Адыгэ лъэпкъым иц1ыфы ш1агъу 2014 илъэсыр Культурэм и илъэсэу агъэнэфагъ. Ащ фэгъэхьыгъэу Нэчэрэзые еджап1эм 1офтхьабзэ зэфэшъхьафхэр щырек1ок1ых, лъэпкъ пстэухэм якультурэ икъэгъэлъэгъонхэр щызэхэтэщэх. Чъэпыогъум и 27 театрэм имафэу тиеджап1эк1э дгъэунэфыгъ ык1и Адыгэ Национальнэ театрэм икуп къедгъэблэгъагъ. Ахэмэ пшысэу «Къошыныжъым итхыд» ыц1эу къагъэлъэгъуагъэр зытхыгъэр Адыгэ Республикэм культурэмк1э изаслуженнэ 1офыш1эу, Союз писателей Российской Федерации ык1и Союз журналистов Российской Федерации зыфи1орэмэ ячленэу Бэгъ Нурбый Нухьэ ыкъор ары. Тикъуаджэу Нэчэрэзые шэк1огъум и 18-м, 1937-рэ илъэсым ар къыщыхъугъ ык1и къуаджэм мырэущтэу фэусагъ: …Сыхьатымафэу уигъэш1э гъогуПк1унэу сыфай сэ, НэчэрэзыйУич1ыгуи бгъаш1оу мамыр ошъогуУашъхьагъ ерэт джы, Нэчэрызый! Мафэр тик1элэегъаджэхэмк1и тик1элэеджак1охэмк1и мэфэк1ы шъыпкъэу хъугъэ, сыда п1омэ, трупэм игъусэу хьэк1э лъап1эхэр къеблэгъагъэх. Ахэр: Бэгъ Сим - Адыгэ лъэпкъ радиом, 1эк1ыб къэралыгъохэм ащык1орэ къэтынхэм ягъэхьазырын дэлэжьэрэ отделым ипащ, Адыгэ республикэм изаслуженэ журналист, Нурбый ишъхьагъус, Хьак1эмыз Сусанн - адыгэ лъэпкъ радиом ипащ, Нурбый ыпхъу, Бэгъ Адам, Адыгэ республикэм иныбжьык1э комитет илъэс пчъагъэрэ итхьэмэтагъ, джы бизнесым пылъ, Нурбый ыкъу, Хъуажь Зарема - тхак1о, Адыгэ лъэпкъ радиом и1офыш1, тиеджап1э иц1ыф гъэш1уагъ, Хьакъуй Аслъан – режиссер, актер, Адыгэ республикэм культурэмк1э изаслуженнэ 1офыш1, пшысэр ащ ыгъэуцугъ, Хьэдэгъэл1э Марет- муниципальнэ гъэпсык1э зи1э Теуцожь районным иадминистрацие ипащэ игуадз, Хьабэхъу Зарем - Урысые Федерацием гъэсэныгъэмк1э и1офыш1э гъэш1уагъ,Пэнэжьыкъое гурыт еджап1эм ипащ. Адыгэ лъэпкъ театрэм икъэгъэлъэгъонхэр зеухым нэуж еджап1эм и1офыш1эхэм агъэхьазырыгъэ 1офтхьабзэхэм зэ1ук1эр лъагъэк1отагъ. Апэрэу гущы1эр зыштагъэр Урысые Федерацием гъэсэныгъэмк1э и1офыш1э гъэш1уагъэу, Адыгэ Республикэм гъэсэныгъэмк1э изаслуженэ 1офыш1эу, еджап1эм ипащэу Бэгъ Мариет: «Непэ Адыгэ лъэпкъ театрэм ш1ухьафтынэу къытфиш1ыгъэр зымыуасэ щы1эп. Пшысэм еплъыгъэхэм зэк1эм лъэшэу агу рихьыгъ, ыгъэгуш1уагъэх. Театрэм и1офш1эны лъэшэу тигъэрэзагъ, осэ ин фэтш1ыгъ. Лъэшэу тыфэраз режиссер 1эпэ1асэу Хьакъуй Аслъанэу пшысэр зыгъэуцугъэм, ар тиеджап1э къэзыухыгъэу, джы лъэпкъ культурэм фэлажьэрэ, зэлъаш1эрэ ц1ыф. Непэрэ пшысэу тызэплъыгъэм осэ ин дэдэ ет1ани фытегъэш1ы зытхыгъэр Бэгъ Нурбыеу зэрэщытым». Мариет зэхьахьэм мэхьэнэ куу зэри1эр мыщ фэдэ гущы1эхэмк1э къык1игъэтхъыгъ: «ЗэлъашIэрэ адыгэ усакIоу, цIыфышIоу, зигугъэ къабзэу, зиакъыл щэрыоу, зиусэ макъэ хэти хэмыкIокIэрэ Бэгъ Нурбый тикъуаджэ щыщ, ащ лъэшэу тегъэгушхо, тшIэрэ Iофым нахь тыфегъэчэфы. УсакIор щысэтехыпIэ тфэхъоу, иеджэкIагъэмкIи, культурэу хэлъыгъэмкIи, итхыгъэ дэгъухэмкIи гъэсэныгъэ-пIуныгъэ Iофыр тэгъэпсы. Адыгэбзэ урокхэм ямызакъоу, Нурбый зыфэдагъэр, итворчествэ зэрэзэдгъэшIэщтхэм тыпылъ. Егъэджэн программэм Бэгъ Нурбый ипроизведениехэр щытэгъэфедэх, тиеджакIохэр ахэм яджэх, агъэгупшысэх. Нурбый игъаш1э к1ак1о хъугъэми, егъэш1эрэ мык1одыжьын лъэуж къыгъэнагъ. Лъэшэу тигуапэ непэрэ зэхахьэм Нурбый иунэгъо дахэ къызэрэк1уагъэр. Бэгъ Симэ, ишъхьагъусэу, Сусанэрэ Адамэрэ ятэ игупсэу, усэк1о ш1агъом къыщинэгъэ ш1эныгъэм иконыч1э агъэпытэзэ, адыгэ лъэпкъ культурэм, гъэсэныгъэм я1ахьаш1у хаш1ыхьэзэ мэпсэух. Нурбый псаоу къытхэтыгъэмэ къихьащт шэк1огъу мазэм и 18-им илъэс 77-рэ хъущтыгъагъэ. Ащ фэгъэхьыгъэу еджап1эм мэфэзэхахьэ щык1ощт. Ау щытыми, Бэгъ Нурбый непи къытхэтым фэд. Сыда п1омэ, иунагъо ик1эн хахъо, илъэуж лъэк1уатэ, ичылэ гупсэу зыфэусагъэм хахъо, нахь к1эрак1э мэхъу. Ежь Нурбый ышъхьэк1э къымылъэгъужьыгъэми игъаш1э зыфэбэнагъэр, итворчествэ зыфэусагъэр зэк1э къыдэхъугъэх. Сыфай джы Нурбый иунэгъо дахэ лъыунэнэу, икъоджэ гупсэ рыгушхонэу, ныбжьык1эхэр илъагъо рык1онхэу, адыгэ лъэпкъым щымыгъупшэнэу. Зэк1эхэми псауныгъэ, рэхьатыныгъэ, лъэк1, гъот, щы1эк1э дахэ шъогъот!». Нэужым гущы1эр ыштагъ Адыгэ Республикэм гъэсэныгъэмк1э изаслуженэ 1офыш1эу, Урысые Федерацием гъэсэныгъэмк1э иотличникэу Хьатх Римэ.  Бэгъ Нурбый гушъхьэкIэн ин лъэпкъым къыфигъэнагъ, иусэхэм, ипоэмэхэм, гупшысэ куу ахэлъ.Нурбый ихэгъэгу, иадыгэ чIыгу, илъэпкъ, икъуаджэ, илIакъо - зэкIэ цIыфхэм шIулъэгъу ин зэрафыриIагъэр иусэ сатырхэм зэрахэгощагъэр, гу къабзэкIэ щыIэныгъэм усакIор зэрэхэтыгъэр итхыгъэхэм ахэолъагъо – ы1уагъ Римэ.  К1элэеджак1омэ Нурбый итхыгъэхэр ш1у зэралъэгъухэрэр къагъэлъэгъуагъ, усэмэ къяджагъэх: Бэшкэкъо Раситэ, Гъомлэшк1 Иринэ, Хьакъуй Заринэ, Пщыпый Даринэ.  Игъаш1э анахь илъэс ш1агъоу, фэбэныгъэк1э ыгу къинэжьыхэрэр зыщык1огъэ хэкужъыр хымэ хы ч1эгъы зэрэхъугъэм фэш1эу Нурбый ыгу ихъык1ырэр зэгъэфагъэу тхылъеджэхэм анигъэсын елъэк1ы. Хэбзэ гъэуцугъэ 1офк1э чылэгъуиблымэ ащыщэу Нэчэрэзые ич1ып1эжъ, ич1ыгужъ къыбгынэн фаеу хъугъэ. Бэгъ Нурбый ичылэ гупсэ гуфэбэныгъэу фыри1эр, гуузэу, лыузэу чылэмк1э зэхиш1эрэр иусэхэм ясатырхэм къаще1о. Ащ ащыщэу усэу «Нэчэрэзый» зыфи1орэм къеджагъэр Мэщл1экъо Дарин. Бэгъ Нурбый ищы1эныгъэ ык1и итворческэ гъогу агу къыгъэк1ыжьыгъ Хьачмэмыкъо Заремэ, Нэчэрэзые гурыт еджап1эм ипащэ игуадзэ: «Адыгэ тхыгъэ литературэр зиусэ сатырхэмкIэ, зигукъэбзагъэкIэ, зиадыгэ жэбзэ дахэкIэ зыгъэбаигъэмэ ащыщ Бэгъ Нурбый. Нурбый к1элэегъэджэ институтыр 1964 илэсым къызеухым, ирайон къыгъэзэжьи, Пэнэжьыкъое еджап1эм илъэсищырэ 1оф щиш1агъ.Илъэс зэфэшъхьафхэм: гъэзетэу («Адыгэ макъ») зыфи1орэм, редактор шъхьа1эу республиканскэ к1элэц1ык1у журналэу «Жъогъобын» зыфи1орэм (1993 — 1994) 1оф ащиш1агъ. Сборникэу къыдигъэк1ыгъэхэр: «Хъярым пчъэр фы1усэхы» («Радости дверь открываю», 1969), «Тыгъэпс» («Солнечный свет», 1976), «Гъэбэжьу огъот» («Доброго тебе урожая», 1981), «Гъэтхэ нэплъэгъу» («Весенний взор», 1986), «Къошыныжъым итхыд» («Легенда о старом кувшине», 1988), «Ч1ыгум игупсэф» («Покой земли», 1991), «Гъэш1эрэ тын» («Вечный дар», 1994); на рус. яз. «Поле добра» (1982). Роман в стихах «Мэш1оч1э мык1уас» («Негаснущий очаг», 1997) — Кавказ заом фэгъэхьыгъэр». Бэгъ Нурбый лъытэныгъэ-гъэшIоныгъэ фашIэу, итхыгъэхэр лъэпкъ театрэм зэригъэуцурэмк1э еджап1эм ик1элэегъаджэхэм ык1и тичылэ дэсхэм ац1эк1э «тхьашъуегъэпсэу» ятэ1о.Адыгэ литературэм чIыпIэ дахэ щызыубытыгъэ Бэгъ Нурбый фэгъэхьыгъэ мэфэкI Iофтхьабзэм тигъэрэзагъ ыкIи тапэкIи мыщ фэдэ зэIукIэгъухэр нахьыбэ хъухэмэ тшIоигъу, ахэм гъэсэпэтхыдабэ ахэтэхы. Тихьэк1э лъап1эхэм я1офш1энк1и, япсэук1эк1и гъэхъагъэхэр аш1ынхэу тафэлъа1о!Нэчэрэзые гурыт еджап1эм ипащэ игуадзэу Хачмамыкъо Зарем