ДАХ-р сыт Зезыхуэр?

ИкIи Кавказым езым икIи Урыс Федерацие псом къыщытэдж националист къэхъу-къэщIхэм я щхьэусыгъуэр Урыс Федерацием езым и централист, цIыхухэр зыкъуз, Урыс империем къыщIэна лъэпкъхэр зыкIэ зымыдэ, махуэ къэскIэ нэхъыкIэу къыхэщ фашист пэлъытэ щытыкIэхэрщ.

Дунеипсо Адыгэ Хасэр (ДАХ) апрелым и 30-м 2014 гъэм Хэкуми Тыркуми щыпсэу Адыгэхэр зыгъэпIейтея зы Iуэхум яужь ихьащ.I Iуэхур зытетыр нэхь тэрэзу къыдгурыIуэн щхьэкIэ пэщIэдзэу Iуэхум и къежьэпIэм зэ хэплъыхьын хуейщ.

ДАХ-м 2014-м, январым и 17-м Урысей Федерацэм и Президентым и Iэпэ зыщIэлъ зы унафэм тет фондым екIуу зы проект игъэхьэзыращ. Ахъшэ Iуэху зезмыхуэ, сивил организацэхэм папщIэ къырагъэжьа мы программэр зыхуэунэтIар «социалнэ лъэныкъуэкIэ нэхьыщхьэ проектхэр икIи цыхубэмрэ хэкуэгъухэмрэ я хьэкъхэмрэ я хуитыныгъэмрэ хъумэным хуэунэтIа проектхэм щIэукъуэныращ.»2

Проектым и цIэр мырдыдэращ: “Информационное противодействие этноцентристской идеологии в сети Интернет” (укрепление толерантных отношений между народами России в Северо-Кавказском регионе путем противодействия пропагандистской деятельности националистических организаций)”. Етноцентрист идеологиемре национализмэмрэ пэщIэувэным хуэунэтIа мыхуэдэ зы проектым дегъэщтэныр, дэIыгъыныр демократиер зи фIэщ хъу, лъэпкъхэм я зэкъуэшыныгъэрэ я зэхуэдэныгъэрэ зи фIэщ хъу цIыху псоми я къалэн хъун хуейуэ къысщохъур. Ауэ, ДАХ-м иджы къэсыху жиIахэмрэ ищIахэмрэ деплъымэ а къалэн зи гугъу тщIам езыдыдэм къыхэкIыу, ДАХ-р нэгъуэщ манипулацие Iуэху гуэр яужь ихьауэ къытщызгъэхъун щхьэусыгъуэ куэд щыIэщ.

Iуэхум и ДАХ лъэныкъуэм дыхэмыхьэ япэ етноцентризмыр зиIисым зэ деплъмэ нэхъыфIщ. Етноцентризмыр кIэщIу жытIэмэ «адрей» етник» гупхэр езым и псэукIэм еплъытэурэ къэхутэн икIи нэгъуэщIхэм емыщхь къудейуэ ахэм нэхърэ нэхъ лъагэу къэлъытэныращ. Псалъэм папщIэ, блъагъэхэр зэрышэжыным лъэпкъ шхьэхуэхэ къэс зэзыхъуэкI зы цIыху зыхэтыкIэ щхьэхуэм уемыплъу, я благъэ къэзышэж лъэпкъхэм “Iей”, адыгэхэм хуэдэу къэзмышэжхэм «фIы» ящIу къэлъытэным хуэдэ къабзэу. АдэкIэ, мыбы щэнхабзэм и зыукъуэдииныгъэмрэ, гупым и зыхьумэжыныгъэмрэ и Iуэху зырыхэлъми шэч хэлъкъым.

ЗыкIэ мыщIагъуэ етноцентризмыр нэхъри нэхъыкIэ зыщIыр цIыху зыхэтым зэрепхаращ. ЦIыхухэм я зехьэзешэр къуэдыщэ щыхъуа модерн зэхэтыкIэм, хамэ гъэбииным (зенофобия, ксенофобия) игъусэу етноцентризмым залымыгъэ потанциал гуауэ кIуэцIылъщ. Дунепсом и дэтхэнэ лъэныкъуэми къыщыхъу хамэ гъэбииным къыхэкI нэрыбгэ е цIыхубэ укIхэм къыдегъэлъагъу мы цIыху зэхэдзыр зыдынэсыфынур.

Иджы ди Iуэху нэхъыщхьэмкIэ, ДАХ-мрэ зигугъу тщIа проектымкIэ зыкъэдгъэзэжмэ… КъызэрыхэщымкIэ, ДАХ-м етноцентризмэм пэщIэувэну мурад ищIащ. Мы пэщIэувэныгъэм къикIыр интернетым иту адыгэхэм теухуа пхэндж, пцIы гуэрхэм пэщIэувэныращ. Мы пхэджхэмрэ пцIыхэмрэ къызыхэкIри адыгэхэм зэрахьэ сайтхэрауэ къэлъытэ ДАХ-м. Ауэ, пэжыр мырау пIэрэ?

Щачэ къалэм езбы и официал интернет сайтым Щачэ и тхыдэм тэухуауэ мыхэр итщ3:

Урысыдзэхэр къэмыкIуэ япэ адыгэхэр щыпсэуащ. Пасэрей тхакIуэ гуэрхэм мыхэм цIыхухэм ялъ изыгъэж хъунщIакIуэхэ жаIэу я гугъу ящIыж икIи Византие тхыдэтххэм щхьэкIэ Щачэ и цIыхухэр хужаIэж. Мы цIэм иджылызхэм я жыIэкIэкIэ еджэу Саши е Сачи жыпIэ хъунущ. Мы щIыпIэмрэ псышхуэмрэ, Убыххэмрэ я цIэр мыращ къызытекIар. Урыс империем, мы щIыпIэм щыпсэууэ Тырку къэралъым пщылIрэ цIыхурэ езыщэ шапсыгъхэр мыбы щыпсэуну хуит ищIакъым. 1838 илъэсым щIыгум къытехьа хы-дзэлIхэм Щачэ и тхыдэм напэкIуэцI щIэрыпс щызIуахащ. БыдIапIэхэр къызыщIэнар «горец»хэращ (бгырысхэращ). Мыхэм япIэи Урысхэмрэ нэгъуэщI щIыпIэхэм къикIахэмрэ къиуващ. (Сайтым къыщисхар 02.03.2013 махуэращ)

Мы тхыгъэм къегъэлъагъуэ Урыс национализмэр Урыс къэралым и органхэм зэрыхэхьам и кууагъыр. Адыгэ диаспорэм къаIэта псалъэмакъ къом щыIэ пэтрэ ДАХ-р напэншагъэкIэ зыпэIа 2014 Сочи Олимпхэр щекIуэкIа, адыгэм и лъапсэ щыраха Сочи къалэм и официал сайтым адыгэхэр къызэригъэлъэгъуар «цIыхухэм ялъ изыгъэж хъунщIакIуэхэущ». Мыр «пасэрей тхакIуэ гуэрхэм» зэрыжаIам занщIэу гу лъызытэн гуэрхэри къыхэкIынкIэ Iэмалыншэщ. Пэжщ, ауэ нэхъ тегупщысыхьапхъэр тхакIуэхэм адыгэхэм щхьэкIэ жаIауэ мыбы нэхъ зыри зыримытыращ.

КъыкIэлъыкIуэр нэхъыкIэжщ. Адыгэхэм 19-нэ лIэщыгъуэм къыращIа, цIыху зэхэдзым и нэхъ Iейдыдэ зифэ лъапсэрыхым и щхьэусыгъуэу итыр, «мы щIыпIэм щыпсэуа цIыхухэм Тырку къэралъым пщылIрэ цIыхурэ зэраращаращ». Лъапсэрыхым иужькIэ Щачэ и тхыдэм щызаIуаха напэкIуэцI къабзэми быдэу игугъу ящIыр.

Мы щапхъэ закъуэмрэ, ДАХ-м Щачэ Олимпхэм теухуауэ нэрылъагъуу жиIахэмрэ Щачэ Олимпхэм хуэоппозицэхэр игъэкъуэншэн щхьэкIэ ищIахэмрэ дигу къагъэкI зигугъу тщIа проектым елъыта упщIэ куэд. Мыхэр зыри умылъагъунэпцI зыпщIрэ, ущыпсэу щIыналъэм къыщыхъу етник проблэмэхэр къызыхэкIыр уэр нэмыщI организацэхэу бгъэлъагъуэныр къэхъу-къащIэр щIэлъэфэн, Урыс Федерацием и пкъым нэса етноцентрик идеологиер IэщIыб щIыным нэмыщI зыми щхьэпэнкъым.

1 http://grants.oprf.ru/grants20I4-I/zhurnal/rec4350/

2 http://grants.oprf.ru/grants20I4-I/

3 http://english.sochiru.ru/o-gorode/istoriya-sochi

http://www.gusips.net/columns/7859-dcb-neyin-dalgasinda.html
http://www.aheku.net/news/diaspora/5956