Бын Iужъур гъэбэжъу — Адыгэ макъ\nБын Iужъур гъэбэжъу\nСабыим нахь тхъагъуи, нахь шIагъуи зи щы­мыIэу, хъярым ипчъаблэ ащ къытфызэIуихэу, кIэлэцIыкIухэмрэ хьайуанхэмрэ такъыкъуанэу, ахэм апае дунаир зэтетэу тинахьыжъхэм бэ­рэ аIоу зэхэсхыгъ. ЫкIи ар зэрэшъыпкъэм седжэнджэшыщтыгъэп.\nСыда пIомэ, къэралыгъом къырыкIощтыр, инеущырэ мафэ зыфэдэ хъущтыр бэкIэ зэлъытыгъэ тикIэлэцIыкIухэр ары ти­щыIэныгъэ тфэзыгъэдахэрэр, ткIуачIэ къезыгъэблырэр, къиныгъохэр зэпытэзыгъэчырэр, лъапсэ уиIэмэ, шъхьапэ зэрэуи­Iэщтыр зэхэтэзыгъашIэрэр.\nСабый щхы макъэм сыкIэдэIукIмэ,\nЧIылъэм имафэ нахь фабэ сфэхъу.\nГушIом къыхэкIэу нэр зиуцIыргъурэм\nТыгъэр щышIэтэу ынэгу къысщэхъу.\nШъэбэгъэ IэшIур гум къыщетаджэ,\nЯщхы мэкъамэу псынэкIэчъ къабзэм\nЩыIэкIэ дахэу пшысэм хахъыкIрэм\nШIум, лIыгъэм сабыйхэр фещэ.\nТихэгъэгу кIасэ насып къэкIуапIэм\nИпчъэIу зафэ ицIыкIухэр Iуещэ.\nАу насып тхьапшмэ атемыфагъэу\nЯсабыигъо нэпскIэ щыугъа?\nХьалыгъу такъырыр пкIыхьлъэгу афэхъоу,\nНэ цIыкIухэр лъаIоу Iэ тхьапш щэигъа?\nЗы чIылъэ щэпсэух, къафепсрэр зы тыгъ,\nГугъэпIэ IэшIухэр гум зыдиIыгъ.\nАдэ сыд пае ящыIэныгъэ\nМы усэр сикъэлэмыпэ къыпыкIыным ыпэкIэ сегупшысагъ цIыф насыпынчъабэ дунаим зэ­рэтетым, ежьхэм аIэкIэ ахэм янасып зэрэпаупкIыжьырэм. Анахь тын лъапIэр — сабыир Тхьэм къызэраритырэм ахэр къызхигъэшхъожьхэрэп, гъогу пхэнджэу зытехьагъэхэм къыте­зыщыжьыщт, яакъыл къэзыгъэу­щыжьыщт амалым елъэпэкIаох, зыфыщыIэхэри амышIэу, Тхьэри апыкIыжьыгъэу, гунахьыбэ агъа­хъэзэ ягъашIэ къахьы.\nАдэ ахэм къапыхъорэ сабыйхэу ны-тыхэм яIэшIугъэрэ ягукIэгъурэ икъоу зэхэзымышIагъэхэм сыдэущтэу ящыIэныгъэ зэпыфэра? Тхьэм къырипэсыгъэ насып Iахьым хэти IокIэ. Нымрэ тымрэ зытеунэхъогъэ гъогум зыр рэкIо, ны-тыхэр зышъхьарымытыжьхэмрэ кIэлэцIыкIу ибэхэмрэ зыщаIыгъхэрэм адрэр чIэфэ. Нахь насыпышIохэм янасып къехьы гукIэгъурэ Iэдэб­рэ зэрылъ унагъом щапIунхэу.\nИваненкэхэм яунэгъо зэгуры­Iо­жьэу зигугъу къэсшIыщтыр ахэм зэу ащыщ. Мы бын-унэгъо Iу­жъум непэкIэ сабый 21-рэ щапIу. Тхьэм Филиппрэ Верэрэ сабыиплI къарипэсыгъ. Пшъэшъэ нахьыжъэу Сари, ащ къыкIэ­лъыкIорэ Лизи Адыгэ къэралыгъо университетым щеджэх, Эм­мануил я 9-рэ классыр, Але­нэ я 6-рэ классыр къау­хыгъ.\nИваненкэхэм яунагъо сыдигъуи цIыфкIуапIэу щытыгъ. Яныб­джэгъухэр ядэжь зэ къэкIуагъэ­хэу Хьакурынэхьэблэ еджэпIэ­-интернатым чIэсхэм ащыщхэр гъэмафэрэ ядэжь зэрэщагъа­Iэхэрэр, илъэси 8 зыныбжь Надя Голуб кIэлэцIыкIу ибэхэм атегъэпсыхьэгъэ унэу Мыекъуапэ дэтым зэрэщаIыгъыр къараIуагъ. Джащыгъум Сарэ илъэси 4, Лизэ илъэси 2 ныIэп аныбжьыгъэр. Зэшъхьэгъусэхэм псынкIэу ищыкIэгъэ тхылъхэр агъэхьазырхи, Наде апIунэу аштагъ. Пшъэшъэжъыер гурыт еджапIэм чIагъэхьагъ. Апэрэ классым исыгъэ Наде еджэнри, тхэнри, лъытэнри къыфэкъи­ныгъ, ишIэныгъэхэмкIи илэгъу­хэм ауж къинэщтыгъ. Зыгорэ къыдэмыхъу зыхъукIэ ащ зызэкIоцIигъанэти, «сфэшIыщтэп» ыIо­щтыгъ. Ау Верэ ащ ыуж икIы­щтыгъэп, еджэным ар нахь зэ­рэригъэгушIущтым ренэу пы­­лъыгъ.\nНаде ышыпхъухэм лъэшэу афэзэщыщтыгъ, ахэм ягугъу бэрэ къышIыщтыгъ. Арти, зэ­шъхьэгъусэхэм пшъэшъэжъыер Хьакурынэхьаблэ дэт еджэпIэ-интернатым ащэу, ышып­хъуищ рагъэлъэгъоу, анахьыкIэу Тане гъэпсэфыгъо лъэхъанымрэ мэфэкIхэмрэ ядэжь къащэу аублагъ. Илъэс 11 зыныбжьыгъэ, я 2-рэ классым джыри исыгъэ шыпхъу нахьыкIэр ыужкIэ ядэжь къащэжьыгъ. Гъэмэфэ мэзищ зыгъэпсэфыгъом Верэ пшъэшъэ­жъыем дэгъоу дэлажьи, я 2-рэ, я 3-рэ классхэм япрограммэ ригъэкIуи, илэгъухэм афэдэу бжыхьэм я 4-рэ классым ри­гъэхьагъ. ЫужкIэ Тане гурыт еджапIэри, колледжри, Мые­къопэ технологическэ университетри къыухыгъэх, джыдэдэм шъхьафэу мэпсэу, илъэси 3 зыныбжь шъэожъые иI.\nТане имызакъоу, Голуб зэш­зэшыпхъухэу Кати, Насти, Сергеий Иваненкэхэм яунагъо ща­пIугъэх. Кате пщэрыхьакIу, Насте — модельер, Сергей ав­томеханик сэнэхьатыр аIэ къы­рагъэхьагъ, шъхьафэу мэпсэух.\nСергей апIунэу къызаштэм илъэс 17 ыныбжьыгъ. Бысымгуа­щэр ащ нахьи зэрэнахьыжъыгъэр илъэси 10 ныIэп. Ау ащ игъэсэни, ипIуни лIым ыпшъэ зэрэрилъхьажьырэр ишъхьэгъусэ къызыреIом, тIэкIу нахь къэIэсагъ. А илъэс дэдэм Иванен­кэхэм шъэожъыеу къафэхъу­гъэм Эммануил фаусыгъ.\nМы унагъом етIани зы шъэо­жъые къыхэхъуагъ. Голубхэм джыри шы зэряIэр, зипсауныгъэ пыч фэхъугъэхэм ар зэращыщыр зэшъхьэгъусэхэм амышIэу охътэ шIукIае кIуагъэ. Илъэси 4 зыныбжьыгъэ Валерэ къыза­хьым зекIошъущтыгъэп, изэхэшIыкIи мэкIагъэ. Верэрэ Филиппрэ ащ гукIэгъоу, шIулъэ­гъоу пагъохыгъэм, массажхэм, медицинэ фэIо-фашIэу рашIылIагъэ­хэм яшIуагъэ къэкIуагъ. ТIэ­кIу-тIэкIузэ зекIуакIи, гущыIакIи ащ зэригъэшIагъ, я 8-рэ классыр мыгъэ къыухыгъ.\nКIымафэ горэм чъыIэшхуагъэти, псэупIэ гъэнэфагъэ зимыIэ цIыфхэм хьадэгъур къа­зэралъыIэсырэм фэгъэхьыгъэ къэбархэр радиоми, телевидениеми зэпымыоу къатыщтыгъ. Голуб зэш-зэшыпхъухэр янэ-ятэхэу хэкIитэкъупIэр зипсэу­пIагъэхэм къарыкIощтым зэригъэгумэкIыхэрэр зэшъхьэгъусэхэм зызэхашIэм, Краснодар дэт реабилитационнэ гупчэм къащарагъэIэзэнхэу ахэр ащагъэх. Ау мэзэ заул ныIэп ахэм афэ­къудыигъэр, зэсэгъэхэ щыIакIэм шIэхэу фагъэзэжьыгъ. Бэ темышIэуи кIалэхэм ятэ идунай ыхъожьыгъ. Ащ ыуж илъэсрэ ныкъорэ нахь темышIагъэу ахэм яни инсульт къеуагъ.\nСабыйхэри ягъусэхэу Иваненкэхэр ренэу кIэупчIакIо сы­­мэджэщым кIощтыгъэх. Бзылъфыгъэр къызычIатхыкIыжь­ми ядэжь къащи, ылъэ теуцо­жьыфэ нэс мэзи 9 къыдекIо­кIыгъэх, документхэр фагъэ­псыгъэх. ЦIыф фэдэу агъэпсэу ашIоигъуагъ, ау Татьянэ зэсэгъэ хэкIитэкъупIэм ыгъэзэжьыгъ. ЫужкIэ лыгъу-лыстышхор ылъа­къо къегуауи, етIани сымэ­джэщым чIэфагъ, нэжъ-Iужъхэр зы­щаIыгърэ унэм ар раты ашIоигъоу бэрэ ыуж итыгъэх. Джыдэдэм Татьянэ ыкъо на­хьыжъэу Сергей кIэлъырыс.\n2007-рэ илъэсым Верэрэ Филиппрэ къафэхъугъэ пшъэшъэ­жъыем Алена фаусыгъ. Ащ ыуж илъэсищ тешIагъэу илъэс 16 зыныбжь Лизэ Иваненкэхэм яунагъоу зэгурыIоныгъэрэ нэ­хъойрэ зэрылъым щыпсэоу ыублагъ, ау ыныбжь илъэс 18 зэрэхъоу шъхьаф зишIыгъ. Ащ ышыпхъоу илъэс нахь зымыныбжьыгъэри Иваненкэхэм апIугъ, джыдэдэм Альбинэ я 3-рэ классыр къыухыгъ.\nВалерэ иIэ дагъохэм афэдэ зиIэ Свети мы унагъом ща­пIугъ. Пшъашъэм я 9-рэ классыр къеу­хы, техникумым чIахьэ, сурэтышI сэнэхьатыр ыIэ къыри­гъахьэ шIоигъу.\nЦIыфхэм ялъэIу афагъэцакIэзэ, ыужкIэ Ирини, Максими, зэшхэу Сергеий, Ростислави Иваненкэхэм яунагъо щапIу-гъэх. Иринэ джыдэдэм илъэс 19 ыныбжь, техникумыр къыухыгъ, псэолъэшIынымкIэ мастер, Мыекъопэ къэралыгъо технологическэ университетым чIахьэ шIоигъу, шъхьафэу мэ­псэу. Сергей ыныбжь илъэс 18 зэхъум унэ къыратыгъэу шъхьа­фэу мэпсэу. Ростислав а 1-рэ классыр, Максим я 6-рэ классыр, Кристинэ я 5-рэ классыр, Руслан я 3-рэ классыр, Артем я 2-рэ классыр къаухыгъ.\nИваненко зэшъхьэгъусэхэм орденэу «Родительская слава» зыфиIорэр къазэрафагъэшъошагъэр, ыпкIэ хэмылъэу транспорткIэ зекIонхэу кIэлэцIыкIухэм фитыныгъэ зэряIэр, къатитIоу зэтет унэр зыща­гъэпсыгъэ чIыгу Iахьыр къаратынымкIэ Мыекъуапэ имэр ишIуагъэ къы­зэригъэкIуагъэр, ны мылъкури хагъахъуи, ежьхэм яахъщэкIэ унэр зэрагъэ­псыгъэр бысым­гощэ нэгушIом къысфиIотагъ.\n«КIэлэцIыкIу 21-р «тянэкIэ» къыоджэныр насыпыгъэшхоба?» сIуи сызеупчIым, Верэ шъабэу IугушIукIи, Сергей закъо ахэмытэу, адрэхэр зэкIэ а цIэ лъа­пIэмкIэ къызэреджэхэрэр, «сэсые-оуиекIэ» сабыйхэр зэрэзэхимыдзырэр джэуапэу къыситыжьыгъ.\nАдыгэ гущыIэжъэу «Бын Iужъур гъэбэжъу» зыфиIорэм купкIышхоу кIоцIылъыр нахь зызэхэсшIагъэр Иваненкэхэм яунагъоу тынчыгъорэ зэгурыIоныгъэрэ зэрылъым сызехьэр ары. Гъогу зэхэкIыпIэм дэжь ны-тыхэм къыIуанэгъэгъэ, зинасып гъогу аузэнкIыжьырэ кIэлэцIыкIухэр зэрапIурэмкIэ, щыIэныгъэм чIыпIэ гъэнэфагъэ ахэм щаубытыным зэрэфэба­нэхэрэмкIэ псэпэшхо зэрагъа­хъэрэр, а Iофыр зэрэмыпсынкIэр бысымгуащэм зыфыхэсэгъэпсым, зэрихабзэу, IущхыпцIыкIи, сыд фэдэрэ Iофи уегугъузэ, ппсэ хаплъхьэзэ бгъэцэкIэн зэрэфаер, хьалыгъугъэ­жъэнри Iоф къызэрыкIоу зэрэщымытыр, сабыйхэм узэрадэу­лэурэм ипэгъокIэу Тхьэр къызэрэотэжьыщтыр къысиIуагъ.\nЯбын-унэгъо Iужъу дэтхъэжьхэу, хъярыр къябэкIэу илъэсыбэрэ щыIэнхэу бысымхэм са­фэлъаIуи, зэрэгъэчэф мэкъэ­шхор къызыдэIукIырэ щагум сы­фэмыяхэу сыкъыдэ­кIыжьыгъ.\nСледущая Санкт-Петербург фагъэшъошагъ