Ащкъэнэ Исмахьил - къуаджэу Адэмые 1911-рэ илъэсым къьщыхъугъ, кIэлэегъаджэщтыгъэ. Хэгъэгу зэошхоу 1941 —1945-рэ илъэсхэм щыIагъэм ыпэкIэ тхэкIо кIэлэ чанхэу, IэпэIасэхэу тилитературэ зигъогу къыхэзыщагъэхэм Ащкъэнэ Исмахьили ащыщыгъ. Ежь иунэе рассказхэр ытхыгъагъэх: «Иляс» (1929 илъ.), «Тыгъэр къыкъокIы» (1934 илъ.). Урыс драматург инэу А.Н. Островскэм ипьесэу «Тыгъужъхэмрэ мэлхэмрэ», Р. Киплинг итхылъэу «Рикки-тикки-тави» зыфиIохэрэр урысыбзэм техыгъэу зэридзэкIыгъэх.
А.С. Пушкиным ехьылIагъэу статья гъэшIэгъони ытхыгъ. Критикэми ишъыпкъэу хэлажьэщтыгъэ. Литературэм реджэнхэу тхылъи зэхигъэуцуагъ (1933). Лажьэу иIагъэр цIыф ымышIэ 1937 илъэсым тихэгъэгу репрессиешхоу щыIагъэм хэкIодагъ. Джащ щызэпыутынэу хъугъэ Ащкъанэм итворчествэ.