Адыгэбзэр къащтэжынымкIэ Налшык дэIэпыкъуэгъу яхуохъур Тыркум щыпсэу адыгэхэм

Тыркум деж къэрал  еджапIэхэм хэти и анэдэлъхубзэр щиджыну хуит зэращIрэ Къэбэрдей-Балъкъэрри абы щыIэ и лъэпкъэгъухэм нэхъри ядэIэпыкъуну йолэжьыр. Iуэхугъуэм теухуауэ Хуитыныгъэ Радиом и микрофоным къедгъэпсэлъащ Къэбэрдей-Балъкъэр Республикэм егъэджакIуэхэм я щIэныгъэр щыхагъахъуэ Институтым и Кафедрэм и унафэщI Инчы Иринэ.

Инчы Иринэ: Тыркум дэлэжьэн щыщIэддзам щыгъуэ иджыри зы лэжьапIэ IэнатIэшхуэ къызэIутхауэ добж дэ. Сыт щхьэкIэ жыпIэу щытмэ, адыгэбзэр адыгэхэм деж ептыныр зыщ, ауэ мыбдеж къыщыхъуа адыгэхэм ептыныр зыщ. ТыркумкIэ къикIыжа адыгэхэм уадэлэжьэнухэр ахэр нэгъуэщI Iэмалщ. Ауэ а Iэмалхэми дыполъэщ Алыхьым жиIэмэ. Моуэ нэхъ быдэу дызэдэлажьэ хъуауэ щытатэмэ а Iэмалхэми нэхъ зиужьынт.

Ауэ иджыпсту мащIэ дыдэщ дызэрыздэлажьэр, нобэр къыздэсым мыбдеж къакIуэурэ зы гуп адыгэбзэ хасэхэм щырагъаджэу Тыркум къикIыурэ мыбдеж зы гуп къакIуэри илъэсищ ипэкIэ япэ дыдэ дыщызэIущIам щыгъуэ зы курс еттащ абы щыгъуэ, пэжыр жысIэнщи тщIэнури дызэпхъуэнури дымыщIэу сыт хуэдэ щIэныгъэ еттыми сыт хуэдэ IэмалкIэ дабгъэдыхьэми къыхэтхыныр дэтхэнэрами дымыщIэу гугъу дехьауэ щытащ. Ауэ иджы Iуэхур зытетыр дощIэр. ТыркумкIэ щыIэ адыгэхэм я щIэныгъэр здынэсыри къэтщIащ. Нэхъ зыхуейхэр, нэхъ зыхуэныкъуэхэри зиIысыр дощIэри ди япэкIэ ди програмэ дыухуэхэри зытеухуауэ щытыныр аращ.

Хуитыныгъэ Радио: Тыркум щыIэ адыгэхэм я бзэ къащтэжын папщIэ иужьырей илъэсхэм къэрал еджапIэхэм адыгэбзэ щырагъэджыну щIадзащ сыт ящIэн хуейр?

Инчы Иринэ: Сэ сызэреплъымкIэ адыгэ ТыркумкIэ щыIэхэми мыбыкIэ щыIэхэми зы проблемэшхуэ диIэщ, унагъуэм адыгэбзэр къызэрыщамыгъэсэбэпыр.  Адыгэбзэр псоми къыгуэчауэ щхьэхуэу епт хъукъым, Iэмал имыIэу а щIэныгъэ, адыгэбзэмкIэ къащIа щIэныгъэр гъащIэм зы щIыпIэ и деж къыщигъэсэбэпын хуейщ, ирипсалъэфын хуейщ, унагъуэм Iэмал имыIэу.

Адэ-анэм я пщэ дэлъщ къалэн куэд, псом хуэмыдэу мис а бзэр сабийм Iурыплъхьэныр, сабийуэ ирырехъу балигъыу иррехъу.  Унагъуэ закъуэкIэ зэфIэкIынукъым, къэралым къыбдиIыгъын хуейщ, псом хуэмыдэу методикэм елэжьын хуейщ, методикар нобэ дэ дыхуейми дыхумейми зыхуэкIуэжыр хамэ къэралхэм я бзэр зэрагъащIэ методикэм дыхуэкIуэу аращ. Сыт щхьэкIэ жыпIэу щытымэ, а методикэр интерактивщ.

Хуитыныгъэ Радио: Тыркум зызэпыфщIар сыт хуэдэ зэгухьэныгъэ, е хасэ?

Инчы Иринэ: ИджыкIэ еджапIэхэм къыщагъэсэбэпын тхылъи зыри едгъэхьакъым, иджыри диIэкъым едгъэхьын, ар лэжьыгъэшхуэу къызолъытэ, абы утIысыу узыхуэтхэр пщIэуэ, уи мурадхэр бгъэувауэ а мурадхэр зэрыбгъэзэщIэн Iэмалхэр къэплъыхъуэн хуейуэ аращ, ар щхьэхуэу зы лэжьыгъэшхуэщ.

Ауэ дэ тхузэфIэкIынур, документ еттынухэм теухуауэ мы сертификатхэм нэмыщIкIэ иджыри зы Iуэху къэдублащ, дипломыщIэ, университетым и диплом. МазийкIэ еджэу, мазийм и кIуэцIкIэ Адыгэбзэм епхауэ щIэныгъэ куу зэрагъэгъуэту, адыгэбзэмрэ адыгэ литературэмрэ, нэгъуэщI зыри яджынукъым, адыгэбзэмрэ литературэмрэ фIэкIа. Ар къаухрэ экзамен ятыжыфу щытмэ, Къэбэрдей-Балъкъэр университетым и дипломыр къаIэрыхьэнущ. А дипломым Тыркуми щиIэнущ хуитыныгъэ. ЕджапIэ ирырехъу, университет ирырехъу щIыхьэфыну, ирагъэджэфыну. Апхуэдэ Iуэхугъэр къызэрызэIутхрэ куэд щIакъым.

Сэ си гугъэмкIэ ТыркумкIэ щыIэ адыгэхэм ар ящIэу тхыгъэ писмо къыхурагъэхьмэ университетым тхузэфIэкIынущ дэ ар куэду едгъэджэну цIыхухэр.

Иджыпсту Тыкум щыIэ адыгэ ныбжьыщIэхэм я анэдэлъхубзэр яIурымылъыжу къызэрыдэкIуэтейм къыхэкIкIэ мыпхуэдэ лэжьыгъэхэр икъукIэ лъэпкъым идежкIэ сэбэп хъуну къалъытэ цIыхубэми.
Емуз Баязыт, Хуитыныгъэ Радио, Къэбэрдей- Балъкъэр, Налшык.

https://www.facebook.com/notes/khutynygharadio-khutynygharadio/%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D0%B3%D1%8D%D0%B1%D0%B7%D1%8D%D1%80-%D0%BA%D1%8A%D0%B0%D1%89%D1%82%D1%8D%D0%B6%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%BAi%D1%8D-%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D1%88%D1%8B%D0%BA-%D0%B4%D1%8Di%D1%8D%D0%BF%D1%8B%D0%BA%D1%8A%D1%83%D1%8D%D0%B3%D1%8A%D1%83-%D1%8F%D1%85%D1%83%D0%BE%D1%85%D1%8A%D1%83%D1%80-%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BA%D1%83%D0%BC-%D1%89%D1%8B%D0%BF%D1%81%D1%8D%D1%83-%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D0%B3%D1%8D%D1%85%D1%8D%D0%BC/260982164084969