ХэхъоныгъэшIухэр ешIых | Адыгэ Макъ\nАвтор: Редакция\t/ 05.02.2019\t/ КЪЭБАРЫКlЭХЭР, ПОЛИТИКЭР\t/\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат муниципальнэ гъэпсыкIэ зиIэ «Адыгэкъалэ» тыгъуасэ щыIагъ. Муниципалитетым иадминистрацие ипащэу ЛIыхэсэ Махьмуд игъусэу фэтэрыбэу зэхэт унэхэм ящагухэм ащыщхэм, къалэм игупчэ язэтегъэпсыхьан зэрэзэхащагъэр зэригъэлъэгъугъ.\nУрамэу Лениным ыцIэ зы­хьырэм тет фэтэрыбэу зэхэт унэхэм ащыщхэм ящагухэр зэрэзэтырагъэпсыхьагъэхэр республикэм ипащэ зэригъэ­лъэгъугъ. Гъогухэр, автомобильхэр зыдагъэуцун алъэкIыщт чIыпIэхэр щагухэм ащагъэцэ­кIэжьыгъэх, кIэлэцIыкIу джэгупIэхэр ашIыгъэх, нэмыкIэу зэшIуахыгъэр макIэп. Псэо­лъэшI, гъэцэкIэжьын IофшIэнхэр зэрэзэхащагъэхэм, пшъэ­рылъхэр зэшIохыгъэхэ зэрэхъу­гъэм АР-м и ЛIышъхьэ осэшIу афишIыгъ. ГущыIэгъу зыфэ­хъугъэ цIыфхэри республикэм ипащэ къыфэрэзагъэх, непэ къалэм итеплъэ зэхъокIыны­гъэшIухэр зэрэфэхъухэрэр, щы­IакIэм нахь зыкъызэриIэтырэр къыхагъэщыгъ. Щагухэм язэтегъэпсыхьан ежь цIыфхэри чанэу къызэрэхэлэжьагъэхэм мэхьа­нэшхо иIэу алъытагъ. Гъэхъагъэхэм адакIоу гумэкIыгъохэр, щыкIагъэхэр щыIэхэу къагъэнэфагъ. Анахь шъхьаIэу зигугъу къашIыгъэр фэтэрыбэу зэхэт унэхэм игъэкIотыгъэ гъэцэкIэ­жьынхэр яшIылIэгъэнхэр ары.\n— Фэтэрыбэу зэхэт унэхэм ящагухэм язэтегъэпсыхьанкIи, нэмыкI лъэныкъохэмкIи Адыгэ­къалэ тапэкIи IэпыIэгъу тыкъыфэхъуным тыфэхьазыр. Ау шъори къышъутефэрэр жъугъэцэкIэн, шъуишIуагъэ къэжъугъэкIон фае. ЩыкIа­гъэхэр зэрэщыIэхэм дэгъоу тыщыгъуаз, ахэр дэгъэзыжьыгъэнхэм тыпылъ. Пстэуми ты­зэгъусэу, тиIо зэхэлъэу Iоф зэдатшIэмэ, итхъухьагъэр зэ­кIэ зэшIохыгъэ хъущт, — къы­Iуагъ КъумпIыл Мурат цIыфхэм закъыфигъазэзэ.\nНепэрэ шапхъэхэм адиштэрэ къэлэ щыIакIэр гъэпсыгъэным ипрограммэ къыдыхэлъытагъэу лъэпкъ культурэм игупчэ къыпэIулъ чIыпIэри зэтырагъэпсы­хьагъ. Мыщ къыхеубытэх Теуцожь район хьыкумыр зычIэт унэр, хьакIэщэу «Псэкъупс» зыфиIорэр, нэмыкIхэр. 2018-рэ илъэсым ипэублэм гупчэм апэрэ зэхъокIыныгъэшIухэр щыкIуагъэх, шэпхъэшIухэм адиштэрэ кIэлэцIыкIу джэгупIэ мыщ щагъэпсыгъ. ЫпшъэкIэ зигугъу къэтшIыгъэ программэм къыдыхэлъытагъэу гупчэм изэтегъэпсыхьан пэIухьащт сомэ миллион 17,6-рэ муниципали­тетым къыIэкIэхьагъ. Ащ щыщэу сомэ миллиони 10-р — федеральнэ гупчэм, миллиони 6-м ехъур — республикэм, миллион 1,7-м ехъур — чIыпIэ бюджетым къатIупщыгъэх. Ащ ишIуагъэкIэ гупчэм плиткэ тыралъхьагъ, проектым къыды­хэлъытагъэу лъэсрыкIо гъогухэр ашIыгъэх, тIысыпIэхэр ыкIи хэкIыр зэратэкъорэ, къэзыгъэ­нэфырэ пкъыгъохэр агъэуцугъэх, чъыг цIыкIухэр ыкIи куа­шэхэр агъэтIысхьагъэх.\nАР-м и ЛIышъхьэ къэлэ гуп­чэм къыщызэрэугъоигъэ на­хьыжъхэм къахэхьагъ, ахэм гу­щыIэгъу афэхъугъ, псэупIэм зэхъокIыныгъэу фэхъухэрэм еплъыкIэу фыряIэр зэригъэ­шIагъ.\nIофшIэным иветеранэу ЖакIэ­мыкъо Щэбан къэзэрэугъоигъэ­хэм ацIэкIэ къэгущыIэзэ, псэу­пIэм изэтегъэпсыхьан, игъэ­дэхэн зиIахьышхо хэлъ АР-м и ЛIышъхьэ, муниципалитетым иадминистрацие ипащэ зэра­фэразэр къыIуагъ. Гупчэм изэ­тегъэпсыхьан цIыфхэр бэшIа­гъэу зэрежагъэхэр, зэфэхьысыжьэу фэхъугъэхэм инэу зэра­гъэрэзагъэхэр, зыщыбгъэ­псэфынымкIэ мыр гупсэф чIыпIэ зэрэхъугъэр хигъэунэфыкIыгъ.\n— Республикэм иятIонэрэ къалэ изэтегъэпсыхьан епхыгъэ IофшIэныр лъыдгъэкIо­тэщт. Гъогухэр, псэуалъэхэр дгъэцэкIэжьыщтых, кIэу тшIыщтых, щагухэр, инфраструктурэр зэтедгъэпсыхьащт. Ед­зыгъо-едзыгъоу псэупIэм игумэкIыгъохэр дэдгъэзы­жьынхэм тынаIэ тедгъэтыщт. Адыгэкъалэ щыпсэухэрэм непэ зэгурыIоныгъэ, рэхьатныгъэ азыфагу илъ. ГущыIэгъу тызыфэхъугъэ цIыфхэм муниципалитетым зэхъокIыныгъэшIоу щыхъухэрэр алъэгъу, уасэ фашIы. Ары тиIофшIэнкIэ пстэуми анахь шъхьаIэр, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nАР-м и ЛIышъхьэрэ Адыгэ­къалэ иадминистрацие ипащэрэ нэужым зэIукIэгъоу зэдыряIэгъэм блэкIыгъэ илъэсым муниципалитетым социальнэ-эко­номикэ хэхъоныгъэу ышIыгъэ­хэм язэфэхьысыжьхэм, къалэм изэ­тегъэпсыхьан тапэкIэ зэрэлъагъэкIотэщтым, ащкIэ агъэцэ­кIэнэу агъэнэфэрэ проект­хэм, нэмыкI лъэныкъохэм ате­гущы­Iагъэх.\nМэрым къызэриIуагъэмкIэ, блэкIыгъэ илъэсым муниципалитетым иэкономикэ инвес­тициеу къыхалъхьагъэр сомэ мил­лиони 170,8-рэ мэхъу. Псэо­лъэ 17 кIэу къызэIуахыгъ. 2018-рэ илъэсым Адыгэкъалэ ибюджет къихьэгъэ хахъохэр сомэ миллион 375,4-м ехъу. ХэбзэIахь ыкIи мыхэбзэIахь хахъохэр сомэ миллион 86,6-рэ мэхъу. Илъэсым телъытэгъэ гу­хэлъыр проценти 104,8-кIэ гъэ­­цэкIагъэ хъугъэ. Хъарджхэр сомэ миллион 372,3-м ехъу. 2019-рэ илъэсым муниципа­литетым ибюджет сомэ миллион 348,2-рэ мэхъу, хъарджхэр — миллион 352,3-рэ, зыщыкIэщтхэр — миллиони 4,1-рэ.\nДжащ фэдэу мы илъэсымкIэ гухэлъэу, пшъэрылъэу щыIэхэм къэлэ администрацием ипащэ къащыуцугъ. ЦIыфхэм щыIэ­кIэ-псэукIэ амалэу яIэхэр нахьышIу шIыгъэным анахьэу анаIэ зэрэтырагъэтыщтыр, ащ фэIорышIэщт программэхэм зэрахэ­лэжьэщтхэр къыIуагъ.\n— БлэкIыгъэ илъэсым къы­щыублагъэу фэтэрыбэу зэхэт унэхэм ящагухэм язэтегъэ­псы­хьан едгъэжьагъ. МыщкIэ непэ опытэу тIэкIэлъ хъугъэр къыз­фэдгъэфедэзэ, IофшIэныр лъыд­гъэкIотэщт. Щагухэм чъыг цIы­кIухэр, къэгъагъэхэр ащыгъэтIысхьэгъэнхэм, спорт площадкэхэр ащышIыгъэнхэм иIофыгъуи тинэплъэгъу идгъэ­кIы хъу­щтэп. Адыгэкъалэ пхы­рыкIырэ федеральнэ гъогум ыIупэ щытыгъэ шапхъэ­хэм адимыштэрэ псэуалъэхэм япроцент 70-рэ фэдизыр Iут­хыжьыгъ, ащи мэхьанэшхо иI. Джы а чIыпIэхэр зэтетэгъэ­псыхьэх, сатыушIыпIэ чIыпIа­кIэхэр ащытэгъэпсых. Адыгэ­къалэ нахь кIэракIэ, нахь хъо­­псагъо зэрэхъущтым ти­шъыпкъэу тыпылъыщт, — ­къыIуагъ кIэухым АР-м и ЛIы­шъхьэ.