Сирием къикIыжьхи Мамхыгъэ къэкIожьыгъэх

 Егъэзыгъэ IофкIэ Сирием къикIыжьхи, Адыгеим ит къуа­джэу Мамхыгъэ псэупIэкIэ къэзыгъэзэжьыгъэхэм ащыщых Цэй зэшъхьэгъусэхэу Сахьи­дэрэ Нэджахьрэ яунагъо. Ти­лъэпкъэгъухэм Адыгеим щыIэ­кIэ-псэукIэу щагъотыгъэр зыфэдэр зэдгъэлъэгъу тшIоигъоу бэмышIэу ахэм адэжь тыщы­Iагъ. Цэйхэм гушIуагъо яIэу та­хэхьанэу хъугъэ, тызыщыкIо­гъэ мэфэ дэдэм Сахьидэ янэ­шыпхъоу ГъукIэлI Сумая илъфы­гъищи игъусэхэу Сирием къикIыжьхи, иIахьыл гу­псэхэм адэжь къеблэгъэжьы­гъэхэу тащыIукIагъ. Цэйхэм ягу­шIуагъо адигощынэу къэ­кIо­гъагъ ягъунэгъоу псэурэ Хьагъундэкъо Щамсэти. Сахьидэ къызэрэтфиIо­та­гъэмкIэ, Сирием ит къуаджэу Бирхьаджэм щыпсэущтыгъэх. Ащ нэбгырэ минрэ ныкъорэм кIахьэу адыгэхэр дэсыгъэх. Ишъхьэгъуси ежьыри ясэнэ­хьаткIэ псэолъэшIых, ежьхэм унэе Iоф яIэу, унэхэр ашIы­щтыгъэх. - Тичылэ къагъэуагъ, щы­Iэжьэп, адыгэу дэсыгъэхэри зэкIэ Истамбул, Тыркуем, псэупIэкIэ кIуагъэх. - еIо Сахьидэ. - Адыгеим къызыд­гъэзэжьыгъэр мэзих хъугъэ, Мамхыгъэ мэзищ хъугъэу тыщэпсэу. Унэу тызэрысыр Къэбыхьаблэ щыщэу Ламыкъо Эдик иягъ. Джыри Мыекъуапэ тыщыпсэузэ, Эдик иунэу Мамхыгъэ дэтым Сирием къи­кIыжьыгъэ унагъо горэ чIи­гъэтIысхьэ зэрэшIоигъомкIэ макъэ къытагъэIугъагъ. Нэ­ужым тыкъакIуи, къуаджэр псэупIэкIэ тыгу рихьыгъ ыкIи осэ макIэкIэ унэр зыем къытищагъ. АщкIэ Эдик лъэшэу тыфэраз. ТызыгъэгумэкIырэр Iоф­шIапIэ зэрэтимыIэр ары. Iоф­шIэныр къэдгъотымэ мыдыкIэ тыкъэнэн гухэлъ тиI, чылэри ащ щыпсэурэ цIыфхэри тыгу рехьых. Мары тянэшыпхъуми тадэжькIэ зыкъигъэзэжьы­гъэшъ, тшIэшъущт горэм тызэдегупшысэщт. ЧIыгуи тиI, гъатхэр къэсымэ ащи тыдэлэжьэщт. Сишъхьэгъусэрэ сэрырэ тызыпылъ Iофым бзэр умы­шIэу ухэхьаныр къин. Арышъ, цIыкIу-цIыкIузэ бзэри зэдгъэ­шIэщт, мурад горэхэри зыфэт­шIыжьыщтых. Сахьидэ адыгабзэкIэ дэгъоу зэрэгущыIэрэр умыгъэшIэгъон плъэкIырэп. Ащ къызэриIуа­гъэмкIэ, янэжърэ ятэжърэ арапыбзэр ашIэщтыгъэп, арыти адыгэбзэ къабзэкIэ унагъом исхэм адэгущыIэщтыгъэх. Ащ къыхэкIэуи бзэр дэгъоу ашIагъ. Арэу щытми, якIалэхэм ар зэрамышIэрэм егъэгумэ­кIых. Ахэм яныбджэгъухэр арабых, еджапIэми ары щызэ­рагъэ­шIагъэри. Джы къуаджэм кIэ­лэегъэджэ хэхыгъэ щыряIэу адыгабзэри, урысыбзэри зэра­гъашIэх. - Чылэм псэупIэкIэ тыкъы­зэ­кIом апэдэдэ зишIуагъэ къытэзгъэкIыгъэхэу Ламыкъо Эдикрэ Хьагъундэкъо Щамсэт иунагъорэ лъэшэу тафэраз, - еIо Сахьидэ. - Щамсэт икIа­лэу Хьагъундэкъо Азмэти, ащ ышыпхъуи лъэшэу къыддеIагъэх, зыпари къызтырагъэнагъэп. Мафэ къэс тадэжь къэ­кIох, гъомылап­хъэми, нэмыкIхэми тащагъакIэрэп. Цэйхэм яунагъо Тхьэм шIошъхъуныгъэ фыриI. Сахьидэ къы­зэриIорэмкIэ, Сирием еджапIэхэм зэрачIа­хьэхэу диным фы-ра­гъаджэх. Ежь яти шIэ­ныгъэлэжь, философ, диным феджа­гъэу щытыгъэти, ащ кIыры­плъызэ бэ къыздиштагъэу хъу­гъэр. ЦIыфым диным тхьа­шIошъ­хъуныгъэ фыриIэ зыхъу­кIэ нахь иIоф зэрэкIэкIыщтыр зэхишIагъэу ащ илъагъо тетэу рэкIо, нэмази ешIы. - Сыд фэдэ хэгъэгуи цIы­фыр ары нахь дахэ зышIырэри, нахь Iае зышIырэри. Нахь хэ­гъэгу дахэм укIоу цIыфхэр мыдэгъухэ зыхъукIэ, пкIэ иIэп. Мыекъуапэ тIэкIурэ тыдэсыгъ, зэкIэ тыгу рихьыгъ, ау адыгэу дэсыр макIэ. Тучанхэм тазы­чIахьэкIэ урысыбзэкIэ тадэгу­щыIэн тлъэкIыщтыгъэп, ар къин къытщыхъущтыгъэ. Чылэм дэсхэр зэкIэ адыгэх, нахь гупсэф бэкIэ. Тэри адыкIэ чылэр ары тызыщыпсэугъэр. Арышъ, къуаджэр тикIас, ащ щыIэкIэ-псэукIэу дэлъыми дэгъоу тыщыгъуаз, - къы­Iуагъ Сахьидэ. - Хэгъэгу дах тыкъыздэ­кIожьыгъэр. Апэ ащ фэдэ гухэлъ тиIагъэп мыдыкIэ зы­къэдгъэзэнэу, арэу щытмиСахьидэ тышIокIыгъэп, - мэщхы янэшыпхъоу Сумая. - Сишъхьэгъусэу Джаудэт Iоф­хэр иIэу адыкIэ къэнагъ. СипшъэшъитIоу Элэрэ Любнэрэ ыкIи сикIалэу Сомэр сигъу­сэхэу тыкъэкIожьыгъ. Сахьидэ игъунэгъоу унэ ащэу къызы­­теIом ахъщэ къыфэдгъэхьи, къэтщэфыгъ. Тэгугъэ мыщ тикIалэхэр нахь щыгупсэ­фынхэу. Хьагъундэкъо Щамсэт: - Мэзищ фэдиз хъугъэ Цэйхэм яунагъо тичылэ псэ­упIэкIэ къызыкIожьы­гъэр. Лъэшэу тыгушIуагъ. Уна­гъом­кIи, нэбгырэ пчъагъэм­кIи чылэм къызыпхахъокIэ дэгъу. Унэ нэкIым къэкIо­жьы­гъагъэх, арыти шъхьадж фы...

http://circassiatimes.com/mainnews/710-siriem-kikiyzhhi-mamhyge-kekiozhygeh.html