КъардэнгъущI Зырамыку

Адыгэш.

Си къуэшым и Лъакъуэхур апхуэдизкIэ фIыуэ илъагуъурти, дунейм теттэкъым ар зэрищэн фIыгъуэ. Ар абы и пщIантIэпскIэ къилэжьэжат: зауэм и пэкIэ Данил къулеижьм илъэс псокIэ хуэлIыщIати, лIыщIапщIэу щыщIэ цIыкIуу къритат. Игъашхэми, илъэщIыурэ, езыр зэрыхуейм хуэдэу игъасэт. Ин хъууэ щыпIэ щиувам, Къэбэрдей псом щыцIэрыIуэу уанэш дэгъуэ къыхэкIат. Абы тесыу зауэм кIуэри, абы тесыуи къигъэзэжат.

Лъакъуэхур инагъкIэ ику ит шыт: и лъакъуэхэр псыгъуэт, захуэт, и лъабжьанэхэр цIыкIу, быдэт. И щхьэр гъурт, дзасэм хуэдэу, и тхьэкIумэ цIыкIуитыр зэпымыууэ зэблигъэжырт, и нэ фIыцIэ жанитIым хъуаскIэр къащIихыу къилыдыкIырт, и пэщхъын быхъуитIыр зыIукI-зэIухьэрт. И Iэпкълъэпкъыр зэпIэзэрытти, зэкIужт: езыр, дэп маскIэплъым хуэдэу, нэр щыджылу пцIэгъуэплъ дахэт. И натIэм вагъуэ хужь цIыкIу хэст, и фIалъэ лъакъуэ ижьыр лъакъуэхут. КIэщу жыпIэмэ, нэсри къэсыжауэ адыгэш къабзэт.

Псом нэхърэ сэ нэхъ сфIэфIыр си къуэшым абы сыщигъэшэсым дежт.

- ТIыс, Лъакъуэху! - жиIэрти и лъакъуэм, и пщэм теуIуэурэ игъэтIысырт. Абы щыгъуэ сэ сыдэпщейрти, и бгым сытетIысхьэрт, и сокур IитIкIэ быдэу къэзубыдырт.

- Тэдж иджы! - жриIэу теуIуэрти къыщигъэлъэтыжырт.

Сэ Лъакъуэхум сытесыу, си къуэшым IумпIэр иIыгъыу пщIантIэм сыкъыщришэкIырт. ИтIанэ сэ шхуэмылакIэр къызитырти къызжиIэрт:

- Си къуэшыр шууей ухъун хуейщ. Шым хэти тесыфынущ, ауэ псори IэкIуэлъакIуэу, шы щIыбыр имыгъэкIуэду, имыгъэувыIэу тесыфыркъым.

Сэри, си закъуэу сызэрытесыфым сыригуфIэу, пщIантIэм лъэбакъуэкIэ къыщыскIухьырт. Зэзэмызи щIопщымкIэ къыхуилъырти игъэущырт. Абы щыгъуэм сыкъехуэхынкIэ сышынэу, сыгужьеяуэ си IитIымкIэ шы сокум зыхэзукIэрт.

Куэд дэмыкIыу сэри си закъуэ сытесыф хъуащ, езы Лъакъуэхури сэ къызэсащ. Абы езым ди унагъуэм исым фIэкIа зыри зыбгъэдихьэртэкъым. Сэ абы сытесыу махуэ къэс псафэ сшэрт, бгыщхьэм дэсшыурэ згъэхъуакIуэрт.

Абы сытесыу сыкъыщалъагъукIэ, лIыхэм я нэр къытрамыгъэкIыу, яшхыным хуэдэу, къеплъырт. ЩIалэ цIыкIухэр къызэфыгъуэрти мывэ къыскIэлъадзэрт. Сэри зызгъэщIагъуэу зыблезгъэхьырт.

Ар щызекIуэкIэ щIым теувэ хуэдэтэкъым, атIэ, къауц цIыкIур жьым зэрызэрихьэм хуэдэу, къафэу хьэуам хэт къыпфIэщIырт. И бгым уису къыщыпкIухькIэ, гущэхъыринэм уилъ хуэдэ, ущIиупскIэрт, ахъумэ узэридзэртэкъым.

А зэманым шыдыгъур апхуэдизкIэ куэдти, шыр ямыдыгъун щхьэкIэ, бом IункIыбзэ етауэ Лъакъуэхур яхъумэрт. Си адэмрэ си къуэшымрэ жэщым гъуэрыгъуэххэу къыщIэкIыурэ кIэлъыплъырт.

Дэ дыкъулейсыз унагъуэти, зы жэмыжьымрэ а зы шы закъуэмрэ фIэкIа зыри диIэтэкъым. Ауэ си къуэшыр абы щхьэкIэ гузавэртэкъым.
- Шыбз хакIуэпщIэ нэхърэ, мэл гуартэ нэхърэ нэхъыфIщ ди Лъакъуэху и закъуэ, - жиIэрт абы.