CC 20220801
1 Soðliche wel is to understanden þæt æfter matheus ge-rechednysse her is on cneornysse boc. hælendes cristes dauiðes suna. abrahames suna.\n2 Soðlice abraham gestreonede ysáác. Ysáác gestrenode iacob. Iacob gestreonede iudam & his gebroðre.\n3 Iudas gestrenede fares & zaram of þam wife þe wæs genemned thamar. Fares gestreoned esrom. Esrom gestrenede aram.\n4 Aram gestreonode aminadab. Aminadab gestrenede nááson. Nááson gestreonede salmon.\n5 Salmon gestreonede bóóz of þam wife rááb. Bóóz gestreonede obééth of þam wife ruth. Obeth gestreonede iesse.\n6 Iesse gestreonede þanne kyng dauid. Dauid kyng gestreonede salomon of þam wife þe wæs urias wif.\n7 Salomon gestreonede roboam. Roboas gestreonede abia. Abia gestrenede asa.\n8 Asa gestreonede Iosaphat. Iosophat gestreonede ioram. Ioras gestreonede oziam.\n9 Ozias gestreonede ioatham. Ioatham gestreonede achaz. Achaz. gestreonede ezechiam.\n10 Ezechias gestreonede manassen. Manasses. gestreonede amon. Amon gestreonede ioram. Ioras gestreonede iosiam.\n11 Iosias gestreonede ieconiam. & his gebroðran on babilonis leordnysse.\n12 Ænd æfter babilonis geleordnysse. ieconias gestreonede salathiel. Salathiel. gestreonede zorobabel.\n13 Zorobabel gestreonede abiud. Abiud gestreonede eliachim. Eliachim gestreonede azor.\n14 Azor gestreonede sadoc. Sadoc gestreonede achim. Achim gestrenede eliud.\n15 Eliud gestreonede eleazar. Eleazar. gestreonede mathan. Mathan gestreonede Iacob.\n16 Iacob gestreonede Ioseph marie wer. of þare wæs akenned se hælend þe is genemned crist.\n17 Gernestlice ealle cneornyssa fram abrahame oððe dauid synd feowertene cneornyssa. & fram dauiðe oððe babilonis geleorednysse feortene cneornysse. & fram babilonis leorednysse. oð crist feortene cneornysse.\n18 Soðlice þus wæs cristes cneores. Ða þas hælendes moder Marie wæs iosepe beweddeð. ær hyo to-somne coman hyo wæs gemet on innoðe hæbbende of þam halge gaste.\n19 Soðlice Ioseph hire wer. þa he wæs rihtwis. & nolde hyo mærsian. he wolde hye dygeliche forlæten.\n20 Him þa soðliche þas þing þenchendum. drihtnes ængel on swefnum ateowede. & hym to cwæð. Ioseph dauiðes suna. nyle þu ondræden. marian þine gemæcchen to onfonne. þæt on hyre gekenned ys. hyt is of þan halgen gaste.\n21 Witodliche hyo kenð sunu. & þu nemnest his name hælend. he soðlice his folc hal gedeð. fram heora synnen.\n22 Soðlice eall þis wæs geworðan. þæt gefylled wære þæt fram drihtne gecwæðen wæs. þurh þanne witegan.\n23 Soðlice. syo femne hæfð on innoþe. & hyo kend (sic) suna. & hyo nemneð hys name emmanuel. þæt ys gereht on ure þeode god mid ús.\n24 Þa aras ioseph of swefne. & dyde swa drihtnes ængel him bebead & he on-feng hys mæcchen.\nMat 1:25 & he ne grette hye. Heo kende. hire frum-kennede sune & nemde his name hælend.\n1 Eornestlice þa se hælend akenned wæs on iudeissere bééthléém on þas kynges dagen herodes. þa coman þa tungel-witegen. fram east-dæle to ierusalem\n2 & cwæðen. hwær is se iudea kyng þe akenned is. Soðliche we geseagen his steorran on east-dæle. & we comen us hine to ge-eadmedenne.\n3 Þa herodes þt geherde þa warð he gedrefeð & eal ierosolime-wære mid him.\n4 & þa gegaderede herodes ealle ealdres þare sacerdæs & folkes writeres. ænd axode hwær crist akenned wære.\n5 Ða sægden hyo him. on iudeissere bethléém. Witodlice þus ys awriten. þurh þanne witegan.\n6 Ænd þu bethléém iudea-land. witodlice ne eart þu læst on iudea ealdran. of þe forð gæð se heretoga seþe recð min folc israel.\n7 Herodes þa cleopede on sunder-spræce þa tungel-witegan. & befran hyo georne hwanne se steorre heom ateowede.\n8 Ænd he asende hye to bethléém & þus cwæð. Fareð & axiad geornlice be þam childe. & þanne ge hit gemeteð kyðað eft me. þæt ich cume & me to him gebidde.\n9 Þa hyo þæt bebod geherden þa ferden hyo. & soðlice se steorre þe hye on east-dæle geseagen. heom beforen ferde. oððe he stod ofer. þær þæt child wæs.\n10 Soðlice þa þa tungel-witegan þanne steorre ge-seagan fagenedon swiðe micele gefean.\n11 & geoden into þam huse hyo metten þt child mid marian hys moder. & hyo aþeneden hyo. & hyo to hym gebæden. And hyo untyndon heora gold-hordes. & him lac brohten. þæt wæs gold. & stor. & mirre.\n12 And hyo onfengen andswere on swefnum þæt hyo eft to herode ne hwyrfden. ac hyo on oþerne weig on hire riche ferden.\n13 Þa þa ferden þa atewede drihtnes engel iosepe on swefne. & þus cwæð. Aris & nym þæt child. & hys moder & fleog on egypte-land & beo þær oð þæt ic þe segge. Toward is þæt herodes secð þæt child to forspillene.\n14 He aras þa & nam þæt chyld & his moder on niht. & ferde into egypte.\n15 & wæs þær oððe herodes forð-sið. þæt wære gefeld þæt þe fram drihtne gecweðen wæs. þurh þanne witegan. Of egypte ich minne sune geclypede.\n16 Ða wæs herodes swiðe gebolgen for þam þe he befæht (sic) wæs fram þam tungel-witegan. & he asende þa. & ofsloh ealle þa chyld þe on bethléém wæron. & on eallen hire gemæren fram twiwintren elde & binnæn þan æfter þare tyde þe he ge-axode fram þam tungel-witegen.\n17 Ða wæs gefylled þt gecweðen wæs þurh ieremiam þam witegan.\n18 Stefne wæs on heahnysse gehyrd. wop & michel þotorung. rachel weop hire bearn. & hye nolde beon gefrefred. for þam þe hyo næren.\n19 Soðliche þa herodes wæs forð-faren. witodliche on swefne drihtnes ængel ætywede ioseph on egypte.\n20 & þus cwæð. Aris ænd nym þæt child. & his moder & far on israele-land. Nu synden forð-farene þa þas cyldes sawle sohten.\n21 He aras þa & onfeng þæt cyld & his moder & com on israele-land.\n22 Þa he gehyrde þæt archelaus rixede on iudea-þeode for þane heroden. he ondredde þider to farene. & on swefnen gemineged he ferde on galileisse dales.\n23 & he com þa & eardode on þare chestre þe is genemned nazareth. þæt wære gefylled. þæt gecweðen wæs þurh ieremie þanne witega. for þan þe he nazareisc byð genemned.\n1 On þam dagen com iohannes se fulluhtere & bodede on þam westene iudéé.\n2 & cwæð. Doð deadbote. soðlice geneolaceð heofone riche.\n3 Þis is se be þam þe gecweþen is. þurh ysia þanne witega. Cleopiende stefne wæs on wæstene. gegearewiað drihtnes weig. doð hys syþas rihte.\n4 Se Iohannes witodlice hafde reaf of oluende hære. & fellenne gerdel embe hys lændene. & his méte wæs gærstapen. & wude-hunig.\n5 Þa ferde to hym ierosolim-ware. & eal iudea-þeod. & eal þæt riche wið-geonde iordanen.\n6 & hyo wæron gefullode on iordanen fram hym. & hyo andetten hiora synnan.\n7 Soðlice þa he geseah manege þare sunder-halgena. & þare riht-wisendre to his fulluhte cumende. he cwæð to heom. La næddrena kyn hwa geswutolede eow to fleonne fram þan toweardan eorre.\n8 Eornostlice doð medemne wæstm þare deadbote.\n9 & ne cweðeð be-twuxe eow. we hæbbeð abraham us to fæder. Soðlice ich segge eow þt god is swa mychel & swa mihtig. þæt he maig of þisen stanen aweccen abrahames bearn.\n10 Eallunge is syo æx to þare treowe wertrume ásett. Eornestlice ælc treow þe godne wæstme ne bringð byð forcorfen. & on fere aworpen.\n11 Witodlice ich eow fullie on wætere to deadbote. Se þe æfter me toward ys. he is strengre þanne ich. þas gescy ne eom ich wurðe to berenne. He eow fulleð on halgen gaste. & on fyre.\n12 Ðas fann ys on hande & he afermeð hys þyrscel-flore. & he gadereð hys hwæte on his bearn. þa chefu he forberneð on unadwæscendlice fyre.\n13 Þa com se hælend fram galilea to Iordane to Iohanne, þæt he hine fullode\n14 iohannes þa soðlice forbead hym. & cwæð. Ic scel fram þe beon gefullod. & cymst þu to me.\n15 Ða andswerede se halend hym. & cwæð. læt nu þus unc geþafenað ealle rihtwisnysse gefullen. Ða forlet he hine.\n16 Soðlice þa se hælend gefulled wæs. rædlice he astah of þam wætere. & hym wurðen þær-rihte heofenes untynde. & he geseah godes gast niþer-astigende swa swa culfran. & wunigende ofer hine.\n17 And soðlice þa com stefne of hefene. & þus cwæð. Her is min se gecorene sune on þam me gelicode.\n1 Þa wæs se hælend gelæd fram gaste on westen. þæt he wære fram deofle gecostned.\n2 & þa þa he feste feortig dæges & feortig nihta. þa ongan hym syððan hingrian.\n3 And þa geneahleahte se costnigend. & cwæð. Gyf þu godes sune syo. cwæð þæt þas stanes syen to hlafe gewordan.\n4 Ða andswerede se hælend. Hit ys awriten. ne leofað se man be hlafe anum. ac be ælce worden þe of godes muðe gæð.\n5 Þa gebrohte se deofel hine on þa halgan ceastre. & asette hine ofer þas temples heahnysse.\n6 & cwæð to him. Gyf þu godes sune ert. asend þe þanne niðer. Soðlice hit ys awritan þæt he his englen bebead be ðe. þæt hyo þe on heora hande bæren. þe læs þe þin fot æt stane æt-sperne.\n7 Þa cwæð se hælend eft to him. Hit is awriten. ne costne þu drihten þinne god.\n8 Eft se deofel hine nam. & ledde hine on swiðe heagene munt. & ateowede hym ealne midden-eardes riche. & hire wuldor.\n9 & cwæð to him. Ealle þas ic gyfe þe. gif þu feallende. to me ge-eadmedst.\n10 Ða cwæð se hælend to him. Gang þu succa on-bæc. Soðlice hit is awriten. to drihtne þine gode þu þe ge-eadmestð (sic). & him ane þeowast.\n11 Ða for-let se deofel hine. & ængles geneahlacten & him þegneden.\n12 Soðlice þa se hælend gehyrde þæt Iohannes belæwed wæs. þa ferde he to galilea\n13 & forlætenre þare cheastre nazareht. he com & eardode on capharnaum on þam se-gemærum on ende zabulon & neptalim\n14 þaet wære gefylled þæt þe gecwæðen wæs þurh isaiam þanne witegan.\n16 Ðeode folc þe on þeostrum sæt geseah mychel leoht. & sittende on eorðe deaðes scede ys leoht up a-sprungan.\n17 Seoððan ongan se hælend bodian & cweðen. doð dead-bote soðlice heofene rice geneahlæcheð.\n18 Ða se hælend eode wið þa galileissan sæ. he geseah twegen gebroðren symonem se wæs nemned petrus & andreas hys broðer. sendende heora nett on þa sæ. Soðlice hyo wæren fissceres.\n19 & he sægde heom. Cumeð æfter me. & ic do þæt gyt beoð manna fisceras.\n20 & hyo þær-rihte forlæten heora nyt & hym felgdon.\n21 & þa he þanen eode he seah twegen oðre gebroðrum iacobum zebedei & iohannem his broðrer (sic). on scype mid heora fæder zebedeo. reniende heora nett. & he cleopede hyo.\n22 Hyo þa sona forleten heore net. & heora fader. & him felgdon.\n23 And þa beferde se hælend eall galiléé. lærende on heora somnunge. & he wæs bodiende godspell. þas rices. & hælende ælche adle. & ælce untrumnysse on þam folce.\n24 & þa ferde his hlise into alle syriam. & hyo brohton to hym ealle yfel-hæbbende mistlichen adlen. & on tintregon gegripene. & þa þe deofel-seocnysse hæfdon. & moneðseoke. & lamen. & he þa gehælde.\n25 & hym felgdon mycele menige fram galilea. & fram decapoli. & fram ierusalem. & fram iudea. & fram begeonden iordanen.\n1 Soðlice þa se hælend geseah þa manige. he astah on þanne munt. & þa he sæt þa geneahlahten his leorning-cnihtes to hym.\n2 & he untynde hys muð. & lærde hyo. & cwæð.\n3 Eadige synde þa gastlice þearfan. forþan hyora is heofena riche.\n4 Eadige sind þa þe nu wepeð. for-þan þe hyo beoð gefrefrede.\n5 Eadige syndde þa lyðan. forðan þe hyo eorðan agunnen (over an erasure).\n6 Eadiga synd þa þe rihtwysnissa hingreð & þirsteð. for-þan þe hyo beoð gefellede.\n7 Eadige synd þa mild-heortan. for-þan þe hyo mildheortnyssa begytað.\n8 Eadige synd þa clæn-heortan. for-þan þe hyo god geseoð.\n9 Eadige synd þa sibsume. for-þan þe hyo beoð godes bearn genemnde.\n10 Eadige synd þa þe hehtnysse þoliað. for rihtwisnysse. for-þam þe heora is heofena riche.\n11 Eadige synde ge. þanne hyo weregieð eow. & ehtað eow. & seggeð yfell ongean eow leogende for me.\n12 Geblissiað & gefageniað. for-þan þe eower mede is mychel on heofenum. Swa hyo ehtan ða witegan þe beforen eow wæren.\n13 Geo sendden eorðan salt. gyf þæt salt awyrð on þam þe hyt [gesylt bið. hit] ne mæg syððen to nahte. buton þæt hyt sye ut-aworpen. & syo fram mannen fortredon.\n14 Ge synd midden-eardes leoht. ne maig syo ceastre beon behyd. þe beoð up on munt áset.\n15 Ne hyo ne aleð heora leoht-fæt. & hit under cype setteð. ac ofer candel-stæf þæt hit onlihte eallen. þan þe on þam huse synde.\n16 Swa onleohteð eower leoht beforan mannen. þæt hy ge-sye eower gode werc. & wuldrian eowre fæder þe on heofene ys.\n17 Nelle ge wenen þæt ich come towerpan þa læge. oððe þa witegan. ne com ich na towerpan. ac to gefyllan.\n18 Soðes on eornest ich segge eow. ær þan þe gewitan heofone & eorðe an .i. oððe an prike. ne gewit fram þare lage. ær þan ealle þing gewurðan.\n19 Eornestlice se þe towirpð an of þisen læsten beboden. & þa men swa lærð. se beoð læst genemned on heofene riche. Soðlice se þe hit deð & lærð. se beoð mychel genemned on heofene rice.\n20 Soðlice ic segge eow buton eowre rihtwisnesse mara syo. þanne þare writere & sinder-halgane. ne ga ge on heofena riche.\n21 Ge gehyrden hwæt gecweðen wæs on ealden tyden. Ne ofsleah þu. se þe ofsleahð. se beoð domes scyldig.\n22 Ic segge eow soðlice. þt ælch þe yrseð his breðer byeð domes scyldig. Soðlice se ðe saigð his breðer þu aworðene. he beoð geþeahte scyldig. Se þe saigð þu stunta. he byoð sceldig helle feres.\n23 Eornestlice gyf þu brincst þine lac to weofede. & þu þær geþencst. þæt þin broðer hæfð ani þing agen þe.\n24 læt þær þine lác beforan þam weofede. & gang ær & sibbesuma wið þinne broðer. & þanne cum þu siððen & bring þine lác.\n25 Beo þu onbugende þine wiðer-winnen hwora (sic) þa hwile þe þu eart. on weiga mid him. þi læs þe þi wiðer-winne þe selle þam deman. & se deme þe sylle þam þeine. & þu syo on cwarterne gesend.\n26 Soðes ic segge þe ne gæst þu þanen ær þu agylde þanne ytemeste ferþyng.\n27 Ge gehyrden þæt on ealden cwiden gecweþen wæs. Ne unriht-heme þu\n28 soðlice ic segge eow. þæt ælc þare þe wif geseohð ænd hire gewilneð. eallunge þæt se gesinegað on his heorte.\n29 Gyf þin swiðre eage þe aswikie. aholeke hit ut. & áwerp hit fram þe. Soðlice þe is betere þæt an þinre lime forwurðe. þonne eall þin lichame. syo on helle gesent.\n30 And gyf þin swiðre hand þe aswike. ácerf hyo of. & awerp hyo fram þe. Witodlice þe is betere þæt an þinre lima forwurðe. þanne all þin lichama fare to helle.\n31 Soðlice hit is gecweðen. swa-hlich swa his wif forlæt. sylle he hire. hyra hiwgeðales boc.\n32 Ic segge eow to soðe. þæt ælc þe hys wif forlæt buton forleirnisse þingen. he deð þt hy unriht-hemeð. & se unriht-hameð þe for-lætene efter hym genimeð.\n33 Eft [ge] gehyrden þæt gecwæðen wæs on ealden cwiden. Ne forswere þu. Soðlice drihten þu agelst þine aþas.\n34 Ich segge eow soðlice. þæt ge eallunge ne swerigan. Ne þurh heofene. for-þam þe hye ys godes þrim-setel.\n35 Ne þurh eorþan. for-þam þe hyo ys hys fot-scamel. Ne þurh ierusalem. for-þan þe hyo ys mæres kyninges chestre.\n36 Ne þu ne swere þurh þin heafod. for-þan þe þu ne miht don ænne loc hwitne oðerne blacne.\n37 Soðlice sye eowre spræce. hyt is. hit is. hyt nis. hyt nys. Soðlice gyf þær mare beoð. þæt beoð of yfele.\n38 Ge gehyrden þæt gecweðen wæs. Eage for eage. & toð for toð.\n39 Soðlice ic segge eow. ne winne ge on-gean þa þe eow yfel doð. Ac gyf hwa þe smite on þin swiðre wænge. gegerewe hym þæt oþer.\n40 & þan þe wile on dome wið þe flitan & nime þine tunican. læt him to þinne wæfeles.\n41 & swa hwa swa þe net þusend stapa. ga mid him oðre twa þusend.\n42 Syle þam þe þe bidde. & þan þe æt þe wile borgian ne wern þu hym.\n43 Ne gehered ge þt gecweðen wæs. lufe þine nextan. & hate þine feond.\n44 Soðlice ic segge eow. lufieð owre feond. & doð wel þan þe eow yfel doð. & gebiddað for eowre ehteras. & tælende eow.\n45 þæt ge seon eowres fader bærn. þe on heofene ys. se þe deð þæt his sunne áspringð ofer þa godan & ofer þa yfelen. & he læt rinan ofer þa rihtwisan. & ofer þa unrihtwisan.\n46 Gyf ge soðlice þa lufiað þe eow lufiað. hwilche mede hæbbe ge. hwu ne doð manfulla swa.\n47 & gyf ge þæt an doð þæt ge eowre gebroðre welcumieð. hwæt do ge mare. hu ne doð hæþene swa.\n48 Eornestlice beoð fulfremede. swa eowre heofenlice fæder is fulfremed.\n1 Gegymeð þæt ge ne don eowre riht-wisnysse before mannum. þæt ge syen geherede fram heom. Elles næbbe ge mede mid eowre fædere þe on heofene ys.\n2 Eornestlice þanne þu þine ælmessen sylle. ne blawe man beman beforan þe. swa liceteras doð on gesomnungen & on wicen þæt hyo sye ge-arwurðode fram mannen. Soð ich segge eow. hyo on-fengen heora mede.\n3 Soðlice þonne þu þine ælmesse do. nete þin wynstre hwæt do þin swiðre.\n4 þæt þin ælmesse syo on diglen. & þin fæder hyt ágélt þe. se þe sihð on dyglen.\n5 And þanne ge eow gebyddon ne by ge swilce liceteras. þa lufiað þæt hy gebiddan hyo standende on samnunge. & strate hyrnan. þæt men hyo geseon. Soð ich segge eow. hyo onfengen heore mede.\n6 Þu soðlice þonne þu þe bidde. gang in-to þinen hel-clyfen. & þinre dure belocenre. bide þinne fader on diglen. & þin fæder þe sihð on dyglen hyt agylt þe.\n7 Soðlice þanne ge eow gebiddan. nelle ge spreken fela swa swa hæðene. Hyo wenað þæt hyo syen geherda on heora manifealde spræce.\n8 Nelle ge ornestlyce heom ge-efenlæchen. Soðlice eower fæder wat hwæt eow þarf ys. ær þan þe ge hine byddað.\n9 Eornestlice gebiddað eow þus. Fader ure þu þe ert on heofene. sye þin name gehalged.\n10 to-becume þin rice. Gewurðe þin gewille. on eorðan swa swa on heofenan.\n11 ure dayghwamlice hlaf syle us to dayg.\n12 & forgyf us ure geltas swa swa we forgyfeð ure geltenden.\n13 & ne læd þu us on costnunge. ac ales us of yfele soðlice.\n14 Witodlice gyf ge forgyfeð mannan heora synnan. þonne forgyfeð eowre se heofenlice fæder eow eowre geltes.\n15 Gyf ge soðlice ne for-gyfeð mannen. ne owre fæder ne for-gyfeð eow owre synna.\n16 Soðlice þanne ge fæsten. nellen ge wesan swilce lease licceres. hyo fornymeð hyre ansiene. þæt hyo æteowun mannen fæstende. Soðlice ic segge eow þæt hyo onfengen heore mede.\n17 Þu soðlice þanne þu fæste smere þin heafeð. & þweah þine ansiene.\n18 þæt þu ne sy gesewen fram mannen fæstende. ac þinen fæder þe is on dyglen. & þin fæder þe sihð on dyglen. hyt agelt þe.\n19 Nellen ge goldhordian eow on eorðan goldhordas. þær óm & mohþe hit fornymð. & þær þeofes hit delfeð & for-steleð.\n20 Gold-hordiað eow soðlice gold-hordes on heofenan. þær naþer óm ne mohðe hyt ne fornymð. & þær þeofes hit ne delfað ne ne forsteleð.\n21 Witoðlice þær þin gold-hord ys. þær is þin heorte.\n22 Þines lichamen leoht-fæt is þin eage. gyf þin eage beoð an-feald. eall þin lic-hame beoð breost (sic).\n23 Gyf þin eage soðlice beoð manful. eall þin lichame beoð þeosterful. Eornestlice gyf þæt leoht þe on þe ys synd þeostre. hu mycele beoð þa þeostre.\n24 Ne mayg nam man twam hlaferden þeowian. oððe he soðliche ænne hateð. & oþerne lufað. oððe he beoð anen gehersum. & oðren ungehersum. Ne magen ge gode þeowian & weorld-weolan.\n25 For-þan ich segge eow ðæt ge ne syon emb-hydige eowre sawle hwæt ge eton. ne eower lic-haman mid hwam ge syon emb-scridde. Hu nys syo sawul selre þanne mete. & eower lic-hame betere þanne þæt reaf.\n26 Behealded heofenen fugelas. for-þan þe hyo ne saweð. ne hyo ne ripað. ne hyo ne gaderiað on berne. & eowre heofenlice fæder hyo fét. Hu ne synde ge selre þanne hyo.\n27 hwilc eower maig soðlice þencen þæt he ge-eacnige enne elne to his anlichnysse.\n28 & to hwi synde ge ymbhydige be reafe. Bescewiað ækeres lilian hu hye wexað. ne swincað hyo. ne hyo ne spinneð.\n29 Ic segge eow soðlice. þæt for-þan salomon on eallen hys wuldre næs ofer-wrigen swa swa an of þisen.\n30 Soðlice gyf akeres weod þæt þe to daig ys. & beoð to morgen on ofen asend. god swa scrit. eale ge ge-hwædes ge-leafen. þam mycele ma he scryt eow.\n31 Nelle ge eornestlice beon embhydige. þus cweðende. hwæt ete we. oððe hwæt drinke we. oððe mid hwan beo we ofer-wrogene.\n32 Soðlice ealle þas þing þeode secheð. Witodlice eower fader wat þæt ge eallen þisen þinge be-þurfen.\n33 Eornestlice secheð ærest godes riche. & hys rihtwysnesse. & ealle þas þing eow beoð þær-to ge-eacnode.\n34 Ne beo ge na hugiende emb þa morgendliche neode. Soðlice se morgenliche dayg chareð embe hine selfne. Aighwilc daig hafð genoh on his eagen embhugan.\n1 Nellen ge demen. þæt ge ne syen fordemde.\n5 Læt þu liketere. á-do ærest ut þanne beam of þinen agenen eagen. & be-hawe þanne þæt þu ut do þæt mot of þines broðer eagen.\n6 Nellen ge syl þæt hilige (sic) hunden. ne ge-wurpen eowre mere-groten to-foren eowren swinen. þy læs hye mid hyra fotan hyo tofortredan. & hyo þanne ne on-gean ne wend eow to-slyten.\n7 Byddeð. & eow beoð ge-seald. secheð. & ge hit findeð. cnokieð. & eow beoð untynd.\n8 Witodliche ælch þare þe bit he on-fehð. & se þe sechð. he hyt fint, & þan cnokienden beoð un-tyned.\n9 Hwilc man is of eow gyf his sune hym bit hlafes. selst þu him stan.\n10 Oððe gyf he him bit fissces. sylst þu him næddren.\n11 Eornestlice nu ge þe yfele synt cunnan god eowre bearnen syllen. mycele ma eowre fæder þe on heofene ys sylleð god þan þe hine biddað.\n12 Eornestlice ealle þa þing þe ge willen þæt men eow don. doð ge heom þæt sylfe. þæt ys soðlice lage. & witegena be-bod.\n13 Ganged enn (sic) þurh þæt narewe geat. for-þan þæt geat ys swiðe wid. & se weig is swiðe rum þe to for-spillendnysse gelæt. & swiðe manige synde þe þurh þane weig fareð.\n14 Eala hu nara & hu angsum ys þæt geat. & se weig. þe to lyfe ge-læt. & swiðe feawe synde þe þanne weig findeð.\n15 Warnieð eow wið leasan witegen þe cumeð to eow on sceapene kertlen. ac hyo beoð innenan reafiende wulfas.\n16 Fram heora wæstman ge hyo under-gyteð. Cweðst þu. gadered man win-berian of þornen. oððe fíc-epple of þyrn-cinum.\n17 Swa ælch god treow byrð gode wæstmes. & ælch efel treow byrað yfele wæstmes.\n18 Ne [mæg] þæt gode treo beren yfele wæstmes. ne þæt yfele treo gode wæstmas.\n19 Ælch treow þe ne bered godne wæstme. syo hit for-corfen. & on fer aworpen.\n20 Witodlice be heora wæstman ge hyo on-cnawað.\n21 Ne gæð ælch þara on heofene riche þe cwyð to me drihten drihten. ac se þe wyrcð mines fæder willen þe on heofene ys. se gæð on heofene riche.\n22 Manege cweðeð on þam daige to me drihten drihten. hu ne witegeden we on þinen namen. & on þinan namen we ut-awurpen deofel of mannen. & on þinen name we worhte mychele wundre & mihte.\n23 Þanne cweðe ich to heom. þæt ich eow næfre ne cuðe. Ge-wítoð fram me. ge þe worhten un-rihtwisnysse.\n24 Eornestlice ælch þare þe þas mine word ge-hereð & þa werceð beoð gelic þam wisen were se his hus ofer stan ge-tymbrede.\n25 þa com þær ren & michel flod. & þær bleowan windas & ahruron on þæt hus. & hit naht ne feoll. Soðlice hit wæs ofer stan ge-tymbred.\n26 & ælch þare þe ge-hyrð þas mine word & þa ne werceð. se beoð ge-lich þan desien men. þe getymbrede hys hus ofer sand-chisel.\n27 Þa rinde hyt. & þær com flod. & bleowen windes. & aruren on þt hus. & þt hus feol. & his ryre wæs mychel.\n28 Ða wæs ge-worðen þa se hælend þas word lærde & ge-endode. þa wundrede þæt folc. hys lare.\n29 Soðlice he lærde swilce he anweald hæfde. & na swa swa heore bokeras & sunder-halgan.\n1 Soðlice þa se hælend of þam munte niðer-astah. þa felgden hym michele menige.\n2 Ða ge-neohlahte an hreofola to hym. & hine to hym ge-eadmede & þus cwæð. Drihten gif þu wilt þu miht me ge-clænsien.\n3 Ða astrehte se hælend his hand. & repede hine. & þus cwæð. Ic wille. beo ge-clænsed. & hys hreofla wæs rædlice ge-claensed.\n4 Ða cwæð se hælend to hym. warne þe þæt þu hyt nane gume ne segge. ac gá. & atewe þe þam sacerde. & bring hym þa lac þe moyses be-bead on heore ge-cyðnisse.\n5 Soðlice þa se hælend in-eode on capharnaum. þa ge-neahlahte him an hundredes ealdor. hine biddende\n6 & þus cweðende. Drihten. min cnape lið on mine huse lame. & mid yfele ge-þred.\n7 Ða cw se hælend to hym. ich cume & hine ge-hæle.\n8 Þa answerede se hundredes ealdor & þus cwæð. Drihtem (sic) ne eom ic wurðe þæt þu ingange under mine þecene ác cweð þin an worð (sic). & min cnape beoð ge-hæled.\n9 Soðlice ic eom man under anwealde ge-set. & ic hæbbe þeignes under me. & ic cweðe to þisen gang. & hyo gað. & ich cweðe to oðren cum. & hye cumeð. to minen þeowe werc þis. & he wercð.\n10 Witodlice þa se hælend þis gehyrde. þa wundrede he. & cwæð to þan þe hym fylgden. Soð ich segge eow. ne gemette ich swa mychele geleafan on israel.\n11 To soðen ic segge eow ðæt manege cumeð fram þan east-dæle. & west-dæle. & wunieð mid abrahame. & ysace. & Iacobe. on heofene riche.\n12 Witodlice þis riches bearn beoð aworpene on þa ytemesten þeostre. þar beoð wop. & toþene gristbitung.\n13 & se hælend cwæð to þam hundredes ealdre. Ga. & gewurðe þe swa swa þu ge-lyfdest. & se cnape wæs ge-hæled on þare ylcan tide.\n14 Þa se hælend com on peteres huse þa geseah he his swygre liggende. & hriðiende.\n15 & he æt-ran hyre hand & se feofer hyo for-let. þa aras hyo. & þeignede hym.\n16 Soðliche ða hyt æfen wæs. hyo brohten hym manege deofel-seoke. & he ut-adraf þa unclæne gastes. mid hys worde. & he ealle ge-hælde þa yfel-hæbbenden.\n17 þæt wære ge-fylled þæt þe gecweðen wæs þurh ysaian þane witega. þus cweðende. He on-feng ure untrumnysse. & he bær ure adle.\n18 Ða ge-seah se hælend mycele manige ymbuton hine þa het he hyo faren ofer þane muðe.\n19 Ða neahleahte hym an bokere. & cwæð. Lareow ich felgie þe swa hwider swa þu færst.\n20 Ða cweð se hælend to hym. Foxas hæbbeð holo. & heofene fugeles nyst. soðlice mannes sune næfð hwær he hys heafod ánhelde.\n21 Ða cwæð to hym oðer of hys leorning-cnihton. Drihten alyf me ærest to farene to be-berienne minne fæder.\n22 þa cwæð se hælend to heom. felgieð me. & læt þan deade be-byrian hyra deadan.\n23 & he on-stah on scyp. & hys leorning-cnihtes hym felgdon.\n24 Ða warð mychel steriung ge-worðen on þare sæ. swa þt þt scip wærð ofergoten mid yþum. witodlice he slep.\n25 & hyo ge-neohlahton. & hyo awehten hine þus cweðende. Drihten hæl us. we motan for-wurðen.\n26 Þa cwæð he to heom. to hwi sænde ge offirhte ge litles geleafan. Ða aras he. & bebead þam winde. & þare sæ. & þær warð ge-worðen mychel smoltnyss.\n27 Ge-witodlice þa men wundreden & þus cwæðen. hwæt is þes. þe windes & sæ. hym hersumiað.\n28 Þa se hælend com ofer þanne muþun on ge-raseniscre riche. þa urnen hym to-genes twegen þe hæfden deofel-seocnysse. of beregene ut-gangende. þa wæren swiðe reþe swa þæt nan man ne mihte faren þurh þanne weig.\n29 And hyo remden & cwæðen. La hælend godes sune hwæt ys þe & us ge-mæne. come þu hider ær tide us to þreatigenne.\n30 Þær wæs soðlice un-feor an swyna heord manegre manne læswiende.\n31 þa deofle soðlice hine bæden þus cweðende. gif þu us ut-adrifst ásend us on þas swina heordan.\n32 Ða cwæð se hælend to heom farað. & hyo þa ut-gangende & ferden on þa swin. & þær-rihte ferde eall seo heord miclum on-ræse niwel on þa sæ. & hyo wurðon deade on þam wætere.\n33 Ða heordes witodlice flugen ænd comen on þa ceastre ænd kydden ealle þas þing & be þam þe þa deofel-seocnysse hæfdon.\n34 Ða eode eall syo ceaster-ware togenes þam hælende & þa þa hyo. hine ge-sægen þa beden hyo hine þæt he ferde fram here gemæron.\n1 Þa astah he on scyp & ofer-seglede & com on his ceastre\n2 þa brohten hyo hym enne lamen on bedde liggend. þa ge-seah se hælend heora ge-leafan. ænd cwæð to þam lamen. la barn ge-lef. þe beoð þine synne for-gefene.\n3 Ða cwæðen sume þa bokeres heom beo-twenen. Þes specð bismere-spræce.\n4 þa se hælend ge-seah hire ge-þanc. þa cwæð he. to hwi þence ge yfel on eowren heorten.\n5 hwæt ys eaðlicere to cweðenne þe beoð forgefene þine synna. oððe to cweðene aris & ga.\n6 þæt ge soðlice witon þæt mannes sunu hafð anwald on eorþan synnen to for-gefene. þa cwæð he to þam lamen aris nym þin bed. & gang on þin hus.\n7 & he aras & ferde to his huse.\n8 Soðlice þa þa syo manige þis ge-seagen. þa on-dredden hyo heom & wuldredon god þe sealde swilcne anweald mannen.\n9 Þa se hælend þanen ferde. he ge-seah enne mann sittende æt tol-scamele. þas name wæs matheus. & he cwæð to hym. gefelge me. & he aras & felgide him.\n10 & hit wæs ge-worðen. þa he sæt innen huse & þa coman manega manfulle. & synfulle. & sæten mid þam hælende & hys leorning-cnihten.\n11 Ða þa sinder-halgan þis ge-sægen. þa cweðen hyo to his leorning-cnihten. hwi is eower lareow mid sinfullen & manfullen.\n12 & se hælend cweð þe þis ge-hyrde. Nis halen læches nan þarf. ac seoken.\n13 gad soðlice & leornieð hwæt is. ich wille mildhertnysse næs onsægdnisse. Soðlice ne com ich rihtwise to ge-cheigene ac þa synfulle.\n14 Ða ge-neahlahten iohannes leorning-cnihtes to him. & þus cwæðen. hwi feste we. & þa sunder-halgan ge-lomliche. Sodlice þine leorning-cnihtes ne fæsteð.\n15 Se hælend cwæð to heom. Cweðe ge sculon þas bredguman cnihtas wepan þa hwile þe se bredgume mid heom beoð. Soðlice þa dages cumeð þe se bredgume byð aferred fram heom. & þanne on þan dagen hyo fæsted.\n16 Ne deð witodlice nan man niwes claðes scyp [on] eald reaf. he to-bræcð his stede on þa reafe. & se scyte (sic) beoð þa werse.\n17 Ne hyo ne doð niwe win on ealde bytton gyf hyo doð. þa bytton beoð to-brokene. & þt win agoten. & þa bytton for-wurðeð. Ac hyo doð niwe win on niwe bytten & ægðer beoð ge-healden.\n18 Þa he þas þing to heom spræc þa genehlahte an aldor & ge-eadmede hine þus cweðende. Drihten min dohter ys dead. Ac cum & sete þine hand up-on hyo & hye lefeð.\n19 & se hælend aras. & felgede hym. & his leorning-cnihtes.\n20 Ænd þa an wif þe þolede blod-rine twelf gear ge-neahlahte wið-æften. & æt-ran his reafes fned.\n21 hyo cwæð soðlice on hire mode. for an ich byo hal gyf ich his reafes æt-rine.\n22 & se hælend be-wende hine & hyo ge-seah & cwæð. Ge-lyf dohter þin ge-leafe þe helde. & þæt wif wæs ge-hæled on þare tide.\n23 Ænd þa se hælend com in-to þas ealdres halle. & he geseah hwistleres & hlydende menigeo.\n24 he cwæð. Gað heonen. nis þis mægdon dead. soðlice ac hyo slæpð. & hye teldan hine.\n25 & he þa menigeo ut-draf. he geode in. & nam hire hand. & þt mægden aras.\n26 & þes hlisa sprang ofer al þæt land.\n27 Ða se hælend þanen for. þa fylgdon hym twegen blinde remende & cweðende. Lá dauiðes sunu ge-miltse unc.\n28 Soðlice þa he ham com. þa blinde ge-neahlahte hym to. & se hælend cwæð to heom. ge-lyfe gyt þæt ich eow maig ge-hælen. Hyo cwæðen to hym witodlice drihten.\n29 þa æt-ran he heora eagen cweðende syo inc æfter yncre ge-leafen.\n30 & heora eagen wæren untynde. & se hælend be-bead heom cweðende. warnieð þæt ge hyt nane men ne seggen.\n31 Hyo soðlice ut-gangende ge-wið-mærsedon hine ofer eal þt land.\n32 Þa hyo wæron soðlice ut-áganne. hyo brohten him dumbne man se wæs deofel-seoc.\n33 & ut-adrifene þam deofle se dumbe spræc. & þa menigeo wundredon cweðende. Næfre ateowede swilc on israele folke.\n34 Soðlice þa sunder-halgene cwæðen on deofla ealdre he drifð ut deofle.\n35 Ænd se hælend emb-for ealle burga ænd chestra lærende on hire samnunge & bodiende rices godspel. & hælende ælche adle. & ælche untrumnysse.\n36 He gemiltsede soðlice þare manigeo. þa he hyo geseah. forþan hyo wæren á-dreahte & liggende swa swa scep þe heorde næbbeð.\n37 Ða he sægde his leorning-cnihton. witodlice mycel rip ys. & feawe ripmen.\n38 biddað þas ripes hlaford þt he sende ripten (sic) to his ripe.\n1 Ænd to-somne ge-cheigde his twelf leorning-cnihton. he sealde heom unclænre gaste anweald. þæt hyo adrifen hyo ut & helden adle & ælche untrumnysse.\n2 Þis sende soðlice þare twelf apostle namen. Se forme ys symon þe is ge-nemned petrus. & Andreas his broðer. Iacobus zebedei. & Iohannes his broðer.\n3 Philippus. & Bartholomeus. & thomas. & Matheus publicanus. & Iacobus alphei. & Taddeus.\n4 Symon chaneus. & Iudas scarioth. þe hine be-læwde.\n5 Þas twelf se hælend sende heom be-bydende & cweðende. ne fare ge on ðeode weig. & ne gá ge innan samaritane ceastre.\n6 ac gað ma to þam scepan þe for-wurdon isræle hywrædene.\n7 Se Hælend cwæð to his leorning-cnihten gað & bodieð cweðende þæt heofene riche geneohlæceð.\n8 Hæled untrume. á-weccheð deade. clænsieð hreofle. drifeð ut deofle. ge on-fengen to gyfe. sylled to gyfe.\n9 næbben ge gold ne selfer ne feoh on eowren bygerdlen.\n10 ne cod on weige. ne twa tunekan. ne ge-scy. ne gyrde. soðlice se wercta is wurðe his metas (sic).\n11 On swa hwilce burh oððe ceastre swa ge ingað. acsiað hwa sy wurðe on þare. ænd wuniað þær oð ge ut-gan.\n12 þanne ge ingan soðlice on þæt hus greteð hyt cweðende. syo sibban þisum huse.\n13 & gyf þæt hus witodlice wurðe byeð. eower sib cymð ofer hit. Gyf hyt soðlice wurðe ne byð. eower sibbe to eow gecherreð.\n14 And swa hwa swa eow ne underfehð. ne owre spraece ne gehyreð. þanne ge ut-gan of þam huse oððe of þare ceastre. á-scakeð þæt dust of eowren foten.\n15 Soðlice ic eow segge acumendlicre beoð sodome lande & gomorre on domes daig þane þare cestre.\n16 Nu ich eow sænde swa scep onmang wulfen. beoð eornestlice gleawe swa næddren. & bylehwitte swa culfren.\n17 warniað eow soðlice fram mannen. hyo selled eow soðlice on ge-moten & swingað eow on heora ge-somnenga.\n18 & ge beoð ge-lædde to demen. & to kyningen. for me. to heora dome & þeodon.\n19 þonne be-læweð sylled eow. Ne þenche ge hu oððe hwæt ge sprecan. eow beoð ge-seald soðlice on þare tyde hwæt ge spræken.\n20 ne synde ge na þe þær sprecað. ac eowres fæder gast þe sprecð on eow.\n21 Soðlice se broðer sylled his broðer to deaðe & fæder hys sune. & bearn arisað on-gen mages. & to deaðe hyo fordoð\n22 & ge beoð on hatigunge eallen mannen for minen namen. Soðlice se þurh-wuneð oð ende se beoð hal.\n23 Þonne hyo eow ehtað on þisse berig. fleoð on oðre. Ænd þanne hyo eow on þare ehtniað fleoð on þa þridden. Soðlice ic eow segge ne be-fare ge israele burgan ær þan þe mannes sune cume.\n24 Nis se leorning-cniht ofer his lareow. ne þeow ofer hys hlaford.\n25 ge-noh beoð soðlice þam leorning-cnihte þæt he beo swilce his lareow. & þeow swilce his hlaford. Gyf hy þas hyrdes fæder belzebub clypodon mycele swiðer hyo eow clepiað.\n26 eornestlice ne ondræde ge hyo. Nis soðlice nan þing dihle þæt ne wurð geswuteled. ne nan þing ge-hyð þæt ne wurð geopened.\n27 Þæt ic segge eow on þeostre. seggeð hyt on lihte. & þæt ge on eare ge-hyreð bodyað uppon hrofen.\n28 & ne on-drædon ge þa þe owre lichamen of-sleað. ne mugen hyo soðlice þa sawle of-slean. ac on-drædeð ma þanne þe maig sawle & lic-hamen for-don on helle.\n29 Hu ne be-chypeð hyo twegan sparewon to panige. & an of þam ne befalð on eorðen buton owren fæder.\n30 Ænd soðlice ealle eowres hæfdes lockes synd ge-tealde.\n31 Ne ondræde ge ge synd selren þanne manega sparewan.\n32 Ælcne eornestlice þe me kyð be-foren mannen. ic kyðe hine be-fore mine fæder. þe on heofene ys.\n33 Se þe me wið-sæcð be-foran mannen. & ic wið-sake hine be-foran mine fæder. þe on hefene ys.\n34 Ne wene ge þt ic come sybbe on eorþan to sændenne. ne com ic sybbe to sendenne ac swurd.\n35 Ich com soðlice man ásundrian on-gen his fæder. & dohter on-gen hyra moder. & snore on-gean hire swegre.\n36 & mannes fynd hys ge-husan.\n37 Se hælend cwæð to hys leorning-cnihten se þe lufeð fæder oþþe moder má þonne me. nys he me wurþe. & se þe lufeð sune oððe dother swiðere þanne me. nys he me wurðe.\n38 & se þe ne nymð his cwelminge. & felh me nys he me wurðe.\n39 Se þe met hys sawle se for-spilð hyo. & se þe for-spylð his sawle for me he ge-met hyo.\n40 Se þe eow under-fehð. he under-fehð me. & se þe me under-fehð. he under-fehð þane þe me sente.\n41 Se þe under-fehð witegan on witegena name. he on-fehð witegena mede. Ænd se þe underfehð rihtwisne on rihtwises namen. he on-fehð rihtwises meden.\n42 & swa hwilc swa syld ænne drinc chealdes wæteres ánan þissa lytlera manne on leorning-cnihtes naman. soð ic segge eow ne amerð he his mede.\n1 & hit wæs geworðen þa se hælend þis ge-endyde hys twelf leorning-cnihtes be-beodende. hé for þanen þæt he lærde & bodede on heora burgan.\n2 Ða Iohannes on benden ge-hyrde cristes weorc. þa sente he to hym twegen. his leorning-cnihtes.\n3 & cwæð. Eart þu þe to cumene ert. oððe we oðres sculon abyden.\n4 Se hælend answerede & cwæð to heom. gað & kyðað iohanne. þa þing þe ge ge-hyrden & ge-seagen.\n5 Blinde ge-seoð. healte gað. hrefle synd aclensede. deafe ge-hereð. deade arisað. þærfen bodigeð.\n6 & eadig ys se þe ne swicð on me.\n7 Ða hyo ut-eoden soðlice þa on-gan se hælend seggen be Iohanne. & cwæð to þam menige. hwi eode ge ut on wæsten geseon winde aweged reod.\n8 oððe hwi eode ge ut ge-seon man hnescen certlen ge-scridne. Nu þa þe sind hnescen certlen ge-scridde senden on kynges husen.\n9 Ac hwæt geode ge ut witegan to ge-seon. ic eow segge eac mare þanne witegan.\n10 þes is soðlice be þam awriten ys. nu ich sænde minne ængel be-foran þine anseone. se þe gerewað þinne weig beforen þe.\n11 Soðliche ich eow segge ne aras be-twux wifen bearnen mare Iohanne þan fulluhtere. Soðlice se læsse ís. is on heofene riche hym mare.\n12 Soðlice fram iohannes dagen fulluhteres oð þis. heofene rice þoleð nead [&] strece nymað þæt.\n13 Soðlice ealle witegan & lage. witegedan oððe iohannes.\n14 & gyf ge willeð ge-lyfan he is helias þe to cumene ys.\n15 se þe earan hæbbe to geherene ge-hyre.\n16 Soðlice hwam telle ic þas cneornysse geliche. heo is gelich sittendon cnapen on foretige þa rymað to heora efenlicon.\n17 & cweðeð. we sungen eow. & ge ne fricodon. & we cwyddun & ge ne weapan.\n18 Soðlice iohannes com ne etende ne drinkende. & hyo cwæðan he hafð deofel-seocnysse.\n19 Mannes sunu com etende & drinkende & hyo cweðeð. her is ætul man & win-drinkinde. manfulre & synfulre freond. & wisdom ys gerihtwiseð fram heora bearmen (sic).\n20 Þa on-gan he hysfan þa burga on þam wæren gedon manega his mænega. for-þan þe hy ne deden deadbote.\n21 Wa þe corozaim. wa þe bethsaida. for þam gyf on tyro & sydon wæren ge-done þa manige þe syndde don on eow. ge-fern hyo deden deadbote on hæren & on æscan.\n22 Þeah ic segge ync tyre & sydonie byoð for-gyfendlicur on domes daig þanne eow.\n23 Ænd þu capharnaum cweðst þu byost þu up-ahafan oððe heofone. ac þu niðer wurst oð helle. For-þan gyf on sodome lande wæren gedone þa manega þe gedone synd on þe. witodlice hyo wunedon oð þisne dayg.\n24 Þeah-hwaþere ich segge eow þt sodome-wáre lande. beoð forgefendlichre on domes daig þanne þe.\n25 Se hælend cwæð &sweriende. Ich andette þe drihten. heofenes & eorþan. þu þe byheddest þas þing fram wisen & gleawun. & onwruge þa litlingan.\n26 Swa fæder for-þan hyt wæs swa ge-cweme be-foran þe.\n27 Ealle þing me synde ge-sealde fram mine fæder. & nan man ne kan þanne sune buto se fader. ne nan man ne kan þanne fæder bute se sune. & þam þe se sune wile unwregan.\n28 Cumeð to me ealle þa þe swinkeð & ge-seamede synd. & ich eow ge-blissige.\n29 Nemeð min góc ofer eow. & leornigeð æt me. for-þam ich eom bylehwit & eadmod on heortan. & ge ge-metað reste owren sawlen.\n30 Soðlice min goc is winsum & min berðene is leoht.\n1 Se hælend for on reste-daig ofer ækeres. soðlice his leorning-cnihtes hyngrede. & hyo on-gungen (sic) plockien þa ear & etan.\n2 Soðlice þa þa sunder-halgen þæt ge-seagen. hyo cwæðen to hym. Nu þine leorning-cnihtes doð þæt heom alyfed nys. resten-dagen to donne.\n3 Ænd he cwæð to heom. ne redde ge hwæt dauid dyde þa hine hyngrede. & þa þe mid him wæren.\n4 hu he in-eode on godes huse. & æt þa offrung-hlafes. þe næren him alyfde to etene ne þam þe mid hym wæron. buten þam sacerdan anen.\n5 oððe ne rædde ge on þare lage þt þa sacerdas on reste-dagen on þam temple gewemmed þanne reste-dayg & synden buton leahtre.\n6 Ic segge soðlice eow. þæt þes ys mærre þanne þæt temple.\n7 Gyf ge soðlice wisten hwæt ys. ic wille mildheortnysse & na on-sægdnysse ne ge-nyþerede ge æfre unscyldyge.\n8 Soðlice mannes sune is eac restes dayges hlaford.\n9 Þa se hælend þanen for. he com in to heore samnunge.\n10 Þa wæs þær an man se hæfde for-scrunkene hand. & hyo acsoden hine þus cweðende. Is hit alefð to hælen on reste-dagen. þæt hyo wrehton hine.\n11 He saygde heom soðlice hwilc man is of eow þe hæbbe an sceap. & gyf þæt afalð reste-dayge on pyt. hu ne nymð he þæt & hefð hit up.\n12 Witodlice mycele ma. mann ys sceape betera. witodlice hyt ys alyfed on reste-dagen wel to donne.\n13 Þa cwæð he to þam men. aþene þine hand. & he hyo aþenede. & hyo wæs hal geworðan. swa sye oðer.\n14 Ða sunder-halgen geoden þa ut soðlice & worhten ge-þeoht ongen hine hu hyo hine for-spildon.\n15 Se hælend soðlice þæt wiste & ferde þanon. & hym fylgde mycele mænigeo. & he helde hyo ealle.\n16 & be-bead heom þæt hyo hyt nanen men ne saygdon.\n17 Þæt wære gefylled þæt gecweðen wæs þurh ysaiam. þanne witegan. þus cweðende.\n18 Her ys min cnape þane ich ge-cheas min ge-corene of þam wel gelicode minre sawle. Ich ásette minne gast ofer hine. & dom he bodeð þeodum.\n19 Ne flít he. ne he ne hrimð ne nan man ne gehyrð hys stemne on stræten.\n20 To-cwyceð hreod he ne for-brett. & smekende flex he ne adwæscð. ær þam þe he awurpe dom to sige.\n21 & on his name þeodan ge-hihtað.\n22 Þa wæs him broht an deofel-seoc man se wæs blind & dumb & he hine hælde swa þæt he spæc & geseah.\n23 & þa menigeo ealle wundredon & cwæðen. Cweþe we ys þes dauiðes sune.\n24 Soðlice þa þa sinder-halgen þis ge-hyrden þa cwæðen hyo. Ne drifð þes deofle ut buton þurh beelzebub deofle ealdre.\n25 Se hælend soðlice wiste heora ge-þankes. & cwæð to heom. Ælch riche þe byð twyræde on hym sylfen beoð to-worpen. & ælc ceastre oððe hus þe byoð wiðerweard ongean hyt sylf. hit ne stent.\n26 And gyf se deofel adrif ut þanne deofel hyo byð to-dælde. hu maig þanne hys rice standen.\n27 & gyf ich þurh beelzebub adrife ut deofele. þurh hwane adrifð eowre bearn. for-þan hyo sylfe beoð owre demen.\n28 Gif ic soðlice on godes gaste awurpe deofel. witodlice on eow be-cumeð godes riche.\n29 Oððe hu mæg man ingan on stranges hus. & his fate hine be-refian bute he ge-binde ærest þane strangen. & þanne hys hus bereafian.\n30 Se þe nys mid me he is on-geanes me. & se þe ne gadereð mid me he to-wyrð.\n31 For-þan ich segge eow. ælc senne & bismer-spræce byð for-gyfen mannum. Soðlice þas halgan gastes bysmer-spræce ne byð for-gefen.\n32 & swa hlyc swa cweð word on-gen mannes sunu him byð forgefen. Se þe soðlice cweð on-gen haligne gast. ne byð hit him for-gefen. ne on þissere werolde. ne on þare to-wearden.\n33 Oððe wircað god treow & his wæstme godne oððe wyrcað yfel treow & his wæstme yfelne. Witodlice be þam wæstme byð þæt treow on-cnawen.\n34 La ge næddrene cynrin. hu mugen ge gód spræcen. þanne ge senden yfele. Soðlice on þare heortan willan se muð spæcð.\n35 god mann soðlice of goden gold-horde bringð god forð. & yfel man of yfele gold-horde bringð yfel forð.\n36 Soðlice ich segge eow. þt ælc ydel word þe man sprecað. hyo agyldeð scad be þam on domes daige.\n37 Soðlice of þinen worden þu byst rihtwised. & of þinum worden þu byst ge-niþored.\n38 Ða andswereden him sume þa bokeres. & þa sunder-halgan. þus cweðende. Lareow we willeð sum taken of þe ge-seon.\n39 he andswerede hem & cwæð. yfel cneorys & for-lier secheð tacne. & hyre ne beoð nan taken geseald buton ionas taken þas witegan.\n40 Witodlice swa swa ionas wæs on þas hwæles innoðe þreo dages & þreo niht. swa beoð mannes sune on eorðan heortan þreo dages & þreo niht.\n41 Niniueissce weres ariseð on dome mid þisse cneornysse & hyo niðeriað hyo. for-þan þe hyo dyden dead-bote on Ionases bodiunge. & þes ys mare þanne Ionas.\n42 Suð-dæles cwen arist on dome mid þisse cneornisse. & hyo ge-niðeriað hyo forþam þe hyo com fram landes ge-mærum to ge-heren salomones wisdom. & þes ys mare þanne salomon.\n43 Soðlice þonne se un-clæne gast ut-fareð. fram menn he gæð geond drege stowa sechende reste. & he ne ge-met.\n44 þanne cweð he. ic gecherre on min hus þanen ic ut-eode. & cumende. he ge-met hyt emtig ge-clænsed mid besmum & gefratewed.\n45 Þonne gað he & hym to-genimð sefen oðre gastes wyrse þonne he. & ingangende hyo eardigeð þer. & þanne wurðeð þas mannes ytemesten werse þonne þa ærran & swa byð þisse werstan cneornysse.\n46 Þa he þas þing þa geat spæc to þam mænege. þa stod his moder & his ge-broðra þær-ute secende spæcen to hym.\n47 Soðlice þa cwæð sum to him. Witodlice þin moder & þine ge-broðre standeð þærute þe sechende.\n48 & he andswerede hym seggedden & cwæð. Hwilc ys moder. & hwilce sende mine gebroðre.\n49 & he aþenede his hand on his leorning-cnihtes. & cwæð.\n50 Witodlice swa hwylc swa wercð mines fader willan þe on heofene is. he ys min broðer. & min swustor. & min moder.\n1 On þam dayge þam hælende ut-gangenden of huse he sæt wið þa sæ.\n2 & michele menigeo wæren ge-samnode to hym. swa þæt he eode on scyp & þær sæt. & eall syo menigeo. stod on þam waruðe.\n3 & he spæc to heom fele on bispellen cweðende. Soðlice ut-eode se sæwere hys sæd to sawenne.\n4 & þa þa he seow. sume hye feollen wið weig. & fugeles comen & æten þa.\n5 Soðlice sume feollen on stænette þær hyt næfde mychele eorðan. & rædlice up-sprungen for-þan þe hyo næfdon þare eorðan deopan.\n6 Soðlice up-sprungenre sunne hyo adruwedon & for-scrunken. for-þam þe hyo næfdon wyrtrum.\n7 Soðlice sume feollen on þornen. & þa þornes weoxan & for-þrysmedon þa.\n8 sume soðlice feollen on gode eorðan. & sealden wæstme. sume hundred-fealde. sum syxtig-fealde. sum þrittig-fealdne.\n9 Se þe hæbbe earan to ge-herenne ge-here.\n10 & þa genehlahten his leorning-cnihtes & cwæðen to hym. For-hwi spæcst þu to heom mid byspellen.\n11 Ða answerede he heom. for-þan þe eow ys ge-seald to witene heofene riches geryne. & heom nys na ge-seald.\n12 Soðlice þam þe hafð him beoð ge-seald. & he hæfð. soðlice se þe næfð. & þæt he hæfð him beoð æt-broden.\n13 For-þam ic spece to heom mid byspellen. for-þam þe lokiende hyo ne geseoð. & ge-herende hyo ne ge-hereð. ne ne on-geteð\n14 þæt on heom sy ge-felled ysaias gewitegung. Of ge-hernysse ge geheorað. & ge ne ongyteð. & lokiende ge ge-seoð. & ge ne ge-seoð.\n15 Soðlice þises folkes heorte. is aherd. & hyo hefylice mid earen ge-hyrden. & heora eagen be-clysdon. þe læs hye afre mid eagen ge-seagen. & mid earan ge-hyrdon. & mid heortan on-getan. & syon ge-cherde. & ic hyo ge-hæle.\n16 Soðlice eadygen synd eowrum eagen for-þam þe hyo ge-seoð. & eowre earan forþam þe hyo ge-herað.\n17 Soðlice on eornestlice ic eow segge þæt manega witegan & rihtwise ge-wilneden þa þing to ge-seonne þe ge ge-seoð. & hyo ne ge-seagen. & ge-hyran þa þing þe ge ge-hyrað. & hyo ne ge-hyrdon.\n18 Ge-hyre ge soðlice þa sawenden byspellen.\n19 Ælc þare þe godes word gehyrð & ne ongyt þanne cymð deofel & bereafað þæt on hys heortan asæwen is. þæt is se þe on þanne weig á-sawen is.\n20 Soðlice se þe ofer stan asawen is. þæt is se þe þæt godes word ge-hyrð & hrædlice þæt mid blisse onfegð.\n21 Soðlice hit næfð þanne wertrum on him ac is hwilwendlic. Geworðenre gedrefendnysse & ehtnysse for þam worde rædlice hyo beoð ge-untreowsede.\n22 Soðlice þæt þe asawen is on þornen. þæt ys se þe þæt word ge-hyrð. & þanne geornfulnisse þisse worlde. & leasunge þissere worlde welen forþresmiað. þæt word. & hit is buten wæstme ge-worðen.\n23 Soðlice þæt þe asawen wæs on þæt gode land þæt is se þe þæt word ge-herð. & on-gyt. & þane wæstme bringð & þonne deð sum hund-fealdne. sum sixtig-fealdne. sum þrittig-fealdne.\n24 He rehte heom þa þa oðerne byspel & þus cwæð. heofene riche is ge-worðen þam men gelic þe seow god sæd on his akere.\n25 Soðlice þa þa men slepen. þa com hys feonda sum & ofer-seow hit mid coccle on middam (sic) þam hwæte & ferden (sic) þanen.\n26 Soðlice þa syo wert weox & þanne wæstm brohte þa atewede se coccel hine.\n27 þa eoden þas hlaferdes þeowas. & cwæðen. Hlaford hu ne seowe þu god sæd on þinen akere. hwanen hafde he coccel.\n28 þa cwæð he. þæt dyde unhold man. þa cwæðen þa þeowas. wilt þu we gað & gaderieð hyo.\n29 þa cwæð he ne se þe læs ge þanne hwate awertwalien. þanne ge þanne coccel gaderiað.\n30 Læteð ayþer wexan oððe riptiman. & on þam riptiman ic segge þan riperen gaderiað ærest þanne coccel & bindeð sceaf-mælen to for-bærnenne. & gaderiað þane hwæte in-to mine berne.\n31 He rette heom þa get oðer bispell þus cweðende. heofena rice is ge-worðen gelich senepes corn. þæt seow se man on hys akere.\n32 þæt ys alre sæde læst. Soðlice þanne hyt wexað hyt ys alre wyrte mæst. & hyt wurð treow. swa þæt heofene fugeles cumað & eardigeð þær on his bogen.\n33 He spræc to heom oðer byspell & þus cwæð. heofene riche is ge-lic þam beorman þonne þæt wif onfeng & be-hydde on þrem gemitten melewes oð þæt hyt wæs eall ahafan.\n34 Ealle þas þing se hælend spæc mid byspellen to þam weredum. & nan þing ne spæc he buton byspellen.\n35 þæt wære ge-fylled þas witegan cwide. Ic untyne minne muð mid bispellen. ich bodige digelnysse fram midden-eardes ge-setnysse.\n36 He for-let þa þa menigeo. & com to his inne. & þa ge-neahlahten to hym his leorning-cnihtes & cwæðen. A reche ús þæt bispell þas hwætes & þas coccles\n37 þa andswerede he heom. se þe seow þt gode sæd se is mannes sune.\n38 Soðlice se aker is þis midden-eard. þæt gode sæd þæt synden þas heofenlican rices bearn. Se coccel synde soðlice þa manfulle bearn.\n39 Se unholde man se þe þane coccel seow þt is deofel. Soðlice þt rip ys weorlde endunge. þa riperas sende englas.\n40 Eornostlice swa swa se coccel byð ge-gadered & mid fere for-berned swa beoð on werolde ændunge.\n41 mannes sune sent his ængles & hyo gaderiað of hys riche ealle gedrefednysse & þa þe unriht-wisnesse wercheð\n42 & asendeð hyo on fyres ofen þær byð wop & toðe gritbitung (sic)\n43 þanne scineð þa rithwisa swa swa sunne on heora fæder riche.\n44 Heofene rice is ge-lic gehydden gold-horden. on þam akere þanne be-bit (sic) se man þe hine fint & for hys blisse gæð. & silð æll þæt he hæfð & ge-beið þanne Aker.\n45 Eft is heofene riche gelic þam mangere þe sohte þt gode meregrot\n46 þa he funde þt an derwurðe mere-grot þa eode he & sealde all þæt he ahte & bohte þæt meregrot.\n47 Eft ys heofene rice ge-lic. asende nytte on þa sæ. & of ælche fyskenne gaderiende.\n48 þa hyo þa þæt nyt up-atugen & sæten be þam strande. þa ge-curen hyo þa goden on heora fate. þa yfele hy atorfedon ut.\n49 Swa beoð on þissere worulde endunge. þa ængles fareð. & asyndrieð ða yfele of þare godere midlene.\n50 & a-wurpeð hyo on þas feres ofen. þær byð wop & toke (sic) gristbyting.\n51 ongete ge ealle þas þing. þa cwæðen hyo, witodlice we hyt on-getað.\n52 þa sægde he heom. for-þan is ælc læred bokere on heofene riche ge-lic þam heordes ealdre þe forð-bringð of hys gold-horde nywe þing & ealde.\n53 Ænd hyt wæs geworðen þa se hælend ge-endode þas byspell. þa ferde he þanon.\n54 & þa he com to hys earde he lærde hyo on heora samnungen swa þæt hyo wundredon & cwæðen. hwanen ys þisum. þes wisdom & þis maigen.\n55 Witodlice þes is smiðes sune. & hu ne hatte his moder MARie & hys broðra iacob & ioseph. & symon & iudas.\n56 & hu ne synd ealle hys swustre mid us. hwanen synðon þisen ealle þas þing.\n57 & hyo wæren untreowsede on him. Ða soðlice saigde se hælend heom. nis nan witege buton wurðscipe bute on hys earde. & on his huse.\n58 & he ne worhte þær manega mænege buto for heora ungeleaffulnysse.\n1 On þare tide ge-herde herodes se feorþan dæles rice þas hælendes hlysan.\n2 & þa sægde he his cnihten. þes is iohannes se fulluhtere þe ic be-heafdede he aras of deaðe. & for þam synde þas wundre gefremede on him.\n3 Soðlice herodes nam Iohannem & ge-band hine. & sette on cwarterne. for þam wife herodiade philippus his broðor.\n4 Iohannes him sægde. nis þe alyfed hy to wife to hæbbenne\n5 & þa þe he hine of-slean wolde he adrede him þæt folc for þam þe hyo hafdon hine for ænne witege.\n6 Ða on Herodes gebyrd-dayge. tumbede þær herodiadisse dohtor be-forem (sic) hym & hit likede herode.\n7 Ða be-het he mid aþe hire to gyfene swa hwæt swa hyo hine bæde.\n8 Ða cwæð hyo. fram hire moder ge-meneged. Syle me on anen disce Iohannes heafed þas fulluhteres.\n9 Ða wæs se kyng unbliðe. for þam aþe. & for þam þe him sæten mide.\n10 & he asende þa & be-hæfdede iohanne on þam cwærterne.\n11 & man brohte þa his heafod on anen disce. & sealde þam maidene. & þæt maiden hire moder.\n12 Ænd þa ge-neahlahten his leorning-cnihtes & namen his lichame. & be-berigedon hine. & coman & kyddan hit þam hælende.\n13 Þa se hælend þæt ge-hyrde þa ferde he þanen on-syndron on anum scype. & þa þa gangendon manigeo þt ge-hyrdon hyo felgdon hym of þam burgen.\n14 & þa he þanen ferde. he ge-seah mycele menigeo. & he heom ge-miltsede & ge-hælde þa untruman.\n15 Soðlice þa hyt wæs æfen ge-worðen. him to neahlahton hys leorning-cnihtes & him to cwæðen. Ðeos stowe is weste & time ys forð agan. for-læt þas mænigeo þæt hyo faren in-to þas burgen. & heom méte byggen.\n16 Ða cweð se hælend to heom. næbbeð hyo neode to farene sylle ge heom etan.\n17 Ða andswereden hyo we næbbeð her buton fif hlafes. & twegen fixsas.\n18 Ða cwæð se hælend. bringeð me hider.\n19 Ænd þa he het þa mænigeo ofer þt gærs sitton. & he nam þa fif hlafes & twegen fixas. & be-seah on þonne heofene & bletsode. Bræc þa þa hlafes & sealde hys leorning-cnihten. & hyo þam folce.\n20 & hyo æten ealle. & wæren ge-fylde. & hyo namen þa lafe twelf wylien fulle. þare britsene.\n21 Soðlice þare etendra ge-tel wæs fif þusenda weran. buton wifan & childon.\n22 Ænd þa sona het se hælend his leorning-cnihtas on scyp astigan. & to-foram (sic) hym faren ofer þanne muþun. oð ðæt he þa mænigeo for-lete.\n23 Ænd þa he hyo for-læten hafde. he eode on þanne munt. & hine þær ane ge-bæd. Soðlice þa hyt æfen wæs he wæs ana þær.\n24 Witodlice wæs þæt scyp of yþum to-torfod. for-þan þe hit wæs strang wind.\n25 Þa com se hælend embe þane feorþan ancred (sic) to heom ofer þa sæ gangende.\n26 Þa hyo ge-seagen þæt hyo wurðon þa gedrefde. & for þam eige cleopoden & cwæðen þus. Soðlice hit is scinlac.\n27 Ða spræc se hælend. & cweð. hæbbeð ge-leafan. ich hit eom nellen ge eow on-dræden.\n28 Ða andswerede hym petrus. & cwæð. Drihten gyf þu hit ert. hat me cuman to þe ofer þas watere.\n29 Þa cwæð he. cum to me. Ða eode petrus of þam scype ofer þæt wæter. þæt he to þam hælende come.\n30 Þa he ge-seah þanne strange wind he him on-drædde. Ða he warð gedofon he cweð. drihton ge-do me halgan.\n31 And þa rædlice he ge-feng hyne & þus cwæð. litles ge-leafenes hwi tweonodost þu.\n32 & þa hy wæren on scype ge-swac se wind.\n33 Soðlice þa þe on þam scype wæron comen & to him ge-bædon & þus cwæðen. Soðlice þu ert godes sune.\n34 & þa hyo ofer-seigledon hyo comen on þæt land genesareth.\n35 & þa þæt folc hine ge-cneow hyo sentten geond eall þæt land. & brohton to him ealle untrume.\n36 & hine bædon. þæt hyo hwure-þinge hys reafes fned æt-rinen. & swa hlylce (sic) hys æt-rinen. wurðen hale.\n1 Ða comen to him fram ierusalem þa bokeras. & þa fariseisse. & cwæðen.\n2 Hwi for-gymeð þine leorningcnihtas ure ealdran læge. ne þweað hy heore handen þanne hye mette þiggiað.\n3 Þa andswerede se hælend heom. & hwi for-geme ge godes bebod for eowre lage.\n4 witodlice god cwæð. wurþe þinne fæder & þine moder. & se þe weregeð his fader & his moder swelte he deaðe.\n5 Soðlice ge cweðeð swa hwilc swa sægð his fader & his moder. swa hwilc lac swa of me is fremeð þe.\n6 & ne wurðiað fader & moder. & ge for naht dydon godes be-bod for eower lage.\n7 La liceteras wel be eow witegede ysaias se witega. þa he cweð.\n8 þis folc me mid welerum wurðað. & heora heorte is feor fram me.\n9 butan intingan hio me wurðiað. & læreð manna lare.\n10 & he þa þam manigen to-gædere clypedon þus cwæð. ge-hyreð & on-gyteð.\n11 ne be-smit þanne man þæt on hys muð gæð. ac hine be-smít þæt of hys muþes heorte gæð.\n12 Þa ge-neahlahten his leorning-cnihtas hym & cwæðan. Wast þu þt þa fariseiscan synde gedrefede þisen worden gehyrden.\n13 Ða andswerede he heom ælc plantung þe min heofenlice fæder ne plantode byoð awyrt-waleð (sic).\n14 Lateð hy. hy sinden blinde. & blindere ladtewes. Se blinde. gyf he blindne læt. hyo falleð bege on ænne pett.\n15 Ða andswerede him petrus & cwæð. areche us þis bispel.\n16 Þa andswerede he hym. & synd ge geot buton andgytte.\n17 Ne on-gyte ge. þæt all þæt on þanne muð gæð. gæð on þa wambe. & byð on forðgan asended.\n18 Soðlice þa þing þe of þam muðe gað cumeð of þare heorte. & þa besmitað þanne mann.\n19 Of þare heorte cumeð þa yfele þankes. manslehtes unriht-hameðe. forleira. stale. lease gewitnesse. talliche word.\n20 Ðis synde þa þing þe þanne man be-smyteð. Ne be-smyt þanne man þah he unwesscena hande éte.\n21 Ænd þa ferde se hælend þanen on tyrisce. & sydonisse endes.\n22 & efne of þa chananeisscen gemæron clypede sum wif & cwæð. Drihten dauides sunu ge-miltse me. min dohter ys yfele mid deofle ge-dreht.\n23 Þa ne ge-andswerede he hire. ða ge-neahlahton his leorning-cnihtas ænd hym to cwæðen. for-læt hyo for-þan hyo clypað æfter us.\n24 Ða andswerede he. ne eom ich asend buton to þam scepan þe for-wurðen of israele huse.\n25 Ða com hyo & hyo to hym ge-bæd. & þus .cw. Drihten ge-fylst me.\n26 Ða cwæð he. nis hit na god þt man nyme beornan hlæf. & hunden weorpan.\n27 Ða cwæð hyo. Drihton þæt ys soð. Witodliche þa hwelpas æteð þa cruman þe of heora hlaferdes beodan falleð.\n28 Ða andswerede drihten hyre. Eala þu wif mychel is þin ge-leafe. ge-wurðe þe eall swa þu wille. & þa of þare tide wæs hire dohter hall geworðen.\n29 Ða se hælend þanen ferde. eft he com wið þa galileisscan sæ. & ástah on þanne munt. & þær sæt.\n30 Þa genehlahten him to michele menige hæbbende mid heom manega healte & blinde & samhale & manega oðre. & aleigdon to hys foten. & he ge-hælde þa.\n31 þæt þa maniga wundredon ge-seonde. dumbe spekende. healte gangende. blinde ge-seonde. & hyo marseden israele god.\n32 Þa cwæð se hælend to-gadere ge-clypedon his leorning-cnihton. Ðisse manigeo ich gemiltsige for-þan hyo ðry dages mid me wunedon. & hyo næbbeð hwæt hyo eatan. & ich hyo nelle festende for-læten. þi-læs hyo on weige teorian.\n33 Ða cwæðen hys leorning-cnihtes. hwær nime we swa fele hlafe on þis westene þt we gefyllen swa mychele manigeo.\n34 Þa cweð he. hu fele hlafe hæbbe ge. Ða cwæðen hyo. Seofona & feawe fisca.\n35 Ænd he be-bead þa. þæt syo manigeo sæte ofer þare eorðan.\n36 Ænd he nam þa. þa seofe hlafes. & þa fixsas. & bræc. & sealde his leorning-cnihten. & hyo sealden þam folke.\n37 & hyo æten ealle. & wæren ge-fyllede. & þæt to lafe wæs of þam broccan hyo naman seofan wilian fulle.\n38 Witodlice þa þær æten wæren feower þusend manne buton childen & wifen.\n39 & he for-let þa þa manigeo & eode on scyp. & com on þa ændes magedon.\n1 & þa ge-nehlahten him to pharisei & saducei. & costned & beedden hine þt he heom sum taken of heofene áteawede.\n2 Ða andswerede he heom & cwæð. On æfen ge cweðeð to-morgen hit beoð smolt weder. þis heofene is read.\n3 & on morgen ge cwedeð to-daig hit beoð reu weder. þeos lift scinð un-wederliche. nu cunne ge to-cnawen heofenes heow. witodlice ge ne mugen witen þare tide tackne.\n4 Seo yfele cneorys. & unriht-hamende tacne secð & hire ne beoð ge-seald bute ionases tacne þas witege. & þa ferde he & heom for-léét.\n5 & his leorning-cnihtes comen ofer þanne muþan. & hyo for-gæten þæt hyo hlafes naman.\n6 & þa sægdon he. gymeð & warniað eow fram þam bearman fariseorum & saduceorum.\n7 þa þohten hyo be-twux heom & cwæðen. nimen we hlafes mid ús.\n8 Ða se hælend wiste heore þankes he cwæð to heom. hwæt þence ge be-tweox eow. litles ge-leafan. þæt ge hlafes næbbeð\n9 ne understande ge gyt ne ne ge-þenceð þare fif hlafe & þare fif þusende manne. & hu fele wiliene ge naman?\n10 & þare seofe hlafen. & fewer þusende manne. & hu fele wilian ge namen?\n11 Hwi ne on-gyte ge geot þæt ich ne saigde be hlafe warniað eow fram þam beorman fariseorum & saduceorum.\n12 þa on-gæten hy þt he ne sæde warniað fram hlafe beorman ac fram lare fariseorum & saduceorum.\n13 Witodlice þa com se hælend on þa dæles cesaréé philippi. & axode hys leorning-cnihtes hwet seggeð menn þæt sy mannes sunu.\n14 Ða cwæðen hyo sume Iohannen þanne fulluhtere. sume heliam. sume ieremiam. oððe an þare witegan.\n15 Ða sæide he. hwæt segge ge þæt ich syo.\n16 Ða andswerede hym petrus. Þu eart þas lefiendes godes sunu.\n17 þa andswerede hym se hælend. eadig ert þu simon culfran bearn. for-þan hyt þe ne openeð ne un-wreag flæsc ne blod ac min fader þe on heofene ys.\n18 & ich segge þe þæt þu ert petrus. & ofer þisne stan ich ge-tymbrie mine chyrcan. &. helle gate ne magen on-gean þa.\n19 Ænd þe ich sylle heofena riches kaigen. & swa hwæt swa þu ofer eorþan gebindast. þæt beoð on hefene gebundon. & swa hwæt swa þu un-bindst on eorþan. þt beoð unbundon on heofene.\n20 Þa bebead se hælend hys leorning-cnihtes þæt hyo nanen men ne sæden þæt he wære hælend crist.\n21 Seððen he on-gan swutelian hys leorning-cnihten þæt he wolde faran to ierusalem. & fele þinge þolian fram yldren & bokeren. & ealdor-mannen. þara sacerda & beon of-slagen. & þridden daige arisen.\n22 And þa ge-nam petrus hine on-sundren. & cweð to him. drihten ne ge-wurðe þæt.\n23 þa be-seah he hine. & cwæð to petre. gang befte me sathanas. wiðer-ræde þu ert me. for-þan þu nast þa þing þe synd godes ac þa þe synde manne.\n24 Ða sæde se hælend hys leorning-cnihten. Gif hwa wile felgian me. wiðsake hine selfne. & neme hys rode & me felgie.\n25 Soðlice se þe wile his sawle ge-hæle ge-don he hio for-spille. & se þe wile hyo for me for-spille. se hyo fint.\n26 hwæt fremað anigen men. þah he ealne middan-eard ge-strynieð gif he his sawle for-wyrð þolieð. Oððe hwilc ge-wrixl sylð. se man for his sawle.\n27 witodlice mannes sunu ys to cumene on his fæder wuldre mid hys ænglen. & þanne agelt he æig-hwilcan be his agenen mede.\n28 Soðlice ich segge eow sume synd her standende þe deað ne onberiað. ær hyo seoð mannes sune cumende on hys fæder riche.\n1 & æfter six dagen nam se hælend petrum & Iacobum & Iohanne his broðer. & lædde hyo on-sunder on enne heahne munt.\n2 & he wæs geheoweð beforen heom. & hys ansiene scan swa sunne. & his reaf wæren swa hwite swa snaw.\n3 ænd efne þa atywde moyses & elias mid him sprekende.\n4 þa cwæð petrus to hym. drihten god is us her to beonne. gif þu wilt utan wercan her þreo earding-stowen. þe ane. moyses ane. & helie ane.\n5 hym þa gét sprecende. & soðlice þa briht-welcan hyo ofer-scan. & þa efne com stefen of þam wolcne & cwæð. Her ys min leofe sunu. on þan me well ge-likað. ge-hereð hine.\n6 & þa hye þis ge-hyrden his leorning-cnihtes hyo fellen on heora ansiene. & hym swiðe adredden.\n7 He ge-neahlahte þa & hyo æt-ran & heom to cwæð. Ariseð & ne on-drædeð eow.\n8 Þa hyo heora eagen up-áhofen ne geseagen hyo nanne buton þanne hælend sylfne.\n9 & ða hyo of þa munte eoden se hælend heom be-bead. & þus cweð. Nanen men ge þis ne seggen ær mannes sune of deaðe arise.\n10 And þa axoden hys leorning-cnihtes hine Hwet seggeð þa bokeres. þæt ge-berige ærest cuman heliam.\n11 Þa andswerede he heom. Witodlice helias ys toward & he ge-edniwað ealle þing.\n12 Soðlice ich eow segge þæt helías com & hyo hine ne ge-cneowen. Ac hyo dyden embe hine swa hwæt swa hyo wolden. & swa ys mannes sune eac fram heom to þrowienne.\n13 Þa on-geaten hys leorning-cnihtes þæt he hit saigde be iohanne þam fulluhtere.\n14 Ænd þa he com to þare manigeo him to ge-nehlahten sume ge-byggenden cneowen to-foren him & cwæðen.\n15 Drihten gemiltse minne sune. for-þan þe he ys wel-seoc. & yfel þoleð. oft he falð on fyr. & gelomlice on wætere.\n16 & ich brohte hine to þinen leorning-cnihten. & hyo ne myhton hine hælen.\n17 Ða andswerede he heom. Eale ge un-geleaffulle. & þweore cneores. hu lange byo ich mid eow. hu lange for-bere ich eow? bringeð hine to me hider.\n18 Ænd þa þredde se hælend hine. & se deofel hine for-let. & se cnapa wæs on þare tide ge-hæled.\n19 Þa ge-neahlahten his leorning-cnihtes to hym. & hym to cwæðen. digelice. Hwi ne mihte we hine ut-adrifen.\n20 Ða cwæð he for heora ungeleaffulnysse. Soðlice on eornest ic eow segge. gyf ge hafden ge-leafan swa mycel swa senepes corn. & ge cwæðen to þissen munte. far heonen. þanne ferde he. & eow ne byeð anyg þing un-myhtig-lic.\n21 Soðlice þis kyn ne beoð ut-adrifen buten þurh gebed & fæsten.\n22 Ða hyo wunedon on galilea. þa cwæð se hælend. Mannes sune is to syllene on manne hande.\n23 & hyo of-slað hine. & he arist on þam þriddan daige. Þa wurðon hyo þearle ge-unrotsede.\n24 Ænd þa he com to kafarnaum. þa ge-neahlahton to petre. þa þet gafel namen. & þus cweðen. Eower lareow ne gylt he gafel.\n25 þa cwæð he. gyse he deð. & þa he com in-to þam huse. þa cwæð se hælend. Hwæt þincð þe symon. æt hwam nymeð kyninges gafol. oððe toll. of hire bernen. hwæðer þe of fremden.\n26 Ða cwæð he of fremden. Ða cwæð he. Eornestlice þa barn senden frie.\n27 þah-hwæðere. þæt we hi ne unrotsige. gá to þare sæ. & werp þinne angel ut & nym þanne æreste fisc. & his muð ge-opene. þu finst ænne penig on him. nym þanne & syle for me & for þe.\n1 On þare tide geneohlahton his leorning-cnihtas to þam hælende. & cwæðen. Hwa wenst þu is eldre on heofene rice.\n2 Ænd þa clypede se hælend enne geongling. & sette on heora midlen\n3 & cweð. Soðlice ic segge eow. bute ge beon ge-cyrde & ge-worðenne swa swa litlingas ne ga ge on heofena riche.\n4 Swa hwylc swa hine eadmet. swa þes litling. se ys mare on hefene riche.\n5 Ænd swa hwilc swa enne þellicne litlyng on mine naman on-fegð se on-fegð me.\n6 Soðlice se þe be-swicð ænne of þissen litlyngen þe on me ge-lyfeð betere hym ys þæt an cweornstan syo to hys sweoran ge-cnyt. & sye be-sænced on sæs grund.\n7 Wa þissen midden-earde þurh swikedomes. Neod ys þæt swicdomes cumen þeah-hwæðere wa þam men. þe swikedom þurh hine cymð.\n8 Gyf þin hand oððe þin fot þe swikeð. acherf hine of. & awurp hine aweig fram þe. Betere þe is þt þu gá wan-hal oððe halt to lyfe þanne þu hæbbe twa hande & tweige fet. & syo on eche fer ge-sent.\n9 Ænd gyf þin eage þe swicað ahola hyt ut ænd awurp hyt fram þe. Betere þe ys mid anen eage on life to ganne. þanne þu syo mid twam asend on helle fer.\n10 Warnieð eow þæt ge ne for-hugien ænne of þissen lytlingen þe ge-lefeð on me.\n11 Soðlice mannes sune com to ge-hælenne þæt for-wærð.\n12 Hwæt ys eow ge-þuht gyf hwylc man hæfð hund scepe & hym losæð an of þam. hu ne for-let he anan þa nigon & hund-nigentig on þam munte. & gæð & secð þæt an þe for-wurð.\n13 & gyf hit ge-lympð þæt he hit fint. soðlice ic eow segge þæt he swiðre geblidsað for þam anum. þanne for þa nige & hund-negentig þe ná ne loseden.\n14 Swa nis wille be-foren eowren fader. þe on heofene ys. þæt an for-wurðe of þysen litlingan.\n15 Soðlice gyf þin broðer synegeð wið þe. gá & styr hine. be-twuxe þe & hym sylfen. Gyf he þe ge-hyrð. þu ge-eðstaþelest þinne broðor.\n16 Gyf he þe ne ge-hyrð. nym þanne gyt enne to þe oððe twegen. þæt ælc word stande on tweigre oððe on þreora ge-witnysse.\n17 Gyf he þanne þe ne gehyrð. segge hit ge-fer-redene. Gyf he hine ne ge-hyrð syo he þe swa swa hæðene & mannful.\n18 Soðlice ich segge eow swa hwilce swa ge ge-bindað ofer eorþan þa beoð ge-bundene on heofene. & swa hwilce swa ge ofer eorþan un-bindað. þa beoð on heofene un-bundene.\n19 Eft ich eow segge gyf tweigen of eow ge-þwariað ofer eorðan be ælchen þinge þe hyo byddað. hyt ge-wurð hym of minan fæder þe on heofene ys.\n20 Ðær tweigen oððe þreo synden on minen namen ge-gadered þær ich eom on heore midlene.\n21 Ða ge-nehlahte petrus to hym & cwæð. drihten gyf min broðer synegað wið me mot ic hit hym for-gyfan oððet seofe syþan.\n22 Ða cwæð se hælend. ne segge ic þe oððe seofan siðas. ac oððe seofen hund-seofentig siðan.\n23 For-þam ys heofene riche an-lich þam kyninge þe his þeowas ge-gaderede.\n24 & þa he þt ge-rad sette. hym wæs an broht se him scolde teon þusend punde.\n25 & þa he næfde hwær-mid he hyt agulde. hym het his hlaford ge-syllan & his wif & his chyld. & eall þæt he ahte.\n26 Ða strehte se þeow hine. & cwæð. Hlaford hafe ge-þyld on me. & ich hit þe eall agylde.\n27 Þa ge-miltsede se hlaford hym & for-gef hym eall þanne gylt.\n28 Ða se þeowe ut-eode he ge-mette hys efen-þeowan. se hym scolde an hund panegan. & he nam hine þa & for-þresmede hine. & cwæð. Agyf þæt þu me scelt.\n29 Ænd þa astrehte hys efen-þeowa hine. & bæd hine. and þus cwæð. Ge-þyldiga. & ic hit þe all agyfe.\n30 He þa nolde ac ferde & warp hine on cwærterne oððe þt he him eall agulde & gyfe.\n31 Ða ge-seagen his efen (sic) þæt. þa wæren hyo swiðe ge-unrotsode. and coman & sægden heore hlaforde ealle þa dæden.\n32 Ða cleopede hys hlaford hine & cwæð to hym. Eala þu leðra þeowa ealne þinne gelt ic þe for-gef for-þam þe þu me bæde.\n33 Hu ne ge-berede þe ge-myltsian þine efen-þeowan. swa swa ich þe gemyltsede.\n34 Ða wæs se hlaford eorre. & sealde hine þam wicneren (sic). oð ðæt he eall agulde.\n35 Swa doð min se heofenlice fæder gyf ge of eowren heorten eowren broðren ne for-gyfað.\n1 Ænd þa se hælend ge-ændede þas spræche he ferde fram galiléé & com on iudeissce ændes begeonden iordane.\n2 & him felgyde michele manega. & he hy ge-hælde þær.\n3 Ða genehlacten hym to farisei hine costniende. & cwæðen. is alyfd anigen men his wif to for-latenn. for anigen þingen.\n4 Ða andswerede he heom. ne ræde ge se þe on fruman worhte. he worhte wepman ænd wimman.\n5 & cwæð. For-þam se man for-læt fader & moder & hine to hys wife ge-þeot. & beoð tweigen on anen flæsce.\n6 Witodlice ne synd hyo twegen ac an flæsc. Ne ge-twæme nam (sic) man þa þe godd ge-samnode.\n7 Ða cwæðen hyo. hwi het moyses syllan hiw-gedales boc & hio forlæten.\n8 Ða cwæð he moyses for eower heorte heardnysse lyfde eow eower wif to forlæten. Soðlice næs hit on fremde swa.\n9 Soðlice ic segge eow swa hwa swa for-læt hys wif buton forleigre & oðer fettað se unriht-hameð. & se þe for-læte after hym nymð. se unriht-hæmeð.\n10 Þa cwæðen hys leorningcnihtes. Gif hit swa ys. þam men mid hys wife. ne fremeð nane men to wifienne.\n11 Þa cwæð he. ne under-foð ealle men þis word. ac þam þe hyt ge-seald ys.\n12 soðlice synd be-listnode þe of heore moder innoðe cumað. & eft synd be-listnode þe hye sylfe belistnodon for heofonum rice. under-nime se þe under-nymen mæg.\n13 Þa wæren hym ge-brohte litlinges to. þt he hys hand on hyo asette. & hyo gebletsede. Ða þreatode hys leorning-cnihtes hyo.\n14 Ða cwæð se hælend. læteð þa litlingas. & nelle ge hyo for-beodan cuman to me. swilcre ys heofena rice.\n15 & þa he heom hys hand on asette. þa ferde he þanon.\n16 & þa ge-nehlahte hym an man to. & cwæð. Lá gode lareow hwæt godes do ich þæt ich eche lyf hæbbe.\n17 Ða cwæð he. Hwæt axost þu me be gode. An god is god. soðlice gyf þu wylt on lyf becuman heald þa bebode.\n18 Þa cwæð he hwilce. Þa cwæð se hælend. ne do þu man-slyht. ne do þu unriht-hameð. ne stell þu. ne sæge þu lease gewytnesse.\n19 wurðe þinne fæder & þine moder. & lufe þine nextan swa þe selfne.\n20 Ða cwæð se geonga. Eall þis ich ge-heold. hwæt ys me gyt wana.\n21 Þa cwæð se hælend. Gyf þu wylt beon fulf[r]emed ga & be-chep al þæt þu hafst & syle hyt þearfen. & þonne hæfst þu goldhord on heofene. & cum & folge me.\n22 Þa se gonge man gehyrde hys word. þa geode he unrot aweig. Soðlice he hæfde mycele ehte.\n23 Witodlice se hælend cwæð to hys leorning-cnihten. Soðlice ich eow segge þæt ærfedlice se wælige gæð on godes riche.\n24 & æft ich eow segge þæt æþelicor beoð þam olfende to ganne þurh nædle eage. þanne se welega on heofene riche gá.\n25 Ða hys leorning-cnihtes þis ge-hyrdon. hyo wundreden & cwæðen. hwa mæg þys ge-healden.\n26 Ða cw. se hælend un-æðelic þæt ys mid mannen. ac ealle þing synde mid gode æðelice.\n27 Þa answerede petrus & cwæð. Nu we for-leten ealle þing & felgden þe. hwæt beoð us to mede.\n28 Ða cwæð se hælend. Soð ich eow segge þæt ge þe me felgedon on æchnunge. þanne mannes sune syt on hys magen-þrimme. þæt ge sitteð ofer twelf settl. demende twelf mægðe israel.\n29 & ælc þe for-læt for minen namen hys hus oððe hys ge-broðre. oððe hys ge-swustre oððe fæder oððe moder. oððe wif oððe bearn. oððe land. be hundfealden he on-fehð lean & hafð eche lyf.\n30 Soðlice manega fyrmeste beoð ytemeste. & ytemeste fyrmesta.\n1 Soðlice heofene rice ys ge-lic þam hyrdes ealdre. þe on ernemorgen ut-eode áhyrian wyrhten on hys win-geard.\n2 Ge-wordenre ge-cwydredene þam werhtan he sealde ælchen ænne pænig wið hys dæges weorke. he sente hyo on hys win-geard.\n3 & þa he ut-eode ymbe under-tide. he ge-seah oðre on stræte ydele standen.\n4 Þa cwæð he. ga ge on minne win-geard. & ic gyfe eow þt riht beoð. & hy þa eoden.\n5 Eft he ut-eode embe þa syxten & þa nigeþan tyde. & dyde þam swa ge-lice.\n6 Ða ymbe þa endlyftan tide heo (sic) ut-geode. & funde oðre standende. & þa sægde he. Hwi stande ge her ealne dayg ydele.\n7 Ða cwæðen hye. for-þan þe nan mann us ne herde. Ða cw. he gað on minne win-geard.\n8 Soðlice þa hyt wæs æfen ge-worðen. þa sægde þas wingeardes hlaford hys ge-refen. Clepe þa werhtan. & gyf heom heore mede. agyn fram þam ytemestan. oð þanne fyrmesten.\n9 Eornestlice þa ða ge-comen þa ymbe þa ændlyften tide comen. þa onfengen hi ælch hys panig.\n10 & þa þe þær ær comen wenden þæt hyo mare scolden on-fon. þa on-fengen hyo sindrie paneges.\n11 Ða ongunnen hyo murcnian ongean þanne heorde alder.\n12 & þus cwæðen. Ðas ytemestan worhtan ane tíde. & þu dydest hyo ge-liche us. þe bæren byrdene oððe þises dayges hæten.\n13 Þa cwæð he andsweriende hyora anen. Eale þu freond ne do ich þe nane teonen. hu ne come þu to me to wyrcenne for ænne panig.\n14 nym þæt þe þin ys & gá. ic wille þisen ytemestan gyfan eal swa mycel swa þe.\n15 Oððe ne mot ic don þæt ic wille. hwader þe þin eage manfull ys. forþam þe ich gód eom.\n16 Swa beoð þa fyrmestan ytemeste. & þa ytemesta fyrmesta. Soðlice manega synde ge-clypede. & feawe ge-corena.\n17 Þa ferde se hælend to Ierusalem. & nam hys leorning-cnihtes on-sundren & þus cwæð to heom.\n18 Nu we fareð to ierusalem. ænd mannes sune beoð ge-seald þare sacerda eldren & bokeren. & hyo ge-niðeriað hine to deaðe.\n19 þeoden to bisemerienne. & to swingenne. & to ahonne. & þam þridde daige he arist.\n20 Ða com to hym zebedeis bearne moder mid hire bearnen. hyo ge-eadmedende & sum þing fram him byddende.\n21 Ða cwæð he. hwæt wilt þu. Ða cwæð hye. sege þæt þas twege mine sunas sittan an on þinen swiðren healfe. & se oþer on þinen wenstron on þinen rice.\n22 Ða andswerede heom se hælend. gyt nyston ge hwæt gyt byddeð. mugen gyt drinken þanne calic ðe ic to drinken hæbbe. Ða cwæðen hye wit mugen.\n23 Ða cwæð he. witodlice gyt minne calic drinkeð. to sittenne on mine swiðre healfe oððe on wenstren nis me inc to sellenne. ac þan þe hit fram minen fæder gegarewed ys.\n24 & þa þa teon leorning-cnihtes gebolgen wið þa twegen broðren.\n25 Þa clypede se hælend hyo to hym & cwæð. Wite ge þæt ealdormen wealdeð heora þeode. & þa þe synd ealdran hæbbed anweald on heom.\n26 ne beoð swa be-twex eow. ac swa hwilc swa wile betweox eow byon eldra syo heo eowre þeing.\n27 & se þe wile beo-tweox eow beon fyrmest syo he eower þeow.\n28 Swa mannes sune ne com þæt hym man þenode. ac þæt he þenode & sealde hys sawle lyf to alesendnysse for manegen. Ge wilniað to ge-þeonne on gehwaden þinge. & to beon ge-wunod on þam mæsten þingen. Witodlice þanne ge to reorde gelaðode beoð ne sytte ge on þam fermestan sætlen. þe lest þe arwurðore wer æfter þe cume. & se husbunde hate þe arisan & ryman þam oðren & þu beo ge-scend. gyf þu sitst on ge-reorde on þam ytemestan setle. & æfter þe cymð oðer gebeorn. & se laðiende cweð to þe site innor leof. þanne byoð þe arwurdlicor. þanne þe man utter scufe.\n29 & þa he ferde fram ierico hym felgde mycel maniga.\n30 & þa sæten twegen. blinde wið þanne weig. & hyo ge-herden þæt se hælend þær forð-ferde. & þa clypeden hyo to hym and cwæðen. drihten ge-miltse unc dauiðes sune.\n31 Ða bed syo manige heom þæt hyo swugedon. þa clepedon hyo þæs þe mare. Drihten ge-miltse unc dauiðes sune.\n32 Ða stod se hælend & clypede hyo to hym & cwæð. hwæt wille git þæt ic inc do.\n33 Þa cwæðen hio. Drihten þæt uncor eagen seon ge-openede.\n34 Ða ge-miltsede he heom. & heora eagen æt-ran. & hyo ge-seagen. & felgedon hym.\n1 Ænd þa he ge-neahlahte ierusalem. & com to bethfage. to oliuete dune. þa sente he his twegan leorning-cnihtes\n2 & saigde heom. Fareð to þam castelle þet foren on-gen eow ys. and þanne sone finde ge ane assene ge-teiggede. & hire folen mid hire. un-tegeð hio. & ladeð to me.\n3 & gyf hwa anyg þing eow to-cweð. seggeð þæt drihten hafeð þises neode. þanne for-let he eow rædlice.\n4 Eall þis wæs geworðen þæt wære ge-filled þæt þurh ysaiam þanne witega ge-cweðen wæs.\n5 Seggeð heahnysses dohter nu þin kyning kymð þe to. ge-dafte & rit uppon tamere assene & hire folan.\n6 & þa ferde hys leorning-cnihtas & dydon swa he heom be-bead.\n7 & lædde þa assene to hym & hire fola. & leigdon heora reaf uppon hyo & setten hine on-ufon.\n8 Witodlice þæt folc spretton heora reaf on þanne weig. sume heowan þare treowa boges & streoweden on þanne weig.\n9 þæt folc þe þær be-fore ferde. & þæt þe þær-æfter ferde clypeden & cwæðen. hal syo þu dauiðes sune. Syo ge-bletseð seþe com on drihtenes naman. Syo hym hal on hahnessum.\n10 Ða he ferde to ierusalem þa warð eall syo burhware onstired & cwæðen. hwæt ys þes.\n11 þa cwæð þæt folc. þis is se hælend witege of nazareth on galilea.\n12 Þa se hælend in-to þam temple eode. he adraf ut ealle þa þe cheapeden innan þam temple. & þare mynetere scameles. & heora setle þare þe culfran sealden he tobræc.\n13 & cwæð te heom. hit ys awriten min hus ys bed-hus. Witodlice ge worhten þt to þeof-coten.\n14 Ða eoden to hym þa blinde & þa healte & he hyo ge-hælde.\n15 Witodlice þa þare sacerda ealdres & þa bokeres ge-seage þa wundre þe se hælend worhte. & gehyrden hu þa chyld clepedon on þam temple & cwæðen sy dauiðes sune hal. þa wæren hyo eorre.\n16 & cwæðen. ge-herst þu hwæt þas cweðeð. þa cwæð he. witodlice ne rædden ge næfre þa fulfremedesten lof of chyldren. & of sacerda muðe.\n17 & he for-læt hyo þære. & ferde of þare berig to bæthanie & lærde hie þar be godes rice.\n18 On morgen þa he eft to þare berig for. þa hingrede hym.\n19 & he ge-seah an fíc-treow be þa weige. þa eode he to hym. & ne funde on hym bute þa leaf ane. Ða cwæð he. ne wurðe næfre of þe wæstme akenned. Ða sone for-scranc þæt fic-treow.\n20 & hys leorning-cnihtas wundredon & cwæðen lokið nu hu rædlice þæt fic-treow for-scranc.\n21 Ða andswerede he heom & cwæð. Soð ic eow segge gyf ge hæbbeð ge-leafen & ge ne tweonie ne do ge þæt an be þam fíc-treowe. ac eac þah ge cweðen to þisen munte ahefe þe upp & fall innan þa sæ.\n22 & ealles þas þe ge byddeð. eow beoð ge-teiþað gyf ge lefæð.\n23 Ða he com in-to þam temple þa comen þare sacerda aldres him to. & cwæðen. On hwilces mihte wyrcst þu þas þing. & hwa sealde þe þisne anweald.\n24 þa andswerede se hælend & cwæð. & ic acsiege eow ane spæce. Gyf ge þa spræce me seggeð. þanne segge ic eow on hwilcen anwealde ic þas þing werche.\n25 Hwæðer wæs iohannes fulluht þe of heofene þe of mannen? Ða cwæðen hyo beo-tweoxe heom. Gyf we seggað of heofene. þanne cweð he. for hwan ne ge-lyfde ge hym.\n26 Gyf we seggeð of mannen. we on-drædeð þis folc. Ealle hyo hafden iohanne for ænne witega.\n27 Ða andsweredon hyo. & cwæðen. we nyten. Þa cwæð he. ne ich eow ne segge of hwilcen anwealde ich þas þing wyrche.\n28 Hu þincð eow. An man hafde twege sunes þa cweð he to þam yldran suna. ga & wyrc to-day on mine win-gearde.\n29 Ða cwæð he ich nelle. eode þah seððan to þam wingearde.\n30 Ða cwæð he all-swa to þam oðren. Ða andswerede se hym & cwæð. hlaford ich gá. & ne eode swa-þeah.\n31 hwæðer þare tweire dyde þas fæder willen. Ða cwæden hyo se æftrere. Ða cwæð se hælend to heom. Soð ich eow segge þt manfulle & þa myltystran gað be-foren eow on godes riche.\n32 Iohannes com on rihtwisnesse weige. & ge ne ge-herden hine. Witodlice manfulle & myltistran ge-lyfden. & ge ge-seagen & ne dydon syððan nane deadbote þæt ge ge-lyfdon on hym.\n33 Ge-herað nu oðer byspel. Sum hyrdes ealdor wæs. se plantede wingeard. & be-tynde hine & sætte þær-on winwrengen & ge-tymbrede ænne stepel. & ge-sette þane mid eorðetylian. & ferde on eall-þeodignysse.\n34 Ða þare wæstme tíd neohlahte. þa sende he hys þeowas to þam eorðtilian þæt hyo on-fengen hys wæstmes.\n35 Ða namen hyo hys þeowas. & swungen sume. & sumne hyo of-slogen. sumne hyo of-torfoden.\n36 Ða sende he eft oðre þeowas selre þanne þa formere wæron. þa dyden hyo þam ge-liche.\n37 Eft nexstan he sende hys sune heom to. & cwæð. Hyo for-wandigeð þæt hyo ne doð minen sunen swa.\n38 Witodlice þa þa tylien þanne sune ge-seagen þa cwæðen hyo be-twuxe heom. Þes ys se earfedneme uton gan & of-slean hine. & hæbben us hys ehte.\n39 Ða namen hyo & of-slogen hine. & awurpen wið-uten þanne win-geard.\n40 Hwæt doð þes wingeardes hlaford. þan eorðe-tylian þanne he cymð.\n41 Ða cwæðen hyo. he for-deð þa yfele mid yfele. & ge-sett hys wingeard mid oðre tylian. þe him his wæstmen heore týdon agyfen.\n42 Ða cwæð se hælend ne redde ge næfre on ge-writen. Se stan þe þa tymbrienden awurpen. ys geworðen on þare hyrnan heafde. Ðys is fram drihtene ge-worðen & hit is wunderlich on eowre eagen.\n43 forþan ic segge eow. þæt eow beoð æt-broiden godes rice. & beoð ge-seald þare þeode þe hyo earnieð.\n44 Ænd se þe falð uppe þisne stan. he beoð to-brised. & he to-bryseð þane þe he on-uppen falð.\n45 Ða þa sacerda ealdres. & þa farisei. þis byspell ge-herdon. þa on-geatan hyo þæt he hyt sægde be heom.\n46 Hyo sohten hyne & ondrædden þæt folc. for-þam þe hyo hæfden hyne for ænne witegan.\n1 Ða saigde he heom oðer byspel. & þus cwæð.\n2 Heofena rice is gelic geworðen þam kynge þe makede hys sunes bridgyfte.\n3 ænd sente hys þeowas. & clypede þa ge-laðoden to þam gyftan. þa nolden hyo cumen.\n4 Ða sende he eft oðre þeowes & sæde þam ge-laðeden. nu ich gegerewede mine feorme. mine fearres & mine fugeles syndde of-slagene & ealle mine þing synde gearewe cumað to þam gyftan.\n5 Ða forgemden hyo þæt. & fyrden sum to hys tune. sum to hys mangunge.\n6 & þa oðre namen hys þeowes. & mid teonan ge-swencten & of-slogen.\n7 Ða se kyng þæt ge-hyrde. þa wæs he eorre & sænde his heretoge & for-dyde þa manslagen. & heora burh for-bærnde.\n8 Ða cwæð he to hys þeowas. Witodlice þas gyften synden gearewe ac þa þe ge-laðode wæron ne sinden wurðe.\n9 Gað nu witodlice to weoggelæten & clepiað to þisse gyftan swa hwilce swa ge ge-meton.\n10 Ða eoden þa þeowes ut on þa wegas & ge-gaderedon ealle þa þe hyo ge-metton gode & yfele. Ða wæron þa gyfton-hus. mid sittenden mannen ge-felledde.\n11 Þa eode se kyng in. þæt he wolde ge-seon þa þe þær sæten. þa ge-seah he þær ænne man þe næs mid gyftlicen reafe ge-scred.\n12 Þa cwæð he, La freond hu-mæte eodest þu in. & næfdest gyftlic reaf. Ða ge-swigeode he.\n13 Ænd se cyng cwæð. to his þeignen. ge-bindað hys handen & hys fet. & wurpeð hine on þa uttren þeostran. þær beoð wop & toðe gristbitung.\n14 Witodlice manega synde ge-laðede ác feawe ge-corene.\n15 Ða ongunne þa farisei. ræden þæt hyo wolden þanne hælend on his sprace be-fon.\n16 Ða senden hyo hym heora leorning-cnihtas to mid þam herodianissen & þus cwæðen. Lareow we witon þæt þu ert soðfæst. & þu lærst godes weig. mid soðfæstnysse & þu ne wandest for nane men. ne þu ne be-sceawast nanes mannes had.\n17 Saige us hwæt þincð þe ys hyt alyfed þæt man caisere gafel sylle. þe na?\n18 þa se hælend heora facne ge-hyrde þa cwæð he. la lickeres hwi fandige min.\n19 atewiað me þas gafeles menet. Ða brohten hyo him enne panig.\n20 Ða cwæð se hælend to heom. Hwas anlicnysse is þis. & þis ofer-gewrit.\n21 Hyo cweðen þas cayseres. Ða cwæð he agyfeð þan caysere þa þing þe þas cayseres synde. & gode þa þing þe godes synt.\n22 Ða hyo þt ge-hyrdon ða wundreden hyo. & for-leten hine & ferden on-weig.\n23 On þam dagen comen to him saducei. þa seggeð þt nan ariste ne syo. & hyo axoden hine\n24 & cwæðen. Lareow Moyses sæde gif hwa dead syo & barn næbbe. þt his broðer nymed hys wif & streoned him bærn.\n25 Witodlice mid us wæren seofe ge-broðre. & se forme fette wif. & forð-ferde. & lefde his broðer hys wif buton bearne.\n26 & se oðer alswa. & se þridde. & swa oððe þe seofende.\n27 þa æt þan sefemestan forð-ferde þt wif.\n28 hwilces þas þare seofene byð þt wif on þam ariste. ealle hyo hædden hy.\n29 þa andswerede se hælend heom. & cwæð. ge dwelied & ne cunnan halig ge-write. ne godes magen.\n30 Witodlice ne wifiað hyo. ne hyo ne cheorliað. on þam ariste. ac hyo synd swilce godes engles on heofene.\n31 Ne rede ge be deadere manne ariste. þt eow fram gode ge-saigd wæs.\n32 Ic eom abrahames god. & ysaaces god. & iacobes god. nis god na deadre manne ac libbendre.\n33 þa þt folc þt ge-hyrde þa wundredon hyo hys lare.\n34 Þa þa fariseiscan ge-hirdon þt he het þa saduceisscen stille beon. þa eoden hyo to-gadere.\n35 & an þe wæs þare lage lareow axode hine. & fandede hine þus cweðende.\n36 Lareow hwæt is þt mæste be-bod on þare lage.\n37 Ða cwæð se hælend. Lufe drihten þinne god on ealre þinre heorten. & on alre þinre sawle. & on eallen þine mode.\n38 þt is þt mæste & þt fyrmeste be-bod.\n39 Oðer is þan gelic lufe þine nextan swa swa þe selfne.\n40 On þisen twam be-boden beoð ge-fyld eal sy lage.\n41 Ða þa fariseiscan gegaderede wæren þa cwæð se hælend.\n42 Hwæt þincð eow be criste. hwas sune is he. hyo cwæðen dauiðes.\n43 Ða cwæð se hælend. hwi clypað dauid hine on gaste drihten & cweð.\n44 Drihten cwæð to minen drihtene. site on minen swiðren healfe. oððet ic sette þine feond þe to fot-scæmele.\n45 Gif dauið hine on gaste drihten clypað. hu is he his sune.\n46 Ða ne myhton hyo him nan word andswerian. ne nan ne dorste of þam daige hym nan þing mare axien.\n1 Þa spræc se hælend to þam folke. & to his leorning-cnihten.\n2 & cw. bokeres. & pharisei. sæten ofer moyses lareow-setl.\n3 healdeð & wyrcað swa hwæt swa hyo seggað. & ne do ge na æfter heore wercan. Hyo seggeð & ne doð\n4 hyo bindeð hefige byrdene. þe man abere ne mæg. & leggeð þa up-on mannen exlan. & nelled hie þa mid heora fingre æt-hrinan.\n5 Ealle heore werc hyo doð þt men hyo ge-seon. hyo tobredeð heora halsbec. & marsiað heora reafe fnæde.\n6 Hyo lufieð þa fermestan setlen on beorscipan. & þa fermeste lareow-setlen on ge-samnengen.\n7 & þt hy men grete on stræten. & þt hy man manne lareowes nemnie.\n8 Ne gerne ge þt man eow lareowes nemnie. An ys eower lareow. Ge synde ealle ge-broðre.\n9 & ne nemnie ge eow fæder ofer eorðan. an ys eower fæder se þe on heofene ys.\n10 Ne eow man ne nemnie lareowes. for þam ane crist ys eower lareow.\n11 Se þe eower yldest byo. syo se eower þeing.\n12 Witodlice se þe hine up-áhefð. se beoð ge-neþered. & se þe hine selfne ge-eadmet. se beoð up-ahafen.\n13 Wa eow bokeras & farisei lickeras for-þam ge be-lukeð heofene rice be-foran mannen. Ne ge in ne gað. ne ge ne geþafiað. þt oðre ingan.\n15 Wa eow bokeres & farisei liceteras for-þam. ge befareð sæ. & eorðan þt ge don ænne ealðeodigene. & þanne he ge-wurðin beoð ge ge-doð hine helle bearn. twifealdlicor þanne eow.\n16 Wa eow blinde liceteras ge seggeð swa hwylce swa swereð on temple þt is naht. swa hwa swa swerað on þas temples golde. se ys sceldig.\n17 Eale ge desigen & blindan hwæðer ys mare ðe þt gold þe þt tempel þe þt gold halgað.\n18 & swa hwa swa swereð on þam weofede þt ys naht. Swa hwilc swa swereð on þare ofrunge þe ofer þt weofed ys se is geltig.\n19 Eale ge blinde hwæðer is mare þe offreng þe þt weofod þe ge-halgod þa offrenge.\n20 Witodlice se þe swereð on weofode. he swereð on him & on eallen þan þe him ofer synt.\n21 & se þe swereð on temple he swereð on him. & on þam þe him on eardiað.\n22 & se þe swereð on heofenan he swereð on godes þrim-settel. & on þam þe ofer þt sit.\n23 Wa eow bokeres & farisei. liceteres ge þe teoðiað mintan dyle & cumin & for-leten þa þing þe synde hefegeren. þære lage dom. & mildheortnysse. & geleafan. þas þing hit geberede. þt ge dydon. & þa oðre ne for-leten.\n24 La blinde latteowas ge drenieð þanne gnet aweig. & drinceð þa olfend.\n25 Wa eow bokeres. & farisei liceteras. for-þam ge clænsiað þt wið-utan þas calices & disscas. & ge synt innan fule reaflakes & unclænnysse.\n26 Eala þu blinde fariseus. clænse ærest þt wið-innan ys. calices & discas (sic) þt hit sye clæne þæt wið-uten ys.\n27 Wa eow bokeres & pharisei liceteras. for-þam ge synde gelíc hwite beriene. þa þinceð mannen uten wlytige. & hyo sinden innan fulle deadera banen. & ealre felðe.\n28 & swa ge atewiað uton mannen riht-wisnisse. innen ge synd fulle licetenge & unrihtwisnysse.\n29 Wa eow bokeres & farisei liceteras. ge þe tymbrieð witegene byregene. & glencgað rihtwisere ge-mynd-stowe.\n30 & ge cwæðeð gyf we wæron on uren fæderen dagen nære we heora ge-feren on þare witegane blodes gyte.\n31 Witodlice ge synd eow sylfe to ge-witnesse. þt ge synd þare bearn. þe of-slogen þa witegen.\n32 & ge-fylle ge þt ge-met eowra fædera.\n33 Eale ge næddra & neddrena kyn. hwi fleo ge fram helle dome.\n34 Ic sende to eow witegan & wise bokeres. & ge hyo of-sleað. & hoð & swingeð on eowren somnungan. & ge hye ehtað of bery an berig.\n35 þæt ofer eow cume ælc rihtwis blod. þe wæs agoten ofer eorðan. fram abeles blode þas rihtwisan. oððe zacharias blode barachias sune. þane ge of-slogen be-tweox þam temple & þam weofede.\n36 Soð ic segge eow. ealle þas þing cumeð ofer þas cneornisse.\n37 Eala ierusalem eala ierusalem þu þe þa witegan of-slyhst. & mid stanen of-torfest þa þe to þe asende synden. Swiðe oft ic wolde þine bearn gegaderian swa syo henn hyre chikene under hyre fiþera gegadereð. & þu noldest.\n38 Witodlice nu beoð eower hus eow weste for-lætene.\n39 Soð ic segge eow ne seo ge me heonan-forð ær þam þe ge seggen syo ge-bletsod se þe com on drihtnes namen.\n1 & þa se hælend eode ut of þam temple. him to ge-nehlahten his leorning-cnihtes þt hy him atewede þas temples getymbringe.\n2 þa andswerede he heom. & cw. Geseo ge eal þis. Soð ic segge eow. ne beoð hær be-lyfd stan uppon stane þe ne beoð to-worpen.\n3 Þa he set up-on oliuetes dune. þa comen hys leorning-cnihtes digelice. & cwæðen. Sege us hwanne þas þing ge-wurðen. & hwilc tacen syo þines to-kymes & worlde ge-ændenge.\n4 Þa andswerede he heom. & cw. Warniað þt eow nan ne be-swike.\n5 Manega cumeð on minen namen & cweðeð. Ic eom crist. & be-swicað manege.\n6 Witodlice ge ge-hyreð feoht & ge-feohta hlisan. warnieð þt ge ne beon ge-drefaðe. Ðas þing sculen gewurðen. ac nys þanne geot se ænde.\n7 Þeod winð ongen þeode. & rice ongean rice. & man-cwalmes beoð. & hungres wide geon land. & eorðe steriunge.\n8 Ealle þas þing synt þare sare anginne.\n9 Þonne syllað hy eow on gedrefednysse. & of-sleað eow. & ealle men eow hatigeð for minen namen.\n10 & þanne beoð manega ungetreowsede & be-lawað be-tweox heom. & hatigeð heom be-tweonen.\n11 & manege lease witegan cumeð. & be-swicað manega.\n12 & for-þam þe unrihtwysnesse rixað manegera lufe ácolað.\n13 Witodlice seþe þurh-wuneð oð ende se beoð hal.\n14 & þis godspel byð boded ofer ealle eorðan. on witnyssen eallen þeoden & þanne cymð seo ge-endunge.\n15 Þanne ge ge-seoð þa on-sceonunge þare toworpednisse þe sé wítege ge-cwæð daniel. þa he stod on haligre stowe. on-gyte se þe hit ræt.\n16 Fleon þanne to munten þa þe on iudea lande synt.\n17 & se þe is uppon his huse. ne ga he niðer. þt he æny þing on his huse fecce.\n18 & seþe is on akere. ne cyrre he þt he hys tuneken nyme.\n19 Wa eacniendon & fedendon on þam dagen.\n20 Biddeð þt eower fleam on wintre oððe on reste-daige ne ge-wurðe.\n21 Witodlice þanne byð swa micel gedeorf swa nes on midden-eardes fruman oð þis. Ne nu ne gewurð.\n22 & buten þa dages ge-scerte wæron nære nan man hal ge-worðen. Ac for þan gecorenan þe he ge-cheas. þa dages beoð ge-scyrte.\n23 þanne gyf eow hwa segð nu crist ys her. oððe þær. ne ge-lyfe ge heom.\n24 þanne cumeð lease cristes & lease witegen. & doð micel taken. & forbæcne þt þa beoð on ge-dwolen ge-lædde. Gyf hyt beon mæg þe gecorene wæren.\n25 Witodlice ic hit eow for-saigde.\n26 Gif hyo eow seggeð her he is on west-cynne ne fare ge ut. gyf hyo seggeð her he is on þurh-faren ne gelyfe ge.\n27 Witodlice swa swa liht ferð fram east-dæle & ætyð oð wæst-dæl swa byð mannes sune to-cyme.\n28 Swa hwær swa holt byð þider beoð earnes gegaderede.\n29 Sona æfter þare daige drefednisse syo sunne beoð for-dworken. & se mone his leoht ne sylð. & steorran falleð of þare heofena. & þare heofene mægene beoð astyrede.\n30 & þanne ateweð mannes sune tacnen on heofenen. & þanne wepað ealle eorðan mægða. & ge-seoð mannes sune cumende on heofenan genípod mid mycele mægna & mægðrimna (sic).\n31 & he asent hys ængles mid beman. & mycelre stefne. & hyo ge-gaderieð hys gecorene of feower midden-eardes enden. of heofene heahnysse oððe hire ge-mære.\n32 Leorniað byspell be þam fic-treowe þanne his twi byð hnesce. & leaf akenned ge witen þt sumer is gehende.\n33 & wite ge swa þanne ge þas þing geseoð þt he ys on duren ge-hende.\n34 Soð ic segge eow þt þes cneorys ne ge-wit ær þam ealle þas þing ge-wurðan.\n35 heofene & eorðe gewitoð. witedlice mine word ne gewiteð.\n36 Nat man be þam daige ne be þare tide. ne forðan engles. buton fæder ane.\n37 Witodlice swa swa on nóes dagen wæs. swa byð mannes sune to-cumene.\n38 swa hyo wæren on ðam dagen ær þam flode etende & drinkende & wifiende & gyfte syllende oð þanne daig þe nóe on þam earce eode.\n39 & hy nysten ær þt flod com & nam hyo ealle. swa beoð mannes sune to-cumene.\n40 þanne beoð twegen on acere an beoð genumen. & oðer beoð læfð (sic).\n41 Twegen beoð æt cweorne grindende. an beoð numen & oþer byð lefed. Twegen beoð on bedde. an byð genymen. & oþer byð lefed.\n42 Wakieð witodlice forþan þe ge nyton on hwilcere tyde eower hlaford cuman wile.\n43 Witoð þt gyf þas hyrdes ealdor wiste on hwilcere tyde se þeof to-ward wære witodlice he wolde wakian. & nolde geþafian þt man his hus under-dulfe.\n44 & forþan beon ge. gearewe. for-þam þe mannes sune wile cumen on þare tyde þe ge nyten.\n45 Wenst þu hwa sye ge-treowe & gleaw þeow. þanne ge-sett hys hlaford ofer his hyred. þt he heom on tyde mete sylle.\n46 Eadig ys se þeow þe his hlaford hine gemet þus doende. þanne he cymð.\n47 Soð ic eow segge þt ofer eall þt he ag he hine sett.\n48 Gyf se yfela þeow þencð on his heorten & cwyð. mi hlaford aferreð his kyme.\n49 & aginð beaten his efen-þeowas. & ett & drincð mid druncenan.\n50 þanne cymð þas weales hlaford on þam daige þe he ne wenð. & on þare tyde þe he nat.\n51 & to-dælð hine. & asett his dæl mid liketeran. þær beoð wop & toke (sic) grist-bitunge.\nMat 25:1 Þanne beoð heofene rice gelic þam teon femnen. þe þa leoht-faten namen & ferden on-ne bredgumen. & þare brede.\n2 Heora fif wæren desige & fif gleawe.\n3 Ac þa fif desyge namen lihfaten (sic) & ne namen nenne ele mid heom.\n4 Ða gleawe namen ele on heora leoht-faten.\n5 Ða se bredgume ylecede. þa nípeden hyo ealle & slepen.\n6 Witodlice to middere nihte man cleopede & cwæð. nu se bredguma kymð fareð him to-genes.\n7 Ða arisen ealle ða femnen & glendon heora leoht-faten.\n8 Ða cwæðen þa dysige. to þan wisan. Selleð us of eowre ele. for-þan ure leoht-faten senden ácwencte.\n9 Þa andsweredan þa wise. & cwæðen. nese þe læs þe we & ge nabben ge-noh. Gað to þam chepinge. & beggeð eow ele.\n10 Witodlice þa hyo ferden & wolden byggen. þa com se bredgume. & þa þe gearewe wæron eode in mid þam bridgume to þam giftan. & syo duru wæs be-loken.\n11 Þa æt nextan comen þa oðre femnan & cwæðen. Drihten drihten læt us in.\n12 Þa andswerede he heom & cwæð. Soð ic eow segge ne can ic eow.\n13 Witodlice wakiað. for-þan þe ge nyten ne þanne daig ne þa tide.\n14 Sum man ferde on ealðeodinisse & cleopede hys þeowas. & be-tacte heom hys ehte.\n15 & anen he sealde fif pund. sumen twa. sumen an. áihwilce be his agene mægene & ferde sone.\n16 Ða ferde se þe þa fif pund under-feng & ge-streonede oðre fife.\n17 & ealswa se þe þa twa under-feng. ge-streonede oðer twa.\n18 Witodlice se þe þt an under-feng. ferde & be-dalf hit on eorðan. & be-hydde hys hlafordes feoh.\n19 Witodlice æfter michele fyrste. com þare þeowa hlaford & dihte heom ge-ræd.\n20 Ða com se þe fif pund underfeng. & brohte oðre fif. & cwæð. Hlaford fif pund þu sealdest me. nu ic gestreonede oðre fife.\n21 þa cwæð his hlaford to him. Beo blyðe þu gode þeow & ge-treowa for-þan þe þu wære ge-treowe ofer litle þinge. ic ge-sette þe ofer mycele ga in-to þines hlafordes blitse.\n22 Þa com se þe twa pund underfeng. & cwæð. Hlaford twa pund þu me sealdest. nú ic hæbbe ge-streonod oðer twa.\n23 Ða cwæð his hlaford to him. Ge-blissa þu gode þeowa. & ge-treowa. for-þan þe þu wære ge-treowa ofer feawe. ofer fele ic þe sette. ga on þines hlafordes blisse.\n24 Ða com se þe an pund under-feng. & cw. Hlaford ic wat þt þu ert hard man. þu ripst þær þu ne seowe. & gaderest þær þu ne sprengdest.\n25 & ic ferde ofdræd. & be-hedde þin pund on eorðan. her þu hæfst þt þin ys.\n26 Ða andswerede his hlaford him & cwæð. Þu efela þeow & slawe. þu wistest þæt ic ripe þt ic ne sawe. & ic gaderie þt ic ne stredde.\n27 hit ge-byrede þt þu be-fæstest minne feoh meneteren. & ic name þanne ic come þt min is mid þam gafele.\n28 Anymeð þæt pund æt hym & silleð þan þe me þa tyen pund brohte.\n29 Witodlice ælcen þare þe hafð man sylð. & he hafð ge-noh. Þam þe næfð þt him þincð þt he hæbbe. þt him byoð æt-broden.\n30 awurpað þanne unnyttan þeowan on þa utran þeostran. þær beoð wop. & toþe gristbitunge.\n31 Witodlice þanne mannes sune kymð on hys mægen-þrimme. & ealle ængles mid hym. þanne syt he ofer his mægen-þrimmes setel.\n32 & ealle þeode beoð toforen him ge-gaderede. & he asyndreð hyo heom be-tweonen. swa swa se heorde asyndreð þa scep fram þa ticchenan.\n33 & he ge-set þa sceap on hys swiðren healfe. & þa ticcene on his wenstren healfe.\n34 [þa sæde se kyng to þan þe on his swiðren waren] cumeð ge ge-bletsede mines fæder. & onfoð þa rice þe eow ge-garcod ys of midden-eardes fremðe.\n35 Me hingrede. & ge me sealden æten. me þyrste. & ge me sealden drincan. ic wæs cume & ge me in-laðode.\n36 ic wæs nacod. & ge me scredden. ic wæs untrum & ge eoden to me. ic wæs on cwarterne & ge comen to me.\n37 Ðanne andsweriað þa rihtwise & cwæðað. Drihten hwænne geseage we þe hingriende. & we þe feddan. þerstende. & we þe drenc sealde.\n38 hwanne ge-seage we þt þu cume wære. & we þe in-laðedon. oððe nacod & we þe scriddan\n39 oððe on cwarterne & comen to þe.\n40 þanne andswereð se kyng heom. & cweð to heom. Soð ic eow segge. swa lange swa ge dyden anen of þisen minen lesten ge-broðren swa lange ge hyt dyden me.\n41 Þanne sægð he þan þe beoð on hys winstren healfe. Ge-witeð aweregede fram me. on þæt eche fyr þe ys deofle & hys englen ge-garewað.\n42 Witodlice me hingrede. & ge ne sealden me æten. Me þerste & ge me drincan ne sealden.\n43 Ic wæs cume. & ge me in ne laðoden. Ic wæs nacod & ge me ne scredden. ic wæs untrum & on cwarterne & ge ne comen to me.\n44 Þanne andsweriað hym þa & cweðeð. Drihten hwanne sæge we þe? hingriende. oððe þerstiende. oððe cuman. oððe untrum. oððe on cwarterne. & we ne ðeneden þe.\n45 Þanne andswereð se kyng heom. & cweð. Soð ic gu segge swa lange swa ge ne dydon anen of þisen læsten. ne dyden ge hit me.\n46 And þanne fareð hyo on ece pine. & þa riht-wise on ece lyf.\n1 Witodlice þa se hælend hafde þas spræce eall ge-endod þa cwæð he to hys leorning-cnihten.\n2 Wytod (sic) ge þt æfter twam dagen beoð eastre. & mannes bearn byð ge-seald þt he sy on rode anhangon.\n3 Ða wæren ge-samnede þa ealdres þa sacerda. & hlafordes þas folkes to þare sacerdes ealdres botle. þe wæs genemned kayphas.\n4 & hyo hafdon mychel ge-mot. þæt hyo wolden þanne hælend mid facne be-swiken. & of-slean.\n5 Hyo cwæðen witodlice þt hyt ne myhte beon on þam freols-daige. þy-læs þe mycel steriung wurðe on þam folke.\n6 Ða se hælend wæs on bethanian on symones huse þas reofelen.\n7 þa neahlahte him to sum wif. syo hafde box mid derewurðere sealfe. & ageat upp-on hys heafod þær he sæt.\n8 þa ge-seagen hys leorningcnihtes þæt & wurðen ge-bolgen & cwæðen. To hwan ys þis for-spilled\n9 þis mihte beon ge-seald to mycele wurðe. & þearfen ge-dæled.\n10 Ða se hælend hit wiste þa cwæð he to heom. hwi synde ge grame þise wife. witodlice god werc hyo worhte on me.\n11 Simle ge hæbbeð þearfan mid eow. ac ge næbbeð me symle.\n12 hyo dyde þas sealfe on minne lichaman þæt ic wære ge-smyred to beberienne.\n13 Soð ic segge eow. swa hwær swa þis godspel beoð geboded on eallen midden-earde beoð ge ræd (sic) on hire ge-mynd þt hyo þis dyde.\n14 þa ferde an of þam twelfen þe wæs ge-nemned Iudas se wiðersace to þare sacerdra ealdres.\n15 & cwæð to heom. hwæt wille ge me syllan. & ic hine be-leawige eow. Ða be-heton hyo hym þrittyg scyllinge.\n16 And seððan he smeagde geornlice þt he hine wolde be-leawan.\n17 Ða on þa forme gearcung-daige ge-nehlahton þa leorning-cnihtes to þam hælende. & þus cwæðen. Hwær wilt þu þt we garewian þe þine þéniunge to eastren.\n18 Ða cwæð se hælend. Fareð on þas cestre to sumen men & seggeð him. se lareow sægð. min time is ge-hende þt ic mid þe werce mine eastre. mid minen leorning-cnihton.\n19 & þa leorning-cnihtes dyden swa swa se halend heom be-bead. & hyo gegareweden heom eastren-þegnunge.\n20 on þam efne sat se hælend mid his twelf leorning-cnihten æt ge-reorde.\n21 & þa hyo æten þa cwæð he to heom. Witodlice ic segge eow. þt an eower be-læweð me.\n22 Ða wurðen hye swiðe ge-unrotsede & on-gan anra gehwylc cweðan. Drihten cweðst þu eom ic hit.\n23 & he andswerede & þus cwæð. Se ðe be-depð on disce mid me his hand se me be-læweð.\n24 Witodlice mannes sune ferð swa hyt awriten ys be hym. wa þam men þurh þane þe byð mannes sune be-læwed. Betere wære þam men þt he næfre nære akenned.\n25 Ða cwæð iudas þe hine be-læwde. Cwest þu lareow hwaðer ic hyt sy. Ða cw. se hælend. þu hyt sægdest.\n26 Witodlice þa hye ætun se hælend nam hlaf & hine ge-bletsode & bræc & sealde hys leorning-cnihten & cwæð. On-foð & æteð. þis is min lichame.\n27 Ænd he genam þanne calic þanciende & sealde heom þus cweðende. Drinkað ealle of þisen.\n28 þis is witodlice mines blodes calic niwre læge. þt byoð for manegen agoten on synne forgyfenysse.\n29 Witodlice ic segge eow þt ic ne drinke heonen-forð of þisen eorðalice wine ær þam daige þe ic drinke þt neowe mid eow on mines fæder rice.\n30 Ða byo hafden heore lofsang ge-sungenne þa foren hyo upp-on oliuetes dune.\n31 Ða sægde se hælend heom. ealle ge wurðeð ge-untreowsede on me on þisse nyhte. Hyt is awriten. ðurh þas heordes slege beoð se heord to-dræfeð (sic).\n32 Witodlice æfter þam þe ic of deaðe arise ic cume to eow on galiléé.\n33 Þa answerede petrus him. & þus. cw. Þeh þe hyo ealle untreowsien on þe. ic næfre ne untreowsige.\n34 Ða cwæð se hælend. Soð ic segge þe. þt on þisse nihte ær þam þe coc cræwe þreowe. þu wið-sæcst me.\n35 Ða sægde petrus him. Witodlice þeh þe ic scule swelten mid þe. ne wið-sake ic þin. Gelice þam cwæðen ealle þa oðre leorning-cnihtes.\n36 Ða com se hælend mid heom on þanne tun þe is genemned gethsemani & saigde his leorning-cnihten. Sitteð her oððæt ic ga hider-geond & me ge-bidde.\n37 & he genam petrum & zebedeus twege sunes. & ongan unrotsian & beon unrot.\n38 Ða sáigde se hælend heom. unrot is min sawle oððe deað. Gebyddað her. & wakieð mid me.\n39 & þa he lithwan þanen agan. he afell on his ansiene. & hine gebæd & þus cwæð. Fader min gyf hyt beon mæg. ge-wite þes calic fram me. þeah-hwæðere na swa swa ic wille. ac swa swa þu wylt.\n40 & he com to hys leorning-cnihten & funde hyo slæpende. & he sægde petre swa. ne myhte ge nu wakien ane tyde mid me.\n41 Wakieð & gebiddað eow. þt ge in ne gan on costnenge. Witodlice se gast ys ræd. & þt flæsc is untrum.\n42 Eft oðre siðe he ferde. & hine ge-bæd & cwæð. Min fader gyf þes calic ne mage witen buton ic hine drinke. gewurðe þin wille.\n43 & he com eft & gemette hyo slæpende. Soðlice heore eagen waren ge-heofegede.\n44 & he for-læt hyo æft. & ferde & hine ge-bæd þridde syðe cweðende þt ylce ge-bed.\n45 Ða com he to hys leorning-cnihten & saigde heom. slæpeð eallunge & resteð eow. nu geneohlacð syo tid. þt mannes sune beoð geseald on synfulra handa.\n46 Arisað uton faren. nu ge-nealaceð se ðe me be-læweð.\n47 Ða he þas þing spræc. þa com iudas an of þam twelfen & mycel folc mid him. mid sweordan & mid sahlen asende fram þare sacerda ealdra & þas folkes ealdren.\n48 Se þe hine be-læwde sealde heom tacne & cwæð. Swa hwinne (sic) swa ic kysse se hit ys. nymeð hine.\n49 & he neohlacte rædlice to þam hælende. & cw. Hal beo þu lareow. & he kyste hine.\n50 Ða cwæð se hælend to hym. Eala freond to hwam be-come þu. Ða geneahlacten hyo & þanne hælend ge-namen.\n51 Witodlice an þara þe mid þam hælende wæs. abred hys sweord. & asloh of anes þas sacerda ealdres þeowa eare.\n52 Þa cwæð se hælend to hym. Do þin sweord on his scæðe. Witodlice ealle þa þe sweord nymað. mid sweorde hyo forwurðeð.\n53 Wenst þu þæt ic ne mihte byddan minne fæder þt he sende me nu ma þanne twelf eorde ængle.\n54 hu magen beon gefylde þa halgen gewrite. þe be me awritene synde. for-ðan þus hit byrað to beonne.\n55 On þare tide se hælend cwæð to þam folke. Eal-swa to þeofe ge synde cumene. mid sweorden ænd mid sahlum me to nymene. Daighwamlice ic sæt mid eow. on þam temple & lærde eow. & ge me ne namæn.\n56 Þæt eall is geworden þæt þare witegena halgane (sic) writ syen ge-fellede. Ða flugen ealle þa leorning-cnihtes & for-leten hine.\n57 & hyo namen þanne hælend. & lædden hine to caiphan þare sacerda ealdra þær. þa bokeres & þa ealdres ge-samneda wæren.\n58 Petrus hym fylgede ferrene. oð he com to þare sacerda ealdres botlen. & he in-eode & sæt mid þæm þeignen. þæt he geseage þanne ænde.\n59 Witodlice þare sacerde ealdres. & eall þæt gemot sohten lease sage on-gean þanne hælend. þæt hyo hine to deaðe sealden.\n60 ænd hyo ne myhten nane fyndon. þa þa manega mid leasen on-sægen ge-neahlahton. Ða æt-nexten comon twegan þare leogere & cwæðen.\n61 Þes saide ic mæg towerpan godes temple. ænd æfter þrem dagen hyt eft ge-tymbrigen.\n62 Þa aras se ealdor þare sacerda & cwæð. Ne andswerest þu nan þing ongen þa. þe þas þing þe an-seggeð.\n63 Se hælend swigede. Þa. se ealdor þare sacerda cwæð. Ic hælsige þe þurh þanne lifiende god þæt þu segge us gyf þu ert crist godes sune.\n64 Ða cwæð se hælend him to. þæt þu sagdest. Soð ic eow segge. æfter þisen ge ge-seoð mannes barn sittende on þa swiðren healfe godes magen-þrymnysse. & cumendne on heofenes wolcnen.\n65 Þa þare sacerda ealdres slat hys agen reaf & cwæð. Ðys is bysmere-spaeche. To hwi wilnige we anigre oðre sage. nu ge ge-hyrdon of hym gyltlice spæce.\n66 hwæt ys eow nu ge-þuht. Hyo andweredon ealle & cwæðen. he ys deaðes scyldig.\n67 Ða spætton hyo on hys ansiene. & beoton hine mid here festum. Sume hine slogan on hys ansiene mid hera brada (sic) handen.\n68 & cwæðen. Sege us crist hwæt ys se þe þe smat.\n69 Petrus soðlice sæt uten on þam chæfertune. Ða com to hym an þara þeowa. & cwæð. & þu wære mid þam galileiscan hælende.\n70 & he wyð-soc be-foran eallen. & cwæð. Nat ich hwæt þu sægst.\n71 Ða he ut-eode of þare dure. þa geseah hine oðre wealne & sægde þam þe þær wæren. & þes wæs mid þam nazareiscan hælende.\n72 & he wið-soc eft mid aðe. þæt he his nan þing ne cuþe.\n73 Ða æfter litlen fyrste. ge-nehlahten þa þe þær stodan. & cwæðen to petre. Soðlice þu ert of hym. & þin sprace þe ge-swuteleð.\n74 Ða æt-soc he & þæt sweriende þæt he næfre þanne man ne cuðe. & rædlice þa creow se cocc.\n75 Ða munede petrus þas hælendes word þe he cwæð ær þam þe se cócc creowe þreowa ðu me wið-secst. & he eode ut ænd weop byterlice.\n1 Witodlice þa hyt morgen wæs. þa worhten ealle þare sacerda ealdres ge-mot. & þas folkes ealdres on-gean þanne hælend þæt hyo hine to deaðe be-læwdon.\n2 & hyo lædden hyne ge-bundenne & sealden hyne þam pontiscan pilaten þam demen.\n3 Ða ge-seah iudas þe hyne be-leawde. þæt he for-demed wæs. þa ongan he reowsian. & brohte þa þrittig scyllinga. to þare sacerde ealdren. & cwæð.\n4 Ic synogede þa ic sealde þæt rihtwise blod. Ða cwæðen hyo. Hwæt cwæðst þu þæt to us;\n5 & he awarp þa scyllingas in-on þæt tempel. & ferde. & mid grine hine selfne áheng.\n6 Ða soðlice þare sacerde ealdras on-fengen þas seolfres & cwæðen. Nis hyt na alyfed þæt we asenden hyt on ure maðmcheste. for-þam þe hyt ys blodes wurð.\n7 Hyo worhten þa ge-mot. & smægdon. hu hyo scolden þas hælendes wurð ateon. þa ge-bohten hyo ænne aker mid þam feo agyl-wyrhton on to bebyrigenne ealðeodisce men.\n8 for-þam ys se aker ge-haten acheldemach. þæt ys on ure þeode blodes aker. & swa he ys ge-haten oðð þisne dayg.\n9 Ða wæs ge-felld þæt gecweðen ys. þurh ieremiam þanne witege þus cweðende. Ænd hyo on-fengen þrittig scyllinga þas ge-bohten wurð. þane þe wæs ær ge-wurðed fram israele bearnen.\n10 & hyo sealdon þæt on ageltiwyrhton (sic) aker swa swa drihten me gesette.\n11 Þa stod se hælend beforan þam demen. & se deme hyne axode þus cwæðende. Ert þu iudea kyning; Ða cwæð se hælend. þæt þu sægst.\n12 & mid þy þe hyne wreidon þare sacerda ealdres. & þa hlafordes. nan þing he ne andswerede.\n13 Ða cwæð pilatus to hym. ne ge-herst þu hu fela sagen hyo on-gean þe seggað.\n14 & he ne andswerede mid nanen worde. swa þæt se deme wunðrede swyðelice.\n15 Hyo hæfdon heom to ge-wunen to hyre simbel-dayge. þæt se deme scolde forgyfen þam folce ænne for-worhtne mann swylcne hyo hæbben wolden.\n16 Hyo hafden þa soðlice ænne stra[n]gne þeof-man gehæftne þe wæs ge-haten barrabas.\n17 Ða þæt folc ge-samnod wæs. þa cwæð pilatus. Hwaðer wille ge þæt ich eow agyfe þe barraban þe þanne hælend; þe ys crist ge-haten.\n18 He wyste soðlice þæt hyo hyne for anden hym sealden.\n19 He sæt þa pilatus on hys dom-settle. Ða sente hys wif to hym & cwæð. Ne beo þe nan þing ge-mæne on-gean þisen rithwisen. Soðlice fela ic hæbbe ge-þoled to-dayg þurh ge-sihðe; for hym.\n20 Ða lærde þa sacerde ealdres & þa hlafordes þæt folc þæt hyo bædon barraban. & þanne hælend for-dydon.\n21 Ða andswerede se deme & saigde heom. Hwæðer wille ge þæt ic for-geofe eow of þisan twam. Ða cwæðen hyo. Barraban.\n22 Ða cw pilatus to heom. Witodlice hwæt do ich be þam hælende þe is crist ge-nemned. Ða cwæðen hyo ealle. syo he on rode ahangen.\n23 Þa cwæð se dema to heom. Witodlice hwæt yfeles dyde þes; Hyo þa swiðere clypedon; þus cweðende. syo he ahangen.\n24 Ða ge-seah pilatus þæt hyt naht ne fremede ac ge-wurðe mare ge-hlud. þa ge-nam he water & weosc hys hande be-foran þam folke. & cwæð. Un-scyldig ich eom fram þisen rihtwisan blode. ge ge-seoð.\n25 Ða andswerede eall þæt folc ænd cwæð. Syo his blod ofer us. & ofer ure bearn.\n26 Ða for-geaf he heom barrabann. Ænd þanne hælend he létt swingen. & sealde heom to áhonne.\n27 Ða under-fengen þas deman cæmpen þanne hælend on þam domerne. & ge-gaderede ealne þanne þread to heom\n28 & un-scyrden hine hys agene reafe. & scrydden hine mid selekene reade sicchele (sic).\nMat 27:29 & wunden kynehelm of þornen. & asetten ofer hys heafod. & reod on hys swiðran. & beigdon heore cneow beforan hym. and bysmeredon hine þus cweðende.\n30 Hall weosse þu iudea kyning. & spætton on hine. ænd namen reod ænd beoton hys heafod.\n31 ænd æfter þan þe hy hine þus bysemeredon. hyo unscridden hine þam sicchele. & scyrden hine mid hys agene reafe. ænd lædden hyne to ahonne.\n32 Soðlice þa hyo ut-ferden. þa gemetton hyo ænne cyrenyssce man cumende heom to-genes þas namen wæs symon. Ðane hyo nædden þæt he bære hys rode.\n33 Ða comen hyo on þa stowe. þe ys ge-nemned golgotha þt is heafed-pannan stowe;\n34 & hyo sealden hym win drincen wið gallen gemenged. & þa he hys on-byrede þa nolde he hit drinken.\n35 Soðlice æfter þam þe hyo hine on rode on-hengen. hyo to-dældon hys reaf. & wurpon hlot þær-ofer. þt wære ge-fylled þt ge-cweðen wæs þurh þonne witegen & þus cwæð. hyo to-dælden heom mine reaf. & ofer mine reaf hyo wurpen hlot.\n36 & hyo beheolden hine sittende.\n37 & hyo asetten ofer hys heafod hys gylt þus awritenne. Ðys is se hælend iudea kyng.\n38 Ða wæren ahangen mid hym twegen scaðan. án on þa swiðren healfe. & oðer on þam winstran.\n39 Witodlice þa weiferende hyne bysmereden. & cwæhton heore heafod.\n40 & cwæðen. Wa þæt þes to-werpð godes temple & on þridden daige hyt eft ge-tymbred. ge-hæl nu þe sylfne. gyf þu syo godes sune ga niðer of þare rode.\n41 Eac þare sacerde ealdres. hyme (sic) bysmeredon mid þam bokeran & mid þam ealdran. & cwæðen.\n42 Oðre he ge-helde. & hyne sylfne ge-hælen ne mæg. Gyf he israele kyng sy. ga nu niðer of þare rode. & we ge-lefeð hym.\n43 He ge-lyfd on god. alyse he hyne nú gyf he wille. Witodlice he saigde godes sunu ich em.\n44 Gelice þa scaðan þe mid hym ahengene wæren hine hospodon.\n45 Witodlice fram þare sixten tyde wæren ge-worðon þeostre ofer ealle eorðen. oððe nygeðon tyde.\n46 & embe þa nygeþen tid. clypede se hælend mycelre stefne. & þus cwæð. Hely. hely. lama zabathani. þt is on englisc. min god min god to hwi for-lete þu me.\n47 Soðlice sume þe þær stoden & þis ge-herden cwæðen. Nu he clypað heliam.\n48 Ða rædlice arn an heora. & genam ænne spongen. & fylde hyo mid echede. & á-sette an reod þær-on. & sealde hym drinken.\n49 Witodlice þa oðre cwæðen læt uten ge-seon hwæðer helias cume & wylle hyne alysan.\n50 Ða clypede se hælend æft mychelere stefne. & asende his gast.\n51 Ænd þær-rihte þas temples wah-riht warð to-stliton (sic) on twegen dæles. fram ufewearden oððe niþewearden. & syo eorðe befode. & stanes to-burston;\n52 & byrigenne wurden ge-openede. & manega halga lichamen þe ær slepen arisan.\n53 & þa hyo ut-eoden of þam byrigenne; æfter hys ariste; hyo comen on þa halgen cheastre. & ætteowoden hyo manegen.\n54 Witodlice þas hundredes ealdor. & þa þe mid hym wæron healdende þanne hælend. þa hyo ge-seagen þare eorðe-befienge. & þa þing þe þær ge-wurðen. hyo ondrædden heom þærle. & cwæðon. Soð godes sune wæs þes.\n55 Witodlice þær wæren manega wif feorran. þa þe fylgdon þam hælende. fram galilea. hym þegnende.\n56 Be-tweox þam wæs syo magdalenisca Marie. & Maria Iacobes & iosepes moder & zebedeis sune moder.\n57 Soðlice þa hyt æfen wæs com sum weli man of arimathia þas name wæs ioseph. se sylfe wæs þas hælendes leorning-cniht.\n58 he geneahlacte to pilate. & bæd þas hælendes lichamen. Ða het pilatus agyfen hym þanne lichamen.\n59 & Ioseph genam þanne lichaman. & be-wand hine mid clænre scetan.\n60 & legde hine on hys nywe berienne. þe he áheow of stane. & he to-awelte mycele stan to hlyde þare byrigenne. & ferde syððan.\n61 Ðær wæs soðlice syo magdalenissce Marie & syo oðer Marie sittende æt þam byrigenne.\n62 Witodlice oðeran daige þe wæs gearcung-dæg. comen to-gædere þare sacerda ealdras & þa sunder-halgen to pilate.\n63 & cwæðen. Hlaford we ge-munen þæt se swica sæigde þa he on lyfe wæs. þæt æfter þreom dagen ic arise.\n64 hat nu healden þa byrigenne. oðð þanne þridden day. þy-læs hys leorning-cnihtes cumen & for-stylen hyne. & seggen þam folke þæt he arise of deaðe. Ðanne beoð þæt æfter ge-dwel wyrse þanne þæt ærre.\n65 Ða cwæð pilatus. Ge hæbbeð heord-radene fared & healded swa swa ge witen.\n66 Soðlice hyo ferdon. & ymb-tremedon þa byrigenne. & inseggledon þanne stann mid þam wearden.\n1 Soðlice þam reste -daiges efene. se þe on-lihte on þam forme reste-dayge com syo magdalenissca Marie & syo oðer Marie þæt hyo wolden ge-syen þa byrigenne.\n2 & þær warð ge-worðen mychel eorð-befiunge. Witodlice drihtenes ængel ástah of heofene. & geneahlacte. ænd awelte þanne stan. & sæt þær on-uppon.\n3 hys ansiene wæs swylce leyt. & hys reaf swa hwit swa snaw.\n4 Witodlice þa weardes wæren afyrhte. & wæron ge-worðene swylce hyo deade wæren.\n5 Ða andswerede se ængel & sayde þam wifon. Ne on-dræde ge eow. Ic wat witodlice þæt ge secheð þanne hælend. þane þe on roden ahangen wæs.\n6 Nis he her. He aras ge-wislice swa swa he sæigde. Cumeð & geseoð. þa stowe þe se hælend wæs on aleigd.\n7 & Fareð rædlice & cumeð & seggeð hys leorning-cnihten þæt he aras. & soðlice he cymð beforan eow on galileam. þær ge hine geseoð. nu ich segge eow.\n8 Þa ferden hyo rædlice fram þare byrigenne mid eige & mid mychele ge-fean. & urnen ænd kydden hyt hys leorning-cnihten.\n9 & efne þa com se hælend ongean hyo. & cwæð. hale wese ge. Hyo ge-neohlahten & ge-namen hys fét. & to him ge-eadmededon.\n10 Ða cwæð se hælend to heom. Ne on-dræde ge eow. fareð & kyðeð mine ge-broðre þæt hyo faran on galilea. þær hyo ge-seoð me.\n11 Ða hyo ferdon þa comen sume þa weardes on þa ceastre. & kyddan þare sacerda ealdren. ealle þa þing þe þær ge-worðene wæren.\n12 Þa ge-samnode þa ealdres hyo. & worhten gemot. & sealden þam þeignen. mychel feoh. & cwæðen.\n13 Seggeð þæt hys leorning-cnihtes coman nyhtas & for-stælen hyne þa we slepen.\n14 Ænd gyf se dema þis ge-axoð. we læreð hyne. & ge-doð eow sorhlease.\n15 Ða on-fengen hyo þas feos. & dyden eal-swa hyo ge-lærde wæren. & þis word wæs gewid-mærsod mid iudeam oðð þisne andwearden dayg.\n16 Þa ferden þa endlefan leorning-cnihtes on þanne munt þær se hælend heom dihte.\n17 & hine þær ge-seagen. & hyo to hym ge-eadmedoden. Witodlice sume hyo tweonoden.\n18 Ða ge-neohlacte se hælend ænd spræc to heom þas þing & þus cwæð. Me ys ge-seald ælch anweald on heofena & on eorðan.\n19 fareð witodlice & læreð ealle þeode. & fullieð hyo. on naman fæder & sune & þas halgen gastes.\n20 & læreð þæt hyo healden ealle þa þing. þe ich eow be-bead. & ich beo mid eow ealle dages oððe worulde ændenge. Amen.