ЛIы зимыIэжым и къуэ

 
Еуэри псот зы фыз и лIы имыIэжу. Къуажэм нэхъ тхьэмышкIэ дыдэу арат псоур. ГурыфIыгъуэ закъуэу иIэр и къуэ закъуэрат. Апхуэдизу и къуэр фIыуэ илъагъути, гу щихуэтэкъым. Фыз тхьэмышкIэр жэщи махуи лажьэт и къуэ закъуэр зыми щимыгъэщIэн щхьэкIэ, ауэ къулейсызагъыр я унэм зэи щIэкIтэкъым. Хуежьащ щIалэ цIыкIур здэлэжьэн илъыхъу ежьэну. КIуэурэ кIуэурэ къигъуэтащ зы бей гуэрыи и деж Iэхъуэу Iухьащ. ЗэрызэгурыIуар арати, щIалэр илъэситхукIэ хуэлажьэу бейм, икIи а зэманым и кIуэцIкIэ щIалэм хъушэр къигъану зыщIыпи кIуэну хуиттэкъым.

Лажьэу щIидзащ щIалэр Iэхъуэу. Илъэсищи блэкIащ ауэрэ, и анэри и гу хуабжьу къэкIат. Гу лъатащ ар щIалэм и ныбжьэгъу- Iэхъуэхэм икIи къыжраIащ: «КIуэ кIуэж, и анэр зэгъэлъагъу, нэхъыщхьэм зыри зэрыжедмыIэнумкIэ укъыдогъэгугъэ».

КIуэжащ щIалэр унэм, и анэми зыригъэлъэгъуащ. IэфI IуфIу хуэпщэфIащ и анэр, икIи пщэдджыжьым щежьэжынум, и къуэм хузэрилъхьащ гъуэмылэ, гъуэгум здырихьэжьэну.

Ауэми ежьэжащ щIалэр, гъуэгум здырикIуэм къыIущIащ блэ шыр цIыкIу унагъуэ. ИгъэщIэгъуащ щIалэм блэ цIыкIухэр хуом дыдэу щIэпщыр. Мурад ищIащ ахэр мэжалIэу, куэдрэ мыгупщысэу и гъуэмылэр къырихри игъэшхащ блэ цIыкIухэр.

А зэман дыдэм блэ цIыкIухэм я анэр къэсыжащ яригъэшхынур иIыгъыу. ИгъэщIэгъуащ блэм и шырхэм я ныбэр изу къыщилъэгъуам. Шыр цIыкIухэр и анэм жраIащ цIыху гуэрым зэригъэшхар.

Куэдрэ мыгупщысэу блэ анэр кIэлъежьащ щIалэм:

- Си шырхэр щIэбгъэшхар сыт щхьэкIэ? БощIэIэ уэ, цIыхухэмрэ блэхэмрэ куэд щIауэ зэрызэбийхэр? СщIэну сыхуейщ си шырхэм ябгъэшхар сытми, икIи сэри сегъэдзакъэ.

Едзакъэри блэ анэр шхын къыхуиишиям, икIи  хуэарэзыуэ къыхуэнащ щIалэм.

- Нобэ щыщIэдзауэ къыбгурыIу икIи зэхэпщIыкIыу ухъунущ къуалэбзухэмрэ хьэкIэкхъуэкIэхэмрэ я бзэр. Зэтехыт уи жьэр! - жиIащ блэм.

Къэшынащ щIалэр, сыту жыпIэмэ, зэхихат абы блэхэм я хьилъэщыгъэр. Сыт пщIэнт? Зэтрихри щIалэм и жьэр блэр зыжьэдигъэубжьытхащ.

ДаIуэу щIидзэри: игъэщIэгъуащ! ХьэкIэкхъуэкIэ зыбжанэм я щэху зыкъом  зэхихащ. Блэм фIыщIэ хуищIри адэкIэ и гъуэгу пищащ. КIуэурэ, кIуэурэ жыжьэу къилъэгъуащ и мэл хъушэр; даIуэри зэхихащ къуаргъитIым я псалъэмакъ:

- Ныжэбэ мо мэл хъушэм ятеуэнущи дыгъужьхэр псори зэтрашхыхьынущ! Дышхэнщ пщэдей фIыуэ - жиIащ зы къуаргъым.

Адрей къуаргъыр къэпсалъэри жиIащ:

- Iэхъуэхэми нэхъ мащIэ къытхуагъэнэнукъым. Абы нэхърэ мы мэл хъушэр псоууэ къэнамэ нэхъыфIт. Iэхъуэхэм я гу къэкIамэ хъунут, хъушэр нэгъуэщI щIыпIэ яхуатэмэ.

КIуэри адэкIэ дыгъужьитIри абы тепсэлъыхьу зэхихащ. КъэкIуэжри и ныбжьэгъухэм зэражриIэнур ищIэтэкъыми зэхихахэр, пщIыхьэпIэ илъэгъуауэ жиIащ, икIи гурыщхъуэ гуэри иIэу. ЯжриIащ адрей Iэхъуэхэм пэмыщI щIыпIэ яхуну зэгъусу мэлхэр. ЩIалэхэр къыщыдэхьэшхащ. ИкIи зыжьыпIи хъушэр яхуакъым. Езы щIалэм и гур мызагъэу Iуихуащ и хъушэр нэхъ жыжьэу. БыдапIэм мэлхэр диубыда къудейуэ дыгъужь къугъ макъ зэхихащ, адрей дыгъужьхэр къызэрыриджэр къыгурыIуащ мэлхэм ятеуэну.

Дыгъужьхэм я псалъэ макъыр зэхахащ хьэхэм, хъушэр зыхъумэхэм. Нэхъ хьэ дахэм жиIэу зэхихащ щIалэм:

Дыгъужь хъушэ ин ныщхьэбэ мэлхэм къытеуэну зэхэсхащ. Ди Iэхъуэм и гу къэкIу нэхъ мэл пащэ дыду хэтыр тхуиукIу дигъэшхатэмэ, зы дыгъужь къыбгъэдэзмыгъэхьэнт мэл хъушэм.

Куэдрэ мыгупщысэу, щIалэм нэхъ пащэ дыдэу хэт мэлыр къиубыдри зэIихащ, хьэхэр игъэшхащ.  Жэщым дыгъужьхэр мэл хъушэм къыщытеуам, хьэхэм зы защIри псори зэбгырадзащ. Адрей  щIалитI зи хъушэ быдапIэм щызымыгъэпщкIуахэм я зы мэл къафIелакъым дыгъужьхэм.

Арати пщэдджыжьым щIалэм и хъушэр быдапIэм къыдихужри къуажэмкIэ иунэтIащ. Абы къыкIэлъыкIуэу къилъэгъуащ къуажэм дэс лIы къом, ядэIэпыкъунэу кIуэуэ. Ахэм яхэтт мэлхэр зыхуигъэхъури. Iэхъуэр бейм къызэрилъагъум хуэдэу къэгуфIащ, нэхъри къыщыгуфIар и мэлхэр псори псоууэ гу щылъитэм. Абы иужькIэ щIалэр иутIыпщыжащ унэм хуабжьу ашхъэ куэд иритри. Тхъэуэ псоууэ къэнэжащ щIалэмрэ и анэмрэ.