Республика Адыгея - Тхьаусыхэ тхылъэу къыIэкIахьэрэр нахь макIэ хъугъэ\nТхьаусыхэ тхылъэу къыIэкIахьэрэр нахь макIэ хъугъэ\nАдыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат Адыгэ Республикэм цIыфым ифитыныгъэхэмкIэ и Уполномоченнэу Анатолий Осокиным IофшIэн зэIукIэгъу дыриIагъ. 2018-рэ илъэсым Iофэу ашIагъэм фэгъэхьыгъэ зэфэхьысыжьыр А. Осокиным къышIыгъ.\nЗэIукIэгъур къызэIуихызэ КъумпIыл Мурат къыхигъэщыгъэр республикэм щыпсэурэ цIыфхэм анахь зыгъэгумэкIыхэрэ Iофыгъохэу къаIэтыхэрэр зэшIохыгъэнхэмкIэ, цIыфхэмрэ хабзэмрэ азыфагу илъ зэгурыIоныгъэм джыри нахь зегъэушъомбгъугъэнымкIэ мы къулыкъум мэхьанэшхо зэриIэр ары.\nАнатолий Осокиным къызэриIуагъэмкIэ, илъэсэу икIыгъэм Уполномоченнэм иаппарат тхыгъэ тхылъ 600-м ехъукIэ зыкъыфагъэзагъ, нэбгырэ 370-рэ фэдизмэ Iофыгъоу зыгъэгумэкIыхэрэр зэIукIэгъухэм ялъэхъан къыфаIотагъ. Анахьыбэу тхьаусыхэ тхылъхэр зыфэгъэхьыгъагъэхэр зыщыпсэущтхэ унэхэмкIэ яфитыныгъэхэр къэухъумэгъэнхэр ары, джащ фэдэу социальнэ ыкIи медицинэ IэпыIэгъу къаратыным япхыгъэ IофыгъохэмкIэ бэ Уполномоченнэм зыкъыфэзгъэзагъэр.\n2017-рэ илъэсым елъытыгъэмэ, тхьаусыхэ тхылъхэм япчъагъэ процент 12-кIэ нахь макIэ хъугъэ, муниципальнэ ыкIи шъолъыр къутамэхэм якъулыкъухэм яIофшIэн шIуагъэу къытырэм нахь зэрэхэхъуагъэр ащ къегъэлъагъо. Мыщ дэжьым къыхэгъэщыгъэн фае цIыфхэм икъоу яфитыныгъэхэр зэрамышIэхэрэр, ащ къыхэкIэу Уполномоченнэм иIэпыIэгъу ящыкIагъэу бэрэ зыкъыфагъазэ.\nЗэдэгущыIэгъум илъэхъан цIыфым ифитыныгъэхэмкIэ Уполномоченнэм Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ къыфиIотагъ кIэлэеджакIохэм ягъэшхэнкIэ, кIэлэцIыкIу ибэхэм ыкIи щыIэныгъэм чIыпIэ зэжъу ригъэуцогъэ кIэлэцIыкIухэм IэпыIэгъу ятыгъэнымкIэ Iофыгъоу щыIэхэм афэгъэхьыгъэу.\nКъумпIыл Мурат къызэрэкIигъэтхъыгъэмкIэ, хэукъоныгъэхэу, щыкIагъэхэу щыIэхэр пIэлъэ кIэкIым къыкIоцI дэгъэзыжьыгъэнхэм пае зытегущыIэгъэхэ IофыгъохэмкIэ ведомствэ гъэнэфагъэхэм ыкIи муниципалитетхэм япащэхэм пшъэрылъхэр афашIыщтых, къытыгъ пресс-къулыкъум.\nХьисап олимпиадэр Мыекъуапэ къыщызэIуахыгъ\nДунэе зэнэкъокъоу «Кавказ хьисап олимпиадэр» яплIэнэрэу тыгъуасэ Адыгеим къыщызэIуахыгъ. Мыщ фэгъэхьыгъэ мэфэкI зэхахьэу Адыгэ къэралыгъо университетым щыкIуагъэм хэлэжьагъ Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат.\nОлимпиадэр зэхэщэгъэныр зигукъэкIыр республикэ естественнэ-хьисап еджапIэм ипащэу Мамый Дауд ары. А гухэлъым республикэм ипащэ дыригъэштагъ ыкIи ныбжьыкIэхэр зэзыпхырэ Iофтхьабзэр илъэс заулэ хъугъэу Адыгеим щырагъэкIокIы. Ащ хэлажьэхэрэ кIэлэеджакIохэм ыкIи шъолъырхэм япчъагъи нахьыбэ хъугъэ. 2019-рэ илъэсымкIэ олимпиадэм изадачнэ комитет хэхьагъэх Урысыем, Болгарием, Люксембург, Иран яматематикхэр.\nОлимпиадэм хэлажьэхэрэ къэралыгъохэм ыкIи шъолъырхэм ацIэхэр къараIохэзэ, ахэм ялIыкIохэр сценэм къыдащэягъэх, къэзэрэугъоигъэхэр ахэм Iэгу афытеуагъэх.\nАР-м и ЛIышъхьэ зэхахьэм къыщыгущыIэзэ, Къыблэ ыкIи Темыр-Кавказ федеральнэ шъолъырхэм ясубъектхэм, IэкIыб къэралыгъохэм къарыкIыгъэхэ кIэлэеджакIохэм, зэлъашIэхэрэ шIэныгъэлэжь-педагогхэм шIуфэс гущыIэхэмкIэ закъыфигъэзагъ. ХьисапымкIэ кIэлэеджакIохэм шIэныгъэхэу аIэкIэлъхэм ахагъэхъоным, цIыф лъэпкъ зэфэшъхьафхэр нахь зэпэблагъэ хъунхэм олимпиадэр зэрэфэIорышIэщтым ицыхьэ зэрэтелъыр хигъэунэфыкIыгъ. ИлъэсиплI хъугъэу зэхащэрэ дунэе Кавказ хьисап олимпиадэм мэхьанэшхо зэриIэр, ар ныбжьыкIэхэм зэрашIогъэшIэгъоныр нафэ. Ащ зишIогъэшхо хэлъ ректорэу Хъунэго Рэщыдэ, профильнэ министерствэм, олимпиадэр ылъэ теуцонымкIэ Iофышхо зышIагъэхэ, сэнаущыгъэ зыхэлъхэ кIэлэеджакIохэм Iоф адэшIэгъэнымкIэ Урысыем икъыблэ ит гъэсэныгъэм иучреждение анахь дэгъухэм ащыщэу республикэ хьисап еджапIэм ипащэу Мамый Даудэ ирэзэныгъэ гущыIэхэр апигъохыгъэх.\nМы предметым имэхьанэ зыкъегъэIэтыгъэным, сэнаущыгъэ зыхэлъхэ кIэлэцIыкIухэм IэпыIэгъу афэхъугъэным бэкIэ фэIорышIэ блэкIыгъэ илъэсым Мыекъуапэ къыщызэIуахыгъэ хьисап паркыр.\n— Лъэныкъо зэфэшъхьафхэм афэгъэзэгъэ сэнаущыгъэ зыхэлъ сабыйхэр къэралыгъо, шъолъыр пэпчъ арысых. Тэ, нахьыжъхэм, пшъэрылъэу тиIэр ахэм яшIоигъоныгъэхэр къэтыухъумэнхэр, тишIуагъэ ядгъэкIыныр, шIэныгъэ куухэр зэрагъэгъотынхэ ыкIи зыкъызэIуахын амал яттыныр ары. Арышъ, къэралыгъо гъэсэныгъэ политикэмкIи, тиреспубликэкIи мы IофшIэныр анахь шъхьаIэу щытыщт. Хьисапым шъуищыIэныгъэ гъогу ешъумыпхыми, наукэ гъэшIэгъонэу зэжъугъашIэрэм амалэу, опытэу къышъуитыгъэхэр сыд фэдэрэ сэнэхьати щыжъугъэфедэн шъулъэкIыщт. ШIэныгъэу шъуIэкIэлъхэр зэрифэшъуашэу жъугъэфедэнхэ амал шъуиIэным тэ тыпылъыщт, IэпыIэгъу тышъуфэхъущт. Олимпиадэм икъызэIухынкIэ пстэуми сышъуфэгушIо, гъэхъэгъэшIухэр шъушIынхэу, зэдэгущыIэгъу гъэшIэгъонхэр шъуиIэнхэу, мы мафэхэр шIукIэ шъугу къинэжьынхэу сышъуфэлъаIо, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат кIэлэеджакIохэм закъыфигъазэзэ.\nМамый Дауд гущыIэр зештэм университетым, республикэм къеблэгъагъэхэ хьакIэхэм шIуфэс къарихыгъ. Хьисапыр зышIогъэшIэгъонхэм афытегъэпсыхьэгъэ олимпиадэр бэрэ щыIэным, хэхъоныгъэхэр ышIынхэм зэрэщыгугъырэр хигъэунэфыкIыгъ. Iофтхьабзэр апэу зэхащэнэу зырахъухьэм АР-м и ЛIышъхьэу а гухэлъым къыдезыгъэштагъэм «тхьауегъэпсэу» риIуагъ.\n— Хьисапым гъунапкъэ иIэп, Кавказми гъунапкъэ иIэп, — джары олимпиадэм гупшысэ шъхьаIэу иIэр,— къыIуагъ Мамый Дауд.\nОлимпиадэр гъэтхапэм и 15-м щегъэжьагъэу и 20-м нэс кIощт. ХьисапымкIэ шIэныгъэу аIэкIэлъымкIэ кIэлэеджакIохэм заушэтыжьыщт, лъэныкъо зэфэшъхьафхэмкIэ зэнэкъокъущтых, анахь дэгъухэр нэужым къэнэфэщтых.