ыфыр ыгук1э нахь къабзэу, нахь гулъытэ и1эу хъунымк1э (природэм) дунаеу къэзыуцухьэрэм мэхьанэу и1эр тхак1ом къыхегъэщы. Повестэу “Шахъомрэ пшъэшъэ пагэмрэ” хэт герой шъхьа1эу Лаукъан пэблэгъэ дэд къэзыуцухьэрэ дунаир. Лаукъан иц1ык1угъом щегъэжьагъэу бэ пэк1эк1ыгъэр. Ищы1ак1э къиныгъ. Лаукъан игущы1э мак1э, итеплъэк1и нэгъуцу хьазыр, ау дунаим идэхагъэ зэхеш1э, а дунаир ш1у елъэгъу. Арын фае ыгук1э жъалымэу зык1эмыхъугъэр. Иунагъэр мэзымрэ губгъомрэ арых нахь мыш1эми, ц1ыфыгъэ шапхъэхэр къабзэу ыгу къинагъэх. Пшъэшъэ пагэу Сури а дунаем хигъаплъэзэ, къыгъэущы ш1оигъу: «Мары, едэ1у»..., -  1апэ ыш1ыгъ Лаукъан а мэз пырыпыцумк1э. Ащ дэжьым Сурэ нибжьи зэхимыхыгъэу, е зэхихыгъэми гу зылъимытэгъэ гъэш1эгъон щызэхихыгъ. А мэз пырыпыцу лъхъэнчэ ц1ык1ур бзыу орэд къэ1оным къызэлъигъаджэу, орэды