ШЪХЬЭНГЪУПЧЪЭIУМ IУЛЪ СЫМАДЖЭМ ЫЛЪЭГЪУГЪЭР 

ЗэзыдзэкIыгъэр Хъуажъ Ф. 

Мы тхыгъэм шъукъеджэным пае охътэ тIэкIу ныIэп шъуищыкIэгъэщтыр, ау щыIэныгъэм, зэфыщытыкIэхэм еплъыкIэу афышъуиIэр ащ зэу зэблихъун ылъэкIыщт. 
Шъуфэмыемэ шъумыгъэунэфы! 

Сымэджэ хьэлъэдэдэхэу лIитIу сымэджэщым а зы пэщым зэдычIэлъынхэу хъугъэ. 
Зыр щэджэгъоуж къэс къызэшIотIысхьэу, зы сыхьэткIэ щысынфаеу щытыгъ итхьэбыл псэу иуцорэр ечъэбзэхыным пае. 
Мы сымаджэм ипIэ пэщым шъхьэнгъупчъэ закъоу иIэм ыIу дэжь Iутыгъ. 
Адырэ сымаджэр ыбгъэ дэгъэзыягъэу, къэмыхъыеу щылъын фэягъэ. Арэу иIоф дэигъэ. 

СымэджитIур ренэу, зэпымыоу пIоми хъунэу зэдэгущыIэщтыгъэх; яшъхьэгъусэхэр, яунагъохэр, яунэхэр, яIофхэр, якIэлэгъухэр, дзэм щагъэхъагъэхэр, къыщяхъулIагъэхэр, гъэпсэфыгъо лъэхъанхэм зыдэкIуагъэ чIыпIэхэр, ащ зэрэщыIа­гъэхэр, щалъэгъугъэхэр, щызэхахыгъэхэр, гъэшIэгъони мыгъэшIэгъони, хъугъэ-шIагъи, гупшысэ гугъэ нэпцIи зэраIоу, агу къэкIырэр зэфаIуатэу ягъашIэ ахьыщтыгъэ. 

ШъхьэнгъупчъэIум Iулъ сымаджэр шэджэгъоуж хъоу къызызэшIуагъэтIысхьэкIэ шъхьэнгъупчъэм иплъыти ылъэгъухэрэр адырэ сымаджэм фиIуатэзэ а зы сыхьэтыр рихыщтыгъэ. 
Адырэ сымаджэри а сыхьэтым лъэшэу кIэхъопсыщтыгъэ, «джыри зэ а сыхьэтыр псынкIаIоу къэсыгъагъуэт, джыри сигъусэ хъурэ-шIэрэхэр къысиIотагъуэт» зэриIожьызэ, а сыхьатэу зажэрэр къэсыфэкIэ блэкIырэ уахътэр шIуабэу, уахътэми «шы мыкIо теса мыр» ыгукIэ риIозэ егыеу мафэхэр рихыщтыгъэ. 

Шъхьэнгъупчъэр псы уцогъэ шхъонтIэ къэбзэшхо зыхэт парк хэтэшхо дахэм фэгъэзэгъагъ. Псычэтхэр, къырыухэр, хьэрзэхэр (къыухэрлебедьхэр) тхъэжьхэу псым щесыщтыгъэх, кIэлэцIыкIухэми къошъо IэрышI гъэпшъыгъэу аIыгъхэр псы шъхъонтIэ къабзэм щырагъэсыщтыгъэх, зэрэгъэчэфхэу, зэрэгъэкуомэ зэрэгъэтхъэжьхэу. 

Лъэгъуныгъэ тIыргъуагъэм зэлъиубытыгъэ ныбжьыкIэхэмэ аIэпэ зэрэIыгъэу, къэгъэгъэ зэфэмыдэ-зэмышъогъу дэхащэмэ ахэтыхэу, ягукIэе дахэхэр зэфаIуатэхэу паркым къыщакIухьэщтыгъэ. Илъэсишъэхэр зыныбжь чъыг цIэрыIо мэфэшхо­хэмэ парк гъунэхэр къауцухьагъэу, кIэлъэцIыкIоу зэдэджэгухэрэмрэ ныбжьыкIэ зэгуакIохэрэмрэ къагъэгъунэщтыгъэм фэдагъэх. Къэлэшхом итеплъэ чыжьэкIэ къэлъагъощтыгъэ. 

Щэджэгъоуж къэс зы сыхьэткIэ шъхьэнгъупчъэIум Iусырэ сымаджэм ахэр зэкIэ зи химыгъэзэу, химынэу, нахьи кIэракIэу къыIуатэ зыхъукIэ адырэ сымаджэм ынапIэхэр зэтыриIубэти игъусэ къыIуатэрэ дэхэгъэ фэдэнчъэхэр ынэгу къыкIигъэуцощтыгъэ, ыгукIэ зэхишIэщтыгъэ. 

ШъхьэнгъупчъэIум Iулъ сымаджэм, зы мафэ горэми гушIогъо чэфышхом хэтэу, пщынэхэр, шъонтыхэр аIыгъыхэу, фестивал горэм кIорэхэм фэдэу, зэмышъогъу дахэу фэпагъэхэу ащыкIэ блэкIырэ купхэр къыIотагъэх. Адырэ сымаджэми сыдигъуи зэрихабзэу, ынэхэр ыупIыцIыхишъ, пщынэо макъэ къемыIу нахь мышIэми исымэджэ гъусэ къыIотагъэхэр ынэгу къыкIигъэуцохи, ахэр ылъэгъупагъэхэм фэдэу, ежьыри ахэмэ ахэтыпагъэм фэдэу зигъэтхъэжьыгъ. 

Мафэхэр, мазэхэр аузэ блэкIыгъ. 

Зы пчэдыжьыпэ горэм сымаджэр ылъэкIын-ыгъэпскIынэу псы фэбэ къубгъэн-лэджэн ыIыгъэу сымэджэпэс гуащэр пэщым къыкIахьишъ, зыкIэлъырэхьэм, шъхьэнгъупчъэIум Iулъ сымаджэр мыпсэужьэу, ыпкъ учъыIужьыгъэу ылъэгъугъ. Чэщым чъые IэшIум хэтэу, гупсэфэу ыпсэ къезытыгъэм рихьылIэжьыгъэу къыкIэкIыгъ. Зыри зымыгъэгумэкIыщтыгъэ сымэджэ IорышIэ лIы тхъэгъо шIагъор зэрэщыIагъэм фэдэу джыри зыри ымыгъэгумэкIыхэу шъэфцIыкIоу, даушынчъэу дунаем зерэхыжьыгъэм ригъэгупшысагъ, ыгуи къыгъэмэкIагъ. Сымэджэщым иIофышIэхэмэ къяджишъ, хьэдэр пэщым псынкIэу кIаригъэхыгъ. 

КъыфэзыIотэни, къыдэгущыIэни зимыIэжь сымэджэ хьэлъэм зи гурышIугъо къыфэнэжьыгъэп. Ау итIани емыкIу къыфамылъэгъуным фэдизэу охътэ тIэкIу зытешIэм сымэджэпэс гуащэм зыфигъазишъ, ипIэ шъхьэнгъупчъэIум ахьымэ хъущт-мыхъущтымкIэ еупчIыгъ. 
Сыда зыкIэмыхъущтыр? Сыд ащ мыхъунэу хэлъыр! 
ТIэкIу атхьэкI-алъэкIишъ, сымэджэ хьэлъэм ипIэ шъхьэнгъупчъэIум къащагъ. ИфэIофашIэхэр ригъэкъуишъ, зегъэгупсэфы уж сымэдэпэс гуащэр пэщым кIэкIыжьыгъ. 
ЛIы сымаджэр изакъоу къызэнэм, дунэе дахэу игъусэ къыфиIуатэщтыгъэр ежь ынэкIэ зэ нэмыIэми зэригъэлъэгъуным лъэшэу кIэхъопсыгъ. Къинэу зыхэтыри, узэу къецакъэрэри зышIуимыгъэшIэу, зыфигъэщэчэу, ыIэтэгъупэ зытыригъэ­кIэнышъ, ышъхьэ къыIэтыным тегушхуагъ. КIуачIэу хэлъыр зэкIэ рихьылIишъ, ерагъоу ышъхьэ тIэкIу къызеIэтым ылъэгъугъэм зи уемыхъуапс. Шъхьэнгъупчъэм уиплъымэ плъэгъурэр унэ дэпкъ шIой лъэгэшхо къодый. 

Адэ, игъусэу зидунай зыхъожьыгъэм къыIотэщтыгъэ гъэшIэгъонхэр тэдэ щыIэха?... Сыды пае мы дэпкъышхо лъагэр ащ къымыIуагъа? 

Сымэджэпэс гуащэм зеупчIым Iофыр зытетыр къыриIуагъ. 
Зидунай зыхъожьыгъэ тхьэмыкIэр нэшъу хьэфизэу щытыгъ. Шъхьэнгъупчъэр зыдэгъэзагъэм дэпкъышхо лъагэу Iутыр ащ ылъэгъугъахэ гущэп. О птыригъэунэу, уигъэгупсэфынэу, уигъэтхъэнэу арын фэягъэ... Къыдэхъугъэмэ ежьыри тхъэгъэщтын. 
Зэфэхьысыжь гупшысэ купкIэхэр: 
Уизэрэщыт сыдэуи щэрэт, цIыфхэр бгъэтхъэным нахь тхъагъо щыIэп. 
Уигукъао зыдэбгощырэм, ызыныкъом нахьыбэп зэрэзэхишIэщтыр, ау уигушIуагъо задэбгощырэм фэдитIоу зэхэошIэ. 
Баеу зыпшIошIыжьы пшIоигъомэ, ахъщэкIэ зыми къымыщэфышъунэу уиIэр адэгощ. 

Мы тхыгъэм тызеджэгъэ мафэр, Тхьэр къызытфэупсэгъэ мэфэнкIи мэхъу. 

Мы тхыгъэр зытхыгъэр зыми къышIэжьырэп. Ау гурэ-псэрэкIэ зэхишIэу еджэрэм гупсэфыгъо къыфихьынкIи мэхъу. Тымыушъэфэу тIуатэмэ, тызлъыIэсырэр едгъаджэмэ дэгъу. 

Интэрнэтым къыщыспэкIэфагъэти Адыгэу сигупсэмэ адэзгощы сшIоигъоу зэсыдзэкIыгъ.