ары­жъугъэлъи, къышъуфишІэщт. 25Тхьэм шъузелъэІукІи, гукъанэ зыгорэм фышъуиІэмэ фэжъугъэгъу, Шъуятэ лъапІэу уашъом щыІэм шъо мыхъунхэу шъушІагъэхэр къышъуфигъэгъунхэм пае. 26Ау шъо ащ фэшъумы­гъэгъумэ, Шъуятэ лъапІэу уашъом щыІэм шъо мы­хъунхэу шъушІагъэхэри къышъуфигъэгъущтхэп.\nДжурт тхьаматэхэр Исус итетыгъо къезытыгъэмкІэ къызэреупчІыгъэхэр\n(Маттэ 21:23-27; Лука 20:1-8)\n27Джыри зэ Исусрэ игъогу рыкІохэрэмрэ Еруса­лим къэкІожьыгъэх. Исус Тхьэм иунэшхо къыкІухьэзэ, дин пэщэшхохэмри, Тэурат егъэджэкІо пащэхэри, на­хьыжъхэри къыбгъодахьэхи, 28къыраІуагъ:\n–Мы Іофхэр пшІэнхэу фитыныгъэр тыда къыздипхы­гъэр, е ахэр пшІэнхэу тетыгъор хэта о къыозытыгъэр?\n29–Сэри шъо зы Іоф горэкІэ сышъоупчІыщт,– ариІу­агъ Исус. –ПэгъокІ къысэшъутыжьмэ, сэри шъосІон мы Іофхэр сшІэнхэу фитыныгъэр къыздисхыгъэр. 30Иуан цІыфхэр ыумэхъынхэу хэта къэзыгъэкІуагъэр? ЦІыфхэр ара, хьауми Тхьэр ара? ПэгъокІ къысэшъут.\n31–«Тхьэр ары Иуан къэзыгъэкІуагъэр», тІомэ, ежьым къытиІожьышт: «Адэ, сыд пае Иуан къыІуагъэхэр шъу­шІошъ мыхъугъэха?»– аІозэ, ахэр зэупчІыжьыгъэх. 32–«ЦІыфхэр ары Иуан къэзыгъэкІуагъэхэр», етІожьы­на?– ау ахэр цІыфхэм ащыщынэщтыгъэх; сыда пІомэ цІыф пстэуми Иуан шъыпкъэу пегъымбарэу зэрэщы­тыгъэр алъытэщтыгъэти ары. 33Арыти,\n–ТшІэрэп,– аІуи, Исус къыраІожьыгъ.\n–Ащыгъум сэри шъосІощтэп мы Іофхэр сшІэнхэу фиты­ныгъэр къыздисхыгъэр,– ариІожьыгъ Исус ахэмэ.\nСэнэшъхьэшІэ бзаджэхэм яхьылІэгъэ гъэсэныгъэ тхыдэр\n(Маттэ 21:33-46; Лука 20:9-19)\nИсус гъэсэныгъэ тхыдэхэмкІэ цІыфхэм адэгущыІэу ыублагъ:\n–ЛІы горэм сэнэшъхьэ хатэ ыгъэтІысхьагъ. Мыжъо чэукІэ къышІыхьи, сэнэшъхьэ фызалъэ ышІи, унэ плъэ­пІэ лъаги дишІыхьагъ. ЕтІанэ сэнэшъхьашІэ* горэхэм ха­тэр аІэкІилъхьи, хымэ хэгъэгу горэм кІуагъэ. 2Сэнэшъхьэ пычыжьыгъор къызэсым, исэнэшъхьэ Іахьэ къаІихынэу унэІут горэ сэнэшъхьашІэхэм адэжь ыгъэкІуагъ. 3Ау ахэмэ унэІутыр къаубыти, къеохи, ІэнэкІэу къатІупщы­жьыгъ. 4ЕтІанэ сэнэшъхьэ хатэр зием нэмыкІ унэІут горэ сэнэшъхьашІэхэм адэжь ыгъэкІуагъ. Ащи ышъхьэ къео­хи, лые къырахыгъ. 5ЕтІанэ нэмыкІ унэІут горэ ыгъэ­кІуагъ; ар къаукІыгъ; нэмыкІ унэІутыбэхэри ыгъэкІуа­гъэх; зы купым къеуагъэх, адрэ купыри къаукІыгъ.\n6–ШІу ылъэгъурэ ыкъо закъо къыфэнагъ. «Скъо лъы­тэныгъэ къыфашІын», ыІуи, ауж дэдэу ар сэнэшъхьа­шІэхэм адэжь ыгъэкІуагъ.\n7–Ау сэнэшъхьашІэхэм зэраІожьыгъ: «Мыры сэнэшъхьэ хатэр къызыфэнэжьыщтыр. Ар тэжъугъэукІи, сэнэшъхьэ хатэр тэ къытфэнэжьыщт». 8Арэущтэу сэнэшъхьэ хатэр зием ыкъо къаубыти, къаукІи, сэнэшъхьэ хатэм къыда­дзыжьыгъ.\n9–Сэнэшъхьэ хатэр зием сыда ышІэщтыр?– къыпигъэ­хъожьыгъ Исус. –Ар къэкІонышъ, сэнэшъхьашІэхэр ыгъэ-\n12:1 сэнэшъхьашІэхэр – сэнэшъхьэ хатэм щылажьэхэрэр ары.\nкІодынхэшъ, сэнэшъхьэ хатэр нэмыкІхэм аІэкІилъхьащт. 10Мы гущыІэхэу Тхьэм игущыІэ тхыгъэхэм арытхэм* шъуяджагъэба:\nмыжъор мыжъо лъэпсэ дэдэу унэм фэхъугъ. 11Мыр Зиусхьаным иІэшІагъэ Іоф, ари тэ гъэшІэгъонэу къытфэлъагъо»? 12Тэурат егъэджэкІо пащэхэмрэ дин пэщэшхохэмрэ мы гъэсэныгъэ тхыдэр ежьхэм яхьылІагъэу Исус къызэриІо­тагъэр къагурыІуагъэти, Исус къаубытынэу пылъыгъэх, ау цІыф купышхом щыщынэщтыгъэхэти, ыуж икІыжьхи ІукІыжьыгъэх.\n(Маттэ 22:15-22; Лука 20:20-26)\n13Ащ нэужым Тэурат егъэджэкІо пащэхэмрэ дин пащэ­хэмрэ гущыІэ горэм тыраубытэным пае, фарисейхэм ащыщхэри пачъыхьэ Ирод ыуж рыкІохэрэм ащыщхэри Исус ыдэжь агъэкІуагъэх. 14Ахэр Исус ыдэжь къакІохи къыраГуагъ:\n–Дин гъэсакІу, шъыпкъагъэ зиІэ лІэу узэрэщытри, цІыфхэм аІорэм узэримыгъапэрэри тэшІэ, сыда пІомэ цІыфхэм ятеплъэ уемыплъэу, цІыф пстэури уизэфэдэхэу щытых, шъыпкъагъэми тетэу, Тхьэм игъогу цІыфхэм яогъашІэ. Кайсарым* хьакъулахь ахъщэр* етты хъущта, мыхъущта? Еттына, еттымытына?\n15Ау Исус ахэмэ янэпитІугъэ гу лъитагъэти ариІуагъ: –Сыд пае сыхэжъугъэукъонэу шъупылъа? Зы динар*\nахъщэ къысфэшъухьи сэжъугъэлъэгъу.\n16Зы динар къыфахьыгъ.\n12:10-11 мы гущыІэхэу Тхьэм игущыІэ тхыгъэхэм арытхэм – еплъ Сэбур (Псалтыр) 118:22-23 (урыс библиемкІэ 117:22-23).\n12:14 Кайсар – еплъ Маттэ 22:17.\n12:14 хьакъулахь ахъщэр – еплъ Маттэ 5:46.\n12:15 динар – еплъ Маттэ 18:24.\n–Хэта зисурэт мыщ итыри, хэта зыцІэр мыщ тетхагъэри?–ариІуагъ Исус.\n17–Ащыгъум Кайсарым иер Кайсарым ешъутыжь, Тхьэм иери Тхьэм ешъутыжь,– ариІуагъ Исус.\nАхэмэ ежьыр бэу агъэшІэгъуагъ.\nСаддукейхэр лІагъэхэм якъэтэджыжьын ехьылІагъэу Исус къызэреупчІыгъэхэр\n(Маттэ 22:23-33; Лука 20:27-40)\n18Саддукейхэу* лІагъэхэр къызэрэтэджыжьыщтхэр зы­шІошъ мыхъухэрэм ащыщхэу заулэ Исус ыдэжь къакІохи къеупчІыгъэх:\n19–Дин гъэсакІу, пегъымбар Мусэ мырэущтэу къытфи­тхыгъ:* «ЛІы горэм ышы лІэу, бын имыІэу шъуз къыкІэн­мэ, ышы унагъо фишІыным пае, а лІым шъузабэр къыщэжьын фае». 203экъошибл щыІагъ. Ахэм ащыщэу апэрэм шъуз къыщагъ, ау бын къыкІэмынэу дунаем ехы­жьыгъ. 21ЯтІонэрэми а шъузыр къыщэжьыгъ. Ащи бын къыкІэмынэу дунаем ехыжьыгъ, ящэнэрэри ащ фэдагъ. 22Блыми а шъузыр къащэжьыгъ, ау бын къакІэныгъэп. Зэпстэуми ауж дэдэу шъузыри дунаем ехыжьыгъ. 23ЛІа­гъэхэр къызытэджыжьхэкІэ, хэта зишъузыщтыр ар? Сыда пІомэ блыми шъузэу яІагъэшъ ары,\n24–Тхьэм игущыІэ тхыгъэхэмрэ Тхьэм илъэкІыныгъэ­шхомрэ зэрэшъумышІэхэрэр арыба шъузкІыхэукъорэр?–ариІожьыгъ Исус ахэмэ. 25–Сыда пІомэ лІагъэхэр къы­зытэджыжьхэкІэ, шъуз къащэжьыщтэп, лІыми дэкІожьы­щтхэп, уашъом щыІэ мэлэІичхэм афэдэхэу щытыщтых нахь. 26Ау лІагъэхэр къызэрэтэджыжьыщтхэр пегъым­бар Мусэ итхылъ зэритым шъуеджагъэба? Пэнэ куандэм икъэбар зэрыт чІыпІэм ыдэжь ит Тхьэр пегъымбар Мусэ къыдэгущыІэу мырэущтэу къызэриІуагъэр:* «Сэры Ибра-\n12:18 Саддукейхэр – еплъ Маттэ 3:7.\n12:19 пегъымбар Мусэ мырэущтэу къытфитхыгъ – еплъ Пегъымбар Мусэ ятфэнэрэ тхылъэу ытхыгъэм 25:5-6.\n12:26 Тхьэр Мусэ къыдэгущыІэу... къызэриІуагъэр – еплъ Пегъымбар Мусэ ятІонэрэ тхылъэу ытхыгъэм 3:2-6.\nхьими, Исхьакъи, Якъуби я Тхьэр». 27Ащ къикІырэр Тхьэр псаухэмрэ лІагъэхэу зыфаІохэрэмрэ я Тхьэу зэрэ­щытыр ары. Шъо инэу шъухэукъо.\nТхьэм иунашъохэм ащыщэу анахь ин дэдэр\n(Маттэ 22:34-40; Лука 10:25-28)\n28Тэурат егъэджэкІо пащэхэм ащыщэу зыгорэм Исус­рэ саддукейхэмрэ зэнэкъокъухэу зэхихыгъ, Исус дэгъоу пэгъокІ къызэраритыгъэри ешІэти, къыбгъодахьи къе­упчІыгъ:\n–Тхьэм иунашъо пстэуми ащыщэу анахь ин дэдэр тара?\n29–Анахь ин дэдэр* мыры: «ШъукъэдаІу, Израил цІыф­хэр, Зиусхьанэу ти Тхьэ ары зизакъоу Зиусхьаныр; 30зэкІэ о угурэ упсэрэкІи, зэкІэ уизэхэшІыкІыныгъэкІи, зэкІэ пкІуачІэкІи Зиусхьанэу уи Тхьэ шІу лъэгъу». 31ЯтІонэрэ унашъор* мыры: «О пшъхьэ шІу зэрэплъэгъурэм фэдэу, уигъунэгъуи шІу лъэгъу». Мы унэшъуитІум анахьи уна­шъо нахь ин щыІэп,– къыІожьыгъ Исус.\n32–Дэгъоу, дин гъэсакІу,– ыІуи, Тэурат егъэджэкІо па­щэм Исус къыриІожьыгъ, –Тхьэр зэрэзакъор, ащ нэмы­кІэу Тхьэ зэрэщымыІэри шъыпкъэу къэпІуагъ. 33ЗэкІэ о угурэ упсэрэкІи, зэкІэ уизэхэшІыкІыныгъэкІи, зэкІэ пкІуачІэкІи ар шІу плъэгъуныр, о пшъхьи шІу зэрэплъэ­гъурэм фэдэу, уигъунэгъуи шІу плъэгъуныр, Тхьэм пае агъэстырэ къурмэныпхъэ пстэумрэ тын пстэумрэ анахьи бэкІэ нахь лъапІ.\n34Исус Тэурат егъэджэкІо пащэм губзыгъэу пэгъокІ къызэритыгъэр зелъэгъум, риІуагъ:\n–О Тхьэм и Тетыгъошхо ыІэчІэгъ учІэхьанэу упэчыжьэп.\nАщ къыщегъэжьагъэу ащ нэмыкІыкІэ Исус къеупчІы­жьынэу хэти тегушхуагъэп.\n12:29-30 Анахь ин дэдэр – еплъ Пегъымбар Мусэ ятфэнэрэ тхылъэу ытхыгъэм 6:4-5.\n12:31 ЯтІонэрэ унашъор – еплъ Пегъымбар Мусэ ящэнэрэ тхылъэу ытхыгъэм 19:18.\nХристос хэта зыкъор?\n(Маттэ 22:41-46; Лука 20:41-44)\n35Исус Тхьэм иунэшхо чІэтэу, цІыфхэм Тхьэм игущы­Іэхэр аригъашІэхэзэ къыІуагъ:\n–Тэурат егъэджэкІо пащэхэм Христос Даутэ ыкъоу сыдэущтэу аІонэу хъугъа? 36Сыда пІомэ Тхьэм Ыпсэ ЛъапІэ ежь Даутэ ыгу къырилъхьи, мырэущтэу къыри­гъэІуагъэба:*\n«Тхьэу Зиусхьаным сэ си Зиусхьан къыриІуагъ: О уипыихэр плъэкъо чІэгъ къычІэсэгъэуцохэфэ, сэ сиджабгъукІэ къызготІысхь»? 37–Ежь Даутэ Христос «си ЗиусхьанкІэ» еджэ,– къы­пигъэхъожьыгъ Исус. –Арэу зыхъукІэ, сыдэущтэу Хри­стос Даутэ ыкъоу хъура?\nЦІыф купышхор игуапэу Исус едэІущтыгъ.\nИсус Тэурат егъэджэкІо пащэхэм ямысагъэ къызэригъэлъэгъуагъэр\n(Маттэ 23:1-36; Лука 20:45-47)\n38Исус цІыфхэм Тхьэм игущыІэхэр аригъашІэхэзэ къы­Іуагъ:\n–Тэурат егъэджэкІо пащэхэм шъуафэсакъ. Ахэмэ шъошэ кІыхьэхэр ащыгъхэу къакІухьаныр якІас. ЗэІукІэхэми ежьхэм аІэхэм цІыфхэр щарагъэбэунхэри, 39синэгогухэм цІыфхэр зыщызэІукІэхэкІи, ешхэ-ешъошхохэм адэжьи тхьэмэтэ тІысыпІэхэр аубытынхэри якІас. 40Шъузабэхэм яунэхэри къатырахых. ЦІыфхэм зыкъарагъэгъэшІэгъо­ным пае, тхьэлъэІухэр агъэкІыхьэх. Тхьэм ахэмэ яфэ­шъуашэ инэу аригъэпщыныжьыщт.\nШъузабэм ахъщэу Тхьэм пае ытыгъэр\n41ЦІыфхэм Тхьэм тын фашІэу, ахъщэхэр зыдалъхьэрэ пхъуантэхэм апашъхьэ Исус тІысыгъэу, ахъщэхэр зэрэдалъ-\n12:36 Тхьэм Ыпсэ ЛъапІэ Даутэ... къыригъэІуагъэба? – еплъ Сэбур (Псалтыр) 110:1 (урыс библиемкІэ 109:1).\nхьахэрэм еплъыщтыгъ. ЦІыф баибэхэм ахъщэ бэу далъ­хьагъ. 423ы шъузэбэ тхьамыкІэ горэ къакІуи, гъоплъэ ахъщитІу пхъуантэм дилъхьагъ. Ар зы чапыч* фэдиз мэхъу.\n43Джащыгъум Исус игъогу рыкІохэрэм къяджи ари­Іуагъ:\n–Шъыпкъэр шъосэІо, мы шъузэбэ тхьамыкІэм изакъоу адрэ дэзылъхьэгъэ цІыф пстэуми анахьи нахьыбэ дилъ­хьагъ; 44сыда пІомэ ахэмэ ахъщэу къялыжьыгъэм щыщ далъхьагъэти ары, ау а шъузабэм зэкІэ дилъхьагъ – зэрэ­псэунэу макІэ тІэкІоу иІэр зэкІэ ары.\nИсус Тхьэм иунэшхо зэрэзэхакъутэщтыр къызэриІуагъэр\n(Маттэ 24:1-2; Лука 21:5-6)\nИсус Тхьэм иунэшхо къычІэкІыжьызэ, игъогу рыкІо­хэрэм ащыщэу зыгорэм къыриІуагъ:\n–Еплъ, дин гъэсакІу! Мыхэр сыдэу мыжъо джадэха! Мыхэр сыдэу унэ гъэшІэгъонха!\n2–Мы унэшхохэр олъэгъуха?– ыІуи, Исус ащ риІо­жьыгъ. –МыжъуитІу къызэтемынэжьэу пстэури къызэ­хэтэкъощтых.\nКъиныбэ щэчыныгъэм иублапІ\n(Маттэ 24:3-14; Лука 21:7-19)\n3Ащ ыужым Исус Тхьэм иунэшхо фэзанкІэу Елеон Іуа­шъхьэм тесэу, Петри, Якъуби, Иуани, Индрыси яза­къоу къызэнэжьхэм, къеупчІыгъэх:\n4–КъытаІу, о зыфэпІогъэ Іофхэр сыдигъо къэхъущтых, ахэр зэкІэ къызэрэхъущтхэм янэшанэри сыда?\n5–Зыми шъукъызэримыгъэпцІэщтым шъуфэсакъ,– ыІуи,\n12:42 чапыч – арапыбзэкІи тыркубзэкІи «хъурышэ» мэхъу.\nИсус ахэмэ ариІоу ыублагъ. 6–Сэ сцІэкІэ зэджэжьхэу, «Сэры Христос», аІоу, цІыфхэу къэкІощтхэр бэу хъу­щтых, цІыфыбэхэри агъэпцІэщтых. 7Ау благъэми чыжьэ­ми зэо къэбар зызэхэшъухыкІэ, шъумыщын. А Іофхэр къэхъунхэ фае, ау дунаем икІэух къэсыгъэу щытыгоп. 83ы лъэпкъыр адрэ лъэпкъым, зы пачъыхьагъори адрэ пачъыхьагъом езэонэу къэтэджыщт. ЧІыпІэ-чІыпІэхэм­кІи чІыгур инэу щысысыщт, гъаблэхэри къэхъущтых. А Іофхэр къиныбэ щэчыныгъэм иублапІ.\n9–Ау шъо шъузыфэсакъыжь. Тхьамэтэ хасэхэм апа­шъхьэ шъуращэщт, синэгогухэми къамыщкІэ къащы­шъоощтых. Сэ сигъогу шъузэрэрыкІорэм пае, Іэшъхьэ­тетхэмрэ пачъыхьэхэмрэ апашъхьэ къэбарышІум* шыхьат шъуфэхъунэу шъукъиуцощт. 10Ау ыпэ рапшІэу сэ къыс­фэлажьэрэ цІыфхэм къэбарышІур лъэпкъ пстэуми ара­гъэІун фаеу щыт. 11ХьыкумышІэм* ыпашъхьэ шъуращэнэу шъузаубыткІэ, «Сыда тІощтыр?» шъуІоу, ыпэ рапшІэу шъу­мыгумэкІ. А сыхьат дэдэм гущыІэхэу Тхьэм Ыпсэ ЛъапІэ шъугухэм къарилъхьэхэрэр къашъуІох; сыда пІомэ шъо­рэп къэгущыІэщтыр, Тхьэм Ыпсэ ЛъапІ ары нахь.\n12–Шым ежь ышы, тым ежь ибын тетыгъо зиІэхэм ари­гъэукІыным пае, аІэкІигъэхьащт. Бынхэри ятэ-янэхэм апэуцущтых, тетыгъо зиІэхэми арагъэукІыщтых. 13Шъо сэ сцІэ зэрэжъугъэлъапІэрэм пае, цІыф пстэуми шъуа­уджэгъущт. Ау кІэухым нэсыфэ теубытэныгъэ зиІэр мыкІодэу Тхьэм къыгъэнэжьыщт.\n(Маттэ 24:15-28; Лука 21:20-24)\n14–Ау «Зэхэзыкъутэрэ ГущыкІыгъоу»* пегъымбар Да­нил зытегущыІагъэр зыдэщымытын фэе чІыпІэм щытэу зышъулъэгъукІэ, (еджэрэм къыгурэрэІу), ащыгъум Иудей хэкум ис цІыфхэр Іуашъхьэхэм ярэкІолІэжьых. 15Уна­шъхьэм тетыри къызехыкІэ, зыгорэ зыдихьынэу унэм ерэмыхьажь. 16Губгъом итыми ищыгъын кІыІутелъ зы-\n13:9 къэбарышІур – еплъ 8:35\n13:11 хьыкумышІэр – еплъ Маттэ 5:21.\n13:14 «Зэхэзыкъутэрэ ГущыкІыгъор» – еплъ Маттэ 24:15.\nдихьынэу къерэмыгъэзэжь. 17А мафэхэм бзылъфыгъэ лъэрмыхьэхэмрэ сабый быдзашъо зиІэхэмрэ сыхьатмы­гъо ежьэщтых. 18Мы Іофхэр кІымафэм темыфэнхэу Тхьэм шъуелъэІу; 19сыда пІомэ а мафэхэм гузэжъогъушхо ду­наем щыхъущт. Ащ фэдэ гузэжъогъушхо Тхьэм дунаер къызигъэхъугъэм щегъэжьагъэу джырэ нэсыфэ щыІа­гъэп ыкІи щыІэжьыщтэп. 20Зиусхьаным а мафэхэр нахь макІэ ымышІыгъэхэмэ, зы цІыфи мыкІодэу къэнэжьыщт­гъэп. Ау ежьым къыхихыгъэ цІыфхэм яхьатыркІэ Зиус­хьаным а мафэхэр нахь макІэ ышІыгъэх. 21А мафэхэм «Мары, Христос* мыщ дэжьым щыІ», ыІоу, е «Христос модэ щыІ», ыІоу зыгорэм къышъуиІомэ, шъушІошъ шъу­мыгъэхъу. 22Христос нэпцІхэмрэ пегъымбар нэпцІхэмрэ къэлъэгъощтых. Ахэмэ нэшэнэ гъэшІэгъонышхохэри Іо­фышхо гъэшІэгъонхэри къагъэлъэгъощтых, алъэкІымэ, Тхьэм къыхихыгъэ цІыфхэр агъэпцІэнхэм пае. 23Ау шъо шъузыфэсакъыжь, а Іоф пстэури къэхъунхэм ыпэкІэ ахэмэ якъэбар къышъосІуагъ.\nЦІыф Лъэпкъым Ыкъо дунаем къызэрэкІожьыщтыр\n(Маттэ 24:29-31; Лука 21:25-28)\n24–Ау а мафэхэм гузэжъогъушхом ыуж тыгъэр ушІун­кІыжьыщт, мазэри къэнэфыжьыщтэп. 25Жъуагъохэри уа­шъом къефэхыщтых, уашъом щыІэ кІуачІэхэри хъые­щтых. 26Джащыгъум ЦІыф Лъэпкъым Ыкъо ошъуапщэ­хэм ахэтэу, лъэкІыныгъэшхорэ щытхъушхорэ иІэхэу, къакІоу цІыфхэм алъэгъущт. 27Джащыгъум ЦІыф Лъэ­пкъым Ыкъо мэлэІичхэр ыгъэкІощтых, дунай лъэны­къуиплІым зы ошъо чапэм къыщегъэжьагъэу адрэ ошъо чапэм нэс, ежь ицІыфхэу къыхихыгъэхэр къыхищыхэзэ, ежьым къыфаугъоижьынхэу.\nЫнджыр чъыгым шъыпкъагъэу къыдгуригъаІорэр\n(Маттэ 24:32-35; Лука 21:29-33)\n28–Ынджыр чъыгым къехъулІэрэмкІэ Іоф горэ зэжъу­гъашІэ: икъутамэхэм псы къахахьэу, ытхьапэхэр къыпы­кІэхэ зыхъукІэ, гъэмафэр къызэрэблагъэр шъошІэ.\n29Ащ фэдэу шъори, мы Іофхэр къэхъухэу зышъулъэгъу­кІэ, ЦІыф Лъэпкъым Ыкъо гъунэгъоу, къэлапчъэм дэжь зэрэщытыр шъушІэ. 30Шъыпкъэр шъосэІо, мы Іофхэр зэкІэ къэхъунхэм ыпэкІэ, мы лъэпкъыр кІодыщтэп. 31Уа­шъомрэ чІылъэмрэ кІодыжьыщтых, ау сэ сигущыІэхэр кІодыжьыщтхэп.\nА мафэри а сыхьатри къызысыщтыр зыми ышІэрэп\n32–Ау а мафэр е а сыхьатыр къызысыщтыр зыми ышІэ­рэп. Уашъом щыІэ мэлэІичхэми ашІэрэп, Тхьэм Ыкъуи ышІэрэп. Ты лъапІэ изакъоу ары ныІэп ар зышІэрэр. 33Шъу­зыфэсакъыжь! Шъумычъыеу шъусакъ, Тхьэми шъуелъэ­Іу; сыда пІомэ а сыхьатыр къызыкІощтыр шъушІэрэпышъ ары! 34Ар зыфэдэр мары: лІы горэм чыжьэу къыкІу­хьанэу иунэ екІы. Хэти ежь иІоф ышІэнэу иунэІутхэм иунэ аІэкІелъхьэ, къэлапчъэм Іут ухъумакІори мычъыеу сакъынэу унашъо фешІы. 35Арышъ, шъори шъумычъыеу шъусакъ; сыда пІомэ, пчыхьэшъхьапэр арыми, чэщны­къор арыми, атэкъэІогъур арыми, пчэдыжь нэфшъагъор арыми, унэр зиер къызыкІожьыщтыр шъушІэрэпышъ ары! 36Ар шъумышІахэу къызыкІожькІэ, шъучъыеу шъу­пэмыплъэу зыкъешъумыгъэгъот. 37Шъо къышъуасІорэр зэпстэуми ясэІо: шъумычъыеу шъусакъ!\nТхьэмэтэ Хэсэшхом щыщ тхьаматэхэм Исус тхьагъэпцІыгъэкІэ аукІынэу гухэлъ зэрашІыгъэр\nПасхъэ зыцІэ мэфэкІ мэфэшхомрэ Хьалыгъу Мыгъэ­тэдж зыщашхырэ мэфэкІ мэфэшхо мафэхэмрэ* къэсын-\n14:1 Пасхъэ зыцІэ мэфэкІ мэфэшхомрэ Хьалыгъу Мыгъэтэдж зыща­шхырэ мэфэкІ мэфэшхо мафэхэмрэ – еплъ Маттэ 26:2.\nхэкІэ мэфитІу къэнэжьыгъ. Дин пэщэшхохэмрэ Тэурат егъэджэкІо пащэхэмрэ Исус аукІыным пае, тхьагъэпцІы­гъэкІэ зэраубытыщт шІыкІэм лъыхъущтыгъэх. 2Сыда пІомэ ахэмэ аІуагъ:\n–ЦІыфхэм бырсырышхо амышІыным пае, мэфэкІ мэ­фэшхом тефэу орэмыхъу.\nЗы бзылъфыгъэ горэм Вифание къуаджэм дагъэу осэшхо зиІэр Исус зэрэщифагъэр\n3ЕтІанэ Исус Вифание къуаджэм щыІэу, Симонэу шъо­джэ уз Іае зиІагъэм иунэ Іанэм пэсэу щышхэщтыгъ. Шхэзэ, бзылъфыгъэ горэ унэм къихьагъ. А бзылъфы­гъэм алавастэр зыцІэ мыжъом хэшІыкІыгъэу, апч ыІыгъыгъ. Нард зыцІэ къэкІыгъэм идагъэ къабзэу ыкІи осэшхо зиІэу, мэ ІэшІу зыпихырэр а апчым итыгъ. Бзылъ­фыгъэм апчыр ыкъути, Исус ышъхьэ дагъэр тырикІагъ.\n4Ар залъэгъум, зы куп губжи, мыщ фэдэу зэриІо­жьыгъ:\n–Мы дагъэу осэшхо зиІэр хьаулыеу сыд пае ыгъэкІо­дыгъа? 5А дагъэр ащагъэмэ, динар шъищ нахьи нахьыбэ къыхьыщтыгъ, тхьамыкІэхэми афагощын алъэкІыщтыгъ.\nАрэущтэу аІозэ, бзылъфыгъэм щыхьагъэх.\n6–Ыуж шъуикІ,– къыІуагъ Исус. –Сыд пае бзылъфы­гъэр жъугъэукІытэра? Ащ шІугъэ къысфишІагъ. 7Тхьа­мыкІэхэр къышъухэт зэпытых, сыдигъо шъуфаеми шІугъэ афэшъушІэн шъулъэкІыщт, ау сэ сышъухэт зэпытыщтэп. 8Мы бзылъфыгъэм ылъэкІыгъэр ышІагъ. Ащ сэ спкъы дагъэ щифи, сызэрэчІалъхьажьыным сыфиухьазырыгъ. 9Шъыпкъэр шъосэІо, сэ къысфэлажьэрэ цІыфхэм чІы­лъэм зэкІэ къэбарышІур* тыдэ щагъэІуми, мы бзылъфы­гъэм ышІагъэр къаІотэжьыщт, цІыфхэм шІукІэ а бзы­лъфыгъэр агу къагъэкІыжьыным пае.\n14:9 къэбарышІур – еплъ 8:35.\nИудэ зыцІэм Исус дин пэщэшхохэм аІэкІигъэхьанэу зэрадиштагъэр\n10Исус игъогу рыкІорэ нэбгырэ пшІыкІутІум ащыщэу Иудэ Искариот зыцІэр дин пэщэшхохэм адэжь кІуагъэ, Исус аІэкІигъэхьаным пае. 11Ахэмэ ар зызэхахым, гушІуа­гъэх, ахъщи Иудэ къыратынэу къагъэгугъагъ. Арэущтэу Иудэ Исус ахэмэ аІэкІигъэхьаным пае, Іэрыфэгъу уахътэ паплъэу ыублагъ.\nИсус Пасхъэ пчыхьэшъхьашхэр игъогу рыкІохэрэм зэрадишІыгъэр\n12Хьалыгъу Мыгъэтэдж зыщашхырэ мэфэкІ мэфэшхо мафэхэм ащыщэу апэрэ мафэу Пасхъэ шъынэр зыщы­шІуабзыщтыгъэм дэжь игъогу рыкІохэрэм Исус къыра­Іуагъ:\n–Пасхъэ пчыхьэшъхьашхэр щыпшІынэу тыдэ тыкІо­нышъ, щыдгъэхьазырынэу уфая?\n13Арэущтэу Исус игъогу рыкІохэрэм ащыщэу нэбгыри­тІу къалэм ыгъэкІуагъэх, мырэущтэу ариІуагъэу:\n–Къалэм шъудахьи, зы лІы горэм псы къошын ыхьэу, ащ дэжьым къыщышъуІукІэщт. А лІым ыуж шъуитэу шъукІу. 14А лІыр зэрыхьэрэ унэр зием ешъуІу: «Дин гъэсакІом еІо: Сэррэ сигъогу рыкІохэрэмрэ Пасхъэ пчы­хьэшъхьашхэр зыщытшІыщт хьакІэщыр тыдэ щыІа?» 15Джащыгъум гъэкІэрэкІагъэу, тегъэпсыхьагъэу хьэкІэщы­шхо лъагэ горэ шъуигъэлъэгъущт. Ащ дэжьым зэкІэри къыщытфэжъугъэхьазыр.\n16Исус игъогу рыкІохэрэр дэкІыхи, къалэм дэхьагъэх. Исус зэрариІуагъэм тетэу пстэури къагъоти, Пасхъэ пчы­хьэшъхьашхэр агъэхьазырыгъ.\n17Пчыхьашъхьэр къызэсым, Исус игъогу рыкІорэ нэбгырэ пшІыкІутІур игъусэхэу къэкІуагъ. 18Ахэр Іанэм пэсхэу шхэхэ зэхъум, Исус къыІуагъ:\n–Шъыпкъэр шъосэІо, шъо сэ къыздашхэхэрэм шъуащыщ горэм тетыгъо зиІэхэм саІэкІигъэхьащт.\n19Ахэмэ агу къеуагъ. Зым зыр ыуж итэу къыраІонэу фежьагъэх:\n–Ар сэрэп, арыба?\n20–Шъо пшІыкІутІум шъуащыщэу мы апсым сигъу­сэу хьалыгъу къыхэзыгъаорэр ары тетыгъо зиІэхэм са­ІэкІэзыгъэхьащтыр,– ариІуагъ Исус. 21–Шъыпкъэ, ЦІыф Лъэпкъым Ыкъо дунаем ехыжьыщт, ежьым ехьылІагъэу Тхьэм игущыІэ тхыгъэхэм зэрарытым фэдэу. Ау ЦІыф Лъэпкъым Ыкъо тетыгъо зиІэхэм аІэкІэзыгъахьэрэр сы­хьатмыгъо ежьагъ! А цІыфыр къэмыхъугъэмэ, ежьымкІэ нахьышІущтыгъ.\n(Маттэ 26:26-30; Лука 22:15-20; 1. Кор. 11:23-25)\n22Ахэр шхэхэ зэхъум, Исус хьалыгъур къыштагъ, Тхьэм щытхъу фишІи, зэгуичи, ахэм арити къыІуагъ:\n–Ма, шъушхы, мы хьалыгъур сэ спкъы ары.\n23ЕтІанэ зы шъуалъэ къышти, Тхьэм щытхъу фишІи аритыгъ. Ахэр зэкІэ ащ итым щыщ ешъуагъэх.\n24–Мы сэнэпсыр сэ слъэу Тхьэм ежьымрэ ицІыфхэмрэ азыфагу дилъхьэгъэ зэзэгъыныгъэр къэзыгъэшъыпкъэ­жьырэр* ары,– ариІуагъ Исус. –ЦІыфыбэхэм яшІуагъэ къа­кІонэу, лъэу сэ къыскІэкІыщтыр ары. 25Шъыпкъэр шъо­сэІо, Тхьэм и Тетыгъошхо къызыкІощтым нэсыфэ, сэнэ­шъхьэ къутамэм ипс сешъожьыщтэп. А мафэм кІэу сешъожьыщт.\n26ЕтІанэ Исусрэ игъогу рыкІохэрэмрэ тхьэщытхъу орэд къызаІо ужым, унэм икІыхи, Елеон Іуашъхьэм кІуагъэх.\n«Сэ сыкъэмышІэу къэпІощт», Исус Петрэ зэрэриІуагъэр\n27–Шъо пстэуми сизакъоу утыгум сыкъишъунэщт,– ари­Іуагъ Исус игъогу рыкІохэрэм, –сыда пІомэ Тхьэм къызэриІорэр игущыІэ тхыгъэхэм арыт:* «Сэ мэлахъор\n14:24 Сэ слъэу... зэзэгъыныгъэр къэзыгъэшъыпкъэжьырэр – еплъ Маттэ 26:28.\n14:27 Тхьэм... игущыІэ тхыгъэхэм арыт – еплъ Пегъымбар Зэкъарие тхылъэу ытхыгъэм 13:7.\nсыукІыщт, мэлхэри зэбгырыкІыжьыщтых». 28Ау лІагъэ­хэм сыкъызахэтэджыкІыжьыкІэ, шъуапэ рапшІэу Галилей хэкум сыкІощт.\n29–Пстэуми утыгум укъыранэми, сэ укъисынэщтэп,–къыриІуагъ Петрэ Исус.\n30–Шъыпкъэр осэІо,– риІожьыгъ Исус Петрэ, –мы ны­чэпэ дэдэм атакъэр тІо Іоным ыпэкІэ, гъогогъуищэ сэ сыкъэмышІэу къэпІощт.\n31–Сэ сыбдэлІэн фаеу щытми, усымышІэу сІощтэп,–теубытагъэу къыІуагъ Петрэ. Ащ фэдэ къабзэу Исус игъо­гу рыкІорэ адрэ лІы пстэуми къаІуагъ.\n32Ащ нэужым Гефсимание* зыцІэу чІыпІэ горэм нэ­сыгъэх.\n–Мо шъуетІысэх, сэ Тхьэм селъэІуфэ,– ыІуи, Исус игъо­гу рыкІохэрэм ариІуагъ. 33Исус етІанэ Петри, Якъуби, Иуани зыдищэхи, ыгу къеоу, гумэкІэу ыублагъ.\n34–СылІэрэм фэдэу инэу сыгу хэкІы,– ариІуагъ. –Шъу­мычъыеу шъусакъэу мо шъущыІ.\n35ЕтІанэ зы тІэкІу ІукІоти, чІыгум зыридзыхи, амал иІэмэ, къин щэчыныгъэм исыхьат блигъэкІынэу Тхьэм елъэІугъ.\nЗ6–Аввэу* сэ Сят, о умылъэкІын Іоф зи щыІэп,– ыІуагъ. –Мы къин щэчыныгъэм ишъуалъэ сэ сІых. Ау сэ сызыфаер мыхъоу, о узыфаер орэхъу.\n37Ащ ыужым Исус игъогу рыкІорэ нэбгырищымэ адэжь къыгъэзэжьи, чъыехэу къыгъотыжьыгъэх.\n–Симон очъыя?– ыІуи, Исус Петрэ риІуагъ. –Зы сыхьат закъокІэ умычъыеу усакъын плъэкІыгъэп, ара? 38Шъу­мычъыеу шъусакъ, псэкІодшІэным шъудимыхьыхынэуи Тхьэм шъуелъэІу. Гур фай, ау пкъым ылъэкІырэп.\n39Исус етІанэ ІукІыжьи, а гущыІэ дэдэхэмкІэ Тхьэм елъэІугъ. 40Джыри зэ къызегъэзэжьым, а нэбгырищыр\n14:32 Гефсимание – еплъ Маттэ 26:36. 14:36 Аввэ – «ты» ары.\nчъыехэу къыгъотыжьыгъэх, сыда пІомэ анапІэхэр онтэ­гъоу хъугъэхэти ары. Ахэмэ Исус къыраІожьыщтыр ашІагъэп. 41Исус ящэнэрэу къызегъэзэжьым, ахэмэ ариІуагъ: –Зыжъугъэпсэфызэ джыри шъочъыя? Икъун! Сыхьатыр къэсыгъ. Мары, ЦІыф Лъэпкъым Ыкъо псэкІод зышІэрэ цІыфхэм аІэкІэхьащт. 42Шъукъэтэдж! НекІо, мары ахэмэ саІэкІэзыгъэхьащтыр къэблэгъагъ.\n43Ардэдэм Исус джыри гущыІэзэ, игъогу рыкІорэ нэб­гырэ пшІыкІутІум ащыщэу Иудэу Исус тетыгъо зиІэхэм аІэкІэзыгъэхьанэу щытыгъэр къэкІуагъ. Сэшхохэмрэ умэ­хэмрэ аІыгъхэу, цІыф купышхо игъусагъ. Дин пэщэшхо­хэри, Тэурат егъэджэкІо пащэхэри, нахьыжъхэри ары ахэр къэзыгъэкІогъагъэхэр.\n44–Сэ сызэбэущтыр ары зыфасІорэр,– ыІуи, Иудэ Исус зэраІэкІигъэхьащт шІыкІэр игъусэхэм ариІогъагъ. –Ар шъуубыти, шъуфэсакъызэ Іушъущ.\n45Иудэ зэрэнэсэу Исус екІуалІи, –Равви!– ыІуи, Исус ебэугъ. 46Арэущтэу Исус аубытыгъ. 47Ащ дэжьым щыт­хэм ащыщэу зым исэшхо къырихи, дин пэщэшхом иунэІут еуи, ытхьакІумэ лъэныкъо гуиупкІыгъ.\n48–ХъункІакІо горэ шъуубытыщтым фэдэу, сэшхохэмрэ умэхэмрэ шъуІыгъхэу шъукъыспэгъокІыгъа?– ариІуагъ Исус ахэмэ. 49–Мафэ къэси Тхьэм иунэшхо цІыфхэм Тхьэм игущыІэхэр щязгъашІэхэу сышъухэтыгъ, арышъхьакІэ сы­шъуубытыгъэп. Ау мыр зыфэхъугъэр Тхьэм игущыІэ тхы­гъэхэм арытхэр къэшъыпкъэжьынхэр ары.\n50Джащыгъум Исус игъогу рыкІорэ пстэуми ежьыр уты­гум къырани хэхьажьыгъэх.\n51Зы кІалэ горэ чэсэй фыжь ыпкъ ещэкІыгъэу, Исус игъусэхэм ахэтыгъ. А кІалэр къаубытэу аублагъ, 52ары­шъхьакІэ кІалэм чэсэй фыжьыр ахэмэ къаІэкІини, пцІанэу аІэкІэкІи хэхьажьыгъ.\n53Исус дин пэщэшхом ыдэжь ащагъ, адрэ дин пэщэшхо­хэри, нахьыжъхэри, Тэурат егъэджэкІо пащэхэри зэкІэ ащ дэжьым къыщызэІукІагъэх. 54Петри чыжьэкІэ Исус ыуж итэу, дин пэщэшхом ищагу нэсыфэ къыкІэлъыкІо­гъагъ. Ащ дэжьым машІом зыщыригъэоу, ухъумакІохэм ахэсыгъ.\n55Дин пэщэшхохэмрэ Тхьэмэтэ Хэсэшхом* щыщхэу адрэ тхьаматэ пстэумрэ Исус укІ тыралъхьаным пае, шыхьат лъыхъущтыгъэх, ау зи къагъотыгъэп. 56Шыхьат нэпцІы­бэхэм Исус пцІы Іаджи тыралъхьагъ, арышъхьакІэ къа­Іуагъэхэр зэтефагъэхэп.\n57Арэущтэу зэхъум, шыхьат нэпцІ куп къэтэджи, мыр Исус тырилъхьагъ:\n58–Мы лІым мыщ фэдэу къыІоу зэхэтхыгъэ: «Тхьэм иунэшхоу цІыфхэм аІэкІэ ашІыгъэр сэ зэхэскъутэнышъ, цІыфхэм аІэкІэ амышІыгъэу нэмыкІ унэшхо мэфищкІэ зэтезгъэуцожьыщт».\n59Ау а шыхьатхэми Исус тыралъхьагъэхэр зэтефагъэ­хэп.\n60ЕтІанэ дин пэщэшхор къэтэджи, утыгум къиуцуагъ.\n–Сыд мы лІыхэм о къыптралъхьэрэр?– еупчІыгъ ар Исус. –Сыда зи къызкІэмыІорэр?\n61 Исус зиушъэфэу, зи къыІуагъэп.\n–Ора Христосэу щытхъушхор зиІэ Тхьэм Ыкъо? –джыри зэ дин пэщэшхор еупчІыгъ.\n62–Сэры,– къыІуагъ Исус,– лъэкІыныгъэшхор зиІэ Тхьэм иджабгъукІи госэу, ошъуапщэми ахэтэу, ЦІыф Лъэпкъым Ыкъо къакІоу шъулъэгъущт.\n63Джащыгъум дин пэщэшхом ищыгъынхэр къызэгуи­тхъыгъэх*.\n14:55 Тхьэмэтэ Хэсэшхор – еплъ Маттэ 5:22.\n14:63 ищыгъынхэр къызэгуитхъыгъэх– еплъ Маттэ 26:65.\n–Сыда нэмыкІ шыхьат зэрэтищыкІэгъэжьыр?– къыІуагъ ащ. 64–Тхьэр зэригъэпцІыгъэр шъо зэхэшъухыгъ. Сыдэу­щтэу шъухаплъэра?\nАхэмэ зэкІэмэ Исус укІ ифэшъуашэу къаГуагъ. 653ы купыр Исус теужъунтхэхэу аублагъ. ЫнэкІуи рахъуи, бжымкІэ еуагъэх.\n–Упегъымбармэ, хэтми къыоуагъэм ыцІэ къаІо!– раІуагъ. УхъумакІохэри Исус енэпэшъоуагъэх.\nПетрэ Исус ымышІэу къызэриІуагъэр\n66Петрэ ыхэкІэ щагум зыдэтым, дин пэщэшхом иунэІут пшъашъэхэм ащыщ къэкІуагъ. 67Петрэ машІом зыщыри­гъэоу зелъэгъум, еплъи риІуагъ:\n–Ори а Исусэу Назарет щыщым уригъусагъ.\n68–Хьау, о зыфапІорэр сэ сшІэрэп ыкІи зэхэсшІы­кІырэп,– ыІуагъ Петр. ЕтІанэ щагум дэкІи, идэхьапІэ дэхьагъ. Атакъэр къэІуагъ.\n69УнэІут пшъашъэм Петрэ ащ дэжьым щытэу зелъэгъум, а чІыпІэм щытхэм джыри зэ ариІожьэу ыублагъ:\n–Мыр ахэмэ ащыщ.\n70–Хьау, сэ ахэмэ сащыщэп,– джыри зэ ыІуагъ Петрэ.\nЗы тІэкІу тешІагъэу ащ дэжьым щытхэм джыри зэ Петрэ къыраІожьыгъ:\n–Шъыпкъэу ори ахэмэ уащыщ; сыда пІомэ Галилей хэкум ущыщба? ЯгущыІакІэкІэ укъэгущыІэ.\n71–Тхьэр сэгъэпцІы къасІорэр мышъыпкъэмэ, а лІэу зыфашъуІорэр сшІэрэп,– ыІуи, Петрэ тхьарыІо ышІэу ыублагъ.\n72Ардэдэм ятІонэрэу атакъэр къэІуагъ. Джащыгъум Исус къыриІогъэгъэ гущыІэхэр Петрэ ыгу къэкІыжьы­гъэх:\n–Атакъэр тІо Іоным ыпэкІэ, гъогогъуищэ сэ сыкъэмы­шІэу къэпІощт.\nАр ыгу къызэкІыжьым, Петрэ къэгъыгъ.\nИсус Іэшъхьэтетэу Пилат ыпашъхьэ зэрэращагъэр\n(Маттэ 27:1-2, 11-14; Лука 23:1-5; Иуан 18:28-38)\nНэф къызэрышъэу, нахьыжъхэри, Тэурат егъэджэкІо пащэхэри, адрэ тхьаматэхэу Тхьэмэтэ Хэсэшхом щыщ­хэри ягъусэхэу, дин пэщэшхохэмэ хасэ ашІыгъ. Исус Іэхъу тыралъхьи, Іуащи, Іэшъхьэтетэу Пилат* ІэкІалъ­хьагъ.\n2–О джуртхэм уряпачъыхьа?– ыІуи, Пилат Исус къе­упчІыгъ.\n–Ары, къызэрэпІорэм фэдэу,*– риІожьыгъ Исус.\n3Дин пэщэшхохэм ІэджыкІи Исус агъэмысэщтыгъ. 4Пи­лат джыри зэ Исус къеупчІыгъ:\n–Сыда зи къызкІэмыІорэр? Къыптыралъхьэрэр зыфэди­зыр плъэгъурэба?\n5Ау Исус зи къыІожьыгъэп. Зи къызэримыІожьыгъэм пае, Пилат ыгъэшІэгъуагъ.\nИсус укІ зэрэтыралъхьагъэр\n(Маттэ 27:15-26; Лука 23:13-25; Иуан 18:39-19:16)\n6Пасхъэ мэфэкІ мэфэшхо къэсымэ, цІыфхэр зыкІэ­лъэІурэ хьапсчІэс горэ шъхьафитэу къафитІупщыжьыныр Пилат ихабзэу щытыгъ. 7А мафэхэм нэбгырэ заулэу цІыф­хэр къэзыгъэбырсыгъэхэу, лІы горэ зыукІыгъэхэр хьапсым чІэсыгъэх. Вараввэ зыцІэу зы лІы горэ ахэмэ ахэтыгъ. 8ЦІыфхэр купышхоу Пилат ыдэжь къакІохи, ихабзэ фэдэу къафишІэнэу къелъэІугъэх.\n9–Джуртхэм япачъыхьэ шъхьафитэу къышъуфэстІуп­щыжьынэу шъуфая?– ариІожьыгъ Пилат. 10Пилат аущтэу зыкІяупчІыгъэр шъугъоным къыхэкІэу, дин пащэхэм Исус къызэрэІэкІалъхьагъэр къыгурыІуагъэти ары. 11Ау Пилат Вараввэ шъхьафитэу къырагъэтІупщыжьыным пае,\n15:1 Пилат – еплъ Маттэ 27:2.\n15:2 –Ары, къызэрэпІорэм фэдэу,– е –О пшъхьэкІэ къэоІо.\nдин пэщэшхохэм цІыф купышхор зэкІагъэплъыхьагъэх.\n12–Адэ, джуртхэм япачъыхьэу зыфашъуІорэм сыда есшІэщтыр?– джыри зэ ариІуагъ Пилат.\n13–Къащым теІулІ!– къэкууагъэх ахэр.\n14–Сыд ащ бзэджагъэу ышІагъэр?– ариІуагъ Пилат.\nАу ахэр нахь инэу къэзэрэгъэкууагъэх:\n15Джащыгъум Пилат цІыф купышхор ыгъэрэзэнхэу фэягъэти, Вараввэ шъхьафитэу къафитІупщыжьыгъ. ЕтІанэ дзэлІхэр Исус къамыщкІэ ригъаохи, къащым тыраІулІэнэу аІэкІилъхьагъ.\nДзэлІхэр Исус зэрэкІэнэкІагъэхэр\n(Маттэ 27:27-31; Иуан 19:2-3)\n16ДзэлІхэм преторие* зыцІэ унэшхом Исус чІащи, адрэ къэнагъэ дзэлІ купышхор ащ щызэхаугъоягъэх. 17ЕтІанэ плъыжь чІапцІэу зы шъошэ кІыхьэ Исус щалъи, панэ хэшІыкІыгъэу пачъыхьэ тандж фабли, ышъхьэ тыралъ­хьагъ. 18 Шъхьащэ фашІэу аублагъ: «Опсэу, о джуртхэм япачъыхь!» аІозэ. 19ЕтІанэ бэщкІэ ышъхьэ еощтыгъэх, теужъунтхэщтыгъэх ыкІи агъэлъапІэрэм фэдэу лъэгон­джэмышъхьэкІэ ыпашъхьэ къитІысхьэщтыгъэх. 20Ахэр Исус зыкІэнакІэхэ ужым, шъошэ кІыхьэ плъыжь чІапцІэр щахыжьи, ежь ищыгъынхэр щалъэжьыгъэх. ЕтІанэ къа­щым тыраІулІэнэу преторием ращыжьыгъ.\nИсус къащым зэрэтыраІулІагъэр\n(Маттэ 27:32-44; Лука 23:26-43; Иуан 19:17-27)\n21Кириние къалэм* щыщэу, Симон зыцІэу зы лІы горэ щыІагъ. Ар Александррэ Руфрэ ятэу щытыгъ. Ар губгъом къикІызэ блэкІ пэтэу, Исус икъащ ыхьынэу рагъэзыгъ. 22Голгофэ зыфаІорэ чІыпІэм Исус ащагъ, (Голгофэ къи­кІырэр «Шъхьэпкъ ЧІыпІэр» ары). 23Ащ дэжьым зынэс-\n15:16 Преторие – еплъ Маттэ 27:27. 15:21 Кириние къалэр– еплъ Маттэ 27:32.\nхэм, мур зыцІэ мыстхъу горэ зыхэлъ сэнэпс Исус фащэигъ, арышъхьакІэ аІихыгъэп. 24ЕтІанэ Исус къащым тыраІу­лІагъ. Пхъэдз ашІызэ, ищыгъынхэм ащыщэу хэти иІахьэу къылъысыщтыр зэфагощыгъ.\n25Исус къащым зытыраІулІэм, пчэдыжьым сыхьатыр бгъум нэсыгъагъ. 26Исус къащым зыкІыраІулІыгъэр зы пхъэм­бгъу горэм мырэущтэу тетхагъэу щытыгъ: «Джуртхэм я Пачъыхь». 27А чІыпІэм хъункІэкІуитІу, зыр иджабгъу­кІэ адрэр исэмэгубгъукІэ, Исус игъусэхэу къащхэм атыра­ІулІагъэх. 28Арэущтэу мы гущыІэхэу Тхьэм игущыІэ тхыгъэхэм арытхэр* къэшъыпкъэжьыгъэх: «Хабзэм текІы­гъэхэм ащыщэу ежьыр алъытагъ».29КъыблэкІырэ цІыфхэр Исус къехъонхэзэ, ашъхьэхэр агъэсысхэу, мырэущтэу аІуагъ:\n–О Тхьэм иунэшхо зэхэзыкъутэу, мэфищкІэ зэтезыгъэ­уцожьыщтыр, 30умыкІодэу зыкъэгъэнэжьи, къащым къе­хыжь!\n31Ащ фэдэу дин пэщэшхохэмрэ Тэурат егъэджэкІо па­щэхэмрэ Исус кІэнакІэхэу зэраІожьыгъ:\n–НэмыкІ цІыфхэр мыкІодэу къыгъэнэжьыгъэх, ау ежь зыкъигъэнэжьышъурэп. 32Христосэу Израил ипачъы­хьэ джы къащым къерэхыжь. Ар тлъэгъумэ, шІошъхъу­ныгъэ тиІэ хъущт.\nИсус игъусэхэу къащхэм атыраІулІагъэхэри ежь къехъо­ныщтыгъэх.\n(Маттэ 27:45-56; Лука 23:44-49; Иуан 19:28-30)\n33Щэджагъом* щегъэжьагъэу сыхьатыр щым* нэс, а хэгъэгум тыдэкІи шІункІ къыщыхъугъ. 34Сыхьатыр щым дэжь Исус мэкъэшхокІэ джагъэ:\n–Элой, Элой! Лама савахфани? (Ащ къикІырэр, «О Ситхь, о Ситхь! Сыд пае утыгум сизакъоу сыкъиунагъ?»)\n15:28 Тхьэм игущыІэ тхыгъэхэм арытхэр – еплъ Пегъымбар Исайас тхы­лъэу ытхыгъэм 53:12.\n15:33 щэджагъом – еплъ Маттэ 27:45.\n15:34 сыхьатыр щым – еплъ Маттэ 27:45.\n35А чІыпІэм щытхэм ащыщхэм ар зызэхахым, аІуагъ:\n–ШъукъэдаІу, ар пегъымбар Иляс еджэ.\n36Зыгорэ Іулъади, кІышъо зэраІотырэм сэнэпс шІоІу­гъэр хиз ышІи, бэщ горэм пилъхьи, Исус кІигъэшъунэу фищэигъ. ЕтІанэ ыІуагъ:\n–Зэ, пегъымбар Иляс къакІоу къащым къыпихыжьмэ, тежъугъэплъ.\n37Ау Исус мэкъэшхокІэ джи, ыпсэ ытыгъ.\n38Джащыгъум Тхьэм иунэшхо ипэІухъо ыпшъэкІэ къы­щегъэжьагъэу ыхэ нэсыфэ тІоу къызэготхъыгъ.\n39ДзэлІхэм япащэу Исус къыфэзанкІэу щытым Исус мырэущтэу лІэу зелъэгъум, къыІуагъ:\n–Шъыпкъэ дэдэу мы лІыр Тхьэм Ыкъоу щытыгъ.\n40ЧыжьэкІэ къаплъэхэу бзылъфыгъэхэри ащ дэжьым щытыгъэх. Мыхэр ахэмэ ахэтыгъэх: Магдалэ къуаджэм* щыщ Мерэми, Саломий, нэмыкІ Мерэми. А Мерэм Якъубэ нахьыкІэу зыфаІорэмрэ ышы Иосыирэ янэу щытыгъ. 41Исус Галилей хэкум зыщэІэм, ахэр игъусэщтыгъэх ыкІи ІэпыІэгъу фэхъущтыгъэх. Ахэмэ анэмыкІхэуи бзы­лъфыгъэ Іаджи Исус игъусэхэу Ерусалим къэкІуагъэхэу а чІыпІэм щытыгъэх.\nИсус ихьадэ къэунэм зэрэчІалъхьажьыгъэр\n(Маттэ 27:57-61; Лука 23:50-56; Иуан 19:38-42)\n42Бэрэскэшхо мэфагъ, шэмбэт мафэм ыпэрэ мафэр ары. Пчыхьэшъхьапэ хъугъэти, 43Аримафей къуаджэм щыщ Юсыфыр къэкІуагъ. А Юсыф Тхьэмэтэ Хэсэшхом щыщэу, лъытэныгъэ зифэшъошэ тхьаматэу щытыгъ. Тхьэм и Тетыгъошхо къэсыным паплъэу щытыгъ. Ащ зигъэгушхуи, Пилат ыдэжь кІуи, Исус ихьадэ кІэлъэІугъ. 44Исус зэрэлІагъэр Пилат ыгъэшІэгъуагъ. ДзэлІхэм япа­щэ къаригъащи еупчІыгъ:\n–Исус бэшІагъа зылІагъэр?\n45Дзэ пащэм Исус зэрэлІагъэр Пилат къызыреІом, Юсыф Исус ихьадэ ыхьыжьынэу фит ышІыгъ. 46Юсыф чэфын къыщэфи, хьадэр къащым къыпихыжьи, чэфыныр рищэкІи, Іошъхьэ цакІэу акъутагъэм къыхашІыкІыгъэ\n15:40 Магдалэ къуаджэр – еплъ Маттэ 27:56.\nкъэунэм чІилъхьажьыгъ. ЕтІанэ къэунэ чІэхьапІэм зы мыжъошхо ІуигъэукІорэягъ. 47Магдалэ къуаджэм щыщ Мерэмрэ Иосый янэ Мерэмрэ Юсыф хьадэр зычІилъхьа­жьыгъэр алъэгъугъ.\nШэмбэтыр зыблэкІым, Магдалэ къуаджэм щыщ Мерэ­ми, Саломий, Якъубэ* янэ Мерэми къэунэм кІо­хэу, Исус ихьадэ дагъэ щафэным пае, мэ ІэшІу зыпихырэ щыфэн дагъэхэр ащэфыгъэх. 2Тхьамафэм иапэрэ мафэм* жьы дэдэу, тыгъэр къыкъокІыгъэ къодыеу, къэунэм кІонхэу гъогум техьагъэх.\n3–Къэунэ чІэхьапІэм мыжъошхоу Іулъыр хэт тфыІуи­гъэукІорэикІына?– зэраІожьыгъ ахэмэ.\n43эплъэхэм, мыжъошхор, ар мыжъошхо ин дэдагъ, Іу­гъэукІорэикІыгъэу алъэгъугъ. 5Къэунэм зычІахьэхэм, щыгъын фыжьы кІыхьэкІэ фэпагъэу, зы кІалэ горэ джа­бгъу лъэныкъомкІэ щысэу алъэгъуи, агучІэ изыгъ.\n6–ШъумыгумэкІ,– къариІуагъ ащ ахэмэ. –Назарет щыщ Исусэу къащым раІулІыгъэм шъузэрэлъыхъурэр сэшІэ. Ар мыщ дэжьым щыІэжьэп. Ар лІагъэхэм къахэтэджы­кІыжьыгъ! Мары чІыпІэу зычІалъхьажьыгъэр. 7Ау шъо шъукІуи, Петрэрэ адрэ лІыхэу Исус игъогу рыкІохэрэмрэ яшъуІу: «Шъо шъуапэ рапшІэу ар Галилей кІощт. Къы­зэрэшъуиІуагъэм тетэу ащ дэжьым щышъулъэгъужьыщт».\n8Джащыгъум агучІэ изыгъэти, бзылъфыгъэхэр кІэзэз­хэу къэунэм къычІэкІыжьхи, хэхьажьыгъэх. Зыми зи раІуагъэп, сыда пІомэ джащ фэдизэу щынагъэхэти ары.\n16:1 Якъубэ – еплъ 15:40.\n16:2 Тхьамафэм иапэрэ мафэр – тхьаумэфэ мафэр ары.\nИсус Магдалэ къуаджэм щыщ Мерэм зыкъызэрэригъэлъэгъугъэр\n9Тхьамафэм иапэрэ мафэм жьэу Исус лІагъэхэм къы­захэтэджыкІыжьым, ыпэ рапшІэу Магдалэ къуаджэм щыщ Мерэм зыкъыригъэлъэгъугъ. А Мерэм ары Исус джы­нэпцІибл зыхифыгъагъэр. 10Мерэм цІыфхэу Исус игъусэ­гъагъэхэу, джы шъыгъохэу гъыщтыгъэхэм адэжь кІуи, хъугъэ-шІагъэр ариІуагъ. 11Исус зэрэпсаурэри Мерэм ар зэрилъэгъугъэри зызэхахым, ашІошъ хъугъэп.\nИсус игъогу рыкІохэрэм ащыщхэу нэбгыритІу зыкъызэраригъэлъэгъугъэр\n12ЕтІанэ игъогу рыкІохэрэм ащыщхэу нэбгыритІу гу­бгъомкІэ кІохэзэ, нэмыкІ теплъэ иІэу, Исус зыкъаригъэ­лъэгъугъ. 13Ахэми агъэзэжьи, адрэ цІыфхэу Исус игъогу рыкІохэрэм къэбарыр араІотэжьыгъ, ау ахэмэ ашІошъ хъугъэп.\nИсус игъогу рыкІохэрэм Іофэу ашІэнэу апшъэ рилъхьагъэр\n(Маттэ 28:16-20; Лука 24:36-49; Иуан 20:19-23; Апостол. 1:6-8)\n14Ащ ыужым игъогу рыкІорэ нэбгырэ пшІыкІузыр шхэ­хэзэ, Исус зыкъаригъэлъэгъугъ. Ахэмэ яшІошъмыхъу­ныгъэмрэ ягуркъагъэрэ* апаий, ежьыр лІагъэхэм къахэ­тэджыкІыжьыгъэу зылъэгъугъэхэм къаІотагъэр ашІошъ зэрэмыхъугъэм паий ягыигъ.\n15–Дунаер зэкІэ къэшъукІухьи,– ариІуагъ Исус ахэмэ, –цІыф пстэуми къэбарышІур* яжъугъэІу. 16Хэти зы­шІошъ хъоу, зыгорэм зезыгъэумэхъырэр* мыкІодэу Тхьэм къыгъэнэжьыщт, ау хэти зышІошъ мыхъурэр Тхьэм ыгъэ-\n16:14 гуркъагъэр – еплъ 3:5. 16:15 къэбарышІур – еплъ 8:35. 16:16 умэхъыныр – еплъ Маттэ 3:1.\nмысэщт. 17Мы нэшанэхэр шІошъхъуныгъэ зиІэ цІыфхэм ягъусэщтых: Сэ сцІэкІэ цІыфхэм джынапцІэхэр ахафы­щтых; амышІэрэ бзэхэмкІэ гущыІэщтых; 18аІэхэмкІи блэ­хэр къаштэщтых; лІэныгъэ къызхэкІын шъоным ешъохэми, зи къаришІэщтэп; ахэмэ аІэхэр зытыралъхьэрэ сыма­джэхэр хъужьыщтых.\n193иусхьан Исус игъогу рыкІохэрэм къызадэгущыІэм ыуж, Тхьэм ар уашъом дищэежьыгъ, Тхьэм иджабгъу­кІи щысынэу готІысхьагъ. 20Исус игъогу рыкІохэрэр ежьагъэхэу, Тхьэм игущыІэхэр тыдэкІи щагъэІущтыгъэх. Зиусхьаныр адэлажьэу, нэшэнэ гъэшІэгъонышхохэу ежь игущыІэхэм гъусэу афишІэу щытыгъэхэмкІэ а гущыІэхэр ыгъэшъыпкъэжьыщтыгъэх. Амин.