ЩакIуэм и къуэ

 ЩАКIУЭР лIэри щIалъхьэжащ. Зы  къуэ къыщIэнащ абы. Къыдэ­кIуэ­тейри, и анэм еупщIащ щакIуэм и къуэр:
- Сыт и IэщIагъэт си адэм? – жери.
- ЩакIуэу щытащ уи адэр, – къыж­ри­Iащ щIалэм и анэм.
- Сэри сыщэкIуэнущ, нэгъуэщI IэщIа­гъэ сыхуейкъым, – жиIащ щIа­лэм.
- ЩакIуэ, ауэ ущыщэкIуэнур бгы хужьымрэ бгы фIыцIэмрэщ, бгы плъыжьым уимыхьэ, – къыжриIащ щIалэм и анэм.
ЩакIуэ ежьащ щIалэр. Бгы хужьым­рэ бгы фIыцIэмрэ щы­щэ­кIуащ – зыри къыпэщIэхуакъым. Бгы плъыжьым ихьащ итIанэ. Пшапэр щызэхэуэм жыг щIагъым щIэу­ващ щIалэр. Жыгыщхьэм мэз адакъэ исти, адакъэр къиукIащ щIалэм, и анэм къыхуихьащ.
- Пащтыхьым хуэхь мэз адакъэ да­хэкIейр, – къыжриIащ и анэм. – Пащтыхьым и пщIантIэм назирхэмрэ уэзирхэмрэ къыщыпIущIэмэ, «адакъэр къыдэщэ» жаIэнущи, ещэ. Йумыщэмэ, ущIегъуэжынщ.
Пащтыхьым и пщIантIэм назирхэмрэ уэзирхэмрэ къыщыIущIащ.
- Адакъэр къыдэщэ, тумэн тIощI удот, – къыжраIащ назирхэмрэ уэ­зир­хэмрэ.
Ярищакъым адакъэр:
- Пащтыхьыращ адакъэр къызы­хуэс­­хьар, – жери.
- Мы щIалэм хуэхьынум хуэдиз нал­къутналмэс ефт, – яжриIащ пащ­тыхьым назирхэмрэ уэзирхэмрэ.
Назирхэмрэ уэзирхэмрэ щIалэм мэжаджэ Iыхьэрэ кхъуей бзыгъэрэ кърагъэшхащ, санэ фалъэ кърагъафэри, пащтыхь пщIантIэм къыдахужащ.
ЩIалэр и унэ кIуэжащ.
Назирхэмрэ уэзирхэмрэ пащтыхьым бзэгу хуахьащ:
- Хы хужьымрэ хы плъыжьымрэ я тIуащIэм пщащэ тхьэIухуд щопсэу, уэ пхуэфащэт а пщащэ тхьэIу­ху­дыр.
- Хэт къысхуихьын пщащэ тхьэIу­ху­дыр? – щIэупщIащ пащтыхьыр.
- Адакъэр къыпхуэзыхьам пщащэри къыпхуихьыфынущ.
Пащтыхьым щIалэр ириджащ.
- Хы хужьымрэ хы плъыжьымрэ я тIуащIэм щыпсэу пщащэ тхьэ­Iу­худыр къысхуэхь, – къыжриIащ пащтыхьым.
И цыр уауэ и анэм деж къигъэзэжащ.
- Пащтыхьым си пщэ къыдилъ­-хьар схузэфIэкIынукъым, аращ сы­щIэ­нэщхъейр, – жриIащ щIалэм и анэм.
- Тегъази, пащтыхьым ахъшэ щхьэ­кIэ елъэIу. Къуитмэ, ахъшэ хуэ­ныкъуэ гуэр гъуэгум ущрихьэ­лIэн­кIэ хъунущи, ар абы IэщIэлъхьэ, -къы­жриIащ щIалэм и анэм.
Пащтыхьым деж кIуэри, ахъшэ щхьэ­кIэ елъэIуащ.
- Хуэхьынум хуэдиз ефт мы щIа­лэм, – яжриIащ пащтыхьым и назирхэмрэ уэзирхэмрэ.
Гъуаплъэ ахъшэщ назирхэмрэ уэзирхэмрэ ягу пыкIар. Къыз­дэ­кIуэ­жым щIалэ цIыкIу зыбжанэ ири­хьэлIащ. Къашыргъэ къаубыдауэ яфы­щIырт щIалэ цIыкIухэм:
- Къашыргъэр тфыщIынурэ и цыр тщэнущ, – жари.
- ФымыфыщI, футIыпщыж, сэ гъуа­п­лъэ ахъшэ фэстынщ, – яж­ри­Iащ.
Щылъэтэжым къашыргъэм къыж­ри­Iащ:
- Си зы къабзий узот, гузэвэгъуэ уихуэмэ, къыпщхьэпэжынкIэ мэхъу.
Ежьэри, псыхъуэм дыхьащ щIа­лэр. Ныджэм телъ бдзэжьей цIыкIу ири­хьэлIащ. Бдзэжьейр псым хиутIыпщхьэжащ.
- КъысхуэпщIар сщыгъупщэн­къым, – къыжриIащ бдзэжьейм.
Ежьэжауэ щакIуэ ирихьэлIащ щIа­лэр. Аркъэн идзри, щакIуэм щыхь къиубыдати, сэр мывэупцIэм ди­дзэрт.
- Щыхьыр умыукI, и уасэр уэстынщ, – жери щIалэм щыхьыр иу­тIып­­щыжащ.
ЩакIуэм и хьэджафэм зы бажэ хигъэзыхьауэ ирихьэлIащ щIалэр. Бажэр и гуфIакIэм дигъэтIысхьэри, къежьэжащ. ЩакIуэр къыхуэзащ:
- Бажэ къыпIэщIэмылъэгъуауэ пIэ­рэ?
- Слъэгъуакъым, – жери щакIуэм къыблихщ бажэри, иутIыпщыжащ.
- Зэгуэр сыкъыпщхьэпэжынкIэ мэхъу сэри, – къыжриIащ бажэм.
Пщащэ тхьэIухудыр зыдэс тIуа­щIэм дыхьащ щIалэр.
- Сытым укъылъежьа? – къеуп­щIащ тхьэIухудыр.
- Пащтыхьым ухуэсхьынущ, си пщэ кърилъхьащи. Аращ сыкъы­щIе­жьар, – жиIащ щIалэм.
- Сэ сыпхьын щхьэкIэ, щэнейрэ зы­с­фIэбгъэпщкIун хуейщ. Зыс­фIэ­б­гъэпщкIурэ укъэзгъуэтмэ, уи щхьэр пезгъэупщIынущ, – къыж­ри­Iащ тхьэIухудым. – Уэ пхуэдищэм я щхьэр пезгъэупщIауэ бжыхь щхьэ­кIэм фIэлъщ, уэри аращ уэсщIэнур.
Гузэвэгъуэ щыхэхуэм, къашыр­гъэм и къабзийр къищтащ щIалэм. Къашыргъэр къэлъэтащ:
- Сыт ухуейт? – къеупщIащ къашыргъэр.
- СыгъэпщкIу, тхьэIухудым сы­къигъуэт хъунукъым.
ЩIалэр игъэшэсри, уэгум ири­хьащ къашыргъэм.
ТхьэIухудыр гъуджэм иплъащ, щIа­лэр уэгум зэритыр гъуджэм ири­лъэгъуащ.
ТхьэIухудым деж къигъэзэжри, еуп­щIащ:
- Сыкъэплъэгъуа, дэнэ зыщыз­гъэпщ­кIуар?
- Услъэгъуащ, уэгум уитащ, – къыж­ри­Iащ тхьэIухудым, – КIуэ, ­иджыри зыгъэпщкIу.
Псыхъуэм дыхьащ щIалэр. Дыщэ бдзэжьейр къеупщIащ:
- Сыт ухуей?
- СыгъэпщкIу, аращ сызыхуейр, – жиIащ щIалэм.
ЩIалэр псы щIагъым щIихьащ бдзэжьейм.
ТхьэIухудыр гъуджэм иплъащ, щIалэр псы щIагъым зэрыщIэсыр илъэгъуащ.
- Иджыри зэ зыгъэпщкIу, – къы­ж­ри­Iащ тхьэIухудым.
 Гузэвэгъуэ щыхэхуэм, щыхьыр къэ­сащ щIалэм деж:
- Сыт ухуейт?
- СыгъэпщкIу, аращ сызыхуейр, – жи­Iащ щIалэм.
Щыхьым ирихьэжьэри, щIалэр къуэ­ладжэ куум дихьащ.
Гъуджэм иплъэри, щIалэр къуэладжэ куум зэрыдэсыр илъэгъуащ тхьэIухудым.
- Иджыри зэ зызгъэгъэпщкIу, – елъэIуащ щIалэр тхьэIухудым.
- ЗыгъэпщкIу. Укъэзгъуэтмэ, уэс­щIэ­нур бжесIакIэщ.
Бажэр къриджащ щIалэм.
- Сыт пхуэсщIэфынур? – къеуп­щIащ бажэр.
- СыгъэпщкIу, пщащэ тхьэIухудым сы­къигъуэт хъунукъым.
- Жыжьэ усхьынкъым, – къыж­ри­Iащ бажэм. – Пщащэм и сэрейм ущыз­гъэпщкIунщ.
Сэрей щIыунэм щигъэпщкIуащ щIа­лэр.
Гъуджэм иплъа щхьэкIэ, щIалэр къыхуэгъуэтакъым тхьэIухудым. Гъуджэр хыфIихуащ. НэгъуэщI гъу­джэ иплъащ – абыкIи къыхуэгъуэтакъым.
- Пащтыхьым сыдэкIуэнукъым, – къыжриIащ тхьэIухудым. – Уэ сыхь.
Пщащэ тхьэIухудыр тIуащIэм къыдихри къежьэжащ щIалэр.