Республика Адыгея - Зэфэхьысыжьхэр, пшъэрылъхэр\nАдыгэ Республикэм хэгъэгу кIоцI IофхэмкIэ и Министерствэ иколлегие игъэкIотыгъэ зэхэсыгъоу тыгъуасэ иIагъэм къулыкъум 2019-рэ илъэсым Iофэу ышIагъэм изэфэхьысыжьхэр щашIыгъэх ыкIи къихьэгъэ илъэсым телъытэгъэ пшъэрылъхэр агъэнэфагъэх. Iофтхьабзэм хэлэжьагъ Адыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат.\nРеспубликэм ипащэ пэублэ псалъэ къышIызэ, блэкIыгъэ илъэсым министерствэм Iофышхо зэрэзэшIуихыгъэр къыIуагъ, ащкIэ зипшъэрылъхэр щытхъу хэлъэу зыгъэцэкIэгъэ полицием икъулыкъушIэхэм рэзэныгъэ гущыIэхэр апигъохыгъэх. НэмыкI субъектхэм ягъэпшагъэмэ, Адыгеим щызэрахьэрэ бзэджэшIагъэхэм япчъагъэ нахь зэрэмакIэр, а къэгъэлъэгъонымкIэ шъолъыр анахь дэгъухэм ясатырэ зэрэхэтыр хигъэунэфыкIыгъ. Ведомствэм иIофшIэн шIуагъэ къытэу зэригъэпсырэм ишыхьат блэкIыгъэ илъэсым республикэм щырагъэкIокIыгъэ Iофтхьабзэхэм общественнэ рэхьатныгъэр ащыукъуагъэ зэрэмыхъугъэр. Урамым щызэрахьэгъэ бзэджэшIагъэхэм, зыныбжь имыкъугъэхэм хэбзэгъэуцугъэр зэраукъуагъэм ыкIи наркотик зыгъэфедагъэхэм зэрахьагъэхэ бзэджэшIагъэхэм япчъагъи нахь макIэ хъугъэ. Ащ дакIоу наркотикхэр хэбзэнчъэу зэрагъэфедэрэм епхыгъэ бзэджэшIагъэу къыхагъэщыгъэхэр процент 35,4-кIэ нахьыбэ зэрэхъугъэм мэхьанэшхо иIэу республикэм ипащэ къыIуагъ, а къэгъэлъэгъоныр джыри нахь гъэпытэгъэн фаеу ылъытагъ.\n— Непэ гумэкIыгъоу къэуцугъэхэм ащыщ снюсхэр агъэфедэхэ зэрэхъугъэр. Мыщ дэжьым анахь тхьамыкIагъор ащ кIэлэцIыкIухэр зэрэзыпищэхэрэр ары. Зыныбжь имыкъугъэхэм наркотик зыхэлъ продукциер япщэн узэрэфимытым ыкIи ар зымыгъэцакIэхэрэм административнэ пшъэдэкIыжь ягъэхьыгъэным фытегъэпсыхьэгъэ шъолъыр законитIу блэкIыгъэ илъэсым ыкIэм АР-м и Парламент ыштагъ. Типредложениехэр УФ-м и Къэралыгъо Думэ IэкIэ- дгъэхьагъэх, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nРеспубликэм ипащэ анахьэу ынаIэ зытыридзагъэр Интернетым иамалхэр къызфагъэфедэхэзэ наркотикхэр хэбзэнчъэу зыгъэзекIохэрэм, зыщэхэрэм апэшIуекIогъэныр ары. Джащ фэдэу Интернетымрэ мобильнэ зэпхыныгъэмрэ яамалхэмкIэ гъэпцIагъэ зыхэлъ бзэджэшIагъэхэр бэрэ зэрахьэхэу къызэрэхэкIырэм иIофыгъуи хэбзэухъумакIохэм янэплъэгъу рагъэкIы зэрэмыхъущтыр ипсалъэ къыщыхигъэщыгъ. Мы лъэныкъохэмкIэ ведомствэм шъолъырым и СМИ-хэм зэпхыныгъэу адыриIэр нахь ыгъэпытэн зэрэфаер кIигъэтхъыгъ. Къолъхьэ тын-Iыхыным, экстремизмэм апэшIуекIогъэным фытегъэпсыхьэгъэ IофшIэныр зэрифэшъуашэу зэхэщэгъэным, непэ республикэм илъ общественнэ-политическэ рэхьатныгъэр ыкIи лъэпкъ зэгурыIоныгъэр къэухъумэгъэнхэм мэхьанэшхо зэриIэр Адыгеим и ЛIышъхьэ къыIуагъ.\n— Министерствэм анахьэу ынаIэ зытыригъэтын фэе лъэныкъохэм ащыщ гъогурыкIоныр щынэгъончъэу щытыным лъыплъэгъэныр. Хъугъэ-шIагъэхэм, ахэм ахэкIодагъэхэм япчъагъэ блэкIыгъэ илъэсым нахь макIэ хъугъэ. Водительхэм гъогурыкIоным ишапхъэхэр зэрамыгъэцакIэхэрэм авариехэм янахьыбэр къыкIэлъэкIо. А лъэныкъом полицием икъулыкъушIэхэм анаIэ тырагъэтын фае. Хъугъэ-шIагъэхэм япчъагъэ нахь макIэ шIыгъэным фэшI гъогукIэхэр тэшIых, щыIэхэм гъэцэкIэжьынхэр ятэшIылIэх. Пшъэрылъэу тиIэр мы илъэситфым къыкIоцI автомобиль гъогухэм япроцент 85-р шэпхъэ гъэнэфагъэхэм акIэгъэхьэгъэнхэр ары, — къыIуагъ Адыгеим и ЛIышъхьэ.\nУФ-м и Президентэу Владимир Путиным къыгъэнэфагъэхэ лъэпкъ проектхэр республикэм зэрифэшъуашэу щыгъэцэкIэгъэнхэм, ахъщэр шIуагъэ къытэу гъэфедэгъэным лъыплъэгъэным мэхьанэшхо иIэу КъумпIыл Мурат къыIуагъ. Джащ фэдэу 2019-рэ илъэсыр шIэжьымрэ щытхъумрэ я Илъэсэу щыт. Ащ къыдыхэлъытагъэу шъолъырым имуниципалитетхэм пстэуми Iофтхьабзэхэр ащыкIощтых. Ахэр щынэгъончъэу зэхэщэгъэнхэр хэбзэухъумакIохэм япшъэрылъ шъхьаI.\nНэужым гущыIэр ыштагъ АР-м хэгъэгу кIоцI IофхэмкIэ иминистрэу Владимир Алай. Ащ къызэриIуагъэмкIэ, блэкIыгъэ илъэсым полицием икъулыкъушIэхэм анахьэу анаIэ зытырагъэтыгъэ лъэныкъохэм ащыщых бзэджэшIагъэхэм якъыхэгъэщын ыкIи ахэр къэмыхъунхэм пэшIорыгъэшъэу Iоф дэшIэгъэныр, общественнэ рэхьатныгъэр къэухъумэгъэныр. ЗэкIэмкIи 2019-рэ илъэсым Адыгеим бзэджэшIэгъэ 4700-м ехъу щызэрахьагъ, ахэм ащыщэу 1375-р – тыгъоным, миным ехъур – гъэпцIэным япхыгъэх. ЗэкIэмкIи бзэджэшIагъэу зэхафын алъэкIыгъэр процент 70-м ехъу. Наркотик килограмм 14,5-рэ къапкъырахыгъ, экономикэм ыкIи къолъхьэ тын-Iыхыным ылъэныкъокIэ хэбзэгъэуцугъэр гъогогъу 525-рэ аукъуагъэу къыхагъэщыгъ.\n— Республикэм щыпсэурэ цIыфхэм ярэхьатныгъэ, ящынэгъончъагъэ къэтыухъумэныр, бзэджэшIагъэ зезыхьэхэрэм атефэрэ пшъэдэкIыжьыр ядгъэхьыныр типшъэрылъ шъхьаIэх. Ар къыдэтлъытэзэ тиIофшIэн тэгъэпсы, тапэкIэ ар джыри нахь дгъэлъэшын гухэлъ тиI, — къыIуагъ министрэм.\nАР-м и Къэралыгъо Совет – Хасэм и Тхьаматэу Владимир Нарожнэр, федеральнэ инспектор шъхьаIэу Сергей Дрокиныр, АР-м и Апшъэрэ Хьыкум итхьаматэу Шумэн Байзэт, щынэгъончъэнымкIэ федеральнэ къулыкъум АдыгеимкIэ и ГъэIорышIапIэ ипащэу Сергей Каштановыр, республикэм ипрокурорэу Игорь Шевченкэр, УФ-м и Следственнэ комитет иследственнэ ГъэIорышIапIэу АР-м щыIэм ипащэу Александр Глущенкэр, нэмыкIхэри коллегием изэхэсыгъо хэлэжьагъэх. Министерствэм Iоф зэрэдашIэрэм, язэпхыныгъэ шIуагъэу къытырэм, пшъэрылъ шъхьаIэу зэдыряIэхэм ахэр къатегущыIагъэх.\nЗэхэсыгъом икIэухым анахь чанэу Iоф зышIагъэхэ къулыкъушIэхэм ащыщхэр къыхагъэщыгъэх. АР-м и ЛIышъхьэ ирэзэныгъэ тхылъ зыфагъэшъошагъэхэм КъумпIыл Мурат афэгушIуагъ, къалэжьыгъэхэр аритыжьыгъэх. Джащ фэдэу республикэм и Парламент ирэзэныгъэ тхылъхэр, ведомствэм итын лъапIэхэр нэбгырэ заулэмэ афагъэшъошагъэх. Обществэу «Динамо» зыфиIорэм зэхищэгъэ Спартакиадэм хагъэунэфыкIырэ чIыпIэхэр къыщыдэзыхыгъэхэ командэхэм кубкэхэр ыкIи щытхъу тхылъхэр аратыжьыгъэх.