CC 20220801
Bible verses about womanizer | WestSaxon990\nBible verses about "womanizer" | WestSaxon990\n28 soðlice ic secge eow. þt ælc þæra þe wif gesyhð & hyre gewylnað. eallunga þt së ge-syngað on hys heortan; 29 Gyf þin swyðre eage þe æswicie ahola hit üt & awurp hyt fram þe; Soðlice þe ys betere þt än þinra lima forwurþe. þonne eal þin lichama sï on helle asend; 30 & gyf þin swiðre hand þe aswïce. aceorf hï of. & awurp hi fram þë; Witodlice þe ys betere þt än þinra lima forwurðe þonne eal þin lic-hama fare to helle; 31 [Note: Ðis sceal on wodnes-dæg on þære xvi. wucan ofer pentecosten. A. B. Dictum est autem. Qui-cunque dimiserit uxorem suam. A. ] Soðlice hit ys gecweden swa hwylc swa his wïf forlæt. he sylle hyre. hyra hïwgedales böc; 32 Ic secge eow to soðum þt ælc þe his wif forlæt buton forlegennysse þingum. he deð þt heo unriht-hæmð; & së unriht-hæmð þe forlætene æfter him genimð; 33 Eft ge gehyrdon þt gecweden wæs on ealdum cwydum. ne forswere þü; Soðlice drihtne þu agÿlst þïne äðas; 34 Ic secge eow soþlice þt ge eallunga ne swerion. ne þurh heofon. forþam þe heo ys godes þrym-setl. 35 ne þurh eorðan forþam ðe heo ys hys fot-scamul. ne þurh hierusalem forþam þe heo ys mæres cynincges cester; 36 Ne ðu ne swere þurh þin heafod. forþam þe þü ne miht ænne locc gedön hwïtne oððe blacne; 37 Soðlice sï eower spræc hyt ys. hyt ys. hyt nys. hyt nys; Soðlice gyf þær mare byð þt bið of yfele; 38 Gehyrdon ge þt gecweden wæs; Eage for ëage. and toð for teð; 39 Soþlice ic secge eow ne winne ge ongen þa ðe eow yfel doþ. ac gyf hwa þe slea on þin swyþre wenge. gegearwa him þt oðer; 40 & þam ðe wylle on dome wið þe flitan & niman þine tunecan. læt him to þinne wæfels; 41 & swa hwa swa þe genyt þusend stapa gä mid him oðre twa þusend; 42 Syle þam ðe þe bidde & þam ðe [wylle] æt þë borgian ne wyrn þu him; 43 [Note: Ðis sceal on wodnes-dæg on þære systeoðan wucan ofer pentecosten. & on frige-dæg innan þære cys-wucan. A. B. Audistis quia dictum est. Dilige proximum tuum et odio habebis inimicum tuum. A. ] Ge gehyrdon þt gecweden wæs lufa þinne nextan & hata þinne feond; 44 Soþlice ic secge eow lufiað eowre fynd. & doþ wel þam ðe eow yfel doð. & gebiddað for eowre ehteras & tælendum eow. 45 þt ge sïn eowres fæder bearn þe on heofonum ys. se þe deð þt hys sunne üp aspringð ofer þa gödan & ofer þa yfelan. & he læt rïnan ofer þa rihtwisan. & ofer þa ünrihtwisan; 46 Gyf ge soðlice þä lufiað (sic). hwylce mede habbaþ ge. hü ne doð mänfulle swä; 47 & gyf ge þt än doð þt ge eowre gebroðra wylcumiaþ. hwæt dö gë mare. hü ne doð hæþene swä; 48 Eornustlice beoð fulfremede. swa eower heofonlica fæder is fullfremed;\n1 [Note: Adtendite ne iustitia uestra coram hominibus. A. ] Begymað þt ge ne dön eowre riht-wisnesse beforan mannum þt ge sïn geherede fram him; Elles næbbe gë mëde mid eowrum fæder þe on heofenum ys; 2 Eornustlice þonne ðu þine ælmessan sylle. ne blawe man byman beforan þe swa liceteras doð on gesomnuncgum & on wïcum þt hi sïn ge-ärwurþode fram mannum; Soð ic secge eow hi onfengon hyra mede; 3 Soþlice þonne þu þïne ælmessan dö. nyte þïn wynstre hwæt dö þin swyþre 4 þt þin ælmesse sy on diglum & þin fæder hit agylt þe se þe gesyhþ on diglum; 5 & þonne ge eow gebiddon ne beo gë swylce liceteras. þä lufiað þt hïg gebiddon hi standende on ge-somnungum & stræta hyrnum. þæt men hig geseon; Soþ ic secge eow hig onfengon hyra mede; 6 Ðu soþlice þonne þu ðe gebidde. gang into þinum hëd-clyfan. & þinre dura belocenre. bide þinne fæder on dihlum. & þin fæder þe ge-syhð on dihlum hyt agylt þe; 7 [Note: Orantes autem nolite multum loqui. A. ] Soðlice þonne ge eow gebiddon. nelle ge sprecan fela. swa swa hæðene; Hig wënað þt hi sin gehyrede on hyra menig-fealdan spæce; 8 Nellen ge eornostlice him ge-efenlæcan; Soðlice eower fæder wat hwæt eow þearf ys ær þam þe ge hyne biddað; 9 Eornustlice gebiddað eow ðus; Fæder üre þu þe eart on heofonum; Si þin nama gehalgod 10 to-becume þin rïce gewurþe ðin willa on eorðan swa swa on heofonum. 11 ürne gedæghwamlican hlaf syle us to dæg 12 & forgyf us üre gyltas swa swa wë forgyfað ürum gyltendum 13 & ne gelæd þu us on costnunge ac alys us of yfele soþlice; 14 Witodlice gyf ge forgyfað mannum hyra synna þonne forgyfþ eower se heofenlica fæder eow eowre gyltas; 15 Gyf ge soðlice ne forgyfað mannum. ne eower fæder ne forgyfð eow eowre synna; 16 [Note: Ðys gebyrað to capud ieiunii on wodnesdæg. A. B. Cum autem ieiunatis nolite fieri sicut hipochrite tristes. A. ] Soðlice þonne ge fæston. nellon ge wesan. swylce lease licceteras. hig fornymað hyra änsyna þt hig æt-eowün mannum fæstende; Soþlice ic secge eow þt hig onfengon hyra mede; 17 Ðü soðlice þonne ðu fæste smyra þin heafod. & þweah þine änsyne. 18 þt þü ne sy gesewen fram mannum fæstende. ac þinum fæder þe ys on diglum. & þin fæder þe gesyhð on dyglum hit agylt þe; 19 Nellen gë gold-hordian ëow gold-hordas on eorþan. þær öm & moððe hit for-nimð. & þær ðeofas hit delfað & forstelaþ; 20 Gold-hordiað ëow soþlice gold-hordas on heofenan þær naðor öm ne moþðe hit ne for-nimð & ðar þeofas hit ne delfað ne ne for-stelaþ; 21 Witodlice þær ðin gold is. þær is ðin heorte; 22 Ðïnes lic-haman leoht-fæt is þin eage. gyf þin eage bið anfeald eall þin lichama bið beorht; 23 Gif þin eage soþlice bið mänfull eall þin lic-hama byþ ðysterfull; Eornustlice gyf þt leoht þe on ðe is synt þystru. hu mycle beoþ ða þystru; 24 [Note: Ðys sceal on þone syxteoðan sunnan-dæg ofer pentecosten. Nemo potest duobus domini[s] seruire. A. ] Ne mæg nän man twam hlafordum þeowian oððe he soðlice ænne hatað & oðerne lufaþ. oððe he bið änum gehyrsum. & oðrum unge-hyrsum; Ne magon gë gode þeowian & woruld-welan. 25 forþam ic secge eow þt ge ne sin ymbhydige eowre sawle hwæt ge eton. ne eowrum lic-haman mid hwam ge sÿn ymbscrydde; Hü nys seo sawl selre þonne mete & eower lic-hama betera þonne þt reaf; 26 Be-healdað heofonan fuglas forþam þe hïg ne sawað ne hig ne ripað ne hig ne gadriað on berne & eower heofonlica fæder hig fët; Hü ne synt ge selran þonne hig; 27 Hwylc eower mæg soþlice geþencan þt he ge-eacnige ane elne to hys anlicnesse. 28 & to hwi synt ge ymb-hydige be reäfe; Besceawiað æcyres lilian hu hig weaxað. ne swïncað hig ne hig ne spinnað; 29 Ic secge eow soðlice þt furðon salomon on eallum hys wuldre næs ofer-wrigen swa swa än of ðyson; 30 Soþlice gyf æcyres weod þt ðe to dæg is & bið to morgen on fen (sic) asend. god [swa] scryt. eala ge gehwædes geleafan. þam mycle mä he scryt eow; 31 Nellen ge eornustlice beon ymbhydige þus cweþende. hwæt ete wë oððe hwæt drïnce we. oþþe mid hwam beo wë oferwrogene; 32 Soþlice ealle þas þing þeoda seceað; Witodlice eower fæder wat þt ge eallra þyssa þinga be-þurfon 33 eornustlice sëceað ærest godes rice & hys rihtwisnesse. & ealle þas þing eow beoþ þær-to ge-eacnode; 34 Ne beo ge na hogiende ymb þa morgenlican neode. soðlice se morgenlica dæg carað ymb hyne sylfne; Æghwylc dæg hæfð genöh on hys agenum ymbhogan;\n1 [Note: Ðys sceal on þone feorðan sunnan-dæg ofer pentecosten. Nolite iudicare ut non iudicemini. A. ] Nellen ge deman þt ge ne syn fordëmede; 2 Witodlice ðam ylcan dome þe ge demað eow byð gedëmed. & on ðam ylcan gemete þe ge metaþ. eow byþ gemeten; 3 To hwi gesihst þu þt mot on þines broþor egan. & þü ne ge-syhst þone beam on þinum agenum eagan; 4 Oþþe humeta cwystiþu (sic) to þinum breþer broþur þafa þt ic ut ado þt mot of þinum eagan þonne se beam biþ on þinum agenum eagan; 5 La þu liccetere adö ærest ut þone beam of þinum agenum eagan. & be-hawa þonne þt þu üt adö þt mot of þines broður eagan; 6 [Note: nolite dare sanctum canibus. A. ] Nellen ge syllan þt halige hundum. ne ge ne wurpen eowre mere-grotu toforan eowrum swynon. þe læs hig mid hyra fotum hig fortredon. & hig þonne ongean gewende eow toslyton; 7 [Note: Ðys godspel sceal to gang-dagon. Petite et dabitur uobis querite et inuenietis. A. ] Biddaþ & eow bið geseald. seceaþ & ge hit findaþ. cnuciað. & eow biþ ontyned; 8 Witodlice ælc þæra þe bit he onfehþ. & se þe secð he hyt fint & þam cnuciendum bið ontyned; 9 Hwylc man is of eow gyf his sunu hyne bit hlafes sylst þu him stan 10 oððe gyf he bytt fisces sylst þu him næddran; 11 Eornustlice nu ge þe yfle synt cunnun gode sylena eowrum bearnum syllan. mycle mä eower fæder þe on heofenum ys syleþ göd þam þe hyne biddað; 12 Eornustlice ealle þa þing ðe ge wyllen þt men eow don. doþ ge him þt sylfe. þt ys soþlice æ. & witegena bebod; 13 [Note: Intrate ergo per angustiam (sic) portam. A. ] Gangað inn þurh þt nearwe geat. forþon þe þt geat is swyþe wïd. & se weg is swiþe rum þe to for-spillednesse gelæt & swyþe manega synt þe þurh þone weg farað; 14 Eala hu neara & hü angsum is þt geat & se weg þe to life gelædt & swyþe feawa synt þe þone weg findon; 15 [Note: Ðys godspell gebyrað on þære nygoðan wucan ofer pentecosten. A. ] Warniað eow fram leasum witegum. þa cumað to eow on sceapa gegyrelum. ac hig beoð innane reafigende wulfas. 16 fram hyra wæstmun gë hi under-gytað; Cwyst þu gaderað man wïnberian of þornum oððe fic-æppla of þyrncinum; 17 Swa ælc göd treow byrþ gode wæstmas & ælc yfel treow byrþ yfele wæstmas. 18 ne mæg þt gode treow beran yfle wæstmas. ne þt yfele treow gode wæstmas; 19 Ælc treow þe ne byrð godne wæstm sy hyt forcorfen & on fyr aworpen; 20 Witodlice be hyra wæstmum ge hig oncnawað; 21 Ne gæð ælc þæra on heofena rice þe cwyþ to me drihten drihten. ac se þe wyrcð mines fæder willan þe on heofenum is. se gæð on heofena rice; 22 [Note: Multi dicent michi. A. ] Manega cweþað on þam dæge to me drihten drihten. hü ne witegode wë on þinum naman. & on þinum naman we üt-awurpon deoflu. & on þinum naman we worhton mycle mihta. 23 þonne cweðe ic to him þt ic eow næfre ne cuðe; Gewitað fram me ge þe worhton unrihtwysnesse; 24 Eornustlice ælc þæra þe ðas mine word gehyrð & þa wyrcð byþ gelic þam wisan were se hys hus ofer stän getimbrode. 25 þa com þær ren & mycele flod & þær bleowun windas & ahruron on þt hus & hyt na ne feoll; Soðlice hit wæs ofer stan getimbrod. 26 & ælc þæra þe gehyrþ ðas mine word. & þä ne wyrcð se byþ gelic þam dysigan men þe getimbrode hys hus ofer sand-ceosel 27 þa rïnde hit & þær cömun flod & bleowun windas & ahruron on þt hus. & þt hus feoll & hys hryre wæs mycel; 28 [Note: Ðys sceal on þone þryddan sunnan-dæg ofer epiphaniam. Cum autem descendisset de monte secute. A. ] Þa wæs geworden þa se hælend þas word ge-endode þa wundrode þt folc his lare 29 soþlice he lærde swylce he anweald hæfde. & na swa swa hyra boceras & sundor-halgan;\n1 Soþlice þa se hæl[e]nd of þam munte nyþer-astah. þa fyligdon him mycle mænio. 2 þä genealæhte än hreofla to him & hine to him ge-eaðmedde & þus cwæð. Drihten gyf þu wylt þu miht më geclænsian; 3 Ða astrehte se hælend hys hand & hrepode hyne. & þus cwæð Ic wylle beo geclænsod & hys hreofla wæs hrædlice geclænsod; 4 Ða cwæð se hælend to him. warna þe þt þu hyt nænegum men ne secge; Ac gang æt-eowe þe þam sacerde & bring hym þa lac þe moyses bebead on hyra gecyðnesse; 5 [Note: Cum autem introisset iesus caphar naum. A. ] Soþlice þa se hælend ineode on capharnaum. þa genealæhte hym. an hundredes ealdor. hyne biddende 6 & þus cweðende. Drihten mïn cnapa lið on mïnum huse lama & mid yfle geðread; 7 Ða cwæð se hælend to him; Ic cume & hyne gehæle; 8 Ða andswarode se hundredes ealdor & þus cwæð; Drihten ne eom ic wyrðe þt þu ingange under mine þecene. ac cweð þin än word & min cnapa biþ gehæled; 9 Soðlice ic eom man under anwealde gesett. & ic hæbbe þegnas under me & ic cweðe to þysum gang & he gæð & ic cweðe to oþrum. cum & he cymð to minum þeowe wyrc þis. & he wyrcð; 10 Witodlice þa se hælend þis gehyrde þa wundrode he & cwæð to þam þe hym fyligdon; Soþ ic secge eow. ne gemette ic swa mycelne geleafan on israhel; 11 To soþum ic secge eow. þt manige cumað fram east-dæle & west-dæle & wuniað mid abrahame & isahace & iacobe on heofena rice; 12 Witodlice þises rices bearn beoð aworpene on þa ytemestan þystro. þær bið wöp. & toþa gristbitung. 13 & se hælend cwæð to þam hundrydes ealdre. Ga & gewurþe ðë swa swa þu gelyfdest; & se cnapa wæs gehæled on þære tide; 14 [Note: Ðis gebyrað on frige-dæg on þære twa and twentugoðan wucan ofer pentecosten. Et cum uenisset iesus in domum petri uidit socrum eius. A. ] Ða se hælend com on petres huse þa geseah he hys swegre licgende & hriþgende 15 & he æthrän hyre hand & se fefor hig forlet; Ða aras heo & þenode him; 16 Soþlice þa hyt æfen wæs. hig brohton him manege defol-seoce. & he üt-adræfde þa unclænan gastas mid hys worde & he ealle gehælde þa yfel-hæbbendan. 17 þt wære gefylled þt gecweden is þurh esaïam þone witegan. þus cweðende. He onfeng ure untrumnessa & he abær ure adla; 18 Ða geseah se hælend mycle menigeo ymbutan hyne. þa het he hig faran ofer þone muþan; 19 [Note: Ðis sceal on wodnes-dæg on þære feorðan wucan ofer twelftan dæg. Et accedens unus scribe (sic) ait illi magister sequar te. A. ] Ða genealæhte him än bocere & cwæþ; Lareow ic fylige þe swa hwæder swa þu færst; 20 Ða cwæð se hælend to him; Foxas habbað holu & heofenan fuglas nest soþlice mannes sunu næfð hwær he hys heafod ahylde; 21 Ða cwæð to him oþer of hys leorning-cnihtum; Drihten alyfe me ærest to farenne & bebyrigean minne fæder 22 þa cwæð se hælend to him. fylig me & læt deade bebyrigean hyra deadan; 23 [Note: Ðis sceal on þone feorðan sunnan-dæg ofer twelftan dæg. Et ascendente eo in nauicula secuti sunt eum discipuli eius. & ecce motus magnus. A. ] & he astah on scyp & hys leorning-cnyhtas hym fyligdon; 24 Ða wearð mycel styrung geworden on þære sæ. swa þt þt scyp wearð ofergoten mid yþum. witodlice he slep; 25 & hig genealæhton & hÿ awëhton hyne þus cweðende; Drihten hæle us we moton forwurþan; 26 Ða cwæð he to him to hwi synt ge forhte ge lytles geleafan; Ða aras he & bebead þam winde & þære sæ. & þær wearð geworden mycel smyltness; 27 Gewisslice þa men wundrodun & þus cwædon hwæt is ðes þt windas & sæ him hyrsumiað; 28 [Note: Et cum uenisset trans fretum in regionem gerasenorum. A. ] Þa se hælend com ofer þone muþan on geraseniscra rïce þa urnon him togenes twegen þe hæfdon deofol-seocnesse of byrgenum üt-gangende. þa wæron swiðe reþe swa þt nan man ne mihte faran þurh þone weg. 29 & hig hrymdon & cwædon; La hælend godes sunu hwæt ys þe & us gemæne. come þu hider ær tïde us to þreagenne; 30 Ðær wæs soþlice unfeorr an swyna heord manegra [Note: MS. ma manegra (by error). ] manna læswiende 31 þa deofla soðlice hyne bædon þus cweþende gyf þu us ut-adrifst asende us on þas swina heorde; 32 Ða cwæð he to him faraþ; & hig þa utgangende ferdon on þa swin. & þærrihte ferde eall seo heord myclum on-ræse niwel on þa sæ & hig wurdon deade on þam wætere; 33 Ða hyrdas witodlice flugon & comun on þa ceastre & cyddon ealle þas þing & be þam þe ða deoful-seocnyssa hæfdon; 34 Ða eode eall seo ceaster-waru togeanes þam hælende. & þa þa hig hyne gesawun þa bædon hig hyne þt he ferde fram heora gemærum;\n1 [Note: Ðis godspel sceal on sunnan-dæg on þære twentugoðan wucan ofer pentecosten. Et ascendens in nauicula transfretauit & uenit in ciuitatem suam. A. ] Ða astah he on scyp & öfer-seglode & cöm on his cæstre. 2 ða brohton hig hym ænne laman on bedde licgende. þa geseah se hælend hyra geleafan & [quoth] to þam laman la beärn gelyfe. þe beoþ þine synna forgyfene; 3 Ða cwædon hig sume þa boceras him betwynan; Ðes spycð bysmor-spræce 4 þa se hælend geseah hyra ge-þanc ða cwæð he to hwi þence ge yfel on eowrum heortum. 5 hwæt is eaþelicre to cweðenne þe beoð forgyfene þine synna. oððe to cweðanne arïs & gä 6 þt ge soþlice witon þt mannes sunu hæfð anweald on eorþan synna to forgyfenne þa cwæð he to þam laman arïs & nym þin bedd. & gang on þin hus; 7 & he aras & ferde to hys huse; 8 [Note: Ðis godspel sceal on sancte matheus mæsse-æfen. Et cum transiret inde iesus uidit hominem sedentem in theloneo. A. ] Soðlice ða þa seo mænigeo þis gesawon þa ondrëdon hig hym & wuldrodon god þe sealde swylcne anweald mannum; 9 Ða se hælend þanon ferde he geseah ænne man sittende æt toll-sceamule þæs nama wæs matheus. & he cwæð to him. fylig me & he aräs & fyligde him; 10 & hyt wæs geworden þa he sæt innan huse þa comun manega mänfulle & synfulle & sæton mid þam hælende. & hys leorning-cnyhtum; 11 Ða þa sundorhalgan þt gesäwon þa cwædon hig to hys leorning-cnyhtum. hwi ys eower lareow mid manfullum & synfullum; 12 & se hælend cwæð þis gehyrende; Nys halum læces nan þearf ac seocum. 13 gað soðlice & leornigeaþ hwæt is. ic wylle mildheortnesse næs onsægdnesse; Soþlice ne com ic rihtwise to gecigeanne. ac þa synnfullan; 14 [Note: Ðis sceal on frige-dæg on þære oðre easter-wucan. Tunc accesserunt ad eum discipuli iohannis dicentes. A. ] Þa genealæhton iohannes leorning-cnihtas to hym & þuss cwædon; Hwi fæste we & þa sundor-halgan gelomlice; Soþlice þine leorning-cnihtas ne fæstað. 15 & se hælend cwæð to him; Cweþe ge sceolun þæs brydguman cnihtas wepan þa hwile þe se brydguma mid hym byþ; Soðlice þa dagas cumað þt se bryd-guma byð afyrred fram him. & þonne on ðam dagum hig fæstað; 16 Ne deþ witodlice nän man niwes claðes scyp on eald reaf he tobrycð hys stede on þam reafe & se slite byþ þe wyrsa; 17 Ne hig ne doð niwe wïn on ealde bytta. gyf hi doð. þa bytta beoþ tobrocene & þt win agoten. & þa bytta forwurþað; Ac hig doð niwe win on nïwe bytta; & ægðer byþ ge-healden; 18 [Note: Ðis sceal on sunnan-dæg on þære fif & twentugoðan wucan ofer pentecosten. Hec illo loquente ad eos. ecce princeps unus accessit. A. ] Ða þas þing to him spræc. þa genealæhte än ealdor & ge-eaðmedde hyne to him þus cweðende; Drihten min dohtor is dead; Ac cum & sete þine hand uppan hig & heo lyfað 19 & se hælend aräs & fyligde hym & hys leorningcnihtas; 20 & þa än wif þe þolode blod-ryne twelf gear genealæhte wið-æftan. & æt-hran hys reafes fnæd. 21 heo cwæð soðlice on hyre mode for än ic beo häl gyf ic hys reafes æthrïne; 22 & se hælend bewende hyne & hig geseah & cwæð; Gelyf dohtor þïn geleafa þe gehælde & þt wïf wæs gehæled on þære tïde; 23 [Note: Et cum uenisset iesus in domum principis & uidisset tibicines. A. ] And þä se hælend cöm into þæs ealdres healle & geseah hwistleras & hlydende menigeo 24 hë cwæð; Gäð heonun. nys þys mæden dead soðlice ac heo slæpð; & hig tældon hyne 25 & þa he þa menigeo üt-adräf. he geode in & nam hyre hand & þt mæden aräs 26 & þes hlisa sprang ofer eall þt land; 27 [Note: Ðis sceal on wodnes-dæg on þære xiii. wucan ofer pentecosten. Et transeunte inde iesu secuti sunt eum duo ceci. A. ] Þa se hælend þanun for þa fyligdun hym twegyn blinde hrymynde & cweðende. lä däuides sunu gemiltsa unc; 28 Soðlice þa he ham com þa blindan genealæhton to him & se hælend cwæð to him. gelÿfe gyt. þt ic inc mæg gehælan. hig cwædon to hym witodlice drihten; 29 Ða æt-hran he hyra eagena cweðynde sy inc æftyr incrun geleafan; 30 And hyra eagan wærun ontynede. & se hælynd bebead him cw[e]þende warniað þt ge hyt nanum men ne secgeon; 31 Hig soðlice üt-gangynde gewidmærsudun hyne ofer eall þt land; 32 Ða hig wæron soðlice üt agäne hig brohton him dumbne man se wæs deoful-seoc. 33 & üt-adryfenum þam deofle se dumba spræc. & þa menigeo wundredon cweðende; Næfre æt-ywde swylc on israhela folce; 34 Soþlice þa sundor-halgan cwædon on deofla ealdre he drifð üt deoflu; 35 [Note: Et circuibat iesus ciuitates omnes. A. ] And se hælend ymbfor ealle burga & ceastra lærende on hyra gesomnungum & bodiende rices godspell. & hælende ælce adle & ælce üntrumnesse; 36 He gemiltsude soðlice þære menigeo. þa he hi geseah. forþan hig wærun gedrehte & licgende swa swa sceap þe hyrde nabbað; 37 Þa he sæde hys leorning-cnihtun. witodlice micel rip ys & feawa wyrhtyna. 38 biddaþ ðæs ripes hlaford þt he sende wyrhtan to his ripe;\n1 And to-somne gecigydum hys twelf leorning-cnihtun. he sealde him unclænra gasta anweald þt hig adryfun hig üt & hældun adle & ælce untrumnysse; 2 Ðis synt soðlice þæra twelf apostola naman; Se forma ys simon þe ys genemned Petrus & Andreas hys broðor. Iacobus zebedei. & Iohannes hys broður. 3 Philippus. & Bartholomeus. Thomäs. & Matheus. Puplicanus & Iacobus alphei & Taddeus. 4 Simon chananeus. & Iudas scarioth þe hyne belæwde; 5 Ðas twelf se hælynd sende him be-beodende & cweþende. ne fare ge on þeoda weg. & ne ga ge innan samaritana ceastre 6 ac gað mä to þam sceapun þe forwurdun israhela hiwrædene; 7 [Note: Dixit iesus discipulis suis. Ambulate predicate. A. ] Se hælend cwæþ to hys leorning-cnihton gað & bodiaþ cweþende þt heofona rice ge-nealæcþ; 8 Hælað untrume. Awecceað deade. clænsiað hreofle. drifað ut deoflu. ge onfengun to gyfe syllað to gyfe. 9 næbbe ge gold ne seolfer ne feoh on eowrum bigyrdlum 10 ne codd on wege. ne twa tunecan. ne ge-scy. ne gyrde. soþlice se wyryhta ys wyrþe hys metys. 11 [Note: In quamcunque ciuitatem aut castellum. A. ] On swa hwylce burh oððe ceastre swa ge ingað ahsiað hwa si wyrðe on þære. & wuniaþ ðær oð ge üt-gan 12 þonne ge ingan soþlice on þt hus gretað hit cweðende sy syb þisun huse 13 & gyf þt hus witodlice wyrþe byð eower syb cymð ofer hyt. gyf hyt soðlice wyrþe ne byð eowur syb byð to eow gecyrred; 14 And swa hwa swa eow ne under-fehð ne eowre spræca ne gehyrð. þonne ge üt-gan of ðam huse oððe of ðære ceastre asceacaþ þt dust of eowrum fotum. 15 Soþlice ic eow secge acumendlicre byð sodoma lande & gomorra on domes dæg þonne ðære ceastre; 16 [Note: Ðys godspel sceal to manegra martyra mæsse-dæge. Ecce ego mitto uos. A. ] Nu ic eow sende swa sceap. gemang wulfas beoþ eornustlice gleawe swa næddran & bylwite swa culfran 17 warniað eow soþlice fram mannum. hig syllaþ eow soþlice on gemotum & swingað eow on hyra gesomnungum. 18 & ge beoþ gelædde to dëmun & to cyningun for me. to hyra dome & þeodun; 19 Þonne belæwaþ syllað eow ne þence ge hu oððe hwæt ge sprecun. eow byð geseald soþlice on þære tïde hwæt ge sprecun. 20 ne synt ge na þe þær sprecað ac eowres fæder gast þe sprycð on eow; 21 Soþlice broþur sylþ hys broður to deaðe. & fæder hys sunu. & bearn arisaþ ongen magas & to deaþe hï fordoþ. 22 & ge beoþ on hatunge eallum mannum for mïnum naman. Soðlice se þurh-wunaþ oð ende se byþ hal; 23 [Note: Cum autem persequentur. A. ] Ðonne hi eow ehtaþ on þysse byrig fleoþ on oþre. & ðonne hï on þære eow ehtaþ fleoþ on þa þryddan; Soþlice ic eow secge ne be-faraþ ge israhela burga ærþan þe mannes sunu cume; 24 Nys se leorning-cniht ofer hys lareow ne þeow ofer hys hlaford 25 genoh byþ soþlice þam leorning-cnihte þt he sy swylce hys lareow & þeow swylce hys hlafurd; Gyf hi þæs hïredes fæder belzebub clypedon mycle swyþur hig eow clypiaþ 26 [Note: Ðys godspel gebyrað to anes confessores mæsse-dæge. Nichil enim opertum. A. ] eornustlice ne ondræde ge hig; Nys soþlice nan þing dyhle þt ne wurðe geswutelod. ne nan dihle þing þt ne wurðe ge-openod; 27 Ðæt ic eow secge on þystrum. secgað hyt on leohte. & þt ge on eare gehyrað bodiaþ uppan hrofum 28 & ne ondræde ge þa ðe eowyrne lic-haman of-sleaþ. ne magon hig soþlice þa sawle ofslean. ac ondrædað mä þone þe mæg sawle & lichaman fordön on helle. 29 hü ne becypað hïg twegen spearwan to peninge. & än of ðam ne be-fylð on eorðan bütan eowrun fæder; 30 And soþlice ealle eowres heafdes loccas synt getealde; 31 Ne ondræde ge ge synt selran þonne manega spearuan; 32 Ælcne eornustlice þe me cyþ beforan mannun. ic cyþe hyne beforan mïnun fæder þe on heofenum ys; 33 Se þe me wiðsæcð beforan mannun. & ic wiþsace hyne beforan mïnum fæder þe on heofenum ys; 34 Ne wene ge þt ic come sybbe on eorþan to sendanne. ne com ic sybbe to sendanne ac swurd; 35 Ic com soþlice mann asyndrian ongen hys fæder. & dohtur ongen hyre modur. & snore ongen hyre swegre. 36 & mannes fynd hys ge-hüsan; 37 [Note: Ðys godspel gebyrað to anes martyres mæsse-dæge. Nolite arbitrari. A. ] Se hælend cwæð to hys leorning-cnihtum. Se þe lufaþ fæder oððe modor mä þonne me nys hë më wyrþe. & se ðe lufað sunu oððe dohtor swyþur þonne me nys he me wyrþe. 38 & se þe ne nimþ hys cwylminge & fyligþ me nys he me wyrþe; 39 Se þe ge-met hys sawle se for-spilþ hig. & se þe for-spilþ hys sawle for më hë ge-mët hi; 40 Se þe eow under-fehþ he under-fehð me & se ðe me under-fehþ he under-fehð þone þe me sende; 41 Se þe under-fehð witegan on witegan naman he on-fehþ witygan mede. And se þe under-fehþ rihtwisne on riht-wises naman he onfehþ riht-wises mëde; 42 And swa hwylc swa sylþ anne drinc cealdes wæteres änum þyssa lytylra manna on leorningcnihtes naman. Soþ ic secge eow ne amyrð he hys mede;\n1 & hyt wæs geworden þa se hælynd þys ge-endude hys twelf leorning-cnihtum bebeodende. hë för þanun þt he lærde & bodude on hyra burgum; 2 [Note: Ðys gebyrað on þære ærran wucan ær myda wyntra. Cum audisset iohannes in uinculis opera christi. A. ] Þa iohannes on bendum gehyrde cristes weoruc. þa sende he to him twegen hys leorning-cnihta 3 & cwæð eart þü þe tö cumenne eart oððe we oþres sceolon abïdan; 4 Se hælend äntswarude & cwæð to him gaþ & cÿþaþ iohanne þa ðing þe ge gehyrdon & gesawon. 5 blinde geseoþ. healte gað. hreofe synt aclænsude. deafe ge-hyraþ. deade arisað. þearfan bodiað. 6 And eadig ys së þe ne swicað on me; 7 Ða hi üt-eodon soþlice þa ongan se hælynd secgan be iohanne & cwæþ to þære menigeo; Hwi eode gë üt on wesðen geseon winde awegyd hreod. 8 oððe hwï eode gë üt geseon mann hnescum gyrlum gescrydne. Nu þa þe synt hnescum gyrlum gescryddne. synt on cyninga husum; 9 Ac hwæt eode ge ut witegan geseon. ic eow secge eac maran þonne witegan; 10 Ðes ys soþlice be þam awryten ys. nü ic sënde minne engyl beforan þïne ansyne. së ge-gearwað þinne weg beforan þe. 11 Soþlice ic eow secge ne aräs be-twyx wïfa bearnum mära iohanne fulwihtere; Soðlice se þe læssa ys. ys on heofena rice him mära; 12 Soþlice fram iohannes dagum fulwihteres oð þis heofena rïce þolað nead & strece nimað þt; 13 Soþlice ealle witegan & æ witegudun oð iohannes 14 & gyf ge wyllað gelyfan. he ys helïas þe to cumenne ys. 15 Se ðe eäran hæbbe to gehyrynne gehyre; 16 Soþlice hwam telle ic þas cneorysse gelice. heo ys gelïc sittendum cnapun on foretige. þa hrymað to hyra efengelicon 17 & cweþað. we sungun eow & ge ne frïcudun. we cwiþdun & gë ne weopun; 18 Soþlice iohannes cöm. ne etende. ne drincende. & hi cwædun he hæfð deoful-seocnysse; 19 Mannes sunu cöm etende & dryncynde & hï cweðaþ. hër ys ettul mann & wïn-drincende. mänfulra & synfulra freond. & wisdom ys geriht-wisud fram heora bearnum; 20 [Note: Ðys godspel gebyrað on frige-dæg on þære þrytteoðan wucan ofer pentecosten. Cepit iesus exprobare in ciuitatibus non (sic) quibus. A. ] Ða ongan he hyspan þa burga on þam wærun gedöne manega hys mægena. forþam þe hi ne dydon dæd-bote; 21 Wä þë corozaim. wa þe bethsaida. forþam gyf on tyro & sydöne wærun gedone þa mægnu þe gedöne synt on eow. gefyrn hi dydun dæd-bote on hæran & on axan; 22 Ðeah ic secge inc. tyro & sydöne byþ forgyfendlicur on domes dæg þonne eow. 23 & þü capharnaum. cwystþu bystþu üp-ahafen oþ heofen. ac þu nyþer-færst oþ helle; Forþam gyf on sodomum wæron gedöne þä mægnu þe gedöne synt on þe. witodlice hï wunedun oþ þysne dæg; 24 Ðeah-hwæþere ic secge eow þt sodum-wara lande byð forgyfenlicre on domes dæg þonne þe; 25 [Note: Ðys sceal on wodnes-dæg on þære syxtan wucan ofer pentecosten. Respondens iesus dixit. Confiteor tibi domine pater cæli & terre quia abscondisti. A. ] Se hælynd cwæð &swariende; Ic andytte þe drihten heofenes & eorþan þü þe be-hyddyst þas þing fram wisun & gleawun. & onwruge þa lytlingun; 26 Swa fæder forþam hyt wæs swa gecweme beforan þe. 27 Ealle þing më synt gesealde fram minum fædyr. & nan mann ne can þone sunu butun fædyr. ne nän mann ne can þone fædyr butun sunu. & þam þe se sunu wyle onwreon; 28 Cumaþ to me ealle þe swincað & gesymede synt. & ic eow geblissige. 29 Nimaþ mïn geoc ofer eow. & leorniaþ æt me. forþam ic eom bilwite & eadmod on heortan. & ge gemetað reste eowrum sawlum; 30 Soþlice min geoc ys wynsum. & mïn byrþyn ys leoht;\n1 [Note: Ðys sceal on fryge-dæg on þære eahtoðan wucan ofer pentecosten. Abiit iesus sabbato per sata discipuli autem eius esurientes ceperunt uallere (sic) spicas & manducare. A. ] Se hælynd för on reste-dæge ofyr æcyras. soþlice hys leorning-cnihtas hingryde & hig ongunnun pluccian þa ear & ætan; 2 Soþlice þa ða sundor-halgan þt gesawon. hi cwædon to him; Nu þine leorning-cnihtas doð þt him alyfyd nys reste-dagun to donne; 3 And he cwæþ to him ne rædde ge hwæt dauid dyde þa hyne hingrede & þa ðe mid hym wærun. 4 hu he ineode on godes hus. & æt þa offring-hlafas þe nærun him alyfede to etynne ne þam þe mid him wærun butun þam sacerdum anum. 5 oððe ne rædde gë on þære æ þt þa sacerdas on reste-dagum on þam temple gewemmað þone reste-dæg & synt butan leahtre; 6 Ic secge soðlice eow. þt þes ys mærra þonne þt templ. 7 Gyf ge soðlice wistun hwæt ys ic wylle mildheortnesse. & na onsægdnysse ne ge-nyþrude ge æfre ünscyldige. 8 soðlice mannes sunu ys eac reste-dæges hlafurd; 9 Ða se hælend þpanun for. he com into hyra gesomnunge. 10 þa wæs þær än man së hæfde for-scruncene hand & hi ahsudon hyne þus cweðende; Ys hyt alyfed to hælenne on reste-dagum þt hi wrehton hyne. 11 He sæde him soþlice hwylc man ys of eow þe hæbbe än sceap. & gyf þt afylð reste-dagum on pytt hu ne nymð he þt & hefþ hyt upp; 12 Witodlice micle mä mann ys sceape betera witodlice ys alyfed on reste-dagum wel to donne; 13 Ða cwæð he to þam menn aþene þine hand & he hi aþenede. & heo wæs häl geworden swa seo oþer; 14 [Note: Ðys sceal on wodnes-dæg on þære xiiii. wucan ofer pentecosten. Abeuntes pharisei consilium faciebant aduersum iesum quomodo eum perderent. A. ] Þa sundor-halgan eodun þa üt soþlice & worhton geþeaht ongen hyne hu hi hyne forspildon; 15 Se hælend soþlice þt wiste & ferde þanon & him fyligdon mycel mænigeo & he hælde hig ealle. 16 & be-bead him þt hig hyt nänum men ne sædon. 17 þt wære gefylled þt þe gecweden wæs þurh isaïam þone witegan þus cweþende; 18 Her is mïn cnapa þone ic ge-ceas min gecorena on þam wel gelïcode minre sawle; Ic asette minne gast ofer hyne & döm hë bodað þeodum; 19 Ne flït he ne he ne hrymð ne nän man ne gehyrþ hys stemne on stræton; 20 Tocwysed hreod hë ne for-brytt. & smeocende flex hë ne adwæscþ. ærþam þe he aworpe döm to sige. 21 & on hys naman þeoda gehyhtað; 22 [Note: Ðys sceal on þone þryddan sunnan-dæg innan lencten. Erat iesus eiciens demonium. A. ] Ða wæs him broht än deofol-seoc man se wæs blind & dumb. & he hyne hælde swa þt he spæc & geseah; 23 And þa menigeo ealle wundrudon & cwædon; Cweðe wë is þës dauides sunu; 24 Soþlice þa þa sundor-halgan þis gehyrdon þa cwædon hig; Ne adrïfþ ðes deoflu üt buton þurh belzebub deofla ealdre; 25 Se hælend soþlice wiste hyra geþancas & cwæð to him ælc rïce þe byð twyræde on him sylfum byþ toworpen. & ælc ceaster oððe hus þe byð wiþer-weard ongen hyt sylf. hyt ne stent; 26 & gyf se deoful adrifð ut þone deoful. hig beoþ todælede; Hü mæg þonne hys rïce standan; 27 & gyf ic þurh belzebub adrife ut deofla. þurh hwæne adrifað eowre bearn. forþam hig sylfe beoð eowre dëman; 28 Gyf ic soþlice on godes gaste awurpe deoflu. witodlice on eow becymð godes rice; 29 Oþþe hu mæg man. ingan on stranges hus. & hys fata hyne bereafian buton he gebinde ærest þone strangan. & þonne hys hus bereafige; 30 [Note:Ðys sceal on wodnes-dæg on þære twelftan wucan ofer pentecosten. Qui non est mecum contra me est. & qui non congregat mecum dispergit. A.] Se þe nys mid më he is ongën me. & se þe ne gaderaþ mid me hë towyrpð; 31 For-þam ic secge eow ælc synn & bysmur-spæc byþ for-gyfen mannum; Soþlice þæs halgan gastes bysmur-spæc ne byð for-gyfen; 32 & swa hwylc swa cwyð word ongën mannes sunu him byð forgyfen; Se þe soðlice cwyþ ongen haligne gast ne byð hyt hym forgyfen. ne on þisse worulde ne on þære toweardan; 33 Oþþe wyrceað god treow & hys weastm godne. oððe wyrceað yfel treow & hys wæstm yfelne. Witodlice be þam wæstmme byð þt treow on-cnawen; 34 La ge næddrena cynryn. hü magon ge god sprecan þonne ge synt yfele; Soþlice of þære heortan willan se muþ spicþ. 35 god mann soþlice of godum gold-horde bringþ god forð & yfel mann of yfelum gold-horde bringð yfel forð; 36 Soþlice ic secge eow þt ælc idel word þe menn specað hi agyldaþ gescead be þam on domes dæge; 37 Soþlice of þinum wordum þu byst gerihtwisod. & of þinum wordum þu byst genyðerod; 38 [Note: Ðys sceal on wodnes-dæg on þære forman lencten-wucan. A. ] Þa andswarodun hym sume þa boceras & þa sundor-halgan þus cweþende. Lareow we willaþ sum tacn of þe geseon. 39 he &swarode hym & cwæð. yfel cneorys & for-liger secð tacn. & hyre ne byð nän tacn geseald buton ionas tacn þæs witegan; 40 Witodlice swa swa ionas wæs on þæs hwæles innoþe þry dagas & þreo niht. swa byþ mannes sunu on eorþan heortan þry dagas & þreo niht; 41 Niniuetisce weras arïsað on dome mid þysse cneorysse & hig genyþeriað hig. forþam þe hig dydon dæd-bote on ionas bodunge & þes ys mära þonne ionas; 42 Suþ-dæles cwën arist on dome mid þysse cneorysse. & heo genyþerað hig forþam ðe heo cöm fram landes gemærum to gehyranne salomones wisdom. & þes is mara þonne salomon; 43 Soþlice þonne se unclæna gast ut-færþ fram menn. he gæð geond drige stowa secende reste & he ne gemet. 44 þonne cwyþ he ic gecyrre on min hus þanon ic ut-eode. & cumende he gemet hyt æmtig & geclænsod mid besmum & gefrætwod; 45 Ðonne gæþ he & him tö-genymþ seofun oþre gastas wyrsan þonne he & ingangende hig eardigeað þær. & þonne wurðaþ þæs mannes ytemestan wyrsan þonne þa ærran. & swa byð þysse wyrrestan cneorysse; 46 Ða he þas þing þa gyt spæc to þam mænegum. þa stöd hys modor & his gebroðra þær-üte sëcende spæcon to him; 47 Soþlice þa cwæþ sum to him. witodlice þin modur & þine gebroþra standaþ her-üte þe sëcende; 48 & hë andswarode hym secgendum & cwæð; Hwylc ys mïn modur & hwylce synt mine gebroþra; 49 & he aþenede hys hand on his leorning-cnihtas & cwæð; 50 Witodlice swa hwylc swa wyrcþ mines fæder willan þe on heofenan is. he is min broþur & min swustor & mödor;\n1 On þam dæge þam hælende üt-gangendum of hüse he sæt. wiþ ða sæ. 2 & mycle mænigeo wæron gesamnode to hym. swa þt he eode on scyp & þær sæt. and eall seo mænigeo stod on þam waroþe. 3 & he spræc to hym fela on big-spellum cweþende; Soþlice ut-eode se sædere hys sæd to sawenne 4 & þa þa he seow. sume hig feollon wiþ weg. & fuglas comun & æton þä; 5 Soþlice sume feollon on stænihte þær hyt næfde mycle eorþan. & hrædlice up-sprungon for-þam þe hig næfdon þære eorþan dypan; 6 Soþlice upsprungenre sunnan hig adruwudon & forscruncon. for þam þe hig næfdon wyrtrum; 7 Soþlice sume feollon on þornas. & þa þornas weoxon & for-þrysmudon þa. 8 sume soþlice feollon on gode eorþan & sealdon weastm. sum hund-fealdne. sum sixtig-fealdne. sum þrittig-fealdne; 9 Se þe hæbbe earan to gehyrenne gehyre. 10 & þa genealæhton his leorning-cnihtas & cwædon to hym. for hwig spycst þu to hym mid big-spellum; 11 Ða andswarode he hym forþam þe eow is geseald to witanne heofena rices gerynu. & him nys na geseald; 12 Soþlice þam þe hæfþ. him byþ geseald & he haefð. Soþlice se þe næfð & þt þe he hæfð him bið ætbroden. 13 forðam ic spece to him mid big-spellum. forþam þe löciende hig ne ge-seoþ. & gehyrende hig ne gehyraþ. ne ne ongytaþ. 14 þt on him si gefylled esaïas witegung; Of gehyrnysse ge gehyraþ & ge ne ongytaþ & löciende ge ge-seoþ & [ge] ne ge-seoð; 15 Soþlice þises folces heorte is ahyrd. & hig hefelice mid earum gehyrdon. & hyra eagan beclysdon. þe læs hig æfre mid eagum geseon & mid earum gehyron. & mid heortan ongyton. & sïn gecyrrede & ic hig gehæle; 16 Soþlice eadige synt eowre eagan forþam þe hig geseoþ. & eowre earan forþam þe hig gehyraþ; 17 Soþlice on eornust ic eow secge þt manega witegan & rihtwise gewilnudon þa þing to ge-seonne þe ge geseoþ & hig ne ge-sawon; & gehyran þa þing þe ge gehyrað. & hig ne gehyrdon; 18 Ge-hyre ge soþlice þæs sawendan bigspell; 19 Ælc þæra þe godes wurd gehyrð & ne ongyt. þonne cymþ deoful & bereafað þt on hys heortan asäwen is. þt is se þe wiþ ðone weg asawen is; 20 Soþlice se þe ofer þone stan asawen is. þt is seþe þt godes wurd gehyrð. & hrædlice þt mid blisse onfehþ. 21 Soþlice hyt næfþ þone wyrtrum on him. ac is hwilwendlic; Gewordenre gedrefednesse & ehtnesse for þam wurde hrædlice hig beoð geüntreowsode. 22 Soþlice þt þe asäwen is on þornum. þt is se þe þt wurd gehyrþ & þonne eornfullness þisse worulde & leasung þissa woruld-welena forþrysmiaþ þt wurd & hit is butan weastme geworden; 23 Soþlice þt þe asawen wæs on þt gode land þt is se þe þt wurd gehyrþ & ongyt & þone weastm bringð & þonne deþ sum hund-fealdne sum sixti-fealdne sum þritti-fealdne; 24 He rehte him þa oþer bigspel & þus cwæð. heofona rïce is geworden þam men gelic þe seow god sæd on his æcyre; 25 Soþlice þa þa men slepon þa com his feonda sum & ofer-seow hit mid coccele on middan þam hwæte & ferde þanon; 26 Soþlice þa seo wyrt weox & þone weastm brohte þa æt-eowde se coccel hine. 27 þa eodon þæs hlafordes þeowas & cwædon. hlaford hü ne seow þu god sæd on þinum æcere. hwanon hæfde he coccel 28 þa cwæþ he þt dyde ünhold mann þa cwædon þa þeowas wylt þu we gäð & gadriað hig. 29 þa cwæð he nese þe læs ge þone hwæte awurtwalion. þonne ge þone coccel gadriaþ; 30 Lætað ægþer weaxan oð rip-timan. & on þam riptiman ic secge þam riperum gadriaþ ærest þone coccel & bindaþ sceaf-mælum to for-bærnenne. & gadriaþ ðone hwæte into minum berne. 31 He rehte him þa gyt oþer big-spel þus cweþende. heofena rice is ge-worden gelic senepes corne þt seow se man on hys æcre 32 þt is ealra sæda læst; Soþlice þonne hit wyxþ hit is ealra wyrta mæst & hit wyrþ treow swa þt heofnan fuhlas cumaþ & eardiaþ on his bogum; 33 He spræc to him oþer big-spel & þus cwæð. heofena rice is gelic þam beorman þone þt wif onfeng & behydde on þrim gemetum melwes oð he wæs eall ahafen; 34 Ealle þas þing se hælend spræc mid big-spellum to þam weredum. & nan þing ne spræc he butan big-spellum 35 þt wære gefylled. þæs witegan cwyde ic atyne minne muþ mid big-spellum. ic bodige digelnesse fram middaneardes gesetednesse; 36 He for-let þa ða mænegeo & com to his inne & þa genealæhton to him his leorning-cnihtas & cwædon arece us þt big-spell þæs hwætes and þæs cocceles. 37 þa and-swarude he him seþe seow þt gode sæd së is mannes sunu. 38 Soþlice se æcyr is þes middangeard þt gode sæd þt synt þæs heofonlican rices bearn. Se coccel synt soþlice þa manfullan bearn. 39 Se ünholda man seþe þone coccel seow þt is deoful; Soðlice þt rip is worulde endung þa riperas synt englas. 40 eornustlice swa swa se coccel byþ gegaderud & mid fyre forbærned swa byð on worulde endunge. 41 mannes sunu sent his englas & hi gadriað of his rice ealle gedrefednesse & þa þe unrihtwisnesse wyrceað 42 & asendað hig on fyres öfen þær byþ wöp & toþa gristbitung. 43 þonne scinað ða rihtwisan swa swa sunne on hyra fæder rice; 44 [Note: Ðys godspel sceal to sancta agnan mæssan. Simile est regnum celorum thesauro. A. ] Heofona rice is gelic gehyddum gold-horde on þam æcere þone behyt se man þe hyne fint & for his blysse gæð & sylþ eall þt he ah & gebigþ þone æcer; 45 Eft is heofena rice gelïc þam mangere þe sohte þt gode mere-grot 46 þa he funde þt än deorwyrðe mere-grot þa eode he & sealde eall þt he ahte & bohte þt meregrot; 47 Eft is heofena rice gelic. asendum nette on þa sæ & of ælcum fisc-cynne gadrigendum. 48 þa hi þa þt nett üpp-atügon & sæton be þam strande. þa gecuron hig þa godan on hyra fatu. þa yflan hig awurpon üt; 49 Swa byþ on þisse worulde endunge þa englas farað & asyndriað þa yfelan of þæra godra midlene. 50 & aworpað hig on þæs fyres öfen. þær byð wöp & toða grist-bitung. 51 ongyte ge ealle þas þing. þa cwædon hig witodlice we hit ongytað 52 þa sæde he him. forþam is ælc gelæred bocere on heofenan rice gelïc þam hiredes ealdre þe forð-bringð of his gold-horde nïwe þing & ealde; 53 And hit wæs geworden þa se hælend geendode þas big-spel þa ferde he þanone 54 & þa he com to his earde he lærde hig on hyra gesamnungum swa þt hig wundredon & cwædon hwanon ys þysum þes wisdom. & þis mægen. 55 witodlice þes ys smiþes sunu hü ne hatte hys modor maria. & hys broþru iacob & ioseph. & simon & iudas. 56 & hu ne synt ealle hys swustra mid us hwanon synt þisum ealle þas þing 57 & hig wæron ge-üntrywsode on him; Ða soþlice sæde se hælend him nys nan witega butan wurþ-scype buton on hys earde & on hys huse. 58 & he ne worhte þær manega mægena for hyra ungeleafulnysse.\n1 On þære tide gehyrde herodes se feorþan dæles rica þæs hælendes hlisan. 2 & þa sæde he his cnihtum þes is iohannes se fulluhtere þe ic be-heafdode he aras of deaþe & forþan synd þas wundru gefremode on him; 3 Soðlice herodes nam iohannem & geband hyne & sette on cwertern. for þam wife herodiaden philippes hys broþer; 4 Iohannes him sæde nys þe alyfed hï to wife to hæbbenne 5 & þa he hyne ofslean wolde hë a-dred him þt folc for þam þe hig hæfdon hyne for ænne witegan; 6 Ða on herodes gebyrd-dæge tumbude þære herodiadiscean dohtur beforan him & hit lïcode herode 7 þa be-het he mid aþe hyre to syllenne swa hwæt swa heo hyne bæde; 8 Ða cwæð heo fram hyre meder gemyngod. Syle me on änum disce iohannes heafod þaes fulluhteres; 9 Ða wæes se cyning ge-ünret for þam aðe & for þam þe him sæton mid. 10 & he asende þa & beheafdode iohannem on þam cwerterne. 11 & man brohte þa his heafod on änum disce. & sealde þam mædene & þt mæden hyre meder; 12 & þa genealæhton his leorning-cnihtas & namon hys lichaman & bebyrgdon hyne & comon & cyddon hyt þam hælende; 13 Ða se hælend þt ge-hyrde þa ferde he þanon on-sundron on anum scype & þa þa gangendan mænigeo þt gehyrdon hig fyligdon him of þam burgum 14 & þa he þanon ferde he geseh mycele mænigu & he him gemiltsode & ge-hælde þa untruman; 15 Soðlice þa hyt wæs æfen geworden him to genealæhton hys leorning-cnihtas & him tö cwædon; Ðeos stow ys weste & tïma is forþ-agän forlæt þas mænegeo þt hi faron into þas burga & him mete bicgean; 16 þa cwæð se hælend to him. nabbað hi neode to farenne sylle ge him etan. 17 þa and-swarodun hig. we nabbað her butun fif hlafas & twegen fixas 18 þa cwæð se hælend bringaþ me hider þa; 19 And þa he het þa menegu ofer þt gærs hi sittan & hë nam þa fif hlafas & twegen fixas & beseah on þone heofon & bletsiende bræc þa hlafas & sealde his leorning-cnihtum & hi þam folce 20 & hi æton ealle & wæron gefyllede & hi namon þa lafa twelf wylian fulle þæra ge-brytsena; 21 Soþlice þæra etendra getæl wæs fif þusenda wera butan wïfum & cildum; 22 [Note:Ðys godspel sceal in octabas petri et pauli. Iussit iesus discipulos suos. A.] And þa sona het se hælend his leorning-cnihtas on scyp astigan & toforan him faran ofer þone muþan oð þt he þa menegu for-lete 23 & þa he hig forlæten hæfde he eode on þone munt & hyne þær äna gebæd; Soþlice þa hyt æfen wæs he wæs äna þær. 24 witodlice wæs þt scyp of þam yþum totorfod. for-þam þe hyt wæs strang wind 25 þa com se hælend embe þone feorþan hancred to him ofer þa sæ gangende; 26 Ða hi gesawon þt hi wurdon þa gedrefede & for þam ege clypodon & cwædon þus; Soþlice hyt ys scinlac; 27 Ða spræc se hælend & cwæþ. habbað geleafan ic hyt eom nellen ge eow ondrædan; 28 Ða andswarode him petrus & cwæð drihten gyf þu hyt eart hat me cuman to þe ofer þas wæteru; 29 Ða cwæð he cum to me; Ða eode petrus of þam scype ofer þt wæter þt he to þam hælende come; 30 Þa he geseh þone strangan wind. he him ondred; Ða he wearð gedofen he cwæð. drihten ge-dö me halne; 31 And þa hrædlice hë gefengc hyne & þus cwæð la lytles geleafan hwi twynedest þu 32 & þa hi wæron on þam scype geswac se wind; 33 Soþlice þa þe on þam scype wæron comon & to him gebædon & þus cwædon. Soþlice þu eart godes sunu 34 & þa hig ofer-segelodon hi comon on þt land genesareth 35 & þa þt folc hyne gecneow hi sendon geond eall þt land & brohton to him ealle üntrume 36 & hyne bædon þt hig huru-þinga his reafes fnæd æthrinon & swa hwylce his æthrinon wurdon hale.\n1 [Note:Ðys godspel gebyrað on þone þryddan wodnes-dæg innan lenctene. Accesserunt ad iesum. A.] Ða comon to him fram hierusalem þa boceras & fariseisce & cwædon. 2 hwi forgymað þine leorning-cnihtas. ure yldrena lage ne þweað hi hyra handa þonne hïg mete þicgeað; 3 Ða andsworode he him & hwi forgyme gë godes bebod for eowre lage. 4 witodlice god cwæþ wurþa þinne fæder & modor & se þe wyrgð hys fæder & modor swelte se deaþe; 5 Soþlice ge cweðaþ swa hwylc swa segð hys fæder & meder swa hwylc lac swa of me is fremaþ þe 6 & ne wurðiaþ fæder & modor & ge for naht dydon godes bebod for eowre lage. 7 la licceteras wel be eow witegode isaias se witega þa he cwæð 8 þis folc më mid welerum wurþað & hyra heorte ys feorr fram me 9 butan intingan hig me wurþiaþ & lærað manna lara; 10 & he þa ðam menegum to-gædere geclypedum. þus cwæð gehyrað & ongytaþ 11 ne besmït þone mann þt on hys muþ gæð. ac hyne besmït þt of hys muþe gæþ; 12 Þa genealæhton hys leorning-cnihtas & cwædon. wast þu þt þa fariseiscean synt gedrefede þisum wurde gehyredum. 13 þa andswarode he him. ælc plantung þe mïn heofenlica fæder ne plantode byþ äwurt-walod; 14 Lætað hi hig synt blinde. & blindra latteowas; Se blinda gyf he blindne læt hig feallað begen on ænne pytt; 15 Ða andswarode him petrus. arece us þis big-spell; 16 Ða andswarode he him. & synt ge gyt butan &gyte. 17 ne ongyte ge þt eall þ on þone muþ gæþ. gæþ on þa wambe & byþ on forþgang asend; 18 Soþlice þa þing þe of þam muðe gaþ cumað of þære heortan & þa smitaþ þone mann; 19 Of þære heortan cumaþ yfle geþancas. mann-slyhtas. ünriht-hæmedu.forligru.stale. lease gewitnyssa. tällice word 20 þis synt þa ðing þe þone mann be-smitað; Ne be-smit þone mann þeah he ünþwogenum handum ete. 21 [Note:Ðys godspel gebyrað on þone forman þunres-dæg innan lenctene. Egressus iesus secessit. A.] & þa ferde se hælend þanon on tyrisce & sydönisce endas 22 & efne þa of þam chananëiscum gemærum clypode sum wïf & cwæð; Drihten dauides sunu gemiltsa me. min dohtor ys yfle mid deofle gedreht. 23 þa ne ge-andswarode he hyre þa genealæhton hys leorning-cnihtas & him to cwæedon; Forlæt hig forþam heo clypað æfter us; 24 Ða &swarode hë ne eom ic asend. buton to þam sceapum. þe forwurdon of israhela huse; 25 Ða com heo & hig to him gebæd & þus cwæð drihten gefylst me; 26 Ða [quoth] he nys hit na göd þt man nime bearna hlaf & hundum worpe. 27 þa cwæþ heo. drihten þt ys soð; Witodlice þa hwelpas etað of þam crumum þe of hyra hlaforda beodum feallaþ. 28 þa &swarode drihten hyre eala þü wïf mycel ys þin geleafa ge-wurþe þë eal swa þu wylle. & þa of þære tïde wæs hyre dohtor hal ge-worden; 29 Ða se hælend þanon ferde eft he com wiþ ða galileiscean sæ & astah on þone munt & þær sæt 30 þa genealæhton him tö mycele menegu mid him hæbbende manega healte & blinde & wanhale & manega oþre & aledon to hys fotum & he ge-hælde þa 31 swa þt þa mænegu wundredon geseonde. dumbe specende healte gangende blinde geseonde & hig mærsodon israhela god; 32 [Note: Ðys godspel gebyrað on þære eahtoðan wucan ofer pentecosten. A. ] Þa cwæþ se hælend togædere geclypedum his leorning-cnihtum; Ðisse menegu ic ge-miltsige forþam hig þry dagas mid me wunodon. & hig nabbað hwæt hig eton. & ic hig nelle fæstende forlætan þe-læs hig on wege geteorian; 33 Ða cwædon hys leorning-cnihtas hwar nime wë swa fela hlafa on þis wëstene þt wë ge-fyllan swa mycele mænegu 34 þa cwæð he. hu fela hlafa hæbbe gë. þa cwædon hig seofon & feawa fixa. 35 & he bebead þa þt seo menegu sæte ofer þære eorþan 36 & he nam þa þa seofon hlafas & þa fixas & bræc & sealde hys leorning-cnihtum & hig sealdon þam folce 37 & hig æton ealle & wæron gefyllede & þt to läfe wæs of þam gebrote hig namon seofon wilian fulle; 38 Witodlice þa þær æton wæron feower þusend manna butan cildum & wifum. 39 & he forlet þa þa menegu & eode on scyp & com on þa endas magedon\n1 [Note:Ðys sceal on wodnes-dæg on þære eahtoðan wucan ofer pentecosten. Accesserunt ad iesum pharisei & saducei temptantes & rogauerunt eum. A.] & þa genealæhton him to farisei & saducei & hyne costodon & bædon þt he him sum tacen of heofone æt-ywde. 2 þa &swarode he him & cwæð on æfen ge cweðaþ. to-morgen hyt byþ smylte weder þes heofon ys read. 3 & on morgen ge cweþað. to-dæg hyt byþ hreoh weder þeos lyft scinð ünwederlice. nu cunne ge tocnawan heofones hiw. witodlice ge ne magon witan þæra tïda tacnu; 4 Seo yfele cneoryss & unriht-hæmende. tacen secþ & hyre ne byð geseald buton ionas tacen þæs witegan & him forlætenum he ferde. 5 & þa his leorning-cnihtas cömon ofer þone muþan hig forgeton þt hig hlafas namon 6 & þa sæde he gymað & warniað fram beorman fariseorum & saduceorum. 7 Þa ðohton hig betwux him & cwædon. namon we hlafas mid us. 8 þa se hælend wiste hyra ge-þancas. he cwæþ to him hwæt þence ge betwux eow. lytles geleafan þt ge hlafas nabbað. 9 ne understande ge gyt ne gë ne geþenceað þæra fif hlafa & fif þusend manna & hu fela wyligena ge namon; 10 Ne þæra seofon hlafa & feower þusend manna & hu fela wyligena ge naman; 11 Hwi ne ongyte ge gyt þt ic ne sæde be hlafe. warniað fram ðam beorman fariseorum & saduceorum. 12 þa ongeton hig þt hë ne sæde warniað fram hlafa beorman ac fram lare fariseorum & saduceorum; 13 [Note:Ðys godspel gebyrað on petres mæsse-dæg. Uenit iesus in partes cesaree philippi. A.] Witodlice þa com se hælend on þa dælas cesareæ philippi. & ahsode hys leorning-cnihtas hwæne secgeað menn þt sy mannes sunu; 14 Ða cwædon hig sume iohannem þone fulluhtere sume heliam. sume hieremiam oðþe än þæra witegyna; 15 Ða sæde he hwæt secge ge þt ic si; 16 Ða &swarode him petrus; Ðu eart þæs lyfigendes godes sunu 17 þa &swarode him se hælend. eadig eart þu simon culfran bearn. forþam hit þë ne onwreah flæsc ne blod. ac min fæder þe on heofenum ys. 18 & ic secge þe þt þu eart petrus & ofer þisne stan ic timbrige mine cyricean & helle gatu ne magon. ongen þa. 19 & þe ic sylle heofona rices cægia & swa hwæt swa þu ofer eorþan gebindst þt byþ on heofonum gebunden. & swa hwæt swa þu unbindst ofer eorþan þt byð unbunden on heofonum; 20 Þa bebead se hælend hys leorning-cnihtum þt hig nanum menn ne sædon þt he wære hælend crist; 21 Syððan he ongan swutelian hys leorning-cnihtum þt he wolde faran to hierusalem & fela þinga þolian fram yldrum & bocerum & ealdor-mannum þæra sacerda & beon ofslegen. & þy þryddan dæge arisan; 22 & þa genam petrus hyne on-sundron & cwæð to him drihten ne ge-wurþe þt. 23 þa beseah he hyne & cwæð to petre gang bæftan me satanas. wiþerræde þu eart me forþam þü nast þa þing þe synd godes. ac þa þe synt manna; 24 [Note:Ðys godspel sceal on sancte laurentius mæsse-dæg. Si quis uult post me. A. ] Þa sæde se hælend hys leorning-cnihtum gyf hwa wylle fyligean me wiþsace hyne sylfne & nyme hys rode & me fylige; 25 Soþlice se þe wyle hys sawle hale gedön he hig forspilþ. & se þe wyle hig for me forspyllan se hig fint; 26 Hwæt fremað ænegum menn þeah he ealne middan-eard gestryne gyf he hys sawle forwyrd þolað; Oððe hwylc gewrixl sylþ se mann for hys sawle 27 witodlice mannes sunu ys to cumenne on hys fæder wuldre mid hys englum. & þonne agylt æghwylcum be hys agenum worce; 28 [Note: Ðys sceal on sæternes-dæg on þære forman lencten wucan. A. ] Soðlice ic secge eow. sume synt her standende. þe deaþ ne onbyrigeað ær hig geseon mannes sunu. cumende on hys fæder rice;\n1 & æfter six dagum näm se hælend petrum & iacobum & iohannem. hys broþor & lædde hig onsundron on ænne heahne munt 2 & he wæs ge-hiwod beforan him; & his ansyn scean swa swa sunne & hys reaf wæron swa hwïte swa snaw; 3 & efne þa ætywde moyses & helias mid him sprecende. 4 þa cwæð petrus to him; Drihten god ys üs her to beonne gyf þu wylt uton wyrcean her þreo eardung-stöwa þë ane. moyse ane & helïe ane; 5 Him þa gyt sprecendum & soþlice þa beorht-wolcn hig ofer-scean. & þa efne com stefn of þam wolcne & cwæþ; Her ys min leofa sunu. on þam me wel gelicaþ. gehyrað hyne; 6 & þa hig þis gehyrdon hys leorning-cnihtas hig feollon on hyra ansyne. & hym swyþe adredon; 7 Hë genealæhte þa & hig æt-hrän. & him to cwæþ; Arïsað & ne ondrædaþ eow; 8 Ða hig hyra eagan upp-hofon. ne gesawon hig nænne buton þone hælend sylfne; 9 & þa hig of ðam munte eodon se hælend hym bebead & þus cwæþ nanum menn ne secgean ge þis. ær mannes sunu of deaþe arise; 10 [Note: Ðys sceal on frige-dæg on þære fiftan wucan ofer pentecosten. Interrogauit (sic) iesum discipuli dicentes. Quid ergo scribe dicunt. Quid eliam oporteat primum uenire. A. ] & þa axodon hys leorning-cnihtas hyne. hwæt secgeað þa boceras. þt gebyrige ærest cuman heliam; 11 Ða &swarode he hym. witodlice helias ys to-weard & he ge-edniwað ealle þing; 12 Soþlice ic eow secge þt helias cöm & hig hyne ne ge-cneowon; Ac hig dydon ymbe hyne swa hwæt swa hig woldon. & swa ys mannes sunu. eac fram him to þrowigenne; 13 Ða ongëton hys leorning-cnihtas þt he hyt sæde be iohanne. þam fulluhtere; 14 [Note:Ðys sceal on wodnesdæg to þam fæstene ær hærfestes emnyhte. Et cum uenisset ad turbam accessit ad eum homo genibus prouolutus. A.] And þa he cöm to þære menegu. him to genealæhte sum mann gebigedum cneowum toforan him & cwæþ; 15 Drihten gemiltsa minum suna for þam þe he ys fylle-seoc. & yfel þolað. oft he fylþ on fyr. & gelomlice on wæter. 16 & ic brohte hyne to þinum leorning-cnihtum. & hig ne mihton hyne gehælan; 17 Ða &swarode he him; Eala ge üngeleaffulle & þwyre cneores hu lange beo ic mid eow. hu lange for-bere ic eow. bringaþ hyne to me hider 18 & þa þreade se hælend hyne. & se deofol hyne forlët. & se cnapa wæs of þære tide gehæled; 19 Ða genealæhton hys leorning-cnihtas him to. & him tö cwædon diglice; Hwï ne mihte we hyne üt-adrifan; 20 Þa cwæð he for hyra ungeleafulnesse; Soþlice on eornost ic eow secge gyf ge hæfdon geleafan swa senepes corn. & ge cwædon to þissum munte far heonone. þonne ferde he & eow ne byð ænig þing ünmihtelic; 21 Soþlice þis cynn ne byþ üt-adryfen. buton þurh gebed and fæsten; 22 Ða hig wunedon on galilea þa cwæð se hælend. mannes sunu ys to syllenne on manna handa. 23 & hig ofsleað hyne. & he arist on þam þriddan dæge; Ða wurdon hig þearle ge-unrotsode; 24 And þa he cöm tö cafarnaum. þa ge-nealæton to petre. þa þt gafol namon & þus cwædon; Eower lareow ne gylt he gafol. 25 þa cwæð he gyse he deð. & þa he com into þam huse. þa cwæð se hælend; Hwæt þincð þe symon. æt hwam nimað cyningas gafol oððe toll. of hyra bearnum. hwæðer ðe of fremedum; 26 Ða cwæþ he of fremedum; Þa cwæð he eornostlice þa bearn synt frige. 27 þeah-hwæþere þt we hi ne ge-unrotsigeon gang to þære sæ. & wurp þinne angel ut & nim þone ærestan fisc & hys muþ ge-opena þu fintst ænne wecg on him. nim þone & syle for me & for þe;\n1 [Note: Ðys sceal on sancte michaeles mæsse-dæg. Accesserunt discipuli ad iesum dicentes. A. ] On þære tide genealæhton hys leorning-cnihtas to þam hælende & cwædon; Hwa wenst þu ys yldra on heofena rice. 2 & ða clypode se hælend ænne lytling. & gesette on hyra midlen 3 & cwæþ; Soðlice ic secge eow. buton ge beon gecyrrede & gewordene swa swa lytlingas. ne ga ge on heofena rice; 4 Swa hwylc swa hyne ge-eaþmet swa þes lytling. se ys mara on heofena rice 5 & swa hwylc swa anne þilicne lytling on minum naman onfehþ. së onfehþ me; 6 Soþlice seþe beswicð ænne of ðyssum lytlingum. þe on me gelyfað. betere him ys þt än cwyrn-stan sï tö hys swyran gecnytt. & si besenced on sæs grund; 7 Wa þysum middan-gearde þurh swicdomas; Neod ys þt swyc-domas cumon. þeah-hwæðere wa þam menn. þe swycdöm þurh hyne cymð; 8 Gyf þïn hand oððe þin fot þe swicað. aceorf hyne of & awurp fram þe; Betere þe ys þt þu gä wan-hal oþþe healt to life. þonne þu hæbbe twä handa & twegen fët. & sy on ece fyr asend; 9 & gyf þin eage þe swicað ahola hyt üt & awurp hyt fram þe; Betere þe ys mid anum eage on life to ganne þonne þu si mid twam asend on helle fyr; 10 Warniað þt ge ne oferhogian ænne of þysum lytlingum þe gelyfað on me; 11 Soðlice mannes sunu cöm to gehælenne þt forwearð; 12 Hwæt ys eow geþuht gyf hwylc mann hæfð hund sceapa. & him losað än of þam. hü ne forlæt he þa nigon & hundnigontig on þam muntum. & gæð & secþ þt än þe for-wearð. 13 & gyf hyt gelimpþ þt he hyt fint. Soðlice ic eow secge þt he swyðor geblissaþ for þam änum. þonne ofer þa nigon & hundnigontig. þe nä ne lösedon; 14 Swa nys willa beforan eowrum fæder. þe on heofenum ys. þt än forwurþe of þisum lytlingum; 15 [Note: Ðis sceal on tiwes-dæg on þære þryddan lenctenwucan. A. ] So[þ]lice gyf þïn broþor syngað wið þe. gä & styr him betwux þe & him sylfum; gyf he þe gehyrð. þu gestaþelast þinne broðor; 16 Gyf he þë ne gehyrð. nim þonne gyt ænne oððe twegen to þë þt ælc word stande on twegra oððe þreora gewittnesse; 17 Gyf he hig ne gehyrð. sege hyt geferræddene; Gyf he hïg ne gehyrð. si he þe swa swa hæþen & mänfull; 18 Soþlice ic secge eow swa hwylce swa gë ge-bindað ofer eorþan. þa beoþ gebundene on heofonum. & swa hwylce swa ge ofer eorþan ünbindaþ. þa beoþ on heofonum unbundene; 19 Eft ic eow secge gyf twegen of eow geþwæriað ofer eorþan be ælcum þinge þe hig biddað. hit gewurð him of minum fæder þe on heofonum ys; 20 Ðær twegen oððe þry synt on mïnum naman gegaderode. þær ic eom on hyra midlene; 21 Ðä genealæhte petrus to him & cwæð drihten gyf min broþor syngaþ wið me möt ic him forgyfan oð seofon siþas; 22 Ða cwæþ se hælend. ne secge ic þe oð seofon siðas; Ac oð seofon hund-seofontigon siþon; 23 [Note: Ðys sceal on þære XXIII. wucan ofer pentecosten. Simile est regnum celorum regi qui uoluit rationem ponere cum seruis suis. A. ] For-þam ys heofena rice änlic þam cyninge þe hys þeowas geradegode. 24 & þa þe þt geräd sette. him wæs än broht se him sceolde tyn þusend punda. 25 & þa he næfde hwanon he hyt agulde. hyne het hys hlaford gesyllan. & hys wïf & hys cild. & eall þt he ahte. 26 þa astrehte se þeow hyne & cwæð; Hlaford gehafa geþyld on me & ic hyt þe eall agylde. 27 þä gemiltsode se hlaford him & forgeaf him þone gylt. 28 Þa se þeowa üt-eode hë ge-mëtte hys efen-þeowan. se him sceolde än hund penega. & he nam hyne þa & forþrysmede hyne & cwæð; Agyf þt þu me scealt; 29 & þa astrehte hys efen-þeowa hyne & bæd hyne & þus cwæð; Ge-þyldega & ic hyt þe eall agyfe; 30 He þa nolde. ac ferde & wearp hyne on cweartern. oððæt he him eall agëfe; 31 Ða gesawon hys efen-þeowas þt ða wurdon hig swyðe ge-ünrotsode & comon & sædon hyra hlaforde ealle þa dæde; 32 Ða clypode hys hlaford hyne & cwæð to him; Eala þu lyþra þeowa eallne þinne gylt ic ðe forgeaf. for-þam þe ðu me bæde. 33 hu ne gebyrede þë gemiltsian þinum efen-ðeowan. swa swa ic þe gemiltsode; 34 Ða wæs se hlaford yrre. & sealde hyne þam wïtnerum. oðþt [Note: MS. dð þt. ] he eall agulde; 35 Swa deþ min se heofonlica fæder. gyf gë of eowrum heortum eowrum broðrum ne forgyfaþ;\n1 And þa se hælend ge-endode þas spræca hë ferde fram galilea. & cöm on iudeisce endas be-geondan iordanen. 2 & hym fyligdon mycele mænegu. & he hig ge-hælde þær;