Ылъэгъугъэм осэшIу фишIыгъ — Адыгэ макъ\nРедактор 03.09.2019 КЪЭБАРЫКlЭХЭР, ПОЛИТИКЭР\nТыгъуасэ шIэныгъэм и Мафэ фэгъэхьыгъэ мэфэкI Iофтхьабзэхэр республикэм иеджапIэхэм зэкIэми ащыкIуагъэх. Дэеу зылъэгъухэрэм ыкIи тэрэзэу зэхэзымыххэрэм я Адыгэ республикэ еджэпIэ-интернат щыIагъ Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат.\nСоциальнэ мэхьанэшхо зиIэ гъэсэныгъэм иучреждение зэ­рэзэтырагъэпсыхьагъэр ащ зэригъэлъэгъугъ ыкIи апэрэ одыджыныр къызфытеохэрэм апае зэхащэгъэ мэфэкI зэхахьэм хэлэжьагъ.\nМэфэкI Iофтхьабзэхэр ра­гъэжьэнхэм ыпэкIэ Адыгеим и ЛIышъхьэ еджэпIэ-интернатыр къыплъыхьагъ, мыщ амалхэу IэкIэлъхэр зэригъэлъэгъугъэх. Джащ фэдэу кIэлэегъаджэхэм, ны-тыхэм, кIэлэцIыкIухэм гущыIэгъу афэхъугъ.\nНепэрэ мафэм ехъулIэу учреждением изытет зыфэдэм, кIэлэеджакIохэм шIэныгъэ арагъэгъотынымкIэ, творческэ сэ­наущыгъэу ахэлъым зыкъызэ­IуихынымкIэ Iофэу ашIэрэм, пшъэрылъхэм къатегущыIагъэх АР-м гъэсэныгъэмрэ шIэны­гъэмрэкIэ иминистрэу КIэрэщэ Анзауррэ еджэпIэ-интернатым ипащэу Роман Чумаковымрэ. Ахэм къызэраIуагъэмкIэ, мыщ щаIыгъхэ ыкIи щеджэхэрэ кIэлэцIыкIухэм шIэныгъэ куухэр ягъэгъотыгъэнхэр, ахэр сыд фэдэрэ лъэныкъокIи ухъумэ­гъэнхэр ары анахь мэхьанэшхо зэратырэр. Ащ пае непэ ящыкIагъэр зэкIэ аIэкIэлъ. ЕджапIэр шэпхъэшIухэм адиштэу зэрэзэтырагъэпсыхьагъэм дакIоу ыкIоцIкIи дэгъу дэдэу гъэпсыгъэ, кIэлэцIыкIухэмкIэ Iэ­рыфэгъоу щыт. Республикэм ипащэ еджэпIэ кабинетхэр къы­кIухьагъэх, къыплъыхьагъэх, кIэ­лэцIыкIухэм, кIэлэегъаджэхэм гущыIэгъу афэхъугъ, ылъэгъу­гъэм осэшIу фишIыгъ. Джащ фэ­дэу кIэлэегъаджэхэм къагъа­хъэрэр зыфэдизым, ащкIэ щыт пшъэрылъыр зэшIохыгъэ зэрэ­хъурэм Адыгеим и ЛIышъхьэ кIэупчIагъ. КIэрэщэ Анзаур къы­зэриIуагъэмкIэ, мы купым хахьэхэрэм ялэжьапкIэ къэгъэ­лъэгъон гъэнэфагъэхэм анэгъэ­­сыгъэным фытегъэпсыхьэгъэ жъоныгъокIэ унашъоу УФ-м и Пре­зидент къыдигъэкIыгъэр гъэцэкIэгъэным мэхьанэшхо ра­ты, ащкIэ системакIэу агъэфе­дэщтым ишIогъэшхо къэкIощт, пшъэрылъыр зэшIохыгъэ хъущт.\nШъугу къэдгъэкIыжьын, Адыге­им и ЛIышъхьэ ипшъэ­рылъкIэ сэкъатныгъэ зиIэ кIэлэцIыкIухэм ыкIи зипсауныгъэ зэщыкъуагъэхэм тэрэзэу Iоф адэшIэгъэным фытегъэ­псыхьагъэу мы еджэпIэ-интернатым дэжь 2018-рэ илъэсым щылэ мазэм и 10-м «инклюзивнэ» гъэсэныгъэм хэхъоныгъэхэр ышIынхэм и Гупчэ иструктурнэ подразделение щагъэпсыгъ. 2017 — 2018-рэ илъэс еджэ­гъум къыщыублагъэу аутизмэ зиIэ сабыйхэр интернатым щырагъа­джэх. Ахэм япчъагъэ непэрэ мафэм ехъулIэу нэбгыри 10 мэхъу. Мы кIэлэцIыкIухэм афэгъэзагъэхэ кIэлэегъаджэхэм ясэнэхьат хагъэхъоным фэшI Москва курсхэр щакIугъэх. 2016-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу тэрэзэу зэхэзымыххэрэ сабыйхэм IэпыIэгъу афэхъугъэным фытегъэпсыхьэгъэ ресурснэ гупчэ еджэпIэ-интернатым къы­щызэIуахыгъ. Джащ фэдэу «КIэугъоекIо еджапI» зыфиIорэ проектым игъэцэкIэн учреждениер чанэу хэлажьэ.\nЛъэпкъ проектэу «Гъэсэныгъэм» къыдыхэлъытэгъэ лъэныкъохэм шIуагъэу къатырэри къызфагъэ­федэ. Робототехникэр, инженер­нэ творчествэр, дэныр, пщэ­рыхьаныр, къэбарлъыгъэIэс тех­нологиехэр зышIогъэшIэгъон­хэм амалхэу аIэкIэлъхэм ахэгъэхъогъэным, инфраструктурэ зэтегъэпсыхьагъэ щыIэ хъуным еджапIэм ипащэхэр пылъых. Мы проектым къыдыхэлъытагъэхэ Iофтхьабзэхэм ягъэцэкIэн пэ­Iухьащт сомэ миллиони 4-м ехъу 2019-рэ илъэсым федеральнэ гупчэм къытIупщыгъ, джащ фэ­дэу республикэ бюджетым имылъкуи къызфагъэфедагъ. Ащ нэмыкIэу еджэпIэ кабинетхэр илъэсыкIэ еджэгъум фэгъэхьазырыгъэнхэм фэшI республикэ бюджетым сомэ миллионым ехъу, шIушIэным пылъхэм сомэ мин 800 къатIупщыгъ. Ин­тернатым испортзал игъэцэ­кIэжьын сомэ мин шъитф пэ­Iуагъэхьагъ.\nМыщ фэдэ екIолIакIэм ишIуа­гъэкIэ интернатыр зэтегъэпсы­хьагъэу, ищыкIагъэр зэкIэ Iэ­кIэлъэу илъэсыкIэ еджэгъур ригъэжьэжьыгъ. Адыгеим и ЛIышъхьэ къызэриIуагъэмкIэ, мы IофшIэныр тапэкIи лъагъэ­кIотэщт, учреждением IэпыIэгъу фэхъущтых.\nШIэныгъэм и МафэкIэ афэгушIуагъ\nЕджэпIэ-интернатыр къызеплъыхьэ нэуж илъэсыкIэ еджэгъум фэгъэхьыгъэ мэфэкI зэхахьэм республикэм ипащэ хэ­лэжьагъ. Апэрэ одыджыныр къызфытеуагъэхэ кIэлэцIыкIу­хэм, кIэлэеджакIохэм, ны-тыхэм, кIэлэегъаджэхэм къафэгушIуагъ, гъэхъагъэхэр ашIыхэзэ ыпэкIэ лъыкIотэнхэу къафэлъэIуагъ.\n— Мы мэфэкI дахэм зэкIэми тызэрепхы, анахьэу ар зыфэгъэхьыгъэхэр апэрэ классым кIохэрэр ары. Мы еджапIэм ахэм ныбджэгъукIэхэр щыряIэхэ хъущт, ящыIэныгъэ гъогу щырящыкIэгъэщтхэ шIэныгъэ куухэр зэрагъэгъотыщтых. Ащ пае уч­реждением непэ ищыкIагъэр зэкIэ IэкIэлъ, — къыIуагъ Къум­пIыл Мурат. — Интернатым ибазэ епхыгъэу кIэлэцIыкIухэм афытегъэпсыхьэгъэ гупчэхэр къызэIутхыгъэх. Зипсауныгъэ зэщыкъогъэ сабыйхэм сэнэхьат гъэнэфагъэ аIэкIэлъэу щыIэныгъэ гъогум техьанхэмкIэ гъэ­сэныгъэм мы иорганизацие АдыгеимкIэ пилотнэ площадкэ хъугъэ. Ащ къыдыхэлъытагъэу предметэу «Технологиер» зыфиIорэм иIофшIэн мастерской­хэр ыкIи кабинетхэр агъэкIэ­жьыгъэх. Лъэпкъ проектэу «Гъэ­сэныгъэм» ишIуагъэкIэ ар зэшIохыгъэ хъугъэ. Ащ нэмыкIэу мыщ фэдэ кIэлэцIыкIухэм Урысыем ыкIи IэкIыб къэралыгъохэм яорганизациехэу Iоф адэзышIэхэрэм зэпхыныгъэу адытиIэр тэгъэпытэ, опытэу тIэкIэ­лъымкIэ тызэхъожьы.\nЕджапIэм кIэлэегъаджэу Iутхэм ясэнэхьат хэшIыкIышхо зэрэфыряIэр, япшъэрылъхэр щытхъу хэлъэу зэрагъэцакIэ­хэ­рэр Адыгеим и ЛIышъхьэ къыхигъэщыгъ, ащкIэ ахэм афэ­рэзагъ. Еджэным ылъэныкъокIэ кIэлэеджакIохэм гъэхъэгъэшIу­хэр зэрашIыхэрэм дакIоу предмет зэфэшъхьафхэмкIэ зэ­хащэхэрэ олимпиадэхэм ыкIи спорт Iофтхьабзэхэм хагъэунэфыкIхэрэ чIыпIэхэр къазэращыдахыхэрэр игуапэу къыхигъэщыгъ. ЕджапIэр къэзыухыгъэхэм сэнэхьат гъэнэфагъэхэр зэрагъэгъотых, ахэр механикых, пщэрыхьакIох, программистых, психологых, сурэтышIых. Бэмэ мыщ къагъэзэжьы, Iоф щашIэ.\n— Сыд фэдэрэ лъэныкъокIи IэпыIэгъу къышъуфэхъухэрэ, ренэу къыжъуготхэу Iоф къы­жъудэзышIэхэрэ ны-тыхэм, пе­дагогхэм инэу сафэраз. Мыхэм афэдэ сабыйхэм гъэсэныгъэ тэрэз зэрагъэгъотыным, сэнаущыгъэу ахэлъыр къызфагъэфедэн амал яIэным тыпылъыщт, тишIуагъэ ядгъэкIыщт. ШIэны­гъэм и МафэкIэ джыри зэ сы­шъуфэгушIо, «гъогу маф» шъо­сэIо, — къыIуагъ Адыгеим и ЛIы­шъхьэ.\nКIэлэцIыкIухэми творческэ амалэу аIэкIэлъхэр зэхахьэм къыщагъэлъэгъуагъэх: усэхэм къяджагъэх, орэдхэр къаIуагъэх, къэшъуагъэх. Нэужым респуб­ликэм ипащэ игъусэхэу нэпэ­еплъ сурэт зытырахыгъ, шъхьэи­хыгъэ зэдэгущыIэгъу зэдыря­Iагъ.\nПредыдущая Бын-унэгъо Iужъум исхэм аIукIагъ\nСледущая В Адыгее завершили ремонт одного из мостов через реку Белая