Сирием щыпсэурэ адыгэхэмрэ Адыгеим лъапсэ фэхъугъэ ялъэпкъэгъухэмрэ зэрэзэпхыгъэхэр »\nСезэщыгъ, къасIорэми ащ фэдиз пкIэ зэримыIэр сэшIэ ау къэсымыIоми хъурэп.\nИжъырэ адыгэхэм «жьы къемыпщэу къурэ сысырэп» аIощтыгъ ау джырэхэм загъорэм жьы къемыпщэу къурэри агъэсысы.\nЗыныбжь лъыкIотэгъэ лIыр иныбджэгъу феIуатэ. Зэхэсхынэп пIоми зэхэпхыщт а зы маршруткэм уисызэ зэхэмыхымэ, ащыгъум удэгуба?\nСыныбжь тIэкIу лъыкIотагъ сIуагъэ ау, аIорэр зэхэсымыхыным сынэсыгъэп.\n- Слушай*, мы Сирием къикIыгъэхэр сыдыкIэ тищыкIагъ, егъашIэми адыгэхэм яшIуагъэ къырагъэкIынэу сахэплъэрэп.\nДжары, жьы къемыпщэу къурэри егъэсысы….\nСэшIэ, мыщ фэдэхэр зырыз тIурытIу нэIэп. Ахэмэ афэдэкъабзэ горэхэр IэкIыб исхэми къахэкIы. Ахэми: «Мыекъуапэ дэсхэр джаур хъужьыгъэх, ахэмэ пкIэ ахэлъыжьэп», - аIоуи зэхэпхыщт.\nАдэхъу узыр Iэпкъ-лъэпкъыр «сыразэу»** ыубытырэп. ЫпэрапшIэу адэ закъокIэ къежьэ.\nАщ утекIонэу оIомэ, апэ дэдэ къежьагъэ адэм уеIэзэн фай, амырмэ Iэпкъ-лъэпкъыр ыубытынри къыдыхэт.\nСирием ис адыгэхэм зыкIи яшIуагъэ тымылъэгъуми, сыд фэдэми адыгэхэба? Сыд фэдэми тызэлъэпкъэгъуба!\nАры, тызэлъэпкъэгъу. Тыфаеми, тыфэмыеми а зы лъэпкъыкIэ тэкIо. А дэдэр тэри, ахэми тцIэ шъыпкъ.\nНепэ АдыгацIэ зиIэ Къэралыгъо горэ дунаем тетмэ, а къэралыгъор дунаем тетыным лъапсэ фэхъугъэхэм ащыщых Сирием ис адыгэхэр.\nБалканым ис болгар, серб фэдэ лъэпкъхэр тырку къэралыгъом хэкIыжьынхэм пылъыгъэх. Урысыери ахэмэ аготыгъ. IэпэIэгъу афэхъущтыгъ. Панславянизм зыфаIорэр ащыгъум мы лъэпкъхэм ядунае еплъыкIэщтыгъ.\nБалканым ис хъугъэ адыгэхэр болгархэм, сербхэм ыкIи Урысыем, Тыркухэм ягъусэу пэуцужьыщтыгъэх. КIо зэкIэми ышIэрэ къэбарыр згъэукIыхьэ-лыхьынэп. 1877-1878 ылъэсхэм кIогъэгъэ Урыс-Тырку заом кIэух фэхъугъагъэр нафэ.\nУрысыемрэ Тыркуемрэ зэдашIагъэ зэзэгъыныгъэмкIэ Балканым ис адыгэхэр агъэкощыжьынэу къикIыгъ.\nАхэр Сирием сыда афыгъэх, ащи ащфэдизэу тыпымылъми хъущт, ау Балканым адыгэхэу исхэм япчъагъэ лъэшэу хэхъонэу фежьэгъагъ, ар уахътэхэмкIэ джырэ Адыгэ къэралыгъом ичIыналъэ къыдэнэжьыгъэ адыгэхэм къяхъулIагъэм зыгорэкIэ ащ епхъыгъ.\nХьау, джы адыгэ къэралыгъо тиIэным лъапсэ фэхъугъагъэхэр а къэбарым занкIэу епхъыгъэх. Мы чIыналъэм адыгэ имысыжьыгъагъэмэ адыгэ къэралыгъори тиIэщтыгъэп.\nПшызэ Шъолъырым къыдэнэжьыгъэ Адыгэ чылэ заулэ къинэу алъэгъурэм къыхэкIэу 1871 илъэсым хасэ зэхащи тыркум кощыжьынхэу рахъуахьыгъагъ(*).\n«Гъобэкъуаерэ Псэетыкурэ азыфагу адыгэу исыгъэхэм титхьамыкIи тибэгъуагъи тыкъыщызэрэмынэу Стамболы тикIыжьыщт,» – аIуи, Кузэрымыхьэ чIыпIэм щызэIукIагъэх (Кузэрымыхьэр Очэпщыехэр апэу зыдэщысыгъэхэр ары).\nЛIыкIоу хадзыгъэхэр: апэрэр – Натхъо ХьэцIацI (Къунчыкъохьабл), ятIонэрэр – Аскъалыкъо Шапсыгъ (Аскъэлай), ящэнэрэр – Хьэсэнэ-хьадж Шъау-шъаукъу (ПкIыхьалIыкъуай), яплIэнэрэр – ХьакъупIатIэ ТIэшъу (Лахъщыкъуай), ятфэнэрэр – Хьаджэбыйхьадж ШъэуапцIэкъу (Тэхъутэмыкъуай), яхэнэрэр – Хьаджэ Къытыжъ (шапсыгъ). Забытмэ яIизыныкIэ ахъщэ зыхадзи, лIыкIомэ аратыгъ. ЛIыкIохэр Тыркуем зыкIуагъэхэр 1871-рэ илъэсыр ары.\nЛIыкIохэр лIыкIон фаем кIуагъэу къэтыхэзэ, 1872-рэ илъэсым пэчъахьыдзэр адыгэхэр имыкIыжьын унашъокIэ къэкIуагъ. Мы хъугъэ шIагъэр «Хьалъэкъуае Хасэ-»кIэ титарихъ хэуцуагъ.\nАщыгъум, Iофым изытетыр зыми адыгэхэм къыриIуагъэп. Мыщ къыдэнэжьыгъэ адыгэхэр икIыжьымэ тыркумкIэ Балкан лъэныкъом агъэкощыни …… Джарын фай...\nТи къэралыгъо ылъапсэ дэдэр ахэмэ зыгорэкIэ епхыгъэба?\n*Слушай (урыс) - къэдаIу\n** «Сыразэу», сразу (урыс) - ащ лъыпытэу\n(*) Къэбарыр лъыгъэкIотагъэу «Псалъэм илъэкI. Уахътэм ижьыкъащ» Шъхьалэхъо Абу- 2009 – Мыекъуапэ- н. 163- 167 зыфиIорэм ит.\nОпубликовал administrator, 23-02-2013, 11:11. Просмотров: 1930