Лъэпкъым ылъапсэ мэпытэ — Адыгэ макъ\nАдыгэ Республикэм къыдэхъугъэ лъэныкъоу непэ фэдэ мафэм зыцIэ къепIон фаер IэкIыбым щыIэ тилъэпкъэгъухэм ащыщэу зихэку къэзыгъэзэжьы зышIоигъохэм ащ фэдэ амал къызэраритыгъэр ары.\nРеспубликэр зытиIэ илъэс 30-м тилъэпкъэгъу нэбгырэ 2000-м фэдиз Адыгеим къэкIо­жьыгъ, тщыщ хъужьыгъэх, лъап­сэр щадзыжьыгъ. Цэй Ибрахьимэ иунагъо Косовэ къикIыжьи Адыгеим къэзыгъэзэжьыгъэхэм ащыщ, тилъэпкъэгъоу заом къы­хэкIыжьыгъэхэм Мэфэхьаблэ псэупIэ афэхъугъ. Ибрахьимэ ишъхьэгъусэу Айетэ албан лъэп­къым щыщ нахь мышIэми, иIахьыл-благъэхэм апэчыжьэ хъуным темыщыныхьэу, ишъхьэ­гъусэ зыщыщ лъэпкъым ихэкужъ къыдэкIожьыгъ. 2017-рэ илъэсым Цэй Ибрахьимэ хэкум идунай щихъожьыгъ. Ау ащ ыпэкIэ икIэ­литфи Адыгеим унагъохэр зэрэщашIагъэр, ахэм къакIэхъухьэгъэ сабыйхэр къылъэгъужьынэу Ибрахьимэ игъо ифагъ.\nЫкъо нахьыжъэу Ирфан янэ кIэрыс, псэолъэшI. Ишъхьэгъусэу Саидэ Кушъумэ ащыщ, кIэлитIурэ зы пшъашъэрэ апIу. Ащ къыкIэ­лъыкIорэм ыцIэр Ирсан. Илъэс 30 хъугъэу ар Германием щэпсэу ыкIи щэлажьэ, исэнэхьаткIэ инженер. Ишъхьэгъусэу Светла­нэ Алджыгырыемэ япхъу. Ахэми кIэлитIурэ зы пшъашъэрэ зэдыряI. Ящэнэрэ къор Ирхан. Адыгэ республикэ клиническэ сымэджэщым врач-травматолог-ортопедэу Iоф щешIэ. Ишъхьэ­гъусэу Фатимэ Цуамыкъо­мэ ащыщ. Ирхан ыуж къикIырэр Имэр. Ишъхьэгъусэу Бэлэ ЛIыпцIэкъомэ (Тупцокова) ащыщ, ахэми кIэлитIурэ зы пшъа­шъэрэ яI.\nКIэлэ нахьыкIэу Махьер хэкужъым апшъэрэ гъэсэныгъэ щигъотыжьыгъ, Адыгэ къэралыгъо университетыр къыухыгъ, ит къуаджэу Алыбэрдыкъо щыщ тилъэпкъэгъу пшъашъэр нысэу къафищагъ. ПшъэшъитIу яI. Зэ­кIэмэ анахьыкIэ пшъэшъэ­жъые цIыкIоу Амирэ мы мафэхэм, республикэм имэфэкI мафэ ипэгъокIэу, къафэхъугъ. Бын-унэгъо Iужъоу мэпсэух.\n«1998-рэ илъэсым ишышъхьэIу иапэрэ мафэ Адыгеим сыкъэ­кIожьынэу хъугъэ, — къеIуатэ Цэй Махьер, — хэкужъым иIаплI тыкъызэрифэжьыгъэр зэхэт­шIагъ – фабэу къыщытпэгъокIыгъэх, псэупIэхэр тагъэгъотыгъэх, гъэ­сэ­ныгъэ зэдгъэгъотынымкIи IэпыIэгъу къыщытфэхъугъэх. Ап­шъэрэ гъэсэныгъэр Косовэ щы­зыублагъэхэм сэнэхьатэу зыфеджэхэрэм ялъытыгъэу, яегъэджэн Адыгеим имызакъоу, Краснодар ыкIи ткъош респуб­ликэхэм ащападзэжьын алъэкIын амал къаратыгъагъ. Ащ фэдэ хэдэн амалхэр къызэрэтпэгъо­кIыгъэхэм ишэпхъэ анахь лъагэу сэ сэлъытэ. Къызысэгъэзэжьым гурыт еджапIэм джыри сыще­джэнэу щытыгъ. Адыгэ респуб­ликэ гимназием сычIэхьажьы­гъагъ. Я 10-рэ классым сыщеджэзэ IэпыIэгъу курсхэр еджа­пIэм къыдэсыухыжьыгъа­гъэх. Лев Толстоим и «Война и мир» еджэхэ зэхъум, сэ ащыгъум сфэукIочIыщтыгъэр Александр Пушкиным ипшысэу «Золотая рыбка». Нэужым са­кIэхьажьыгъагъ». Махьер игукъэ­кIыжьхэм къагъэщхы. АрапыбзэмкIэ, инджылызыбзэмкIэ кIэлэегъэджэ сэнэхьатыр ащ зэригъэгъотыжьыгъ. Ау ащкIэ Iоф ышIэнэу хъугъэп, ышнахьыжъэу Имэр зэхищэгъэ унэе хъызмэтым хэтэу Махьер мэлажьэ. Ышнахьыжъхэр иупчIэжьэгъух, ищысэтехыпIэх, шъхьэгъусэу афэхъугъэхэри зэгурэIох. Ягуащэу Айетэ адыгабзэкIэ ахэм адэгущыIэ, пхъумэ афэдэу яп­лъы. Албан Iахьылэу иIэхэм афэ­зэщымэ, зэрапэчыжьэмкIэ кIэгъожьымэ тызкIэупчIэм, иджэуап зэрэшъхьэихыгъэм, зэрэшъыпкъэм теджэнджэшы­гъэп: «Мыр — сишъхьэгъусэ ихэкужъ, сикъорэлъфхэр зыщыщ лъэпкъым ихэку къызэрэщыхъу­гъэхэм сегъэгушIо, ар насы­пыгъ». Янэ къыгосэу щысыгъэ Махьер сиупчIэ фэсэгъазэ: «Хэкум къызшъогъэзэжьым нэбгырэ тхьапш шъухъущтыгъа ыкIи джы унагъом исым ипчъа­гъэ сыд фэдиза?» Хъулъ­фыгъэ ныбжьыкIэм джэуап къетыжьы: «Тызэрэхъущтыгъэр – нэб­гы­рибл — тянэрэ тятэрэ, зэшитфырэ. Джыдэдэм тызэрэхъу­рэр нэб­гырэ 20, ау тишъхьэгъу­сэхэри хэп­лъы­тэжьмэ, нахьыб». Зэнысэгъоу щысыгъэхэри къэ­щхыгъэх. «Сабыитф зэрысыр унэгъо цIы­­кIукIэ алъы­тэщтыгъэ, ти­унагъо­хэр нахь Iужъоу щытыщтыгъэх, арышъ, а пчъагъэхэм къафэдгъэзэжьынэу, тыбэгъожьынэу сэгугъэ!» — Махьер ишъыпкъэу къэгущыIэ.\nМамыр щыIакIэ уиIэу уихэку ущыпсэуным, сабыйхэр щыппIунхэм, лъэпкъ хабзэхэр щызепхьанхэм нахь тхъагъо зыпари щыIэп. Унэгъо джэныкъом кIэ­рысхэу сабыеу лIакъом къыкIэхъухьэхэрэр алъэ пытэу щытеуцощтых. Хэкужъым фыряIэ шIулъэгъум кIуачIэ, гъэрет къареты, лъапсэр пытэу щадзыжьы. Цэймэ яунагъо зыщыпсэурэ Мэфэхьаблэ унэу щыряIэм пэIулъ чIыгум пхъэшъхьэ-мышъхьэ чъыгхэр, хэтэрыкIхэр къыщагъэкIых, мэлажьэх, мэшхэ­жьых. ШIу алъэгъурэ чIыгур лэжьыгъэ бэгъуагъэкIэ къятэжьы. Непэ Мэфэхьаблэ къэралыгъо зэфэшъхьафхэм – Югославием, Тыркуем, Иорданием, Израиль, Шам, Америкэм, Норвегием къарыкIыжьи къытхэхьажьыгъэ тилъэпкъэгъухэм псэупIэ афэ­хъугъ, ыцIэ къыгъэшъыпкъэжьэу Адыгеим ичылэхэм ясатырэ пытэу къыхэуцуагъ. Хэкур псэупIэкIэ хэзыхыжьыхэрэм япчъа­гъэ хахъо къэс лъэпкъым ылъа­псэ нахь пытэ мэхъужьы!\nПредыдущая Илъэс къэс нахь зеушъомбгъу\nСледущая Десэхэр къэзытырэ тарихъ